TENEKE KUTULARDA KOROZYON

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TENEKE KUTULARDA KOROZYON"

Transkript

1 TENEKE KUTULARDA KOROZYON HAZIRLAYAN: DENĐZ ARASGIDA MÜHENDĐSĐ 1

2 ĐÇĐNDEKĐLER 1. Teneke Kutu ve Levha 2. Korozyonun Tanımı 3. Teneke Kutu Yapısı 3.1. Çelik Tabakası 3.2. Kalay Demir Alaşım Tabakası 3.3. Kalay Tabakası 3.4. Kalay Oksit Tabakası 3.5. Yağ Tabakası 3.6. Lak Tabakası 4. Korozyonun Elektrokimyasal Temelleri 4.1. Galvanik Hücre Anodik Olay Katodik Olay 5. Korozyonu Etkileyen Faktörler 5.1. Kutunun Yapıldığı Tenekenin Özellikleri Çelik Levhanın Bileşimi Demir Kalay Alaşım Tabakası Kalaylama Tekniği Laklama Tekniği 5.2. Gıdanın Bileşimi ve Özellikleri ph ve Asitlik Renk Maddeleri Oksijen Kükürt Bileşikleri Tuz, Karamel,Hidrosiyanik Asit ve Trimetilamin Nitrat 5.3. Ürünün Depolama Koşulları 6. Kutu Dışı Korozyonu 6.1. Kutu Dışı Korozyonunu Etkileyen Faktörler Teneke Kutunun Özelliği Depolama Koşulları ve Kutu Dış Yüzey Sıcaklığı Proses Sırasındaki Yanlış Uygulamalar 7. Kalaysız Teneke Levha TFS veya ECCS 8. Sülfür Kararması 9. Korozyonun Engellenmesi REFERANSLAR 2

3 1. TENEKE KUTU VE LEVHA Gıda sanayisinde çeşitli gıdaların işlenmesinde, depolanmasında ve ambalajlanmasında kullanılan malzemelerin hızlı olarak gelişmesine karşın, konserve endüstrisinde teneke yerine başka bir materyalin yaygın olarak kullanılması sağlanamamıştır. Gıdaların metal kaplarda güvenli olarak saklanabileceği 1800 lü yılların başında Fransa da anlaşılmıştır da Paris li şef ve şekerlemeci Nikolas Appert teneke kutulara konulmuş ve kaynatma ile sterilize edilmiş gıdaların uzun süre saklanabileceğini bulmuştur. Bir yıl sonra Đngiliz Peter Durand kapatılmış silindirik kutuyu tasarladıktan sonra teneke için patent almıştır. Kalaylı levhalardan yapılmış teneke kutular ise 1840 yılından itibaren konserve sanayinde kullanılmıştır. Konserve üretiminde tenekenin ambalaj maddesi olarak kullanılması ile birlikte kendine özgü kimyasal bir sorun ortaya çıkmıştır. Bugüne kadar çok sayıda araştırmaya konu olan ve bu eğitimin de konusu olan bu olay korozyon olarak adlandırılmaktadır. Konserve kutularında korozyon, yol açtığı sonuçlar açısından sakıncalı bir olaydır. Bu sakınca, konservenin dayanma süresinin azalmasından, kalitesinin düşmesinden ve çözünerek konserveye geçen metal iyonlarının insan sağlığına zararlı olmasından ileri gelmektedir. Korozyon olayı, bağlı olduğu etkenlerin çokluğu nedeniyle de karmaşık bir olaydır. Bu durum olayın aydınlatılmasını ve azaltılma olanaklarının ortaya konulmasını güçleştirmektedir. Açlığın güncel bir sorun olarak tartışıldığı dünyamızda gıda kayıplarına yol açan bir olay olması, ülkemizde konserve endüstrisinin başlıca sorunlarından birisini oluşturması, zehirlenme ile insan yaşamının son bulmasına neden olması ve sonuçlarının teneke levha ve kutuyu yapan, konserveyi işleyen, pazarlayan ve tüketen herkesi ilgilendirmesi ve sorumlu kılması bu eğitimin öncelikli olarak ele alınmasını gerektirmiştir Bir korozyon olayında, sorumluluk ilk başta kutu yapımcılarında aranmaktadır. Bunu teneke levha yapımcıları izlemektedir. Buna karşılık, konserveyi işleyen ve depolayanlarda fazla sorumluluk aranmamaktadır. Fakat en iyi şekilde üretilmiş bir kutuda bile, eğer içine konulan konserve uygun teknikle işlenmemişse ve uygun koşullarda depolanmamışsa korozyon olayı beklenebilir. Bunun tersi de kuşkusuz doğrudur. En iyi konserve işleme ve depolama koşullarında bile, levha ve kutu yapımındaki hatalar nedeniyle korozyon ortaya çıkabilir. Konserve kutularında kullanılan kalaylı teneke, kalınlığı 0,110,3 mm arasında olan düşük karbonlu yumuşak çelik levhaların her iki yüzeyinin belli oranda kalayla kaplanmasıyla elde 3

4 edilmektedir. Kalaylı tenekeler, kolayca istenilen formu alır, parlak bir görünüşe sahiptir, lehimlenme ve kaynaklanma özellikleri vardır ve korozyona belli bir düzeyde dirençlidir. 2. KOROZYONUN TANIMI Konserve Kutularında korozyon, teneke kutudan metalin (kalay veya demir) çözünerek konserve gıdaya geçmesi olarak tanımlanır. Genel olarak Metallerin veya alaşımlarının birbirleri veya çevreleri ile kimyasal veya elektrokimyasal tepkimelere girmesi sonucu, fiziksel olarak çözünmesi, aşınması, bozunması olayıdır. Fiziksel sebepler ile meydana gelen bozunma korozyon olarak değil erozyon veya aşınma olarak isimlendirilir. Teneke kutuların korozyonunda, ürünün, gazların, çevre ve depolama koşullarının ve benzeri birçok faktörün etkisinin araştırılması gerekmektedir. Bu durum, pratikte korozyonun tam olarak nedeninin bulunmasını zorlaştırmaktadır. Korozyon olayı sonucunda: Konserve gıdaların kalitesi düşer. Ürün içerisinde kalay, demir, alüminyum, kurşun, kadmiyum artışı sonucu konserve gıdalar sağlık açısından zararlı bir hale gelir. Đleri durumlarda delik korozyonu ile birlikte konserve gıdaların mikrobiyolojik dayanıklılığı sona erer, ürün kaybına sebep olunur (Bitkisel yağ depolarının, konserve kutularının delinmesi). Oluşan hidrojen gazı kutu içinde toplanarak kutunun şişmesine yani bombaja neden olur. 4

5 3. TENEKE KUTU YAPISI Korozyon olayının başlama nedenlerini anlayabilmek için, konserve kutusunun yapıldığı teneke levhanın ve kutunun özelliklerinin bilinmesinde yarar vardır. Kalaylanmış teneke levhadan kalınlığına bir kesit alıp incelendiğinde 5 ayrı katmandan oluştuğu görülür. Sırasıyla çelik gövde, demirkalay alaşımı (FeSn2), kalay, kalay oksit filmi ve yağ filmi görülür. Laklı levhalarda, bunlara bir de lak tabakası eklenmektedir. Bu katmanların her birinin teneke niteliği üzerine belirli etkileri vardır. Yağ Kalay oksit Lak Kalay Kalay Demir Alaşımı Çelik Tabakası 3.1. Çelik Tabakası Tenekenin ana bölümüdür. Malzemeye direnç ve şekillendirilebilme özelliği sağlar. Orta ve düşük karbonlu çelik kullanılır. Konserve sanayisinde genellikle L, MR, MC, MS tipi olmak üzere başlıca 4 tip çelik kullanılmaktadır. Çelik tipi çeliğin bileşimiyle ilgilidir. Çeliğin bileşiminde yer alan iz elementlerin miktarlarına göre gruplara ayrılır. Çelik levhaların bileşiminde karbon, mangan, kükürt, fosfor, bakır ve silis bulunmaktadır. Çelik levhanın bileşiminde kükürt ve fosfor oranı arttıkça korozyon hızlanmaktadır. Kalaylı teneke üretiminde kullanılan çelik tabakasının önemli bir özelliği de temper derecesidir. Temper terimi kalaylı tenekelerde toplam uzama, sertlik, eğilip bükülmeye direnç gibi değişik mekaniksel özelliklerin ifade etmektedir. Bu nedenle temper terimi yerine çoğu zaman yapıldığı gibi sertlik terimini kullanmak doğru değildir. Temper derecesi, kalaylı tenekeye şekil ve form verebilme kolaylığının bir ölçüsüdür. 5

6 3.2. Kalay Demir Alaşım Tabakası Böyle bir tabakanın varlığı korozyonun önlenmesi açısından önemlidir. Bu tabaka demir ve kalay tabakaları arasındaki elektrik akımını keserek korozyonu yavaşlatmaktadır. Çelik levha üzerine mat olarak kaplanmış kalayın, ergime sıcaklığı olan 232 C nin biraz üzerine, 250 C ye ısıtıldıktan sonra aniden 50 C ye soğutulmasıyla parlak bir teneke yüzeyi elde edilirken, demir kalay alaşım tabakası oluşur. Bu tabaka sert ve kırılgan olduğundan kalınlığının fazla olması istenmez. Gereğinden kalın olması halinde tenekeye şekil verilirken, kalay tabakasının kapatamayacağı büyüklükte çatlaklar meydana gelir Kalay Tabakası Çelik levhaların korozyona direncini artırmak için çelik levhalar kalay ile kaplanırlar. Ancak kalayın da geçekte korozyona tam olarak dayanıklı bir materyal olduğunu söyleyemeyiz. Kalaylı tenekenin korozyona direnci, tenekenin kalay kaplama miktarına, kaplamanın homojen olup olmadığına, çelik gövdenin bileşimine ve gıdanın çeşidine bağlıdır. Kalaylı tenekenin ağırlık olarak % 99 u çelikten oluşmaktadır. Kalay tabakasının kalınlığı 0,0025 mm den daha incedir (0, ,0015 mm). Çelik levhalar sıcak daldırma ve elektrolitik yöntem olarak başlıca iki şekilde kalayla kaplanabilmektedir. Bugün konserve sanayi için üretilen kalaylı tenekelerin % 90 ından fazlası elektrolitik yöntemle kaplanmaktadır. Bu tür tenekelere elektrolitik teneke denir. Sıcak daldırma yöntemiyle, tenekeler fazla miktarda kalayla kaplanmakta, yüzeydeki kalay miktarı oldukça tekdüzelik göstermekte ve kaplama tabaksı daha az gözenek içermektedir. Bütün bu özellikleriyle, sıcak daldırma yöntemi ile üretilen tenekeler, daha pahalı ve değerlidirler. Ancak daha hızlı ve ucuz bir üretim sağlamak ve daha az kalay harcamak amacıyla 1934 yıllarında elektrolitik kaplama yöntemi geliştirilmiştir. Tenekelerde kalay kaplama miktarı o kadar azdır ki (24x104mm), bunun bir katman olarak kalınlığının ölçülmesiyle belirtilmesi olanaksızdır. Kalay kaplama, kalınlık olarak değil,1 m 2 tenekenin içerdiği kalay miktarı (gram) olarak verilir. Konserve kutularında kullanılan elektrolitik tenekelerin 1m 2 lik tek yüzeyinde en az 2,8 g, en çok 11,2 g kalay kaplama bulunmalıdır. 1 m 2 levhanın her iki yüzü düşünüldüğünde (çift yüz için) bu değerler iki katı olarak alınır. Kalay kaplama her iki yüzeyde eşit miktarda olduğu gibi, farklı uygulanmış olabilir. Bu durumda daha fazla kalay içeren yüzey, kutu içini oluşturan yani gıda ile temas eden yüzey olmalıdır. 6

