ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ"

Transkript

1 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DOKTORA TEZİ Derya YALUK ÇELİK SİSTEMLERİN YÜZEY ÖZELLİKLERİNİN SICAK DALDIRMA GALVANİZ KAPLAMALARA ETKİSİ FİZİK ANABİLİM DALI ADANA, 2009

2 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇELİK SİSTEMLERİN YÜZEY ÖZELLİKLERİNİN SICAK DALDIRMA GALVANİZ KAPLAMALARA ETKİSİ DERYA YALUK DOKTORA TEZİ FİZİK ANABİLİM DALI Bu tez 20 / 02 /2009 Tarihinde Aşağıdaki Jüri Üyeleri Tarafından Oybirliği İle Kabul Edilmiştir. Yrd.Doç.Dr. Şadi YILMAZ DANIŞMAN Prof. Dr. Emirullah MEHMETOV ÜYE Prof. Dr. Atalay KÜÇÜKBURSA ÜYE Prof. Dr. Bilgehan GÜZEL ÜYE Yrd.Doç.Dr. Faruk KARADAĞ ÜYE Bu tez Enstitümüz Tarla Bitkileri Anabilim Dalında hazırlanmıştır. Kod No Prof. Dr. Aziz ERTUNÇ Enstitü Müdürü İmza ve Mühür Bu çalışma Çukurova Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi Tarafından Desteklenmiştir. Proje No: ZF2007YL34 Not: Bu tezde kullanılan özgün ve başka kaynaktan yapılan bildirişlerin, çizelge, şekil ve fotoğrafların kaynak gösterilmeden kullanımı, 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ndaki hükümlere tabidir.

3 ÖZ DOKTORA TEZİ ÇELİK SİSTEMLERİN YÜZEY ÖZELLİKLERİNİN SICAK DALDIRMA GALVANİZ KAPLAMALARA ETKİSİ Derya YALUK ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ FİZİK ANABİLİM DALI Danışman : Yrd.Doç.Dr.Şadi YILMAZ Yıl : 2009, Sayfa:150 Jüri : Yrd.Doç.Dr.Şadi YILMAZ Prof.Dr.Emirullah MEHMETOV Prof.Dr.Atalay KÜÇÜKBURSA Prof.Dr.Bilgehan GÜZEL Yrd.Doç.Dr.Faruk KARADAĞ Çalışmamızda öncelikle C, Mn, P, S, Si, Al vb. element katkılı çeliklerin kaplamaya etkisi araştırıldı. Farklı kompozisyonlardaki çelikler birçok ön işlemlerden geçirilerek daldırma sonunda kaplama özellikleri araştırıldı. Havuzların kimyasal içeriklerinin kaplamaya etkisi, pasivasyonun yüzeye etkisi, banyo sıcaklığının kaplamaya etkisi, soğuma hızının kaplama yüzeyine etkisi araştırıldı. Çelik sacın yüzeyine uygulanan mekaniksel işlemlerin kaplamaya etkisi araştırıldı. Yüzeyler asitleme, parlatma, zımparalama, kumlama işlemlerinden geçirildi. Yüzey pürüzlülük ölçümleri yapıldı. Sıvı çinko içine eklenebilecek Kurşun (Pb), Alüminyum (Al), Demir (Fe), Kalay(Sn), Nikel (Ni), Bizmut(Bi), elementlerin kaplamaya etkisi araştırıldı. Anahtar Kelimeler: Sıcak Daldırma Galvaniz Kaplama, Yüzey Kaplama, Korozyon, Çinko. I

4 ABSTRACT PhD THESIS SURFACE CHARACTERISTICS OF STEEL SYSTEMS EFFECT TO HOT-DIP GALVANIZED COATINGS Derya YALUK DEPARTMENT OF PHYSICS INSTITUTE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES UNIVERSITY OF CUKUROVA Supervisor : Asist. Prof. Şadi YILMAZ Year : 2009, Pages:150 Jury : Asist. Prof. Şadi YILMAZ Prof.Dr.Emirullah MEHMETOV Prof.Dr.Atalay KÜÇÜKBURSA Prof.Dr.Bilgehan GÜZEL Asist. Prof.Faruk KARADAĞ In this work, firstly, we researched which elements in steel (C, Mn, P, Si, S, Al etc.) affect galvanized coatings. Many different steel sheets are applied on some pretreatments then dipped in liquid zinc. After we dipped, we looked at galvanized coatings whether affected or not. Effects of chemical baths compositions, passivation, temperature of liquid zinc bath, cooling speed was researched. Our other experiments are mechanical processes which we applied on steel sheets to see coatings properties whether changed or not. The steel sheets dipped into acid then shined, grinded and sanded surfaces. According to mechanical test results, we compared with uncoated steel sheets and coated sheets. In liquid zinc bath, we could add Pb, Al, Fe, Sn, Ni, Bi elements. We researched which elements affected on to the galvanized coatings. Key Words: Hot-Dip Galvanized Coating, Surface Coating, Corrosion, Zinc. II

5 TEŞEKKÜR Yüksek Lisans ve Doktora eğitimim boyunca benden maddi manevi desteğini esirgemeyen, bana hep güvenen danışmanım Sn Yrd.Doç.Dr.Şadi YILMAZ a, mühendislik alanında engin bilgiye sahip olan ve kendisiyle tanışmaktan onur duyduğum Sn Prof.Dr.Emirullah MEHMETOV a, Yüksek Lisans eğitimimden bu yana bana daima destek olan Sn Yrd.Doç.Dr. Faruk KARADAĞ a, Çukurova Üniversitesi Fizik Bölümü nün tüm Öğretim Üyelerine, Araştırma Görevlilerine ve Çalışanlarına teşekkür ederim. Deneysel çalışmam boyunca Tosyalı Holdingin tüm alet, ekipman ve numune konusunda sonsuz desteklerini esirgemeyen Tosyalı Holding Yönetim Kurulu Başkanı Sn Fuat TOSYALI ya, Yönetim Kurulu Üyeleri Sn Ayhan TOSYALI ve Sn Fatih TOSYALI ya, İcra Kurulu Üyesi Sn Dr. Suhat KOKMAZ a, Tosyalı Holding Teknik Koordinatörü Sn Ahmet TAŞKIN a, Tosçelik Fabrika Müdürü Sn Turgay ÖZDAŞ a, Tosçelik Galvaniz Tesisi eski Müdürü şimdi Doğal Gaz Tesis Müdürü Sn Mehmet PEKEL e, Kalite Güvence Şefi Sn Bülent SÖNMEZ e, Kalite Güvence Mühendisi Sn Ersin GÜNGÖR ve kalite kontrol elemanlarına, Galvaniz Tesisi laboratuar teknik elemanı Sn Erkan TIRPAN a ve diğer fabrika çalışanlarına teşekkürlerimi sunarım. Bana her zaman güvenen ve her konuda destekçi olan aileme, liseden sonra eğitim hayatımı şekillendiren, beni her konuda yönlendiren, yüksek lisans ve doktora eğitiminin önemini her seferinde hatırlatan, doktora eğitimimi bitirmediğim taktir de benimle konuşmayacağını söyleyen teyzem, Sn Av. Nuran ZÖHRE ye, sonsuz teşekkür ederim. III

6 İÇİNDEKİLER SAYFA ÖZ I ABSTRACT II TEŞEKKÜR III İÇİNDEKİLER...IV ÇİZELGELER DİZİNİ IX ŞEKİLLER DİZİNİ XII SİMGELER VE KISALTMALAR XVII 1.GİRİŞ 1 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR 3 3. MATERYAL VE METOD Yüzey Kaplama Korozyon Nedir? Çelikte Korozyon Oluşumu Korozyona Karşı Alınması Gereken Önlemler Galvanizleme Başlıca Çinko Yüzey Kaplama Çeşitleri Sıcak Daldırma Galvanizleme Toplu Sıcak Daldırma Galvanizleme a.Islak Yöntemle Sıcak Daldırma Galvanizleme b. Kuru Yöntemle Sıcak Daldırma Galvanizleme Galvanizleme İşlemi Boyunca Daldırılan Havuzların Özellikleri Sıcak Daldırma Galvanizleme Çeşitleri Galvaniz Kaplamada Fe-Zn Faz Dengesi ve Kinetiği Kaplama Fazları a. Zeta Fazı b. Delta Fazı c.Gamma 1 Fazı d. Gamma Fazı 34 IV

7 Fe-Zn Faz Oluşumu Fe-Zn Faz Reaksiyon Enerjisi Galvanizleme İşlemi Sırasında Dikkat Edilmesi Gerekenler Çeliğin Yapısı Alt tabaka Olarak Çelik Seçimi Karbonlu Çelikler Alaşımlı Çelikler Çeliği Oluşturan Önemli Elementler ve Galvanizlemeye Etkileri Metallerde Ergime ve Kristalleşme Kristal Hataları a. Nokta Hataları b. Çizgi Hataları c. Yüzeysel Hatalar d. Segregasyon Mekanik Özellikler Malzemelerin Şekil Değiştirme Özellikleri Çekme Diyagramı Elastik-Plastik Deformasyon % Akma Mukavemeti Mühendislik Gerilme, Gerinim ve Gerçek Gerilme, Gerinim Tanımları Mühendislik ve Gerçek Gerinim İkiz Oluşumu Soğuk Şekil Değiştirme ve Yeniden Kristalleşme Galvaniz Kaplama Ömrüne Etki Eden Faktörler Çelik Alt Tabakasının ve Kaplamanın Mekanik Özelliklerinin Ölçülmesi Malzemelerin Akma-Çekme Mukavemetinin Belirlenmesi Sertlik ve Aşınma Direncinin Ölçülmesi Sertlik Ölçme Metotları Aşınma Türleri 75 V

8 3.14. Malzemelerin Büyüklüğü ve Galvanizleme Galvanizlemeden Sonra Karşılaşılan Problemler Islak Depolamadan Kaynaklanan Leke (Beyaz Pas ) Bazı Galvaniz Kaplamaların Gri Görünmesinin Nedenleri Galvaniz Kaplamanın Pullanması Pullanma Problemlerinin Azaltılması Deneylerde Kullanılan Cihazlar Atomik Absorpsiyon Spektrometresi Optik Emisyon Spektrometresi Mikrometre Elektronik Tartım Cihazı Çekme Cihazı Yüzey Pürüzlülüğü Metalografik Numune Hazırlamada Kullanılan Cihazlar ve Yardımcı Malzemeler Metalografik Numune Kesme Cihazı Metalografik Numune Kalıplama Metalografik Numune Taşlama Metalografik Numune Parlatma Dağlama Mikroskop Sertlik Ölçme Cihazı BULGULAR VE TARTIŞMA Farklı Kimyasal Yapıya Sahip Saclarla Galvaniz Kaplama Elde Edilmesi %0,005 Si İçerikli Sacın Kaplama Kalınlığının Zamanla Değişimi Yüzey Temizleme İşlemi Yapılmadan Oluşan Kaplamanın Özellikleri % 0,0987 Si İçeren Sacın Kaplama Kalınlığının Zamanla Değişimi 92 VI

