PARKİNSON HASTALIĞINDA SALİVASYON SORUNLARI VE ANTİPARKİNSON İLAÇLARIN SALİVASYON ÜZERİNE ETKİSİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "PARKİNSON HASTALIĞINDA SALİVASYON SORUNLARI VE ANTİPARKİNSON İLAÇLARIN SALİVASYON ÜZERİNE ETKİSİ"

Transkript

1 T.C. Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı PARKİNSON HASTALIĞINDA SALİVASYON SORUNLARI VE ANTİPARKİNSON İLAÇLARIN SALİVASYON ÜZERİNE ETKİSİ BİTİRME TEZİ Stj. Diş Hekimi Fatma MECEK Danışman Öğretim Üyesi :Yrd. Doç. Dr. Ahmet ACARER İZMİR

2 ÖNSÖZ Bu çalışmamda büyük emeği geçen biricik arkadaşım Miray a, canım Selçukhan a, yoğun poliklinik ve akademik çalışmaları arasında bana zaman ayıran sevgili hocam Ahmet ACARER e ve beni her zaman koruyan, destekleyen, cesaretlendiren babama, anneme ve kardeşime içten teşekkürü borç bilirim. Saygılarımla. İZMİR-2014 Stj. Diş Hekimi Fatma MECEK

3 İçindekiler I. Giriş... 1 II. GENEL BİLGİLER PARKİNSON HASTALIĞI Tanım ve Sınıflandırma İdiyopatik Parkinson Hastalığı (İPH) Klinik Özellikleri Ana Bulgular Epidemiyoloji Etiyoloji PARKİNSON HASTALARINDA HİPERSALİVASYON VE YUTKUNMA GÜÇLÜĞÜ Hipersalivasyon Siyalore tedavisi Yutkunma güçlüğü PARKİNSON TEDAVİSİNDE KULLANILAN İLAÇLAR DOPAMİNERJİK İLAÇLAR AMANTADİN LEVODOPA KABERGOLİN LİZURİD... 18

4 3.1.5.PRAMİPEKSOL DOPAMİN AGONİSTLERİ APOMORFİN BROMOKRİPTİN LEVODOPA-KARBİDOPA PERGOLİD ROPİNİROL ROTİGOTİN SELEKTİF MAO-B İNİBİTÖRLERİ RASAJİLİN SELEJİLİN COMT İNHİBİTÖRLERİ ENTAKAPON TOLKAPON ANTİKOLİNERJİK İLAÇLAR BİPERİDEN BORNAPRİN DİFENHİDRAMİN III.ÖZET KAYNAKÇA ÖZGEÇMİŞ... 32

5

6 I. Giriş Parkinson hastalığı çevresel ve genetik faktörlerden etkilenen, insidansı yaşla birlikte artan bir hastalıktır. Parkinson hastalarında dopamin salgılama mekanizmasındaki bozukluklar yüzünden motor fonksiyonlarda bozulma görülür. Hastalarda salivasyon miktarında artış olmamasına rağmen, yutma mekanizmasındaki bozukluk sebebiyle, siyalore (tükürüğün tutulamayarak ağızdan akması) görülebilir. Siyalore psikolojik ve sosyal problemlere neden olabilir. 1

7 II. GENEL BİLGİLER 1. PARKİNSON HASTALIĞI 1.1.Tanım ve Sınıflandırma Parkinson hastalığı (PH) Substantia Nigra (SN) başta olmak üzere bazal gangliyon dejenerasyonuna bağlı, motor davranışlarda bozuklukların gözlendiği bir klinik sendromdur. İdiyopatik Parkinson hastaları, parkinsonizm vakalarının yaklaşık %80 ini oluşturur. Antik çağlardan itibaren bilinen bu hastalık, ilk kez 1817 yılında James Parkinson tarafından tanımlanmış, 1841 de Marshall Hall tarafından paralysis agitans olarak adlandırılmıştır. James Parkinson un kelimeleri ile hastalık çoğunlukla harekette görülmeyen ve destekle bile ortaya çıkan istemsiz tremorlu hareket ve azalmış kas gücü ile karakterizedir (1, 2, 3). James Parkinson tarafından 1817 yılında, sadece üç hastayla yapılan klinik görüşme ve diğer bir üç hastayla yapılan sokak araştırması ile hastalığın ana kriterleri olan istirahat tremoru, dişli çark rijiditesi, bradikinezi/akinezi, postural refleks bozukluğu tarif edilmiştir (3, 4, 5, 6). Parkinsonizm ise ekstrapiramidal sisteme hasar veren birçok süreçle ilişkili olduğu için etiyolojik bir durum olmaktan çok klinik bir bozukluktur. Parkinsonizm tablolarını genel olarak dört sınıfta ele almak mümkündür: I. Primer (İdiyopatik) Parkinsonizm Parkinson Hastalığı 2

8 Jüvenil Parkinsonizm II. Sekonder (Edinsel, semptomatik) Parkinsonizm İnfeksiyöz: Postensefalitik, yavaş virüs enfeksiyonu, AIDS İlaçlar: Dopamin reseptör blokerleri (Antipsikotikler, antiemetikler), rezerpin, tetrabenazin, alfa metil dopa, lityum, flunarizin Toksinler: MPTP, CO, Mn, Hg, CS 2, metanol, etanol Vasküler: Multienfarkt demans, Binswanger Hastalığı Travma: Boksör ensefalopatisi Hipoksi Metabolik: Paratiroid hastalıkları, hipotiroidi, hepatoserebral dejenerasyon Hemiparkinsonizm - hemiatrofi Diğer; beyin tümörleri, normal basınçlı hidrosefali, siringomezensefali III. Heredodejeneratif Parkinsonizm Huntington Hastalığı Wilson Hastalığı Haller Vorden - Spatz Hastalığı Familyal Olivopontoserebellar Atrofi Familyal Bazal Gangliyon Kalsifikasyonu (Fahr Hastalığı) Seroid - lipofuksinoz Gerstmann - Straussler - Scheinker Hastalığı Machodo - Joseph Hastalığı Periferik nöropatili ailesel parkinsonizm Nöroakantositozis Lubag (Filipino X e bağlı distoni ve parkinsonizm tablosu) Striatal nekrozlu mitokondrial sitopatiler 3

9 IV. Parkinson Plus Sendromlar Progresif supranükleer paralizi (PSP) Kortikobazal - gangliyonik dejenerasyon (KBGD) Multisistem Atrofiler (MSA) Shy - Drager sendromu (SDS/MSA-A) Striatonigral dejenarasyon (SND/MSA-P) Sporadik olivopontoserebellar atrofi (OPCA/MSA-C) Guam ın parkinsonizm - demans - ALS kompleksi (PDACG) Parkinsonizm - primer demans kompleksi Progresif pallidal atrofi - pallidonigral dejenerasyon Pallidopiramidal hastalık (5, 6, 7) 1.2.İdiyopatik Parkinson Hastalığı (İPH) Klinik Özellikleri Parkinsonizm vakalarının yaklaşık %75-80 ini oluşturan İPH, sinsi bir şekilde başlayan ve kademeli seyreden bir hastalıktır. Hastalığın ana belirtileri ortaya çıkmadan önce nonspesifik semptomlardan oluşan prodromal bir dönemin olması söz konusu olabilir (1, 8, 9). Gonera ve arkadaşları tarafından yapılan ve daha öncekileri de kapsayan bir vaka kontrol çalışmasında 4 ile 6 yıl süren bir prodromal dönem olduğu tespit edilmiştir. Bu dönem fibromiyalji, kas ve eklemlerde gerginlik, kişilik değişiklikleri, çabuk yorulma, hipertansiyon ile karakterizedir. Bu erken ve spesifik olmayan semptomlara genellikle, klasik PH motor belirtilerinin ortaya çıkması ile hastalarda hastalıklarının farkındalığı oluşur. Parkinson Hastalığı nın varlığını önceden haber 4

10 veren diğer önemli özellikler; bir kaç yıl boyunca klasik belirtilerin önüne geçmiş olan tek yönlü eylem distonisi ve REM uyku davranış bozukluklarıdır. Çoğu PH hastası koku alma duyularını hastalığın erken safhalarında kaybederler (6). Tek yanlı, genelde üst ekstremite başlangıçlı ince hareketlerde yavaşlama, tutukluk, beceriksizlik/tremor, rijidite, bradikinezi, postural instabilite hastalığın ana belirtileridir. Yürüme bozukluğu, postür değişiklikleri, konuşma bozukluğu, disfaji, siyalore, mikrografi, otonom fonksiyon bozuklukları, sebore, göz hareketlerinde bozukluk, konjonktivit, ağrılar, duyusal yakınmalar, depresyon, uyku bozuklukları, demans, psikoz, REM (hızlı göz hareketli) uyku evresi davranış bozuklukları klinik tabloda yer alabilmektedir (1, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10) Ana Bulgular Tremor İdiyopatik Parkinson Hastalığı nın en iyi tanımlanan ve en spesifik bulgusu istirahat tremorudur. İlk motor semptom %50-75 hastada tremor olup, klinik izlem süresince hafiften belirgine kadar değişen ölçülerde tremor saptanma oranı %85 lere ulaşmaktadır (5, 9, 10, 11). Otopsi ile PH tanısı kanıtlanan hastalarda herhangi tip bir titreme (istirahat, postural) görülme oranı % aralığında bulunmuştur (6). Sıklıkla üst ekstremite distalinden tek taraflı olarak başlar. Bazı hastalarda sadece tek bir parmağı etkileyebilir. Sıklıkla işaret ve baş parmağın ritmik, alternan oppozisyonu ile şekillenen stereotipik para sayma hareketidir. Yıllar içinde tremor ekstremitelerin proksimaline 5

