T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İSTANBUL ŞİŞLİ ETFAL EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ 1.KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM KLİNİĞİ KLİNİK ŞEFİ:OP. DR.

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İSTANBUL ŞİŞLİ ETFAL EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ 1.KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM KLİNİĞİ KLİNİK ŞEFİ:OP. DR."

Transkript

1 T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İSTANBUL ŞİŞLİ ETFAL EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ 1.KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM KLİNİĞİ KLİNİK ŞEFİ:OP. DR. NİMET GÖKER SERVİKAL İNTRAEPİTELYAL NEOPLAZİLERDE TANI YÖNTEMLERİNİN VE TEDAVİ SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Dr.CEM YENER UZMANLIK TEZİ İSTANBUL-2009

2 ÖNSÖZ Şişli Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi 1. Kadın Doğum Kliniğinde yaptığım uzmanlık eğitimim süresince bilgi ve deneyimlerinden yararlandığım, her konuda bilimsel ve manevi desteğini gördüğüm, değerli Klinik Şefim Op.Dr.Nimet GÖKER e saygı ve teşekkürlerimi sunarım. Eğitimimde büyük katkı ve emeği olan, her konuda desteğini gördüğüm, 1. Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği Şef Yardımcısı Op.Dr.Sibel ÖZSOY a, asistanlığım süresince destek ve yardımlarını esirgemeyen, tez çalışmalarındaki katkılarından dolayı 1. Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği Uzmanı Op.Dr.M.TEKELİOĞLU ya ve yetişmemde emeği bulunan 1. Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği Başasistanı Op.Dr.Alparslan BAKSU ya, Patoloji Kliniği uzmanlarından Uzm.Dr.Gülçin Eken e teşekkür ederim. Birlikte çalışmaktan mutluluk duyduğum tüm asistan arkadaşlarıma, kliniğimiz hemşire ve personeline teşekkür ederim. Bugünlere gelmemi sağlayan ve her konuda bana yardımcı olan aileme sonsuz teşekkürler Dr.Cem YENER 2

3 İÇİNDEKİLER GİRİŞ VE AMAÇ...5 GENEL BİLGİLER...7 MATERYAL VE METHOD...58 BULGULAR TARTIŞMA SONUÇ...78 ÖZET KAYNAKLAR

4 KISALTMALAR A.B.D.: Amerika Birleşik Devletleri AGC: Atipik Glandular Cells (Atipik glandüler hücreler). ASCCP: American Society for Colposcopy and Cervical Pathology (Amerikan Kolposkopi ve Servikal Patholoji Derneği). ASCUS: Atypical Squamous Cells of Undetermined Significance (Anlamı saptanamayan anormal yassı epitel hücreleri). ASC-H: Atypical Squamous Cells-can not exclude HGSIL (Yüksek grade lezyonun dışlanamadığı anormal yassı epitel hücreleri). CIN: Cervical Intraepitelial Neoplasm. CIS: Carcinoma In Situ. ECC: Endo Cervical Curettage HPV: Human Papilloma Viruses HGSIL: High-grade Squamous Intraepitelial Lesions (Yüksek grade li yassı epitel lezyonları) HSV: Herpes Simplex Viruses LEEP: Loop Electrosurgical Excision Procedure. LR: En Çok Olabilirlik Oranı LGSIL: Low-grade Squamous Intraepitelial Lesions (Düşük grade li yassı epitel lezyonları). NCI: National Cancer İnstitute (Ulusal Kanser Enstitüsü) NKD: Negatif Kestirim Değeri PKD: Pozitif Kestirim Değeri SCJ: Squamocolumnar Junction (Skuamokolumnar Bileşke) TAH: Total Abdominal Histerektomi WHO: World Health Organization (Dünya Sağlık Örgütü) 4

5 GİRİŞ Serviks kanseri tarama yöntemleri, invaziv kanser insidansını ve mortalitesini azalttığı düşünülen ve bu açıdan etkinliği kanıtlanmış az sayıdaki tarama yöntemlerinden biridir. Risk altındaki hastaları saptayabilmek amacıyla önerilen aralarla mutlaka yapılmalıdır. Bu şekilde tarama yapılan ve anormal sonuçlar saptanan hastalarda ise önerilere uygun şekilde yapılacak ileri incelemeler sayesinde gerçekten tedavi gereken hastalar saptanıp gerekli tedavileri yapılmalıdır. Çünkü serviks kanserinin insidans ve mortalitesindeki azalma sadece taramayla değil, taramanın uygun tedaviyle birleştirilmesiyle sağlanabilir. Serviksin malign lezyonları üzerinde uzun yıllardan beri sitolojik, histolojik ve fiziksel tanı yöntemleri ile yoğun araştırmalar yapılmıştır. Bugünkü bilgilerimize göre, serviks kanserinin aniden ortaya çıkmadığı, preinvaziv lezyonların kişiden kişiye farklılık gösterdiği, belirli bir zaman süresi sonunda invaziv hale dönüştüğü ve bazen de bu preinvaziv lezyonların belirli bir ölçüde geriledikleri kabul edilmektedir (1). Yirminci yüzyılın ilk yarısında, Amerika Birleşik Devletleri nde kadınlarda serviks kanserinden ölümler diğer kanser türlerinden daha fazlaydı.1940 larda Papanicolau smear yönteminin kullanılması ile birlikte preinvaziv lezyonların erken tanısı ve tedavisi mümkün oldu. Sonuç olarak ABD de invaziv serviks kanserinin rastlanma sıklığı ve mortalite oranları 20.yüzyılın sonlarında %75 oranında azaldı. WHO nun 2006 da yaptığı çalışmada dünyada her sene yeni serviks kanseri vakası tespit edilmektedir. Serviks kanserinden ölenlerin sayısı ise 5

6 dir. GLOBOCAN 2002 sonuçlarına göre Türkiye de 1364 serviks kanseri olgusu tespit edilmiştir. Yıllık serviks kanserinden ölüm sayısı ise 726 olarak bulunmuştur. Ülkemizde de serviks kanserinden korunma ve bu kapsamda servikal patolojilerin preinvaziv dönemde tanı ve tedavisinin önemi gittikçe artmaktadır. Yirmibirinci yüzyılın başında, dünyada gelişen ülkelerde kansere bağlı ölümlerde ikinci sırada serviks kanseri yer almaktadır (12). Kolposkopi 1925 yılında Almanya da Hans Hinselman tarafından keşfedildi. Hinselmann ın kolposkopiyi keşfinden sonra serviks kanserinin erken tanısında yeni bir dönem başlamıştır yılında Papanicolaou tarafından geliştirilen sitolojik tanı metodu serviks kanserinin taramasında temel yöntem olarak kullanıma girdi lara kadar unutulan kolposkopi, bu tarihten sonra anormal sitolojik bulguları tamamlayıcı bir test olarak yeniden keşfedildi. Günümüzde kolposkopi serviks lezyonlarının incelenmesinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Bunun yanı sıra vulva ve vajina lezyonlarının değerlendirilmesinde de yararlı olduğu gösterilmiştir. Bu çalışmada, Şişli Etfal 1 Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği bünyesinde kendi polikliniğimize 30 Kasım Nisan 2009 tarihleri arasında başvuran, servikovaginal smear sonuçları servikal intraepitelyal neoplazi gelen hastalarda tanı yöntemlerini ve tedavi sonuçlarını karşılaştırdık. Bir yılı geçkin bu periyotta değerlendirilen 92 olgunun sonuçlarını sunduk. Gebeler ve 20 yaş altındaki adolesan yaş grubundaki hastalar çalışmamıza dahil edilmedi. 6

7 GENEL BİLGİLER I-- 1-SERVİKS ANATOMİSİ: Uterusun alt parçası olan serviks, üst parçadan (uterin korpus) internal os olarak anılan fibromüsküler bir hat ile ayrılır. Bu hat fibröz serviks ile müsküler korpus arasında bir sfinkter görevi yapmaktadır. Serviks, vajen çatısında, vajinal ön duvara doğru uzanan, yaklaşık olarak birbirine eşit supravajinal ve vajinal bölümlere sahip bir yapıdır. Serviksin vajinal parçası ön, arka ve yan taraflarda vajen mukozası tarafından sarılır ve böylece forniksler meydana gelir (3). Serviksin şekli yapısal anomalilere, doğum travmalarına ve yaşa göre farklılık gösterse de genel olarak silindirik görünümdedir. Bu silindirik yapının orta kısmında, internal os üzerinde kalan uterin kavite ile eksternal osun aşağısında kalan vajen arasında bağlantıyı sağlayan, endoservikal kanal olarak adlandırılan bir geçiş mevcuttur. Fuziform olan kanalın uzunlamasına boyu 3-5 cm, en geniş yeri ise 7 mm dir (11). Serviksin arteriyel damarlanması, esas olarak uterin arterin desendan dalı ile olup, vajinal arterin servikal dallarından da beslenir. Venöz dönüş ise arteriyel dolaşımın oluşturduğu ağı takip eder. Lenfatik drenajı komplekstir. Primer olarak parametrial, obturator, internal iliak ve eksternal iliak lenf bezlerine olur. Bunu presakral, communis iliak ve para-aortik lenf bezleri takip eder (2). 7

