ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ"

Transkript

1 ANKARA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ DETERJAN KATKI MADDESİ OLARAK MİKROBİYAL KAYNAKLI LİPAZ ÜRETİM KOŞULLARININ ARAŞTIRILMASI Banu Şükran ŞENGEL KİMYA MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI ANKARA 2007 Her hakkı saklıdır

2 ÖZET Yüksek Lisans Tezi DETERJAN KATKI MADDESİ OLARAK MİKROBİYAL KAYNAKLI LİPAZ ÜRETİM KOŞULLARININ ARAŞTIRILMASI Banu Şükran ŞENGEL Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Kimya Mühendisliği Anabilim Dalı Danışman: Prof. Dr. Serpil TAKAÇ Süt mamulleri üretim tesisi yağlı atığından izole edilen ve genetik tanımlama ile türünün Debaryomyces hansenii olduğu belirlenen mikroorganizmadan, deterjanlarda kullanılmak üzere aktif ve kararlı lipaz üretimi için karbon ve azot kaynakları, metal iyonları, sıcaklık, ph gibi uygun üretim koşullarının belirlenmesi amaçlanmıştır. TBA ortamında çoğaltılan mikroorganizma, steril koşullarda öncelikle sıvı ön çoğalma ortamına, ön çoğalma ortamından da farklı üretim parametrelerinin incelendiği üretim ortamlarına 1/10 aşılama oranı ile aktarılmış ve çalkalamalı hava banyosunda N=150 rpm de izoterm koşullarda enzim üretimi gerçekleştirilmiştir. Farklı kalma sürelerinde üretim ortamlarından alınan örneklerle hücre derişimi, protein derişimi ve lipolitik aktiviteler izlenmiştir. Mikroorganizma derişimi türbidimetrik olarak spektrofotometre ile ölçülmüş; lipaz aktivitesi ise titrimetrik ve spektrofotometrik olarak belirlenmiştir. Mikroorganizmanın ürettiği protein miktarı Bradford yöntemi ile ölçülmüştür. Hücre içi lipaz aktiviteleri belirlenirken, hücre cam boncuklu homojenizatörde parçalanmıştır. Lipaz üretimi için en uygun koşullar belirlendikten sonra, bu koşullarda üretilen lipaz saflaştırılmıştır. Bu amaçla ardışık olarak ultrafiltrasyon ve anyon değişim kromatografisi yapılmıştır. Son olarak kısmen saflaştırılmış lipazın SDS, EDTA, Triton X-100, H 2 O 2, amilaz ve proteaz gibi deterjan katkı maddelerinin varlığında aktivitesi incelenmiş ve enzimin deterjanlarda kullanıma uygun olup olmadığı araştırılmıştır. Sonuç olarak lipolitik aktivite için en uygun koşullar, karbon kaynağı olarak %1 derişimde soya yağı, azot kaynağı olarak %1 derişimde soya unu, metal tuzları içerisinde 10 mm KCl, üretim sıcaklığı T=30 o C, üretim başlangıç ph ı 6.5 olarak belirlenmiştir. Mikroorganizmanın hücre dışına salgıladığı lipazın aktivitesi, hücre içi lipaz aktivitesinden daha yüksektir. Kısmen saflaştırılmış olan lipaz, deterjan katkıları varlığında aktivitesinin büyük çoğunluğunu koruyabildiği için üretilen enzimin deterjanlarda kullanım potansiyeline sahip olduğu düşünülmektedir. 2007, 158 sayfa Anahtar Kelimeler : Debaryomyces hansenii, deterjan enzimleri, lipaz, lipaz aktivitesi, mikrobiyal lipaz üretimi i

3 ABSTRACT Master Thesis INVESTIGATION OF MICROBIAL LIPASE PRODUCTION CONDITIONS AS DETERGENT ADDITIVE Banu Şükran ŞENGEL Ankara University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Chemical Engineering Supervisor: Prof.Dr. Serpil TAKAÇ The aim of this study is to produce active and stable extracellular lipase enzyme by yeast isolated from waste of a milk products plant; and to test its compatibility with detergent additives. The yeast was determined as Debaryomyces hansenii using molecular identification methods; and the most effective conditions for lipase production including carbon and nitrogen sources, temperature, initial ph and metal ions were investigated. The microorganism grown on TBA was first inoculated into preculture medium and then transferred into enzyme production medium with the volume ratio of 1/10. Enzyme production was carried out in shake flasks isothermally at 150 rpm. Samples drawn from the medium with certain time intervals were analyzed for the determination of cell concentration, protein concentration and lipolytic activity. The cell concentration was determined turbidimetrically and the protein concentration was measured by Bradford method. Lipolitic activity was determined by spectrophotometrically and titrimetric analysis. To determine intracellular lipase activity, the cells were disrupted with a homogenizator using glass beads. The enzyme produced under optimal conditions was partially purified by ultrafiltration and anion exchange chromatograpy in successive. Partially purified enzyme was tested for its recovered activity in the presence of detergent additives such as SDS, EDTA, Triton X- 100, amylases and proteases. As a result, optimal parameters for lipase production from D. hanseneii were found out to be soybean oil (%1v/v) as carbon source, soybean flour (%1 w/v) as nitrogen source and 10 mm KCl as metal salt. The optimal temperature and initial ph for high lipase activity were T=30 o C and ph=6.5, respectively. The extracellular lipase activity was found to be higher than intracellular lipase activity. The partially purified lipase succeeded to recover its activity in the presence of detergent additives tested; therefore, the enzyme has been considered to have a required potential for the usage in detergent industry. 2007, pages 158 Key Words : Debaryomyces hansenii, detergent enzymes, lipase, lipase activity, microbial lipase production ii

4 TEŞEKKÜR Yüksek lisans çalışmam boyunca bilgi ve deneyimleriyle bana yol gösteren, çalışmamın her aşamasında ilgi ve desteğini gördüğüm danışman hocam Prof. Dr. Serpil TAKAÇ a çok teşekkür ederim. Çalışmamda, mikroorganizmanın genetik olarak tanımlanmasındaki yardımları için Doç. Dr. Hilal ÖZDAĞ a; DNA izolasyonu ve mikroorganizmanın morfolojik olarak tanımlanmasındaki yardımları için Prof. Dr. Gönül DÖNMEZ ve Prof. Dr. Sedat DÖNMEZ e, bitkisel yağların analizlerindeki yardımları için Prof. Dr. Aziz TEKİN e; enzim saflaştırma basamağındaki yardımlarından dolayı Dr. Duygu ÖZEL DEMİRALP e; Tez çalışmamın mikroorganizma izolasyonu kısmında bana yardımcı olan Araş. Gör. Sevgi ERTUĞRUL ve Araş. Gör. Nur KOÇBERBER KILIÇ a; mikroorganizmanın tür tayini ile ilgili kısmındaki yardımlarından dolayı Gamze ÖZSÖZ e; zamanımın büyük bir kısmını geçirdiğim Reaksiyon Mühendisliği Laboratuarındaki çalışma arkadaşlarım Başak MARUL, Araş. Gör. Ayşe Ezgi ÜNLÜ BÜYÜKTOPÇU ve Banu ERDEM e; Maddi ve manevi destekleri ile yanımda olan, üzüntülerimi, sevinçlerimi paylaştığım, çalışmalarım süresince birçok fedakarlıklar göstererek beni destekleyen, her şeyimi borçlu olduğum annem Canan ŞENGEL ve babam Mustafa ŞENGEL e; beni anlayan, dinleyen ve hep destek olan Funda OĞUZKAYA ve Remzi KAYA ya çok teşekkür ederim. Bu tez çalışmasını maddi olarak destekleyen Ankara Üniversitesi Biyoteknoloji Enstitüsü ne (Proje No: ) ve Bilimsel Araştırma projelerine (Proje No: HPD) teşekkür ederim. Banu Şükran ŞENGEL Ankara, Temmuz 2007 iii

5 İÇİNDEKİLER ÖZET.i ABSTRACT.ii TEŞEKKÜR iii SİMGELER DİZİNİ.vii ŞEKİLLER DİZİNİ ix ÇİZELGELER DİZİNİ.xv 1. GİRİŞ KAYNAK ÖZETLERİ Enzimler ve Kullanım Alanları Enzimlerin Deterjan Formülasyonlarındaki Yeri ve Deterjanlarda Kullanımının Önemi Enzim Esaslı Deterjanlardaki Gelişme Enzimlerin Deterjanlarda Bulunuş Şekilleri ve Formülasyona Katılacak Enzimin Hazırlanması İdeal Deterjan Enzimlerinin Özellikleri Deterjan Enzimleri Proteazlar Selülazlar Amilazlar Lipazlar Lipaz kaynakları Lipaz üretiminde önemli parametreler Karbon ve azot kaynakları etkisi ph etkisi Sıcaklık etkisi Metal iyonları etkisi Oksijen aktarımı etkisi Lipazların kullanım alanları Lipazların deterjan enzimi olarak kullanımı ve üretimi Lipazın saflaştırılması Saflaştırmanın önemi.31 iv

6 Protein saflaştırma yöntemleri Çöktürme Diyaliz ve ultrafiltrasyon Kromatografik yöntemler Debaryomyces hansenii Mayasından Lipaz üretimi MATERYAL ve YÖNTEM Materyal Yöntem Mikroorganizma izolasyonu Mikroorganizma tür tayini Mikroorganizmanın morfolojik tanımlaması Mikroorganizmanın genetik tanımlaması Mikroorganizma ve lipaz üretim ortamlarının hazırlanışı Agar ortamı Ön çoğalma ortamı Lipaz üretim ortamı Hücre parçalama Lipaz saflaştırması TCA çöktürmesi SDS-PAGE yöntemi Analizler Spektrofotometrik yöntemle lipaz aktivitesi Titrimetrik yöntemle lipaz aktivitesi Proteaz aktivitesi Hücre derişimi Protein derişimi Bitkisel yağ analizleri Verilerin Değerlendirilmesi Spesifik aktivite Mikroorganizmanın özgül çoğalma hızları BULGULAR Mikroorganizma İzolasyon ve Tanımlama...55 v