9 ,005 % Si ile % 0,0987 Si İçeren Numunenin Kıyaslanması Haddeleme Şeklinin (HR ve CR) Kaplama Yapısına Etkisi Daldırma Süresinin Artmasıyla Kaplama Kalınlığının Doyma Noktası Alt Tabanda % Si Değişimimin Galvaniz Kaplamaya Etkisi Fosfor (P) Elementinin Galvaniz Kaplamaya Etkisi Çelik Yüzeyine Uygulanan Mekaniksel İşlemler Sonucunda Galvaniz Kaplama Elde Edilmesi Yüzey Parlatma Yüzey Zımparalama Yüzey Kumlama Yüzey Asitleme Galvaniz İşleminin Malzemenin Mekanik Test Sonuçlarına Etkisi Galvanizleme Öncesi ve Sonrası Akma-Çekme Sonuçları Farklı Daldırma Sürelerinin Akma-Çekme Değerlerine Etkisi Galvaniz Kaplanmış Saca Farklı Çekme Kuvvetleri Uygulanarak Elde Edilen Yüzeylerin İncelenmesi Kaplamanın Sertlik Ölçümü Pullanma ve Tozlaşma Çinko Havuzunun Kimyasal Kompozisyonun Değiştirilmesi İle Galvaniz Kaplamanın Özelliklerinin İncelenmesi Flux ın Kaplamaya Etkisinin Araştırılması Sıvı Çinko Kompozisyonlarının Kaplamaya Etkisi Kurşun(Pb) Eklenmesinin Etkisi Alüminyum( Al) Eklenmesinin Etkisi Demir ( Fe) Eklenmesinin Etkisi Kalay (Sn) Eklenmesinin Etkisi Nikel (Ni) Eklenmesinin Etkisi Bizmut (Bi) Eklenmesinin Etkisi Çinko Havuzunun Sıcaklığının Değiştirilmesi 136 VII

10 4.6 Galvanizlemeden Sonra Beyaz Pasın Oluşumunu Engellenmesi SONUÇLAR VE ÖNERİLER 140 KAYNAKLAR 144 ÖZGEÇMİŞ 150 VIII

11 ÇİZELGELER DİZİNİ SAYFA Çizelge 3.1. Metallerin elektrokimyasal dizilişi 19 Çizelge 3.2. Çinko elementinin temel özellikleri 23 Çizelge 3.3. Çinko yüzey kaplama çeşitleri ve kaplama kalınlıkları 24 Çizelge 3.4. Fe-Zn denge diyagramındaki fazlar ve özellikleri 31 Çizelge 3.5. Düşük parabolik aralıkta alaşım tabakalarının büyümesi için n değeri 39 Çizelge o C de 300 sn e kadar (% C ağırlık içeren) çelik alt tabakası ile saf bir çinko demir (%0.03 Fe ağırlık içeren) bireysel faz tabaka büyümesinde n değerleri 39 Çizelge 3.7. Çelik yapısındaki elementlerin kaplamaya etkisini araştıran RICHARD R. W. nin deney sonuçları 50 Çizelge 3.8. Çinko kaplama ağırlığından çinko kaplama kalınlığına dönüştürme tablosu 73 Çizelge 4.1. Farklı kompozisyona sahip çelik sacların kimyasal analiz sonuçları 85 Çizelge Farklı sacın spektrometreden alınan kimyasal analiz sonuçları 86 Çizelge 4.3. Çinko banyosundan alınan bir numunenin atomik absorpsiyon cihazında yapılan analiz sonuçları 87 Çizelge 4.4. %0,005 Si içeren sacın kimyasal analiz sonuçları 87 Çizelge 4.5. % 0,005 Si içeren sacın kaplama kalınlığının daldırma zamanıyla değişmesi 88 Çizelge 4.6. % 0,005 Si içeren sacın kaplama öncesi ve sonrası ağırlığı 88 Çizelge 4.7. Yüzey temizleme işlemi yapılmadan kaplanacak malzemenin kimyasal analizi 91 Çizelge 4.8. % 0,0987 Si içeren sacın kimyasal analizi 92 Çizelge 4.9. % 0,0987 Si içeren sacın kaplama kalınlığının daldırma zamanıyla değişmesi 93 Çizelge % Si içeren sacın kaplama öncesi ve sonrası ağırlıkları 93 Çizelge 4.11 %0.005 Si ile % Si numunenin kimyasal analiz sonuçları 93 Çizelge % Si ile % Si numunenin kaplama kalınlığının IX

12 daldırma süresi ile değişmesi 94 Çizelge % Si ile % Si içeren galvaniz sacların kalınlıklarının kıyaslanması 95 Çizelge HR ve CR malzemelerin kimyasal analiz sonuçları 96 Çizelge HR ve CR malzemelerin mekaniksel analiz sonuçları 96 Çizelge HR ve CR malzemelerin kaplama kalınlıklarının daldırma süresi ile değişmesi 97 Çizelge HR ve CR malzemelerin kaplama öncesi ve sonrası ağırlıkları 98 Çizelge Kaplama doyma noktasının belirlenmesinde kullanılan numunenin kimyasal analizi 102 Çizelge Doyma noktası belirlenmesinde kaplama kalınlığının zamanla değişimi 102 Çizelge Farklı silisyum konsantrasyonlu çelik sacların kimyasal analizi 105 Çizelge Farklı silisyum konsantrasyonlu çelik sacların 120 sn çinko havuzuna daldırılarak elde edilen kaplama kalınlığı 105 Çizelge Malzeme yüzey pürüzlülüğünün galvanizlemeye etkisi için kullanılan numunenin kimyasal analizi 111 Çizelge Yüzey temizleme işlemlerinden geçen numunelerin yüzey pürüzlülük değerleri 112 Çizelge Akma-Çekme deneyi için kullanılan malzeme kimyasal analiz sonucu 116 Çizelge 4.25.Galvanizleme öncesi ve sonrası malzemenin akma-çekme sonuçları116 Çizelge Farklı daldırma sürelerinin akma-çekme değerlerine etkisi için numune kimyasal analizi 117 Çizelge Farklı daldırma sürelerinin akma-çekme değerleri 117 Çizelge Galvaniz kaplanmış saca uygulanan farklı çekme kuvvet değerleri 119 Çizelge Portatif sertlik ölçüm cihazı ile kaplamanın sertlik ölçümü 119 Çizelge Kaplama katmanlarının kristal yapısı, formülü ve sertlik değeri 120 Çizelge ASTM B6 ya göre piyasadaki çinko külçe kompozisyonları 124 Çizelge 4.32.Fluxlamanın etkisinin araştırılmasında kullanılacak malzemenin kimyasal analizi 125 X

13 Çizelge Kalay (Sn) eklenmesinin etkisini araştırmada kullanılan numunenin kimyasal analizi 129 Çizelge Kalay (Sn) eklenmesi ile kaplama kalınlığı değişimi 130 Çizelge Farklı oranlarda Sn elementi eklenen havuzun kimyasal analiz sonuçları 131 Çizelge Dünya piyasalarında çinko banyosuna atılan elementlerin ABD doları cinsinden fiyatları 134 XI

14 ŞEKİLLER DİZİNİ SAYFA Şekil 3.1. Çelikte ve galvaniz kaplanan çelikte aşama aşama korozyon oluşumu 22 Şekil 3.2. Çinko yüzey kaplama çeşitleri ve kaplama kalınlıkları 25 Şekil 3.3. Genel bir sıcak daldırma galvanizlemenin işlem sırası 27 Şekil 3.4. Örnek bir metal boru galvanizleme işleminin aşamaları 29 Şekil 3.5. Örnek bir galvanizleme hattında süreçlerin, kullanılan kimyasalların ve atıkların şemasal gösterimi 30 Şekil 3.6. Fe-Zn faz diyagramı. İkili alaşım faz diyagramı 32 Şekil 3.7. Fe-Zn ikili faz diyagramının çinko zenginleştirme bölümü 32 Şekil 3.8. Normal bir galvaniz havuzunda üretilen kaplamanın arakesiti 34 Şekil 3.9. Bir ULC çelik alt tabanının 450 O C de 300sn daldırıldıktan sonra oluşan Zn kaplamanın mikro yapısı 1) gama (Γ) fazı, 2) delta (δ) fazı, 3)zeta (ζ) fazı 35 Şekil Galvaniz banyosunda Fe-Zn faz tabaka oluşumunun şematik gösterimi 36 Şekil Çelik yüzeyinde oluşan katmanlar ve sertlik değerleri 37 Şekil Bir ULC çelik alt tabanının 450 O C de çinko banyosunda sıcak daldırıldığında tek oluşan Fe-Zn gama (Γ) fazı, delta (δ) fazı, zeta (ζ) fazı tabaka büyümesi 38 Şekil Demirin Kristal Yapıları 41 Şekil Fe-Fe 3 C denge diyagramının çeliklere ait kısmı ve soğuma sırasında oluşan içyapıları 41 Şekil Hacim Merkezli Kübik (HMK), Yüzey Merkezli Kübik (YMK) ve Hacim Merkezli Tetragonal (HMT) kristal yapıları 42 Şekil Galvaniz banyosunda bulunan %C oranına göre g/dm 2 de çözünen kaplama miktarı 44 Şekil Kütlece farklı silisyum içerikli numunelerin Sandalin piki gösterdiği bölgeler 47 Şekil Galvanizlemeye uygun çelik seçilirken Silisyum-Fosfor seviyesini belirleyen grafik 47 XII

15 Şekil Ergimiş bir metalin sıvıdan katıya geçişi 51 Şekil Tane sınırları 51 Şekil Nokta Hataları, boş yer gösterimi 52 Şekil Nokta Hataları: Boş yer oluşumu ile atomların hareketi 53 Şekil Nokta Hataları: Ara yer 53 Şekil Nokta Hataları: Yer alan 53 Şekil Kenar dislokasyonu 54 Şekil Vida dislokasyonu 54 Şekil Malzemede Segregasyon 55 Şekil Gerilme Yönleri 56 Şekil Malzemenin Gerilme Eksenleri 57 Şekil Cismin tek ve 3 eksenli gerilmesi 57 Şekil Plastik şekil değiştirme 59 Şekil Çapraz kayma 59 Şekil Malzeme ekseninde ve dik eksende kayma 60 Şekil Sünek bir metalin mühendislik çekme diyagramı 62 Şekil Yük-Uzama diyagramı 63 Şekil Deformasyon bölgelerinin mühendislik gerilme-gerinim diyagramı ve test parçası ile ilişkisi 64 Şekil % akma mukavemeti 64 Şekil F;Çekme kuvveti uygulanan parça 65 Şekil Yük-Uzama eğrisi 66 Şekil Tek eksenli gerinim a) Çekme b) basma 68 Şekil İkiz teşekkülü ile şekil değiştirme 68 Şekil Aynı ve zıt yönlü dislokasyonlar 69 Şekil Plastik şekil değişimine uğramış metalin kristal tane yapısı 70 Şekil Dışarıdan ısı alarak malzemenin yeniden kristalleşmesi 71 Şekil Kaplamanın kullanım ömrü, çinkonun kalınlığı ve atmosfer tipi 72 Şekil Çelik yapısındaki %Si etkisi ile boru üzerinde oluşan gri/parlak alanlar 78 Şekil Çelik yüzeyinden alaşım tabakasının (gama tabakası) pullanmasının XIII