8 Serviksin innervasyonu presakral pleksusun terminal kısmı olan, Frankenhauser pleksusundan olur. Sinirler alt uterin segmente, üst serviksin her iki yanından girerek iki adet lateral semisirküler pleksus oluştururlar. İnnervasyonu, primer olarak endoservikse ve ektoserviksin derin kısımlarına sınırlı olduğu için, serviks ağrıya kısmen duyarsızdır, ancak transservikal girişimlerde vagal cevaba bağlı refleks bradikardi gelişebilmektedir (8). Skuamokolumnar Bileşke(Squamocolumnar Junction, SCJ) Skuamokolumnar bileşke vajinanın skuamöz epiteli ile endoserviksin kolumnar epiteli arasındaki sınır bölgedir. Buranın hemen distalinde immatür skuamöz metaplastik epitel bulunur (1). Serviks skuamoz epitelinin gelişimi ve matürasyonunda travma, kronik irritasyon, servikal enfeksiyonlar rol alır. İmmatur skuamoz metaplazi, matür skuamoz epitelin ve kolumnar müsinöz epitelin biyokimyasal ve immünohistokimyasal özelliklerini gösterir. Transformasyon Zonu (Transformation Zone, TZ) Transformasyon zonu, ektoservikste bulunan ve zaman zaman yer değiştirebilen bir bölge olup orijinal skuamokolumnar bileşke ve onda var olan skuamokolumnar bileşkeyi tanımlar. Mevcut transformasyon zonu başlangıçta kolumnar epiteli iken, sonraları skuamoz epitele dönüşür (1). Skuamoz metaplazi süreklilik gösterir ve fetal gelişim, menarş ve gebelik esnasında aktif haldedir. Genç kadınlarda normal endoservikal doku, servikal ostiumdan ektoservikse doğru çıkar (servikal eversiyon). Bu durum orijinal skuamokolumnar bileşkeyle uyumludur. Diğer 8

9 yandan postmenopozal kadınlarda bu bileşke sıklıkla servikal kanalın içine doğru ilerler ve bu lokalizasyonda spekulum muayenesi ile görülemez, ancak servikal kanser ve preinvaziv lezyonlar transformasyon zonundan gelişmeye başladıkları için, muayenede zonun değerlendirilmesi gerekmektedir (3). 2-SERVİKS FİZYOLOJİSİ Serviks doğum pasajının pasif bir bölümüdür ve menstruasyon kanamasının akışının sağlandığı bir kanaldır. Primer fizyolojik fonksiyonu mukus sekresyonudur. Servikal mukus, endoservikal bezlerden salgılanan berrak veya opak görünümlü gri beyaz renkli bir sekresyondur. Servikal mukus hormonal uyarıyla değişiklik gösterir ve dolaşımdaki seks steroid hormonlarının siklik değişiminden etkilenir. Postmenstruel fazda öströjenin etkisi ile bol miktarda sulu ve alkalendir. Bu dönemdeki yüksek sodyum klorür ve potasyum konsantrasyonları ferning oluşumundan sorumludur. Oluşan ferning in derecesi, öströjen seviyelerini gösterir. Siklusun sekizinci gününden ovulasyona kadar geçen sürede öströjenin yükselişi ile servikal mukus artar, vizkositesi düşer, böylece spermetazoa geçirgenliği artar (2). Ovulasyondan sonra servikal mukusun akışkanlığı düşük, miktarı az ve asidik PH da olup, bol lökosit içerir. Gebelik esnasında servikal mukus kalın ve güçlüdür. Servikal mukus lökositten zengindir ve bir tıkaç oluşturarak servikal kanalı tıkar. Gebelik esnasında, postpartum dönemde ve progesteron tedavisi görenlerde servikal bezlerde mikroglanduler hiperplazi oluşabilir. Servikal stromada ise gebelikte ve yüksek doz progesteron tedavisi sırasında desidual değişiklikler ortaya çıkabilir. 9

10 III-SERVİKS PATOLOJİLERİ 1-SERVİKSİN SELİM LEZYONLARI A-Servikal Enfeksyionlar: Akut ve kronik servikal enfeksiyonlar erişkin yaştaki kadınların %50 den daha fazlasını etkileyen en yaygın jinekolojik hastalıktır (16). Akut servisit, N.Gonorrhoeae, C.Trachomatis, çeşitli piyojenik organizmalar ve birçok aerob, anaerob organizmalar tarafından oluşturulur. Histolojik olarak stromada yaygın ödem, polimorf nüveli lökosit infiltrasyonu ve sıklıkla odaklar halinde mukoza kayıpları görülür. Kronik servisit genellikle bir histolojik tanı olup, hemen bütün multiparlarda ve bir çok nulliparda görülür. Mikroskopik olarak, dokuda plazmositler ve mononükleer hücrelerin yanı sıra, seyrek polimorfonükleer lökositlerin oluşturduğu yaygın bir subepitelyal iltihabi hücre infiltrasyonu görülür (16). Servikal enfeksiyonlarda muayene sırasında pürülan, kokulu akıntı, kırmızı, ödemli serviks, kontakt kanama, ağrılı servikal hareketler tespit edilebilir. Hastada disparoni yakınması mevcut olabilir. B-Endoservikal Polipler: Endoservikal polipler, serviksin en sık rastlanan bening tümörleridir. Erişkin kadınların %2-5 inde görülmektedir (18). Maligniteye dönüşüm oranları düşüktür (% ). Servikal polipler, endoservikal kriptlerdeki epitelyum ve 10

11 substansiya proprianın fokal hiperplazileri sonucu oluşur (19) lı yaşlarda sık görülürler. Asemptomatik olabilir veya yoğun lökore, düzensiz vajinal kanama, postmenopozal kanama ve postkoital kanama gibi belirti verebilirler. C-Mikroglandüler Hiperplazi: Endoservikal mikroglandüler hiperplazi, endoservikal bezlerin bening proliferasyonudur. Sıklıkla rastlantısal bir bulgu olarak saptanırken, servikal polipi taklit ederek postkoital kanama veya lekelenme yapabilir (84). D-Skuamoz Papilloma: Skuamoz papilloma, ektoservikste lokalizedir ve sıklıkla inflamasyon veya travmaya bağlı olarak oluşur. Gross olarak 2-5 mm çapındadır. Tedavisi eksizyondur. Skuamoz papilloma, kondiloma aküminatumu taklit eder ancak mikroskopik olarak koilosit görülmeyişi ile ayırım yapılır. E-Plasental Site Trofoblastik Nodül: Plasental Site Trofoblastik nodüller, endoserviks yerleşimli olabilirler. Histolojik olarak köken aldıkları intermediate trofoblast hücrelerde dejenerasyon vardır ve sıklıkla sitoplazmik vakuolizasyon gösterirler (3). F-Düz Kas Tümörleri (Leiyomyoma): Serviksten köken alan leiomyomlar, tüm uterus düz kas tümörlerinin yaklaşık %8 ini oluştururlar. Büyüklükleri 5-10 mm arasında değişir (2). G-Naboth Kistleri: Servikal kistler içinde en sık görülen Naboth kistleridir. Transformasyon zonunda bulunan endoservikal gland ağızlarının tıkanması sonucu oluşurlar. Makroskopik olarak sarı, beyaz renkli, çok sayıda kistlerdir. En büyükleri 1-2 cm çaplıdır. 11