7 4.2 Lipaz Üretiminde Önemli Parametreler Karbon kaynaklarının etkisi Bitkisel yağların etkisi Yağ asidi esterlerinin etkisi Yağ asitlerinin etkisi Gliserolün etkisi Glukozun etkisi Peyniraltı suyu etkisi Triton X-100 etkisi Azot kaynaklarının etkisi ph etkisi Sıcaklık etkisi Metal iyonları etkisi En iyi koşullarda lipaz üretimi Lipazın Üretim Ortamından Ayrılması ve Kısmi Saflaştırılması Kısmi Saflaştırılmış Lipazın Deterjan Katkı Maddeleri ile Kullanım Potansiyeli TARTIŞMA ve SONUÇ KAYNAKLAR EKLER EK 1 Deneylerde Kullanılan Kimyasal ve Biyokimyasal Maddeler EK 2 Polimeraz Zincir Reaksyonunun Bileşenleri EK 3 Spektrofotometrik Aktivite Örnek Hesabı EK 4 Titrimetrik Aktivite Örnek Hesabı EK 5 Proteaz Kalibrasyon Grafiği EK 6 Proteaz Aktivitesi Örnek Hesabı EK 7 Kuru Hücre Kalibrasyon Grafiği EK 8 Protein (BSA) Kalibrasyon Grafiği EK 9 Bitkisel Yağların Yağ Asitleri Analizi EK S ve 26S rrna Analizi EK 11 BLAST Sonuçları ÖZGEÇMİŞ vi

8 SİMGELER DİZİNİ A Absorbans APS Amonyum Persülfat b Işının çözelti içinde aldığı yol (cm) BLAST Basic Local Alignment and Search Tool BSA Bovine Serum Albumin C Çözelti derişimi (mg/ml) CAL Candida antarctica lipazı CM Karboksi Metil Cx Hücre derişimi (mg hücre/ml) Cxo t=0. saatteki hücre derişimi (mg hücre/ml) DEAE Di Etil Amino Etil dntp Deoksiribonükleozid trifosfatlar EDTA Etilen Diamin Tetraasetik Asit IDR Image Development Reagent N Karıştırma hızı (rpm) SDS Sodyum Dodesil Sülfat SDS-PAGE Sodyum Dodesil Sülfat -Poliakrilamid Jel Elektroforez PAGE Poliakrilamid Jel Elektroforez PCR Polimeraz Zincir Reaksiyonu pi İzoelektrik nokta PL Fosfo Lipaz pnf p-nitrofenol PNFP p-nitrofenil palmitat RDR Reduction Moderator Solution rrna Ribozomal RNA r x Hücre çoğalma hızı (mg hücre/ml.st -1 ) vii

9 SCS Silver Complex Solution SDS Sodyum Dodesil Sülfat SDS-PAGE Sodyum Dodesil Sülfat-Poliakrilamid Jel Elektroforez T Sıcaklık ( o C) TAED Tetra Asetil Etilen Diamin TBA Tribütirin Agar TCA Trikloroasetik asit TEMED Tetra Etil Metilen Diamin Tm Bağlanma annealing sıcaklığı ( o C) U Ünite (µmol/dk) U/mg Spesifik aktivite U/mg hücre Hücre miktarı başına aktivite UV Ultraviyole V Hacim (ml) ε Molar absorptivite katsayısı (L/mol.cm) λ Dalga boyu (nm) µ Özgül çoğalma hızı (st -1 ) viii

10 ŞEKİLLER DİZİNİ Şekil 2.1 Lipazların kristal yapısı Şekil 3.1 SDS-PAGE aparatlarının şematik olarak gösterimi Şekil 4.1 Mikroorganizmanın ışık mikroskobu altındaki görüntüsü..55 Şekil 4.2 Bitkisel yağların %1 derişimlerinin lipolitik aktiviteye (U/ml) etkisi. 59 Şekil 4.3 Bitkisel yağların %1 derişimlerinin protein derişimine (mg/ml) etkisi..59 Şekil 4.4 Bitkisel yağların %1 derişimlerinin spesifik aktiviteye (U/mg) etkisi...60 Şekil 4.5 Bitkisel yağların %1 derişimlerinin hücre derişimine (mg/ml) etkisi..60 Şekil 4.6 Soya yağının farklı derişimlerinin lipolitik aktiviteye (U/ml) etkisi..62 Şekil 4.7 Soya yağının farklı derişimlerinin protein derişimine (mg/ml) etkisi..62 Şekil 4.8 Soya yağının farklı derişimlerinin spesifik aktiviteye (U/mg) etkisi 63 Şekil 4.9 Soya yağının farklı derişimlerinin hücre derişimine (mg/ml) etkisi..63 Şekil 4.10 Susam yağı (2) nin farklı derişimlerinin lipolitik aktiviteye (U/ml) etkisi...65 Şekil 4.11 Susam yağı (2) nin farklı derişimlerinin protein derişimine (mg/ml) etkisi...65 Şekil 4.12 Susam yağı (2) nin farklı derişimlerinin spesifik aktiviteye (U/mg) etkisi Şekil 4.13 Susam yağı (2) nin farklı derişimlerinin hücre derişimine (mg/ml) etkisi...66 Şekil 4.14 Mısır yağının farklı derişimlerinin lipolitik aktiviteye (U/ml) etkisi ix

11 Şekil 4.15 Mısır yağının farklı derişimlerinin protein derişimine (mg/ml) etkisi...68 Şekil 4.16 Mısır yağının farklı derişimlerinin spesifik aktiviteye (U/mg) etkisi...69 Şekil 4.17 Mısır yağının farklı derişimlerinin hücre derişimine (mg/ml) etkisi Şekil 4.18 Karbon kaynağı olarak kullanılan farklı tür ve derişimdeki bitkisel yağlar ile elde edilen en yüksek lipolitik aktiviteler (U/ml) Şekil 4.19 Karbon kaynağı olarak kullanılan farklı tür ve derişimdeki bitkisel yağlar ile elde edilen en yüksek spesifik aktiviteler (U/ml) 71 Şekil 4.20 Yağ asidi esterlerinin %1 derişimlerinin lipolitik aktiviteye (U/ml) etkisi...73 Şekil 4.21 Yağ asidi esterlerinin %1 derişimlerinin protein derişimine (mg/ml) etkisi Şekil 4.22 Yağ asidi esterlerinin %1 derişimlerinin spesifik lipaz aktivitesine (U/mg)etkisi...74 Şekil 4.23 Yağ asidi esterlerinin %1 derişimlerinin hücre derişimine (mg/ml) etkisi...75 Şekil 4.24 Tristearinin farklı derişimlerinin lipolitik aktiviteye (U/ml) etkisi Şekil 4.25 Tristearinin farklı derişimlerinin protein derişimine (mg/ml) etkisi 76 Şekil 4.26 Tristearinin farklı derişimlerinin spesifik lipaz aktivitesine (U/mg) etkisi..77 Şekil 4.27 Tristearinin farklı derişimlerinin hücre derişimine (mg/ml) etkisi 77 Şekil 4.28 Karbon kaynağı olarak kullanılan farklı tür ve derişimdeki yağ asidi esterleri ile elde edilen en yüksek lipolitik aktiviteler (U/ml) x

12 Şekil 4.29 Karbon kaynağı olarak kullanılan farklı tür ve derişimdeki yağ asidi esterleri ile elde edilen en yüksek spesifik lipaz aktiviteleri (U/mg)...79 Şekil 4.30 Yağ asitlerinin %1 derişimlerinin lipolitik aktiviteye (U/ml) etkisi Şekil 4.31 Yağ asitlerinin %1 derişimlerinin protein derişimine (mg/ml)etkisi Şekil 4.32 Yağ asitlerinin %1 derişimlerinin spesifik lipaz aktivitesine (U/mg) etkisi..82 Şekil 4.33 Yağ asitlerinin %1 derişimlerinin hücre derişimine (mg/ml) etkisi 83 Şekil 4.34 Palmitik asit ve stearik asitin farklı derişimlerinin lipaz aktivitesine (U/ml) etkisi...84 Şekil 4.35 Palmitik asit ve stearik asitin farklı derişimlerinin protein derişimine (mg/ml) etkisi. 84 Şekil 4.36 Palmitik asit ve stearik asitin farklı derişimlerinin spesifik lipaz aktivitesine (U/mg) etkisi Şekil 4.37 Palmitik asit ve stearik asitin farklı derişimlerinin hücre derişimine (mg/ml) etkisi..85 Şekil 4.38 Karbon kaynağı olarak kullanılan farklı tür ve derişimdeki yağ asitleri ile elde edilen en yüksek lipolitik aktiviteler (U/ml)...86 Şekil 4.39 Karbon kaynağı olarak kullanılan farklı tür ve derişimdeki yağ asitleri ile elde edilen en yüksek spesifik lipaz aktiviteleri (U/mg)...87 Şekil 4.40 %1 Gliserol içeren ortamın lipaz aktivitesi (U/ml), protein derişimi (mg/ml) ve spesifik lipaz aktivitesine (U/mg) etkisi...88 Şekil 4.41 %1 Gliserol içeren ortamın hücre derişimine (mg/ml) etkisi 89 Şekil 4.42 Glukozun farklı derişimlerinin lipolitik aktiviteye (U/ml) etkisi...90 xi

13 Şekil 4.43 Glukozun farklı derişimlerinin deney sonunda (87. saat) hücre derişimine etkisi...90 Şekil 4.44 %1 Peyniraltı suyu içeren ortamın lipaz aktivitesi(u/ml), protein derişimi (mg/ml) ve spesifik lipaz aktivitesine (U/mg) etkisi...91 Şekil 4.45 %1 Peyniraltı suyu içeren ortamın hücre derişimine (mg/ml) etkisi 92 Şekil 4.46 %1 Triton X-100 ve %1 soya yağı + %0.5 Triton X-100 içeren ortamların lipolitik aktiviteye (U/ml) etkisi 93 Şekil 4.47 %1 Triton X-100 ve %1 soya yağı + %0.5 Triton X-100 içeren ortamların protein derişimine (mg/ml) etkisi..94 Şekil 4.48 %1 Triton X-100 ve %1 soya yağı + %0.5 Triton X-100 içeren ortamların spesifik lipaz aktivitesine (U/mg) etkisi 94 Şekil 4.49 %1 Triton X-100 ve %1 soya yağı + %0.5 Triton X-100 içeren ortamların hücre derişimine (mg/ml) etkisi...95 Şekil 4.50 Farklı tür ve derişimdeki azot kaynaklarının lipolitik aktiviteye (U/ml) etkisi..97 Şekil 4.51 Farklı tür ve derişimdeki azot kaynaklarının protein derişimine (mg/ml) etkisi...98 Şekil 4.52 Farklı tür ve derişimdeki azot kaynaklarının spesifik lipaz aktivitesine (U/mg) etkisi.. 99 Şekil 4.53 Farklı tür ve derişimdeki azot kaynaklarının hücre derişimine (mg/ml) etkisi Şekil 4.54 Farklı tür ve derişimdeki azot kaynakları ile elde edilen en yüksek lipolitik aktiviteler (U/ml)..101 Şekil 4.55 Farklı tür ve derişimdeki yağ asitleri ile elde edilen en yüksek spesifik lipaz aktiviteleri (U/mg) Şekil 4.56 Farklı ortam ph larının lipolitik aktiviteye (U/ml) etkisi Şekil 4.57 Farklı ortam ph larının protein derişimine (mg/ml) etkisi.105 Şekil 4.58 Farklı ortam ph larının spesifik lipaz aktivitesine (U/mg) etkisi xii