11 yayılım gösterir ve aynı taraf bacak ile karşı taraf ekstremiteleri de tutar (1, 9). Hastaların %15 inde hastalığın hiçbir döneminde tremor gözlenmez (5, 12). İdiyopatik Parkinson Hastalığı nın tremorunun tipik frekansı 3-7 Hz arasında olup, sıklıkla 4-5 Hz düzeyinde seyreder. Tremorun şiddeti ani dalgalanmalar gösterir, yürüme ve heyecanla artar, ancak tremor frekansı sabit kalır (1, 2, 9). Hastaların % ında daha hızlı frekanslı (5-8 Hz) postural - kinetik tremor tabloya eşlik eder. Hastalığın ilk bulgusu esansiyel tremora benzer şekilde postural tremor olabilir. Burada görülen postural tremorun ayırt edici özelliği kolların ileriye uzatılması ile tremorun ortaya çıkması arasında saniyeler ile bir dakikaya kadar süren bir latent evrenin olmasıdır (13). İdiyopatik Parkinson Hastalığı nda görülen tremor en sık ellerde görülmekle beraber ayaklar, dil, çene ya da dudaklarda da görülebilir ve diğer ana belirtilere göre daha yavaş bir ilerleme gösterir (1, 2, 9). Ses ve baş tremoru beklenmemektedir. Tremor stres ile mental aktivite sırasında (örneğin bir aritmetik işlevi yaparken), yürürken, diğer ekstremitenin motor hareketi sırasında artar. O ekstremitenin harekete başlamasıyla, REM uykusuna dalındığında kaybolur ama hafif uykuda ve uyanıldığında tekrar belirir (1, 6, 14). Rijidite Rijidite; ekstremite, boyun veya gövdenin pasif hareketi sırasında her yöne ve tüm hareket genliği boyunca hissedilen, agonist ve antagonist kaslarda eş zamanlı olarak tonusun artmasına bağlı olarak saptanan dirençtir. Tremora oranla daha az sıklıkla görülür. Hastalığın ileri aşamalarında ortaya çıkma eğilimindedir. El bileğini hareket ettiren kaslarda olduğunda dişli çark belirtisi adını alır. 6

12 Rijidite, tüm kas gruplarını (ekstremite, aksiyel, fleksör, ekstansör) tutabilir. Proksimal (boyun, omuz, kalça) ve distal (el ve ayak bilekleri) yerleşimli olabilir. Kol bileği fleksör ve ekstansörlerini aynı oranda etkilerken, trisepslere göre bisepslerde, hamstringlere göre quadrisepslerde, plantar fleksörlere göre dorsifleksörlerde daha belirgin görülür (1, 5, 6, 9, 14). Rijidite, tremora göre daha az değişken bir bulgu olup, hastanın fonksiyonel dizabilitesini daha iyi yansıtır. İstemli hareket hızını sınırlamasına rağmen rijiditesi olan bazı hastalar motor işlevlerini sürdürebilirler ve bu nedenle bradikinezi, hastanın özürlülüğünde rijiditeden daha belirleyicidir. Hafif hastalarda rijiditeyi ortaya çıkarmak, ancak karşı ekstremiteye tekrarlayıcı hareketler yaptırmakla mümkün olabilir (1, 5, 9, 14). Rijidite sıklıkla el bileğinde pasif rotasyon hareketleri ve dirsekte fleksiyon ve ekstansiyon hareketleri ile değerlendirilir. Hastalar rijiditeyi ekstremitelerde, boyunda, bazen de sırt kaslarında subjektif sertlik veya kasılma şeklinde tanımlayabilir. Bazen rijiditeye bağlı rahatsızlık ve gerçek ağrı hastanın geliş yakınması olabilir. Rijiditeye bağlı ağrılı omuza yanlışlıkla artrit, bursit ya da rotator cuff yırtığı tanısı konulabilir. Rijidite sıklıkla boyun ve gövdede fleksiyon gibi postural deformitelerle birliktedir (14). Rijiditenin derecesi değişkendir ve genellikle tremor gibi tek taraflı başlar ve daha sonra karşı tarafa yayılabilir. Görülme sıklığı açık bir biçimde yalnızca bazı serilerde bildirilmiştir ve oranlar %89-99 arasında değişmektedir (15). Akinezi/ Bradikinezi Akinezi hareketin olmayışını, bradikinezi ise yavaşlığını tanımlar. 7

13 Bradikinezi, bazal gangliyon disfonksiyonunun en karakteristik semptomudur ve tüm hastalarda görülür. Hastalığın en fazla özürlülüğe neden olan semptomları arasında yer alır (1, 6, 9). Altın standart olarak kabul edilen UK Brain Bank tanı kriterlerine göre İPH tanısı için bradikinezi varlığı şarttır (6, 7, 16). Hastalığın erken dönemlerinde hareket amplitüdünde azalma (hipokinezi) ön planda iken zamanla bradikinezi ve akinezi tabloya eklenir. Başlangıçta distal grup kaslarda kısıtlılık (mikrografi, parmak hareketlerinde kısıtlılık) varken zamanla tüm kas grupları etkilenir. Elin alternan supinasyon- pronasyon hareketi gibi ardı sıra yapılması gerekli motor işlevler ve düğme iliklemek gibi kompleks işlevler yerine getirilemez (1, 7, 9). Bradikinezinin manifestasyonları arasında mimik hareketlerinin ortadan kalkması ve göz kırpmanın azalmasıyla yüzün ifadesiz görünüm alması (maske yüz, bradimimi), monoton, alçak sesle, hipofonik konuşma (hipokinetik dizartri), spontan yutma işlevinin azalmasına bağlı ağızda salya birikimi ve akması (siyalore), yürüme sırasında otomatik kol hareketlerinin azalması veya kaybolması (assosiye hareketlerin kaybı) sayılabilir. Bradikinezi de diğer parkinsoniyen bulgular gibi hastanın duygusal durumu ile bağlantılıdır (1, 2, 9, 14). Hastalar durumu genellikle harekete başlarken ve hareket esnasında sarf edilen aşırı gayret, zayıflık, yorgunluk, ince hareketleri yapmakta zorluk gibi tabirlerle aktarırlar. Genel olarak basamaklı eylemleri gerçekleştirmede ya da çoklu görevlerde harekete geçişte zorlandıklarının farkına varırlar (6). 8

14 Postural İnstabilite Postural refleksler dik durmamızı ve postürümüzü sürdürürken dengemizi korumamızı, dönüşlerde veya yürüyüş sırasında yön değiştirirken dengemizi kaybetmememizi sağlar. Postural reflekslerin kaybına bağlı olarak gelişen postural instabilite, İPH nın en az spesifik, en fazla özürlülük yaratan ve tedaviye en az yanıt veren ana bulgusudur (7, 9, 13). James Parkinson tarafından daha küçük ve çabuk (aceleci) adımlar atmak için dayanılmaz bir istek (çekim) duymak ve bu suretle istem dışı bir şekilde koşma hızını benimsemek olarak tanımlanmıştır (6). Hastalarda kol fleksiyonu ile başlayan, gövde ve boyun fleksiyonu ile devam eden öne eğik bir postür gelişir. Zamanla propulsiyon (öne düşme eğilimi) ya da retropulsiyon (arkaya düşme eğilimi) ile bağlantılı denge kaybı gelişir. Bu bulgular sıklıkla hastalığın geç evrelerinde ortaya çıkar (9). Postural instabilitenin derecesini değerlendirmek için çekme (pull) testi kullanılır. Bu test ile hastanın omuzlarına uygulanan ani bir çekmeye verdiği postural yanıt değerlendirilir. Normalde hasta bir veya iki adım geriye gelmeli ve durmalıdır. Postural refleksleri azalmış bir hasta sandalyeye oturma girişiminde aniden, kontrolsüz bir biçimde sandalyeye çöker. Bu belirtiye de sitting en bloc adı verilir. Postural instabilitesi olan hastalarda, özellikle gövdede fleksiyon postürü varlığında, festination şeklinde giderek hızlanan bir yürüyüş ortaya çıkar. Bu arada hasta adeta düşmemek için ağırlık merkezini yakalamaya çalışır şekilde yürür ve durmakta güçlük çeker (1, 9, 14). Postural instabilite dopaminerjik tedaviye en dirençli klinik bulgudur. 9

15 İdiyopatik Parkinson Hastalığı tanısı için değişik tanı kriterleri geliştirilmiştir. Bunlar arasında en sık kullanılan Hughes ve arkadaşlarının 1992 yılında yayınladıkları tanı kriterleridir. Bu kriterlere göre tanı 3 basamaktan oluşmaktadır (7, 16) (Tablo 1). TABLO 1: İdiyopatik Parkinson Hastalığı nın klinik tanısı 1) Parkinsoniyen sendromun tanısı: Bradikinezi Aşağıdakilerden en az birinin bulunması 4-6 Hz istirahat tremoru Rijidite Vizüel, vestibuler, serebellar veya proprioseptif fonksiyon bozukluğunun neden olmadığı postural instabilite 2) İPH için dışlama kriterleri Tekrarlayan inme öyküsü (Basamaklı gidiş) Tekrarlayan kafa travması öyküsü Kesin ensefalit öyküsü Okülojirik kriz Semptomların başlangıcında nöroleptik kullanımı Birden fazla aile bireyinde benzer hastalık Spontan remisyon İlk 3 yıldan sonra sadece unilateral tutuluşun varlığı Supranükleer bakış paralizileri Serebellar bulgular Erken ve şiddetli otonomik yetmezlik 10

16 Erken ve şiddetli demans Yüksek doz levodopaya kötü yanıt Babinski bulgusu Bilgisayarlı tomografide tümör ve kommünikan hidrosefalinin varlığı 3) İPH için destekleyici kriterler Aşağıdakilerden en az üçünün bulunması Unilateral başlangıç Progresif seyirli olması Hastalığın başladığı tarafta bulguların asimetrik olarak daha belirgin devam etmesi Levodopaya çok iyi (%70-100) yanıt olması En az 5 sene veya daha fazla levodopaya yanıtın devam etmesi Levodopaya bağlı diskinezilerin ağır olması Klinik seyirin 10 yıl ya da daha fazla devam etmesi İdiyopatik Parkinson Hastalığı, hemen daima asimetrik başlar ve %70 hastada ilk semptom tremordur. Hastalarda yukarıda sayılan belirtilerin değişik kombinasyonları görülebilir. Ayrıca hastalığın genellikle ileri dönemlerinde ortaya çıkabilen otonomik disfonksiyon (semptomatik ortostatik hipotansiyon, impotans, miksiyon-defekasyon problemleri), demans ve hastalığın her döneminde görülebilen depresyon gibi bulgular klinik tabloya eklenebilir (1, 7, 8, 10, 17) ( Tablo 2 ). TABLO 2: İdiyopatik Parkinson Hastalığı nın sekonder bulguları Kognitif disfonksiyon (Demans, bradifireni, vizyospasyal defisitler) Psikiyatrik bulgular (Depresyon, anksiyete, uyku bozuklukları) 11

