DENEY 11: KONDANSATÖRDE GEÇİCİ VE KALICI HAL DAVRANIŞLARININ İNCELENMESİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "DENEY 11: KONDANSATÖRDE GEÇİCİ VE KALICI HAL DAVRANIŞLARININ İNCELENMESİ"

Transkript

1 A. DENEYİN AMACI : Laboratuvar ortamında kondansatör elemanı ile tanışılması, kondansatörün geçici hal ve kalıcı hal davranışlarının incelenmesi. B. KULLANILACAK ARAÇ VE MALZEMELER : 1. Multimetre 2. DC Güç Kaynağı 3. Değişik değerlerde dirençler, kondansatörler ve bağlantı kabloları 4. LCR metre C. DENEY İLE İLGİLİ ÖN BİLGİ: Kondansatör: İki iletken arasına bir yalıtkan (dielektrik) madde konularak imal edilen ve elektriği depo etmek için kullanılan devre elemanına kondansatör denir. Kapasite, kapasitör ve sığa şeklinde de adlandırılan kondansatörler, 18. yüzyılda keşfedilip geliştirilmeye başlanmış ve günümüzde elektrik-elektronik teknolojisinin vazgeçilmez unsurlarından biri olmuştur. Kondansatör elemanı, 18. yüzyılda yapılan statik elektrik çalışmalarının bir sonucu olarak bulunmuştur yılında Ewald von Kleist, elektriği küçük metal bir şişede depolamayı başarmıştı. Daha sonra Pieter van Musschenbroek adlı bilim adamı içi ve dışı metalle kaplı cam bir şişe tasarladı. Leiden şişesi olarak adlandırılan bu şişenin bir kısmı suyla doldurulmuş ve ağzı hava geçirmeyecek şekilde bir mantarla tıkanmıştı. Mantarın ortasından bir iletken bir ucu şişe dışında bir ucu suyun içinde olacak şekilde yerleştirilmişti. İletkene statik elektrik üretici temas ettiğinde Leiden şişesi yük depolamakta, elektriği ileten başka bir malzeme temas ettiğinde boşalmaktaydı. Leiden şişesi bilim tarihinde karşılaşılan ilk kondansatördür. Hatta, şu anda Farad olan kapasite birimi ilk zamanlarda jar (şişe) olarak kabul edilmişti ve bu birim bugün 1 nf kapasiteye tekabül etmekteydi. Leiden Şişesi 1

2 Denemeler sonucunda metal kaplamalar arasındaki camın kalınlığı inceldikçe, kaplamalar arasında kıvılcım meydana geldiği ve bu kıvılcımın büyüdüğü gözlendi. Leiden şişesinde depolanan yük büyük değerler alabiliyordu ve birbirine tellerle bağlanmış Leiden şişelerinden boşalan elektriğin hayvanları öldürebileceği gözlenmişti. Amerikalı bilim adamı Benjamin Franklin ise cam yalıtkanın Leyden şişesinden farklı olarak oval değil plaka şeklinde düzlemsel olmasının da aynı işlevi gördüğünü bulmuş, Franklin'in düzlemsel cam yalıtkanlı kondansatörüne Franklin Düzlemleri adı verilmiştir. Ardından Alessandro Volta ve Nikola Tesla gibi birçok bilim adamı tarafından incelenen kondansatör geliştirilerek günümüzdeki şeklini almıştır. Kondansatörler ismini, İtalyanca condensatore kelimesinden alır. Kapasite birimi ise jar'dan sonra, İngiliz bilim adamı Michael Faraday'ın isminden hareketle Farad seçilmiştir. Kondansatörler çeşitli şekillerde sınıflandırılırlar. Kullanılan dielektrik maddenin cinsine göre kondansatör çeşitleri şu şekilde adlandırılırlar: Vakumlu kondansatörler: İki metal plakanın arasında havasız ortam oluşturularak üretilen kondansatörlerdir. Daha çok düşük kapasitans değerleri ( pF) sağlarlar ve yüksek voltaja (10kV'a kadar) dayanıklıdırlar. Genellikle radyo vericilerinde ve yüksek voltaj uygulamalarında kullanılırlar. Havalı kondansatörler: Metal plakalar arasında hava boşluğu bırakılarak üretilen kondansatörlerdir. Genellikle ayarlanabilir kondansatör imalinde kullanılırlar. Radyolarda radyo frekansı ayarlama işleminde havalı kondansatörlerden faydalanılır. Ayrıca yüksek kapasitans değerleri sağlarlar. Plastik Film Kondansatörler: Yüksek kaliteli polimer (polikarbonat, polyester, polipropilin ve yüksek kalite için polisülfon) tabakalarından üretilen plastik film kondansatörler sinyal ve filtre devrelerinde kullanım alanı bulurlar. Mikalı Kondansatörler: Mikalı kondansatörler çoğunlukla yüksek gerilim için kullanılırlar. Kapasitans değerleri daha çok 50 pf ile 20 nf arasındadır. Tolerans değerleri yüksektir ve yüksek frekansta çalışabilme özelliğine sahiptirler. Kağıtlı Kondansatörler: İki metal tabakanın arasına yağ emdirilmiş kâğıtların yerleştirilmesiyle elde edilir. 300 pf ile 4 µf arasında kapasitans değerleri alırlar Eskiden radyo devrelerinde kullanılan bu kondansatör çeşidi, artık yeni devrelerde fazla kullanılmamaktadır. Camlı Kondansatörler: Yüksek gerilim uygulamalarında kullanılırlar ve maliyetleri çok yüksektir. Bunun sebebi yüksek kararlılıkta çalışmaları ve kapasitans değerinin sıcaklık değişimlerine karşı yüksek güvenilirliğe sahip olmasıdır. 2

3 Seramikli Kondansatörler: Sırayla dizilmiş metal ve seramik tabakalarından oluşur. Yüksek hassasiyet gerektirmeyen kuplaj ve filtreleme işlemlerinde geniş kullanım alanına sahiptirler. Yüksek frekans çalışmaları için uygundurlar. Alüminyum Elektrolitik Kondansatörler: Kutuplu olarak imal edilirler. Yapısı plastik filmli kondansatöre benzemekle birlikte, daha fazla alan kaplamaması açısından alüminyum plakalar asitle yakılır. Yalıtkan malzeme ise elektrolitle ıslatılır. Düşük sıcaklıklarda kapasitans değerleri düşebilir. Frekans karakteristiklerinin kötü olması yüksek frekanslarda kullanımlarını kısıtlamaktadır. Tantalum Elektrolitik Kondansatörler: Alüminyum elektrolitik kondansatörle benzer özellikleri gösterir, ancak daha düzgün frekans ve sıcaklık karakteristiklerine sahiptir. Kaçak akımı büyüktür ve düşük sıcaklıklarda performansı daha yüksektir. OSCON (OS-CON) Kondansatörler: Yalıtkan olarak polimerleştirilmiş organik yarıiletken katı elektrolitik bulundururlar. Yüksek fiyatını uzun ömürleriyle telafi ederler. Süper Kondansatörler: Karbon Aerojelinden imal edilir. Büyük değerli kapasitans değerleri sağlarlar. Bazı uygulamalarda şarj edilebilir piller yerine kullanılabilirler. Tablo. En çok kullanılan ve yalıtkanları farklı olan dört tip kondansatörün karşılaştırılması Tantalum Alüminyum Seramik Plastik Film Yalıtkan Dielektrik katsayısı Avantajları Dezavantajları Tantalum pentaoksit (Ta 2O 3) Alüminyum oksit (Al 2O 3) Baryum titanat türevleri Polyester, polipropilin vb ~ ~ ~ 3.1 Küçük boyutta yüksek kapasitans değeri Kısıtlı çalışma voltajı yelpazesi, kutupluluk Ucuz, küçük boyutta yüksek kapasitans Sıcak ortamda kısa çalışma ömrü, kutupluluk Küçük boyut, kutupsuzluk Kapasitans değerinin sıcaklığa ve gerilime bağımlı olması İyi karakteristik, geniş bir çalışma voltajı yelpazesi, yüksek güvenilirlik Boyutta büyüklük 3

4 Kondansatörlerin dc devrelerde kullanım alanları: Kondansatörler, dc devrelerde genellikle enerji depolama amacıyla kullanılırlar. Kondansatöre bir DC kaynak bağlandığı zaman, kısa sürede yükü depolar ve dolar. Bu şekilde devreden ayrılan bir kondansatör yüklüdür ve plakaları arasında bir gerilim değeri okunur. Bu şekliyle kondansatörler bir pile benzetilebilir. (Konsansatörün pilden farkı: Kondansatör deşarj olduktan sonra üzerinde biriken yük miktarı, pil içinde depolu olarak bulunan yük miktarı yanında ihmal edilecek kadar azdır. Bu nedenle yüklü bir kondansatör bir devreye bağlandığında, üzerindeki yük kısa bir süre sonra boşalır. Bununla birlikte, pilin yükünün boşalması ise çok daha uzun sürer.) Kondansatörler, hem enerjiyi depolama hem de yükü aniden devreye sokma özelliklerinden dolayı kaynağın devre dışı kalacağı durumlarda ve ani yük akışına ihtiyaç olan alanlarda kullanılabilirler. Buna ait birkaç örnek aşağıda verilmiştir: Fotoğraf makinesi flaşlarının çalışması için enerji depolayan araçlar kondansatörlerdir. Flaşa bağlanmış olan kondansatör önce pil tarafından doldurulur ardından çekim anında devreye sokulur ve depolanmış yüksek enerji bir anda boşaltılır, böylece anlık olarak yüksek aydınlık elde edilmiş olur. Flaşın biriktirdiği yüksek enerjiyi bir anda harcaması kondansatör sayesinde olmaktadır. Kondansatörün aniden boşalması flaş ışığının parlak olmasını sağlar. Kondansatörler, bir elektronik alet herhangi bir sebeple kaynaktan ayrılırsa aletin bir süre daha işlev görmesini de sağlar. Buna örnek olarak hoparlörler verilebilir. Hoparlörlerin besleme devresinde bulunan kondansatörler, kaynak gerilimi kesildiği zaman birkaç saniyeliğine de olsa hoparlörün çalışmasını ve ses kaybı olmamasını sağlarlar. Hoparlörün çalıştığı süre boyunca depolanan kondansatör, kaynağın kesintiye uğramasının ardından depoladığı yükü hoparlöre verir ve böylece ses bir süreliğine kesilmez. Fişten çekilen hoparlörden hala ses gelmesinin nedeni budur. Kondansatör, kendisini besleyen kaynak tükendiği zaman hafızasındaki bilgiyi kaybeden elektronik aletler için geçici de olsa çözüm oluşturur. Dijital kol saatleri, bazı bilgisayar parçaları, cep telefonları bu tür aletlere örnek olarak verilebilir. Dijital saatler ve cep telefonlarında bulunan kondansatör, pil tükendiği zaman devreye girer ve özellikle saat ve bazı önemli bilgilerin kaybolmaması için yüklerini harcarlar. Kondansatör belli bir süre sonra yeniden depolanmadığından boşalacaktır ve bulunan çözüm geçici olacaktır. Bazı cep telefonlarının pillerinin birkaç saniyeliğine çıkarılıp geri takıldığında açılışta saati hatırlaması, daha uzun süreli pilsiz bırakmada ise açılışta saati yeniden sormasının sebebi de budur. Çünkü kondansatör o hafızayı sadece kısa bir süre tutacak şekilde tasarlanmıştır. Kondansatör, ani yük boşalmaları yapabildiğinden laboratuvar ortamında yapay yıldırım oluşturma amacıyla da kullanılır. Bir yapay yıldırımda aktarılan yük miktarı ve oluşan gerilim o kadar büyüktür ki, bu yükü depolamak için metrelerce uzunlukta büyük kondansatör blokları ve bu kondansatörleri doldurmak için dakikalar gerekmektedir. 4