12 H-İnklüzyon Kisti: Travmatik inklüzyon kistleri nadir görülürler. Makroskopik olarak üniloküler, 1-2 cm büyüklüğünde olup, porsiyo epitelinin altına lokalizedirler. I-Mezonefrik Kanal Kalıntıları: Mezonefrik artıklar tipik olarak saat 3 ve 9 pozisyonunda olup, derin servikal yerleşimlidirler. Çoğunlukla seri serviks kesitlerinde tesadüfen saptanırlar.%15-20 sıklıkta görülürler (2). 2-SERVİKSİN PREMALİGN LEZYONLARI A-SERVİKAL İNTRAEPİTELYAL NEOPLAZİ (CIN) Terminoloji ve Tanımlar Prekürsör lezyonların patobiyolojisi anlaşıldıkça serviksin preinvaziv lezyonlarını tanımlamak için kullanılan terminoloji değişmiştir. Serviksin preinvaziv lezyonları eskiden iki kategori altında inceleniyordu: 1- Displazi 2- Karsinoma in situ (CIS) Daha sonra her türlü servikal displazinin tek bir hastalığın devamlılığını temsil ettiği hipotezi ortaya atıldı ve 1967 yılında servikal intraepitelyal neoplazi (CIN) terimi literatüre girdi. 12

13 CIN serviksin tüm epitelyal anormallikleri için kullanılan bir terimdir. CIN in mikroskobik özellikleri skuamoz epiteldeki normal farklılaşma ve maturasyon kaybına yol açan bir enfeksiyona işaret eder; bu da bazal ve parabazal tabakalarda proliferasyon anormallikleri ile karakterizedir (1). CIN tanısı için aşağıda sıralanan histopatolojik kriterler gereklidir: 1- Nükleer anöploidi 2- Anormal mitotik değişiklikler 3- Epitelde normal maturasyon kaybı Serviksin çok katlı yassı epiteli, kat hücreden oluşan beş ayrı tabakadan meydana gelmiştir. Tabakalar düzgün sıralar halinde bulunurlar. Tabakalanma düzeninde anormalliklerle birlikte hücresel düzeyde patolojik değişiklikler olursa CIN dan bahsedilir. Histolojik grade, indifferansiye bazal tipteki hücrelerin istila ettiği epitel oranına göre verilir. 1- CIN 1: Epitelin 1/3 alt kısmında hücre dizilişi ve yapı bozukluğu mevcuttur (hafif displazi). 2- CIN 2: Epitelin 2/3 kısmında hücre dizilişi ve yapı bozukluğu vardır (orta derecede displazi). 3- CIN 3: Epitelin tam katında hücre dizilişi ve yapı bozukluğu mevcuttur (şiddetli displazi ve karsinoma in situ). 13

14 Şekil 1: Hücre dizilişi ve yapı bozukluğunun CIN lerin derecesiyle ilişkisi (86). Epitelin tüm tabakalarında yoğun olarak atipik hücrelerin saptandığı ve hücre polaritesinin tamamen kaybolduğu durumlarda in situ kanser veya intraepitelyal kanser deyimi kullanılır. Bunlarda bazal membran sağlamdır. CIN gelişimini daha iyi anlayabilmek için serviksteki önemli anatomik oluşumları gözden geçirmek gerekir. Serviks iki kısımdan oluşur: 1- Ektoserviks: Spekulum muayenesi ile izlenebilen ve serviksin vajen ile devamlılık gösteren parçasıdır. Skuamoz epitel ile örtülüdür. 14

15 2- Endoserviks: Eksternal servikal os a komşu ve endoservikal kanala doğru uzanan parçadır. Buradaki epitel musin salgılayan kolumnar epiteldir (glandüler epitel). ORJİNAL SKUAMOKOLUMNAR BİLEŞKE (OSCJ): Fetusta, endoserviksin musin salgılayan kolumnar epiteli ile vajenin glikojenize skuamoz epiteli arasındaki histolojik sınırdır. Fetustaki yerleşimi değişkendir. 1- %66 olguda ektoservikste 2- %30 olguda servikal kanal içinde 3- %4 olguda vaginal fornikslerde yer alır YENİ SKUAMOKOLUMNAR BİLEŞKE (NSCJ) : Bir kadının hayatı boyunca OSCJ metaplazi isimli bir proçesle endoservikal kanala doğru yaklaşır (2). NSCJ matür ve immatür skuamoz metaplazi arasındaki sınırı temsil eder. Daha önce tedavi görmemiş kadınlarda bu bileşke, histolojik olarak tanımlanabilen herhangi bir displazinin üst sınırına karşılık gelir. NSCJ skuamoz intraepitelyal neoplazinin üst sınırıdır, adenokarsinoma in situ nun ise alt sınırını oluşturur. NSCJ skuamoz metaplazinin üst sınırını temsil etmez. Skuamoz metaplazinin üst sınırı NSCJ nın üstünde, endoservikal kanalda bulunur. Bu nokta genellikle eksternal os un mm. üstünde, endoservikal kanal içindedir (59). 15

16 HİSTOLOJİK İNTERNAL OS Endoservikal kanalın musin salgılayan kolumnar epiteli ile endometriumun kuboidal hücreleri arasındaki sınırdır. METAPLAZİ : Tam olarak differansiye olmuş bir hüre tipinin tam olarak farklılaşmış başka bir hücre tipine dönüşmesi ile karakterize geri dönüşebilen bir değişikliktir. Metaplazi bir malignite değildir (3). Metaplastik Proçesteki Kritik Olaylar Endoservikal kanal musin salgılayan kolumnar epitel ile örtülüdür. Endoserviks ve endoservikal kanalın ph ı servikal mukus nedeniyle alkalidir. Ektoserviks skuamöz epitel ile örtülüdür ve anatomik olarak vajen ile devamlılık gösterir. Vajenin ph sı asidiktir (3). Musin üreten tek tabakalı kolumnar hücrelerin yer aldığı epitelin asidik bir çevreye maruz kalması, kolumnar epitelin kimyasal denaturasyonuna yol açar. Meydana gelen bu kimyasal denaturasyon sonuçta matür skuamoz epitelin gelişeceği bir onarım sürecinin başlamasına neden olur (16). 16

17 Skuamoz metaplazi aktive olmuş rezerv hücrelerin proliferasyonu ile başlar ve matür skuamoz epitelin gelişmesi ile sonuçlanır. Skuamoz metaplazi, kabaca endoserviksi döşeyen kolumnar epitelin ektoserviksi döşeyen skuamoz epitele dönüşmesi olayıdır. Bu süreç iki olayla basite indirgenebilir: 1-Orjinal kolumnar hücrelerin aktive olmuş rezerv skuamoz hücrelerin proliferasyonu ile obliterasyonu. 2-İmmatür metaplastik epitelin, matür skuamoz epitele dönüşümü ile maturasyonu. Skuamoz metaplazi asidite tarafından uyarılır ve alkalen servikal mukusun etkisiyle geriler. Kolumnar epitelin skuamoz epitele dönüşümü genellikle kalıcıdır ve öncelikle kolumnar epitelin immatür metaplaziye dönüşüm eğilimiyle başlar. Daha sonra glikojenize epitelin oluşumu ile matür skuamoz metaplazi meydana gelir. Skuamoz metaplazi süreci bir kadının yaşamı boyunca devamlılık göstermez (2). Skuamoz metaplazi en yoğun olarak; 1- Fetal hayat 2- Adölesan dönem 3- İlk gebelikte izlenir. 17

18 Transformasyon Zonu nun Klinik Önemi Ektoserviksin skuamöz epiteli ile endoserviksin musin salgılayan tek katlı kolumnar epiteli arasınadaki sınır skuamoz metaplazi alanı olarak tanımlanır.yeni ve eski skuamokolumnar bileşke arasında yer alan 1-3 cm lik skuamoz metaplazi alanına Transformasyon Zonu (TZ) denir. TZ hem invaziv hem de preinvaziv servikal neoplastik hastalığın gelişimi için en duyarlı yerleşim bölgesidir. TZ unda meydana gelen metaplastik proçes bu alanda malign transformasyon oluşmasına predispozisyon yaratır. Serviksin preinvaziv ve invaziv yassı epitel lezyonlarının %80-85 i TZ undan kaynaklanır (14). Metaplazi sürecinde en çok viral enfeksiyonlar suçlanmaktadır. Viral DNA nın konağın DNA sına integrasyonu ile hücresel farklılaşmanın kontrolden çıktığı öne sürülmektedir (1). Metaplazide evreler aşağıdaki gibidir: Evre I: Silindirik hücreler müköz kılıflarını kaybeder, yükseklikleri azalır, genişlikleri artar. Subepitelyal bölgede yer alan stromal hücrelerde ise artmış bir aktivite vardır. Evre II: Subsilindirik hücreler prolifere olur ve silindirik epitel altında çok sıralı bir primitif hücre tabakası oluştururlar. Bunlar iri çekirdekli uniform, yuvarlak, oval veya böbrek şeklinde kromatin yapısı ince granüllü, sitoplazması az bazen ince vakuollü, sınırları belirgin olmayan hücrelerdir. 18