17 Kraniofasiyal semptomlar (Maske yüz, göz kırpmanın azalması, akomodasyonun bozulmasına bağlı bulanık görme, olfaktor bozukluklar, dizartri, pallilali, disfaji, siyalore) Otonomik disfonksiyon (Ortostatik hipotansiyon, konstipasyon, aşırı terleme, anormal termoregülasyon, üriner problemler, meteorizm) Duyusal semptomlar (kramp, parestezi, ağrı) Kas-iskelet sistemi deformiteleri(skolyoz, bilek ve ayak distonisi) Deri bulgusu (Sebore) Diğer bulgular (Mikrografi, kilo kaybı...) Epidemiyoloji Kural olarak İPH 40 ile 70 yaşları arasında, en sık olarak da yaşları arasında başlar. Erken başlangıçlı PH (aile hikayesi sık olarak tespit edilir) vakalarını iki gruba ayırmak mümkündür: 1. Jüvenil Parkinsonizm: 21 yaş altı vakalardır. Distoni sık görülebilir (Dopaya cevaplı distoni ile karışabilir). Erken motor fluktuasyonlar ve diskinezi gözlenir. Pozitron Emisyon Tomografi (PET) te fluoradopa uptake azalmış olarak tespit edilir. 2. Genç başlangıçlı Parkinsonizm: yaş arasında gözlenir. Geç başlangıçlı PH ile benzer klinik tablosu olup erken motor fluktuasyonların ve diskinezilerin görülmesi ile tanımlanır. Bu vakalarda demans insidansı düşük tespit edilmiştir. Parkinson Hastalığı erkeklerde daha sıktır ve erkek/kadın oranı 3/2 dir. Prevalans kişide yaklaşık 160 vaka, insidans ise de 20 vakadır. İnsidans ve prevalans yaşla birlikte artış göstermektedir (1, 5, 6). 12

18 Tüm ülkeler, tüm etnik gruplar ve tüm sosyoekonomik sınıflarda görülür ancak Afrikalı Amerikalılarda insidansı beyazların dörtte biridir. Asyalılarda insidansı beyazların üçte biri ile yarısı arasındadır. Kuzey Amerikalılarda daha sık görüldüğü tespit edilmiştir (1) Etiyoloji Kalıtsal yatkınlık, çevresel toksinler ve yaşlanmanın değişik orandaki katkısı ile büyük olasılıkla multifaktoriyel bir etiyoloji söz konusudur (4, 5). 2. PARKİNSON HASTALARINDA HİPERSALİVASYON VE YUTKUNMA GÜÇLÜĞÜ 2.1.Hipersalivasyon Parkinsonda görülen hipersalivasyonun nedeni, gün boyunca üretilen tükürük salgısının düzenli olarak yutulamamasıdır. Siyalore ise normal salgılanan tükürüğün çeşitli nedenlerle yutulamaması nedeniyle ağızdan akmasıdır. Siyalore, Parkinson hastalarının büyük çoğunluğunda (%70-78) mevcuttur (21). Bu durum Parkinson hastalarının yaklaşık %10 kadarında sosyal açıdan da sorun yaratacak düzeylere ulaşmaktadır. 2.2.Siyalore tedavisi Salya akmasını azaltmak için şu yöntemler uygulanabilir Parkinson derneği.cm 1) Ağızda sakız, şeker gibi maddeler bulundurarak, otomatik yutma işlevini artırma sağlanabilir. 2) Konuşma terapileri bazı olgularda faydalı olabilir. 13

19 3) Hastalığınıza yönelik ilaç dozlarının doktorunuz tarafından ayarlanması soruna çözüm getirebilir. 4) Bu önlemler yetersiz kalırsa ve doktorunuz uygun görürse, tükrük bezlerine, salgı yapımını azaltmak amacıyla, botulinum toksin enjeksiyonları uygulanabilir. Siyalore tedavisinde klasik tedavi seçeneği olarak antikolinerjik ilaçlar kullanılmaktadır. Ancak antikolinerjik kullanımı, hem siyalore tedavisinde yeterince etkili olamamakta hem de sistemik ve santral sinir sistemine bağlı pek çok yan etkisi bulunmaktadır (21,23). Kalıcı hipersalivasyon durumlarında cerrahi tedavi yöntemleri kullanılabilir. Bu tedavilerden bazıları: tükürük bezinin rezeksiyonu, boşaltıcı kanalların transpozisyonu. Bazı ender durumlarda ise radyoterapiye başvurulabilir. Parkinsonun güncel tedavisinde Clostridium botulinum toksini kullanılmaktadır. Günümüzde ülkemizde 2 farklı firma tarafından üretilen ve yaygın olarak kullanılan 2 Botulinum toksini tip A preparatı ( Botox ve Dysport ) bulunmaktadır. Botulinum toksini enjeksiyonu, doza ve uygulama yerine bağlı olmak üzere, belirgin bir güçsüzlüğe yol açmaksızın aşırı aktivitede azalmaya neden olmaktadır (22). Bu etki uygulamadan 1-14 gün sonra ortaya çıkar ve ortalama 3-4 ayda sonlanır. 2.3.Yutkunma güçlüğü Yutma otomatik olarak yapılan karmaşık bir eylemdir. Normalde gıdaların boğazı geçip yemek borusuna iletilmesi için boğaz kaslarının sırayla kasılıp gevşemesi gerekir. Parkinson hastalığında yutma kaslarının hareket azlığına bağlı olarak gıdaları yutma güçlüğü ortaya çıkabilir. Yutma hızının azalmasının yanı sıra, 14

20 çiğneme de yavaşlamış olduğu için yemek ağzın gerisinde ve boğazda birikir. Hasta son gıda parçasını da yuttuktan sonra yeni lokmayı yutmaya girişir, ancak peş peşe yutamadığı için lokmalar boğazında asılı kalmış gibi bir his verir. Sıvı ve katılar aynı zorlukla yutulur, ancak yumuşak gıdaların mideye daha çabuk indiği bilinir. 3. PARKİNSON TEDAVİSİNDE KULLANILAN İLAÇLAR 1) Dopaminerjik İlaçlar Amantadin Kabergolin Levodopa Lizurid Pramipeksol 2) Dopamin Agonistleri Apomorfin Bromokriptin Levodopa Karbidopa Pergolid Ropinirol Rotigotin 3) Selektif MAO-B İnhibitörleri (Monoaminooksidaz-B) Rasajilin Selejilin 4) COMT İnhibitörleri (Katekol-O-Metil Transferaz) Entakapon Tolkapon 15

21 5) Dekarboksilaz İnhibitörleri Benserazid 6) Antikolinerjik İlaçlar Benztropin Biperiden Bornaprin Difenhidramin Orfenadrin Prosiklidin Solifenasin Triheksifenidil 3.1.DOPAMİNERJİK İLAÇLAR AMANTADİN Amantadin in indirekt bir dopaminerjik etki ile PH semptomlarını düzelttiği tesadüfen saptanmıştır. Ancak Amantadin tüm dopaminerjik ilaçlardan daha zayıf etkilidir. Ülkemizde Amantadin sülfat olarak bulunmaktadır. PH nın erken evresinde hafif olguların monoterapisinde kısa süreli de olsa kullanılabilir. Amantadin sadece semptomatik tedavinin erken döneminde Levodopa kullanımını ertelemek ya da dozunu düşürmek için değil, ayrıca ileri evrede Levodopa ya ve dopamin agonistlerine ek tedavi olarak da kullanılabilir. Amantadin in Levodopa ile kombine kullanımının PH tedavisinde yararlı olduğu kanıtlanmıştır (30). 16

22 Yan Etkileri Amantadin in antikolinerjik yan etkileri saptanmıştır. Bu yan etkilerin arasında terleme ve salivasyonun inhibisyonu, midriyazis, bulantı, diyare sıklıkla görülmektedir (20) LEVODOPA Levodopa PH tedavisinde semptomatik etkisi en güçlü anti-parkinsonien ilaçtır (24). Levodopa PH da birçok belirtiyi, özellikle bradikinezi ve rijiditeyi, hızla ve etkin şekilde kontrol eder. Ancak, özellikle genç hastalarda, motor komplikasyon oluşturma potansiyeli kullanımını sınırlamaktadır. Levodopa uzun süre kullanıldığında hastalar önce etki süresinin kısalmasına bağlı bir dozun etkisinin diğer dozu yakalayamadığı dönemler, daha sonra da beklenmedik zamanlarda iyi ( on ) ve kötü ( off ) oldukları on-off fenomeni gibi etkinlik dalgalanmaları yaşamaya başlarlar. Yan Etkileri Salivasyon üzerine bilinen bir yan etkisi olmamakla birlikte, tat alma duyusunda değişiklik ve tat kaybına neden olabilir (25) KABERGOLİN Kabergolin santral etkili, ergolin yapılı sentetik bir dopamin agonistidir. Parkinson Hastalığı na bağlı motor bozuklukların giderilmesinde kullanılır (20). 17

23 Yan Etkileri (20): Gastrointestinal bozukluklar; abdominal ağrı, bulantı, diyare Kardiyak bozukluklar; çarpıntı, kalp yetmezliği, perikardit Vertigo Psikiyatrik bozukluklar; anksiyete, depresyon, uykusuzluk, psikoz Sinir sistemi bozuklukları; baş ağrısı, diskinezi, konfüzyon, parestezi Vasküler bozukluklar; hipotansiyon, ortostatik hipotansiyon LİZURİD Lisurid dopamin agonisti bir ergot türevidir ve bromokriptine benzer şekilde kullanılır. Lisurid dopamin eksikliği ile karakterize bir hastalık olan Parkinson'da dopaminerjik etkisi ile hastalığın kontrol altına alınmasında yararlı olur. Hipokinezi, bradikinezi, akinezi, rigor ve tremoru düzeltir veya ortadan kaldırır. Parkinson hastalığında tek başına verildiği gibi, levodopa tedavisi altındaki on-off olayı görülen hastalarda tedaviye katılmak şeklinde de uygulanabilir (20). Yan Etkileri Bulantı, kusma, retroperitoneal fibrozis, paranoya, halüsinasyonlar, konfüzyon, baş ağrısı, diskinezi, hipotansiyon, öksürük gibi yan etkiler gözlenebilir (20) PRAMİPEKSOL Pramipeksol, ergot yapısı taşımayan bir dopamin agonistidir. Parkinson hastalığının tedavisinde levodopa ile birlikte ya da tek başına kullanılır. Pramipeksol, erken veya ilerlemiş Parkinson hastalarında çoğu zaman tedavinin başlangıcından sonraki 2-3 hafta içinde, hastanın motor performansını artırır ve günlük yaşamdaki 18

24 aktivitesini iyileştirir. Parkinson hastalığı ilerlemiş hastalarda "off" periyodunun süresini kısaltır ve levodopa dozunun yaklaşık %27 oranında azalmasını sağlar (20). Yan Etkileri Pramipeksol diğer dopamin agonistlerine kıyasla dopamin tip 3 (D 3 ) reseptörleri üzerine daha spesifik olduğu için, daha az ortostatik hipotansiyon yapar. Fakat bulantı, konstipasyon, uykusuzluk, konfüzyon gibi yan etkiler göstermektedir (20). 3.2.DOPAMİN AGONİSTLERİ APOMORFİN Apomorfin dopamin reseptör agonisti morfin türevi bir ilaçtır. Antiparkinson etkileri klinik ve farmakolojik bakımdan levodopaya benzer; fakat ondan daha hızlı etki gösterir. Apomorfin Parkinson hastalarının levodopa tedavisine cevap verip vermeyeceklerini belirlemek üzere diyagnostik amaçla kullanılır (20). Yan Etkileri (20): Gastrointestinal bozukluklar; bulantı, diyare, stomatit Kardiyak bozukluklar; anjina, çarpıntı, torsade de pointes, miyokard infarktüsü Psikiyatrik bozukluklar; anksiyete, depresyon, anksiyete, paranoya Sinir sistemi bozuklukları; baş ağrısı, ani uyku atağı, deliryum, senkop Vasküler bozukluklar; hipotansiyon, ortostatik hipotansiyon 19