5 Depolanan enerji bir anda kısa devre edilir ve bir noktaya hedeflendirilir, böylece yapay bir yıldırım oluşturulabilir. Kondansatör kullanımında güvenlik: Kondansatörler enerji depolayan elemanlardır ve içlerindeki elektriksel yükü uzunca bir süre saklayabilirler. Yüksek kapasite değerine sahip veya yüksek voltajda çalışan kondansatörlerle çalışılırken dikkatli olmak gerekir. Bu özellikteki kondansatörlerin tamamen boşalmış olduğundan emin olduktan sonra temas etmek sağlık açısından faydalıdır. Örneğin görünüşte zararsız olan ve 1.5 Volt ile çalışan fotoğraf flaşları içlerinde 300 Volt'a kadar yük depolayabilen kondansatörlere sahiptirler, bu kondansatörlerde depolanan enerji bir insanı kolayca çarpabilir ve şoklara yol açabilir. Ayrıca televizyon tüpü ile ilgili bakım-onarım yapmadan önce tüpe bağlı olan ve yüksek voltaj depolayan kondansatörler güvenli bir şekilde boşaltılmalıdır. Yüksek voltajlı kondansatörlerin üzerindeki elektriksel yükü boşaltmak için sönümlendirici direnç adı verilen ve değeri akımı zararsız hale getirecek kadar yüksek, ancak çok uzun olmayan bir sürede kondansatörü boşaltacak kadar da düşük olan bir direnç kondansatörün uçları arasına temas ettirilir ve tam boşalmanın sağlandığından emin oluncaya kadar beklenir. Yapısı gereği eski yağ emdirilmiş olan kağıtlı kondansatörler, poliklorlanmış bifenil (PCB) içerirler. PCB bileşikleri topraktan yeraltı sularına karışabilmektedir. PCB'ler içme suyuyla çok az bir miktarda tüketilse bile kanserojen etki göstermektedir. PCB lerin insan vücuduna karışması aşağıdaki yollarla olabilmektedir; Yiyecek veya içeceğe karışması, Deri yoluyla emilmesi, Buharının solunması yoluyla. Bu nedenlerden dolayı eski büyük tip yağ emdirilmiş kondansatörler için çeşitli önlemler alınmalı, akıntı yapmış kondansatörler kesinlikle güvenli bir şekilde yok edilmelidirler. Kondansatörde delinme olayı: Bir kondansatörde, metal plakalar arasında bulunan dielektrik madde belli bir voltaj değerine kadar yalıtkan karakteristiğini koruyabilmektedir. Bir kondansatörde dielektrik malzemenin, yalıtkanlığını yitirip deforme olduğu voltaj değerine delinme voltajı yada bozulma voltajı adı verilir. Kondansatör üzerinde yazan kapasitans değerinin yanında verilen voltaj değeri, o kondansatörün dayanma voltajını ifade etmektedir. Örneğin yukarıda görülen 1000 F lık kondansatörün delinme voltajı 50V tur. Delinme voltajı kondansatörler için önemli bir değerdir. Kondansatörlere delinme voltajından daha büyük bir voltaj kesinlikle uygulanmamalıdır. Aksi taktirde dielektrik madde delinir ve delindiği bölgede elektronlar 5

6 karşı plakaya geçerek pozitif ve negatif olarak yüklenmiş plakaları nötrleştirir. Böylece kondansatör elemanı iletken haline gelerek işlevsiz kalır. Yönlü (Kutuplu) Kondansatörler: Elektrolitik kondansatörlerin en önemli özelliklerinden birisi de yönlü (veya kutuplu ) olmalarıdır. Üretim teknolojisinden kaynaklanan bu durumun devre kurulumu esnasında göz önüne alınması gerekir. Yönlü kondansatörlerin gövdesinde -şekilde de görüldüğü gibi- bir bacağının hizasında - işareti bulunur. Bu bacak genellikle diğerine göre daha kısadır. Bu durum, diğer bacağın + işaretli olduğunu ifade eder (gövde üzerine bu işaret bulunmaz). Bu bacak da genellikle diğerine göre daha uzundur. Devre kurulumu esnasında, kondansatörün + ucu kaynağın pozitif tarafına, - ucu ise kaynağın negatif tarafına bağlanmalıdır. Eğer tersi yapılırsa kondansatör patlayabilir. Dikkat!! Şekilde verilen elektrolitik kondansatörler genellikle üst taraflarından yukarı doğru patlarlar. Bu nedenle, bu yönde kimsenin bulunmamasına (siz dahil) özen gösteriniz. Kondansatör değerinin ölçülmesi: Kondansatör değerini ölçmek için ya dijital multimetre ya da LCR metre olarak adlandırılan ölçü aletlerinden faydalanılır. Dijital multimetre ile kapasitans ölçümü şu sıra ile yapılır: 1. Multimetrenin ortadaki ayar kademesi kondansatör kısmına getirilir. Bu durumda ekranda F harfi görülmelidir. 2. Multimetre kabloları ohmmetre bağlantısındaki gibi çıkış uçlarına bağlanmalıdır: Kırmızı kablo çıkışına, siyah kablo COM çıkışına. 3. Aynen ohmmetre ile direnç ölçer gibi kondansatörün bir bacağı çıkarılır ve multimetre kondansatöre paralel bağlanır. Eğer yönlü kondansatör ölçülüyorsa, bağlantı sırasında ölçü aletinin kırmızı kablosu kondansatörün + ucuna, siyah kablosu ise kondansatörün - ucuna bağlanmalıdır. LCR metreler, üç pasif elemanın ( bobin (L), kondansatör (C) ve direnç (R) ) değerini ölçen ölçü aletleridir. LCR metrelerin şekli aslında multimetrelere oldukça benzerdir: üstte dijital ekran, ortada kademe tuşları ve altta çıkış uçları. Önce sol üst köşedeki yeşil tuşa basılarak LCR metre açılır. Sonra ortadaki kademe tuşlarından 2 nolu tuş L/C/R kullanılarak ne ölçümü yapılacağı (indüktans, kapasitans veya direnç) belirlenir. Tuşa her basıldığında ekranın sol tarafında sırası ile R, L ve C harfleri görünür. Alttaki iki çıkış ucuna bağlanan problar elemanın uçlarına paralel bağlanarak (elemanın bir ucu devreden ayrılmış olmalı) istenen ölçüm gerçekleştirilir. Yalnızca 6

7 yönlü kondansatörlerde yön önemli olduğundan, bu tür kondansatörlerde ölçü aletinin kırmızı probu kondansatörün + ucuna, ölçü aletinin siyah probu ise kondansatörün - ucuna bağlanır. Direnç, bobin ve diğer tip kondansatörlerde yön olmadığından problar rastgele uçlara bağlanabilir. Çıkış uçlarının üzerinde iki tane çıkış yuvası bulunur. Bu yuvalara elemanın uçları batırılarak da eleman ölçümü yapılabilir (dolayısı ile probları kullanmaya gerek kalmaz). Ortadaki kademe tuşlarından kullanacağımız bir diğer tuş ise 0 nolu FREQ tuşudur. Bu tuş eleman değerinin hangi frekansta ölçüleceğini ifade eder. Tuşa basıldığında ekranın sağ tarafında sırası ile 120Hz ve 1kHz değerleri görünür. Bu değerler aslında daha çok 2. dönem ac deneyleri ile ilgilidir. Bizim burada dikkat edeceğimiz husus, dc devrelerde frekans olmadığından (yani sıfır), ölçümlerimizi daha küçük frekans değeri olan 120Hz e göre yapmamızın daha uygun olacağıdır. (Kaynakça: Wikipedi) D. DENEY BASAMAKLARI: 1. Kondansatör değerinin ölçülmesi: a) Malzeme kutusunda bulunan kondansatörden üç tanesini dijital multimetre ve LCR metre kullanarak ölçünüz. Sonuçları Tablo 1 e kaydediniz. 7

8 Tablo 1 Üzerinde yazan değeri Dijital multimetre ile ölçülen değer LCR metre ile ölçülen değer (120 Hz de) C 1 C 2 C 3 b) Kondansatörün üzerinde yazan değer ile yapılan ölçümler arasında fark var mıdır? Varsa nedenlerini önce kendi aranızda sonra asistan hocanızla tartışarak aşağıya yazınız. c) Kondansatörleri birbiri ile seri, paralel ve seri-paralel karışık bağlayarak en az beş farklı durum için eşdeğer kondansatör hesabı ve ölçümü yapınız. Bağlantı şekillerini, hesaplama ve ölçme işlemlerini bu sayfanın arkasına ayrıntılı olarak yazınız. 2. Kondansatörün şarj ve deşarj evresinin incelenmesi: Aşağıda verilen devreyi göz önüne alınız. Ön Çalışma Adımı: Anahtarın hangi konumu için kondansatörün şarj evresinde ve hangi konumu için deşarj evresinde olduğunu Tablo 2 ye kaydediniz. Tablo 2 S anahtarının konumu 1 Kondansatörün durumu 2 8