14 Şekil 4.59 Farklı ortam ph larının hücre derişimine (mg/ml) etkisi Şekil 4.60 Farklı ortam ph ları ile elde edilen en yüksek lipolitik aktiviteler (U/ml) Şekil 4.61 Farklı ortam ph ları ile elde edilen en yüksek spesifik lipaz aktiviteleri (U/mg)..108 Şekil 4.62 Farklı sıcaklıkların lipolitik aktiviteye (U/ml) etkisi Şekil 4.63 Farklı sıcaklıkların protein derişimine (mg/ml) etkisi.110 Şekil 4.64 Farklı sıcaklıkların spesifik lipaz aktivitesine (U/mg) etkisi Şekil 4.65 Farklı sıcaklıkların hücre derişimine (mg/ml) etkisi Şekil 4.66 Farklı ortam sıcaklıkları ile elde edilen en yüksek lipolitik aktiviteler (U/ml) Şekil 4.67 Farklı ortam sıcaklıkları ile elde edilen en yüksek spesifik lipaz aktiviteleri (U/mg) Şekil 4.68 Farklı metal tuzlarının 1 mm lık derişimlerini içeren ortamların 48. saatteki lipaz aktiviteleri (U/ml) Şekil 4.69 Farklı metal tuzlarının 1 mm lık derişimlerini içeren ortamların 48. saatteki hücre derişimleri (mg/ml) Şekil 4.70 KCl nin farklı derişimlerinin lipolitik aktiviteye (U/ml) etkisi Şekil 4.71 KCl nin farklı derişimlerinin protein derişimine (mg/ml) etkisi Şekil 4.72 KCl nin farklı derişimlerinin spesifik aktiviteye (U/mg) etkisi.118 Şekil 4.73 KCl nin farklı derişimlerinin hücre derişimine (mg/ml) etkisi Şekil 4.74 En iyi koşullarda hücre içi ve hücre dışı titrimetrik lipaz aktiviteleri (U/mg) Şekil 4.75 En iyi koşullarda hücre içi ve hücre dışı spektrofotometrik lipaz aktiviteleri (U/mg hücre) Şekil 4.76 En iyi koşullarda hücre içi ve hücre dışı proteaz aktiviteleri (U/mg hücre) xiii

15 Şekil 4.77 En iyi koşullarda hücre dışı protein ve hücre derişimleri (mg/ml).122 Şekil 4.78 Anyon değişim kromatografisi sonucunda elde edilen kromatogram Şekil 4.79 SDS-PAGE analizi sonuçları..125 xiv

16 ÇİZELGELER DİZİNİ Çizelge 2.1 Endüstride kullanılan bazı enzimler..3 Çizelge 2.2 Deterjan formülasyonlarında ve diğer uygulamalarda kullanılan ticari enzimler...7 Çizelge 2.3 Toz ve sıvı deterjanların bileşimi.10 Çizelge 2.4 Bazı mikrobiyal lipazların özellikleri...21 Çizelge 2.5 Mikrobiyal lipazların endüstriyel uygulamaları Çizelge 2.6 Ticari deterjan lipazları 29 Çizelge 4.1 Karbon kaynağı olarak kullanılan farklı tür ve derişimdeki bitkisel yağları içeren ortamlarda hesaplanan özgül çoğalma hızları...71 Çizelge 4.2 Kullanılan yağ asidi esterleri ve basit formülleri...72 Çizelge 4.3 Karbon kaynağı olarak kullanılan farklı tür ve derişimdeki yağ asidi esterlerini içeren ortamlarda hesaplanan özgül çoğalma hızları..79 Çizelge 4.4 Kullanılan yağ asitleri, içerdikleri karbon sayıları ve molekül formülleri...80 Çizelge 4.5 Karbon kaynağı olarak kullanılan farklı tür ve derişimdeki yağ asitlerini içeren ortamlarda hesaplanan özgül çoğalma hızları.87 Çizelge 4.6 Farklı tür ve derişimdeki azot kaynaklarını içeren ortamlarda hesaplanan özgül çoğalma hızları Çizelge 4.7 Farklı ortam ph larında hesaplanan özgül çoğalma hızları. 108 Çizelge 4.8 Farklı ortam sıcaklıklarında hesaplanan özgül çoğalma hızları. 113 Çizelge 4.9 KCl nin farklı derişimleri için hesaplanan özgül çoğalma hızları.119 Çizelge 4.10 Lipaz enzimi saflaştırma basamakları Çizelge 4.11 Saflaştırılmış lipaz enzimi aktivitesine deterjan katkıları etkisi 126 xv

17 1. GİRİŞ Enzimler reaksiyonların ılımlı koşullar altında gerçekleşmesini sağlayan yüksek katalitik etkinliğe sahip biyokatalizörlerdir. Bu özellikleri ile günümüzde gıda, kozmetik, farmasötik, tekstil, deri, kağıt ve deterjan gibi çok çeşitli endüstrilerde kullanım alanı bulmaktadırlar. Enzimlerin en önemli uygulama alanlarından biri deterjan endüstrisidir. Deterjanlara, temizleme etkilerini artırabilmek amacıyla katkı maddeleri konulur. Bunlar yüzey aktif maddeler, temizleme gücünü arttırıcı maddeler, yapıcı maddeler (alkaliler, kompleks yapıcılar, iyon değiştiriciler), köpük düzenleyiciler, enzimler, ağartıcılar, korozyon önleyiciler, parfüm, antiseptik maddeler, antidepozitörler ve aşınma önleyicilerdir. Deterjan katkı maddeleri içinde önemli bir yeri olan enzimler, deterjan formülasyonuna lekelerin çıkarılmasını kolaylaştırmak amacıyla katılırlar. Deterjan enzimleri, başlıca proteinlere etki eden proteazlar, nişastalara etki eden amilazlar ve yağlara etki eden lipazlardır. Deterjanlarda kullanılan enzimler, yüksek ph ve sıcaklıkta kararlı olmalı, oksidasyona, şelatlama ajanlarına dayanıklı olmalı, düşük derişimlerde aktif olmalı ve geniş substrat spesifikliğine sahip olmalıdır. Deterjan formüllerinde ilk olarak kullanılan enzim 1913 yılında bir proteaz olan tripsin, sonra sırasıyla amilaz, selülaz ve lipaz olmuştur. Enzimler etkilerini kısa sürede gösteremezler ve genellikle 50 o C ın altında aktiftirler; daha yüksek sıcaklıklarda ise bozunabilirler. Enzimlerin, özellikle yıkama prosesinin esas yıkamaya geçmeden önce ön hazırlık olarak soğuk suyla ıslatma içerdiği durumlarda kullanımları daha uygundur. Yıkama koşullarının ılımlı hale getirilmesi - çevre kirliliği etkileri düşünülerek fosfat içermeyen deterjanların kullanımı ve enerji kullanımının azaltılması- ile düşük yıkama sıcaklıklarında çalışılması enzimlerin deterjan formülasyonlarındaki önemini artırmaktadır. Günümüzde Japonya, Amerika ve Avrupa ülkelerinin çoğu, deterjanlarda enzim kullanmaktadır. Japonya daki tüm deterjan markaları enzim içermektedir. Avrupa da 38

18 çok uzun zamandan beri kaliteli deterjanların vazgeçilmez unsuru olan enzimler, Türkiye de 1982 yılından itibaren kullanılmaya başlanmıştır. Deterjan enzimlerinin üretimi ve özelliklerinin geliştirilmesi, bugün pek çok bilim insanının üzerinde çalıştığı bir konudur. Deterjanlarda kullanılan hidrolitik enzimler içerisinde önemli bir yere sahip olan lipazlar, proteaz içeren deterjanların yıkama kapasitesini artırır; trigliseritleri yağ asidi ve gliserole hidrolizleme özellikleri ile yağlı yiyecek lekelerinin ve kumaşlardaki sebumun çıkarılmasını sağlarlar. Lipazlar bitki ve hayvan dokularından ekstraksiyonla veya mikroorganizmalardan fermantasyon yoluyla üretilirler. Ticari lipazlar genelde mikrobiyal kaynaklıdır. Lipaz üreten mikroorganizmalar bakteriler, fungi ve mayalardır. Mikrobiyal lipazlar çoğunlukla sıvı ortamda üretilir. Lipaz üretiminde karbon ve azot kaynaklarının türü ve derişimi, üretim ph ı, sıcaklık, metal iyonları ve çözünmüş oksijen derişimi etkilidir. Tez projesi kapsamında, süt mamulleri üretim tesisi yağlı atığından izole edilen ve genetik tanımlama ile türünün Debaryomyces hansenii olduğu belirlenen mayadan, deterjanlarda kullanımını araştırmak üzere aktif ve kararlı lipaz üretimi için karbon ve azot kaynakları, metal iyonları, sıcaklık, ph gibi uygun üretim koşullarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Mikroorganizmadan üretilen lipaz kısmen saflaştırılarak, bazı deterjan katkı maddelerinin varlığında aktivitesi incelenmiş ve enzimin deterjanlarda kullanıma uygunluğu araştırılmıştır. Çalışma, lipaz üretimi için atıktan izole edilmiş bir mikroorganizmanın kullanılması, türü sekans analizlerini kapsayan genetik bir çalışma sonucu Debaryomyces hansenii olarak belirlenmiş mayadan lipaz üretim koşullarının optimizasyonu ile ilgili literatürde bir çalışmanın olmaması, üretilen lipazın dünya pazarında önemli yeri olan deterjan sektöründe kullanım potansiyelinin olması nedeniyle önem kazanmaktadır. 39