19 Evre III: Tek sıralı bazal hücre tabakası belirginleşir; bunun üstünde çok sıralı, uniform, sitoplazmaları daha eozinofil, hücre sınırları daha belirgin immatür yassı epitel hücreleri ortaya çıkar. Orijinal yassı epitelin tipik katmanları henüz seçilemez; bütün epitel sıralarında hücre tipi aynı olup parabazal hücrelere benzer. Yüzeyde endoservikal epitel kalıntıları bazen korunmuş olarak görülebilir. Silindirik ve metaplastik elemanların bir karışımı şeklinde gözüken bu evre immatür skuamoz metaplazi evresi olarak adlandırılır. Evre IV: Farklılaşma ve matürasyon olayı ilerledikçe, orijinal yerli yassı epitele daha çok benzeyen bir yassı epitel ortaya çıkar: Matür Skuamoz Metaplazi. Displazi Artmış mitotik aktivite ve atipik hücresel değişiklikler (büyüklük, şekil, organizasyon) ile karakterizedir. Potansiyel olarak geri dönüşebililir bir süreçtir. Displastik değişiklikler kanser odağına komşuluk gösterebileceği gibi displazi de kansere dönüşebilir. Displazinin Mikroskobik Özellikleri: 1- Bozulmuş maturasyon 2- Nükleer hiperkromatizm 3- Artmış nükleus/stoplazma oranı 4- Pleomorfizm 5- Artmış mitotik aktivite 6- Diskeratozis 19

20 HUMAN PAPİLOMA VİRUS (HPV) HPV, parvovirus ailesinden bir virüsdür. DNA ları 8000 baz çiftinden oluşur ve çift sarmallıdır. HPV nin bilinen 80 den fazla tipi vardır. Malignite yönünden yüksek riskli HPV tipleri 16,18, 31, 33, 35, 45, 52 ve 58 yassı hücreli serviks kanserlerinin %95 i ile ilişkilidir (38). HPV 16 yassı hücreli kanserlerde, HPV 18 adenokarsinomlarda en sız izlenen tiplerdir. Çoğu HPV enfeksiyonu geçici olup, serviks epitelinde hiçbir değişikliğe neden olmaz veya sıklıkla spontan olarak düzelen düşük grade li intraepitelyal lezyonlara yol açar. Yüksek grade li lezyondan invaziv kansere ilerleme 8-12 yıl alır (15). Şekil 2: Serviks karsinomunda Human Papilloma Virüsünün Rolü (88). 20

21 Günümüzde, viral enfeksiyonların jinekolojik malignansilerdeki rolleri hakkındaki çalışmalar, HPV üzerinde odaklanmıştır. Viral DNA nın 7 erken (Early; E1-E7) ve iki geç (Late; L1-L2) açık okuma kısımları vardır. İnsan keratinosit hücre kültürleri ve tümör hücre serileri, HPV E6 ve E7 proteinlerinin ölümsüzleştirme ve transformasyon işlemlerinde rol aldığını göstermiştir (20). Çok basamaklı servikal ve vulvar karsinogenez proçesinde, HPV nin rolü hastalığın seyri esnasında ortaya çıkıyor gibi görünmektedir (3). E6 VE E7 onkoproteinlerinin önemli bir özelliği, tümör supresör gen ürünleriyle biyokimyasal etkileşime girmeleridir. HPV 16 ve 18 in E6 proteini bu etkiyle, bir tümör supressor protein olan p53 ü in vitro olarak bağlayabilir. Onkoproteinlerin p53 ve prb ye bağlanması veya mutasyonlarına sekonder olarak p53 ve prb nin inaktivasyonu, hücresel proliferasyonun kontrolünü bozar (33). HPV 18 ile ilgili kanserlerin hepsinde, HPV 16 ilişkili karsinomların %75 inde, HPV genomu konakçı kromozumuna fiziksel olarak entegre olur. Böylece E6 ve E7 ekspresyonu ile beraber hücreler kontrolsüz proliferasyona başlar. HPV AŞILARI Tüm dünyada 'den fazla kadın üzerinde yapılan çalışmaların sonucunda HPV aşısı 2006 yılında Amerikan Gıda ve İlaç Dairesinin (FDA) onayı ile Amerika da kullanıma sunuldu. Bunu daha sonra Avrupa'nın bazı ülkeleri ile Avusturalya takip etti. Ülkemizde ise Nisan 2007 yılından itibaren kullanımda bulunmaktadır. Halihazırda iki ayrı firma tarafından üretilen iki değişik aşı kullanılmaktadır. 21

22 HPV aşıları iki grupta çalışılmaktadır. Birinci grup "profilaktik aşıları" içerir ve HPV kapılmadan veya kapıldıktan hemen sonra, kişilerin immün sistemlerinin harekete geçirilerek kanser oluşturmasını önlemeyi hedefleyen aşılardır. İkinci grup ise kanser veya kansere meyilli bir durum ortaya çıktığında kişiyi tedavi etmek için verilen "terapotik aşılar"dır. Proflaktik aşılardaki ilerlemeler terapotik aşılara göre kıyaslanamayacak ölçüde ileridedir. İlk aşı için hedef yaş arasıdır. Seksüel aktif kadınlara da yapılabilir.aşı öncesi HPV DNA testleri ve serolojik testler önerilmemektedir. HPV aşısı seksüel aktif kadına uygulanabilir. HPV aşısı anormal Pap smear testi, genital kondilom veya HPV enfeksyionu olan kişiye yapılabilir. Ancak hasta yapılacak olan aşının etkisinin, aşıdan önce HPV ile karşılaşmamış olan kadınlara göre daha az olabileceği yönünden aydınlatılmalıdır. HPV enfeksiyonu olan kişilerin aşılanması, aşının içerdiği ve kişinin enfekte olmadığı tiplere karşı koruma sağlar. Aşılanan her kişi, aşının varolan HPV enfeksiyonu üzerine tedavi edici etkisi olmadığını bilmelidir. Yıllık servikal sitoloji taramasına devam etmesi gerektiği önemle vurgulanmalıdır (76). Aşı immun süprese kadınlara önerilebilir. Ancak bu grupta etkinlik net olarak kanıtlanmamıştır. Gebelik sırasında mümkünse aşı yapılmamalıdır. Lohusalık ve emzirme sırasında aşı uygulanabilir. Akut hastalık sırasında aşı yapılması hastalık geçene kadar ertelenmelidir. Aşılara karşı hipersensitivite veya alerji öyküsü olan kadınlarda aşının potansiyel kar-zarar hesabı yapılmalıdır. 22

23 Lezyon Tipi Human Papilloma HPV Tipleri Kondiloma Aküminata 6,11,42,44,51,53,83 CIN Servikal İntraepitelyal Neoplazi 6,11,16,18,26,30,31,33,34,35,39,40,42,43, 45,51,52,53,54,55,56,57,58,59,61,62,64,66, 67,68,69,70,71,73,74,79,81,82,83,84 Serviks ve anogenital kanserler 16,18,31,33,35,39,45,51,52,54,56,58,59,66, 68,69 Şekil 3: HPV tipleri ve genital lezyonlarla ilişkileri (76). CIN lerin Yerleşimi Serviksin premalign ve malign yassı epitel lezyonlarının %80-85 i transformasyon bölgesi (T-Zone) (TZ) denilen bölgeden kaynaklanır. TZ silindirik (kolumnar,glandüler) epitelden yassı epitele geçişin olduğu yerdir ve metaplastik epitelin varlığı ile karakterizedir (1). Kolumnar epitelden yassı epitele geçiş olayına skuamoz metaplazi denir ve genellikle kolumnar epitel vagenin asidik asidik ortamına maruz kaldığında ortaya çıkar (intrauterin hayatın son dönemleri, puberte, ilk gebelik). 23

24 Ektoserviks üzerinde glandüler epitelin bulunmasına ektropion ya da eversiyon denir. Çevredeki çok katlı yassı epitel ile karşılaştığında tek katlı kolumnar epitel mukozadaki kan damarlarını saklayamaz ve eversiyon belirgin olarak kırmızı görülür. Skuamokolumnar bileşke yassı epitel ile kolumnar epitelin buluştuğu çizgiye verilen addır. Orjinal skuamokolumnar bileşke ile yeni skuamokolumnar bileşkeyi birbirinden ayırt etmek önemlidir. CIN in Serviks Kanserine Progresyon Riski Bu risk lezyonun grade i arttıkça artar ancak yine de bir CIN olgusunda progresyon olup olmayacağı önceden tahmin edilemez. Düşük gradeli CIN ler genellikle gerileme eğilimindedirler (34). Bununla birlikte yüksek riskli HPV subtiplerinin düşük gradeli lezyonlarda sıklıkla bulunduğu ve bunların da invaziv kansere progrese oldukları gösterilmiştir. Düşük gradeli bir lezyonda HPV saptanmıyorsa ya da yüksek riskli HPV yoksa bu lezyonun invaziv kansere dönüşme ihtimali düşüktür (59). Orta ve yüksek riskli HPV subtiplerince indüklenen düşük gradeli lezyonların yüksek gradeli lezyonlara progresyonu olguların yaklaşık %9 unda meydana gelir. 24