9 Devrenin Çalışma Biçimi: Devredeki anahtarın çalışma işlevi iki farklı şekilde tanımlanıyor: A-) Tam şarj olan bir kondansatörün deşarjı: Anahtar t=0s anında 1 konumuna alınır, t=8 anında 2 konumuna alınır. B-) Tam şarj olmamış bir kondansatörün deşarjı: Anahtar t=0s anında 1 konumuna alınır, t=2 anında 2 konumuna alınır. Buna göre hesap, ölçme ve PSPICE adımları bu iki farklı çalışma biçimine göre gerçekleştirilecektir. A ) Hesaplama Adımı - 1: (Tam şarj olan bir kondansatörün deşarjı) a) Şarj Evresi: Kondansatörün şarj evresi için S anahtarını uygun konuma getirerek devreyi minimum şekilde yeniden çiziniz. Şarj evresi için V C, I C, V R ve I R nin matematiksel ifadelerini yazarak grafiklerini çiziniz. Grafikleri çizerken t=0,, 2, 3.., 8 anlarına ait değerleri hesaplayarak grafik üzerinde gösteriniz. RC devresinin şarj evresi eşdeğeri V C, I C, V R ve I R nin matematiksel ifadeleri: (Değerler yerine konacak) V C, I C, V R ve I R nin grafikleri: (Her bir değeri için ilgili değerler hesaplanarak Şekil 1 deki grafik üzerinde gösterilecek) (Not: Grafikleri renkli kalemle, düzgün ve ölçekli olarak çiziniz) 9

10 V C ( ) Anahtarlama anı 10

11 I C= I R ( ) Anahtarlama anı V R ( ) Anahtarlama anı Şekil 1 11

12 b) Deşarj Evresi: Kondansatörün deşarj evresi için t=8 anında S anahtarını uygun konuma getirdiğinizde oluşan yeni devreyi minimum şekilde yeniden çiziniz. Deşarj evresi için V C, I C, V R ve I R nin matematiksel ifadelerini yazarak grafiklerini çiziniz. Grafikleri çizerken t=8, 9, 10, 11, 12 ve 13 anlarına ait değerleri hesaplayarak grafik üzerinde gösteriniz. RC devresinin deşarj evresi eşdeğeri V C, I C, V R ve I R nin matematiksel ifadeleri: (Değerler yerine konacak) V C, I C, V R ve I R nin grafikleri: (Her bir değeri için ilgili değerler hesaplanarak Şekil 1 deki grafik tamamlanacak) (Not: Grafikleri renkli kalemle, düzgün ve ölçekli olarak çiziniz) 12

13 A ) Ölçme Adımı - 1: (Tam şarj olan bir kondansatörün deşarjı) Yukarıda verilen devreyi protoboard üzerine kurunuz. Devreyi kurarken anahtar yerine basit ince bir tel kullanınız. Bunun için, telin sağdaki ucunu devrede ilgili yere sabitleyip, soldaki ucunu ise istenen zamanlarda 1 ve 2 konumlarına getirerek anahtarlama işlemini basit bir şekilde gerçekleştirebilirsiniz. Not: Yönlü kondansatörü doğru bağladığınıza emin olun ve bağlantınızı asistan hocanıza kontrol ettirin. Kondansatörün üst kısmını kendinizden ve arkadaşlarınızdan uzak tutunuz. a) t=0s de anahtarı 1 konumuna getirme: Devreyi protoboard üzerine kurduktan sonra, voltmetreyi kondansatör uçlarına bağlayınız. Bunun için voltmetrenin uçlarına tel sarınız ve telin diğer ucunu protoboard üzerinde uygun yere batırarak voltmetreyi sabitleyiniz. (Bu işlem gereklidir çünkü deney sırasında bir elinizle kronometreyi kontrol edecek ve diğer elinizle de voltmetredeki değeri kaydedeceksiniz). Deneye başlamadan önce voltaj kaynağı kapalı olmalı ve anahtarın sol ucu boşta bulunmalıdır. Deneye başlayacağınız zaman, önce voltaj kaynağını açın ve daha sonra anahtarı 1 konumuna getirin. Anahtarı 1 konumuna getirme anını t=0s olarak kabul ediniz. Voltmetreden V C nin değişimini gözleyiniz. Değişimin üstel değişen bir fonksiyon şeklinde olduğunu ve bir süre sonra V C=E olduğunu görünüz. Güç kaynağını kapatınız. Anahtarı 1 konumundan alarak boşta bir yere bağlayınız. Şimdi, aynı işlemi tekrar ederek voltaj değerlerini kaydedeceğiz. Yukarıda yapılan işlem sonunda kondansatör kaynak değerine şarj olmuştur. Deneyi tekrarlamak için önce kondansatörün uçlarına bir teli kısa devre ederek hızlı deşarj ediniz. Kondansatör tam olarak boşaldıktan sonra, güç kaynağını açınız. Hazır olduğunuz bir anda anahtarı 1 konumuna getiriniz ve o anda cep telefonunuzdaki kronometreyi başlatınız. t=0,, 2, 3,, 8 13

14 anlarında voltmetreden V C değerlerini ölçerek Tablo 3 e kaydediniz. Not: Tam ölçüm yapamadığınız anlarda, güç kaynağını kapatıp, anahtarı boşa alıp, kondansatörü hızlı deşarj ederek yukarıdaki işlemi tekrar edebilirsiniz. Benzer bir işlemi direnç üzerine voltmetre bağlayarak V R için gerçekleştiriniz ve ölçüm sonuçlarını Tablo 3 teki uygun yerlere kaydediniz. Son olarak ampermetreyi devreye bağlayarak kondansatör akımı için aynı işlemleri gerçekleştiriniz ve ölçümleri Tablo 3 e kaydediniz. Tablo 3 V C ( ) V R ( ) I C=I R ( ) t=0s t= t=2 t=3 t=4 t=5 t=6 t=7 t=8 b) t=8 anında anahtarı 2 konumuna getirme: Kondansatörü tam şarj ediniz. t=8 anında anahtarı 2 konumuna alınız. Voltmetreden V C nin değişimini gözleyiniz. Değişimin üstel azalan bir fonksiyon şeklinde olduğunu ve bir süre sonra V C=0V olduğunu görünüz. Güç kaynağını kapatınız. Anahtarı 2 konumundan alarak boşta bir yere bağlayınız. Şimdi, aynı işlemi tekrar ederek voltaj değerlerini kaydedeceğiz. Yukarıda yapılan işlem sonunda kondansatör tam olarak deşarj olmamış olabilir. Deneyi tekrarlamak için önce kondansatörün uçlarına bir teli kısa devre ederek hızlı deşarj ediniz. Kondansatör tam olarak boşaldıktan sonra, güç kaynağını açınız. Anahtarı 1 konumuna getirip, cep telefonunuzdaki kronometreyi başlatınız ve kondansatörü tam şarj ediniz. t=8 anında sonra anahtarı 2 konumuna alınız ve t=8, 9, 10, 11, 12 ve 13 anlarında voltmetreden V C değerlerini ölçerek Tablo 4 e kaydediniz. Not: Tam ölçüm yapamadığınız anlarda, yukarıda anlatılan işlemi tekrar ederek ölçümünüzü tamamlayabilirsiniz. Benzer bir işlemi direnç üzerine voltmetre bağlayarak V R için gerçekleştiriniz ve ölçüm sonuçlarını Tablo 4 teki uygun yerlere kaydediniz. Son olarak ampermetreyi devreye bağlayarak kondansatör akımı için aynı işlemleri gerçekleştiriniz ve ölçümleri Tablo 4 e kaydediniz. Tablo 4 t=8 t=9 t=10 t=11 t=12 t=13 V C V R I C=I R 14

15 B ) Hesaplama Adımı - 2: (Tam şarj olmamış bir kondansatörün deşarjı) a) Şarj Evresi: Kondansatörün şarj evresi için V C, I C, V R ve I R nin matematiksel ifadelerini yazarak grafiklerini çiziniz. Grafikleri çizerken t=0, ve 2 anlarına ait değerleri hesaplayarak grafik üzerinde gösteriniz. V C, I C, V R ve I R nin matematiksel ifadeleri: (Değerler yerine konacak) V C, I C, V R ve I R nin grafikleri: (Her bir değeri için ilgili değerler hesaplanarak Şekil 2 deki grafik üzerinde gösterilecek) (Not: Grafikleri renkli kalemle, düzgün ve ölçekli olarak çiziniz) V C ( ) Anahtarlama anı 15

16 I C= I R ( ) Anahtarlama anı 16

17 V R ( ) Anahtarlama anı Şekil 2 b) Deşarj Evresi: Kondansatörün deşarj evresi için t=2 anında S anahtarını uygun konuma getirdiğinizde V C, I C, V R ve I R nin matematiksel ifadelerini yazarak grafiklerini çiziniz. Grafikleri çizerken t=2, 3, 4, 5, 6 ve 7 anlarına ait değerleri hesaplayarak grafik üzerinde gösteriniz. Not: V i, I i, I i * ve V Ri değerlerini hesaplayarak grafik üzerinde gösteriniz. V C, I C, V R ve I R nin matematiksel ifadeleri: (Değerler yerine konacak) V C, I C, V R ve I R nin grafikleri: (Her bir değeri için ilgili değerler hesaplanarak Şekil 2 deki grafik tamamlanacak) (Not: Grafikleri renkli kalemle, düzgün ve ölçekli olarak çiziniz) 17

18 B ) Ölçme Adımı - 2: (Tam şarj olmamış bir kondansatörün deşarjı) a) t=0s de anahtarı 1 konumuna getirme: Kondansatörün tam boş olduğundan emin olarak, önce voltaj kaynağını açın ve daha sonra anahtarı 1 konumuna getirin. Anahtarı 1 konumuna getirme anını t=0s olarak kabul ediniz. t=0, ve 2 anlarında voltmetreden V C değerlerini ölçerek Tablo 5 e kaydediniz. Not: Tam ölçüm yapamadığınız anlarda, güç kaynağını kapatıp, anahtarı boşa alıp, kondansatörü hızlı deşarj ederek yukarıdaki işlemi tekrar edebilirsiniz. Benzer bir işlemi direnç üzerine voltmetre bağlayarak V R için gerçekleştiriniz ve ölçüm sonuçlarını Tablo 5 teki uygun yerlere kaydediniz. Son olarak ampermetreyi devreye bağlayarak kondansatör akımı için aynı işlemleri gerçekleştiriniz ve ölçümleri Tablo 5 e kaydediniz. 18