19 2. KAYNAK ÖZETLERİ 2.1 Enzimler ve Kullanım Alanları Enzimler canlı sistemlerde gerçekleşen biyokimyasal reaksiyonlarda yer alarak reaksiyonun daha ılımlı şartlar altında gerçekleşmesini sağlayan ve biyokatalizör olarak bilinen, protein yapılı moleküllerdir. Günümüzde enzimler; gıda, tekstil, farmasötik, deterjan, kağıt ve deri endüstrisi, kozmetik, parfümeri, biyosensör üretimi gibi çok çeşitli alanlarda kullanılmaktadır. Enzimlerin katalitik potansiyeli anlaşıldıktan sonra, bu çok faydalı maddelerden endüstride geniş ölçüde yararlanılmaya başlanmıştır. Bugün çok sayıda enzim bilinmesine rağmen, büyük miktarlarda üretimi yapılan ve endüstriyel amaçla kullanılan enzim sayısı azdır. Endüstride kullanılan bazı enzim grupları ve uygulama alanları Çizelge 2.1 de verilmektedir. Çizelge 2.1 Endüstride kullanılan bazı enzimler (Telefoncu 1997) Uygulama Alanı Yağların parçalanması ve interesterifikasyon Peynir üretimi Sindirime yardımcı Etin gevrekleştirilmesi Dericilik Nişasta hidrolizi Sakkoroz inversiyonu Meyve suyu, sirke ve şarap berraklaştırma Lezzet kontrolü (tat verici) Besin maddesinden istenmeyen ve toksik bileşiklerin uzaklaştırılması Oksidasyonun önlenmesi ve besin maddelerinde renk kontrolü Amino asit üretimi Peynir atık suyu ve sütteki laktozun hidrolizi Selüloz hidrolizi Dekstroz üretimi Penisilin üretimi Enzim Lipazlar Rennin, pepsin Çeşitli proteazlar Papain Çeşitli proteazlar Amilaz (α ve β), pullulanaz Invertaz Pektinazlar Nükleazlar Hidrolitik enzimler Oksidazlar Pronaz, amino peptidaz Laktaz (β-galaktosidaz) Selülaz Amiloglikosidaz Penisilin amidaz 40

20 Çizelge 2.1 Endüstride kullanılan bazı enzimler (devam) Organik sentezler Sterilizasyon ve soğuk pastörizasyon Glukozun fruktoza dönüştürülmesi Değişik enzimler Katalaz Glukoz izomeraz 2.2 Enzimlerin Deterjan Formülasyonlarındaki Yeri ve Deterjanlarda Kullanımının Önemi Deterjanlarda genel olarak yüzey aktif maddeler, yapıcı maddeler, köpük düzenleyiciler, asıltı yapıcı ve yeniden çökmeyi önleyici maddeler (antidepozitörler), enzimler, korozyon önleyiciler, ağartıcılar, yumuşatıcılar, parfüm ve antiseptik maddeler bulunur. Enzimler lekeleri çıkarmak için ihtiyaç duyulan üstün bir temizleme performansı göstermeleri nedeniyle deterjanlarda kullanılmaya başlanmıştır. Her bir enzim, belirli tipte bir lekeyi çıkarma yeteneğine sahiptir. Enzimler tekrarlanan yıkamalara olan ihtiyacı, daha ilk yıkamada zorlu kirlerin büyük çoğunluğunu çıkararak önleyebilirler. Enzimler yıkama sıcaklığını düşürerek tüketicilerin enerji masrafını azaltırlar. Enzimler çevre dostudur. Sentetik deterjanlar yavaş bir şekilde biyobozunmaya uğrayarak ciddi ekolojik problemlere neden olmakla birlikte enzim kullanımıyla bu problemlerin üstesinden gelinebilmektedir. Ayrıca toksisitelerinin az oluşu ve korozif olmamaları enzimlerin deterjanlarda kullanımını özendirici diğer üstün özellikleridir. 2.3 Enzim Esaslı Deterjanlardaki Gelişme Enzimler deterjan katkısı olarak ilk kez 1913 yılında Alman kimyacı Otto Rohm tarafından kullanılmıştır. Rohm, pankreatik enzimlerin (tripsin, kimotripsin gibi proteazlar) çamaşır temizlemede yıkama yardımcıları olarak kullanılabileceğini gösterdikten sonra Rohm patentli ürün Burnes adı altında ön yıkama deterjanı olarak piyasaya sunulmuştur. Ürün, esas olarak sodyum karbonat ve hayvanların pankreatik bezlerinden elde edilmiş az miktarda pankreatin içermektedir. Enzimin proteolitik 41

21 aktivitesi günümüz deterjanlarından oldukça düşüktür. Bu ürün yaklaşık 50 yıl Avrupa marketlerinde satılmıştır (Starace 1983, Telefoncu 1997, Kumar et al. 1998). İkinci Dünya Savaşında, yağ ve sabuna olan ihtiyaç sonucunda enzimatik yıkama ajanları önem kazanmıştır larda İsviçre de enzimlerin sabun tüketimini azaltabileceğine dair raporlar yayınlanmıştır ların sonuna yaklaşılırken, insülin üretimi için pankreatik bezlere olan talep tripsinin çamaşır yıkama ürünlerinde kullanımını sınırlamıştır. Pankreatik enzimlerin çamaşır yıkama maddelerine karşı nispeten daha az kararlılık göstermesi, bilim adamlarına bakteriyel fermantasyonla üretilecek enzimin, pankreatik tripsine avantajlar sağlayabileceğini düşündürmüştür. Bu şekilde bulunan nötral bakteriyel proteaz, tripsine göre büyük bir gelişme olmasına rağmen enzim, hala ph 9-10 aralığında düşük bir kararlılık göstermekteydi (Starace 1983) da İsviçreli kimyacı Dr. Jaag, Bio 40 olarak adlandırılan tripsin yerine bakteriyal bir proteaz içeren yeni bir ürün geliştirmiştir (http://www.mapsenzymes.com 2005) ların ortalarında, Bacillus licheniformis tarafından üretilen bir proteaz örneği, alkali ph larda (ph=8-10) kararlı ve aktif olup Novo Industry A/S tarafından Alkalase ticari ismiyle piyasaya sunulmuştur (Kumar et al. 1998) lerde proteazların deterjanlarda kullanımında geçici bir duraklama olmuştur; çünkü bazı üreticiler ve kullanıcılarda alerjik reaksiyonlar gözlenmiştir. Bu problem, toz oluşumunu önleyen, enzimi saklarken diğer deterjan bileşenlerinin olumsuz etkilerinden koruyan tozsuz granüllerin geliştirilmesiyle çözülmüştür (Kumar et al. 1998) te Novo, Humicola isolens ten elde edilmiş, kiri ortadan kaldırmak, pamuklu tekstilleri yumuşatmak ve eski renklerine kavuşturmak için üretilmiş olan, deterjan sanayinde bir devrim yaratan selülaz deterjan enzimini, Cellulase ı sunmuştur (Kumar et al. 1998). 42

22 Son yirmi yılda, rekombinant DNA teknolojilerinin başka bir ifade ile genetik ve protein mühendisliğinin uygulamaları ile enzimolojideki yeni gelişmeler, biyomühendislik ürünü enzimlerin çağını başlatmıştır. Novo 1988 de deterjan lipazını ilk biyomühendislik ürünü olarak Lipolase adıyla sunmuştur (Kumar et al. 1998). Novo enzimin, 60 o C a kadar olan sıcaklıklarda ve ph 7-11 de kararlı olduğunu bildirmiştir. Lipolase, aktivitesini, fosfat ve surfaktan gibi diğer deterjan bileşenlerine karşı koruyabiliyor ve proteinleri parçalayan proteaz enzimiyle birlikte kullanılabiliyordu (Gillis 1988) da yine rekombinant DNA teknolojisine dayanılarak başka enzimler de pazara sunulmuştur (Kumar et al. 1998): Savinase-Novo Nordisk, Denmark Maxacal-Gist-brocades, Delft Subtilisin Novo-Genencor International of California Daha sonra enzim deterjanı imalatçıları, daha iyi yıkama performansı ve perboratlar gibi oksidatif ağartma ajanlarına karşı daha kararlı yeni jenerasyon enzimler keşfetmiştir (Kumar et al. 1998): Maxapem- Solvey Enzymes, Germany Durazym- Novo Nordisk, Denmark Çizelge 2.2 de deterjan formülasyonlarında ve diğer uygulamalarda kullanılan enzimlere örnekler verilmiştir. 43

BT 28 MİKROBİYAL KAYNAKLI LİPAZ ÜRETİMİNE KARBON KAYNAĞI OLARAK BİTKİSEL YAĞLARIN VE GLUKOZUN ETKİSİ

BT 28 MİKROBİYAL KAYNAKLI LİPAZ ÜRETİMİNE KARBON KAYNAĞI OLARAK BİTKİSEL YAĞLARIN VE GLUKOZUN ETKİSİ BT 28 MİKROBİYAL KAYNAKLI LİPAZ ÜRETİMİNE KARBON KAYNAĞI OLARAK BİTKİSEL YAĞLARIN VE GLUKOZUN ETKİSİ B. Ş. Şengel 1, S. Takaç 1, G. Dönmez 2 1 Ankara Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği

Detaylı

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir.

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. EVDE KİMYA SABUN Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. CH 3(CH 2) 16 COONa: Sodyum stearat (Beyaz Sabun) CH 3(CH 2) 16 COOK:

Detaylı

SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması)

SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması) SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması) Gerek hayvansal yağlar gerekse bitkisel (nebati) yağlar, yağ asitlerinin gliserin (gliserol) ile oluşturdukları oldukça kompleks esterlerdir. Bu

Detaylı

Laboratuvar Tekniği. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 5. Hafta (14.03.

Laboratuvar Tekniği. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 5. Hafta (14.03. Laboratuvar Tekniği Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 5. Hafta (14.03.2014) 1 5. Haftanın Ders İçeriği DNA ekstraksiyonu DNA ekstraksiyonunun amacı

Detaylı

ORGANĠK BĠLEġĠKLER. 2. ÜNİTE 6. Bölüm

ORGANĠK BĠLEġĠKLER. 2. ÜNİTE 6. Bölüm ORGANĠK BĠLEġĠKLER 2. ÜNİTE 6. Bölüm Organik ve Anorganik BileĢiklerin Ayırt Edilmesi Kimya bilimi temelde organik ve anorganik olmak üzere ikiye ayrılır. * Karbonun oksitleri (CO, CO 2 ) * Karbonatlar

Detaylı

KALİTELİ SÜT NASIL ELDE EDİLİR?