7 Kalaylı Teneke Normları Kaplama Kodu Eşdeğer Amerikan Normu Kaplama Miktarı Her iki yüzü eşit kaplanmış No Anma (g/m2) Kaplama Ortalama Kaplama (g/m2) E 2,8/2,8 25 5,6 (2,8/2,8) 4,9 E 5,6/5, ,2 (5,6/5,6) 10,5 E 8,4/8, ,8 (8,4/8,4) 15,7 E 11,2/11, ,4 (11,2/11,2) 20,2 Her iki yüzü farklı kaplanmış D 5,6/2,8 50/25 5,6/2,8 7,85/2,25 D 8,4/2,8 75/25 8,4/2,8 11,2/2,8 D 11,2/2,8 100/25 11,2/2,8 11,2/5,6 D 11,2/5,6 100/50 11,2/5,6 15,1/5, Kalay Oksit Tabakası Çelik levha üzerindeki kalay tabakası çok stabil değildir. Bu nedenle üzerinde bir koruyucu oksit tabakasının oluşturulması gerekir. Kalay oksit filmi, alt tabakaları dış etkenlere karşı korur. Laklama ve litograf baskıyı izleyen fırınlama işleminde teneke yüzeyinde leke oluşumunu önler. Sıcak daldırma yöntemiyle kalaylanan tenekelerde oksit tabakası daldırma işleminden sonra tenekenin hava ile teması sonucu hemen oluşur. Elektrolitik tenekelerde ise, elektrokimyasal veya kimyasal işlemlerle gerçekleştirilir. Elektrolitik tenekelerde yüzeyde ince bir oksit filmi oluşturulması işlemi passivasyon olarak tanımlanmaktadır. Eğer bu tür tenekeler passive edilmezlerse yüzeyde kontrolsüz ve gereğinden fazla bir oksit tabakası oluşur ve sonuçta renk bozulur, tenekenin lehimlenebilme özelliği olumsuz etkilenir Yağ Tabakası Yağ tabakası ise, tenekenin en dış katmanı olup, çok ince bir film halindedir. Teneke levhanın yüzeylerine ince zerrecikler halinde püskürtülen bu yağlar levhayı paslanma, çizilme ve 7

8 darbelere karşı korur. Konserve üretiminde, gıda kutuya doldurulup ısıl işlem uygulandıktan sonra yüzeydeki yağ ve oksit tabakası kaybolur. Yağ filmi alttaki metalleri oksidasyondan, paslanmadan korur ve levhaların işlenmesi sırasında temas ettiği yüzeylerde kolaylıkla kayarak çizilmeleri önlenir Lak Tabakası Đçine konulacak gıda maddelerinin korozif özelliğine göre her gıda için farklı miktarda kalayla kaplanmış teneke seçilmek zorundadır. Ancak korozyonu engellemek için kalay kaplama tabakasının organik bir maddeyle de kaplama zorunluluğu doğmaktadır. Bu organik kaplama maddelerine lak denir. Lak tabakası, kutunun metal yüzeyini gıda maddesinin bileşim öğelerinin etkisiyle oluşan korozyondan korumakla kalmaz, gıdaya metal bulaşmasını da önler. Metal bulaşmaları, kutu içindeki gıdanın renk, aroma ve lezzetinin bozulmasına neden olur. Örneğin demir, kalay veya alüminyum ile temas eden pembe, mor pigmentlerin rengi açılır. Ayrıca bazı gıdaların sterilizasyonunda serbest kalan kükürtlü bileşikler kalay ve demirle birleşerek siyah renkli bileşikler oluşmaktadır. Laklamanın diğer bir avantajı da, laklanmış tenekede gözeneklerin büyük oranda kapanmış olmasıdır. Çok değişik nitelikte, farklı amaçlara göre hazırlanmış laklar vardır. Bileşimi ne olursa olsun bir lak, toksik olmamalıdır. Ayrıca gıda maddesinin renk, lezzet ve diğer niteliklerine etki etmemeli ve kendisi de gıda maddesinden etkilenmemelidir. Örneğin yağlı gıdaların konservelerinde kullanılan tenekeler, yağ etkisiyle çözülmeyen laklarla kaplanmış olmalıdır. Kısaca lak, gıdaya uygun olmalıdır. Lak, sterilizasyon sıcaklığına dayanmalıdır. Diğer taraftan laklarda aranan en önemli özelliklerden birisi, yüzeye iyi bir şekilde yapışması, sonradan kavlayıp dökülememesidir. Böylece tenekenin kutuya işlenmesi sırasında lak çizilip bozulmadan metalle birlikte esneyebilmelidir. Konserve Kutularında Kullanılan Laklarda Aranan Özellikler Lak sağlığa zararlı herhangi bir madde içermemeli, toksik olmamalıdır. Gıdanın renk, lezzet ve diğer niteliklerine olumsuz etki yapmamalı ve kendisi de gıdadan etkilenmemelidir. Sterilizasyon sıcaklığına dayanmalı, yumuşamamalıdır. 8

9 Teneke yüzeyine iyi yapışabilmeli, sonradan dökülmemelidir. Esnek ve çizilmeye karşı dayanıklı olmalı, tenekenin kutuya işlenmesi sırasında metalle birlikte esneyebilmelidir. Kutu yan kenedinin lehimlenmesi sırasında kavrulmaya karşı dirençli olmalıdır. 4. KOROZYONUN ELEKTROKĐMYASAL TEMELLERĐ Korozyon olayının anlaşılabilmesi için korozyonun elektrokimyasal temellerinin bilinmesi gerekmektedir. Kalayla kaplanmış gözenek Derin gözenek Kalay Kalay Demir Alaşımı Çelik Tabakası Gıda maddesi laksız kalaylı teneke kutuya konunca, tenekenin gıda ile temas eden yüzeyindeki yağ ve kalay oksit tabakaları genellikle hemen kaybolur. Bu nedenle gıda; doğrudan doğruya kalay tabakasıyla, fakat gözenekler nedeniyle ayrıca kalay demir alaşım tabakasıyla ve nihayet derin gözenekler yoluyla da çelik levha ile temas eder. Çelik levha üzerindeki kalay tabakası o kadar yumuşak ve incedir ki; teneke, çok iyi kaplanmış olsa bile, kutuya işlenene dek çeşitli aşamalarda zedelenip çizilebilir ve böylece kalayın kaplayamadığı çelik yüzeylerin miktarı artar. Nitekim ne miktar kalayla kaplanırsa kaplansın üretim sırasında teneke üzerinde kalayla kaplanmamış, gözle görülmeyen çok küçük gözenekler kalabilmektedir. Bu gözenekler, az miktarda kalayla kaplanmış tenekelerde daha fazla, çok miktar kalayla kaplanmış olanlarda ise daha az sayıdadır. Tenekenin laklanması bile bu durumu tam olarak önleyememekte, lakın dahi kapatamadığı gözenekler kalmakta veya tenekenin kutuya işlenmesinde lak da zedelenmektedir. Saf bir kalay çubuk, herhangi bir asit çözeltisine daldırılınca; kalay çözünerek ancak oldukça soy bir element olduğu için, yavaş bir hızla çözünerek çözeltiye geçer. Özellikle gıdalarda 9

10 bulunan zayıf organik asit çözeltilerinde bu çözünme, son derece yavaş gerçekleşir. Eğer konserve tenekelerin yüzeyi saf bir kalay tabakası olsaydı, içine konan gıda asit nitelikli bir madde olarak, kalayın çok yavaş bir şekilde çözünmesine neden olabilir, böylece teneke çok sınırlı bir aşınmaya uğrayabilirdi. Ancak konserve tenekesinin yüzeyinin saf bir kalay tabakası şeklinde olması teknik olarak mümkün değildir. Konserve ürünlerin ph derecesi 7 nin altında olduğundan, konserve kutusu içindeki gıda asit nitelikli bir eletrolit olarak davranacaktır. Levha üzerindeki kalay tabakası ile, levhada kaplanmadan kalmış gözeneklerdeki demir birer elektrot olarak davranacaklardır. Bir elektrot çifti oluşturmak için bir elektrolite iki ayrı metali daldırarak bir telle birleştirmek zorunlu değildir. Gıda maddesinin demir ve kalay gibi iki ayrı metalle gözenekler aracılığı ile temas halinde bulunması konserve kutularına galvanik bir hücre niteliği kazandırmakta ve korozyon denen elektrokimyasal bir olay sonucu konserve kutusunun iç yüzeyinde delinmeye kadar uzanan bir bozunma olayı gerçekleşmektedir. Bu olay, elektrokimyasal olarak danyel pili teorisi ile açıklanmaktadır. 4.1 Galvanik Hücre e Elektrot _ M 1 M 2 Elektrolit _ M 1 M 2 Anot Katot (Soy metal) a) Bir elektrolite daldırılmış iki ayrı metal b) Bir elektrolite daldırılmış iki ayrı metal bir iletken tel ile birleştirilmiş 10