19 Tablo 5 t=0s t= t=2 V C ( ) V R ( ) I C=I R ( ) b) t=2 anında anahtarı 2 konumuna getirme: Anahtarın 1 konumu için kondansatör şarj olurken, t=2 anında anahtarı 2 konumuna alınız ve t=2, 3, 4, 5, 6 ve 7 anlarında voltmetreden V C değerlerini ölçerek Tablo 6 ya kaydediniz. Not: Tam ölçüm yapamadığınız anlarda, yukarıda anlatılan işlemi tekrar ederek ölçümünüzü tamamlayabilirsiniz. Tablo 6 t=2 t=3 t=4 t=5 t=6 t=7 V C V R I C=I R Benzer bir işlemi direnç üzerine voltmetre bağlayarak V R için gerçekleştiriniz ve ölçüm sonuçlarını Tablo 6 daki uygun yerlere kaydediniz. Son olarak ampermetreyi devreye bağlayarak kondansatör akımı için aynı işlemleri gerçekleştiriniz ve ölçümleri Tablo 6 ya kaydediniz. SORULAR: A durumu için: 1. Anahtar 1 konumunda iken, kondansatörün geçici hal davranışı sergilediği süre kaç saniyedir? 2. Anahtar 1 konumunda iken, kondansatör kalıcı hale ulaştıktan kaç saniye sonra anahtar 2 konumuna alınmıştır? 3. Anahtar 1 konumunda iken kondansatör voltajının ve akımının kalıcı hal değerleri nelerdir? 19

20 B durumu için: DENEY 11: 1. Anahtar 1 konumunda iken, kondansatör kalıcı ulaşmış mıdır? 2. Anahtar 2 konumunda iken, kondansatör kalıcı hale kaç saniye sonra ulaşmıştır? 3. Anahtar 1 konumunda iken kondansatör voltajının 7.6V değerine ulaşması istense, bir sonraki anahtarlama işlemi kaçıncı saniyede yapılmalıdır? PSPICE Adımı: a) Yalnızca şarj evresi için simülasyon yapılması: Yalnızca şarj evresi için PSPICE devresi: - Kondansatör için part list ten C/Analog seçimini yapınız. Kondansatörün başlangıç değerini belirlemek için kondansatör şekli üzerine iki kere tıklayınız, gelen listede IC etiketi altında default değer olarak 0 yazar. Bu başlangıç şartının V C(0)=0V olduğu anlamına gelir. Bu değer istenen değere değiştirilebilir. - Anahtar için part list ten SW_tClose seçimini yapınız. Bu anahtar normalde t=0s anında kapanır. Eğer istenirse, TCLOSE=0 üzerine çift tıklanarak anahtarlama zamanı değiştirilebilir. Devreyi PSPICE ortamında kurunuz, 8 luk süre için V C, I C ve V R yi Şekil 3 teki grafiklere çiziniz. Not: PSPICE da geçici hal cevabını görebilmek için, Simulation Profile da SKIPBP kısmı seçilmelidir. (Bakınız: Aşağıdaki şekil.) 20

21 V C ( ) I C= I R ( ) 21

22 V R ( ) Şekil 3 b) Yalnızca deşarj evresi için simülasyon yapılması: Yalnızca deşarj evresi için PSPICE devresi: - Kondansatör için başlangıç şartı olarak V C=E=8V seçmelisiniz. PSPICE da başlangıç şartı ters olarak kullanılır. Bu nedenle IC kısmına -8V değerini giriniz. Devreyi PSPICE ortamında kurunuz, 5 luk süre için (çünkü anahtar kullanmıyoruz, bu nedenle deşarj işleminin başlangıç anını t=0s olarak kabul ederiz) V C, I C ve V R yi Şekil 4 teki grafiklere çiziniz. V C ( ) 22

23 I C= I R ( ) V R ( ) Şekil 4 c) Hem şarj ve hem de deşarj evresi için simülasyon yapılması: Hem şarj ve hem deşarj evresi için PSPICE devresi: - Kaynak için part list ten VPULSE seçimini yapınız. VPULSE ile şarj ve deşarj konumları şu şekilde ayarlanır: V1 = Deşarj durumu voltajı (0V) V2 = Şarj durumu için kaynak voltajı PW = Şarj evresi süresi PER = Toplam şarj+deşarj süresi TD = 0s TR = 0s TF = 0s Yukarıdaki PSPICE devresindeki değerler t=0-5 şarj ve t=5-10 deşarj sürelerine göre belirlenmiştir. Siz bu değerleri t=0-8 şarj ve t=8-13 deşarj sürelerine göre yeniden 23

24 belirleyiniz ve devreyi bu değerlere göre simüle ediniz. 13 luk süre için V C, I C ve V R yi Şekil 5 teki grafiklere çiziniz. V C ( ) I C= I R ( ) V R ( ) Şekil 5 24

25 Aynı işlemi, t=0-2 şarj ve t=2-7 deşarj sürelerine göre yeniden gerçekleştiriniz. 7 luk süre için V C, I C ve V R yi Şekil 6 daki grafiklere çiziniz. V C ( ) I C= I R ( ) V R ( ) Şekil 6 25

26 E. DENEY SONRASI ÖDEV: 1. Kondansatörler için Ön Bilgi kısmında verilen sınıflandırmadan başka ne tür sınıflandırmalar yapılabilir? Araştırınız. 2. Kondansatör ile pil arasındaki farkları araştırınız. 3. Elektrolitik kondansatörler haricindeki kondansatörlerin değeri, ya üzerindeki rakamlardan ya da varsa- renk kodlarından belirlenir. Buna göre bir araştırma yaparak bu kondansatörlerin değerinin ölçü aleti kullanmadan- nasıl tespit edileceğini ayrıntılı olarak anlatınız. 4. Küçük değerli ve küçük kapasitansa sahip kondansatörleri hızlı deşarj etmek için kondansatörün uçlarını bir telle kısa devre etmek yeterlidir. Bununla birlikte, büyük değerli veya yüksek voltaj kapasiteli kondansatörleri bu şekilde hızlı deşarj etmek sakıncalıdır. Bunun nedenini yazınız. Böyle kondansatörler güvenli olarak nasıl deşarj edilebilir? Yorumlayınız. 26

1.7 KONDANSATÖRLER (KAPASİTÖR)

1.7 KONDANSATÖRLER (KAPASİTÖR) 1.7 KONDANSATÖRLER (KAPASİTÖR) Kondansatör, elektronların kutuplanarak elektriksel yükü elektrik alanın içerisinde depolayabilme özelliklerinden faydalanılarak, bir yalıtkan malzemenin iki metal tabaka

Detaylı

DENEY 7: GÖZ ANALİZİ METODU UYGULAMALARI

DENEY 7: GÖZ ANALİZİ METODU UYGULAMALARI A. DENEYİN AMACI : Devre analizinin önemli metodlarından biri olan göz akımları metodu nun daha iyi bir şekilde anlaşılması için metodun deneysel olarak uygulanması. B. KULLANILACAK ARAÇ VE MALZEMELER

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7 KONDANSATÖRLER VE BOBİNLER Doç. Dr. İbrahim YÜCEDAĞ Arş. Gör. M.

Detaylı

DENEY 9: THEVENİN VE NORTON TEOREMİ UYGULAMALARI

DENEY 9: THEVENİN VE NORTON TEOREMİ UYGULAMALARI A. DENEYİN AMACI : Thevenin ve Norton teoreminin daha iyi bir şekilde anlaşılması için deneysel çalışma yapmak. B. KULLANILACAK ARAÇ VE MALZEMELER : 1. Multimetre 2. DC Güç Kaynağı 3. Değişik değerlerde

Detaylı

13. ÜNİTE AKIM VE GERİLİM ÖLÇÜLMESİ

13. ÜNİTE AKIM VE GERİLİM ÖLÇÜLMESİ 13. ÜNİTE AKIM VE GERİLİM ÖLÇÜLMESİ KONULAR 1. Akım Ölçülmesi-Ampermetreler 2. Gerilim Ölçülmesi-Voltmetreler Ölçü Aleti Seçiminde Dikkat Edilecek Noktalar: Ölçü aletlerinin seçiminde yapılacak ölçmeye

Detaylı

TEMEL ELEKTRONİK. Kondansatör, DC akımı geçirmeyip, AC akımı geçiren devre elemanıdır.

TEMEL ELEKTRONİK. Kondansatör, DC akımı geçirmeyip, AC akımı geçiren devre elemanıdır. BÖLÜM 2 KONDANSATÖRLER Önbilgiler: Kondansatör, DC akımı geçirmeyip, AC akımı geçiren devre elemanıdır. Yapısı: Kondansatör şekil 1.6' da görüldüğü gibi, iki iletken plaka arasına yalıtkan bir maddenin

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ LABORATUARI

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ LABORATUARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ LABORATUARI DENEYİ YAPTIRAN: DENEYİN ADI: DENEY NO: DENEYİ YAPANIN ADI ve SOYADI:

Detaylı

Bir devrede dolaşan elektrik miktarı gibi elektriksel ifadelerin büyüklüğünü bize görsel olarak veren bazı aletler kullanırız.