25 Regresyon Persistans CIN 3 e Progresyon İnvaziv Kanser CIN 1 %60 %40 %10 %1 CIN 2 %40 %40 %20 %5 CIN 3 %33 >%12 Şekil 4: CIN lerin seyri (34). SİTOLOJİK SINIFLAMA SİSTEMLERİ 1- Papanicolau Sistemi 2- Displazi / CIN Sistemi 3- Bethesda Sistemi 25

26 Bethesda Sistemi Displazi / CIN sistemi Papanicolau sistemi Normal sınırlarda Normal I İnfeksiyon (organizma tanımlanmalı) Reaktif ve reperatif değişiklikler Skuamöz hücre anormallikleri Önemi belirsiz atipik skuamöz epitel hücreleri (ASCUS) Düşük grade skuamöz intraepitelyal lezyonlar (LGSIL) İnflamatuar atipi (organizma) Skuamöz atipi HPV atipi Hafif displazi CIN 1 II IIR IIR III Yüksek grade skuamöz intraepitelyal lezyonlar (HGSIL) Orta derecede displazi Şiddetli displazi Karsinoma in situ CIN 2 CIN 3 III III IV Skuamöz hücreli karsinom Skuamöz hücreli karsinom V Şekil 5: Sitolojik Sınıflama Sistemlerinin Karşılaştırılması 26

27 Papanicolaou Sistemi Class I: Normal Class II: İnflamatuar atipi Class III: Displazi Class IV: Karsinoma in situ Class V: İnvaziv karsinom CIN Sistemi CIN 1: Hafif derecede displazi CIN 2: Orta derecede displazi CIN 3: Şiddetli displazi BETHESDA SİSTEMİ 2001 Raporda ilk olarak spesimenin türü belirtilir (bilinen pap test veya yeni sıvı bazlı sistemler gibi). Daha sonra alınan örneğin yeterliliği bildirilir. Kan veya enfeksiyon bulunması değerlendirmenin yeterliliğini etkileyebilir veya çok az hücre toplanmış ise örnek yetersiz olarak kabul edilir (26). 27

28 Spesimen yeterliliğinin belirtilmesi 1- Değerlendirme için yeterli: Yeterli olması için uygun miktarda skuamoz hücre bulunması gereklidir. Klasik örneklerde yaklaşık hücre gerekli iken sıvı tabanlı sistemlerde 5000 civarında skuamoz hücre bulunması yeterlidir. Yeni sistemde endoservikal hücre varlığı bu grupta belirtilir. En az 10 iyi korunmuş endoservikal veya skuamoz metaplastik hücre bulunmalıdır (13). 2- Değerlendirme için sınırlı derecede yeterli: Bu örneklerde endoservikal hücreler ve skuamöz metaplastik hücreler bulunmaz. Bu hücrelerin varlığı transformasyon zonunun örneklendiğini gösterir. Bu örneklerde tanımlanandan başka bir anormallik yoktur.1991 Bethesda sisteminde kullanılan bu grup 2001 Bethesda sisteminde kaldırılmıştır. 3- Değerlendirme için yetersiz: Epitelyal hücrelerin %75 veya daha fazlası değerlendirilemiyorsa örnek yetersiz kabul edilir. Bunun sebebi inflamasyon veya kan bulunması olabilir (17). Daha sonra raporda genel kategorilerin hangisinde olduğu belirtilir. Bu kategoriler: İntraepitelyal lezyon veya malignite açısından negatif Epitelyal hücre anormalliği Diğer 28

29 Bundan sonra eğer otomatik bir makine kullanılmışsa türü ve yapılan testin yöntemi belirtilir. Raporda bunlardan sonra sonuç yer alır (13). Ayrıca Bethesda sisteminde dördüncü bir bölüm daha vardır. Bu da vajinal hücre değişikliklerinin değerlendirilmesidir. Buna göre değişiklikler hastanın yaşına ve hikayesine uygundur, uygun değildir veya değerlendirme yapılamadı şeklinde rapor edilir. Epitelyal Hücre Anomalileri Skuamoz Hücre Atipik skuamoz hücreler (ASC) ASC-US ASC-H (HGSIL dışlanamıyor) Low-grade skuamoz intraepitelyal lezyon (LGSIL) HPV/hafif displazi/cin-1 High-grade skuamoz intraepitelyal lezyon (HGSIL) CIN-2 CIN-3 CIS Invazyon şüphesi uyandıran özellikler Skuamoz hücreli karsinoma Glandüler Hücre Atipik glandüler hücreler (AGC) Endoservikal hücreler (NOS veya açıklayıcı bilgi) 29

ANORMAL TRANSFORMASYON ZONU: ASETİK ASİTİN ETKİSİ NEDİR?

ANORMAL TRANSFORMASYON ZONU: ASETİK ASİTİN ETKİSİ NEDİR? ANORMAL TRANSFORMASYON ZONU: ASETİK ASİTİN ETKİSİ NEDİR? Dr. Murat DEDE GATA Kadın Hast. Ve Doğum AD Jinekolojik Onkoloji Ünitesi Serviks Epiteli Skuamoz epitel: Ektoserviks Kolumnar epitel: Endoserviks

Detaylı

Kolposkopi: Kime, Ne Zaman Yapılmalıdır? Doç. Dr. Nejat Özgül Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD

Kolposkopi: Kime, Ne Zaman Yapılmalıdır? Doç. Dr. Nejat Özgül Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD : Kime, Ne Zaman Yapılmalıdır? Doç. Dr. Nejat Özgül Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD Hazırlık asla acil bir prosedür değildir, Prosedür öncesi hasta bilgilendirilmelidir,

Detaylı

SERVİKAL SİTOLOJİ. Dr GÜLGÜN ERDOĞAN AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PATOLOJİ ABD

SERVİKAL SİTOLOJİ. Dr GÜLGÜN ERDOĞAN AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PATOLOJİ ABD SERVİKAL SİTOLOJİ Dr GÜLGÜN ERDOĞAN AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ PATOLOJİ ABD Serviks kanserleri kadınlarda 2. sıklıkla görülen kanserlerdir. Kadın kanser ölümlerinde 2. sırada yer alır. İnsidans

Detaylı

Servikal Preinvaziv Lezyonların Yönetimi

Servikal Preinvaziv Lezyonların Yönetimi Servikal Preinvaziv Lezyonların Yönetimi Doç Dr Gökhan Tulunay Etlik Zübeyde Hanım Kadın Hastalıkları EA Hastanesi-Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi Kliniği Preinvaziv lezyonların terminolojisi 2 Ulusal Kanser

Detaylı

SERVİKAL SİTOLOJİ VE 2001 BETHESDA SİSTEMİ. Dr. İrem PAKER İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Patoloji Bölümü Ankara Kış Okulu, 18 Mart 2012

SERVİKAL SİTOLOJİ VE 2001 BETHESDA SİSTEMİ. Dr. İrem PAKER İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Patoloji Bölümü Ankara Kış Okulu, 18 Mart 2012 SERVİKAL SİTOLOJİ VE 2001 BETHESDA SİSTEMİ Dr. İrem PAKER İzmir Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Patoloji Bölümü Ankara Kış Okulu, 18 Mart 2012 Materyalin Tipi Konvansiyonel, sıvı bazlı, diğer Materyalin

Detaylı

Servikal Preinvazif Lezyonlarda Tedavi Sonrası Takip. Dr. Murat DEDE GATA Kadın Hastalıkları ve Doğum AD

Servikal Preinvazif Lezyonlarda Tedavi Sonrası Takip. Dr. Murat DEDE GATA Kadın Hastalıkları ve Doğum AD Servikal Preinvazif Lezyonlarda Tedavi Sonrası Takip Dr. Murat DEDE GATA Kadın Hastalıkları ve Doğum AD Servikal Sitolojik Terminoloji Neden Takip Edelim? Hastalığın invazif serviks kanserine ilerleme

Detaylı

30.12.2014. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri

30.12.2014. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 16.Hafta ( 29.12-02.01 / 01 / 2015 ) ÖZEL MUAYENE VE TANI YÖNTEMLERİ Slayt No: 26 4 4.)) ÖZEL MUAYENE VE TANI YÖNTEMLERİ 1.) Smear alma 2.) Vajinal kültür

Detaylı

Vulva, vajina ve rahim ağzı bölgelerini etkileyebilir. Ancak rahmin diğer taraflarına, karnın içine ve yumurtalıklara gitmez.