11 Eğer iki farklı metal çubuk bir elektrolite daldırılırsa, her bir element daldırıldığı elektrolite karşı farklı bir potansiyele sahip olur ve metal ile daldırıldığı elektrolit arasında oluşan potansiyel farkına elektrot potansiyeli denir. Elektrolite daldırılmış metale elektrot denir. Elektrolit ise herhangi bir asit, tuz veya alkali çözeltisi gibi, iyonik iletkenliğe sahip bir çözeltidir. Elektrolite daldırılan metallerden daha az soy olanı, elektrolite pozitif yüklü iyonlar vererek kendisi elektronca zenginleşir. Böylece metal çubuk, elektrolite karşı kuvvetli negatif bir yük kazanır. Buna karşın daha soy olan metal elektrolite daha az pozitif yüklü iyon vererek kendisi, daha az soy olan metale göre elektronca daha az zenginleşir. Bu iki metal bir iletkenle birleştirilirse, daha az soy olan metaldeki elektron fazlalığı daha soy olan metale doğru akar. Yani daha az soy olan elektrottan (M 1 den), soy olan elektrota (M 2 ye) elektron akışı olduğu görülür. Soy olan elektrot (M 2 ), elektronu çektikçe daha az soy olan elektrot (M 1 ) çekilen bu elektronları yetiştirmek için, elektrolite daha fazla metal iyonu vererek daha fazla elektron oluşturur. Bu olgu daha az soy olan elementin hızla çözünerek elektrolite iyon halinde karışmasına neden olur. Böylece daha az soy element diğer elektrotla birleştirildiğinde daha hızlı çözünüp çözeltiye geçmektedir. Buna karşın daha soy olan elemente elektron akışı, bu soy elementin çözünerek bizzat elektron oluşturmasını önler. Yani bu nedenle soy element (M 2 ), diğer elektrotla birleştirildiğinde daha az çözünür. Eğer soy olmayan metalden (M 1 ) soy olana (M 2 ), bunun çözünmesine olanak vermeyecek, yeterli bir düzeyde elektron verilirse, soy metal (M 2 ) katodik olarak korunmaktadır denir ve bu elektrot artık aşınmaz. Soy olmayan (veya daha az soy olan) metal çözünerek aşınmaktadır. Bu şekilde davranan kutba anot denir. Buna karşın soy olan (veya daha fazla soy olan) metal ise çözünmemektedir. Bu şekilde davranan kutba katot denir. Genel bir ilke olarak, bir elektrot çiftinden soy olmayanı daima anodu oluşturur. Elektronların; anotta oluşup tel üzerini aşarak katoda doğru aktığı gerçeğini düşünürsek anot; katoda karşı () kutup olarak işaretlenmelidir. Fakat buna karşın, elektrolit içindeki iyon akış yönünü, yani negatif yüklü iyonların anota, pozitif yüklü iyonların katoda doğru akışını vurgulamak üzere anot, katoda göre () kutup olarak işaretlenmelidir. Bu karışıklığın önlenmesi amacıyla, Galvanik bir hücrenin çalışmasında, elektrotların, elektrolit içindeki iyon akış yönü esas alınarak işaretlenmesi kabul edilmiştir. 11

12 Elektronların harcandığı yani indirgenme olayının gerçekleştiği kutup olan Katot () işaretiyle gösterilir. Buna karşın, metalin çözünerek elektron kaybettiği yani oksidasyonun gerçekleştiği kutup olan anot ise () işaretiyle simgelenir Anodik Olay Anoda ait metal atomlarının elektron vererek, pozitif yüklü metal iyonları halinde elektrolite geçişidir. Anoda ait metal atomları Me ile simgelenirse anodik olay şu şekilde gerçekleşir: Me Me e Örneğin, anodu oluşturan element kalay ise, kalay atomları, 2 elektronu anoda bırakarak () yüklü kalay iyonları halinde elektrolite geçerler. Sn 0 Sn 2e Katodik Olay Katodik olayda, anodik olayda üretilmiş bulunan elektronlar harcanır. Eğer elektron yüklenebilen molekül ve iyonlar (D) ile simgelenirse, katodik olay aşağıdaki şekilde gerçekleşir: D e De Ortamdaki depolarizatör Hidrojen iyonları ise, bunlar elektron kazanarak H 2 gazına dönüşürler. 2H 2e H 2 Katodik olayın gerçekleşebilmesi, yani elektronların harcanabilmesi için, katot çevresinde elektron yüklenebilen (yani indirgenebilen) iyon ve moleküllere gereksinim vardır. Elektron yüklenebilen iyon ve moleküller, katoda gelen elektronların burada yığılıp kalmasını yani polarizasyonu önler. Elektrodlardan birinin hidrojenle kaplanması olayına polarizasyon, kutuplaşma denir. 12

13 Polarizasyonu ortadan kaldırmaya yarayan veya kutuplaşmaya engel olan bu iyon ve moleküllere depolarizatör denir. Polarizasyon: Elektronların katot üzerinde yığılı kalması Depolarizatö: Elektron yüklenebilen iyon ve moleküller Mesela ortamda bulunan oksijen, elektrodu kaplayan hidrojenle birleşerek su oluşturur ve polarizasyonu önler. Bu nedenle ortamda bulunan oksijen depolarizatör olarak davranmakta ve demirin aşınmasının devamını sağlamaktadır. Doğal korozyon olaylarının katodik reaksiyonu çoğunlukla, çözelti içindeki hidrojen iyonlarının hidrojen gazı haline indirgenmesi şeklinde gerçekleşir. Bir konserve tenekesini düşünürsek, soy elementin katot, daha az soy elementin anot olarak kutuplaşması genel ilkesine dayanarak ve kalay daha soy bir metal olduğu için yüzeydeki kalayın katot olarak, gözenekler nedeniyle açıkta kalan demirin ise anot olarak davranması beklenir. Buna göre gözeneklerdeki demirin çözünerek organik asit içeren bir elektrot niteliğindeki gıdaya geçmesi (anodik olay) ve ayrıca ortamdaki hidrojen iyonlarının kalay üzerinde hidrojen gazı haline dönüşmesi (katodik olay) gerekirdi. Ancak kalayın, meyve sebzelerde bulunan zayıf organik asitlerde başka türlü davranarak, anot halinde de kutuplaşabildiği saptandığından genel ilkeye uygun olarak demirin aşınması her zaman gerçekleşmemektedir. Bu olayın konserve kutusunun delik korozyonuna karşı korunmasının nedeni olduğu anlaşılmaktadır. Daha açık olarak kalayın bazen anot bazen katot olarak davranabildiği görülmektedir. Konservelerde gerçekleşen korozyon olayının anlaşılabilmesi için, demir ve kalayın hangi koşullarda, nasıl kutuplaştığının iyice anlaşılması gerekmektedir. 13

14 e Anot (Kalay) e H 2 Katot (Çelik) Sn Sn H Elektrolit (Gıda Maddesi) Konservelerde Oluşan Korozyon (Oksijen ve benzer bir depolarizatör bulunmadığı durumda) Anodik Olay (Oksitlenme veya Yükseltgenme Reaksiyonu) Fe Fe 2 2e Katodik Olay (Đndirgenme Reaksiyonu) 2H 2e H 2 Gerçekten konservelerde de genel ilkeye göre kalay; önce katot olarak, demir ise anot olarak davranır. Böylece demir aşınırken, katodik olay sonucu kalay üzerinde hidrojen iyonları elektron alarak hidrojen gazına dönüşür. Fakat Katot olarak kutuplaşması gereken ve gerçekten başlangıçta böyle kutuplaşan kalay, ortamdaki hidrojen iyonlarının üzerinde toplanmasıyla, demire karşı katot olarak davranma niteliğini yitirmektedir. Kalay üzerinde toplanan hidrojenin elektromotor kuvveti, demirin elektromotor kuvvetinden daha fazla olmakta ve bundan sonra elektrik akımı ters yöne dönmektedir. Kalay anot, demir ise katot olarak davranmaktadır. Bu durumda kalay erimekte, demir üzerinde toplanan hidrojen iyonları ise elektron alarak hidrojen gazı haline dönüşmektedir. 14

15 Konservelerde gerçekleşen yaygın korozyon Anodik Olay (Oksitlenme veya Yükseltgenme Reaksiyonu) Sn Sn 2 2e Katodik Olay (Đndirgenme Reaksiyonu) 2H 2e H 2 Ancak eğer ortamda oksijen varsa, yükü katot üzerinde giderilen hidrojen iyonları, hidrojen atomlarına dönüşür ve oksijenle birleşerek su oluşturur. 2H 2e 2H 2H ½ O 2 H 2 O Bu nedenle oksijen bulunan ortamda kalay katot, demir ise anot olarak davranır ve bu davranış engelsiz devam eder. Kalayın katot olarak davranması sonucu, gözenekteki demir çözünür gözenek gittikçe derinleşir ve nihayet kutu delinir. Bu tip korozyona delik korozyonu denir. Kutuda oksijen varsa, kalay daima katot, demir ise anot olarak davranmakta ve gözenekler hızla aşınarak ileri bir korozyon belirmektedir. Đşte bu yüzden korozyonu sınırlandırabilmek amacıyla, konserve üretiminde hava çıkarma işlemi son derece önemlidir. Korozyon etkisi fazla olan gıdalarda, yani özellikle meyve konservelerinde tam anlamıyla yeterli bir egzost uygulanmalı veya bunlar kuvvetli vakum altında kapatılmalıdırlar. Diğer taraftan konserve gıda içinde bulunan bazı bileşim öğeleri aynen kutuda kalmış oksijen gibi davranırlar. Böyle davranan maddelerin başında antosiyanin renk maddeleri gelir. Bu yüzden vişne, erik gibi antosiyanince zengin ürünlerin konservelerinde kalay katot olarak demir anot olarak davranmaya devam eder ve bunlarda bu nedene bağlı olarak yaygın halde delinmeye kadar ulaşan korozyon olayları sık görülür. Standart koşullarda konservelerde, üretimden birkaç gün sonra içeride kalmış oksijen harcanıp kaybolur. Başlangıçta katot olarak kutuplaşan kalay üzerinde hidrojen iyonlarının hidrojen gazına dönüştürülmesi sonucu doğan engelleme sonucunda, her iki elementin 15

16 elektrot potansiyelinde başlangıca göre ters bir durum belirir ve bir süre sonra kalay anot, demir ise katot olarak kutuplaşır. Bu duruma göre konservelerde kalay anot, ve demir ise katot olarak davranır. Kalay ortama geçerken, demir üzerinde yani levhadaki gözeneklerde hidrojen iyonları hidrojen gazına dönüştürülür. Bir konserve kutusunda tüm yüzeyin kalayla kaplanmış olduğu fakat arada sadece çok küçük ve gözle görülmeyen gözenekler bulunduğu açıktır. Buna göre anot olarak davranan kalayın geniş bir yüzey oluşturduğu, katot olarak davranan çelik yüzeyinin ise çok küçük kaldığı görülür. Bu nedenle, geniş bir kalay yüzeyinde korozyon sonucu oluşan elektronların harcanması, çok küçük bir çelik yüzey üzerine yoğunlaşır. Böylece katodik olay ( elektronların harcanması, yani hidrojen iyonlarının hidrojen gazına indirgenmesi ) korozyonun genel reaksiyon hızını sınırlar ve yavaşlatır. Bu durumda ise kalayın aşınması katodun kontrolü altındadır denir. Gerçekte çok hızlı gelişmesi gereken bir olayın yavaş bir şekilde oluşmasının esas nedeni de budur. Bu yüzden korozyon sonucu oluşan bombaj, ancak aylar sonra kendini gösterebilmektedir. Kutuda hafif bir kalay korozyonunun meydana gelmesinin yararlı olduğunu anlaşılmaktadır. Bu şekilde açıkta kalmış çelik yüzeyin katodik yolla korunması sağlanmakta ve böylece kutunun delinmesine varan aşırı bir aşınma olayı önlenebilmektedir. Konservelerde oluşan normal korozyon olayında, kalay aşınır demir korunursa daima hidrojen gazı oluşur. Ancak ortamdaki çeşitli etkenler, bu olayı hızlandırıp yavaşlatabildiği gibi, olayın gelişimini dahi tersine çevirebilmektedir. Nitekim ortamdaki oksijen, antosiyanin gibi maddelerin bulunuşu olayı tamamen tersi yöne çevirebilmektedir. Laklı tenekelerde de korozyon olayının ortaya çıkması mümkündür. Çünkü lak çok iyi uygulanmış olsa bile gözenek kalabilmekte, herhangi bir aşamada bozulan lakın altında küçük bir bölgede gıda kalay ve çelik ile temas etmektedir. 16