Bir devrede dolaşan elektrik miktarı gibi elektriksel ifadelerin büyüklüğünü bize görsel olarak veren bazı aletler kullanırız. ÖLÇME VE KONTROL ALETLERİ Bir devrede dolaşan elektrik miktarı gibi elektriksel ifadelerin büyüklüğünü bize görsel olarak veren bazı aletler kullanırız. Voltmetre devrenin iki noktası arasındaki potansiyel

Detaylı

7. DİRENÇ SIĞA (RC) DEVRELERİ AMAÇ

7. DİRENÇ SIĞA (RC) DEVRELERİ AMAÇ 7. DİENÇ SIĞA (C) DEELEİ AMAÇ Seri bağlı direnç ve kondansatörden oluşan bir devrenin davranışını inceleyerek kondansatörün durulma ve yarı ömür zamanını bulmak. AAÇLA DC Güç kaynağı, kondansatör, direnç,

Detaylı

DENEY NO: 2 KIRCHHOFF UN AKIMLAR YASASI. Malzeme ve Cihaz Listesi:

DENEY NO: 2 KIRCHHOFF UN AKIMLAR YASASI. Malzeme ve Cihaz Listesi: DENEY NO: 2 KIRCHHOFF UN AKIMLAR YASASI Malzeme ve Cihaz Listesi: 1. 12 k direnç 1 adet 2. 15 k direnç 1 adet 3. 18 k direnç 1 adet 4. 2.2 k direnç 1 adet 5. 8.2 k direnç 1 adet 6. Breadboard 7. Dijital

Detaylı

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM ELEKTRİK TEST CİHAZLARI

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM ELEKTRİK TEST CİHAZLARI BÖLÜM ELEKTRİK TEST CİHAZLARI AMAÇ: Elektriksel ölçme ve test cihazlarını tanıyabilme; kesik devre, kısa devre ve topraklanmış devre gibi arıza durumlarında bu cihazları kullanabilme. Elektrik Test Cihazları

Detaylı

DENEY 6: SERİ/PARALEL RC DEVRELERİN AC ANALİZİ

DENEY 6: SERİ/PARALEL RC DEVRELERİN AC ANALİZİ A. DENEYİN AMACI : Seri ve paralel RC devrelerinin ac analizini yapmak. B. KULLANILACAK ARAÇ VE MALZEMELER : 1. Sinyal Üreteci, 2. Osiloskop, 3. Değişik değerlerde direnç ve kondansatörler. C. DENEY İLE

Detaylı

TEMEL ELEKTRONĠK DERSĠ

TEMEL ELEKTRONĠK DERSĠ TEMEL ELEKTRONĠK DERSĠ ÖĞRETMEYE YÖNELĠK TEST SORU BANKASI HAZIRLAYAN: Öğr.Gör.Aykut Fatih GÜEN 1 ÜNĠTE 1 TEST SORU BANKASI (TEMEL ELEKTRONĠK) DĠRENÇ SORULARI Aşağıdakilerden hangisi, pasif devre elemanlarının

Detaylı

DENEY NO:6 DOĞRU AKIM ÖLÇME

DENEY NO:6 DOĞRU AKIM ÖLÇME DENEY NO:6 DOĞRU KIM ÖLÇME MÇ 1. Bir devrede akım ölçmek 2. kım kontrolünde direncin etkisini ölçmek 3. kım kontrolünde gerilimin etkisini ölçmek MLZEME LİSTESİ 1. 6 V çıkış verebilen bir 2. Sayısal ölçü

Detaylı

TEMEL BİLGİLER. İletken : Elektrik yüklerinin oldukça serbest hareket ettikleri maddelerdir. Örnek olarak bakır, gümüş ve alüminyum verilebilir.

TEMEL BİLGİLER. İletken : Elektrik yüklerinin oldukça serbest hareket ettikleri maddelerdir. Örnek olarak bakır, gümüş ve alüminyum verilebilir. TEMEL BİLGİLER İletken : Elektrik yüklerinin oldukça serbest hareket ettikleri maddelerdir. Örnek olarak bakır, gümüş ve alüminyum verilebilir. Yalıtkan : Elektrik yüklerinin kolayca taşınamadığı ortamlardır.

Detaylı

DC Akım/Gerilim Ölçümü ve Ohm Yasası Deney 2

DC Akım/Gerilim Ölçümü ve Ohm Yasası Deney 2 DC Akım/Gerilim Ölçümü ve Ohm Yasası Deney 2 DENEY 1-3 DC Gerilim Ölçümü DENEYİN AMACI 1. DC gerilimin nasıl ölçüldüğünü öğrenmek. 2. KL-22001 Deney Düzeneğini tanımak. 3. Voltmetrenin nasıl kullanıldığını

Detaylı

DENEY 1 1.1. DC GERİLİM ÖLÇÜMÜ DENEYİN AMACI

DENEY 1 1.1. DC GERİLİM ÖLÇÜMÜ DENEYİN AMACI DENEY 1 1.1. DC GERİLİM ÖLÇÜMÜ 1. DC gerilimin nasıl ölçüldüğünü öğrenmek. 2. KL-21001 Deney Düzeneğini tanımak. 3. Voltmetrenin nasıl kullanıldığını öğrenmek. Devre elemanı üzerinden akım akmasını sağlayan

Detaylı

DENEY 3 Ortalama ve Etkin Değer

DENEY 3 Ortalama ve Etkin Değer A. DENEYİN AMACI : Ortalama ve etkin değer kavramlarının tam olarak anlaşılmasını sağlamak. B. KULLANILACAK ARAÇ VE MALZEMELER : 1. Sinyal üreteci 2. Osiloskop 3. 741 entegresi, değişik değerlerde dirençler

Detaylı

DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ

DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ DENEY 1: DİYOT KARAKTERİSTİKLERİ Diyot, yalnızca bir yönde akım geçiren devre elemanıdır. Bir yöndeki direnci ihmal edilebilecek kadar küçük, öbür yöndeki dirençleri ise çok büyük olan elemanlardır. Direncin

Detaylı

DĐRENÇ DEVRELERĐNDE KIRCHOFF UN GERĐLĐMLER ve AKIMLAR YASASI

DĐRENÇ DEVRELERĐNDE KIRCHOFF UN GERĐLĐMLER ve AKIMLAR YASASI DENEY NO: DĐRENÇ DEVRELERĐNDE KIRCHOFF UN GERĐLĐMLER ve AKIMLAR YASASI Bu deneyde direnç elamanını tanıtılması,board üzerinde devre kurmayı öğrenilmesi, avometre yardımıyla direnç, dc gerilim ve dc akım

Detaylı

EŞ POTANSİYEL VE ELEKTRİK ALAN ÇİZGİLERİ. 1. Zıt yükle yüklenmiş iki iletkenin oluşturduğu eş potansiyel çizgileri araştırıp bulmak.

EŞ POTANSİYEL VE ELEKTRİK ALAN ÇİZGİLERİ. 1. Zıt yükle yüklenmiş iki iletkenin oluşturduğu eş potansiyel çizgileri araştırıp bulmak. EŞ POTANSİYEL VE ELEKTRİK ALAN ÇİZGİLERİ AMAÇ: 1. Zıt yükle yüklenmiş iki iletkenin oluşturduğu eş potansiyel çizgileri araştırıp bulmak. 2. Bu eş potansiyel çizgileri kullanarak elektrik alan çizgilerinin

Detaylı

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz?

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? Temel Kavramlar Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? 1 Elektriksel Yük Elektrik yükü bu dış yörüngede dolanan elektron sayısının çekirdekteki proton

Detaylı

Analog Elektronik. Öğr.Gör. Emre ÖZER

Analog Elektronik. Öğr.Gör. Emre ÖZER Analog Elektronik Öğr.Gör. Emre ÖZER Analog Devre Elemanları Dirençler Dirençler elektrik akımına zorluk gösteren elektronik devre elemanlarıdır. Alman bilim adamı Ohm tarafından 1827 yılında bulunmuştur.

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI DENEYİ YAPTIRAN: DENEYİN ADI: DENEY NO: DENEYİ YAPANIN ADI ve SOYADI: SINIFI: OKUL NO: DENEY GRUP NO:

Detaylı

DEVRE ANALİZİ LABORATUARI DENEY 6 KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIM DAVRANIŞI

DEVRE ANALİZİ LABORATUARI DENEY 6 KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIM DAVRANIŞI DEVRE ANALİZİ LABORATUARI DENEY 6 KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIM DAVRANIŞI DENEY 6: KONDANSATÖRÜN VE BOBİNİN DOĞRU AKIMDA DAVRANIŞI 1. Açıklama Kondansatör doğru akımı geçirmeyip alternatif akımı

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI FOTOVOLTAİK PANELLERİN ÇEŞİTLERİ VE ÖLÇÜMLERİ DERSİN ÖĞRETİM

Detaylı

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM KONDANSATÖRLER

İklimlendirme Soğutma Elektriği ve Kumanda Devreleri BÖLÜM KONDANSATÖRLER BÖLÜM KONDANSATÖRLER AMAÇ: İklimlendirme ve soğutma kompresörlerinde kullanılan kalkış (ilk hareket) ve daimi kondansatörleri seçebilme ve bağlantılarını yapabilme. Kondansatörler 91 BÖLÜM-7 KONDANSATÖRLER

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 1

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 1 T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 1 DİRENÇ DEVRELERİNDE OHM VE KİRSHOFF KANUNLARI Arş. Gör. Sümeyye

Detaylı

Şekil 7.1. (a) Sinüs dalga giriş sinyali, (b) yarım dalga doğrultmaç çıkışı, (c) tam dalga doğrultmaç çıkışı

Şekil 7.1. (a) Sinüs dalga giriş sinyali, (b) yarım dalga doğrultmaç çıkışı, (c) tam dalga doğrultmaç çıkışı DENEY NO : 7 DENEY ADI : DOĞRULTUCULAR Amaç 1. Yarım dalga ve tam dalga doğrultucu oluşturmak 2. Dalgacıkları azaltmak için kondansatör filtrelerinin kullanımını incelemek. 3. Dalgacıkları azaltmak için

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ LABORATUARI DENEY FÖYÜ DENEY ADI DC SERİ JENERATÖR KARAKTERİSTİKLERİNİN İNCELENMESİ DERSİN

Detaylı

MV 1438 KABLO HAT MODELİ KARAKTERİSTİKLERİ VE MV 1420 İLETİM HATTI ÜZERİNDEKİ GERİLİM DÜŞÜMÜ

MV 1438 KABLO HAT MODELİ KARAKTERİSTİKLERİ VE MV 1420 İLETİM HATTI ÜZERİNDEKİ GERİLİM DÜŞÜMÜ MV 1438 KABLO HAT MODELİ KARAKTERİSTİKLERİ VE MV 1420 İLETİM HATTI ÜZERİNDEKİ GERİLİM DÜŞÜMÜ MV 1438 KABLO HAT MODELİ KARAKTERİSTİKLERİ Genel Bilgi MV 1438 hat modeli 11kV lık nominal bir gerilim için

Detaylı

Kapasitörün şarj etme eğrisi 4.2.02-01

Kapasitörün şarj etme eğrisi 4.2.02-01 Elektrik sahası Elektrik Öğrenebilecekleriniz... Şarj etme Şarjını boşaltma Zaman sabiti Harici potansiyel işlevi Yarı ömür Kural: Kapasitör bir rezistans vasıtasıyla şarj edilir. Akım işlev zaman olarak