Vulva, vajina ve rahim ağzı bölgelerini etkileyebilir. Ancak rahmin diğer taraflarına, karnın içine ve yumurtalıklara gitmez. HPV cinsel yolla bulaşan bir virüstür. Vulva, vajina ve rahim ağzı bölgelerini etkileyebilir. Ancak rahmin diğer taraflarına, karnın içine ve yumurtalıklara gitmez. HPV bulunduğu yerdeki hücreleri bazen

Detaylı

Servikal Erozyon Bulgusu Olan Kadınlarda HPV nin Araştırılması ve Genotiplerinin Belirlenmesi

Servikal Erozyon Bulgusu Olan Kadınlarda HPV nin Araştırılması ve Genotiplerinin Belirlenmesi Servikal Erozyon Bulgusu Olan Kadınlarda HPV nin Araştırılması ve Genotiplerinin Belirlenmesi Doç Dr Ayşen BAYRAM Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D. GİRİŞ İnsan Papilloma Virus

Detaylı

VULVA,VAGİNA VE PREKANSERÖZ LEZYONLARI. Prof.Dr. Macit Arvas

VULVA,VAGİNA VE PREKANSERÖZ LEZYONLARI. Prof.Dr. Macit Arvas VULVA,VAGİNA VE SERVİKS KSİN PREKANSERÖZ LEZYONLARI Prof.Dr. Macit Arvas VIN Son yıllarda y llarda giderek insidansı artmaktadır. r. Ortalama yaş 43 En belirgin semptom kaşı şıntı (% 79) olguda Sınıflama(ISSVD-Yeni)

Detaylı

SERVİKAL ÖRNEKLERDE HPV DNA ve SİTOLOJİK İNCELEME SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

SERVİKAL ÖRNEKLERDE HPV DNA ve SİTOLOJİK İNCELEME SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ SERVİKAL ÖRNEKLERDE HPV DNA ve SİTOLOJİK İNCELEME SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Begüm Nalça Erdin 1, Alev Çetin Duran 1, Ayça Arzu Sayıner 1, Meral Koyuncuoğlu 2 1 Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi,

Detaylı

ANORMAL SERVİKAL SİTOLOJİ SONUCU OLAN HASTALARDA SERVİKAL BİYOPSİ VE HPV SONUÇLARININ KORELASYONU

ANORMAL SERVİKAL SİTOLOJİ SONUCU OLAN HASTALARDA SERVİKAL BİYOPSİ VE HPV SONUÇLARININ KORELASYONU ANORMAL SERVİKAL SİTOLOJİ SONUCU OLAN HASTALARDA SERVİKAL BİYOPSİ VE HPV SONUÇLARININ KORELASYONU Gülben ÇALIġKAN, Osman ÇELĠK, Hande ERDOĞAN, M. Hande GÖLGELĠ, Alper KAVALCI Danışmanlar: Prof.Dr. Ali

Detaylı

Genital Siğiller Risk Faktörler: Belirtiler:

Genital Siğiller Risk Faktörler: Belirtiler: HPV ( Human Papilloma virus) 60 tan fazla virüse verilen ortak addır. Bu virüsler vücudun herhangi bir yerinde siğillere sebep olabilirler.ancak bazıları cinsel yola bulaşır ve condyloma acuminata veya

Detaylı

BİYOPSİDE SIL TANISI. Dr. ALP USUBÜTÜN. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı

BİYOPSİDE SIL TANISI. Dr. ALP USUBÜTÜN. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı BİYOPSİDE SIL TANISI Dr. ALP USUBÜTÜN Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı HEDEFLER SIL de morfolojik değişikliklerin temeli Terminoloji neden değişiyor ve son durum (LAST) SIL tanısında

Detaylı

SERVİKAL KANSER TARAMASINDA ASETİKASİT SONRASI İNSPEKSİYONLA (VIA), SERVİKAL SMEAR İN KARŞILAŞTIRILMASI

SERVİKAL KANSER TARAMASINDA ASETİKASİT SONRASI İNSPEKSİYONLA (VIA), SERVİKAL SMEAR İN KARŞILAŞTIRILMASI T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İSTANBUL BAKIRKÖY KADIN DOĞUM VE ÇOCUK HASTALIKLARI EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ KLİNİK ŞEFİ: DOÇ. DR. AHMET GÜLKILIK SERVİKAL KANSER TARAMASINDA ASETİKASİT SONRASI İNSPEKSİYONLA

Detaylı

S.B. Halk Sağlığı Kurum,Kanser Daire Başkanlığı yönetiminde. 30-65 yaşları arasındaki kadınların serviksinde: ULUSAL HPV TARAMA PROJESİ

S.B. Halk Sağlığı Kurum,Kanser Daire Başkanlığı yönetiminde. 30-65 yaşları arasındaki kadınların serviksinde: ULUSAL HPV TARAMA PROJESİ S.B. Halk Sağlığı Kurum,Kanser Daire Başkanlığı yönetiminde 30-65 yaşları arasındaki kadınların serviksinde: ULUSAL HPV TARAMA PROJESİ Dr.Işın Pak İstanbul Ulusal Hpv Laboratuarı Sitoloji Bölümü Serviks

Detaylı

Human Papilloma Virus

Human Papilloma Virus Human Papilloma Virus tanı-izlem-korunma-danışmanlık-tedavi Doç.Dr. Kurtuluş ÖNGEL İzmir Tepecik Eğitim Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Kliniği HPV Papovaviridae ailesinden. 20 eşit yüzeyli (ikosahedral)

Detaylı

Polipte Kanser. Dr.Cem Terzi. Dokuz Eylül Üniversitesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı Kolorektal Cerrahi Birimi

Polipte Kanser. Dr.Cem Terzi. Dokuz Eylül Üniversitesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı Kolorektal Cerrahi Birimi Polipte Kanser Dr.Cem Terzi Dokuz Eylül Üniversitesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı Kolorektal Cerrahi Birimi Polip ve polipoid karsinoma POLİP Epitelyal yüzeyden kaynaklanan çıkıntı HİSTOLOJİK POLİP TİPLERİ

Detaylı

Prof Dr Gülnur Güler. YıldırımBeyazıtÜniversitesi

Prof Dr Gülnur Güler. YıldırımBeyazıtÜniversitesi Prof Dr Gülnur Güler YıldırımBeyazıtÜniversitesi HPV İlişkili Kanserler HPVtoday.com Nature 488, S2 S3 (30 August 2012) doi:10.1038/488s2a HPV 200 den fazla tip kutanöz veya mukozal doku 30-40 tip genital

Detaylı

KOLOREKTAL POLİPLER. Prof. Dr. Mustafa Taşkın

KOLOREKTAL POLİPLER. Prof. Dr. Mustafa Taşkın KOLOREKTAL POLİPLER Prof. Dr. Mustafa Taşkın -Polip,mukozal örtülerden lümene doğru gelişen oluşumlara verilen genel isimdir. -Makroskopik ve radyolojik görünümü tanımlar. -Sindirim sisteminde en çok kolonda

Detaylı

Erken Evre Akciğer Kanserinde

Erken Evre Akciğer Kanserinde Erken Evre Akciğer Kanserinde Görüntüleme Dr. Figen Başaran aran Demirkazık Hacettepe Universitesi Radyoloji Anabilim Dalı Kasım 2005 Mayıs 2006 Müsinöz ve nonmüsinöz tipte bronkioloalveoler komponenti

Detaylı

Oral Prekanserözlerde Tanı Bakımından Dişhekiminin Rolü

Oral Prekanserözlerde Tanı Bakımından Dişhekiminin Rolü Oral Prekanserözlerde Tanı Bakımından Dişhekiminin Rolü Prof. Dr. Semih Özbayrak Marmara Üniversitesi Dişhekimliği Fakültesi Oral Diagnoz ve Radyoloji Anabilim Dalı Bşk. 1 Ağız-perioral ve orofarengeal