17 Gözenek Gözenek Lak Sn : Anot Fe : Katot Lak Sn : Katot Fe: Anot a)lak altı korozyonu b) Delik Korozyonu 5. KOROZYONU ETKĐLEYEN FAKTÖRLER 5.1 Kutunun yapıldığı tenekeye ilişkin özellikler Tenekelerde kalay miktarı artıkça, korozyonun azaldığı ancak tamamıyla önlenemediği bilinmektedir. Bu durumda tenekenin esas maddesi olan çelik kalitesi ile gözenek sayılarının da etkisinin bulunduğu ortaya konmuştur. Buna göre kutu üretiminde kullanılan tenekelerin seçiminde kalay miktarları yanında çelik kalitesi ve gözenek miktarı da önemlidir Çelik Levhanın Bileşim Tenekenin elde edilmesinde kullanılan çelik saç hangi yöntemle ve ne miktarda kalayla kaplanırsa kaplansın, teneke belirli miktarda gözenek içermekte ve dolayısıyla gıda maddesi bu noktalardan çelik ile temas etmektedir. Kalayın zamanla aşınması sonucu bu ilişki zamanla daha da yoğunlaşmaktadır. Đşte bu nedenle çeliğin bileşimi önem kazanmakta, gıdaya uygun nitelikte çelik tipi seçilmesi zorunlu olmaktadır. Çelik tipi, çeliğin bileşimiyle, çeliğin bileşimindeki iz element miktarıyla ilgilidir. Çelik levhanın bileşimindeki kükürt ve fosfor oranı arttıkça korozyon hızlanmakta, bakır oranı artıkça azalmaktadır. Kükürt oranının %0,4 ü geçmemesi gerektiği belirtilmektedir. Konserve sanayisinde başlıca dört tip çelik kullanılmaktadır. Bunlardan L tip çelik korozyona en dayanıklı çelik tipidir. MR tipi çeliğin korozyon direnci orta düzeydedir. MC tipi çelik az korozif veya korozif olmayan gıdalar için kap eldesinde kullanılır. 17

18 5.1.2 Demir Kalay Alaşım Tabakası Demir kalay alaşım tabakası çelik levhanın kalayla kaplanırken, demirin kalayla kimyasal bir tepkimeye girmesi sonucu oluşan tabakadır. Bu alaşım tabakasının oluşması korozyonu azaltmakta ve bu tabakanın gözenekli olduğu bölgede korozyon hızı artmaktadır Kalaylama Tekniği Kalay kaplama ağırlığının artışı ile levhadaki gözenek sayısı ve korozyon olasığı azalmaktadır Laklama Tekniği Laklamada kullanılan püskürtme yönteminde gözenek sayısı sıvama yöntemine göre daha az olduğundan korozyon aşısından tercih edilmelidir. 5.2 Gıdanın bileşimi ve özellikleri Konserve gıdalar koroziflik açısından genel olarak 3 gruba ayrılmaktadır: Kuvvetli korozif (çilekgiller, vişne, kiraz,erik, elma suyu, turşular..) Orta korozif (Şeftali, kayısı, incir, armut, greyfurt..) Zayıf korozif (Bezelye, yeşil fasulye, domates, et, balık..) Korozyonu etkileyen bileşiklerin konservelerde değişim göstermeleri nedeniyle, gıdaların korozifliklerine göre sistematize edilmeleri güçtür. Ancak ürünleri gruplara ayırırken içerdikleri korozyon üzerine etkili maddelerden yararlanılır. Tabloda metal aşınmasına neden olan ya da aşınmayı kolaylaştıran gıda bileşenleri gösterilmiştir. 18

19 Gıda Maddeleri Sebzeler Meyveler Gıda Bileşenleri Kükürtlü aminoasit ve proteinler Oksijen Klorür Nitrat Okzalik Asit Askorbik Asit ve Pektin Parçalanma ürünleri Organik Asitler Antosiyaninler, Flavanoller, Kateşinler Hidroksimetilfurfural Kükürtlü bileşikler Oksijen ph ve Asitlik Tüm konserve gıdaların ph derecesi 7 nin altında bulunduğundan, yani zayıf asit niteliğinde olduklarından genelde hepsi korozif etkili maddeler olarak kabul edilirler. Ancak ph düzeyi kendi başına, bir gıdaya korozif veya daha az korozif nitelik kazandıramaz. Öyle meyveler vardır ki, çok düşük ph derecelerine sahip olmalarına rağmen, daha yüksek ph derecesindeki bir sebzeden daha az koroziftir. Hatta bazı meyve konservelerine sitrik ve malik asit ilavesiyle, onun korozif etkisinin bir ölçüde azaltılabildiği dahi saptanmıştır. Bu ise ilave edilen adı geçen asitlerin etkisiyle kalayın, demire karşı daha anodik davranma eğilimi kazanmasındandır Renk Maddeleri Gıdaların bileşiminde yer alan maddelerden, korozyon üzerine en etkilisi, antosiyanin renk maddeleridir. 19

20 5.2.3 Oksijen Kutuda kalan oksijen de, antosiyanin gibi depolarizatör olarak rol oynamak suretiyle korozyonu hızlandırmada önemli bir etkendir Kükürt Bileşikleri Bazı ürünlerin işlenmesinde kullanılan SO 2 yeterince uzaklaştırılama, eğer kalıntı bırakır ve bu halde konserve edilirse, kutuda hızlı bir korozyon belirir Tuz, Karamel, Hidrosiyanik Asit ve Trimetilamin Tuz, karamel, çekirdekli meyve konservelerinde bulunabilen hidrosiyanik asit(hcn) ve balık konservelerindeki trimetilamin gibi maddeler korozyonu hızlandırırlar. Bunlardan karamelin korozif etkisi, özellikle glukoz ve fruktoz gibi heksozların aşırı ısıtılmaları sonucunda oluşan hidroksimetilfurfural dan kaynaklanmaktadır. Balıklardaki en önemli korozif madde olan Trietilaminoksit tatlı su balıklarında bulunmaz. Bu maddenin aşındırıcı etkisi ortamda sülfat bulunması durumunda daha belirgindir. Yaklaşık 100 mg kalay çözebilmesi için, 30 mg Trimetilaminoksit yeterli olmaktadır Nitrat 4 Sn 0 4Sn 8e NO 3 2e 2H Yavaş NO 2 H 2 O NO 2 6e 8H Hızlı NO 4 2H 2 O Korozyon hızlandırıcı bileşim öğelerinin başında ise, bazı gıdalarda bulunan nitrat gelir. Gerçekten zaman zaman nitratın neden olduğu yaygın korozyon olaylarıyla karşılaşılmaktadır. Bu durum birçok ürünün yetiştirilmesinde uygulanan aşırı gübrelemeye bağlanmaktadır. Nitrat korozyonu da denen bu olay, yaygın olarak yeşil fasulye ve ıspanak konserveleri ile kutulara konmuş portakal bazlı içeceklerde görülmüştür. Özellikle kutulara konan hafif 20

KOROZYONUN ÖNEMİ. Korozyon, özellikle metallerde büyük ekonomik kayıplara sebep olur.

KOROZYONUN ÖNEMİ. Korozyon, özellikle metallerde büyük ekonomik kayıplara sebep olur. KOROZYON KOROZYON VE KORUNMA KOROZYON NEDİR? Metallerin bulundukları ortam ile yaptıkları kimyasal veya elektrokimyasal reaksiyonları sonucu meydana gelen malzeme bozunumuna veya hasarına korozyon adı

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ Gelişen teknoloji ile beraber birçok endüstri alanında kullanılabilecek

Detaylı

Metal Yüzey Hazırlama ve Temizleme Fosfatlama (Metal Surface Preparation and Cleaning)

Metal Yüzey Hazırlama ve Temizleme Fosfatlama (Metal Surface Preparation and Cleaning) Boya sisteminden beklenilen yüksek direnç,uzun ömür, mükemmel görünüş özelliklerini öteki yüzey temizleme yöntemlerinden daha etkin bir biçimde karşılamak üzere geliştirilen boya öncesi yüzey temizleme

Detaylı

ELEKTROKİMYASAL REAKSİYONLAR

ELEKTROKİMYASAL REAKSİYONLAR KOROZYON GİRİ Çevresel etkenler veya çalışma ortamının koşullarından dolayı meydana gelen bozunmalara; Korozyon Oksidasyon olarak isimlendirilir. Gelişmiş ülkelerin yıllık gelirlerinin yaklaşık %5 lik

Detaylı

Korozyonun Sebep Olduğu Ekonomik Kayıp

Korozyonun Sebep Olduğu Ekonomik Kayıp DOÇ.DR. SALİM ŞAHİN Korozyonun Sebep Olduğu Ekonomik Kayıp Türkiye Korozyon Derneğinin araştırmalarına göre Türk Ekonomisindeki korozyon kayıplarının maliyetinin gayrisafi milli hasılanın %3,5-5 i arasında

Detaylı

BÖLÜM I YÜZEY TEKNİKLERİ

BÖLÜM I YÜZEY TEKNİKLERİ BÖLÜM I YÜZEY TEKNİKLERİ Yüzey Teknikleri Hakkında Genel Bilgiler Gelişen teknoloji ile beraber birçok endüstri alanında kullanılabilecek malzemelerden istenen ve beklenen özellikler de her geçen gün artmaktadır.