Detaylı

DA DEVRE. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı ANALIZI

DA DEVRE. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı ANALIZI DA DEVRE Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı ANALIZI BÖLÜM 1 Temel Kavramlar Temel Konular Akım, Gerilim ve Yük Direnç Ohm Yasası, Güç ve Enerji Dirençsel Devreler Devre Çözümleme ve Kuramlar

Detaylı

Deneyle İlgili Ön Bilgi:

Deneyle İlgili Ön Bilgi: DENEY NO : 4 DENEYİN ADI :Transistörlü Akım ve Gerilim Kuvvetlendiriciler DENEYİN AMACI :Transistörün ortak emetör kutuplamalı devresini akım ve gerilim kuvvetlendiricisi, ortak kolektörlü devresini ise

Detaylı

Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Thomas Alva Edison

Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Thomas Alva Edison Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Sıkı bir çalışmanın yerini hiç bir şey alamaz. Deha yüzde bir ilham ve yüzde doksandokuz terdir. Thomas Alva Edison İçerik TEMEL ELEKTRONİK KAVRAMLARI Transdüser ve Sensör

Detaylı

DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Ö. ŞENYURT - R. AKDAĞ

DOĞRU AKIM DEVRE ANALİZİ Ö. ŞENYURT - R. AKDAĞ ONUNCU BÖLÜM: KONDANSATÖRLER VE DOĞRU AKIMDAKİ DAVRANIŞLARI Anahtar Kelimeler Kapasitans, kondansatör, kondansatörün dolması, kondansatörün boşalması, dielektrik malzeme, dielektrik sabiti, elektrostatik

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ FİZİK II LABORATUVARI DENEY 2 TRANSFORMATÖRLER

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ FİZİK II LABORATUVARI DENEY 2 TRANSFORMATÖRLER ELEKTRİK ELEKTROİK MÜHEDİSLİĞİ FİZİK LABORATUVAR DEEY TRASFORMATÖRLER . Amaç: Bu deneyde:. Transformatörler yüksüz durumdayken giriş ve çıkış gerilimleri gözlenecek,. Transformatörler yüklü durumdayken

Detaylı

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ

ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ 1 ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ Normalde voltmetrelerle en fazla 1000V a kadar gerilimler ölçülebilir. Daha yüksek gerilimlerde; Voltmetrenin çekeceği güç artar. Yüksek gerilimden kaynaklanan kaçak akımların

Detaylı

Bir bobinin omik direnci ile endüktif reaktansının birlikte gösterdikleri ortak etkiye empedans denir,

Bir bobinin omik direnci ile endüktif reaktansının birlikte gösterdikleri ortak etkiye empedans denir, 9.KISIM BOBİNLER Dış ısıya dayanıklı yalıtkan malzeme ile izole edilmiş Cu veya Al dan oluşan ve halkalar halinde sarılan elemana bobin denir. Bir bobinin alternatif akımdaki direnci ile doğru akımdaki

Detaylı

V R. Devre 1 i normal pozisyonuna getirin. Şalter (yukarı) N konumuna alınmış olmalıdır. Böylece devrede herhangi bir hata bulunmayacaktır.

V R. Devre 1 i normal pozisyonuna getirin. Şalter (yukarı) N konumuna alınmış olmalıdır. Böylece devrede herhangi bir hata bulunmayacaktır. Ohm Kanunu Bir devreden geçen akımın şiddeti uygulanan gerilim ile doğru orantılı, devrenin elektrik direnci ile ters orantılıdır. Bunun matematiksel olarak ifadesi şöyledir: I V R Burada V = Gerilim (Birimi

Detaylı

Ölçüm Temelleri Deney 1

Ölçüm Temelleri Deney 1 Ölçüm Temelleri Deney 1 Deney 1-1 Direnç Ölçümü GENEL BİLGİLER Tüm malzemeler, bir devrede elektrik akımı akışına karşı koyan, elektriksel dirence sahiptir. Elektriksel direncin ölçü birimi ohmdur (Ω).

Detaylı

ELE 201L DEVRE ANALİZİ LABORATUVARI

ELE 201L DEVRE ANALİZİ LABORATUVARI ELE 201L DEVRE ANALİZİ LABORATUVARI Deney 1 Temel Elektronik Ölçümler İMZA KAĞIDI (Bu sayfa laboratuvarın sonunda asistanlara teslim edilmelidir) Ön-Çalışma Lab Saatin Başında Teslim Edildi BU HAFTA İÇİN

Detaylı

2. HAFTA BLM223 DEVRE ANALİZİ. Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN. hdemirel@karabuk.edu.tr

2. HAFTA BLM223 DEVRE ANALİZİ. Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN. hdemirel@karabuk.edu.tr 2. HAFTA BLM223 Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN hdemirel@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 2. AKIM, GERİLİM E DİRENÇ 2.1. ATOM 2.2. AKIM 2.3. ELEKTRİK YÜKÜ

Detaylı

İstanbul Teknik Üniversitesi IEEE Öğrenci Kolu

İstanbul Teknik Üniversitesi IEEE Öğrenci Kolu Direnç Dirençler elektronik devrelerin vazgeçilmez elemanlarıdır. Yaptıkları iş ise devre içinde kullanılan diğer aktif elemanlara uygun gerilimi temin etmektir. Elektronik devreler sabit bir gerilim ile

Detaylı

TOBB EKONOMİ VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ

TOBB EKONOMİ VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ TOBB EKONOMİ VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ FİZ 102 FİZİK LABORATUARI II FİZİK LABORATUARI II CİHAZLARI TANITIM DOSYASI Hazırlayan : ERDEM İNANÇ BUDAK BİYOMEDİKAL MÜHENDİSİ Mühendislik

Detaylı

Ölçme ve Devre Laboratuvarı Deney: 1

Ölçme ve Devre Laboratuvarı Deney: 1 Ölçme ve Devre Laboratuvarı Deney: 1 Gerilim, Akım ve Direnç Ölçümü 2013 Şubat I. GİRİŞ Bu deneyin amacı multimetre kullanarak gerilim, akım ve direnç ölçümü yapılmasının öğrenilmesi ve bir ölçüm aletinin

Detaylı

DİRENÇLER, DİRENÇLERİN SERİ VE PARALEL BAĞLANMASI, OHM VE KIRCHOFF YASALARI

DİRENÇLER, DİRENÇLERİN SERİ VE PARALEL BAĞLANMASI, OHM VE KIRCHOFF YASALARI DİRENÇLER, DİRENÇLERİN SERİ VE PARALEL BAĞLANMASI, OHM VE KIRCHOFF YASALARI AMAÇ: Dirençleri tanıyıp renklerine göre değerlerini bulma, deneysel olarak tetkik etme Voltaj, direnç ve akım değişimlerini

Detaylı

Ecras Elektronik Multimetre

Ecras Elektronik Multimetre Ecras Elektronik Multimetre Modüler tasarım Soket kablosu gerektirmez Tespit vidası gerektirmez En yeni teknoloji Kolay panel montajı sistem bağlantısı Anlık Her fazda VL-N ve ortalama değerleri. Her fazda

Detaylı

DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre

DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre DENEY 21 IC Zamanlayıcı Devre DENEYİN AMACI 1. IC zamanlayıcı NE555 in çalışmasını öğrenmek. 2. 555 multivibratörlerinin çalışma ve yapılarını öğrenmek. 3. IC zamanlayıcı anahtar devresi yapmak. GİRİŞ

Detaylı

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DENEY FÖYÜ DENEY ADI AC AKIM, GERİLİM VE GÜÇ DENEYİ DERSİN ÖĞRETİM ÜYESİ DENEY SORUMLUSU DENEY GRUBU: DENEY TARİHİ : TESLİM

Detaylı

TEMEL KAVRAMLAR BİRİM SİSTEMİ TEMEL NİCELİKLER DEVRE ELEMANLARI ÖZET

TEMEL KAVRAMLAR BİRİM SİSTEMİ TEMEL NİCELİKLER DEVRE ELEMANLARI ÖZET TEMEL KAVRAMLAR BİRİM SİSTEMİ TEMEL NİCELİKLER DEVRE ELEMANLARI ÖZET EBE-211, Ö.F.BAY 1 Temel Elektriksel Nicelikler Temel Nicelikler: Akım,Gerilim ve Güç Akım (I): Eletrik yükünün zamanla değişim oranıdır.

Detaylı

DENEY 2. Şekil 2.1. 1. KL-13001 modülünü, KL-21001 ana ünitesi üzerine koyun ve a bloğunun konumunu belirleyin.

DENEY 2. Şekil 2.1. 1. KL-13001 modülünü, KL-21001 ana ünitesi üzerine koyun ve a bloğunun konumunu belirleyin. DENEY 2 2.1. AC GERİLİM ÖLÇÜMÜ 1. AC gerilimlerin nasıl ölçüldüğünü öğrenmek. 2. AC voltmetrenin nasıl kullanıldığını öğrenmek. AC voltmetre, AC gerilimleri ölçmek için kullanılan kullanışlı bir cihazdır.