25 3.2.2.BROMOKRİPTİN Bromokriptin kimyasal olarak ergot alkaloidleri ve liserjik aside benzeyen sentetik bir dopamin agonistidir. Çok yönlü bir ilaç olmasına ve değişik hiperprolaktinemi sendromlarında kullanılmasına rağmen, günümüzde en çok Parkinson hastalığının tedavisinde kullanılmaktadır (32). Yan Etkileri Bromokriptin sodyum atılımını hafifçe arttırırken, kan basıncını düşürebilir. Yüksek dozları vazokonstriksiyona neden olabilir. Bunların dışında idrara çıkış sayısında artma, ağız kuruluğu, bitkinlik, letarji, blefarospazm, bulanık görme, tinnitus, vertigo, kardiyak ritim bozukluklarına sebep olabilir (20) LEVODOPA-KARBİDOPA Oral uygulamayı takiben, levodopa hızla dekarboksile olur ve ekstraserebral dokularda dopamine dönüştürülür. Yanlızca çok küçük bir miktardaki levodopa değişmeden merkezi sinir sistemine ulaşır. Bu yüzden, uygun bir terapötik yanıt için sık aralıklarla yüksek dozda levodopa verilmesi gerekir. Bu da ekstraserebral dokularda oluşturulan dopamine atfedilebilecek birçok istenmeyen reaksiyonun oluşmasına yol açar (20). Levodopa, Parkinson hastalığı semptomları üzerine iyileştirici etkisini beyinde dopamine dekarboksile olarak gerçekleştirir. Kan-beyin bariyerini geçemeyen karbidopa, levodopanın yanlızca ekstraserebral dekarboksilasyonunu inhibe ederek, daha fazla levodopanın beyine geçmesini ve daha sonra dopamine çevrilmesini uygun hale getirir (20). 20

26 Yan Etkileri Sıklıkla oluşan yan etkiler, dopaminin merkezi nörofarmakolojik aktivitesine bağlıdır. Bu reaksiyonlar genellikle doz azaltılmasıyla hafifletilebilir. En sık rastlanan yan etkiler koreiform, distonik ve diğer istemsiz hareketleri içeren diskinezilerdir. Kas seğirmesi ve blefarospazm, doz azaltımını düşündürecek erken belirtiler olarak alınmalıdır (20) PERGOLİD Pergolid oral yoldan parkinson hastalığının tedavisi için kullanılan yarı sentetik bir ergot alkaloididir. Etkileri bakımından bu gruba giren bromokriptine benzer. Gravimetrik olarak değerlendirildiğinde, bromokriptin'e göre kat daha güçlüdür ve ona karşı tolerans kazanmış hastalarda da etkili olabilir (20). Yan Etkileri Pergolid, Bromokriptin'e göre daha az bulantı ve ortostatik hipotansiyona yapar. Ağız kuruluğuna (kserostomi) neden olur. Ayrıca abdominal ağrı, ateş, güçsüzlük, çarpıntı, akatizi, baş dönmesi görülür (20) ROPİNİROL Ropinirol ergot yapısı taşımayan oral bir dopamin agonistidir. İdiyopatik Parkinson hastalığı ile ilişkili işaret ve belirtilerin tedavisinde erken monoterapi ve L- dopa kombinasyonu halinde kullanılır. Monoterapi olarak kullanıldığında L-dopa tedavi gereksinimini geciktirir. Bu durum ropinirol'ün hastalığın erken döneminde yararlı olduğuna işaret eder (20). 21

27 Yan Etkileri Salivasyonu azalttığı ve kserostomiye neden olduğu bilinmektedir. Anoreksi, bulantı, kusma, vertigo, anksiyete, diskineziye neden olabilmektedir (20) ROTİGOTİN Rotigotin hidroklorür ergolin özelliği olmayan bir dopamin agonistidir. Parkinson hastalığının tedavisinde transdermal terapötik sistem (TTS) şeklinde kullanılan ilk ilaçtır. Eş zamanlı olarak levodopa tedavisi görmeyen Parkinson hastalarındaki etkinliği kanıtlanmış olmasına rağmen, rotigotin günlük levodopa gereksinimini azaltabilir. Rotigotin tedavisi Parkinson hastasının motor performansını ve günlük yaşamındaki aktivitesinin artmasını sağlar (20). Yan Etkileri Ağız kuruluğu, kontakt dermatit, eritem, anafilaktoid reaksiyonlar, ateş, bitkinlik, sinüs taşikardisi, hipotansiyon, konfüzyon gibi yan etkileri mevcuttur (20). 3.3.SELEKTİF MAO-B İNİBİTÖRLERİ RASAJİLİN Rasajilin, yeni antiparkinson sınıfına dahil ilaçlardan biridir ve kombine etki mekanizmasına sahiptir. Rasajilin, hem ana ilaç hem de ana metaboliti olan 1-aminoindan yoluyla nöroprotektif etki gösterir ve rasajilinin selektif irreversibl monoamin oksidaz tip B'yi (MAO-B) inhibe edici etkisi vardır (25). 22

28 Yan Etkiler Baş ağrısı, gribal sendrom, hastalık hali, boyun ağrısı, dispepsi, konjunktivit, ağız kuruması, artralji, tenosinovit, anormal rüyalar, ataksi, distoni, deri melanomu ve döküntü (25) SELEJİLİN MAO-A, insan organizmasında en yüksek seviyelerini intestinal ortamda oluşturur (20). MAO-B ise serebral ortamda yüksek konsantrasyonlarla ulaşır ve dopaminin katabolize edilmesinde önemli rol oynar. Bu nedenle MAO-B enzimi üzerinde selektif bir inhibitör etkiye sahip olan substanlar, serebral dokulardaki dopamin yıkımını belirli oranlarda önlerler ve böylelikle dopaminin beyinde yeterli düzeyde bulunmasını sağlarlar. Yani beyin dokusundaki dopaminin katabolizmasının inhibe ederek, morbus parkinson tedavisinde önemli bir destek sağlar (33). Yan Etkiler Bulantı, nadiren kusma, ağız kuruluğu, ortostatik hipotansiyon, uykusuzluk, ajitasyon, anksiyete, nadiren halüsinasyon (33). 3.4.COMT İNHİBİTÖRLERİ ENTAKAPON Levodopa preparatlarıyla birlikte kullanılmak üzere tasarlanmış, reversibl, spesifik ve etkisini esas olarak periferde gösteren bir COMT inhibitörüdür. COMT enzimini inhibe ederek levodopanın,3-o-metildopa (3-OMD)'ya metabolize 23

Parkinson Hastalığının Klinik Özellikleri

Parkinson Hastalığının Klinik Özellikleri İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri Nörolog Olmayanlar İçin Nöroloji Sempozyum Dizisi No: 42 Ocak 2005; s. 249-254 Parkinson Hastalığının Klinik Özellikleri Doç. Dr. Sibel Ertan

Detaylı

Parkinson hastalığı beyindeki hücre dejenerasyonu (işlev kaybı ile hücre ölümü) ile giden bir nörolojik

Parkinson hastalığı beyindeki hücre dejenerasyonu (işlev kaybı ile hücre ölümü) ile giden bir nörolojik Parkinson Hastalığı Nedir? Parkinson hastalığı beyindeki hücre dejenerasyonu (işlev kaybı ile hücre ölümü) ile giden bir nörolojik hastalıktır. Bu hastalıkta beyinde dopamin isimli bir molekülü üreten

Detaylı

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy

YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR. Prof. Dr. Mehmet Ersoy YAŞLILIKTA SIK GÖRÜLEN HASTALIKLAR Prof. Dr. Mehmet Ersoy DEMANSA NEDEN OLAN HASTALIKLAR AMAÇ Demansın nedenleri ve gelişim sürecinin öğretmek Yaşlı bireyde demansa bağlı oluşabilecek problemleri öğretmek

Detaylı

PARKİNSON HASTALIĞI. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

PARKİNSON HASTALIĞI. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak PARKİNSON HASTALIĞI Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND

Detaylı

Uykuyla İlişkili Hareket Bozuklukları. Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU

Uykuyla İlişkili Hareket Bozuklukları. Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU Uykuyla İlişkili Hareket Bozuklukları Dr. Kemal HAMAMCIOĞLU ICSD-2 (International Classification of Sleep Disorders-version 2) 2005 Huzursuz bacaklar sendromu Uykuda periyodik hareket bozukluğu Uykuyla

Detaylı

Parkinson ve Alzheimer hastalığı tedavisi

Parkinson ve Alzheimer hastalığı tedavisi Parkinson ve Alzheimer hastalığı tedavisi Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.com Son güncelleme: 21.10.2010 2 2/37 1 Parkinson hastalığı

Detaylı

ANTİPARKİNSON İLAÇLAR

ANTİPARKİNSON İLAÇLAR ANTİPARKİNSON İLAÇLAR Prof. Dr. Can Pekiner 14 Mart 2007 Parkinson hastalığı, hastalığı bulan kişinin adıyla anılan bir dejeneratif hastalıktır. 50 yaş ve üzeri popülasyonda daha çok rastlanır. Beyinde

Detaylı

Temelde akılda tutulması gereken nöbetlerin iki çeşit olduğudur parsiyel (yani beyinde bir bölgeye sınırlı başlayan nöbetler jeneralize (beyinde

Temelde akılda tutulması gereken nöbetlerin iki çeşit olduğudur parsiyel (yani beyinde bir bölgeye sınırlı başlayan nöbetler jeneralize (beyinde EPİLEPSİ Basitleştirilmiş şekliyle epilepsi nöbeti kısa süreli beyin fonksiyon bozukluğuna bağlıdır, ve beyin hücrelerinde geçici anormal deşarjlar sonucu ortaya çıkar. Epilepsi nöbetlerinin çok değişik

Detaylı

PARKİNSON HASTALIĞI: SORU CEVAP. Prof Dr. Dilek İnce Günal Marmara Üniversitesi Tıp Fak. Nöroloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi

PARKİNSON HASTALIĞI: SORU CEVAP. Prof Dr. Dilek İnce Günal Marmara Üniversitesi Tıp Fak. Nöroloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi PARKİNSON HASTALIĞI: SORU CEVAP Prof Dr. Dilek İnce Günal Marmara Üniversitesi Tıp Fak. Nöroloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Sorular: 1. PARKİNSON HASTALIĞI NEDİR? 2. PARKİNSON HASTALIĞI NEDEN OLUR? 3.