KALİTELİ SÜT NASIL ELDE EDİLİR? KALİTELİ SÜT NASIL ELDE EDİLİR? Prof. Dr. METİN ATAMER Dr. EBRU ŞENEL ANKARA ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ SÜT TEKNOLOJİSİ BÖLÜMÜ Kaliteli süt üretimi için sağlanması gereken koşullar; Sağlıklı inek Özenli

Detaylı

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler MBG 111 BİYOLOJİ I 3.1.Karbon:Biyolojik Moleküllerin İskeleti *Karbon bütün biyolojik moleküllerin omurgasıdır, çünkü dört kovalent bağ yapabilir ve uzun zincirler

Detaylı

ANKARA ÜNIVERSITESI BIYOTEKNOLOJI ENSTITÜSÜ YÜKSEK LISANS TEZI

ANKARA ÜNIVERSITESI BIYOTEKNOLOJI ENSTITÜSÜ YÜKSEK LISANS TEZI ANKARA ÜNIVERSITESI BIYOTEKNOLOJI ENSTITÜSÜ YÜKSEK LISANS TEZI FABRIKA ATIKLARINDAN IZOLE EDILEN BACILLUS SP. DEN AKTIF VE KARARLI LIPAZ ÜRETIM KOSULLARININ VE ÜRETILEN ENZIMIN DETERJAN ENDÜSTRISINDE KULLANIMININ

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

Protein Ekstraksiyonu

Protein Ekstraksiyonu Protein Ekstraksiyonu Dr.Gaye Güler Tezel Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı Proteinler tüm canlı organizmalar için en önemli makromoleküllerden biridir. Bazıları yapısal komponentleri

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H 2.Radyoaktif izotoplar biyologları için önemlidir? Aşağıda radyoakif maddelerin kullanıldığı alanlar sıralanmıştır.bunlarla

Detaylı

RHİZOPUS DELEMAR İLE LİPAZ ÜRETİMİ

RHİZOPUS DELEMAR İLE LİPAZ ÜRETİMİ RHİZOPUS DELEMAR İLE LİPAZ ÜRETİMİ B. ÇELEBİ, Y. SAĞ Hacettepe Üniversitesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, 653 Beytepe, Ankara ÖZET Bu çalışmada bir kamçılı mantar türü olan Rhizopus delemar mikroorganizması

Detaylı

T.C. ANKARA ÜNİVERSİTESİ BİLİMSEL ARAŞTIRMA PROJESİ KESİN RAPORU LİPAZ ÜRETİMİ İÇİN İZOLE EDİLMİŞ MİKROORGANİZMALARIN GENETİK YÖNTEM İLE TANIMLANMASI VE ÜRETİLEN ENZİMLERİNİN SAFLAŞTIRILMASI Prof.Dr.Serpil

Detaylı

KROMATOGRAFİ. Bir parça kağıt şeridin aşağı hizasından 1 cm kadar yukarısına bir damla siyah mürekkep damlatınız.

KROMATOGRAFİ. Bir parça kağıt şeridin aşağı hizasından 1 cm kadar yukarısına bir damla siyah mürekkep damlatınız. KROMATOGRAFİ Kromatografi, bir karışımda bulunan maddelerin, biri sabit diğeri hareketli faz olmak üzere birbirleriyle karışmayan iki fazlı bir sistemde ayrılması ve saflaştırılması yöntemidir. KROMATOGRAFİ

Detaylı

İ Ç İ NDEKİ LER. Çevre Mühendisliği ve Bilimi İçin Kimyanın Temel Kavramları 1. Fiziksel Kimya ile İlgili Temel Kavramlar 52.

İ Ç İ NDEKİ LER. Çevre Mühendisliği ve Bilimi İçin Kimyanın Temel Kavramları 1. Fiziksel Kimya ile İlgili Temel Kavramlar 52. İ Ç İ NDEKİ LER Ön Söz xiii K I S I M 1 Çevre Mühendisliği ve Bilimi İçin Kimyanın Temel Kavramları 1 BÖLÜM 1 Giriş 3 1.1 Su 4 1.2 Atık Sular ve Su Kirliliği Kontrolü 5 1.3 Endüstriyel ve Tehlikeli Atıklar

Detaylı

GIDA ve TARIM KİMYASI LABORATUVARI TEST VE ANALİZLERİ - 2015

GIDA ve TARIM KİMYASI LABORATUVARI TEST VE ANALİZLERİ - 2015 BİTKİSEL VE HAYVANSAL YAĞ ANALİZLERİ GT 1 KIRILMA İNDİSİ TS 4960 EN ISO 6320 50 GT 2 ÖZGÜL AĞIRLIK (YOĞUNLUK) TS 4959 40 GT 3 İYOT SAYISI (Katı ve Sıvı Yağlarda) EN ISO 3961 60 GT 4 İYOT SAYISI (Ekstre

Detaylı

KÜKÜRT DİOKSİT GAZI İLE ÜLEKSİT TEN BORİK ASİT ÜRETİMİ

KÜKÜRT DİOKSİT GAZI İLE ÜLEKSİT TEN BORİK ASİT ÜRETİMİ KÜKÜRT DİOKSİT GAZI İLE ÜLEKSİT TEN BORİK ASİT ÜRETİMİ İbrahim Hakkı Karakaş a*,mehmet Çopur b, M. Muhtar Kocakerim c, Zeynep Karcıoğlu Karakaş d a Bayburt Üniversitesi, Bayburt Meslek Yüksek Okulu, Bayburt

Detaylı

Şarap Üretiminde Fermantasyon Süreci Doç. Dr. Elman BAHAR Öğretim Görevlisi Burcu ÖZTÜRK

Şarap Üretiminde Fermantasyon Süreci Doç. Dr. Elman BAHAR Öğretim Görevlisi Burcu ÖZTÜRK WINE CLUSTER IN TEKIRDAG: WCT TR0135.03-02/015 Şarap Üretiminde Fermantasyon Süreci Doç. Dr. Elman BAHAR Öğretim Görevlisi Burcu ÖZTÜRK Sunum İçeriği Fermantasyon tanımlar Spontan & Saf Kültür Fermantasyonu

Detaylı

PROTEİNLERİN SAFLAŞTIRILMASI

PROTEİNLERİN SAFLAŞTIRILMASI PROTEİNLERİN SAFLAŞTIRILMASI Bir hücre ve dokudan istenilen bir proteinin saf halde izole edilmesi oldukça güç bir olaydır. Bu proteinin konsantrasyonu düşük ise binlerce farklı protein arasından ayırmak

Detaylı

Enzimler ENZİMLER ENZİMLER ENZİMLER İSİMLENDİRME ENZİMLER

Enzimler ENZİMLER ENZİMLER ENZİMLER İSİMLENDİRME ENZİMLER Enzimler Yrd.Doç.Dr. Ahmet GENÇ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu q Vücuttaki tüm reaksiyonlar, tüm işlem sonunda kendileri değişmeden reaksiyonların hızını artıran protein katalizörler olan enzimler

Detaylı

SIKÇA KARŞILAŞILAN HİLELER VE SAPTAMA YÖNTEMLERİ

SIKÇA KARŞILAŞILAN HİLELER VE SAPTAMA YÖNTEMLERİ SIKÇA KARŞILAŞILAN HİLELER VE SAPTAMA YÖNTEMLERİ Doğada yeterli ve dengeli beslenmenin gerektirdiği ögelerin tümünü amaca uygun biçimde içeren ve her yaştaki insanın beslenme kaynağı olarak kullanılabilecek

Detaylı

İYONİK ÇEVRENİN ENZİM-ULTRAFİLTRASYON MEMBRAN ARAYÜZEY ETKİLEŞİMLERİNE ETKİSİ

İYONİK ÇEVRENİN ENZİM-ULTRAFİLTRASYON MEMBRAN ARAYÜZEY ETKİLEŞİMLERİNE ETKİSİ İYONİK ÇEVRENİN ENZİM-ULTRAFİLTRASYON MEMBRAN ARAYÜZEY ETKİLEŞİMLERİNE ETKİSİ Sema SALGIN *, Serpil TAKAÇ **, H.Tunçer ÖZDAMAR ** * Cumhuriyet Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü

Detaylı

OKULDA KİMYA KAĞIT. Kağıdın ana maddesi doğal bir polimer olan selülozdur.

OKULDA KİMYA KAĞIT. Kağıdın ana maddesi doğal bir polimer olan selülozdur. OKULDA KİMYA KAĞIT Kağıdın ana maddesi doğal bir polimer olan selülozdur. Selüloz bitkilerin gövde ve yapraklarında bol bulunur, bu nedenle kağıt çoğunlukla ağaç gövdelerinden üretilir. Kağıt üretimi:

Detaylı

KİŞİSEL TEMİZLİK ÜRÜNLERİ TAVSİYE EDİLEN PERAKENDE SATIŞ FİYAT LİSTESİ

KİŞİSEL TEMİZLİK ÜRÜNLERİ TAVSİYE EDİLEN PERAKENDE SATIŞ FİYAT LİSTESİ KİŞİSEL TEMİZLİK ÜRÜNLERİ TAVSİYE EDİLEN PERAKENDE SATIŞ FİYAT LİSTESİ Hijyenmax Sıvı Sabunlar ve El Dezenfektanları 9225375 Hijyenmax Antibakteriyel Köpük Sabun SIVI 5,00 5,27 4 117,02 TL 22,23 TL 468,08

Detaylı

KÖMÜRÜN GAZLAŞTIRILMASI YOLUYLA ELDE EDİLEN SENTEZ GAZINDAN METANOL ÜRETİMİ

KÖMÜRÜN GAZLAŞTIRILMASI YOLUYLA ELDE EDİLEN SENTEZ GAZINDAN METANOL ÜRETİMİ Ek 2 ULUSAL ÖĞRENCİ TASARIM YARIŞMASI PROBLEM TANIMI KÖMÜRÜN GAZLAŞTIRILMASI YOLUYLA ELDE EDİLEN SENTEZ GAZINDAN METANOL ÜRETİMİ 1. Giriş Türk kömür rezervlerinden metanol üretimi Kömürden metanol üretimi,

Detaylı

BİYODİZEL BİYOETANOL BİYOGAZ

BİYODİZEL BİYOETANOL BİYOGAZ BİYODİZEL BİYOETANOL BİYOGAZ Prof. Dr. Bülent B KESKİNLER BİYODİZEL Biyodizel Üretim Prosesleri Kesikli (500-10000 ton/yıl) Yarı kesikli Sürekli (>30000 ton/yıl) 1. Homojen Kataliz a) Asit katalizör: H

Detaylı

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü Proteinler, yağlar ve karbohidratlar balıklar amino asitlerin dengeli bir karışımına gereksinim tarafından enerji

Detaylı

Fitik asit gıdaların fonksiyonel ve besinsel özellikleri üzerine önemli etkileri olan doğal bileşenlerin kompleks bir sınıfını oluşturmaktadır.