Detaylı

ENDOMETRİAL KÜRETAJ MATERYALLERİNDE GÖRÜLEBİLEN BENİGN PATOLOJİLER

ENDOMETRİAL KÜRETAJ MATERYALLERİNDE GÖRÜLEBİLEN BENİGN PATOLOJİLER ENDOMETRİAL KÜRETAJ MATERYALLERİNDE GÖRÜLEBİLEN BENİGN PATOLOJİLER Dr. H. Dilek BÜLBÜL T.C. Sağlık Bakanlığı Etlik Zübeyde Hanım Kadın Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi ANKARA APD Kış Okulu 18.03.2012

Detaylı

SERVİKAL SİTOLOJİLERİ ANORMAL VE NORMAL SAPTANAN HASTALARDA YAPILAN HPV DNA TESTİ NİN SERVİKAL İNTRAEPİTELYAL NEOPLAZİLERİ BELİRLEMEDEKİ ÖNEMİ

SERVİKAL SİTOLOJİLERİ ANORMAL VE NORMAL SAPTANAN HASTALARDA YAPILAN HPV DNA TESTİ NİN SERVİKAL İNTRAEPİTELYAL NEOPLAZİLERİ BELİRLEMEDEKİ ÖNEMİ T.C SAĞLIK BAKANLIĞI HASEKİ EĞİTİM ve ARAŞTIRMA HASTANESİ KADIN HASTALIKLARI ve DOĞUM KLİNİĞİ Klinik Şefi: Op. Dr. Ahmet ÇETİN SERVİKAL SİTOLOJİLERİ ANORMAL VE NORMAL SAPTANAN HASTALARDA YAPILAN HPV DNA

Detaylı

SORULAR VE OLGULARLA JİNEKOPATOLOJİ GÜNCELLEMESİ

SORULAR VE OLGULARLA JİNEKOPATOLOJİ GÜNCELLEMESİ SORULAR VE OLGULARLA JİNEKOPATOLOJİ GÜNCELLEMESİ 10-MAYIS 2014 CUMARTESİ 8:50-9:00 Açılış 9.00-10.15 SERVİKS ve VULVA OTURUMU Oturum Başkanı: DR. MERAL KOYUNCUOĞLU 1-En sık gördüğümüz inflamatuar vulva

Detaylı

ERKEN EVRE OVER KANSERİ VE BORDERLİNE OVER TÜMÖRLERİ. Dr. Derin KÖSEBAY

ERKEN EVRE OVER KANSERİ VE BORDERLİNE OVER TÜMÖRLERİ. Dr. Derin KÖSEBAY ERKEN EVRE OVER KANSERİ VE BORDERLİNE OVER TÜMÖRLERİ Dr. Derin KÖSEBAY OVER KANSERİ Over kanseri tanısı koyulduktan sonra ortalama 5 yıllık yaşam oranı %35 civarındadır. Evre I olgularında 5 yıllık yaşam

Detaylı

SÜLEYMANİYE DOĞUMEVİ KOLPOSKOPİ ÜNİTESİNE 1994-2000 YILLARI ARASINDA BAŞVURAN HASTALARIN DEMOGRAFİK ANALİZİ

SÜLEYMANİYE DOĞUMEVİ KOLPOSKOPİ ÜNİTESİNE 1994-2000 YILLARI ARASINDA BAŞVURAN HASTALARIN DEMOGRAFİK ANALİZİ T.C SAĞLIK BAKANLIĞI SÜLEYMANİYE DOĞUM VE KADIN HASTALIKLARI EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ Tez danışmanı: Doç. Dr. Süha SÖNMEZ SÜLEYMANİYE DOĞUMEVİ KOLPOSKOPİ ÜNİTESİNE 1994-2 YILLARI ARASINDA BAŞVURAN

Detaylı

Postmenapozal Anormal Servikal Sitolojide Yönetim. Dr H Merih HANHAN Kadın Hastalıkları, Doğum ve Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi Uzmanı

Postmenapozal Anormal Servikal Sitolojide Yönetim. Dr H Merih HANHAN Kadın Hastalıkları, Doğum ve Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi Uzmanı Postmenapozal Anormal Servikal Sitolojide Yönetim Dr H Merih HANHAN Kadın Hastalıkları, Doğum ve Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi Uzmanı TJOD İzmir Şubesi 31 Mayıs 2013 1 Anlatım Planı - Serviks kanseri

Detaylı

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri...

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser Nedir? Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından birisi. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk

Detaylı

MEME KANSERİ TARAMASI

MEME KANSERİ TARAMASI MEME KANSERİ TARAMASI Meme Kanseri Taramanızı Yaptırdınız Mı? MEME KANSERİ TARAMASI NE DEMEKTİR? Kadınlarda görülen kanserlerin %33 ü ve kansere bağlı ölümlerin de %20 si meme kanserine bağlıdır. Meme

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Kanserle Savaş Dairesi Başkanlığı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Kanserle Savaş Dairesi Başkanlığı T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Kanserle Savaş Dairesi Başkanlığı SAYI : B.10.0.KSD.0.00.00.65/ 480 0540 29.05.2007 KONU : Serviks Kanseri Ulusal Tarama Standartları VALİLİĞİNE (İl Sağlık Müdürlüğü) GENELGE ( 2007

Detaylı

Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlarda Tanı

Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlarda Tanı Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlarda Tanı Deniz Gökengin Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar Gonore Klamidyal

Detaylı

SERVİKS KANSERİ TARAMA KALİTE KONTROL SÜREÇLERİ. Dr. Serdar Altınay Istanbul B.Eğitim Araştırma Hastanesi

SERVİKS KANSERİ TARAMA KALİTE KONTROL SÜREÇLERİ. Dr. Serdar Altınay Istanbul B.Eğitim Araştırma Hastanesi SERVİKS KANSERİ TARAMA KALİTE KONTROL SÜREÇLERİ Dr. Serdar Altınay Istanbul B.Eğitim Araştırma Hastanesi Organized Program (IARC) Features Screenin guidelines Initiatives to increase screening participation

Detaylı

NAZOFARENKS KARSİNOMUNDA CLAUDIN 1, 4 VE 7 EKSPRESYON PATERNİ VE PROGNOSTİK ÖNEMİ

NAZOFARENKS KARSİNOMUNDA CLAUDIN 1, 4 VE 7 EKSPRESYON PATERNİ VE PROGNOSTİK ÖNEMİ NAZOFARENKS KARSİNOMUNDA CLAUDIN 1, 4 VE 7 EKSPRESYON PATERNİ VE PROGNOSTİK ÖNEMİ Dinç Süren 1, Mustafa Yıldırım 2, Vildan Kaya 3, Ruksan Elal 1, Ömer Tarık Selçuk 4, Üstün Osma 4, Mustafa Yıldız 5, Cem

Detaylı

KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM UZMANLARI İLE PRATİSYEN HEKİMLERİN PAP SMEAR ALMA SIKLIĞININ BELİRLENMESİ

KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM UZMANLARI İLE PRATİSYEN HEKİMLERİN PAP SMEAR ALMA SIKLIĞININ BELİRLENMESİ AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM UZMANLARI İLE PRATİSYEN HEKİMLERİN PAP SMEAR ALMA SIKLIĞININ BELİRLENMESİ Meryem SELVİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM HEMŞİRELİĞİ

Detaylı

MEME KANSERİNDE GÖRÜNTÜLEME YÖNTEMLERİ

MEME KANSERİNDE GÖRÜNTÜLEME YÖNTEMLERİ MEME KANSERİNDE GÖRÜNTÜLEME YÖNTEMLERİ Dr. Filiz Yenicesu Düzen Laboratuvarı Görüntüleme Birimi Meme Kanserinde Tanı Yöntemleri 1. Fizik muayene 2. Serolojik Testler 3. Görüntüleme 4. Biyopsi Patolojik

Detaylı

KOLOREKTAL KARSİNOMLARDA HPV NİN ROLÜ VE KARSİNOGENEZ AÇISINDAN P53 VE BCL-2 İLE İLİŞKİSİ

KOLOREKTAL KARSİNOMLARDA HPV NİN ROLÜ VE KARSİNOGENEZ AÇISINDAN P53 VE BCL-2 İLE İLİŞKİSİ KOLOREKTAL KARSİNOMLARDA HPV NİN ROLÜ VE KARSİNOGENEZ AÇISINDAN P53 VE BCL-2 İLE İLİŞKİSİ Ruksan ELAL 1, Arsenal SEZGİN ALİKANOĞLU 2, Dinç SÜREN 2, Mustafa YILDIRIM 3, Nurullah BÜLBÜLLER 4, Cem SEZER 2