16 altını gösteren, dökülen parçaya yakın alanı gösteren mikrografik 80 Şekil Çeliğin kimyasal değerleri nedeniyle çeliğe zayıf yapışmayla birlikte kırılgan ve kalın bir kaplama oluşması 80 Şekil ,40 mm sacların daldırma süresine göre kaplama kalınlığının değişmesi 88 Şekil 4.2. Galvaniz yüzeyinde görülen tipik bir çiçeklenme örneği 89 Şekil sn daldırılan %0,005 Si içeren sacın makro ve mikro görüntüleri 90 Şekil 4.4. Yüzey temizleme işlemi yapılmadan oluşan kaplamanın görüntüleri 91 Şekil sn daldırılmış 0,0987% Si içeren malzemenin kaplama kalınlığının makro ve mikro görüntüsü 92 Şekil ,0987% Si içeren sacın kaplama kalınlığının daldırma süresi ile değişmesi 93 Şekil 4.7. %0,0987 Si ile % 0,005 Si içeren malzemelerin kaplama kalınlıklarının daldırma süresi ile değişimi 94 Şekil 4.8. %0,0987 Si ile % 0,005 Si içeren malzemelerin kaplama kalınlıklarının daldırma süresi ile değişiminin yarım log. grafiği 94 Şekil 4.9. %0,0987 Si ile % 0,005 Si içeren malzemelerin kaplama kalınlıklarının daldırma süresi ile değişiminin double log. grafiği 95 Şekil %0,0987 Si ile % 0,005 Si içeren malzemelerin katmanlarının kıyaslanması 95 Şekil HR ve CR malzemelerin kaplamadan önce yüzey ve arakesit görüntüleri 97 Şekil HR ve CR malzemelerin kaplama kalınlıklarının daldırma süresi ile değişmesi 98 Şekil ,5 mm CR sac 455 o C de 60 sn daldırıldığında elde edilen kaplama ve katmanları 99 Şekil Normal bir galvaniz havuzunda üretilen kaplamanın arakesiti 100 Şekil ,5 mm HR sac 455 o C de 60 sn daldırıldığında elde edilen kaplama ve katmanları 101 Şekil Daldırma süresinin artması ile kaplama kalınlığının değişimi 102 Şekil Daldırma süresinin artması ile kaplama kalınlığının değişiminin XIV

17 double log grafiği 103 Şekil Farklı silisyum içeren saclarla galvaniz kaplama kalınlığı değişimi 104 Şekil Kütlece farklı silisyum içerikli numunelerin Sandalin piki gösterdiği bölgeler 106 Şekil Farklı Si değerleri içeren numunelerin kaplama katmanlarının incelenmesi 108 Şekil o C 5 dk daldırılan a) % Si oranına göre kaplama kalınlığı değişimi b) % P oranına göre kaplama kalınlığı değişimi c) % (Si P) değerine göre kaplama kalınlığı değişimi 110 Şekil Yüzey parlatıldıktan sonra malzemenin yüzey pürüzlülük grafiği 112 Şekil Yüzey zımparalandıktan sonra malzemenin yüzey pürüzlülük grafiği 113 Şekil Yüzey kumlandıktan sonra malzemenin yüzey pürüzlülük grafiği 113 Şekil %0,005 Si içeren malzemenin farklı yüzeyler oluşturularak 120 sn daldırılıp galvaniz kaplanan kaplamaların kalınlık değişim grafiği 114 Şekil Yüzeyin parlatma, zımparalama, kumlamadan sonraki görüntüsü 115 Şekil Sandalin pikinin görüldüğü bölgede Asitleme, Zımparalama, Parlatmanın etkisinin araştırılması 115 Şekil Galvanizlemeden önce ve sonra malzemenin akma-çekme grafiği 116 Şekil Daldırma süresine göre elde edilen kaplamalı sacın akma-çekme ve uzama değerleri 117 Şekil Daldırma süresine göre elde edilen kaplanmış sacın akma-çekme ve uzama değerlerinin grafiksel gösterimi 118 Şekil Galvaniz kaplama katmanları ve sertlik değerleri 120 Şekil Portatif sertlik ölçüm aleti 121 Şekil Pullanma ve Tozlaşma görüntüleri 122 Şekil Fe içeriği ve kaplama ağırlığının tozlaşma üzerindeki etkisi 123 Şekil Piyasada satılan külçe çinko resmi 124 Şekil Galvaniz havuzu içinde yapılacak deneyler için minyatür havuz 126 Şekil Havuzdaki kurşun oranın değişmesiyle akışkanlığın değişimi 127 XV

18 Şekil %0.20 ağırlıkça Al-Zn galvaniz havuzunda Fe-Zn faz tabakalarının şematik oluşum sırası. t o başlangıç zamanı ve sırasıyla tabaka oluşumuna göre t 1 <t 2 <t 3 <t 4 dir 128 Şekil Farklı %Si saclar ile havuz içinde %Ni değişiminin kaplama kalınlığına etkisi 132 Şekil Çinko havuzunda Ni durumuna göre kaplama kalınlığı değişimi 133 Şekil Galvaniz banyo içeriğine göre a) Al, b) Pb, c) Sn, d) Cu, e) Ni kaplamanın mikro grafikleri 135 Şekil Çinko sıcaklığının demir çözünüm oranına etkisi 136 Şekil Demir kaybı oranının sıcaklıkla değişim grafiği 137 Şekil Islak Depolamadan kaynaklanan problemleri önlemek için istifleme yöntemi 139 XVI

19 SİMGELER VE KISALTMALAR R m :Çekme Dayanımı Rp 0,2 :Akma Dayanımı A :Boyca Uzama (%) Ra σ τ σ Y TSE :Yüzey Pürüzlülüğü :Normal gerilme :Teğetsel gerilme :Elastiklik sınırı :Türk Standartları Enstitüsü ASTM :American Society for Testing and Materials SDG :Sıcak Daldırma Galvaniz C Mn P S Si Al Cu O H Ca Ti V Cr Ni Mo Sn Fe Zn Pb :Karbon :Mangan :Fosfor :Kükürt :Silisyum :Alüminyum :Bakır :Oksijen :Hidrojen :Kalsiyum :Titanyum :Vanadyum :Krom :Nikel :Molibden :Kalay :Demir :Çinko :Kurşun XVII

20 1. GİRİŞ DERYA YALUK 1. GİRİŞ Korozyon sonucu kaybedilen metal, kendi maliyetinin çok üstünde ekonomik kayıplara neden olmaktadır. Diğer taraftan korozyon kayıpları yalnız demir ve çelik endüstrisini değil, yapılmakta olan bütün yatırımların verimini etkilemekte ve ülke ekonomilerini ilgilendiren bir konu olmaktadır. Gerekli önlemler alınmadığı için her yıl dünyada büyük boyutlarda korozyon kayıpları meydana gelmektedir. Atmosfer etkisinde kalan araçlar, köprüler, korkuluklar, direkler, enerji nakil hatları, depolar vb. su ve yeraltına konulmuş olan boru hatları, tanklar, iskeleler, gemiler, dubalar, baraj kapakları, cebri borular vb. başta alet ve ekipmanlar olmak üzere endüstrinin çeşitli dallarında kullanılmakta olan kazanlar, borular, ızgaralar, elektrik makineleri vb. metalik yapılar beklenenden daha kısa süreler içerisinde korozyon nedeni ile kullanılmaz hale gelmektedir Dünya da çelik üretimi, teknolojinin gelişmesiyle birlikte hızlı bir şekilde artmaktadır ve birçok araştırma merkezleri çeliğin daha uzun süre nasıl korunabileceği üzerine çalışma yapmaktadırlar ve araştırmalar göstermektedir ki Sıcak Daldırma ile Galvanizleme korozyona karşı direnç elde etme işlemi diğer metotlarla kıyaslandığında çok daha avantajlar sağlamaktadır. Çinko banyosundan çıkan saf çinko kaplanmış malzeme, O 2, Nem ve CO 2 ile reaksiyona girerek kaplama yüzeyi, 3Zn(OH) 2.ZnCO 3.H 2 O şeklini alır ve kaplamadaki çinkonun yüzeyden çok yavaş bir şeklide çözünmesiyle çeliği uzun yıllar yaklaşık yıl arasında korur (Thicker Hot Dip) Literatür araştırıldığında galvanizlemeye etki eden birçok faktör olduğu görülmüştür. Çeliklerin çoğu Karbon (C), Fosfor (P), Magnezyum (Mn), Silisyum(Si), Sülfür(S), Krom(Cr), Nikel (Ni) vb. malzemeler içerir ve bu elementler çeliğin karakteristik özelliklerini belirler. Bu nedenle kaplamaya ciddi anlamda etki ettiği bilinmektedir. Çeliklerin çinko kaplanmasında (galvaniz) standardın gerektirdiği veya müşterinin talep ettiği kaplama kalınlığına ulaşmak kalitenin temini için en önemli kriterlerden birisidir. Tipik bir galvaniz tabakası dört katmandan meydana gelmektedir. Bu katmanların kalınlığı kaplamanın kalitesini belirlediği gibi aynı zamanda çinko sarfiyatını, dolayısıyla işlem maliyetini de doğrudan etkiler. Çünkü, 1