Detaylı

Akımsız Nikel. Çözeltideki tuzları kullanarak herhangi bir elektrik akım kaynağı kullanılmadan nikel alaşımı kaplayabilen bir prosestir"

Akımsız Nikel. Çözeltideki tuzları kullanarak herhangi bir elektrik akım kaynağı kullanılmadan nikel alaşımı kaplayabilen bir prosestir Akımsız Nikel Eğitimi Akımsız Nikel Çözeltideki tuzları kullanarak herhangi bir elektrik akım kaynağı kullanılmadan nikel alaşımı kaplayabilen bir prosestir" Akımsız Nikel Anahtar Özellikler Brenner &

Detaylı

Paint School JPS-E / Corrosion / 1 KOROZYON

Paint School JPS-E / Corrosion / 1 KOROZYON JPS-E / Corrosion / 1 KOROZYON Korozyonun Tanımı Korozyon, Malzeme ve Onu Çevreleyen Şartların Korozyon ürünleri üreterek reaksiyonudur. JPS-E / Corrosion / 2 Çeliğin Üretimi ve Degradasyonu Malzeme ve

Detaylı

KİMYA II DERS NOTLARI

KİMYA II DERS NOTLARI KİMYA II DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Genel anlamda elektrokimya elektrik enerjisi üreten veya harcayan redoks reaksiyonlarını inceler. Elektrokimya pratikte büyük öneme sahip bir konudur. Piller,

Detaylı

KOROZYON. Teorik Bilgi

KOROZYON. Teorik Bilgi KOROZYON Korozyon, metalik malzemelerin içinde bulundukları ortamla reaksiyona girmeleri sonucu, dışardan enerji vermeye gerek olmadan, doğal olarak meydan gelen olaydır. Metallerin büyük bir kısmı su

Detaylı

BETONARME DEMİRLERİNİN KOROZYONU

BETONARME DEMİRLERİNİN KOROZYONU BETONARME DEMİRLERİNİN KOROZYONU Birçok yapıda temel yapı malzemesi olarak kullanılmakta olan beton, dış etkilere karşı oldukça dayanıklı bir malzemedir. Betonun çekme dayanımını artırmak amacıyla, halk

Detaylı

formülü zamanı da içerdiği zaman alttaki gibi değişecektir.

formülü zamanı da içerdiği zaman alttaki gibi değişecektir. Günümüz endüstrisinde en yaygın kullanılan Direnç Kaynak Yöntemi en eski elektrik kaynak yöntemlerinden biridir. Yöntem elektrik akımının kaynak edilecek parçalar üzerinden geçmesidir. Elektrik akımına

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

KAPLAMA TEKNİKLERİ DERS NOTLARI

KAPLAMA TEKNİKLERİ DERS NOTLARI KAPLAMA TEKNİKLERİ DERS NOTLARI Yüzey Mühendisliği Malzemelerin yüzey özelliklerini değiştirerek; yeni mühendislik özellikleri kazandırmak ya da dekoratif açıdan çekici kılmak, insanoğlunun eski çağlardan

Detaylı

ELEMENT VE BİLEŞİKLER

ELEMENT VE BİLEŞİKLER ELEMENT VE BİLEŞİKLER 1- Elementler ve Elementlerin Özellikleri: a) Elementler: Aynı cins atomlardan oluşan, fiziksel ya da kimyasal yollarla kendinden daha basit ve farklı maddelere ayrılamayan saf maddelere

Detaylı

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir.

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir. Bir fuel cell in teorik açık devre gerilimi: Formülüne göre 100 oc altinda yaklaşık 1.2 V dur. Fakat gerçekte bu değere hiçbir zaman ulaşılamaz. Şekil 3.1 de normal hava basıncında ve yaklaşık 70 oc da

Detaylı

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları 1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları Sol üstte yüzey seftleştirme işlemi uygulanmış bir çelik

Detaylı

DEMĐRĐN DOĞAL ÇEVRĐMĐ ŞEMATĐK KOROZYON HÜCRELERĐ

DEMĐRĐN DOĞAL ÇEVRĐMĐ ŞEMATĐK KOROZYON HÜCRELERĐ 17.12.2014 Korozyon, metallerin içinde bulundukları ortam ile kimyasal veya elektrokimyasal reaksiyonlara girerek metalik özelliklerini kaybetmeleri olayıdır. Bütün metaller doğada mineral olarak bulundukları

Detaylı

DERS SORUMLUSU: Prof. Dr. Đnci MORGĐL

DERS SORUMLUSU: Prof. Dr. Đnci MORGĐL DERS SORUMLUSU: Prof. Dr. Đnci MORGĐL KĐMYA KONUSU KĐMYASAL REAKSĐYONLAR YANMA REAKSĐYONLARI KĐMYASAL KOROZYON ELEKTROKĐMYASAL KOROZYON KĐMYASAL REAKSĐYONLAR KONUSU 9. SINIF KĐMYA MÜFREDATINDA YER ALMAKTADIR.

Detaylı

Elektrokimyasal İşleme

Elektrokimyasal İşleme Elektrokimyasal İşleme Prof. Dr. Akgün ALSARAN Bu notların bir kısmı Prof. Dr. Can COGUN un ders notlarından alınmıştır. Anot, katot ve elektrolit ile malzemeye şekil verme işlemidir. İlk olarak 19. yüzyılda

Detaylı

www.velle.com.tr Metal Pigment Kaplamalar Tel.: +90 (216) 701 24 01 Faks.: +90 (216) 701 24 02

www.velle.com.tr Metal Pigment Kaplamalar Tel.: +90 (216) 701 24 01 Faks.: +90 (216) 701 24 02 www.velle.com.tr Metal Pigment Kaplamalar hava Tel.: +90 (216) 701 24 01 Faks.: +90 (216) 701 24 02 Metal Pigment Kaplamalar Metal Pigment Kaplamalar metal yüzeylerde korozyon olarak r. Bunun ötesinde

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA ÖĞRETMENLĐĞĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME 8. SINIF FEN VE TEKNOLOJĐ DERSĐ 3. ÜNĐTE: MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ KONU: BAZLAR ÇALIŞMA YAPRAĞI

Detaylı

3) Oksijenin pek çok bileşiğindeki yükseltgenme sayısı -2 dir. Ancak, H 2. gibi peroksit bileşiklerinde oksijenin yükseltgenme sayısı -1 dir.

3) Oksijenin pek çok bileşiğindeki yükseltgenme sayısı -2 dir. Ancak, H 2. gibi peroksit bileşiklerinde oksijenin yükseltgenme sayısı -1 dir. 5.111 Ders Özeti #25 Yükseltgenme/İndirgenme Ders 2 Konular: Elektrokimyasal Piller, Faraday Yasaları, Gibbs Serbest Enerjisi ile Pil-Potansiyelleri Arasındaki İlişkiler Bölüm 12 YÜKSELTGENME/İNDİRGENME

Detaylı

Kaplama dekoratif görünüşü çekici kılarlar 2

Kaplama dekoratif görünüşü çekici kılarlar 2 METALĠK KAPLAMALAR Uygulamada metalik kaplamalar yalnız korozyondan korunma amacı ile dahi yapılmış olsalar bile diğer önemli bazı amaçlara da hizmet ederler: Dekoratif görünüşü çekici kılarlar. 1 Kaplama

Detaylı

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 5 DENEYİN ADI: SUYUN ELEKTRİK ENERJİSİ İLE AYRIŞMASI

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 5 DENEYİN ADI: SUYUN ELEKTRİK ENERJİSİ İLE AYRIŞMASI HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 5 DENEYİN ADI: SUYUN ELEKTRİK ENERJİSİ İLE AYRIŞMASI DENEYİN AMACI: ELEKTRİK ENERJİSİNİ KULLANARAK SUYU KENDİSİNİ OLUŞTURAN SAF MADDELERİNE

Detaylı

Şekil 1. Elektrolitik parlatma işleminin şematik gösterimi

Şekil 1. Elektrolitik parlatma işleminin şematik gösterimi ELEKTROLİTİK PARLATMA VE DAĞLAMA DENEYİN ADI: Elektrolitik Parlatma ve Dağlama DENEYİN AMACI: Elektrolit banyosu içinde bir metalde anodik çözünme yolu ile düzgün ve parlatılmış bir yüzey oluşturmak ve

Detaylı

Rapor no: 020820060914 Konu: Paslanmaz çelik

Rapor no: 020820060914 Konu: Paslanmaz çelik Rapor no: 08060914 Konu: Paslanmaz çelik PASLANMAZ ÇELİK Paslanmaz çelik, yüksek korozyon dayanımı ve üstün mekanik özellikleri (çekme, darbe, aşınma dayanımı ve sertlik) açısından diğer metalik malzemelere

Detaylı

Meyve ve Sebze suyu ve pulpunun konsantrasyonu

Meyve ve Sebze suyu ve pulpunun konsantrasyonu Meyve ve Sebze suyu ve pulpunun konsantrasyonu Meyve suları genel olarak %80-95 düzeyinde su içerirler. Çok iyi koşullarda depolansalar bile, bu süre içinde gerçekleşen kimyasal reaksiyonlar ürünün kalitesini

Detaylı

ELEKTROKİMYA II. www.kimyahocam.com

ELEKTROKİMYA II. www.kimyahocam.com ELEKTROKİMYA II ELEKTROKİMYASAL PİLLER Kendiliğinden gerçekleşen redoks tepkimelerinde elektron alışverişinden yararlanılarak, kimyasal bağ enerjisi elektrik enerjisine dönüştürülebilir. Kimyasal enerjiyi,

Detaylı

YTÜMAKiNE * A305teyim.com

YTÜMAKiNE * A305teyim.com YTÜMAKiNE * A305teyim.com KONU: Kalın Sacların Kaynağı BİRLEŞTİRME YÖNTEMLERİ ÖDEVİ Kaynak Tanımı : Aynı veya benzer cinsten iki malzemeyi ısı, basınç veya her ikisini birden kullanarak, ilave bir malzeme

Detaylı

Gemi Gövdelerinin Katodik Koruması ESEN METAL

Gemi Gövdelerinin Katodik Koruması ESEN METAL Gemi Gövdelerinin Katodik Koruması ESEN METAL Gemi gövdelerinin deniz suyu ile temas eden yüzeyleri deniz suyunun şiddetli korozif etkisi nedeniyle kısa sürede korozyona uğrar. Boya uygulanarak korozyon

Detaylı

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 8 DENEYİN ADI: PİL VE AKÜ DENEYİN AMACI: PİL VE AKÜLERİN ÇALIŞMA SİSTEMİNİN VE KİMYASAL ENERJİNİN ELEKTRİK ENERJİSİNE DÖNÜŞÜMÜNÜN ANLAŞILMASI

Detaylı

Paslanmaz Çelik Gövde. Yalıtım Sargısı. Katalizör Yüzey Tabakası. Egzoz Emisyonları: Su Karbondioksit Azot

Paslanmaz Çelik Gövde. Yalıtım Sargısı. Katalizör Yüzey Tabakası. Egzoz Emisyonları: Su Karbondioksit Azot Paslanmaz Çelik Gövde Yalıtım Sargısı Egzoz Emisyonları: Su Karbondioksit Azot Katalizör Yüzey Tabakası Egzoz Gazları: Hidrokarbonlar Karbon Monoksit Azot Oksitleri Bu bölüme kadar, açıkça ifade edilmese