Detaylı

KIRCHOFF'UN AKIMLAR VE GERĠLĠMLER YASASININ DENEYSEL SAĞLANMASI

KIRCHOFF'UN AKIMLAR VE GERĠLĠMLER YASASININ DENEYSEL SAĞLANMASI K.T.Ü ElektrikElektronik Müh.Böl. Temel Elektrik Laboratuarı I KICHOFF'UN KIML E GEĠLĠMLE YSSININ DENEYSEL SĞLNMSI KICHOFF'UN KIML YSSI: Bir elektrik devresinde, bir düğümde bulunan kollara ilişkin akımların

Detaylı

MEKATRONİĞİN TEMELLERİ TEMEL ELEKTRONİK KAVRAMLARI

MEKATRONİĞİN TEMELLERİ TEMEL ELEKTRONİK KAVRAMLARI MEKATRONİĞİN TEMELLERİ TEMEL ELEKTRONİK KAVRAMLARI KONDANSATÖR Kondansatör iki iletken plaka arasına bir yalıtkan malzeme konarak elde edilen ve elektrik enerjisini elektrostatik enerji olarak depolamaya

Detaylı

Ders 2- Temel Elektriksel Büyüklükler

Ders 2- Temel Elektriksel Büyüklükler Ders 2- Temel Elektriksel Büyüklükler Yard.Doç.Dr. Ahmet Özkurt Ahmet.ozkurt@deu.edu.tr http://ahmetozkurt.net Yük Elektriksel yük maddelerin temel özelliklerinden biridir. Elektriksel yükün iki temel

Detaylı

dq I = (1) dt OHM YASASI ve OHM YASASI İLE DİRENÇ ÖLÇÜMÜ

dq I = (1) dt OHM YASASI ve OHM YASASI İLE DİRENÇ ÖLÇÜMÜ OHM YASASI ve OHM YASASI İLE DİRENÇ ÖLÇÜMÜ AMAÇLAR Ohm yasasına uyan (ohmik) malzemeler ile ohmik olmayan malzemelerin akım-gerilim karakteristiklerini elde etmek. Deneysel akım gerilim değerlerini kullanarak

Detaylı

TEMEL ELEKTRONĠK DERS NOTU

TEMEL ELEKTRONĠK DERS NOTU TEMEL ELEKTRONĠK DERS NOTU A. ELEKTRONĠKDE BĠLĠNMESĠ GEREKEN TEMEL KONULAR a. AKIM i. Akımın birimi amperdir. ii. Akım I harfiyle sembolize edilir. iii. Akımı ölçen ölçü aleti ampermetredir. iv. Ampermetre

Detaylı

T.C Ondokuz Mayıs Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği KMB 405 Kimya Mühendisliği Laboratuvarı III

T.C Ondokuz Mayıs Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği KMB 405 Kimya Mühendisliği Laboratuvarı III 1 T.C Ondokuz Mayıs Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği KMB 405 Kimya Mühendisliği Laboratuvarı III Deney 1: Yenilenebilir Enerji Sistemleri Yrd.Doç.Dr. Berker FIÇICILAR Ekim 2015 2 Deneyin

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : FĐZĐKSEL OLAYLAR ÜNĐTE 3 : YAŞAMIMIZDAKĐ ELEKTRĐK (MEB)

ÖĞRENME ALANI : FĐZĐKSEL OLAYLAR ÜNĐTE 3 : YAŞAMIMIZDAKĐ ELEKTRĐK (MEB) ÖĞENME ALANI : FZKSEL OLAYLA ÜNTE 3 : YAŞAMIMIZDAK ELEKTK (MEB) B ELEKTK AKIMI (5 SAAT) (ELEKTK AKIMI NED?) 1 Elektrik Akımının Oluşması 2 Elektrik Yüklerinin Hareketi ve Yönü 3 ler ve Özellikleri 4 Basit

Detaylı

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir.

2- Tristör ile yük akımı değiştirilerek ayarlı yükkontrolü yapılabilir. Tristörlü Redresörler ( Doğrultmaçlar ) : Alternatif akımı doğru akıma çeviren sistemlere redresör denir. Redresörler sanayi için gerekli olan DC gerilimin elde edilmesini sağlar. Büyük akım ve gerilimlerin

Detaylı

ELK273 Elektrik ve Elektronik Mühendisliğinin Temelleri Ders 6- Kondansatör

ELK273 Elektrik ve Elektronik Mühendisliğinin Temelleri Ders 6- Kondansatör ELK273 Elektrik ve Elektronik Mühendisliğinin Temelleri Ders 6- Kondansatör Yard.Doç.Dr. Ahmet Özkurt Ahmet.ozkurt@deu.edu.tr http://ahmetozkurt.net http://www.mee.tcd.ie/~ledoyle/teaching/1e6/capacitorstransientsandapplications.ppt

Detaylı

Elektronik-I Laboratuvarı 1. Deney Raporu. Figure 1: Diyot

Elektronik-I Laboratuvarı 1. Deney Raporu. Figure 1: Diyot ElektronikI Laboratuvarı 1. Deney Raporu AdıSoyadı: İmza: Grup No: 1 Diyot Diyot,Silisyum ve Germanyum gibi yarıiletken malzemelerden yapılmış olan aktif devre elemanıdır. İki adet bağlantı ucu vardır.

Detaylı

BMT104 ELEKTRONİK DEVRELER DERSİ LABORATUVAR UYGULAMALARI

BMT104 ELEKTRONİK DEVRELER DERSİ LABORATUVAR UYGULAMALARI T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT104 ELEKTRONİK DEVRELER DERSİ LABORATUVAR UYGULAMALARI DENEY NO: 8 JFET TRANSİSTÖRLER VE KARAKTERİSTİKLERİ Laboratuvar Grup

Detaylı

ĠLETĠM HATTINA ĠLĠġKĠN KARAKTERĠSTĠK DEĞERLERĠN ELDE EDĠLMESĠ

ĠLETĠM HATTINA ĠLĠġKĠN KARAKTERĠSTĠK DEĞERLERĠN ELDE EDĠLMESĠ DENEY 1 ĠLETĠM HATTINA ĠLĠġKĠN KARAKTERĠSTĠK DEĞERLERĠN ELDE EDĠLMESĠ 1.1. Genel Bilgi MV 1424 Hat Modeli 40 kv lık nominal bir gerilim ve 350A lik nominal bir akım için tasarlanmış 40 km uzunluğundaki

Detaylı

DENEY 2: DĠYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERĠ

DENEY 2: DĠYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERĠ DENEY 2: DĠYOTLU KIRPICI, KENETLEME VE DOĞRULTMA DEVRELERĠ 1- Kırpıcı Devreler: Girişine uygulanan sinyalin bir bölümünü kırpan devrelere denir. En basit kırpıcı devre, şekil 1 'de görüldüğü gibi yarım

Detaylı

ELEKTRİĞİN İLETİMİ. Adı:Muharrem Soyadı:Şireci No:683

ELEKTRİĞİN İLETİMİ. Adı:Muharrem Soyadı:Şireci No:683 ELEKTRİĞİN İLETİMİ Adı:Muharrem Soyadı:Şireci No:683 Elektrik Nedir? Günümüzde evlerin aydınlatılması, televizyon, radyo, telefon, çamaşır makinesi gibi araçların çalıştırılmasında elektrik kullanılmaktadır.

Detaylı

6. Osiloskop. Periyodik ve periyodik olmayan elektriksel işaretlerin gözlenmesi ve ölçülmesini sağlayan elektronik bir cihazdır.

6. Osiloskop. Periyodik ve periyodik olmayan elektriksel işaretlerin gözlenmesi ve ölçülmesini sağlayan elektronik bir cihazdır. 6. Osiloskop Periyodik ve periyodik olmayan elektriksel işaretlerin gözlenmesi ve ölçülmesini sağlayan elektronik bir cihazdır. Osiloskoplar üç gruba ayrılabilir; 1. Analog osiloskoplar 2. Dijital osiloskoplar

Detaylı

Deneyin amacı, Thevenin ve Norton Teoremlerinin öğrenilmesi ve laboratuar ortamında test edilerek sonuçlarının analiz edilmesidir.

Deneyin amacı, Thevenin ve Norton Teoremlerinin öğrenilmesi ve laboratuar ortamında test edilerek sonuçlarının analiz edilmesidir. DENEY 4 THEVENİN VE NORTON TEOREMİ 4.1. DENEYİN AMACI Deneyin amacı, Thevenin ve Norton Teoremlerinin öğrenilmesi ve laboratuar ortamında test edilerek sonuçlarının analiz edilmesidir. 4.2. TEORİK İLGİ

Detaylı

Elektrik Devre Temelleri 11

Elektrik Devre Temelleri 11 Elektrik Devre Temelleri 11 KAPASİTÖR VE ENDÜKTÖR Doç. Dr. M. Kemal GÜLLÜ Elektronik ve Haberleşme Mühendisliği Kocaeli Üniversitesi 6.1. Giriş Bu bölümde doğrusal iki devre elemanı olan kapasitör (capacitor)

Detaylı

BMT104 ELEKTRONİK DEVRELER DERSİ LABORATUVAR UYGULAMALARI

BMT104 ELEKTRONİK DEVRELER DERSİ LABORATUVAR UYGULAMALARI T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT104 ELEKTRONİK DEVRELER DERSİ LABORATUVAR UYGULAMALARI DENEY NO: 7 ŞALTER OLARAK ÇALIŞAN TRANSİSTÖRLERİN KARAKTERİSTİKLERİ

Detaylı

KAPASİTİF SENSÖRLER. Kapasitans C = ε(a/d) ε = ε 0 x ε r ε 0 : boşluğun dielektrik sabiti ε r :malzemenin dielektrik sabiti

KAPASİTİF SENSÖRLER. Kapasitans C = ε(a/d) ε = ε 0 x ε r ε 0 : boşluğun dielektrik sabiti ε r :malzemenin dielektrik sabiti KAPASİTİF SENSÖRLER Kapasitif yaklaşım anahtarı, bir kapasitörün elektrik alanına yaklaşan cismin neden olduğu kapasite değişikliğini algılayan elemandır. Geleneksel olarak birbirine temas etmeyen bir

Detaylı

TOPRAKLAMA Topraklama,

TOPRAKLAMA Topraklama, TOPRAKLAMA Elektrik tesislerinde aktif olmayan bölümler ile sıfır iletkenleri ve bunlara bağlı bölümlerin, bir elektrot yardımı ile, toprakla iletken bir şekilde birleştirilmesine Topraklama denilmektedir.