21 1. GİRİŞ DERYA YALUK çinko fiyatının 3250 $/ton gibi yüksek seviyelerde olduğu günümüz şartlarında Çinko sarfiyatı toplam maliyet içinde % oranındadır. Bu nedenle, çinko sarfiyatında yapılabilecek iyileştirmeler toplam üretim maliyetlerini oldukça aşağı çekerek firmaların rekabet gücünü artıracaktır (A. Taşkın). Çalışmamızda öncelikle C, Mn, P, S, Si, Al vb. element katkılı çeliklerin kaplamaya etkisi araştırıldı. Kimyasal kompozisyonlarından %Si değerleri farklı olmakla birlikte diğer element değerleri birbirine yakın 12 adet çelik sac kullanılarak, 455 o C sıcaklığında 120 sn daldırılarak Sandalin pikinin görüldüğü aralık tespit edildi. Fosfor etkisi araştırıldığında, Si oranı (% ) sabit tutulup P oranı ( % ) aralığında değiştiğinde; granül şeklinde görünüş elde edildi. Fosfor oranının artmasıyla kalınlık artışı ve kaplama kalitesi araştırıldı. Farklı kompozisyonlardaki çelikler birçok ön işlemlerden geçirilerek daldırma sonunda kaplama özellikleri araştırıldı. Havuzların kimyasal içeriklerinin kaplama etkisi, pasivasyonun yüzeye etkisi, banyo sıcaklığının kaplamaya etkisi, soğuma hızının kaplama yüzeyine etkisi araştırıldı. Çelik sacın yüzeyine uygulanan mekaniksel işlemlerin kaplamaya etkisi araştırıldı. Yüzeyler asitleme, parlatma, zımparalama, kumlama işlemlerinden geçirildi. Yüzey pürüzlülük ölçümleri yapıldı Sıvı çinko içinde genellikle Kurşun (Pb), Alüminyum (Al), Demir (Fe), Kalay(Sn), Nikel (Ni), Bizmut(Bi) elementler yer alır ve diğerleri daha az önem taşır. Bunlardan her biri ya da bunların ikili ya da çoklu kombinasyonları özel reaksiyonların etkisiyle çok yaralı olabilecek çinko tabakaları oluşmasını sağlayabilir ve kaplama morfolojisini etkileyebilir. Deneyler serisinde bu elementlerin etkisi araştırılmıştır. Çinko banyosunda ortalama 350 ton sıvı çinko olduğundan banyodaki elementlerin yüzde oranlarını değiştirmek için ciddi bir maliyet gerekmektedir. Bu nedenle portatif bir havuz hazırlandı ve havuz içine daldırılarak istenilen elementleri kaplamaya etkisi araştırılmıştır. 2

22 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Derya YALUK 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Christoph P. ve Siegfried R. (1976), Sıcak daldırma galvanizle elde edilen çinko kaplamanın yapısındaki Fe, Zn ve Al elementlerinin dağılımını incelemişler. Bu çalışmada Fe, Zn ve Al elementlerinin reaksiyon boyunca mümkün olabilecek dağılımlarını anlamaya çalışmışlar. Kaplama kalınlığının sıcaklıkla değişimi incelenmiş, daldırmadan sonra soğuma hızının etkisi araştırılmış. Kaplamadan sonra 200 o C ve 380 o C de tavlanan kaplamanın yapısı incelenmiş. Sıvı çinko içinde yeralan Al oranına göre oluşan FeAl, Fe 2 Al 5, FeAl 3 tabakalar ve bunların oluşum nedenleri araştırılmış. Kozdras M. S. ve Niessen P. (1990), Silisyum içerikli çeliklerin daldırma galvanizleme işlemi sonunda yüzeye etkisi araştırılmış. Daldırma galvanizleme işlemi boyunca Fe-Zn kaplamasının oluşumunda silisyum elementinin nüfuz etme mekanizmasını anlamanın işletmeler için büyük önem taşıdığını düşünmüşler. Bu çalışmada kristalografik düzenlenim, alt tabaka yüzey oksitlenmesi, gerilim(strain) enerjisi ve bir reaktif kaplamanın topografısi üzerinde durulmuş. Bu çalışma sonucunda, alt tabaka oksitlenmesi ve topografisinin silisyumun aktivitesine en önemli etkiyi gösterdiği literatürdeki çalışmalarla paralellik göstermiş. Yine bu çalışmada çelik yüzeyinde çok düşük seviyelerde silisyum elementinin bulunması durumunda, çeliğin reaksiyonda aktif olmadığı ve kaplama düzenleniminin önemsenmediği araştırmalar sonucunda gözlenmiştir. Gambrell J.W. (1987), Gambrell in bu çalışmasında galvanizleme işleminin bütün aşamalarına değinilmiş. Çeliğin çinko banyosuna daldırılmasıyla reaksiyonun başladığını ve bu reaksiyonda bir seri Fe-Zn ara metalik katman olan fazların başladığını görmüşler. Çelik yüzeyinin kaplamaya hazırlanırken önce çelik yüzeyi alkalin azaltma, asit banyosu, daha da sert atıkların yüzeyden temizlenmesi ve fluxlama gibi bir seri temizleme işlemlerinden geçirilmiş. Kaplama kalınlığına ve yapısına etki eden faktörlerin çeliğin kimyasal bileşenleri, çinko banyosu sıcaklığı, çelik yüzeyinin durumu ( tane büyüklüğü, gerilimler, mikro yapı, pürüzlülük), çinko banyosunun kimyasal bileşenleri, çinko banyosundan sonra soğuma oranı olduğu çalışmaları sonucunda gözlenmiş. Çeliğin yapısındaki elementlerden Silisyum, 3

23 2. ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR Derya YALUK Fosfor, Karbon ve Manganının (konsantrasyona bağlı olarak) kaplama kalınlığına etki eden elementler olduğu gözlenmiş. Bunlardan en önemli elementin Silisyum olduğu görülmüş. Gambrell, iki ayrı çinko banyosu sıcaklığında zamanla kaplama üzerinde silisyum artışını gözlemiş. Ayrıca genel olarak galvanizleme işlemi için çelik yapısında bulunan elementlerin yüzdelerinin Si:%0.05, P:%0.05, C:%0.25, Mn:%1.3 şeklinde olması gerektiğini bildirmişler. Çinko havuzuna atılacak safsızlıkların önemli derecede kaplamanın görüntüsünü etkilediğini görmüşler. Genellikle çinko havuzunda içerisinde %1.4 Pb, %0.2 Cd, %0.05 Fe ve minimum %98 Zn bulunan 1. kalite çinko külçeleri atılması gerektiğini belirtmişler. Vourlias G., Pistofidis N., Stergioudis G., Tsipas D. (2003), Bu çalışmada galvaniz banyosuna eklenen elementlerin, galvaniz kaplamanın özellikleri üzerinde ve kristalleşme davranışı üzerindeki etkilerini araştırmışlar. Havuza eklenen katkı elementlerin çeşidine ve konsantrasyonuna bağlı olarak Fe-Zn fazlarının kristalleşmesini etkilediğini görmüşler. Oluşan fazlar SEM le ve kaplamadaki elementler X-Ray de incelenmiş. Katkı elementleri çok etkili bir biçimde morfolojiyi, kinetiği ve galvanizleme işlemi boyunca çinko kaplamanın büyümesini etkilediği görülmüş. Galvaniz banyosuna atılan külçe de Alüminyum, Kurşun, Bakır, Nikel, Kalay, Kadmiyum kesinlikle bulunduğu ve bunların oranının çinko külçesinin kalitesini belirlediğini belirtmişler. Külçedeki düşük konsantrasyonlu Al (%0.3 e kadar) geniş ölçüde bazı fazların oluşmasını engellediği ve kaplamanın mikroyapısını önemli ölçüde değişikliğe uğrattığı gözlemlenmiştir. Ayrıca Cu, Sn ve Cd nin nispeten yüksek konsantrasyonu (%1-2) önemli ölçüde kaplamanın yapısını ve görüntüsünü etkilediğini gözlemlemişler. Chen Z.W., Kennon N.F. ve ark.(1992), Bu çalışmada sıcak daldırma ile galvanizleme yöntemiyle Teknigalva işlemi ve diğer gelişmeler üzerinde durmuşlar. %0.1 Si içeren aktif çeliğin daldırıldığı havuza nikel eklenmesi işlemine teknigalva denir. Teknigalva işlemi uzun zamandır bilinen bir teknik olmasına rağmen, farklı miktarlarda çinko havuzuna Nikel elementi ekleyerek davranışlarını izlemişler. % aralığında Si içeren reaktif çeliğin daldırılmasıyla elde edilen ara tabaka alaşımları çok hızlı büyür ve aşırı kalın kaplamanın oluşmasına neden olur. %0.06 Si li Çelikle yapılan kaplama kalın ve süreksiz bir zeta fazı oluştuğunu ve 500 o C de 4

ÇELİK SİSTEMLERİN YÜZEY ÖZELLİKLERİNİN SICAK DALDIRMA GALVANİZ KAPLAMALARA ETKİSİ *

ÇELİK SİSTEMLERİN YÜZEY ÖZELLİKLERİNİN SICAK DALDIRMA GALVANİZ KAPLAMALARA ETKİSİ * ÇELİK SİSTEMLERİN YÜZEY ÖZELLİKLERİNİN SICAK DALDIRMA GALVANİZ KAPLAMALARA ETKİSİ * Surface characteristics of steel systems effect to hot-dip galvanized coatings Derya YALUK Fizik Anabilim Dalı Şadi YILMAZ

Detaylı

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK VE KIRILMA Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK Tokluk bir malzemenin kırılmadan önce sönümlediği enerjinin bir ölçüsüdür. Bir malzemenin kırılmadan bir darbeye dayanması yeteneği söz konusu olduğunda önem

Detaylı

Metal Yüzey Hazırlama ve Temizleme Fosfatlama (Metal Surface Preparation and Cleaning)

Metal Yüzey Hazırlama ve Temizleme Fosfatlama (Metal Surface Preparation and Cleaning) Boya sisteminden beklenilen yüksek direnç,uzun ömür, mükemmel görünüş özelliklerini öteki yüzey temizleme yöntemlerinden daha etkin bir biçimde karşılamak üzere geliştirilen boya öncesi yüzey temizleme

Detaylı

MALZEMELERİN MUKAVEMETİNİ ARTIRICI İŞLEMLER

MALZEMELERİN MUKAVEMETİNİ ARTIRICI İŞLEMLER MALZEMELERİN MUKAVEMETİNİ ARTIRICI İŞLEMLER Malzemelerin mekanik özelliği başlıca kimyasal bileşime ve içyapıya bağlıdır. Malzemelerin içyapısı da uygulanan mekanik ve ısıl işlemlere bağlı olduğundan malzemelerin

Detaylı

Sıcak Daldırma Galvanizleme Prosesimiz İntermetalik Alaşım Katmanları Galfan Korozyon Dirençleri Ar-Ge Çalışmalarımız

Sıcak Daldırma Galvanizleme Prosesimiz İntermetalik Alaşım Katmanları Galfan Korozyon Dirençleri Ar-Ge Çalışmalarımız Sıcak Daldırma Galvanizleme Prosesimiz İntermetalik Alaşım Katmanları Galfan Korozyon Dirençleri Ar-Ge Çalışmalarımız Bilindiği gibi, demir ve alaşımları bir çok alanda kullanılan malzemelerdir. Kullanım

Detaylı

Faz ( denge) diyagramları

Faz ( denge) diyagramları Faz ( denge) diyagramları İki elementin birbirleriyle karıştırılması sonucunda, toplam iç enerji mimimum olacak şekilde yeni atom düzenleri meydana gelir. Fazlar, İç enerjinin minimum olmasını sağlayacak

Detaylı

MMT310 Malzemelerin Mekanik Davranışı 1 Deformasyon ve kırılma mekanizmalarına giriş

MMT310 Malzemelerin Mekanik Davranışı 1 Deformasyon ve kırılma mekanizmalarına giriş MMT310 Malzemelerin Mekanik Davranışı 1 Deformasyon ve kırılma mekanizmalarına giriş Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2012-2013 Bahar Yarıyılı 1. Deformasyon ve kırılma mekanizmalarına giriş 1.1. Deformasyon

Detaylı

KOROZYONUN ÖNEMİ. Korozyon, özellikle metallerde büyük ekonomik kayıplara sebep olur.