Detaylı

ÜRÜN BİLGİSİ. 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ALZAMED hafif ve orta şiddette Alzheimer tipi demansın semptomatik tedavisinde endikedir.

ÜRÜN BİLGİSİ. 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ALZAMED hafif ve orta şiddette Alzheimer tipi demansın semptomatik tedavisinde endikedir. ÜRÜN BİLGİSİ 1. ÜRÜN ADI ALZAMED 5 mg Film Tablet 2. BİLEŞİM Etkin madde: Donepezil hidroklorür 5 mg 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR ALZAMED hafif ve orta şiddette Alzheimer tipi demansın semptomatik tedavisinde

Detaylı

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011

Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri. Sena Aydın 0341110011 Yaşlanmaya Bağlı Oluşan Kas ve İskelet Sistemi Patofizyolojileri Sena Aydın 0341110011 PATOFİZYOLOJİ Fizyoloji, hücre ve organların normal işleyişini incelerken patoloji ise bunların normalden sapmasını

Detaylı

TÜRK ECZACILARI BİRLİĞİ MERKEZ HEYETİ

TÜRK ECZACILARI BİRLİĞİ MERKEZ HEYETİ Evrak Tarih ve Sayısı: 09/04/2015-1549 *BD211141251* TÜRK ECZACILARI BİRLİĞİ MERKEZ HEYETİ Sayı : 39.A.00/ Konu : Danıştay Kararı İle İlgili Duyuru Ankara, BÖLGE ECZACI ODASI YÖNETİM KURULU BAŞKANLIĞINA

Detaylı

Tremor: Parkinson sendromunda görülen tremor tipik olarak; İstirahat halinde ortaya çıkan,

Tremor: Parkinson sendromunda görülen tremor tipik olarak; İstirahat halinde ortaya çıkan, PARKİNSONİZM Dr Eşref AKIL Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji A.B.D. Parkinsonizm TANIM: Parkinsonizm kelimesi belli bir hastalıktan çok, değişik nedenlere bağlı olarak ortaya çıkan bir dizi belirtiyle

Detaylı

Demans ve Alzheimer Nedir?

Demans ve Alzheimer Nedir? DEMANS Halk arasında 'bunama' dedigimiz durumdur. Kişinin yaşından beklenen beyin performansını gösterememesidir. Özellikle etkilenen bölgeler; hafıza, dikkat, dil ve problem çözme alanlarıdır. Durumun

Detaylı

Motor Nöron ve Kas Hastalıkları. Uzm Dr Pınar Gelener

Motor Nöron ve Kas Hastalıkları. Uzm Dr Pınar Gelener Motor Nöron ve Kas Hastalıkları Uzm Dr Pınar Gelener Genel Bilgiler Vücudun herhangi bir bölümünde kas kuvveti azalması: parezi Tam kaybı (felç) : paralizi / pleji Vücudun yarısını tutarsa (kol+bacak)

Detaylı

PARKİNSON HASTALIĞI Parkinsonizm e Yol Açan Bazı Nedenler 1)Parkinson hastalığı: 2)Parkinson-artı sendromlar: 3)İkincil (sekonder) parkinsonizm:

PARKİNSON HASTALIĞI Parkinsonizm e Yol Açan Bazı Nedenler 1)Parkinson hastalığı: 2)Parkinson-artı sendromlar: 3)İkincil (sekonder) parkinsonizm: PARKİNSON HASTALIĞI Hareketlerde yavaşlık, kaslarda sertlik, duruş ve denge bozukluğu, daha az sıklıkla da titreme gibi Parkinson hastalığının tipik belirtilerinin görüldüğü, ancak farklı nedenlere bağlı

Detaylı

Hepatik Ensefalopati. Prof. Dr. Ömer Şentürk

Hepatik Ensefalopati. Prof. Dr. Ömer Şentürk Hepatik Ensefalopati Prof. Dr. Ömer Şentürk Hepatik Ensefalopati : Terminoloji Tip A Akut karaciğer yetmezliği ile birlikte Tip B Porto-sistemik Bypass ile birlikte (intrensek hepatosellüler yetmezlik

Detaylı

MULTİPL SKLEROZ(MS) Multipl Skleroz (MS) genç erişkinleri etkileyerek özürlülüğe en sık yolaçan nörolojik hastalık

MULTİPL SKLEROZ(MS) Multipl Skleroz (MS) genç erişkinleri etkileyerek özürlülüğe en sık yolaçan nörolojik hastalık MULTİPL SKLEROZ(MS) Multipl Skleroz (MS) genç erişkinleri etkileyerek özürlülüğe en sık yolaçan nörolojik hastalık MS Hasta Okulu 28.05.2013 Multipl skleroz (MS) hastalığını basitçe, merkezi sinir sistemine

Detaylı

AROMATĠK AMĠNO ASĠT DEKARBOKSĠLAZ AKTĠVĠTESĠNDE ARTIM TETĠKLEME NĠTELĠĞĠ SERGĠLEYEN PĠRANOZĠN TÜREVLERĠNĠ HAĠZ BĠR KOMPOZĠSYON VE

AROMATĠK AMĠNO ASĠT DEKARBOKSĠLAZ AKTĠVĠTESĠNDE ARTIM TETĠKLEME NĠTELĠĞĠ SERGĠLEYEN PĠRANOZĠN TÜREVLERĠNĠ HAĠZ BĠR KOMPOZĠSYON VE 1 Tarifname AROMATĠK AMĠNO ASĠT DEKARBOKSĠLAZ AKTĠVĠTESĠNDE ARTIM TETĠKLEME NĠTELĠĞĠ SERGĠLEYEN PĠRANOZĠN TÜREVLERĠNĠ HAĠZ BĠR KOMPOZĠSYON VE BU KOMPOZĠSYONUN DOPAMĠNERJĠK DEFEKTLERĠN TEDAVĠSĠ AMAÇLI KULLANIMI

Detaylı

CABASER 1 mg Tablet FORMÜLÜ: CABASER 1 mg Tablet: Bir tablet 1 mg kabergolin içerir. FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ : Farmakodinamik Özellikler

CABASER 1 mg Tablet FORMÜLÜ: CABASER 1 mg Tablet: Bir tablet 1 mg kabergolin içerir. FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ : Farmakodinamik Özellikler CABASER 1 mg Tablet FORMÜLÜ: CABASER 1 mg Tablet: Bir tablet 1 mg kabergolin içerir. FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ : Farmakodinamik Özellikler CABASER Tabletin etken maddesi olan kabergolin, güçlü ve uzun süreli

Detaylı

ÇOCUKLARDA HAREKET SİSTEMİ MUAYENESİ (ROMATOLOJİK MUAYENE) Özgür KASAPÇOPUR

ÇOCUKLARDA HAREKET SİSTEMİ MUAYENESİ (ROMATOLOJİK MUAYENE) Özgür KASAPÇOPUR ÇOCUKLARDA HAREKET SİSTEMİ MUAYENESİ (ROMATOLOJİK MUAYENE) Özgür KASAPÇOPUR HAREKET SİSTEMİ Üç ana yapı taşı Kemikler Kaslar Eklemler Oynamaz eklemler (Kafa tası) Yarı oynar eklemler (Omurga) Oynar eklemler

Detaylı

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak İNME Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları TND ye aittir. Kaynak

Detaylı

REM UYKU ĠLĠġKĠLĠ PARASOMNĠLER. Dr Selda KORKMAZ 25-26 Ģubat 2012

REM UYKU ĠLĠġKĠLĠ PARASOMNĠLER. Dr Selda KORKMAZ 25-26 Ģubat 2012 REM UYKU ĠLĠġKĠLĠ PARASOMNĠLER Dr Selda KORKMAZ 25-26 Ģubat 2012 REM uyku iliģkili parasomniler; REM uyku davranıģ bozukluğu Tekrarlayan izole uyku paralizisi Kabus bozukluğu REM UYKU DAVRANIġ BOZUKLUĞU

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu. Yaşlı Bakım-Ebelik. YB 205 Beslenme İkeleri Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik YB 205 Beslenme İkeleri Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr YAŞLANMA Amerika da yaşlı bireyler eskiye göre

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Her bir kutuda 100 adet tablet içeren ambalajlarda kullanıma sunulmaktadır.

KULLANMA TALİMATI. Her bir kutuda 100 adet tablet içeren ambalajlarda kullanıma sunulmaktadır. KULLANMA TALİMATI AKINETON 2 mg Tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir tablet 2 mg biperiden hidroklorür içerir Yardımcı maddeler: Kalsiyum hidrojenfosfat, mikrokristalize selüloz, kopolividon, laktoz,

Detaylı

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi

Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Beyin Tümörleri Çene Eklemi (TME) ve Yüz Ağrıları Merkezi Sizde mi Diş Sıkıyorsunuz? Diş sıkma ve gıcırdatma, gece ve/veya gündüz oluşabilen istemsiz bir aktivitedir.