Detaylı

2- Bileşim 3- Güneş İç Yapısı a) Çekirdek

2- Bileşim 3- Güneş İç Yapısı a) Çekirdek GÜNEŞ 1- Büyüklük Güneş, güneş sisteminin en uzak ve en büyük yıldızıdır. Dünya ya uzaklığı yaklaşık 150 milyon kilometre, çapı ise 1.392.000 kilometredir. Bu çap, Yeryüzünün 109 katı, Jüpiter in de 10

Detaylı

BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER

BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER BARA SİSTEMLERİ HAKKINDA GENEL BİLGİLER Günümüzde bara sistemlerinde iletken olarak iki metalden biri tercih edilmektedir. Bunlar bakır ya da alüminyumdur. Ağırlık haricindeki diğer tüm özellikler bakırın

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ E BİLEŞİKLER VE FRMÜLLERİ (4 SAAT) 1 Bileşikler 2 Bileşiklerin luşması 3 Bileşiklerin Özellikleri 4 Bileşik Çeşitleri 5 Bileşik

Detaylı

AtılımKimyasalları AK 5120 E/N PARLAK AKIMSIZ NİKEL KAPLAMA ÜRÜN TANIMI

AtılımKimyasalları AK 5120 E/N PARLAK AKIMSIZ NİKEL KAPLAMA ÜRÜN TANIMI SAYFA NO: 1/5 AtılımKimyasalları AK 5120 E/N PARLAK AKIMSIZ NİKEL KAPLAMA ÜRÜN TANIMI AK 5120 : Birçok değişik metaller, alaşımlar, ve iletken olmayan malzemeler üzerine, orta fosforlu ve mütecanis akımsız

Detaylı

ORGANİK KAPLAMALAR 1

ORGANİK KAPLAMALAR 1 ORGANİK KAPLAMALAR 1 ORGANİK KAPLAMALAR Organik kaplamaların en önemli temsilcisi boyalardır. Boyalar, pigment adı verilen çok ince parçacıklarla bunları askıda tutan uygun özellikteki taşıyıcıların karışımından

Detaylı

TÜBİTAK BİDEB. LİSE ÖĞRETMENLERİ ( FİZİK, KİMYA, BİYOLOJİ, MATEMATİK ) PROJE DANIŞMANLIĞI EĞİTİMİ ÇALIŞTAYI LİSE-1 ( Çalıştay 2011 )

TÜBİTAK BİDEB. LİSE ÖĞRETMENLERİ ( FİZİK, KİMYA, BİYOLOJİ, MATEMATİK ) PROJE DANIŞMANLIĞI EĞİTİMİ ÇALIŞTAYI LİSE-1 ( Çalıştay 2011 ) TÜBİTAK BİDEB LİSE ÖĞRETMENLERİ ( FİZİK, KİMYA, BİYOLOJİ, MATEMATİK ) PROJE DANIŞMANLIĞI EĞİTİMİ ÇALIŞTAYI LİSE-1 ( Çalıştay 2011 ) FİZİK GRUP GIRGIR PROJE ADI SIVI İLETKENLİĞİNDEN YARARLANARAK SU SEVİYESİNİN

Detaylı

GIDA AMBALAJLAMA. Yrd.Doç. Dr. H. ALİ GÜLEÇ ggulec@gmail.com

GIDA AMBALAJLAMA. Yrd.Doç. Dr. H. ALİ GÜLEÇ ggulec@gmail.com GIDA AMBALAJLAMA Yrd.Doç. Dr. H. ALİ GÜLEÇ ggulec@gmail.com Aseptik ambalajlama tekniği; Ambalaj malzemesinin sterilizasyonu, Steril atmosferde ambalajın oluşturulması veya daha önceden hazırlanmış steril

Detaylı

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞĐMĐ 7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri Çalışma Yaprağı Konu Anlatımı-Değerlendirme çalışma Yaprağı- Çözümlü

Detaylı

Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER. Elektriksel Kutuplaşma. Dielektrik malzemeler. Kutuplaşma Türleri 15.4.2015. Elektronik kutuplaşma

Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER. Elektriksel Kutuplaşma. Dielektrik malzemeler. Kutuplaşma Türleri 15.4.2015. Elektronik kutuplaşma Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER Dielektrik malzemeler; serbest elektron yoktur, yalıtkan malzemelerdir, uygulanan elektriksel alandan etkilenebilirler. 1 2 Dielektrik malzemeler Elektriksel alan

Detaylı

TIG GAZALTI KAYNAK YÖNTEMİNDE KULLANILAN GAZLAR VE ÖZELLİKLERİ PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ

TIG GAZALTI KAYNAK YÖNTEMİNDE KULLANILAN GAZLAR VE ÖZELLİKLERİ PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ TIG GAZALTI KAYNAK YÖNTEMİNDE KULLANILAN GAZLAR VE ÖZELLİKLERİ PROF. DR. HÜSEYİN UZUN HOŞGELDİNİZ 1 NİÇİN KORUYUCU GAZ KULLANILIR? 1- Ergimiş kaynak banyosunu, havada mevcut olan gazların zararlı etkilerinden

Detaylı

Kanalizasyonlarda CAC Kullanımı Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi

Kanalizasyonlarda CAC Kullanımı Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Günümüzde farklı sektörlerde doğan farklı ihtiyaçlar için (aside karşı dayanım, kararlı boyutsal yapı, yüksek sıcaklık, erken mukavemet, hızlı priz, çatlaksız yapı)

Detaylı

Toz Metalürjisi. Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Notların bir bölümü Dr. Rahmi Ünal ın web sayfasından alınmıştır.

Toz Metalürjisi. Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Notların bir bölümü Dr. Rahmi Ünal ın web sayfasından alınmıştır. Toz Metalürjisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN Notların bir bölümü Dr. Rahmi Ünal ın web sayfasından alınmıştır. Toz metalürjisi İmali zor parçaların (küçük, fonksiyonel, birbiri ile uyumsuz, kompozit vb.) ekonomik,

Detaylı

Sıcak Daldırma Galvanizleme Prosesimiz İntermetalik Alaşım Katmanları Galfan Korozyon Dirençleri Ar-Ge Çalışmalarımız

Sıcak Daldırma Galvanizleme Prosesimiz İntermetalik Alaşım Katmanları Galfan Korozyon Dirençleri Ar-Ge Çalışmalarımız Sıcak Daldırma Galvanizleme Prosesimiz İntermetalik Alaşım Katmanları Galfan Korozyon Dirençleri Ar-Ge Çalışmalarımız Bilindiği gibi, demir ve alaşımları bir çok alanda kullanılan malzemelerdir. Kullanım

Detaylı

FIRAT ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ 3. SINIF EKSTRAKTİF METALURJİ DERSİ VİZE SINAV SORULARI CEVAP ANAHTARI

FIRAT ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ 3. SINIF EKSTRAKTİF METALURJİ DERSİ VİZE SINAV SORULARI CEVAP ANAHTARI FIRAT ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ 3. SINIF EKSTRAKTİF METALURJİ DERSİ VİZE SINAV SORULARI CEVAP ANAHTARI ---------------------------------------Boşluk Doldurma Soru

Detaylı

Değerlendirilebilir atıkların çeşitli fiziksel ve/veya kimyasal işlemlerle ikincil hammaddeye dönüştürülerek tekrar üretim sürecine dahil edilmesine

Değerlendirilebilir atıkların çeşitli fiziksel ve/veya kimyasal işlemlerle ikincil hammaddeye dönüştürülerek tekrar üretim sürecine dahil edilmesine GERİ DÖNÜŞÜM Değerlendirilebilir atıkların çeşitli fiziksel ve/veya kimyasal işlemlerle ikincil hammaddeye dönüştürülerek tekrar üretim sürecine dahil edilmesine geri dönüşüm denir. Geri dönüşebilen maddeler;

Detaylı

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ Sakarya Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Esentepe Kampüsü, 54187, SAKARYA Atomlar Arası Bağlar 1 İyonik Bağ 2 Kovalent

Detaylı

Gıdalarda Temel İşlemler

Gıdalarda Temel İşlemler Gıdalarda Temel İşlemler Gıdaların işlenmesi; gıda endüstrisinde uygulanan işlemlerin yanı sıra evde gıdaların hazırlanması ve pişirilmesi sırasında uygulanan işlemleri de kapsar. İşlenmemiş gıdaların

Detaylı

HOŞGELDİNİZ SEMİNER KONUSU:KATODİK KORUMA SUNAN:SAİM KONYALI ELEKTRİK MÜHENDİSİ.(M S) saim.konyali@emo.org.tr 0-542-4571534

HOŞGELDİNİZ SEMİNER KONUSU:KATODİK KORUMA SUNAN:SAİM KONYALI ELEKTRİK MÜHENDİSİ.(M S) saim.konyali@emo.org.tr 0-542-4571534 HOŞGELDİNİZ SEMİNER KONUSU:KATODİK KORUMA SUNAN:SAİM KONYALI ELEKTRİK MÜHENDİSİ.(M S) saim.konyali@emo.org.tr 0-542-4571534 KATODİK KORUMA KONU BAŞLIKLARI: 1-KOROZYON VE METALİN YAPISI 2-KOROZYONUN ÜÇ

Detaylı

ALUMİNYUMUN YÜZEYİNDEKİ OKSİT TABAKASININ SÜLFÜRİK ASİT ANODIZING YÖNTEMİYLE GELİŞTİRİLMESİ*

ALUMİNYUMUN YÜZEYİNDEKİ OKSİT TABAKASININ SÜLFÜRİK ASİT ANODIZING YÖNTEMİYLE GELİŞTİRİLMESİ* ALUMİNYUMUN YÜZEYİNDEKİ OKSİT TABAKASININ SÜLFÜRİK ASİT ANODIZING YÖNTEMİYLE GELİŞTİRİLMESİ* The Development of Alumina Formed on Aluminium Using Sulphuric Acid Anodizing Technique Suzan KONUKLU Kimya

Detaylı

Paslanmaz Çeliklerin Kaynak İşlemi Esnasında Karşılaşılan Problemler ve Alınması Gereken Önlemler Paslanmaz çeliklerin kaynak işlemi esnasında

Paslanmaz Çeliklerin Kaynak İşlemi Esnasında Karşılaşılan Problemler ve Alınması Gereken Önlemler Paslanmaz çeliklerin kaynak işlemi esnasında Paslanmaz Çeliklerin Kaynak İşlemi Esnasında Karşılaşılan Problemler ve Alınması Gereken Önlemler Paslanmaz çeliklerin kaynak işlemi esnasında karşılaşılan ve kaynak kabiliyetini etkileyen problemler şunlardır:

Detaylı

Pik (Ham) Demir Üretimi

Pik (Ham) Demir Üretimi Pik (Ham) Demir Üretimi Çelik üretiminin ilk safhası pik demirin eldesidir. Pik demir için başlıca şu maddeler gereklidir: 1. Cevher: Demir oksit veya karbonatlardan oluşan, bir miktarda topraksal empüriteler

Detaylı

SU ve YAPI KİMYASALLARI

SU ve YAPI KİMYASALLARI SU ve YAPI KİMYASALLARI Betonda su; Betonla ilgili işlemlerde, suyun değişik işlevleri vardır; Karışım suyu; çimento ve agregayla birlikte karılarak beton üretimi sağlamak için kullanılan sudur. Kür suyu;

Detaylı

HAZIRLAYAN Mutlu ġahġn. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEYĠN AMACI: ELEKTROLĠZ OLAYININ ÖĞRENĠLMESĠ VE BĠR METAL PARÇASININ BAKIR ĠLE KAPLANMASI

HAZIRLAYAN Mutlu ġahġn. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEYĠN AMACI: ELEKTROLĠZ OLAYININ ÖĞRENĠLMESĠ VE BĠR METAL PARÇASININ BAKIR ĠLE KAPLANMASI HAZIRLAYAN Mutlu ġahġn Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 7 DENEYĠN ADI: ELEKTROLĠZ ĠLE BAKIR KAPLAMA DENEYĠN AMACI: ELEKTROLĠZ OLAYININ ÖĞRENĠLMESĠ VE BĠR METAL PARÇASININ BAKIR ĠLE KAPLANMASI

Detaylı

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK VE KIRILMA Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK Tokluk bir malzemenin kırılmadan önce sönümlediği enerjinin bir ölçüsüdür. Bir malzemenin kırılmadan bir darbeye dayanması yeteneği söz konusu olduğunda önem

Detaylı

6 Prof. Dr. Şaduman ŞEN & Yrd. Doç. Dr. A.Şükran DEMİRKIRAN

6 Prof. Dr. Şaduman ŞEN & Yrd. Doç. Dr. A.Şükran DEMİRKIRAN DENEY NO KOROZYON 6 Prof. Dr. Şaduman ŞEN & Yrd. Doç. Dr. A.Şükran DEMİRKIRAN Arş. Gör. Mustafa DURMAZ Deney aşamaları Tahmini süre (dak) 1) Ön bilgi kısa sınavı 2) Korozyon, korozyonun elektrokimyasal

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ. Katı Eriyikler

MALZEME BİLGİSİ. Katı Eriyikler MALZEME BİLGİSİ Dr.- Ing. Rahmi ÜNAL Konu: Katı Eriyikler 1 Giriş Endüstriyel metaller çoğunlukla birden fazla tür eleman içerirler, çok azı arı halde kullanılır. Arı metallerin yüksek iletkenlik, korozyona

Detaylı

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) I. BÖLÜM

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) I. BÖLÜM GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) I. BÖLÜM Prof. Dr. Olcay KINCAY Y. Doç. Dr. Nur BEKİROĞLU Y. Doç. Dr. Zehra YUMURTACI İ ç e r i k Genel bilgi ve çalışma ilkesi Güneş pili tipleri Güneş pilinin elektriksel

Detaylı

ASİTLER VE BAZLAR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI M.DEMİR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI 1

ASİTLER VE BAZLAR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI M.DEMİR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI 1 ASİTLER VE BAZLAR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI M.DEMİR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI 1 Asit ve baz, değişik zamanlarda değişik şekillerde tanımlanmıştır. Bugün bu tanımların hepsi de kullanılmaktadır. Hangi tanımın

Detaylı

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1 KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1 Elektriksel olaylarla ilgili buraya kadar yaptığımız, tartışmalarımız, durgun yüklerle veya elektrostatikle sınırlı kalmıştır. Şimdi, elektrik

Detaylı

ÇÖZÜNME ve ÇÖZÜNÜRLÜK

ÇÖZÜNME ve ÇÖZÜNÜRLÜK ÇÖZÜNME ve ÇÖZÜNÜRLÜK Prof. Dr. Mustafa DEMİR M.DEMİR 05-ÇÖZÜNME VE ÇÖZÜNÜRLÜK 1 Çözünme Olayı Analitik kimyada çözücü olarak genellikle su kullanılır. Su molekülleri, bir oksijen atomuna bağlı iki hidrojen

Detaylı

Zeyfiye TEZEL Mehmet KARACADAĞ

Zeyfiye TEZEL Mehmet KARACADAĞ PROJENİN ADI: POLİMER KATKILI ASFALT ÜRETİMİNİN ARAŞTIRILMASI Zeyfiye TEZEL Mehmet KARACADAĞ ( Kimya Bilim Danışmanlığı Çalıştayı Çalışması 29 Ağustos-9 Eylül 2007) Danışman: Doç.Dr. İsmet KAYA 1 PROJENİN

Detaylı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 5 Metaller, Bakır ve Magnezyum. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 5 Metaller, Bakır ve Magnezyum. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı MMT113 Endüstriyel Malzemeler 5 Metaller, Bakır ve Magnezyum Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2013-2014 Güz Yarıyılı Cu Copper 29 Bakır 2 Dünyada madenden bakır üretimi, Milyon ton Yıl Dünyada madenden bakır

Detaylı

Elektron ışını ile şekil verme. Prof. Dr. Akgün ALSARAN

Elektron ışını ile şekil verme. Prof. Dr. Akgün ALSARAN Elektron ışını ile şekil verme Prof. Dr. Akgün ALSARAN Elektron ışını Elektron ışını, bir ışın kaynağından yaklaşık aynı hızla aynı doğrultuda hareket eden elektronların akımıdır. Yüksek vakum içinde katod

Detaylı

ISI TRANSFER SĐSTEMLERĐNDE KOROZYON

ISI TRANSFER SĐSTEMLERĐNDE KOROZYON ISI TRANSFER SĐSTEMLERĐNDE KOROZYON Isı transfer sistemlerinde korozyon, kışır ve kireç taşı oluşumundan daha büyük bir problem olarak karşımıza çıkmaktadır. Korozyon problemi ısı transfer yüzeylerinin

Detaylı

REDOKS REAKSİYONLARI UYGULAMALARI

REDOKS REAKSİYONLARI UYGULAMALARI 1 REDOKS REAKSİYONLARI UYGULAMALARI Ref: Enstrümantal Analiz 1. BATARYALAR Bataryalar, galvanik (veya voltaik) hücrelerin çok önemli bir uygulanma alanıdır. Elektrik, bir galvanik hücrenin çeşitli kısımlarında

Detaylı

TAKIM ÇELİKLERİ İÇİN UYGULANAN EROZYON İŞLEMLERİ

TAKIM ÇELİKLERİ İÇİN UYGULANAN EROZYON İŞLEMLERİ TAKIM ÇELİKLERİ İÇİN UYGULANAN EROZYON İŞLEMLERİ Kalıp işlemesinde erozyonla imalatın önemi kimse tarafından tartışılmamaktadır. Elektro erozyon arka arkaya oluşturulan elektrik darbelerinden meydana gelen

Detaylı

Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan

Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan ISIL İŞLEMLER Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan ısıtma ve soğutma işlemleridir. İşlem

Detaylı

KALİTELİ SÜT NASIL ELDE EDİLİR?

KALİTELİ SÜT NASIL ELDE EDİLİR? KALİTELİ SÜT NASIL ELDE EDİLİR? Prof. Dr. METİN ATAMER Dr. EBRU ŞENEL ANKARA ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ SÜT TEKNOLOJİSİ BÖLÜMÜ Kaliteli süt üretimi için sağlanması gereken koşullar; Sağlıklı inek Özenli

Detaylı

1.Elektroerozyon Tezgahları 2.Takımlar( Elektrotlar) 2.1. İmalat Malzemeleri

1.Elektroerozyon Tezgahları 2.Takımlar( Elektrotlar) 2.1. İmalat Malzemeleri 1.Elektroerozyon Tezgahları Elektroerozyon işleminde ( EDM Electrical Discharge Machining ), malzeme kaldırma işlemi takım fonksiyonunu yapan bir elektrot ile parça arasında meydana gelen yüksek frekanslı

Detaylı

KATODİK KORUMA. Serdar Paker / Haşim Kılıç EMO

KATODİK KORUMA. Serdar Paker / Haşim Kılıç EMO KATODİK KORUMA Serdar Paker / Haşim Kılıç EMO KATODİK KORUMA AMAÇ: Katılımcılar LPG istasyonlarında uygulanan katodik koruma sistemi ve ölçümü ile ilgili bilgi sahibi olabileceklerdir. 1 Korozyon Katodik

Detaylı

7. Sınıf Fen ve Teknoloji

7. Sınıf Fen ve Teknoloji KONU: Karışımlar Birden fazla maddenin özelliklerini kaybetmeden oluşturdukları topluluğa karışım denir. İçme suyu, gazoz, limonata, meyve suyu, yemekler, salata, süt, ayran, hava, sis, çamur vb. birer

Detaylı

ÇELİK YAPILAR (2+1) Yrd. Doç. Dr. Ali SARIBIYIK

ÇELİK YAPILAR (2+1) Yrd. Doç. Dr. Ali SARIBIYIK ÇELİK YAPILAR (2+1) Yrd. Doç. Dr. Ali SARIBIYIK Dersin Amacı Çelik yapı sistemlerini, malzemelerini ve elemanlarını tanıtarak, çelik yapı hesaplarını kavratmak. Dersin İçeriği Çelik yapı sistemleri, kullanım

Detaylı

KONSERVE ÜRETİMİ DERSİ. Konserve üretmek. Sebze konserveleri üretmek. Meyve konserveleri üretmek. Hazır yemek konserveleri üretmek

KONSERVE ÜRETİMİ DERSİ. Konserve üretmek. Sebze konserveleri üretmek. Meyve konserveleri üretmek. Hazır yemek konserveleri üretmek KONSERVE ÜRETİMİ DERSİ Dersin Modülleri Konserve Üretimi1 Konserve Üretimi2 Sebze Konservesi Çeşitleri Meyve Konservesi Çeşitleri Hazır Yemek Konservesi Üretimi Salça Üretim Teknolojisi Kazandırılan Yeterlikler

Detaylı

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM 1. Giriş Malzemelerde üretim ve uygulama sırasında görülen katılaşma, çökelme, yeniden kristalleşme, tane büyümesi gibi olaylar ile kaynak, lehim, sementasyon gibi işlemler

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI. Hazırlayan: Hale Sümerkan. Dersin Sorumlusu: Prof. Dr.