KOROZYONUN ÖNEMİ. Korozyon, özellikle metallerde büyük ekonomik kayıplara sebep olur. KOROZYON KOROZYON VE KORUNMA KOROZYON NEDİR? Metallerin bulundukları ortam ile yaptıkları kimyasal veya elektrokimyasal reaksiyonları sonucu meydana gelen malzeme bozunumuna veya hasarına korozyon adı

Detaylı

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları 1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları Sol üstte yüzey seftleştirme işlemi uygulanmış bir çelik

Detaylı

Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan

Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan ISIL İŞLEMLER Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan ısıtma ve soğutma işlemleridir. İşlem

Detaylı

THE PRODUCTION OF AA5049 ALLOY SHEETS BY TWIN ROLL CASTING

THE PRODUCTION OF AA5049 ALLOY SHEETS BY TWIN ROLL CASTING AA5049 ALÜMİNYUM ALAŞIMI LEVHALARIN İKİZ MERDANELİ SÜREKLİ DÖKÜM TEKNİĞİ İLE ÜRETİMİ Koray TURBALIOĞLU Teknik Alüminyum San. A.Ş., İstanbul koray.turbalioglu@teknikaluminyum.com.tr ÖZET AA5049 alaşımı

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ. Katı Eriyikler

MALZEME BİLGİSİ. Katı Eriyikler MALZEME BİLGİSİ Dr.- Ing. Rahmi ÜNAL Konu: Katı Eriyikler 1 Giriş Endüstriyel metaller çoğunlukla birden fazla tür eleman içerirler, çok azı arı halde kullanılır. Arı metallerin yüksek iletkenlik, korozyona

Detaylı

Faz dönüşümleri: mikroyapı oluşumu, faz dönüşüm kinetiği

Faz dönüşümleri: mikroyapı oluşumu, faz dönüşüm kinetiği Faz dönüşümleri: mikroyapı oluşumu, faz dönüşüm kinetiği Faz dönüşümleri 1. Basit ve yayınma esaslı dönüşümler: Faz sayısını ve fazların kimyasal bileşimini değiştirmeyen basit ve yayınma esaslı ölçümler.

Detaylı

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM 1. Giriş Malzemelerde üretim ve uygulama sırasında görülen katılaşma, çökelme, yeniden kristalleşme, tane büyümesi gibi olaylar ile kaynak, lehim, sementasyon gibi işlemler

Detaylı

BA KENT ÜNİVERSİTESİ. Malzemeler genel olarak 4 ana sınıfa ayrılabilirler: 1. Metaller, 2. Seramikler, 3. Polimerler 4. Kompozitler.

BA KENT ÜNİVERSİTESİ. Malzemeler genel olarak 4 ana sınıfa ayrılabilirler: 1. Metaller, 2. Seramikler, 3. Polimerler 4. Kompozitler. MALZEMELER VE GERĐLMELER Malzeme Bilimi mühendisliğin temel ve en önemli konularından birisidir. Malzeme teknolojisindeki gelişim tüm mühendislik dallarını doğrudan veya dolaylı olarak etkilemektedir.

Detaylı

Faz Dönüşümleri ve Faz (Denge) Diyagramları

Faz Dönüşümleri ve Faz (Denge) Diyagramları Faz Dönüşümleri ve Faz (Denge) Diyagramları 1. Giriş Bir cisim bağ kuvvetleri etkisi altında en düşük enerjili denge konumunda bulunan atomlar grubundan oluşur. Koşullar değişirse enerji içeriği değişir,

Detaylı

Doç.Dr.Salim ŞAHİN SÜRÜNME

Doç.Dr.Salim ŞAHİN SÜRÜNME Doç.Dr.Salim ŞAHİN SÜRÜNME SÜRÜNME Malzemelerin yüksek sıcaklıkta sabit bir yük altında (hatta kendi ağırlıkları ile bile) zamanla kalıcı plastik şekil değiştirmesine sürünme denir. Sürünme her ne kadar

Detaylı

Paslanmaz Çelik Gövde. Yalıtım Sargısı. Katalizör Yüzey Tabakası. Egzoz Emisyonları: Su Karbondioksit Azot

Paslanmaz Çelik Gövde. Yalıtım Sargısı. Katalizör Yüzey Tabakası. Egzoz Emisyonları: Su Karbondioksit Azot Paslanmaz Çelik Gövde Yalıtım Sargısı Egzoz Emisyonları: Su Karbondioksit Azot Katalizör Yüzey Tabakası Egzoz Gazları: Hidrokarbonlar Karbon Monoksit Azot Oksitleri Bu bölüme kadar, açıkça ifade edilmese

Detaylı

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojikarastirmalar.org ISSN:1304-4141 Makine Teknolojileri Elektronik Dergisi 2005 (4) 41-45 TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR Teknik Not Soner BUYTOZ, İlyas SOMUNKIRAN Fırat Üniversitesi, Teknik Eğitim

Detaylı

Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok

Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok parçaya ayırmasına "kırılma" adı verilir. KIRILMA ÇEŞİTLERİ

Detaylı

6. BEYAZ ve YÜKSEK ALAŞIMLI DÖKME DEMİRLER

6. BEYAZ ve YÜKSEK ALAŞIMLI DÖKME DEMİRLER 6. BEYAZ ve YÜKSEK ALAŞIMLI DÖKME DEMİRLER Gri dökme demirlerin özellikleri; kimyasal bileşimlerinin değiştirilmesi veya kalıp içindeki soğuma hızlarının değiştirilmesiyle, büyük oranda farklılıklar kazanabilir.

Detaylı

ELEKTROKİMYASAL REAKSİYONLAR

ELEKTROKİMYASAL REAKSİYONLAR KOROZYON GİRİ Çevresel etkenler veya çalışma ortamının koşullarından dolayı meydana gelen bozunmalara; Korozyon Oksidasyon olarak isimlendirilir. Gelişmiş ülkelerin yıllık gelirlerinin yaklaşık %5 lik

Detaylı

ÇELİK YAPILAR (2+1) Yrd. Doç. Dr. Ali SARIBIYIK

ÇELİK YAPILAR (2+1) Yrd. Doç. Dr. Ali SARIBIYIK ÇELİK YAPILAR (2+1) Yrd. Doç. Dr. Ali SARIBIYIK Dersin Amacı Çelik yapı sistemlerini, malzemelerini ve elemanlarını tanıtarak, çelik yapı hesaplarını kavratmak. Dersin İçeriği Çelik yapı sistemleri, kullanım

Detaylı

Malzeme Bilgisi ve Gemi Yapı Malzemeleri

Malzeme Bilgisi ve Gemi Yapı Malzemeleri Malzeme Bilgisi ve Gemi Yapı Malzemeleri Grup 1 Pazartesi 9.00-12.50 Dersin Öğretim Üyesi: Y.Doç.Dr. Ergün Keleşoğlu Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Davutpaşa Kampüsü Kimya Metalurji Fakültesi

Detaylı

DEMİR KARBON FAZ DİYAGRAMI

DEMİR KARBON FAZ DİYAGRAMI MARMARA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME BİLİMİ Demir, Çelik ve Dökme Demir Yrd. Doç. Dr. Abdullah DEMİR DEMİR KARBON FAZ DİYAGRAMI Saf demire teknolojik özellik kazandıran

Detaylı

Rapor no: 020820060914 Konu: Paslanmaz çelik

Rapor no: 020820060914 Konu: Paslanmaz çelik Rapor no: 08060914 Konu: Paslanmaz çelik PASLANMAZ ÇELİK Paslanmaz çelik, yüksek korozyon dayanımı ve üstün mekanik özellikleri (çekme, darbe, aşınma dayanımı ve sertlik) açısından diğer metalik malzemelere

Detaylı

Paslanmaz Çeliklerin Kaynak İşlemi Esnasında Karşılaşılan Problemler ve Alınması Gereken Önlemler Paslanmaz çeliklerin kaynak işlemi esnasında

Paslanmaz Çeliklerin Kaynak İşlemi Esnasında Karşılaşılan Problemler ve Alınması Gereken Önlemler Paslanmaz çeliklerin kaynak işlemi esnasında Paslanmaz Çeliklerin Kaynak İşlemi Esnasında Karşılaşılan Problemler ve Alınması Gereken Önlemler Paslanmaz çeliklerin kaynak işlemi esnasında karşılaşılan ve kaynak kabiliyetini etkileyen problemler şunlardır:

Detaylı

1.GİRİŞ. 1.1. Metal Şekillendirme İşlemlerindeki Değişkenler, Sınıflandırmalar ve Tanımlamalar

1.GİRİŞ. 1.1. Metal Şekillendirme İşlemlerindeki Değişkenler, Sınıflandırmalar ve Tanımlamalar 1.GİRİŞ Genel olarak metal şekillendirme işlemlerini imalat işlemlerinin bir parçası olarak değerlendirmek mümkündür. İmalat işlemleri genel olarak şu şekilde sınıflandırılabilir: 1) Temel şekillendirme,

Detaylı

formülü zamanı da içerdiği zaman alttaki gibi değişecektir.

formülü zamanı da içerdiği zaman alttaki gibi değişecektir. Günümüz endüstrisinde en yaygın kullanılan Direnç Kaynak Yöntemi en eski elektrik kaynak yöntemlerinden biridir. Yöntem elektrik akımının kaynak edilecek parçalar üzerinden geçmesidir. Elektrik akımına

Detaylı

KAPLAMA TEKNİKLERİ DERS NOTLARI

KAPLAMA TEKNİKLERİ DERS NOTLARI KAPLAMA TEKNİKLERİ DERS NOTLARI Yüzey Mühendisliği Malzemelerin yüzey özelliklerini değiştirerek; yeni mühendislik özellikleri kazandırmak ya da dekoratif açıdan çekici kılmak, insanoğlunun eski çağlardan

Detaylı

Kaplama dekoratif görünüşü çekici kılarlar 2

Kaplama dekoratif görünüşü çekici kılarlar 2 METALĠK KAPLAMALAR Uygulamada metalik kaplamalar yalnız korozyondan korunma amacı ile dahi yapılmış olsalar bile diğer önemli bazı amaçlara da hizmet ederler: Dekoratif görünüşü çekici kılarlar. 1 Kaplama

Detaylı

İÇİNDEKİLER 2. 3. 4. 5. 6.