Fitik asit gıdaların fonksiyonel ve besinsel özellikleri üzerine önemli etkileri olan doğal bileşenlerin kompleks bir sınıfını oluşturmaktadır. FİTİK ASİT İN BESLENMEDEKİ ÖNEMİ FİTİK ASİT NEDİR? Fitik asit gıdaların fonksiyonel ve besinsel özellikleri üzerine önemli etkileri olan doğal bileşenlerin kompleks bir sınıfını oluşturmaktadır. Birçok

Detaylı

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX! Özel Formülasyon DAHA İYİ Yumurta Verimi Kabuk Kalitesi Yemden Yararlanma Karaciğer Sağlığı Bağırsak Sağlığı Bağışıklık Karlılık DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Detaylı

ÇD45 PAMUK YAĞINDAN TRANSESTERİFİKASYON İLE BİYODİZEL ELDESİ

ÇD45 PAMUK YAĞINDAN TRANSESTERİFİKASYON İLE BİYODİZEL ELDESİ ÇD45 PAMUK YAĞINDAN TRANSESTERİFİKASYON İLE BİYODİZEL ELDESİ Nezihe AZCAN 1, Ayşegül DANIŞMAN 1 1 Anadolu Üniversitesi, Mühendislik-Mimarlık Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, İki Eylül Kampusü 264

Detaylı

Raf ömrü çalışmaları

Raf ömrü çalışmaları Raf ömrü çalışmaları Prof. Dr. İsmail Sait DOĞAN Gıda grupları Bozulurluğu yüksek olan gıdalar (raf ömrü günlerle ölçülür). Süt, et, yeşil sebze Orta derecede bozulabilir gıdalar (raf ömrü haftalar ile

Detaylı

ANALİZ FİYAT LİSTESİ 07.01.2015. 1 % Dolum Oranı 25,00. 2 Acılık (Kreiss) 32,00

ANALİZ FİYAT LİSTESİ 07.01.2015. 1 % Dolum Oranı 25,00. 2 Acılık (Kreiss) 32,00 ANALİZ FİYAT LİSTESİ 07.01. 1 % Dolum Oranı 25,00 2 Acılık (Kreiss) 32,00 3 Aerobik Bakteri Sayısı (Aerobik Mezofilik Bakteri Sayısı, Aerobik Koloni Sayısı) 55,00 5,50 4 Aflatoksin B1 ve Toplam Aflatoksin

Detaylı

ÖNEMLİ BOR BİLEŞİKLERİ

ÖNEMLİ BOR BİLEŞİKLERİ ÖNEMLİ BOR BİLEŞİKLERİ Melike YILDIRIM, Berkay İLYAS Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, Kurupelit / Samsun mellike_yldrm@hotmail.com, berkayilyas@gmail.com Bu

Detaylı

BORİK ASİTİN MADDELERİN YANICILIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

BORİK ASİTİN MADDELERİN YANICILIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ BORİK ASİTİN MADDELERİN YANICILIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ PROJENİN AMACI Bor madeninden elde edilen borik asitin maddelerin yanıcılığını geciktirici özelliğinin araştırılması amaçlanmaktadır. GİRİŞ Günümüzden

Detaylı

Metal Yüzey Hazırlama ve Temizleme Fosfatlama (Metal Surface Preparation and Cleaning)

Metal Yüzey Hazırlama ve Temizleme Fosfatlama (Metal Surface Preparation and Cleaning) Boya sisteminden beklenilen yüksek direnç,uzun ömür, mükemmel görünüş özelliklerini öteki yüzey temizleme yöntemlerinden daha etkin bir biçimde karşılamak üzere geliştirilen boya öncesi yüzey temizleme

Detaylı

TÜRK GIDA KODEKS ŞEKER TEBLİĞİ (Tebliğ No:99/10 )

TÜRK GIDA KODEKS ŞEKER TEBLİĞİ (Tebliğ No:99/10 ) Türk Gıda Kodeksi Şeker Tebliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ Resmi Gazete: 22.04.2002 24734 Türk Gıda Kodeksi Şeker Tebliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ Resmi Gazete: 28.02.2003 25034

Detaylı

Ders Tanıtım Formu. Dersin Adı Öğretim Dili

Ders Tanıtım Formu. Dersin Adı Öğretim Dili Ders Tanıtım Formu Dersin Adı Öğretim Dili Biyoteknoloji Türkçe Dersin Verildiği Düzey Ön Lisans ( ) Lisans (x) Yüksek Lisans( ) Doktora( ) Eğitim Öğretim Sistemi Örgün Öğretim (x) Uzaktan Öğretim( ) Diğer

Detaylı

Enzimler Enzimler metabolizma reaksiyonlarını hızlandıran moleküllerdir. Katalitik RNA moleküllerinin küçük bir grubu hariç, bütün enzimler

Enzimler Enzimler metabolizma reaksiyonlarını hızlandıran moleküllerdir. Katalitik RNA moleküllerinin küçük bir grubu hariç, bütün enzimler Enzimler Enzimler metabolizma reaksiyonlarını hızlandıran moleküllerdir. Katalitik RNA moleküllerinin küçük bir grubu hariç, bütün enzimler proteindir. Katalitik aktiviteleri doğal protein konformasyonunun

Detaylı

- Bioanalytic; Biyokimya otoanalizörleri için test kitleri üretimi,

- Bioanalytic; Biyokimya otoanalizörleri için test kitleri üretimi, Testonic kitleri Colin Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş. Tarafından üretilmektedir. Colin Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş. - Colin; Tekstil yardımcı kimyasalları üretimi http://www.colin.com.tr - Vilso; Endüstriyel

Detaylı

TUTUKLANMIŞ SHIPWORM BAKTERİSİ (Teredinobacter turnirae) İLE PROTEAZ ÜRETİMİ

TUTUKLANMIŞ SHIPWORM BAKTERİSİ (Teredinobacter turnirae) İLE PROTEAZ ÜRETİMİ TUTUKLANMIŞ SHIPWORM BAKTERİSİ (Teredinobacter turnirae) İLE PROTEAZ ÜRETİMİ M. ELİBOL, M.Ş. TANYILDIZI, Ş. BULUT, D. ÖZER Fırat Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, 23119, Elazığ

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ... III

İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ... III İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ... III İÇİNDEKİLER... V 1. LABORATUVARDA KULLANILAN MALZEME VE ALETLER... 1 1.1. Tüpler... 1 1.2. Beher... 1 1.3. Erlenmeyer... 2 1.4. Balonlar... 2 1.5. Mezur... 3 1.6. Pipetler...

Detaylı

KLİMALARDA ÜREYEN BAKTERİLERE BİTKİSEL YAĞLARIN ETKİSİ

KLİMALARDA ÜREYEN BAKTERİLERE BİTKİSEL YAĞLARIN ETKİSİ KLİMALARDA ÜREYEN BAKTERİLERE BİTKİSEL YAĞLARIN ETKİSİ Hazırlayan Öğrenciler Fulya MORDOĞAN 7-B Pırıl ALP 7-B Danışman Öğretmen Demet EROL İZMİR, 2012 1 İÇİNDEKİLER 1. Proje özeti...3 2. Projenin amacı...3

Detaylı

Optimal Beslenmede Meyve Suyu Tüketiminin Yeri ve Önemi: Yeni Yaklaşımlar ve Yeni Görüşler Paneli 30 Mayıs 2012

Optimal Beslenmede Meyve Suyu Tüketiminin Yeri ve Önemi: Yeni Yaklaşımlar ve Yeni Görüşler Paneli 30 Mayıs 2012 Gamze Toydemir ve Prof. Dr. Dilek BOYACIOĞLU Optimal Beslenmede Meyve Suyu Tüketiminin Yeri ve Önemi: Yeni Yaklaşımlar ve Yeni Görüşler Paneli 30 Mayıs 2012 Familya: Rosaceae; Cins: Prunus Vişne kalitesinde

Detaylı

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır.

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır. CANLILARDA ENERJİ Besinlerin Enerjiye Dönüşümü Besin öğeleri: Karbonhidratlar, yağlar, proteinler, vitaminler, mineraller Besin maddelerindeki bu öğelerin vücut tarafından kullanılabilmesi için sindirilmesi

Detaylı

KİRLENMEK GÜZELDİR EKOLOJİK DETERJAN İLE

KİRLENMEK GÜZELDİR EKOLOJİK DETERJAN İLE KİRLENMEK GÜZELDİR EKOLOJİK DETERJAN İLE Hazırlayan Öğrenciler Arzum KARAHAN (6B) İpek AKYOL (6B) Danışman Öğretmen Pınar ÇALIK ÖZBAY İZMİR, 2014 İÇİNDEKİLER 1. Proje özeti...2 2. Projenin amacı...2 3.

Detaylı

Biyogaz Temel Eğitimi

Biyogaz Temel Eğitimi Biyogaz Temel Eğitimi Sunanlar: Dursun AYDÖNER Proje Müdürü Rasim ÜNER Is Gelistime ve Pazarlama Müdürü Biyogaz Temel Eğitimi 1.Biyogaz Nedir? 2.Biyogaz Nasıl Oluşur? 3.Biyogaz Tesisi - Biyogaz Tesis Çeşitleri

Detaylı

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ)

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ) T.C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJİ / ASİT VE BAZLAR GÜNLÜK YAŞAMDA ASİT VE BAZLAR

FEN ve TEKNOLOJİ / ASİT VE BAZLAR GÜNLÜK YAŞAMDA ASİT VE BAZLAR GÜNLÜK YAŞAMDA ASİT VE BAZLAR 1 Yüzyıllardır doğayı ve doğadan elde edilebilecek maddeleri keşfetme arzusu içinde olan insanoğlu 1400'lü yıllarda o güne kadar bilinmeyen bir asidi, yani HCl (hidrojen klorür,

Detaylı

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur.

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur. Enerji Dönüşümleri Enerji Enerji; bir maddeyi taşıma veya değiştirme kapasitesi anlamına gelir. Enerji : Enerji bir formdan diğerine dönüştürülebilir. Kimyasal enerji ;moleküllerinin kimyasal bağlarının

Detaylı

DETERJAN VE DEZENFEKTANLAR. Fırat ÖZEL, Gıda Mühendisi 2006

DETERJAN VE DEZENFEKTANLAR. Fırat ÖZEL, Gıda Mühendisi 2006 DETERJAN VE DEZENFEKTANLAR Fırat ÖZEL, Gıda Mühendisi 2006 ÖNEMLİ! Gıdaları insanların sağlıklarını çok ciddi şekilde etkiler. Bu nedenle, gıda üreten kişilerin temizlik kurallarına uyması çok önemlidir.

Detaylı

PEG-FOSFAT-SU SİTEMLERİNDE PROTEİN DAĞILIMI. Gazi Üniversitesi, Mühendislik-Mimarlık Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, 06570, Maltepe, Ankara

PEG-FOSFAT-SU SİTEMLERİNDE PROTEİN DAĞILIMI. Gazi Üniversitesi, Mühendislik-Mimarlık Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, 06570, Maltepe, Ankara PE-FOSFAT-SU SİTEMLERİNDE PROTEİN DAĞILIMI E.DİLAN ve U.ÜNDÜZ azi Üniversitesi, Mühendislik-Mimarlık Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, 06570, Mepe, Ankara 1.ÖZET Model protein olarak seçilen Bovine

Detaylı

KARIŞIMLAR. Karışımların Ayrılması

KARIŞIMLAR. Karışımların Ayrılması KARIŞIMLAR Karışımların Ayrılması Günlük yaşamda kullandığımız eşyaların, giydiğimiz kıyafetlerin, yediğimiz yiyeceklerin, içtiğimiz suyun hepsi birer karışımdır. Nehir, göl, baraj sularını doğal haliyle

Detaylı

Enzimler, reaksiyon hızlarını büyük oranda artıran ve bunu mükemmel bir. seçicilikle yapan proteinlerden oluşan biyolojik katalizörlerdir.