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI. Hazırlayan: Hale Sümerkan. Dersin Sorumlusu: Prof. Dr. HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI Hazırlayan: Hale Sümerkan Dersin Sorumlusu: Prof. Dr.Đnci Morgil ANKARA 2008 ÇÖZELTĐLER Çözeltiler, iki ya da daha fazla

Detaylı

DEPOLAMA UYGULAMALARI. Fırat ÖZEL, Gıda Mühendisi 2006

DEPOLAMA UYGULAMALARI. Fırat ÖZEL, Gıda Mühendisi 2006 DEPOLAMA UYGULAMALARI Fırat ÖZEL, Gıda Mühendisi 2006 1 Gıda Maddelerinin Depolanması Gıda maddeleri canlı kaynaklı maddelerdir. Bu nedenle özel olarak saklanması gerekir. Aksi durumda büyük miktarlarda

Detaylı

1. KOROZYONUN TANIMI, ÖNEMİ VE KOROZYONDAN KAYNAKLANAN EKONOMİK KAYIPLAR

1. KOROZYONUN TANIMI, ÖNEMİ VE KOROZYONDAN KAYNAKLANAN EKONOMİK KAYIPLAR 1. KOROZYONUN TANIMI, ÖNEMİ VE KOROZYONDAN KAYNAKLANAN EKONOMİK KAYIPLAR 1.1. Korozyonun Tanımı ve Önemi Korozyon, malzemelerin kısa sürede kullanılmaz hale gelmesine yol açabilecek önemli bir hasar türüdür.

Detaylı

MALZEME BİLİMİ I MMM201. aluexpo2015 Sunumu

MALZEME BİLİMİ I MMM201. aluexpo2015 Sunumu MALZEME BİLİMİ I MMM201 aluexpo2015 Sunumu Hazırlayanlar; Çağla Aytaç Dursun 130106110005 Dilek Karakaya 140106110011 Alican Aksakal 130106110005 Murat Can Eminoğlu 131106110001 Selim Can Kabahor 130106110010

Detaylı

SU ve ÇEVRENİN CANLILAR İÇİN UYGUNLUĞU

SU ve ÇEVRENİN CANLILAR İÇİN UYGUNLUĞU SU ve ÇEVRENİN CANLILAR İÇİN UYGUNLUĞU Suyun polaritesinin etkileri Su molekülünün polar olması hidrojen bağlarının oluşmasına neden olur. 2 Su molekülü Oldukça basit yapılıdır. Tekli bağla bağlı olup

Detaylı

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; Kapsam Parametre Metot Adı Metot Numarası ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; Kapsam Parametre Metot Adı Metot Numarası ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523 Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim lüğü EK LİSTE-1/8 ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523 SU, ATIK SU 1,2 İletkenlik Elektrot Metodu TS 9748 EN 27888 Sıcaklık Laboratuvar ve Saha Metodu SM

Detaylı

GAZ ALTI KAYNAK YÖNTEMİ MIG/MAG

GAZ ALTI KAYNAK YÖNTEMİ MIG/MAG GENEL KAVRAMLAR Metalleri, birbirleri ile çözülemez biçimde birleştirme yöntemlerinden biri kaynaklı birleştirmedir. Kaynak yöntemiyle üretilmiş çelik parçalar, döküm ve dövme yöntemiyle üretilen parçalardan

Detaylı

ARMAFLEX LEVHA AL / KY / AL-KY

ARMAFLEX LEVHA AL / KY / AL-KY ARMAFLEX LEVHA AL / KY / AL-KY Isı Yalıtımı Yoğuşma Kontrolü İklimlendirme, ısıtma ve soğutma sistemlerinde kullanılmak üzere üretilen, elastomerik kauçuk esaslı, kapalı gözenekli düzgün hücre yapısına

Detaylı

6. BEYAZ ve YÜKSEK ALAŞIMLI DÖKME DEMİRLER

6. BEYAZ ve YÜKSEK ALAŞIMLI DÖKME DEMİRLER 6. BEYAZ ve YÜKSEK ALAŞIMLI DÖKME DEMİRLER Gri dökme demirlerin özellikleri; kimyasal bileşimlerinin değiştirilmesi veya kalıp içindeki soğuma hızlarının değiştirilmesiyle, büyük oranda farklılıklar kazanabilir.

Detaylı

Faz ( denge) diyagramları

Faz ( denge) diyagramları Faz ( denge) diyagramları İki elementin birbirleriyle karıştırılması sonucunda, toplam iç enerji mimimum olacak şekilde yeni atom düzenleri meydana gelir. Fazlar, İç enerjinin minimum olmasını sağlayacak

Detaylı

Flat Carbon Europe. Magnelis En zorlu koşullarda koruma sağlayan, yenilikçi bir metalik kaplama.

Flat Carbon Europe. Magnelis En zorlu koşullarda koruma sağlayan, yenilikçi bir metalik kaplama. Flat Carbon Europe En zorlu koşullarda koruma sağlayan, yenilikçi bir metalik kaplama. En zorlu koşullar, en sağlam dış korumayı gerektirir. çeşitli uygulamalarda uzun vadeli yıpranma ve korozyona karşı

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ / PERİYODİK SİSTEM. Metaller, Ametaller ve Yarı metaller

FEN ve TEKNOLOJİ DERSİ / PERİYODİK SİSTEM. Metaller, Ametaller ve Yarı metaller Metaller, Ametaller ve Yarı metaller 1 Elementler gösterdikleri benzer özelliklere göre metaller, yarı metaller ve ametaller olarak sınıflandırılabilirler. Periyodik tabloda metal, ametal ve yarı metallerin

Detaylı

Biyogaz Temel Eğitimi

Biyogaz Temel Eğitimi Biyogaz Temel Eğitimi Sunanlar: Dursun AYDÖNER Proje Müdürü Rasim ÜNER Is Gelistime ve Pazarlama Müdürü Biyogaz Temel Eğitimi 1.Biyogaz Nedir? 2.Biyogaz Nasıl Oluşur? 3.Biyogaz Tesisi - Biyogaz Tesis Çeşitleri

Detaylı

Hastanelerde Su Kullanımı. M.Ali SÜNGÜ Amerikan Hastanesi Bakım ve Onarım Müdürü alis@amerikanhastanesi.org

Hastanelerde Su Kullanımı. M.Ali SÜNGÜ Amerikan Hastanesi Bakım ve Onarım Müdürü alis@amerikanhastanesi.org Hastanelerde Su Kullanımı M.Ali SÜNGÜ Amerikan Hastanesi Bakım ve Onarım Müdürü alis@amerikanhastanesi.org Bir Çin atasözü der ki; Suyu içmeden önce, kaynağını öğren Hastanelerde infeksiyon kaynaklarını

Detaylı

ÖĞRENME FAALİYETİ 1 ÖĞRENME FAALİYETİ - 1 1.TOZALTI KAYNAĞI

ÖĞRENME FAALİYETİ 1 ÖĞRENME FAALİYETİ - 1 1.TOZALTI KAYNAĞI ÖĞRENME FAALİYETİ 1 ÖĞRENME FAALİYETİ - 1 AMAÇ Bu faaliyet sonucunda uygun ortam sağlandığında tekniğe uygun olarak tozaltı kaynağı ile çeliklerin yatayda küt-ek kaynağını yapabileceksiniz. ARAŞTIRMA Toz

Detaylı

POTANSİYEL - ph diyagramları

POTANSİYEL - ph diyagramları POTANSİYEL - ph diyagramları Metallerin çoğu su ve hava gibi çevresel şartlar altında korozyon eğilimi gösterirler. Çevreleri ile beraber bu metaller enerji vererek, oksit veya hidroksitler şeklinde kimyasal

Detaylı

PÜSKÜRTME ŞEKİLLENDİRME (SPRAY FORMING / SPRAY DEPOSITION)

PÜSKÜRTME ŞEKİLLENDİRME (SPRAY FORMING / SPRAY DEPOSITION) PÜSKÜRTME ŞEKİLLENDİRME (SPRAY FORMING / SPRAY DEPOSITION) Püskürtme şekillendirme (PŞ) yöntemi ilk olarak Osprey Ltd. şirketi tarafından 1960 lı yıllarda geliştirilmiştir. Günümüzde püskürtme şekillendirme

Detaylı

Termokupl Genel Bilgileri

Termokupl Genel Bilgileri Termokupl Genel Bilgileri Termokupllar -200 'den 2320 C'ye kadar çeşitli proseslerde yaygın olarak kullanılır. Termokupllar iki farklı metal alaşımın uçlarının kaynaklanması ile elde edilen bir sıcaklık

Detaylı

Ç l e i l k i l k e l r e e e Uyg u a l na n n n Yüz ü ey e y Ser Se tle l ş e t ş ir i me e İ şl ş e l m l r e i

Ç l e i l k i l k e l r e e e Uyg u a l na n n n Yüz ü ey e y Ser Se tle l ş e t ş ir i me e İ şl ş e l m l r e i Çeliklere Uygulanan Yüzey Sertleştirme İşlemleri Bazı uygulamalarda kullanılan çelik parçaların hem aşınma dirençlerinin, hem de darbe dayanımlarının yüksek olması istenir. Bunun için parçaların yüzeylerinin

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : FĐZĐKSEL OLAYLAR ÜNĐTE 3 : YAŞAMIMIZDAKĐ ELEKTRĐK (MEB)

ÖĞRENME ALANI : FĐZĐKSEL OLAYLAR ÜNĐTE 3 : YAŞAMIMIZDAKĐ ELEKTRĐK (MEB) ÖĞENME ALANI : FZKSEL OLAYLA ÜNTE 3 : YAŞAMIMIZDAK ELEKTK (MEB) B ELEKTK AKIMI (5 SAAT) (ELEKTK AKIMI NED?) 1 Elektrik Akımının Oluşması 2 Elektrik Yüklerinin Hareketi ve Yönü 3 ler ve Özellikleri 4 Basit

Detaylı

DETERJAN VE DEZENFEKTANLAR. Fırat ÖZEL, Gıda Mühendisi 2006

DETERJAN VE DEZENFEKTANLAR. Fırat ÖZEL, Gıda Mühendisi 2006 DETERJAN VE DEZENFEKTANLAR Fırat ÖZEL, Gıda Mühendisi 2006 ÖNEMLİ! Gıdaları insanların sağlıklarını çok ciddi şekilde etkiler. Bu nedenle, gıda üreten kişilerin temizlik kurallarına uyması çok önemlidir.

Detaylı

Örneğin; İki hidrojen (H) uyla, bir oksijen (O) u birleşerek hidrojen ve oksijenden tamamen farklı olan su (H 2

Örneğin; İki hidrojen (H) uyla, bir oksijen (O) u birleşerek hidrojen ve oksijenden tamamen farklı olan su (H 2 On5yirmi5.com Madde ve özellikleri Kütlesi, hacmi ve eylemsizliği olan herşey maddedir. Yayın Tarihi : 21 Ocak 2014 Salı (oluşturma : 2/9/2016) Kütle hacim ve eylemsizlik maddenin ortak özelliklerindendir.çevremizde

Detaylı