İÇİNDEKİLER 2. 3. 4. 5. 6. İstiklal Mah. Barış Manço Cad. 5. Sok No:8 34522 Esenyurt / İSTANBUL TÜRKİYE Tel.: 0212 679 69 79 Faks: 0212 679 69 81 E-posta: info@gozdempaslanmaz.com 44 44 881 1 İÇİNDEKİLER 1. 2. 3. 4. 5. 6. 2 1 HAKKIMIZDA

Detaylı

Pratik olarak % 0.2 den az C içeren çeliklere su verilemez.

Pratik olarak % 0.2 den az C içeren çeliklere su verilemez. 1. DENEYİN AMACI: Farklı soğuma hızlarında (havada, suda ve yağda su verme ile) meydana gelebilecek mikroyapıların mekanik özelliklere etkisinin incelenmesi ve su ortamında soğutulan numunenin temperleme

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA KRİSTAL KAFES NOKTALARI KRİSTAL KAFES DOĞRULTULARI KRİSTAL KAFES DÜZLEMLERİ DOĞRUSAL VE DÜZLEMSEL YOĞUNLUK KRİSTAL VE

Detaylı

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ MAK-LAB15 1. Giriş ve Deneyin Amacı Bilindiği gibi malzeme seçiminde mekanik özellikler esas alınır. Malzemelerin mekanik özellikleri de iç yapılarına bağlıdır. Malzemelerin

Detaylı

3. MALZEME PROFİLLERİ (MATERİALS PROFİLES) 3.1. METAL VE ALAŞIMLAR. Karbon çelikleri (carbon steels)

3. MALZEME PROFİLLERİ (MATERİALS PROFİLES) 3.1. METAL VE ALAŞIMLAR. Karbon çelikleri (carbon steels) 3. MALZEME PROFİLLERİ (MATERİALS PROFİLES) 3.1. METAL VE ALAŞIMLAR Karbon çelikleri (carbon steels) Çelik, bileşiminde maksimum %2 C içeren demir karbon alaşımı olarak tanımlanabilir. Karbon çeliğin en

Detaylı

Ön Söz vii Kitabın Türkçe Çevirisine Ön Söz Çevirenin Ön Sözü 1 Sinterleme Bilimine Giriş 2 Sinterleme Ölçüm Teknikleri xiii

Ön Söz vii Kitabın Türkçe Çevirisine Ön Söz Çevirenin Ön Sözü 1 Sinterleme Bilimine Giriş 2 Sinterleme Ölçüm Teknikleri xiii Ön Söz vii Kitabın Türkçe Çevirisine Ön Söz ix Çevirenin Ön Sözü xi 1 Sinterleme Bilimine Giriş 1 Genel bakış / 1 Sinterleme tarihçesi / 3 Sinterleme işlemleri / 4 Tanımlar ve isimlendirme / 8 Sinterleme

Detaylı

Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik Kalıplarının Üretiminde Kullanılan Takım Çelikleri ve Üretim Prosesleri

Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik Kalıplarının Üretiminde Kullanılan Takım Çelikleri ve Üretim Prosesleri Nurettin ÇALLI Fen Bilimleri Ens. Öğrenci No: 503812162 MAD 614 Madencilikte Özel Konular I Dersi Veren: Prof. Dr. Orhan KURAL İTÜ Maden Fakültesi Konu: Yüksek Hassasiyetli Yağ Keçelerinin Takviye Bilezik

Detaylı

TOZ METALURJİSİ Prof.Dr. Muzaffer ZEREN

TOZ METALURJİSİ Prof.Dr. Muzaffer ZEREN . TEKNİK SEÇİMLİ DERS I TOZ METALURJİSİ Prof.Dr. Muzaffer ZEREN SİNTERLEME Sinterleme, partiküllerarası birleşmeyi oluşturan ısıl prosestir; aynı zamanda ham konumda gözlenen özellikler artırılır. . Sinterlemenin

Detaylı

DENEYİN ADI: Çeliklerin Isıl İşlemi. AMACI: Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin öğretilmesi.

DENEYİN ADI: Çeliklerin Isıl İşlemi. AMACI: Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin öğretilmesi. DENEYİN ADI: Çeliklerin Isıl İşlemi AMACI: Çeliklerde ısıl işlem yoluyla mikroyapı ve mekanik özelliklerin değişiminin öğretilmesi. TEORİK BİLGİ: Metal ve alaşımlarının, faz diyagramlarına bağlı olarak

Detaylı

ÇELİKLERİN ISIL İŞLEMLERİ. (Devamı)

ÇELİKLERİN ISIL İŞLEMLERİ. (Devamı) ÇELİKLERİN ISIL İŞLEMLERİ (Devamı) c a a A) Ön ve arka yüzey Fe- atomları gösterilmemiştir) B) (Tetragonal) martenzit kafesi a = b c) Şekil-2) YMK yapılı -yan yana bulunan- iki γ- Fe kristali içerisinde,

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 11 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 11 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 11 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA DEMİR ESASLI ALAŞIMLAR DEMİR DIŞI ALAŞIMLAR METALLERE UYGULANAN İMALAT YÖNTEMLERİ METALLERE UYGULANAN ISIL İŞLEMLER

Detaylı

www.velle.com.tr Metal Pigment Kaplamalar Tel.: +90 (216) 701 24 01 Faks.: +90 (216) 701 24 02

www.velle.com.tr Metal Pigment Kaplamalar Tel.: +90 (216) 701 24 01 Faks.: +90 (216) 701 24 02 www.velle.com.tr Metal Pigment Kaplamalar hava Tel.: +90 (216) 701 24 01 Faks.: +90 (216) 701 24 02 Metal Pigment Kaplamalar Metal Pigment Kaplamalar metal yüzeylerde korozyon olarak r. Bunun ötesinde

Detaylı

BAZI KAYNAK PARAMETRELERİNİN SIÇRAMA KAYIPLARINA ETKİSİ

BAZI KAYNAK PARAMETRELERİNİN SIÇRAMA KAYIPLARINA ETKİSİ BAZI KAYNAK PARAMETRELERİNİN SIÇRAMA KAYIPLARINA ETKİSİ ÖZET CO 2 kaynağında tel çapının, gaz debisinin ve serbest tel boyunun sıçrama kayıpları üzerindeki etkisi incelenmiştir. MIG kaynağının 1948 de

Detaylı

7075 SERĠSĠ ALAġIMLARIN GENEL ÜRETĠM YÖNTEMLERĠ

7075 SERĠSĠ ALAġIMLARIN GENEL ÜRETĠM YÖNTEMLERĠ 7075 SERĠSĠ ALAġIMLARIN GENEL ÜRETĠM YÖNTEMLERĠ 1 7075 SERĠSĠ ALAġIMLARIN KULLANIM ALANI 7075 AlaĢımı Hava taģıtları baģta olmak üzere 2 yüksek Dayanım/Yoğunluk oranı gerektiren birçok alanda kullanılmaktadır.

Detaylı

MMT440 Çeliklerin Isıl İşlemi 5 Termomekanik İşlemler

MMT440 Çeliklerin Isıl İşlemi 5 Termomekanik İşlemler MMT440 Çeliklerin Isıl İşlemi 5 Termomekanik İşlemler Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2011-2012 Bahar Yarıyılı Slab Sıcak haddeleme Asitle temizleme Soğuk haddehane Çan tipi fırın Temper hadde Sürekli tavlama

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 8 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net BÖLÜM IV METALLERİN MEKANİK ÖZELLİKLERİ GERİLME VE BİRİM ŞEKİL DEĞİŞİMİ ANELASTİKLİK MALZEMELERİN ELASTİK ÖZELLİKLERİ ÇEKME ÖZELLİKLERİ

Detaylı

KOROZYON. Teorik Bilgi

KOROZYON. Teorik Bilgi KOROZYON Korozyon, metalik malzemelerin içinde bulundukları ortamla reaksiyona girmeleri sonucu, dışardan enerji vermeye gerek olmadan, doğal olarak meydan gelen olaydır. Metallerin büyük bir kısmı su

Detaylı

Sürekli ve Parça Daldırma Galvanizleme. Teknolojik Karşılaştırma

Sürekli ve Parça Daldırma Galvanizleme. Teknolojik Karşılaştırma Sürekli ve Parça Daldırma Galvanizleme Teknolojik Karşılaştırma İçerik İşlem Teknolojisi Kaplama Yapısı Ürün Özellikleri Müşteri Faydaları Technical sales document valid from 17.12.12.2013 JO & HS 2 İşlem

Detaylı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 5 Metaller, Bakır ve Magnezyum. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 5 Metaller, Bakır ve Magnezyum. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı MMT113 Endüstriyel Malzemeler 5 Metaller, Bakır ve Magnezyum Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı Cu Copper 29 Bakır 2 Dünyada madenden bakır üretimi, Milyon ton Yıl Dünyada madenden bakır

Detaylı

METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010

METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010 METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010 WEBSİTE www2.aku.edu.tr/~hitit Dersler İÇERİK Metalik Malzemelerin Genel Karakteristiklerİ Denge diyagramları Ergitme ve döküm Dökme demir ve çelikler

Detaylı

JOMINY DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

JOMINY DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 1. DENEYİN AMACI: Bu deney ile incelenen çelik alaşımın su verme davranışı belirlenmektedir. Bunlardan ilki su verme sonrası elde edilebilecek maksimum sertlik değeri olup, ikincisi ise sertleşme derinliğidir

Detaylı

Ç l e i l k i l k e l r e e e Uyg u a l na n n n Yüz ü ey e y Ser Se tle l ş e t ş ir i me e İ şl ş e l m l r e i

Ç l e i l k i l k e l r e e e Uyg u a l na n n n Yüz ü ey e y Ser Se tle l ş e t ş ir i me e İ şl ş e l m l r e i Çeliklere Uygulanan Yüzey Sertleştirme İşlemleri Bazı uygulamalarda kullanılan çelik parçaların hem aşınma dirençlerinin, hem de darbe dayanımlarının yüksek olması istenir. Bunun için parçaların yüzeylerinin

Detaylı

MIG-MAG KAYNAK METODUNDA KULLANILAN KAYNAK ELEKTROTLARI VE ELEKTROT SEÇİMİ

MIG-MAG KAYNAK METODUNDA KULLANILAN KAYNAK ELEKTROTLARI VE ELEKTROT SEÇİMİ MIG-MAG KAYNAK METODUNDA KULLANILAN KAYNAK ELEKTROTLARI VE ELEKTROT SEÇİMİ Prof. Dr. Ramazan YILMAZ Sakarya Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Esentepe Kampüsü,

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI I DERSİ ISIL İŞLEM (NORMALİZASYON, SU VERME, MENEVİŞLEME) DENEY FÖYÜ DENEYİN ADI: Isıl İşlem(Normalizasyon,

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ 1 ÖĞRENME FAALİYETİ - 1 1.TOZALTI KAYNAĞI

ÖĞRENME FAALİYETİ 1 ÖĞRENME FAALİYETİ - 1 1.TOZALTI KAYNAĞI ÖĞRENME FAALİYETİ 1 ÖĞRENME FAALİYETİ - 1 AMAÇ Bu faaliyet sonucunda uygun ortam sağlandığında tekniğe uygun olarak tozaltı kaynağı ile çeliklerin yatayda küt-ek kaynağını yapabileceksiniz. ARAŞTIRMA Toz

Detaylı

DARBE DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Metalik Malzemelerin Darbe Deneyi

DARBE DENEYİ MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ. 1. Metalik Malzemelerin Darbe Deneyi 1. Metalik Malzemelerin Darbe Deneyi Darbe deneyi gevrek kırılmaya neden olabilecek şartlar altında çalışan malzemelerin mekanik özelliklerinin saptanmasında kullanılır. Darbe deneyinin genel olarak amacı,

Detaylı

MALZEME BİLİMİ. Mekanik Özellikler ve Davranışlar. Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR. (DERS NOTLARı) Bölüm 5.