Enzimler, reaksiyon hızlarını büyük oranda artıran ve bunu mükemmel bir. seçicilikle yapan proteinlerden oluşan biyolojik katalizörlerdir. MIT OpenCourseWare http://ocw.mit.edu 5.60 Thermodinamik ve Kinetik Bahar 2008 Bu malzemelere atıfta bulunmak veya kullanım şartlarını öğrenmek için http://ocw.mit.edu/terms sitesini ziyaret ediniz Okuma

Detaylı

KİMYA BAKLAGİLLERİN AYÇİÇEK YAĞINA ETKİSİNİN SIVI DETERJANLA KIYASLANMASI GRUP PAK

KİMYA BAKLAGİLLERİN AYÇİÇEK YAĞINA ETKİSİNİN SIVI DETERJANLA KIYASLANMASI GRUP PAK YİBO Öğretmenleri (Fen ve Teknoloji-Fizik, Kimya, Biyoloji- ve Matematik) Proje Danışmanlığı Eğitimi Çalıştayı (2010-2) KİMYA BAKLAGİLLERİN AYÇİÇEK YAĞINA ETKİSİNİN SIVI DETERJANLA KIYASLANMASI GRUP PAK

Detaylı

Hatice YILDIRAN. Gıda Mühendisi BURDUR İL MÜDÜRLÜĞÜ

Hatice YILDIRAN. Gıda Mühendisi BURDUR İL MÜDÜRLÜĞÜ Hatice YILDIRAN Gıda Mühendisi BURDUR İL MÜDÜRLÜĞÜ GIDA TAKVİYELERİ Eğitim Yeri Eğitim Konusu : HOLLANDA-TNO : Gıda Takviyeleri Eğitim Süresi : 21 Aralık 2012-20 Mart 2013 Danışman : Dr. Koen VENEMA Eğitim

Detaylı

Elçin GÜNEŞ, Ezgi AYDOĞAR

Elçin GÜNEŞ, Ezgi AYDOĞAR Elçin GÜNEŞ, Ezgi AYDOĞAR AMAÇ Çorlu katı atık depolama sahası sızıntı sularının ön arıtma alternatifi olarak koagülasyon-flokülasyon yöntemi ile arıtılabilirliğinin değerlendirilmesi Arıtma alternatifleri

Detaylı

Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI DÜZENLEMEK İÇİN PRONEL

Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI DÜZENLEMEK İÇİN PRONEL Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ Protein Değerlendirilmesi Enerji Kullanımı Süt Kalitesi Karaciğer Fonksiyonları Döl Verimi Karlılık BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 5: YENİDEN KRİSTALLENDİRME DENEYİ

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 5: YENİDEN KRİSTALLENDİRME DENEYİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 5: YENİDEN KRİSTALLENDİRME DENEYİ TEORİ : Organik deneyler sonucunda genellikle elde edilen ürün,

Detaylı

ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ

ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ YÖNTEM YÖNTEMİN ESASI VE PRENSİBİ Fenolik maddeler uçucu özellik göstermeyen safsızlıklardan distilasyon işlemiyle ayrılır ve ph 7.9 ± 0.1 de potasyum ferriksiyanür

Detaylı

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar ALKALİNİTE Bir suyun alkalinitesi, o suyun asitleri nötralize edebilme kapasitesi olarak tanımlanır. Doğal suların alkalinitesi, zayıf asitlerin tuzlarından ileri gelir. Bunların başında yer alan bikarbonatlar,

Detaylı

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.-

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- 1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- Biyokimya sözcüğü biyolojik kimya (=yaşam kimyası) teriminin kısaltılmış şeklidir. Daha eskilerde, fizyolojik kimya terimi kullanılmıştır. Gerçekten de Biyokimya

Detaylı

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI 6.Endüstriyel Kirlenme Kontrolü - Nötralizasyon Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK Birçok endüstrinin atıksuyu asidik veya bazik olduğundan alıcı ortama veya kimyasal ve/veya

Detaylı

RTA JEL / PZR Saflaştırma Kiti

RTA JEL / PZR Saflaştırma Kiti RTA JEL / PZR Saflaştırma Kiti Kullanma Kılavuzu Yayın Tarihi - 2011-12 DNA parçalarının agaroz jelden geri kazanımı ve PZR ürünlerinin saflaştırılması için Yalnızca profesyonel kullanım için REF 09009050

Detaylı

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ Karbonun önemi Hücrenin % 70-95ʼ i sudan ibaret olup, geri kalan kısmın çoğu karbon içeren bileşiklerdir. Canlılığı oluşturan organik bileşiklerde karbon atomuna

Detaylı

Gıdalarda Temel İşlemler

Gıdalarda Temel İşlemler Gıdalarda Temel İşlemler Gıdaların işlenmesi; gıda endüstrisinde uygulanan işlemlerin yanı sıra evde gıdaların hazırlanması ve pişirilmesi sırasında uygulanan işlemleri de kapsar. İşlenmemiş gıdaların

Detaylı

Mardin İlinde Üretilen Mısır Nişastasının Spesifikasyon Değerlerine Uygunluğunun Belirlenmesi - doi: 10.17932/ IAU.

Mardin İlinde Üretilen Mısır Nişastasının Spesifikasyon Değerlerine Uygunluğunun Belirlenmesi - doi: 10.17932/ IAU. Mardin İlinde Üretilen Mısır Nişastasının Spesifikasyon Değerlerine Uygunluğunun Belirlenmesi - doi: 10.17932/ IAU. IAUD.m.13091352.2015.7/25.13-17 Nurten BOZDEMİR 1 Murat ÇİMEN 1* Seyhan AKÇAN 1 Özet

Detaylı

Zeyfiye TEZEL Mehmet KARACADAĞ

Zeyfiye TEZEL Mehmet KARACADAĞ PROJENİN ADI: POLİMER KATKILI ASFALT ÜRETİMİNİN ARAŞTIRILMASI Zeyfiye TEZEL Mehmet KARACADAĞ ( Kimya Bilim Danışmanlığı Çalıştayı Çalışması 29 Ağustos-9 Eylül 2007) Danışman: Doç.Dr. İsmet KAYA 1 PROJENİN

Detaylı

Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ.

Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ. Organik Atıkların Değerlendirilmesi- BİYOGAZ: Üretimi ve Kullanımı ECS KĐMYA ĐNŞ. SAN. VE TĐC. LTD. ŞTĐ. BİYOGAZ NEDİR? Anaerobik şartlarda, organik atıkların çeşitli mikroorganizmalarca çürütülmesi sonucu

Detaylı

REKOMBİNANT E.coli KÜLTÜRLERİ İLE ENZİM ÜRETİMİNİN KİNETİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ. Dilek KAZAN, Amable HOKTAÇSU ve Agnes ÇAMURDAN

REKOMBİNANT E.coli KÜLTÜRLERİ İLE ENZİM ÜRETİMİNİN KİNETİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ. Dilek KAZAN, Amable HOKTAÇSU ve Agnes ÇAMURDAN REKOMBİNANT E.coli KÜLTÜRLERİ İLE ENZİM ÜRETİMİNİN KİNETİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ Dilek KAZAN, Amable HOKTAÇSU ve Agnes ÇAMURDAN Boğaziçi Üniversitesi. Mühendislik fakültesukimya Mühendisliği Bolümü

Detaylı

ASİT-BAZ VE ph. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla Evcin Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006

ASİT-BAZ VE ph. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla Evcin Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006 ASİT-BAZ VE ph MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Asitler ve bazlar günlük yaşantımızda sıkça karşılaştığımız kavramlardan biridir.insanlar, her nekadar asetil salisilik asit ve

Detaylı

00220 Gıda Biyokimyası

00220 Gıda Biyokimyası 00220 Gıda Biyokimyası Hazırlayan: Doç.Gökhan DURMAZ 00220 Gıda Biyokimyası-Şubat 2013 1 Bu notların hazırlanmasında aşağıdaki eserlerden yararlanılmıştır; Biyokimya, Engin Gözükara, Nobel Tip Kitabevi,

Detaylı

Laboratuvar Tekniği. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 6. Hafta (20.03.

Laboratuvar Tekniği. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 6. Hafta (20.03. Laboratuvar Tekniği Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 6. Hafta (20.03.2014) 1 6. Haftanın Ders İçeriği DNA izolasyonu DNA hakkında 2 DNA İzolasyonu

Detaylı

UYGULAMALI MİKROBİYOLOJİ LABORATUARI

UYGULAMALI MİKROBİYOLOJİ LABORATUARI 27.02.2012 UYGULAMALI MİKROBİYOLOJİ LABORATUARI DANIŞMANLAR: Araş.Gör.Dr. Ali KOÇYİĞİT Caner VURAL Hazırlayanlar: Sinem BÜYÜKKALP Ezgi OSMANOĞULLARI Sevcan ŞATIR Simge KAHYA 1 http://www.geyigiz.biz/2012/02/16/inek-isi-iskence/

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

T.C. TARSUS BELEDİYE BAŞKANLIĞI. Sağlık İşleri Müdürlüğü KİMYASAL ANALİZLER

T.C. TARSUS BELEDİYE BAŞKANLIĞI. Sağlık İşleri Müdürlüğü KİMYASAL ANALİZLER KİMYASAL LER YÖNTEMİ 1 2 3 -Ürün TS leri -Ürün TS leri -TS 2590 Toplam katı madde - tüm gıdalar %10 LUK HCl de çözünmeyen kül- tüm gıdalar Acılık kreis testi- tahinhelva ve tüm yağlarda 100 gr/ml 2 gün

Detaylı

TGK-ÇĐKOLATA VE ÇĐKOLATA ÜRÜNLERĐ TEBLĐĞĐ( Tebliğ No: 2003/23 )

TGK-ÇĐKOLATA VE ÇĐKOLATA ÜRÜNLERĐ TEBLĐĞĐ( Tebliğ No: 2003/23 ) TGK-ÇĐKOLATA VE ÇĐKOLATA ÜRÜNLERĐ TEBLĐĞĐ( Tebliğ No: 2003/23 ) (Resmi Gazete Tarih ve No: 17.07.2003 25171) Amaç Madde 1 - Bu tebliğin amacı; çikolata ve çikolata ürünlerinin tekniğine uygun ve hijyenik

Detaylı

DERS ĐÇERĐKLERĐ GÜZ YARIYILI: GMB 501 Uzmanlık Alan Dersi (4 0 0)