Detaylı

Astım Tedavisinde Kullanılan İlaçların

Astım Tedavisinde Kullanılan İlaçların Bölüm 25 Astım Tedavisinde Kullanılan İlaçların Yan Etkileri Astım Tedavisinde Kullanılan İlaçların Yan Etkileri Dr. Fevzi DEMİREL Nefesle Alınan Kortizonlu İlaçların Yan Etkileri Astım tedavisinde kullanılan

Detaylı

NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR

NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR NÖROMUSKÜLER HASTALIKLAR Yayın Yönetmeni Prof. Dr. Rana Karabudak TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü Türk Nöroloji Derneği (TND) 2014 Beyin Yılı Aktiviteleri çerçevesinde hazırlanmıştır. Tüm hakları

Detaylı

ALZHEİMER HASTALIĞINA BAKIŞ. Uzm. Dr. Gülşah BÖLÜK NÖROLOJİ BİLECİK DH 2015

ALZHEİMER HASTALIĞINA BAKIŞ. Uzm. Dr. Gülşah BÖLÜK NÖROLOJİ BİLECİK DH 2015 ALZHEİMER HASTALIĞINA BAKIŞ Uzm. Dr. Gülşah BÖLÜK NÖROLOJİ BİLECİK DH 2015 Bunama yaşlılığın doğal bir sonucu değildir. Yaşla gelen unutkanlık, Alzheimer Hastalığının habercisi olabilir! Her yaşta insanın

Detaylı

PERİFERİK ARTER HASTALIKLARINDA SEMPTOMLAR. Dr. İhsan Alur Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi AD, Denizli

PERİFERİK ARTER HASTALIKLARINDA SEMPTOMLAR. Dr. İhsan Alur Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi AD, Denizli PERİFERİK ARTER HASTALIKLARINDA SEMPTOMLAR Dr. İhsan Alur Pamukkale Üniversitesi Tıp Fakültesi Kalp ve Damar Cerrahisi AD, Denizli PERİFERİK ARTER HASTALARINA YAKLAŞIM NASIL OLMALIDIR? A) ANAMNEZ (ÖYKÜ,

Detaylı

ÜRÜN BİLGİSİ. 1. ÜRÜN ADI İNSUFOR 500 mg Film Tablet. 2. BİLEŞİM Etkin madde: Metformin hidroklorür

ÜRÜN BİLGİSİ. 1. ÜRÜN ADI İNSUFOR 500 mg Film Tablet. 2. BİLEŞİM Etkin madde: Metformin hidroklorür ÜRÜN BİLGİSİ 1. ÜRÜN ADI İNSUFOR 500 mg Film Tablet 2. BİLEŞİM Etkin madde: Metformin hidroklorür 500 mg 3. TERAPÖTİK ENDİKASYONLAR İNSUFOR, tip 2 diabetes mellitus tedavisinde, özellikle fazla kilolu

Detaylı

Tetanoz Acil Serviste Tanı Yaralanmalarda Profilaksi. Uzm.Dr.İlhan UZ

Tetanoz Acil Serviste Tanı Yaralanmalarda Profilaksi. Uzm.Dr.İlhan UZ Tetanoz Acil Serviste Tanı Yaralanmalarda Profilaksi Uzm.Dr.İlhan UZ Tetanoz Latince gerilme anlamına gelir. İstemli kasların tonik spazmıyla karakterize akut bir toksemidir. Etken: Clostridium tetani

Detaylı

ÇOCUKLUK ÇAĞINDA KRONİK KARIN AĞRISI

ÇOCUKLUK ÇAĞINDA KRONİK KARIN AĞRISI ÇOCUKLUK ÇAĞINDA KRONİK KARIN AĞRISI Prof. Dr. Aydan Kansu Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme Bilim Dalı 7 y, ~ 1 yıldır karın ağrısı Göbek çevresinde Haftada

Detaylı

Yrd. Doç.Dr. Mehmet AK GATA Psikiyatri AD

Yrd. Doç.Dr. Mehmet AK GATA Psikiyatri AD Yaşlılarda Psikofarm akoloji Uygulam a Prensipleri Yrd. Doç.Dr. Mehmet AK GATA Psikiyatri AD ABD > 65 yaş, nüfusun %13 ancak reçete edilen tüm ilaçların % 35 > 70 yaş, hastaneye yatış 1/6 ilaç yan etkisi

Detaylı

Ayrıca sinirler arasındaki iletişimi sağlayan beyindeki bazı kimyasal maddelerin üretimi de azalır.

Ayrıca sinirler arasındaki iletişimi sağlayan beyindeki bazı kimyasal maddelerin üretimi de azalır. Alzheimer hastalığı nedir, neden olur? Alzheimer hastalığı, yaşlılıkla beraber ortaya çıkan ve başta unutkanlık olmak üzere çeşitli zihinsel ve davranışsal bozukluklara yol açan ilerleyici bir beyin hastalığıdır.

Detaylı

İnsomni. Dr. Selda KORKMAZ

İnsomni. Dr. Selda KORKMAZ İnsomni Dr. Selda KORKMAZ Uykuya başlama zorluğu Uykuyu sürdürme zorluğu Çok erken uyanma Kronik şekilde dinlendirici olmayan uyku yakınması Kötü kalitede uyku yakınması Genel populasyonda en sık görülen

Detaylı

NÖROLOJİK BELİRTİ ve BULGULAR Y Ü Z Ü N C Ü Y I L Ü N İ V E R S İ T E S İ N Ö R O L O J İ A B D

NÖROLOJİK BELİRTİ ve BULGULAR Y Ü Z Ü N C Ü Y I L Ü N İ V E R S İ T E S İ N Ö R O L O J İ A B D NÖROLOJİK BELİRTİ ve BULGULAR Y R D. D O Ç. D R. A Y S E L M İ L A N L I O Ğ L U Y Ü Z Ü N C Ü Y I L Ü N İ V E R S İ T E S İ N Ö R O L O J İ A B D Mental durum bozuklukları Konfüzyon Dikkat, bellek, çevresel

Detaylı

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı

Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı Sağlıklı Kan Basıncı Sağlıklı Kalp Atımı 17 MAYIS 2013 Dünya Hipertansiyon Ligi Girişimidir. 17 MAYIS 2013 Dünya Hipertansiyon Ligi Girişimidir. Hipertansiyon Nedir? Çoğunlukla yüksek kan basıncı olarak

Detaylı

Romatizma BR.HLİ.066

Romatizma BR.HLİ.066 Nedir? başta eklemler olmak üzere, birçok organ ve dokunun doğrudan ya da dolaylı olarak zarar görmesine yol açabilen hastalıklar grubudur. Kanda iltihap düzeyinde yükselmeye neden olup olmamasına göre

Detaylı

TARIM ZEHİRLERİ. Yrd. Doç. Dr. Cem ERTAN İzmir Üniversitesi Acil Tıp Anabilim Dalı

TARIM ZEHİRLERİ. Yrd. Doç. Dr. Cem ERTAN İzmir Üniversitesi Acil Tıp Anabilim Dalı TARIM ZEHİRLERİ Yrd. Doç. Dr. Cem ERTAN İzmir Üniversitesi Acil Tıp Anabilim Dalı Pestisidler Tarım ürünlerini ve insan sağlığını tehdit eden etkenlere karşı kullanılan kimyasallardır İnsektisidler Böcek

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. RASALAS 0.5 mg tablet, 30, 60 ve 90 tabletlik blister ambalajlarda karton kutu içinde hasta kullanımına sunulmaktadır.

KULLANMA TALİMATI. RASALAS 0.5 mg tablet, 30, 60 ve 90 tabletlik blister ambalajlarda karton kutu içinde hasta kullanımına sunulmaktadır. KULLANMA TALİMATI RASALAS 0.5 mg tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: 0.5 mg rasajilin (mesilat olarak). Yardımcı maddeler: Laktoz monohidrat, prejelatinize nişasta, mısır nişastası, talk, kolloidal silikon

Detaylı

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA

ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA ÇEVRESEL SİNİR SİSTEMİ SELİN HOCA Çevresel Sinir Sistemi (ÇSS), Merkezi Sinir Sistemine (MSS) bilgi ileten ve bilgi alan sinir sistemi bölümüdür. Merkezi Sinir Sistemi nden çıkarak tüm vücuda dağılan sinirleri

Detaylı

Yaşlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen değişiklikler gibi vücut duruşunda ve yürüyüşünde de değişiklikler meydana

Yaşlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen değişiklikler gibi vücut duruşunda ve yürüyüşünde de değişiklikler meydana Yazar Ad 111 Prof. Dr. Selçuk BÖLÜKBAŞI Yaşlanma ile birlikte deri ve saçlarda görülen değişiklikler gibi vücut duruşunda ve yürüyüşünde de değişiklikler meydana gelir. Kas-iskelet sistemi vücudun destek

Detaylı

DEMANS ya da BUNAMA olarak bilinen hastalık

DEMANS ya da BUNAMA olarak bilinen hastalık DEMANS ya da BUNAMA olarak bilinen hastalık yaşlılığın doğal bir sonucu değildir.. Demansın en sık nedeni ALZHEİMER HASTALIĞI DIR. Yaşla gelen unutkanlık ALZHEİMER HASTALIĞI nın habercisi olabilir!!! ALZHEİMER

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. EMOJECT 10 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul Kas içine ya da damar içine uygulanır.

KULLANMA TALİMATI. EMOJECT 10 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul Kas içine ya da damar içine uygulanır. KULLANMA TALİMATI EMOJECT 10 mg/2 ml IM/IV enjeksiyonluk çözelti içeren ampul Kas içine ya da damar içine uygulanır. Steril-Apirojen Etkin madde : Her bir ampul (2 ml) 10 mg Metoklopramid hidroklorür içerir.

Detaylı

Alkol ve Madde Kullanımında Zehirlenme

Alkol ve Madde Kullanımında Zehirlenme Alkol ve Madde Kullanımında Zehirlenme Prof. Dr. Hakan Coşkunol Ege Üniversitesi BATI ENSTİTÜSÜ Alkol ve Madde Kullanım Biçimleri Nelerdir? Kullanmama Sosyal Kullanım Rekreasyonel Kullanım Riskli Kullanım

Detaylı

MENOPOZ. Menopoz nedir?

MENOPOZ. Menopoz nedir? MENOPOZ Hayatınızı kabusa çeviren, unutkanlık, uykusuzluk, depresyon, sinirlilik, halsizlik şikayetlerinin en büyük sebeplerinden biri menopozdur. İleri dönemde idrar kaçırma, kemik erimesi, hipertansiyona

Detaylı

Birleşik Parkinson Hastalığı Derecelendirme Ölçeği (BPHDÖ)

Birleşik Parkinson Hastalığı Derecelendirme Ölçeği (BPHDÖ) Birleşik Parkinson Hastalığı Derecelendirme Ölçeği (BPHDÖ) I. MENTAL DURUM, DAVRANIŞ VE RUHSAL DURUM (1-4. maddeler) Her madde hasta ile görüşme temelinde değerlendirilir. 1. Entelektüel Yıkım 1- Hafif

Detaylı

TOKSİDROMLAR. Dr. Hasan KILIÇ Malatya Devlet Hastanesi. 18. Acil Tıp Sempozyumu, Klinik Toksikoloji Kahramanmaraş, 2015

TOKSİDROMLAR. Dr. Hasan KILIÇ Malatya Devlet Hastanesi. 18. Acil Tıp Sempozyumu, Klinik Toksikoloji Kahramanmaraş, 2015 TOKSİDROMLAR Dr. Hasan KILIÇ Malatya Devlet Hastanesi 18. Acil Tıp Sempozyumu, Klinik Toksikoloji Kahramanmaraş, 2015 Toksidrom tanım Toksidrom (=toksik sendrom) kelimesi, zehirlenmelerde tanı ve ayırıcı

Detaylı

REQUIPPTM 5mg film tablet

REQUIPPTM 5mg film tablet REQUIPPTM 5mg film tablet Formülü: Beher film tablet : 5 mg ropinirol serbest baza eşdeğer ropinirol hidroklorür içerir. Boyar madde olarak: Titanyum dioksit ve indigokarmin. Farmakolojik Özellikleri :

Detaylı

Parkinson Hastalığı ve Medikal Tedavisi

Parkinson Hastalığı ve Medikal Tedavisi Parkinson Hastalığı ve Medikal Tedavisi Raif ÇAKMUR Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Nöroloji Anabilim Dalı, İzmir Giriş Parkinsonizm, klinik bir sendrom olarak tremor, rijidite, bradikinezi, akinezi

Detaylı

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D.

MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ. Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. MULTİPL MYELOM VE BÖBREK YETMEZLİĞİ Dr. Mehmet Gündüz Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji B.D. Multipl Myeloma Nedir? Vücuda bakteri veya virusler girdiğinde bazı B-lenfositler plazma hücrelerine

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. Doktor tarafından başka şekilde tavsiye edilmediği takdirde;

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. Doktor tarafından başka şekilde tavsiye edilmediği takdirde; KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI COMTAN 200 mg film kaplı tablet 2. KALİTATİF VE KANTİFATİF BİLEŞİM Etkin madde: Entakapon 200 mg Yardımcı maddeler: Sukroz 1.82 mg Yardımcı maddeler için 6.1

Detaylı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı

Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı Sigara sağlığa zararlı olmasına rağmen birçok kişi bunu bile bile sigara kullanmaktadır. En yaygın görülen zararlı alışkanlıkların içinde en başı çeken sigara vücuda birçok zarar vermekte ve uzun süre

Detaylı

Yazar Ad 41 Prof. Dr. Haluk ÖZEN Cinsel hayat çocuk yaştan itibaren hayatımızın önemli bir kesimini oluşturur. Yaşlılık döneminde cinsellik ayrı bir özellik taşır. Yaşlı erkek kimdir, hangi yaş yaşlanma

Detaylı

BİLİNÇ BOZUKLUKLARINDA İLKYARDIM DERS NOTLARI

BİLİNÇ BOZUKLUKLARINDA İLKYARDIM DERS NOTLARI BİLİNÇ BOZUKLUKLARINDA İLKYARDIM DERS NOTLARI Yrd. Doç.Dr. Vesile ŞENOL Tıbbi Hizmetler ve Teknikler Böl. Bşk Paramedik Program Koordinatörü E.Ü. H.B.S.H.M.Y.O 1 Bilinç Bozukluğu/Bilinç Kaybı Beynin normal

Detaylı

Parkinson s Disease Treatment

Parkinson s Disease Treatment REVIEW Parkinson s Disease Treatment Parkinson Hastaliği Tedavisi 1 K. Oguz, 2 H. Ulvi Abstract Parkinson s disease is classified in hypokinetic degenerative movement disorders of the central nervous systemic.

Detaylı

Narkolepsi..Dr.Zerrin.Zerrin Pelin Pendik Devlet Hastanesi Uyku Bozuklukları Birimi

Narkolepsi..Dr.Zerrin.Zerrin Pelin Pendik Devlet Hastanesi Uyku Bozuklukları Birimi Narkolepsi Doç.Dr.Dr.Zerrin.Zerrin Pelin Pendik Devlet Hastanesi Uyku Bozuklukları Birimi Klasik Tanım Gündüz z aşıa şırı uykululuk Katapleksi Uyku paralizisi Hipnogojik halüsinasyonlar Genişletilmi letilmiş

Detaylı

Göğüs Cerrahisi Hakan Şimşek. Journal of Clinical and Analytical Medicine

Göğüs Cerrahisi Hakan Şimşek. Journal of Clinical and Analytical Medicine Journal of Clinical and Analytical Medicine Yetişkinde Gergin Omurilik Sendromu ve Eşlik Eden Toraks Deformitesi Gergin omurilik, klinik bir durumdur ve zemininde sebep olarak omuriliğin gerilmesi sonucu

Detaylı

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Hastalıkların tedavisinde kat edilen yol, bulaşıcı hastalıklarla başarılı mücadele, yaşam koşullarında düzelme gibi

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. MUSCOFLEX 4 mg/2 ml I.M. enjeksiyon için solüsyon içeren ampul Kas içine uygulanır.

KULLANMA TALİMATI. MUSCOFLEX 4 mg/2 ml I.M. enjeksiyon için solüsyon içeren ampul Kas içine uygulanır. KULLANMA TALİMATI MUSCOFLEX 4 mg/2 ml I.M. enjeksiyon için solüsyon içeren ampul Kas içine uygulanır. Etkin madde: Her bir ampulde 4 mg Tiyokolşikosid Yardımcı maddeler: Sodyum klorür, enjeksiyonluk su

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir film tablette 5 mg Levosetirizin dihidroklorür

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir film tablette 5 mg Levosetirizin dihidroklorür KULLANMA TALİMATI XYZAL 5 mg film tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir film tablette 5 mg Levosetirizin dihidroklorür Yardımcı maddeler: Mikrokristalin selülöz, laktoz monohidrat, kolloidal anhidrus

Detaylı

İntern Dr. Özkan ERARSLAN ADRENAL YETERSİZLİK. ADDİSON HASTALIĞI, BÖBREKÜSTÜ BEZ YETERSİZLİĞİ, SÜRRENAL YETMEZLİK Ekim 2013

İntern Dr. Özkan ERARSLAN ADRENAL YETERSİZLİK. ADDİSON HASTALIĞI, BÖBREKÜSTÜ BEZ YETERSİZLİĞİ, SÜRRENAL YETMEZLİK Ekim 2013 İntern Dr. Özkan ERARSLAN ADRENAL YETERSİZLİK ADDİSON HASTALIĞI, BÖBREKÜSTÜ BEZ YETERSİZLİĞİ, SÜRRENAL YETMEZLİK Ekim 2013 İlk kez 1855 te Thomas Addison tarafından tanımlanmıştır Sıklığı milyonda 60-120

Detaylı

05.01.2011. Epidemiyoloji ISI-İLİŞKİLİ ACİLLER. Patofizyoloji. Klinik. Prickly heat. Heat edema

05.01.2011. Epidemiyoloji ISI-İLİŞKİLİ ACİLLER. Patofizyoloji. Klinik. Prickly heat. Heat edema ISI-İLİŞKİLİ ACİLLER Haldun Akoğlu Epidemiyoloji Isı artışı ile ilişkili ölümler daha çok yaşlılarda görülmekte < 40 yaş; 1/1000 000 > 85 yaş; 5/1000 000 Patofizyoloji Isı üretimi ile ısı kaybı arasındaki

Detaylı

Ses Kısıklığı Nedenleri:

Ses Kısıklığı Nedenleri: Sesin oluşumunda temel olarak üç sistem rol oynamaktadır. Bu sistemlerden birincisi jeneratör sistemdir. Jeneratör sistem basınçlı hava çıkışını sağlayan akciğerler tarafından oluşturulur. İkincisi vibratuar

Detaylı

GLASKOW KOMA SKALASI HAZIRLAYAN: NURTEN ŞİŞMAN

GLASKOW KOMA SKALASI HAZIRLAYAN: NURTEN ŞİŞMAN GLASKOW KOMA SKALASI HAZIRLAYAN: NURTEN ŞİŞMAN TANIM Glaskow koma skalası genel olarak kişinin nörolojik değerlendirmesini yapmak için geliştirilmiş bir kriterdir. Hastanın şuur seviyesinin derecesi belirlenir

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. PK-MERZ i.v. İnfüzyon Çözeltisi Toplardamar içine uygulanır.

KULLANMA TALİMATI. PK-MERZ i.v. İnfüzyon Çözeltisi Toplardamar içine uygulanır. PK-MERZ i.v. İnfüzyon Çözeltisi Toplardamar içine uygulanır. KULLANMA TALİMATI Etkin madde: 200 mg Amantadin sülfat Yardımcı maddeler: Sodyum klorür ve enjeksiyonluk su Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce

Detaylı

Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri

Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri Bölüm: 11 Manik Depresyona Özel İlaç Fikri Lityum psikiyatri 1950 1980lerde lityum bazı antikonvülzanlara benzer etki Ayrı ayrı ve yineleyen nöbetler şeklinde ortaya çıkan manik depresyon ve epilepsi Böylece

Detaylı

100. Aşağıdaki ilaçlardan hangisi, bipolar (manik depresif) bozukluğun tedavisinde öncelikli bir seçenek değildir?

100. Aşağıdaki ilaçlardan hangisi, bipolar (manik depresif) bozukluğun tedavisinde öncelikli bir seçenek değildir? 100. Aşağıdaki ilaçlardan hangisi, bipolar (manik depresif) bozukluğun tedavisinde öncelikli bir seçenek değildir? A) Karbamazepin B) Lamotrijin C) Lityum karbonat D) Valproik asit E) Duloksetin Referans:

Detaylı

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi

Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Tedavisi: Bugün Neredeyiz? Dr. Yunus Erdem Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Nefroloji Ünitesi Hipertansiyon Sıklık Yolaçtığı sorunlar Nedenler Kan basıncı hedefleri Tedavi Dünyada Mortalite

Detaylı

Çocukta Analjezik Antipiretik Kullanımı

Çocukta Analjezik Antipiretik Kullanımı Çocukta Analjezik Antipiretik Kullanımı Doç. Dr. Betül ULUKOL AKBULUT Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Bilim Dalı Ateş Hipotalamik set-point in yükselmesi Çevre ısısının çok artması Ektodermal

Detaylı

İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri

İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.com Son güncelleme: 10.03.2009

Detaylı

Göğüs Ağrısı Olan Hasta. Dr. Ö.Faruk AYDIN / 06.04.2016

Göğüs Ağrısı Olan Hasta. Dr. Ö.Faruk AYDIN / 06.04.2016 Göğüs Ağrısı Olan Hasta Dr. Ö.Faruk AYDIN / 06.04.2016 Göğüs Ağrısı??? Yan ağrısı? Sırt ağrısı? Mide ağrısı? Karın ağrısı? Boğaz ağrısı? Omuz ağrısı? Meme ağrısı? Akut Göğüs Ağrısı Aniden başlar-tipik

Detaylı

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI NERVOGİL 1 mg tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir tablet 1 mg rasajilin (mesilat olarak) içerir. Yardımcı maddeler: Prejelatinize nişasta, mannitol, mısır nişastası, kolloidal

Detaylı

İleri Evre Parkinson Hastalığı nda Tedavi Seçenekleri

İleri Evre Parkinson Hastalığı nda Tedavi Seçenekleri İleri Evre Parkinson Hastalığı nda Tedavi Seçenekleri Parkinson Hastalığı Nasıldır? Parkinson Hastalığı nda amaç, beyinde eksilen dopaminin oluşturduğu etkiyi yerine koymaktır. Bu maddenin yerine geçen