MALZEME BİLİMİ. Mekanik Özellikler ve Davranışlar. Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR. (DERS NOTLARı) Bölüm 5. MALZEME BİLİMİ (DERS NOTLARı) Bölüm 5. Mekanik Özellikler ve Davranışlar Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR ÇEKME TESTİ: Gerilim-Gerinim/Deformasyon Diyagramı Çekme deneyi malzemelerin mukavemeti hakkında esas dizayn

Detaylı

= σ ε = Elastiklik sınırı: Elastik şekil değişiminin görüldüğü en yüksek gerilme değerine denir.

= σ ε = Elastiklik sınırı: Elastik şekil değişiminin görüldüğü en yüksek gerilme değerine denir. ÇEKME DENEYİ Genel Bilgi Çekme deneyi, malzemelerin statik yük altındaki mekanik özelliklerini belirlemek ve malzemelerin özelliklerine göre sınıflandırılmasını sağlamak amacıyla uygulanan, mühendislik

Detaylı

TIG GAZALTI KAYNAK YÖNTEMİNDE KULLANILAN GAZLAR VE ÖZELLİKLERİ PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ

TIG GAZALTI KAYNAK YÖNTEMİNDE KULLANILAN GAZLAR VE ÖZELLİKLERİ PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ TIG GAZALTI KAYNAK YÖNTEMİNDE KULLANILAN GAZLAR VE ÖZELLİKLERİ PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ 1 NİÇİN KORUYUCU GAZ KULLANILIR? 1- Ergimiş kaynak banyosunu, havada mevcut olan gazların zararlı etkilerinden

Detaylı

CALLİSTER - SERAMİKLER

CALLİSTER - SERAMİKLER CALLİSTER - SERAMİKLER Atomik bağı ağırlıklı olarak iyonik olan seramik malzemeler için, kristal yapılarının atomların yerine elektrikle yüklü iyonlardan oluştuğu düşünülebilir. Metal iyonları veya katyonlar

Detaylı

ASC (ANDALUZİT, SİLİSYUM KARBÜR) VE AZS (ANDALUZİT, ZİRKON, SİLİSYUM KARBÜR) MALZEMELERİN ALKALİ VE AŞINMA DİRENÇLERİNİN İNCELENMESİ

ASC (ANDALUZİT, SİLİSYUM KARBÜR) VE AZS (ANDALUZİT, ZİRKON, SİLİSYUM KARBÜR) MALZEMELERİN ALKALİ VE AŞINMA DİRENÇLERİNİN İNCELENMESİ ASC (ANDALUZİT, SİLİSYUM KARBÜR) VE AZS (ANDALUZİT, ZİRKON, SİLİSYUM KARBÜR) MALZEMELERİN ALKALİ VE AŞINMA DİRENÇLERİNİN İNCELENMESİ İlyas CAN*, İbrahim BÜYÜKÇAYIR* *Durer Refrakter Malzemeleri San. Ve

Detaylı

MMT209 Çeliklerde Malzeme Bilimi ve Son Gelişmeler 10 Yüksek mukavemetli yapı çelikleri. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı

MMT209 Çeliklerde Malzeme Bilimi ve Son Gelişmeler 10 Yüksek mukavemetli yapı çelikleri. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı MMT209 Çeliklerde Malzeme Bilimi ve Son Gelişmeler 10 Yüksek mukavemetli yapı çelikleri Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 20132014 Güz Yarıyılı Genel yapı çelikleri esasta düşük ve/veya orta karbonlu çelik olup

Detaylı

Akımsız Nikel. Çözeltideki tuzları kullanarak herhangi bir elektrik akım kaynağı kullanılmadan nikel alaşımı kaplayabilen bir prosestir"

Akımsız Nikel. Çözeltideki tuzları kullanarak herhangi bir elektrik akım kaynağı kullanılmadan nikel alaşımı kaplayabilen bir prosestir Akımsız Nikel Eğitimi Akımsız Nikel Çözeltideki tuzları kullanarak herhangi bir elektrik akım kaynağı kullanılmadan nikel alaşımı kaplayabilen bir prosestir" Akımsız Nikel Anahtar Özellikler Brenner &

Detaylı

MMT209 Çeliklerde Malzeme Bilimi ve Son Gelişmeler 5 Çeliklerin standartları. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı

MMT209 Çeliklerde Malzeme Bilimi ve Son Gelişmeler 5 Çeliklerin standartları. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı MMT209 Çeliklerde Malzeme Bilimi ve Son Gelişmeler 5 Çeliklerin standartları Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı Standartlar Örnek TSE Türk Standartları Ensititüsü ASTM American Society for

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ ve MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ METALİK MALZEMELERİN DARBE DENEY FÖYÜ. Arş. Gör.

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ ve MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ METALİK MALZEMELERİN DARBE DENEY FÖYÜ. Arş. Gör. BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ ve MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ METALİK MALZEMELERİN DARBE DENEY FÖYÜ Arş. Gör. Emre ALP 1.Metalik Malzemelerin Darbe Deneyi Darbe deneyi gevrek kırılmaya

Detaylı

Şekil 1. Elektrolitik parlatma işleminin şematik gösterimi

Şekil 1. Elektrolitik parlatma işleminin şematik gösterimi ELEKTROLİTİK PARLATMA VE DAĞLAMA DENEYİN ADI: Elektrolitik Parlatma ve Dağlama DENEYİN AMACI: Elektrolit banyosu içinde bir metalde anodik çözünme yolu ile düzgün ve parlatılmış bir yüzey oluşturmak ve

Detaylı

ÖSTENİTİK PASLANMAZ ÇELİKLERİN KAYNAĞI

ÖSTENİTİK PASLANMAZ ÇELİKLERİN KAYNAĞI ÖSTENİTİK PASLANMAZ ÇELİKLERİN KAYNAĞI Östenitik paslanma çeliklerin kaynağı, alaşımlı karbonlu çeliklerden nispeten daha kolaydır. Çünkü östenitik paslanmaz çeliklerin kaynağında, hidrojen çatlağı problemi

Detaylı

PÜSKÜRTME ŞEKİLLENDİRME (SPRAY FORMING / SPRAY DEPOSITION)

PÜSKÜRTME ŞEKİLLENDİRME (SPRAY FORMING / SPRAY DEPOSITION) PÜSKÜRTME ŞEKİLLENDİRME (SPRAY FORMING / SPRAY DEPOSITION) Püskürtme şekillendirme (PŞ) yöntemi ilk olarak Osprey Ltd. şirketi tarafından 1960 lı yıllarda geliştirilmiştir. Günümüzde püskürtme şekillendirme

Detaylı

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; Kapsam Parametre Metot Adı Metot Numarası ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; Kapsam Parametre Metot Adı Metot Numarası ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523 Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim lüğü EK LİSTE-1/8 ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523 SU, ATIK SU 1,2 İletkenlik Elektrot Metodu TS 9748 EN 27888 Sıcaklık Laboratuvar ve Saha Metodu SM

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ Gelişen teknoloji ile beraber birçok endüstri alanında kullanılabilecek

Detaylı

Yüzey Koruma ve Yapıştırma Prosesleri. 28.06.2012 Mercedes-Benz Türk Istanbul

Yüzey Koruma ve Yapıştırma Prosesleri. 28.06.2012 Mercedes-Benz Türk Istanbul Yüzey Koruma ve Yapıştırma Prosesleri 28.06.2012 Mercedes-Benz Türk Istanbul İçindekiler 1. Akredite Kapsamında olan Testler 2. Boya Testleri 3. Fosfatlama ve KTL Testleri 4. Yapıştırma Testleri Folie

Detaylı

Prof.Dr.Muzaffer ZEREN SU ATOMİZASYONU

Prof.Dr.Muzaffer ZEREN SU ATOMİZASYONU . Prof.Dr.Muzaffer ZEREN SU ATOMİZASYONU Su atomizasyonu, yaklaşık 1600 C nin altında ergiyen metallerden elementel ve alaşım tozlarının üretimi için en yaygın kullanılan tekniktir. Su atomizasyonu geometrisi

Detaylı

AtılımKimyasalları AK 3252 H SUNKROM SERT KROM KATALİZÖRÜ (SIVI) ÜRÜN TANIMI EKİPMANLAR

AtılımKimyasalları AK 3252 H SUNKROM SERT KROM KATALİZÖRÜ (SIVI) ÜRÜN TANIMI EKİPMANLAR SAYFA NO: 1/6 AtılımKimyasalları AK 3252 H SUNKROM SERT KROM KATALİZÖRÜ (SIVI) ÜRÜN TANIMI AK 3252 H SUNKROM sert krom kaplama banyolarında kullanılan sıvı katalist sistemidir. Klasik sülfatlı sistemlere

Detaylı

2 MALZEME ÖZELLİKLERİ

2 MALZEME ÖZELLİKLERİ ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1 TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1. Fizik 12 1.2. Fiziksel Büyüklükler 12 1.3. Ölçme ve Birim Sistemleri 13 1.4. Çevirmeler 15 1.5. Üstel İfadeler ve İşlemler 18 1.6. Boyut Denklemleri

Detaylı

Pik (Ham) Demir Üretimi

Pik (Ham) Demir Üretimi Pik (Ham) Demir Üretimi Çelik üretiminin ilk safhası pik demirin eldesidir. Pik demir için başlıca şu maddeler gereklidir: 1. Cevher: Demir oksit veya karbonatlardan oluşan, bir miktarda topraksal empüriteler

Detaylı

GALVANĐZLĐ ÇELĐKLERĐN MĐKROYAPISI

GALVANĐZLĐ ÇELĐKLERĐN MĐKROYAPISI makale GALVANĐZLĐ ÇELĐKLERĐN MĐKROYAPISI Handan BAYCIK, Fatmagül KOLTUK, Füsun MÜFTÜOĞLU Yrd. Doç. Dr. Z.K.Ü. Mühendislik Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü, Đmalat ve Konstrüksiyon. ABD. Metal korozyonunu

Detaylı

Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Mekanizma ve etkileyen faktörler Difüzyon

Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Mekanizma ve etkileyen faktörler Difüzyon Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN Mekanizma ve etkileyen faktörler Difüzyon İçerik Difüzyon nedir Difüzyon mekanizmaları Difüzyon eşitlikleri Difüzyonu etkileyen faktörler 2 Difüzyon nedir Katı içerisindeki

Detaylı

FRACTURE ÜZERİNE. 1. Giriş

FRACTURE ÜZERİNE. 1. Giriş FRACTURE ÜZERİNE 1. Giriş Kırılma çatlak ilerlemesi nedeniyle oluşan malzeme hasarıdır. Sünek davranışın tartışmasında, bahsedilmişti ki çekmede nihai kırılma boyun oluşumundan sonra oluşan kırılma nedeniyledir.