DERS ĐÇERĐKLERĐ GÜZ YARIYILI: GMB 501 Uzmanlık Alan Dersi (4 0 0) DERS ĐÇERĐKLERĐ GÜZ YARIYILI: GMB 501 Uzmanlık Alan Dersi (4 0 0) Gıda Mühendisliği Anabilim Dalında Enstitümüz tarafından yüksek lisans tez programları kabul edilen yüksek lisans öğrencileri için danışman

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ Gelişen teknoloji ile beraber birçok endüstri alanında kullanılabilecek

Detaylı

ÇÖZÜNME KONTROLLERİ Çözünme Tayini (Miktar Tayini için kullanılan yöntem ücreti ilave edilir)

ÇÖZÜNME KONTROLLERİ Çözünme Tayini (Miktar Tayini için kullanılan yöntem ücreti ilave edilir) EK5a : ANALİZ PARAMETRELERİ VE ANALİZ SÜRELERİ TİTCK KOD 110,3 110,303 İLAÇ VE KOZMETİK LABORATUVARLARI Yöntem/Metod BİYOLOJİK KONTROLLER Numune Miktarı Analiz Süresi ÇÖZÜNME KONTROLLERİ Çözünme Tayini

Detaylı

İLERİ ARITIM YÖNTEMLERİNDEN FENTON REAKTİFİ PROSESİ İLE ENDÜSTRİYEL BİR ATIK SUYUN ISLAK HAVA OKSİDASYONU

İLERİ ARITIM YÖNTEMLERİNDEN FENTON REAKTİFİ PROSESİ İLE ENDÜSTRİYEL BİR ATIK SUYUN ISLAK HAVA OKSİDASYONU İLERİ ARITIM YÖNTEMLERİNDEN FENTON REAKTİFİ PROSESİ İLE ENDÜSTRİYEL BİR ATIK SUYUN ISLAK HAVA OKSİDASYONU Gülin AYTİMUR, Süheyda ATALAY Ege Üniversitesi Müh. Fak. Kimya Müh. Bölümü 351-Bornova İzmir ÖZET

Detaylı

TEMEL ECZACILIK BİLİMLERİ ANABİLİM DALI Temel Eczacılık Bilimleri Programı

TEMEL ECZACILIK BİLİMLERİ ANABİLİM DALI Temel Eczacılık Bilimleri Programı Programa Kabul Koşulları: TEMEL ECZACILIK BİLİMLERİ ANABİLİM DALI Temel Eczacılık Bilimleri Programı Yüksek Lisans: Eczacılık Fakültesi, Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü, Kimya Bölümü, Mühendislik Fakültesi

Detaylı

TEKSTİL HİJYEN ÜRÜNLERİ

TEKSTİL HİJYEN ÜRÜNLERİ TEKSTİL HİJYEN ÜRÜNLERİ Çorlu Makina ve Kimya Kompleksi Dünya daki teknolojik gelişmeleri yakından takip eden SARUHAN, faaliyette bulunduğu sektörlerde uluslararası standartlarda ürünler geliştirerek üretimini

Detaylı

ANALĐZ ĐÇĐN GEREKLĐ EKĐPMANLAR. Mikro pipet (1000 µl) Ependorf tüpü (1.5 ml) Cam tüp (16X100 mm)

ANALĐZ ĐÇĐN GEREKLĐ EKĐPMANLAR. Mikro pipet (1000 µl) Ependorf tüpü (1.5 ml) Cam tüp (16X100 mm) 1 GĐRĐŞ Toplam lipid tayininde sülfo-fosfo-vanillin reaksiyonu takip edilmekte olup hızlı güvenilir ve kolay bir yöntem olduğu için tercih edilmiştir. Serum içerisindeki toplam lipid miktarının kantitatif

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA ÖĞRETMENLĐĞĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME 8. SINIF FEN VE TEKNOLOJĐ DERSĐ 3. ÜNĐTE: MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ KONU: BAZLAR ÇALIŞMA YAPRAĞI

Detaylı

DÖNEM 1- A, 3. DERS KURULU (2015-2016)

DÖNEM 1- A, 3. DERS KURULU (2015-2016) DÖNEM 1- A, 3. DERS KURULU (2015-2016) DERS SAATİ DERS ADI DERS KONUSU DERSİ VEREN ÖĞRETİM ÜYESİ 4. DK 1. Hafta 07 Aralık Pazartesi Mikrobiyoloji Mikrobiyolojinin tarihçesi ve mikroorganizmalara genel

Detaylı

Sabun tarihi. killi çamur köpük

Sabun tarihi. killi çamur köpük H A Z ı R L A Y A N : Sabun nedir? Sabun temizlikte kullanılan maddelerden bir bölümüne verilen genel addır Kimyasal bakımdan sabun ise basitçe yağ asitlerinin sodyum yada potasyum tuzlarından meydana

Detaylı

İTÜ GIDA MÜHENDİSLİĞİ ANALİZ FİYATLARI LİSTESİ (2015)

İTÜ GIDA MÜHENDİSLİĞİ ANALİZ FİYATLARI LİSTESİ (2015) A. KİMYASAL ANALİZLER A1. BESİN ETİKETİ ANALİZLERİ Etüv yöntemi 70 K1001 Nem Tayini Vakumlu etüv yöntemi 70 Distilasyon yöntemi 70 K1002 Kül Tayini Fırın yöntemi kuru yakma 80 Yaş yakma 80 K1003 Protein

Detaylı

GIDA BİYOTEKNOLOJİSİ UYGULAMA DERSİ NO:5 Enzim Analizleri

GIDA BİYOTEKNOLOJİSİ UYGULAMA DERSİ NO:5 Enzim Analizleri 1. Enzimler GIDA BİYOTEKNOLOJİSİ UYGULAMA DERSİ NO:5 Enzim Analizleri Enzimler, hücreler ve organizmalardaki reaksiyonları katalizleyen ve kontrol eden protein yapısındaki bileşiklerdir. Reaksiyon hızını

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ DENEYİN AMACI Gazlarda söz konusu olmayan yüzey gerilimi sıvı

Detaylı

Mikotoksin nedir? En sık karşılaşılan mikotoksinler; Aspergillus Penicillium Fusarium Alternaria

Mikotoksin nedir? En sık karşılaşılan mikotoksinler; Aspergillus Penicillium Fusarium Alternaria Mikotoksin nedir? Aspergillus Penicillium Fusarium Alternaria belirli nem ve ısı koşullarında oluşturdukları fungal metabolitler En sık karşılaşılan mikotoksinler; o aflatoksinler, o okratoksin, o trikotesen,

Detaylı

Endüstriyel Su Arıtımına Uyarlanmış Çözümler

Endüstriyel Su Arıtımına Uyarlanmış Çözümler Endüstriyel Su Arıtımına Uyarlanmış Çözümler Michael Lyko Tarihçe Geleneği Olan Bir Partner 1 1 Tarihçe Geleneği Olan Bir Partner Wiesbaden da tam otomatik SPIRA-CEL spiral sarım üretim hattının işletmeye

Detaylı

AMİNO ASİTLER, PEPTİTLER VE PROTEİNLER II: Peptitler ve Proteinler

AMİNO ASİTLER, PEPTİTLER VE PROTEİNLER II: Peptitler ve Proteinler AMİNO ASİTLER, PEPTİTLER VE PROTEİNLER II: Peptitler ve Proteinler 1 Peptitler amino asitlerden oluşmuş zincirlerdir. İki amino asit molekülü bir amit bağı ile kovalent olarak birbirine bağlandıklarında

Detaylı

Risk potansiyelinin azaltılması Çevre tehditlerinin önlenmesi Masrafların düşürülmesi

Risk potansiyelinin azaltılması Çevre tehditlerinin önlenmesi Masrafların düşürülmesi Su-Hijyen-Yönetimi - İçme suyu- - Kullanım suyu- - İşleme suyu- -Sulu işlem ve kullanım sürecinde yüzeyler- Risk potansiyelinin azaltılması Çevre tehditlerinin önlenmesi Masrafların düşürülmesi Su dezenfeksiyonu

Detaylı

GIDA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

GIDA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ GIDA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ YAPILAN ÇALIŞMALAR ANALİZLER 1.1 GENEL ANALİZLER 1. KİMYASAL ANALİZLER kodu GM1101 Nem tayini Etüv yöntemi GM1102 Kül tayini Fırın yöntemi kuru yakma GM1103 Protein tayini Kjeldahl

Detaylı

6.4. Çözünürlük üzerine kompleks oluşumunun etkisi ------------ 6.5. Çözünürlük üzerine hidrolizin etkisi ---------------------------- 6.6.

6.4. Çözünürlük üzerine kompleks oluşumunun etkisi ------------ 6.5. Çözünürlük üzerine hidrolizin etkisi ---------------------------- 6.6. iii İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ ------------------------------------------------------------------- 2. TANIMLAR ------------------------------------------------------------ 2.1. Atom-gram -------------------------------------------------------

Detaylı

Proteinlerin Primer & Sekonder Yapıları. Dr. Suat Erdoğan

Proteinlerin Primer & Sekonder Yapıları. Dr. Suat Erdoğan Proteinlerin Primer & Sekonder Yapıları Dr. Suat Erdoğan Sunum planı Proteinlerin moleküler yapılarını hangi kimyasal güçler belirler? Proteinlerin moleküler yapıları Primer yapı Sekonder yapı α-heliks

Detaylı

Mayanın n Geleneksel Kullanımı

Mayanın n Geleneksel Kullanımı Maya Biyoteknolojisi ve TürkiyeT Doç.. Dr. Mustafa TürkerT Pakmaya/İzmit Mayanın n Geleneksel Kullanımı Fermentasyon endüstrisi Bira mayası, biyoetanol, yeni prosesler ve fermentasyon ürünleri Çevre teknolojileri

Detaylı

Yeni Nesil Kalsiyum Sabunu By Pass Yağ; Magnapac Tasty

Yeni Nesil Kalsiyum Sabunu By Pass Yağ; Magnapac Tasty Katkı Servis Rm-43 Syf 250-260 Yeni Nesil Kalsiyum Sabunu By Pass Yağ; Magnapac Tasty KONU İLGİ Yem Alımında Problem Yaratmayan, Yeni Nesil Bypass Yağ- Magpanac Tasty beslemede kullanılan bypass yağ kaynaklarının

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

Gıda Analizlerinde Toksik Madde Tayini LC-GC Aplikasyonu Tanım:

Gıda Analizlerinde Toksik Madde Tayini LC-GC Aplikasyonu Tanım: Gıda Analizlerinde Toksik Madde Tayini LC-GC Aplikasyonu Tanım: İşlem görmüş gıda matrislerinde LC-MS/MS ve GC-MS ile Yüksek dozda toksik madde kalıntısı teşhis ve miktarlandırma analizleri için geliştirilmiş

Detaylı