Detaylı

6. DİRENÇ ÖLÇME YÖNTEMLERİ VE WHEATSTONE KÖPRÜSÜ

6. DİRENÇ ÖLÇME YÖNTEMLERİ VE WHEATSTONE KÖPRÜSÜ AMAÇLAR 6. DİRENÇ ÖLÇME YÖNTEMLERİ VE WHEATSTONE KÖPRÜSÜ 1. Değeri bilinmeyen dirençleri voltmetreampermetre yöntemi ve Wheatstone Köprüsü yöntemi ile ölçmeyi öğrenmek 2. Hangi yöntemin hangi koşullar

Detaylı

ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ

ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ Yrd. Doç. Dr. Özhan ÖZKAN MOSFET: Metal-Oksit Yarıiletken Alan Etkili Transistor (Geçidi Yalıtılmış

Detaylı

DENEY 16 Sıcaklık Kontrolü

DENEY 16 Sıcaklık Kontrolü DENEY 16 Sıcaklık Kontrolü DENEYİN AMACI 1. Sıcaklık kontrol elemanlarının türlerini ve çalışma ilkelerini öğrenmek. 2. Bir orantılı sıcaklık kontrol devresi yapmak. GİRİŞ Solid-state sıcaklık kontrol

Detaylı

Şekil 1. n kanallı bir FET in Geçiş ve Çıkış Özeğrileri

Şekil 1. n kanallı bir FET in Geçiş ve Çıkış Özeğrileri DENEY NO : 3 DENEYİN ADI : FET - Elektriksel Alan Etkili Transistör lerin Karakteristikleri DENEYİN AMACI : FET - Elektriksel Alan Etkili Transistör lerin karakteristiklerini çıkarmak, ilgili parametrelerini

Detaylı

4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ

4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ 4. ÜNİTE ALTERNATİF AKIMDA GÜÇ KONULAR 1. Ani Güç, Ortalama Güç 2. Dirençli Devrelerde Güç 3. Bobinli Devrelerde Güç 4. Kondansatörlü Devrelerde Güç 5. Güç Üçgeni 6. Güç Ölçme GİRİŞ Bir doğru akım devresinde

Detaylı

- Gerilme ve Gerinme ikinci dereceden tensörel büyüklüklerdir. (3 puan)

- Gerilme ve Gerinme ikinci dereceden tensörel büyüklüklerdir. (3 puan) MAK437 MT2-GERİLME ÖLÇÜM TEKNİKLERİ SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ I. öğretim II. öğretim A şubesi B şubesi ÖĞRENCİ ADI NO İMZA TARİH 30.11.2013 SORU/PUAN

Detaylı

ELTEK AKÜ AKIMI KALİBRASYONU

ELTEK AKÜ AKIMI KALİBRASYONU 1 / 5 1. KONU Smartpack i değiştirilen DC Güç Kaynaklarında oluşabilen yanlış akü akımı, ve buna bağlı olarak yanlış yük akımı ölçümü için kalibrasyon yöntemi aşağıda anlatılmaktadır. 2. FLATPACK2 SİSTEMLERDE

Detaylı

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1 KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1 Bu bölüm, çeşitli şekillerde birbirlerine bağlanmış bataryalar, dirençlerden oluşan bazı basit devrelerin incelenmesi ile ilgilidir. Bu tür

Detaylı

MULTİMETRE. Şekil 1: Dijital Multimetre

MULTİMETRE. Şekil 1: Dijital Multimetre MULTİMETRE Multimetre üzerinde dc voltmetre, ac voltmetre,diyot testi,ampermetre,transistör testi, direnç ölçümü bazı modellerde bulunan sıcaklık ölçümü ve frekans ölçümü gibi bir çok ölçümü yapabilen

Detaylı

6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ

6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ 6. TRANSİSTÖRÜN İNCELENMESİ 6.1. TEORİK BİLGİ 6.1.1. JONKSİYON TRANSİSTÖRÜN POLARMALANDIRILMASI Şekil 1. Jonksiyon Transistörün Polarmalandırılması Şekil 1 de Emiter-Beyz jonksiyonu doğru yönde polarmalandırılır.

Detaylı

ÜÇ-FAZ SENKRON JENERATÖRÜN AÇIK DEVRE VE KISA DEVRE KARAKTERİSTİKLERİ DENEY 324-04

ÜÇ-FAZ SENKRON JENERATÖRÜN AÇIK DEVRE VE KISA DEVRE KARAKTERİSTİKLERİ DENEY 324-04 ĐNÖNÜ ÜNĐERSĐTESĐ MÜHENDĐSĐK FAKÜTESĐ EEKTRĐK-EEKTRONĐK MÜH. BÖ. ÜÇ-FAZ SENKRON JENERATÖRÜN AÇIK DERE E KISA DERE KARAKTERİSTİKERİ DENEY 4-04. AMAÇ: Senkron jeneratör olarak çalışan üç faz senkron makinanın

Detaylı

DENEY 3. Maksimum Güç Transferi

DENEY 3. Maksimum Güç Transferi ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ EEM2104 Elektrik Devreleri Laboratuarı II 2014-2015 Bahar DENEY 3 Maksimum Güç Transferi Deneyi Yapanın Değerlendirme Adı

Detaylı

DĠJĠTAL AC KLAMPMETRE TES 3092 KULLANMA KLAVUZU TES ELECTRICAL ELECTRONIC CORP

DĠJĠTAL AC KLAMPMETRE TES 3092 KULLANMA KLAVUZU TES ELECTRICAL ELECTRONIC CORP DĠJĠTAL AC KLAMPMETRE TES 3092 KULLANMA KLAVUZU TES ELECTRICAL ELECTRONIC CORP 1.GÜVENLĠK BĠLGĠSĠ Ölçü aleti ile servis ya da çalışma yapmadan önce aşağıdaki güvenlik bilgilerini dikkatle okuyunuz. Aletin

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ MAKİNA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ELEKTRONİK DEVRELER LABORATUARI DENEYİ YAPTIRAN: DENEYİN ADI: DENEY NO: DENEYİ YAPANIN ADI ve SOYADI: SINIFI: OKUL NO: DENEY GRUP NO:

Detaylı

Osiloskop ve AC Akım Gerilim Ölçümü Deney 3

Osiloskop ve AC Akım Gerilim Ölçümü Deney 3 Osiloskop ve AC Akım Gerilim Ölçümü Deney 3 DENEY 1-6 AC Gerilim Ölçümü DENEYİN AMACI 1. AC gerilimlerin nasıl ölçüldüğünü öğrenmek. 2. AC voltmetrenin nasıl kullanıldığını öğrenmek. GENEL BİLGİLER AC

Detaylı

ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI

ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI 1 ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI 2 3 DİRENÇ ÖLÇÜMÜ DİRENÇLER VE DİRENÇ ÖLÇÜMÜ Tanımlar Direnç, kısaca elektrik akımına karşı gösterilen zorluk şeklinde tanımlanır. Direnç R ile

Detaylı

DENEY 1: LABORATUVARLA TANIŞMA VE DİRENÇ DEĞERİNİN BELİRLENMESİ

DENEY 1: LABORATUVARLA TANIŞMA VE DİRENÇ DEĞERİNİN BELİRLENMESİ DENEY 1: LABORATUVARLA TANIŞMA VE DİRENÇ DEĞERİNİN BELİRLENMESİ A. DENEYİN AMACI : Laboratuvar araçları hakkında genel bilgi edinmek. Laboratuvarda uyulması gereken kuralları kavramak. Direnç renk kodlarından

Detaylı

MOSFET. MOSFET 'lerin Yapısı

MOSFET. MOSFET 'lerin Yapısı MOSFET MOSFET 'lerin Yapısı JFET 'ler klasik transistörlere göre büyük bir gelişme olmasına rağmen bazı limitleri vardır. JFET 'lerin giriş empedansları klasik transistörlerden daha fazla olduğu için,

Detaylı

ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ SAYISAL TASARIM LABORATUVARI DENEY RAPORU. Deney No: 1 MULTİSİM E GİRİŞ

ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ SAYISAL TASARIM LABORATUVARI DENEY RAPORU. Deney No: 1 MULTİSİM E GİRİŞ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ SAYISAL TASARIM LABORATUVARI DENEY RAPORU Deney No: 1 MULTİSİM E GİRİŞ Yrd.Doç. Dr. Ünal KURT Arş. Gör. Ayşe AYDIN YURDUSEV Öğrenci: Adı Soyadı Numarası

Detaylı

Temel Kavramlar Doðru Akým (DA, DC, Direct Current) Dinamo, akümülâtör, pil, güneþ pili gibi düzenekler tarafýndan

Temel Kavramlar Doðru Akým (DA, DC, Direct Current) Dinamo, akümülâtör, pil, güneþ pili gibi düzenekler tarafýndan Bölüm 8: Güç Kaynaðý Yapýmý A. Doðrultmaç (Redresör) Devre Uygulamalarý Elektronik devrelerin bir çoðunun çalýþmasý için tek yönlü olarak dolaþan (DC) akýma gerek vardýr. Bu bölümde doðru akým üreten devreler

Detaylı

EEM 311 KONTROL LABORATUARI

EEM 311 KONTROL LABORATUARI Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü EEM 311 KONTROL LABORATUARI DENEY 03: DC MOTOR FREN KARAKTERİSTİĞİ 2012-2013 GÜZ DÖNEMİ Grup Kodu: Deney Tarihi: Raporu

Detaylı

1.1. Deneyin Amacı: Temel yarı iletken elemanlardan, diyot ve zener diyotun tanımlanması, test edilmesi ve bazı karakteristiklerinin incelenmesi.

1.1. Deneyin Amacı: Temel yarı iletken elemanlardan, diyot ve zener diyotun tanımlanması, test edilmesi ve bazı karakteristiklerinin incelenmesi. 1.1. Deneyin Amacı: Temel yarı iletken elemanlardan, diyot ve zener diyotun tanımlanması, test edilmesi ve bazı karakteristiklerinin incelenmesi. 1.2.Teorik bilgiler: Yarıiletken elemanlar elektronik devrelerde

Detaylı

ELEKTRİK DEVRELERİ-2 LABORATUVARI II. DENEY FÖYÜ

ELEKTRİK DEVRELERİ-2 LABORATUVARI II. DENEY FÖYÜ ELEKRİK DERELERİ-2 LABORAUARI II. DENEY FÖYÜ 1-a) AA Gerilim Ölçümü Amaç: AA devrede gerilim ölçmek ve AA voltmetrenin kullanımı Gerekli Ekipmanlar: AA Güç Kaynağı, AA oltmetre, 1kΩ direnç, 220Ω direnç,

Detaylı

ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini

ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini ÜNİTE 5 KLASİK SORU VE CEVAPLARI (TEMEL ELEKTRONİK) Transformatörün tanımını yapınız. Alternatif akımın frekansını değiştirmeden, gerilimini alçaltmaya veya yükseltmeye yarayan elektro manyetik indüksiyon

Detaylı

KISMİ DEŞARJ CİHAZLARI

KISMİ DEŞARJ CİHAZLARI KISMİ DEŞARJ CİHAZLARI XDP-II Kısmi Deşarj Cihazı XDP-II cihazı kısmi deşarjla oluşan elektriksel alandaki hızlı değişiklikleri algılayarak hassas ölçümler yapar. Aynı zamanda izole ekipmanlardaki kısmi

Detaylı