Detaylı

Demir, atom numarası 26 olan kimyasal element. Simgesi Fe dir. Demir, yerkabuğunda en çok bulunan metaldir. Yerkürenin merkezindeki sıvı çekirdeğin

Demir, atom numarası 26 olan kimyasal element. Simgesi Fe dir. Demir, yerkabuğunda en çok bulunan metaldir. Yerkürenin merkezindeki sıvı çekirdeğin Demir, atom numarası 26 olan kimyasal element. Simgesi Fe dir. Demir, yerkabuğunda en çok bulunan metaldir. Yerkürenin merkezindeki sıvı çekirdeğin de tek bir demir kristali olduğu tahmin edilmekle birlikte,

Detaylı

BÖLÜM I YÜZEY TEKNİKLERİ

BÖLÜM I YÜZEY TEKNİKLERİ BÖLÜM I YÜZEY TEKNİKLERİ Yüzey Teknikleri Hakkında Genel Bilgiler Gelişen teknoloji ile beraber birçok endüstri alanında kullanılabilecek malzemelerden istenen ve beklenen özellikler de her geçen gün artmaktadır.

Detaylı

POTANSİYEL - ph diyagramları

POTANSİYEL - ph diyagramları POTANSİYEL - ph diyagramları Metallerin çoğu su ve hava gibi çevresel şartlar altında korozyon eğilimi gösterirler. Çevreleri ile beraber bu metaller enerji vererek, oksit veya hidroksitler şeklinde kimyasal

Detaylı

YTÜMAKiNE * A305teyim.com

YTÜMAKiNE * A305teyim.com YTÜMAKiNE * A305teyim.com KONU: Kalın Sacların Kaynağı BİRLEŞTİRME YÖNTEMLERİ ÖDEVİ Kaynak Tanımı : Aynı veya benzer cinsten iki malzemeyi ısı, basınç veya her ikisini birden kullanarak, ilave bir malzeme

Detaylı

ELEMENT VE BİLEŞİKLER

ELEMENT VE BİLEŞİKLER ELEMENT VE BİLEŞİKLER 1- Elementler ve Elementlerin Özellikleri: a) Elementler: Aynı cins atomlardan oluşan, fiziksel ya da kimyasal yollarla kendinden daha basit ve farklı maddelere ayrılamayan saf maddelere

Detaylı

MUKAVEMET ARTIRICI İŞLEMLER

MUKAVEMET ARTIRICI İŞLEMLER MUKAVEMET ARTIRICI İŞLEMLER Malzemenin Mukavemeti; a) Kimyasal Bileşim b) Metalurjik Yapı değiştirilerek arttırılabilir Malzemelerin Mukavemet Arttırıcı İşlemleri: 1. Martenzitik Dönüşüm 2. Alaşım Sertleştirmesi

Detaylı

ÇELİKLERİN KOROZYONU. 14.04.2009 Prof.Dr.Ayşegül AKDOĞAN EKER

ÇELİKLERİN KOROZYONU. 14.04.2009 Prof.Dr.Ayşegül AKDOĞAN EKER ÇELİKLERİN KOROZYONU Fe-C Denge Diyagramı Fe-C Denge Diyagramı KARBON ORANLARINA GÖRE ÇELİKLER Ötektoidaltı çelik %0,006 C - %0,8 C Ötektoid (Perlitik) çelik (%0,8 C li) Ötektoidüstü çelik %0,8 C - %2,06

Detaylı

DENEYİN ADI: Kum ve Metal Kalıba Döküm Deneyi. AMACI: Döküm yoluyla şekillendirme işleminin öğrenilmesi.

DENEYİN ADI: Kum ve Metal Kalıba Döküm Deneyi. AMACI: Döküm yoluyla şekillendirme işleminin öğrenilmesi. DENEYİN ADI: Kum ve Metal Kalıba Döküm Deneyi AMACI: Döküm yoluyla şekillendirme işleminin öğrenilmesi. TEORİK BİLGİ: Metalik malzemelerin dökümü, istenen bir şekli elde etmek için, seçilen metal veya

Detaylı

FIRAT ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ 3. SINIF EKSTRAKTİF METALURJİ DERSİ VİZE SINAV SORULARI CEVAP ANAHTARI

FIRAT ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ 3. SINIF EKSTRAKTİF METALURJİ DERSİ VİZE SINAV SORULARI CEVAP ANAHTARI FIRAT ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ 3. SINIF EKSTRAKTİF METALURJİ DERSİ VİZE SINAV SORULARI CEVAP ANAHTARI ---------------------------------------Boşluk Doldurma Soru

Detaylı

MMT407 Plastik Şekillendirme Yöntemleri

MMT407 Plastik Şekillendirme Yöntemleri K O C A E L İ ÜNİVERSİTESİ Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü MMT407 Plastik Şekillendirme Yöntemleri 2 Malzemelerin Mekanik Davranışı Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı 2. Malzemelerin

Detaylı

HEATING ELEMENT TECHNOLOGIES CORP. PASLANMAZ ÇELİK BORU. Kaliteyi Biz Üretelim, Sizler İle Paylaşalım...

HEATING ELEMENT TECHNOLOGIES CORP. PASLANMAZ ÇELİK BORU. Kaliteyi Biz Üretelim, Sizler İle Paylaşalım... HEATING ELEMENT TECHNOLOGIES CORP. BORU Kaliteyi Biz Üretelim, Sizler İle Paylaşalım... Şirketimiz yan sanayi olarak hizmet verdiği sektörlere ilave olarak boru üretimi ve p r o f e s y o n e l k aynak

Detaylı

Demirin Kristal Yapıları

Demirin Kristal Yapıları Demirin Kristal Yapıları 1535 C 1390 C 910 C SIVI FERRİT (delta) OSTENİT (gamma) OSTENİT Kübik Yüzey Merkezli (KYM) FERRİT (alpha) FERRİT Kübik Hacim Merkezli (KHM) Kübik hacim merkezli (KHM), Kübik yüzey

Detaylı

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen ix xiii xv xvii xix xxi 1. Çevre Kimyasına Giriş 3 1.1. Çevre Kimyasına Genel Bakış ve Önemi

Detaylı

Eczacıbaşı - Lincoln Electric ASKAYNAK. Düşük Alaşımlı Yüksek Dayanımlı Çelikler İçin MIG/TIG Kaynak Telleri

Eczacıbaşı - Lincoln Electric ASKAYNAK. Düşük Alaşımlı Yüksek Dayanımlı Çelikler İçin MIG/TIG Kaynak Telleri Eczacıbaşı - Lincoln Electric ASKAYNAK Düşük Alaşımlı Yüksek Dayanımlı Çelikler İçin MIG/TIG Kaynak Telleri Düşük Alaşımlı Yüksek Dayanımlı Kaynak Teli Ürün Ailesi Genel Ürün Özellikleri Kararlı ark ve

Detaylı

METALURJİ VE MALZEME MÜH. LAB VE UYG. DERSİ FÖYÜ

METALURJİ VE MALZEME MÜH. LAB VE UYG. DERSİ FÖYÜ METALURJİ VE MALZEME MÜH. LAB VE UYG. DERSİ FÖYÜ ALIN KAYNAKLI LEVHASAL BAĞLANTILARIN ÇEKME TESTLERİ A- DENEYİN ÖNEMİ ve AMACI Malzemelerin mekanik davranışlarını incelemek ve yapılarıyla özellikleri arasındaki

Detaylı

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI. (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ

KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI. (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ KARADENİZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MADEN İŞLETME LABORATUVARI (2014-2015 Bahar Dönemi) BÖHME AŞINMA DENEYİ Amaç ve Genel Bilgiler: Kayaç ve beton yüzeylerinin aşındırıcı maddelerle

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Deney Laboratuvarının Adres : Davutpaşa Kampüsü Esenler 34210 İSTANBUL / TÜRKİYE Akreditasyon No: Tel Faks E-Posta Website : 0212 383 45 51 : 0212 383 45 57 : kimfkl@yildiz.edu.tr

Detaylı

DENEYİN ADI: Jominy uçtan su verme ile sertleşebilirlik. AMACI: Çeliklerin sertleşme kabiliyetinin belirlenmesi.

DENEYİN ADI: Jominy uçtan su verme ile sertleşebilirlik. AMACI: Çeliklerin sertleşme kabiliyetinin belirlenmesi. DENEYİN ADI: Jominy uçtan su verme ile sertleşebilirlik AMACI: Çeliklerin sertleşme kabiliyetinin belirlenmesi. TEORİK BİLGİ: Kritik soğuma hızı, TTT diyagramlarında burun noktasını kesmeden sağlanan en

Detaylı

AtılımKimyasalları AK 5120 E/N PARLAK AKIMSIZ NİKEL KAPLAMA ÜRÜN TANIMI

AtılımKimyasalları AK 5120 E/N PARLAK AKIMSIZ NİKEL KAPLAMA ÜRÜN TANIMI SAYFA NO: 1/5 AtılımKimyasalları AK 5120 E/N PARLAK AKIMSIZ NİKEL KAPLAMA ÜRÜN TANIMI AK 5120 : Birçok değişik metaller, alaşımlar, ve iletken olmayan malzemeler üzerine, orta fosforlu ve mütecanis akımsız

Detaylı

Elektrokimyasal İşleme

Elektrokimyasal İşleme Elektrokimyasal İşleme Prof. Dr. Akgün ALSARAN Bu notların bir kısmı Prof. Dr. Can COGUN un ders notlarından alınmıştır. Anot, katot ve elektrolit ile malzemeye şekil verme işlemidir. İlk olarak 19. yüzyılda

Detaylı

Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Kristalleşme ve kusurlar Kristal Yapılar

Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Kristalleşme ve kusurlar Kristal Yapılar Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN Kristalleşme ve kusurlar Kristal Yapılar İçerik Kristalleşme Kristal yapı kusurları Noktasal kusurlar Çizgisel kusurlar Düzlemsel kusurlar Kütlesel kusurlar Katı

Detaylı