Detaylı

Farmakoloji bilgileri kullanılarak farmakoloji dışında yanıtlanabilecek olan toplam soru sayısı: 8

Farmakoloji bilgileri kullanılarak farmakoloji dışında yanıtlanabilecek olan toplam soru sayısı: 8 Soruların konulara göre dağılımı: Otonom Sinir Sistemi : 5 Santral Sinir Sistemi : 5 Genel Farmakoloji: 2 Kardiyovaskuler sistem: 3 Otakoid: 2 Endokrin sistem: 2 Antiviral ilaçlar: 1 Konu dağılımı daha

Detaylı

GÖZ HIRSIZI GLOK M (=GÖZ TANSİYONU)

GÖZ HIRSIZI GLOK M (=GÖZ TANSİYONU) Op.Dr. Tuncer GÜNEY Göz Hastalıkları Uzmanı GÖZ HIRSIZI GLOK M (=GÖZ TANSİYONU) HASTALIĞINI BİLİYOR MUSUNUZ? Glokom=Göz Tansiyonu Hastalığı : Yüksek göz içi basıncı ile giden,görme hücrelerinin ölümüne

Detaylı

HAREKET BOZUKLUKLARI DİSTONİ KORE TREMOR BALLİSMUS ATETOZ TİK MYOKLONUS TARDİV DİSKİNEZİ

HAREKET BOZUKLUKLARI DİSTONİ KORE TREMOR BALLİSMUS ATETOZ TİK MYOKLONUS TARDİV DİSKİNEZİ HAREKET BOZUKLUKLARI DİSTONİ KORE TREMOR BALLİSMUS ATETOZ TİK MYOKLONUS TARDİV DİSKİNEZİ Hareket bozukluğu Ekstrapiramidal sistem hastalığı veya bazal ganglion hastalığı sinonim ifadelerdir. Fokal distoni

Detaylı

Biyomedikal Mÿýhendisliÿýi ve Biyomedikal Cihaz Teknolojisi

Biyomedikal Mÿýhendisliÿýi ve Biyomedikal Cihaz Teknolojisi Sayfa 1/8 Hastalÿýklar Yasin ÿýaÿýan, 07 Oct 06 saat: 22:39 Akromegali nedir? Akromegali, eriÿýkinlerde ortaya ÿýÿýkan ; vÿýcudun bÿýyÿýmesi ve organ geliÿýmesi iÿýin anahtar bir faktÿýr olan bÿýyÿýme

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir tablet 1 mg ketotifene eşdeğer bazda 1.380 mg ketotifen hidrojen fumarat içerir.

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir tablet 1 mg ketotifene eşdeğer bazda 1.380 mg ketotifen hidrojen fumarat içerir. KULLANMA TALİMATI ZADİTEN 1 mg tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir tablet 1 mg ketotifene eşdeğer bazda 1.380 mg ketotifen hidrojen fumarat içerir. Yardımcı maddeler: Magnezyum stearat, mısır nişastası,

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir film kaplı tablette 1000 mg levetirasetam içerir.

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir film kaplı tablette 1000 mg levetirasetam içerir. KULLANMA TALİMATI KEPPRA 1000 mg film tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir film kaplı tablette 1000 mg levetirasetam içerir. Yardımcı maddeler: Kroskarmelos sodyum, makrogol 6000, kolloidal anhidrus

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI VIDANT 0.5 mg film tablet Ağızdan alınır. Etkin madde: Ropinirol dür. Her tablet 0.5 mg ropinirol içerir. Yardımcı maddeler: Laktoz monohidrat, mikrokristalize selüloz, kroskarmeloz sodyum,

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Sülpirid 50 mg Yardımcı maddeler: Laktoz, metil selüloz, talk, magnezyum stearat.

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Sülpirid 50 mg Yardımcı maddeler: Laktoz, metil selüloz, talk, magnezyum stearat. SÜLPİR 50 mg kapsül Ağızdan alınır KULLANMA TALİMATI Etkin madde: Sülpirid 50 mg Yardımcı maddeler: Laktoz, metil selüloz, talk, magnezyum stearat. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI

Detaylı

KULLANMA TALĐMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALĐMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALĐMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALĐMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. TĐORELAX 4 mg/2 ml IM ampul Steril-apirojen Kas içine uygulanır. KULLANMA TALĐMATI Etkin madde: Bir ampulde, 4 mg tiyokolşikosid bulunur. Yardımcı maddeler: Sodyum klorür, distile su. Bu ilacı kullanmaya

Detaylı

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ, 2010 Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler Dr.Canan Yücesan Ankara Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Akış Sitokinler ve depresyon Duygudurum bozukluklarının

Detaylı

NİKOTİN BAĞIMLILIĞI VE DİĞER BAĞIMLILIKLARLA İLİŞKİSİ

NİKOTİN BAĞIMLILIĞI VE DİĞER BAĞIMLILIKLARLA İLİŞKİSİ NİKOTİN BAĞIMLILIĞI VE DİĞER BAĞIMLILIKLARLA İLİŞKİSİ Doç. Dr. Okan Çalıyurt Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD, Edirne Temel Kavramlar Madde kötüye kullanımı Madde bağımlılığı Yoksunluk Tolerans

Detaylı

EGZERSİZ VE TERMAL STRES. Prof.Dr.Fadıl ÖZYENER

EGZERSİZ VE TERMAL STRES. Prof.Dr.Fadıl ÖZYENER EGZERSİZ VE TERMAL STRES Prof.Dr.Fadıl ÖZYENER TERMAL DENGE ısı üretimi BMH Kas etkinliği Hormonlar Besinlerin termik etkisi Postur Çevre ısısı Vücut ısısı (37 o C±1) ısı kaybı konveksiyon, radyasyon,

Detaylı

AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015

AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 AKUT SOLUNUM SIKINTISI SENDROMU YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ SHMYO İLK VE ACİL YARDIM BÖLÜMÜ YRD DOÇ DR SEMRA ASLAY 2015 Nonkardiyojenik Akciğer Ödemi Şok Akciğeri Travmatik Yaş Akciğer Beyaz Akciğer Sendromu

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI KYTRIL 1 mg film tablet Ağızdan (yutularak) alınır. Etkin madde: Bir tablet 1 mg granisetrona eşdeğer miktarda granisetron hidroklorür içerir. Yardımcı maddeler: Laktoz monohidrat, hipromelloz,

Detaylı

PARKİNSON HASTALIĞINDA NON-MOTOR TEDAVİ KOMPLİKASYONLARI. Doç Dr. Dilek İnce Günal Marmara Üniversitesi Nöroloji ABD.

PARKİNSON HASTALIĞINDA NON-MOTOR TEDAVİ KOMPLİKASYONLARI. Doç Dr. Dilek İnce Günal Marmara Üniversitesi Nöroloji ABD. PARKİNSON HASTALIĞINDA NON-MOTOR TEDAVİ KOMPLİKASYONLARI Doç Dr. Dilek İnce Günal Marmara Üniversitesi Nöroloji ABD. Non-motor dalgalanmalar Diğer tedavi komplikasyonları: Patolojik kumar oynama Homosistein

Detaylı

Omurga-Omurilik Cerrahisi

Omurga-Omurilik Cerrahisi Omurga-Omurilik Cerrahisi BR.HLİ.017 Omurga cerrahisi, omurilik ve sinir kökleri ile bu hassas sinir dokusunu saran/koruyan omurga üzerinde yapılan ameliyatları ve çeşitli girişimleri içerir. Omurga ve

Detaylı

Acil Serviste Sedasyon ve Analjezi

Acil Serviste Sedasyon ve Analjezi Acil Serviste Sedasyon ve Analjezi Journal of Clinical and Analytical Medicine Acil Tıp El Kitabı Güçlü Aydın, Ümit Kaldırım Opioidler Analjezi bilinç değişikliği yaratmadan ağrının azaltılmasıdır. Akut

Detaylı

PARKYN 0.250 mg TABLET PROSPEKTÜS. PARKYN 0.250 mg TABLET

PARKYN 0.250 mg TABLET PROSPEKTÜS. PARKYN 0.250 mg TABLET PROSPEKTÜS PARKYN 0.250 mg TABLET FORMÜLÜ: Her bir tablet, 0.18 mg pramipeksol baza eşdeğer 0.250 mg pramipeksol dihidroklorür monohidrat içerir. FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLER: Farmakodinamik Özellikler: Bir

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. SIRDALUD 2 mg tablet Ağız yoluyla alınır.

KULLANMA TALİMATI. SIRDALUD 2 mg tablet Ağız yoluyla alınır. KULLANMA TALİMATI SIRDALUD 2 mg tablet Ağız yoluyla alınır. Etkin madde: 2 mg tizanidine eşdeğer miktarda 2.288 mg tizanidin hidroklorür içermektedir. Yardımcı maddeler: Kolloidal silikon dioksit (aerosil

Detaylı

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ GÜLDER GÜMÜŞKAYA HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ONKOLOJİ HASTANESİ TROMBOSİT NEDİR? 1 Kemik iliğinde yapılan kan hücrelerinden biridir. Pıhtılaşma hücreleri olarak bilinir. 1mm 3 kanda

Detaylı

Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) Dr. Çağlayan Üçpınar Nisan 2005

Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) Dr. Çağlayan Üçpınar Nisan 2005 Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) Dr. Çağlayan Üçpınar Nisan 2005 Travma Nedir? Günlük rutin işleyişi bozan, Aniden beklenmedik bir şekilde gelişen, Dehşet, kaygı ve panik yaratan, Kişinin anlamlandırma

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir ml sinde (=20 damla) 1 mg ketotifene eşdeğer bazda 1.375 mg ketotifen hidrojen fumarat içerir.

KULLANMA TALİMATI. Etkin madde: Her bir ml sinde (=20 damla) 1 mg ketotifene eşdeğer bazda 1.375 mg ketotifen hidrojen fumarat içerir. KULLANMA TALİMATI ZADİTEN oral damla Ağızdan alınır. Etkin madde: Her bir ml sinde (=20 damla) 1 mg ketotifene eşdeğer bazda 1.375 mg ketotifen hidrojen fumarat içerir. Yardımcı maddeler: Propil paraben

Detaylı

15 Nisan 2016 Cuma. 18:00-19:00 Türkiye Parkinson Hastalığı Derneği Genel Kurulu

15 Nisan 2016 Cuma. 18:00-19:00 Türkiye Parkinson Hastalığı Derneği Genel Kurulu 15 Nisan 2016 Cuma 09:00-10:30 Fonksiyonel cerrahinin temel prensipleri Oturum Başkanı: Murat Emre Hedefler ve teknikler Aşkın Şeker Fonksiyonel nöroanatomi Yasin Temel Ultrasonografi ile elektrot lokalizasyonunun

Detaylı