Detaylı

Kolposkopi. Temel prensipler - Uygulama. TJOD 18 Mayıs 2014

Kolposkopi. Temel prensipler - Uygulama. TJOD 18 Mayıs 2014 Kolposkopi Temel prensipler - Uygulama TJOD 18 Mayıs 2014 Prof.Dr.Kunter Yüce Hacettepe Üniversitesi Jinekolojik Onkoloji Ünitesi Başkanı Servikal Patolojiler ve Kolposkopi Derneği Başkanı KOLPOSKOPİ NİN

Detaylı

Göğüs Cerrahisi Sedat Gürkok. Göğüs Cerrahisi. Journal of Clinical and Analytical Medicine

Göğüs Cerrahisi Sedat Gürkok. Göğüs Cerrahisi. Journal of Clinical and Analytical Medicine Journal of Clinical and Analytical Medicine Göğüs Cerrahisi Soliter Pulmoner Nodül Tanım: Genel bir tanımı olmasa da 3 cm den küçük, akciğer parankimi ile çevrili, beraberinde herhangi patolojinin eşlik

Detaylı

Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 2015;7 (3): 208-217

Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 2015;7 (3): 208-217 Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Dergisi 2015;7 (3): 208-217 Orijinal Makale Ozsoy ve ark. Vajinal Smear İncelemesinde Skuamöz İntraepitelyal Lezyon Saptanan Olguların Kolposkopik Klinik ve Histopatolojik

Detaylı

2008 N b e T ı ödülü Harald Zur Hausen

2008 N b e T ı ödülü Harald Zur Hausen HPV Human Papilloma Virüs Dr. Tutku TANYEL Düzen Laboratuvarlar Grubu Ekim / 2008 2008 Nobel Tıp ödülü Harald Zur Hausen Prof. Dr. Harald zur Hausen 1981 den itibaren 1. HPV nin birçok genotipi olduğunu

Detaylı

Genital siğil / Humman Papilloma Virüs (HPV) / Anogenital siğil / Kondilom / Condyloma Acuminata Nedir?

Genital siğil / Humman Papilloma Virüs (HPV) / Anogenital siğil / Kondilom / Condyloma Acuminata Nedir? Genital siğil / Humman Papilloma Virüs (HPV) / Anogenital siğil / Kondilom / Condyloma Acuminata Nedir? Genital siğiller; yolla bulaşan HPV virüsünün yol açtığı bir enfeksiyon hastalığıdır. Genital siğillerin

Detaylı

Olgu EKTOPİK GEBELİK. Soru 1. Tanım. Soru 3. Soru 2. 23 yaşında bayan hasta pelvik ağrı yakınmasıyla geliyor. 5 gündür ağrısı var, SAT 1,5 ay önce

Olgu EKTOPİK GEBELİK. Soru 1. Tanım. Soru 3. Soru 2. 23 yaşında bayan hasta pelvik ağrı yakınmasıyla geliyor. 5 gündür ağrısı var, SAT 1,5 ay önce Olgu EKTOPİK GEBELİK Dr. Mutlu Kartal AÜTF Acil Tıp AD Nisan 2010 23 yaşında bayan hasta pelvik ağrı yakınmasıyla geliyor. 5 gündür ağrısı var, SAT 1,5 ay önce Gebelik olabilir, vajinal spotting kanama

Detaylı

Epidermal bazal hücrelerden veya kıl folikülünün dış kök kılıfından köken alan malin deri tm

Epidermal bazal hücrelerden veya kıl folikülünün dış kök kılıfından köken alan malin deri tm BAZAL HÜCRELİ KARSİNOM Epidermal bazal hücrelerden veya kıl folikülünün dış kök kılıfından köken alan malin deri tm Nadiren met. yapar fakat tedavisiz bırakıldığında invazif davranış göstermesi,lokal invazyon,

Detaylı

Kan Kanserleri (Lösemiler)

Kan Kanserleri (Lösemiler) Lösemi Nedir? Lösemi bir kanser türüdür. Kanser, sayısı 100'den fazla olan bir hastalık grubunun ortak adıdır. Kanserde iki önemli özellik bulunur. İlk önce bedendeki bazı hücreler anormalleşir. İkinci

Detaylı

ÜNİTE II- KADIN GENİTAL ORGANLARININ ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ

ÜNİTE II- KADIN GENİTAL ORGANLARININ ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ ÜNİTE II- KADIN GENİTAL ORGANLARININ ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ Genital Organlar Dış Genital Organlar İç Genital Organlar Kemik Kısımları (Pelvis ) Siklus Oluşumu ve Hormonlar Oval ve Menstrual Siklus Halkası

Detaylı

TİROİD NODÜLLERİNE YAKLAŞIM

TİROİD NODÜLLERİNE YAKLAŞIM NE YAKLAŞIM Prof. Dr. Sibel Güldiken TÜTF, İç Hastalıkları AD, Endokrinoloji BD PREVALANSI Palpasyon ile %3-8 Otopsi serilerinde %50 US ile incelemelerde %30-70 Yaş ilerledikçe sıklık artmakta Kadınlarda

Detaylı

Ektopik Gebelik. Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012

Ektopik Gebelik. Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012 Ektopik Gebelik Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012 Sunum Planı Tanım Epidemiyoloji Patofizyoloji Klinik Tanı Ayırıcı tanı Tedavi Tanım Fertilize ovumun endometriyal kavite dışında

Detaylı

KANSERDE PRİMER KORUMA TARAMALAR GERÇEKTEN ÖNEMLİ Mİ?

KANSERDE PRİMER KORUMA TARAMALAR GERÇEKTEN ÖNEMLİ Mİ? KANSERDE PRİMER KORUMA TARAMALAR GERÇEKTEN ÖNEMLİ Mİ? PROF.DR.BİNNAZ DEMİRKAN İÇ HASTALIKLARI AD, TIBBİ ONKOLOJİ BD TÜRKİYE-2013 VE 2023 YILI NÜFUS PİRAMİDİ 22013 22023 TÜRKİYE-2050 YILI NÜFUS PİRAMİDİ

Detaylı

HPV - GENİTAL KANSER İLİŞKİSİ ve KORUNMA. Prof.Dr.Saffet Dilek Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D.

HPV - GENİTAL KANSER İLİŞKİSİ ve KORUNMA. Prof.Dr.Saffet Dilek Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D. HPV - GENİTAL KANSER İLİŞKİSİ ve KORUNMA Prof.Dr.Saffet Dilek Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum A.D. Sununun Ana Hatları HPV nedir? HPV enfeksiyonunun epidemiyolojisi HPV ilişkili

Detaylı

Bölüm 1. Asetik asit (VIA) ve Lugol solüsyonu (VILI) ile gözle muayenenin anatomik ve patolojik temeli

Bölüm 1. Asetik asit (VIA) ve Lugol solüsyonu (VILI) ile gözle muayenenin anatomik ve patolojik temeli Bölüm 1 Asetik asit (VIA) ve Lugol solüsyonu (VILI) ile gözle muayenenin anatomik ve patolojik temeli Girifl %5 asetik asit (VIA) ve/veya Lugol solüsyonu (VILI) uygulad ktan sonra serviksin gözle muayenesi,

Detaylı

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

30.12.2014. Kadın Hastalıklarında Uygulanan Muayene Metotları. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. 16.Hafta ( 29.12-02.

30.12.2014. Kadın Hastalıklarında Uygulanan Muayene Metotları. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. 16.Hafta ( 29.12-02. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 16.Hafta ( 29.12-02.01 / 01 / 2015) KADIN HASTALIKLARINDA UYGULANAN MUAYENE METOTLARI Slayt No: 25 JİNEKOLOJİK MUAYENE 1.) Anamnez 2.) Genel Fizik Muayene

Detaylı

HPV Moleküler Tanısında Güncel Durum. DNA bazlı Testler KORAY ERGÜNAY 1.ULUSAL KLİNİK MİKROBİYOLOJİ KONGRESİ

HPV Moleküler Tanısında Güncel Durum. DNA bazlı Testler KORAY ERGÜNAY 1.ULUSAL KLİNİK MİKROBİYOLOJİ KONGRESİ 1.ULUSAL KLİNİK MİKROBİYOLOJİ KONGRESİ HPV Moleküler Tanısında Güncel Durum DNA bazlı Testler KORAY ERGÜNAY Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD Viroloji Ünitesi HPV tanısı... Sitolojik/Patolojik

Detaylı

İSTANBUL EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ SERVİKAL SMEAR TARAMA SONUÇLARIMIZ

İSTANBUL EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ SERVİKAL SMEAR TARAMA SONUÇLARIMIZ T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İSTANBUL EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ KLİNİK ŞEFİ. DOÇ. DR. BİRTAN BORAN 2000-2005 YILLARI ARASINDA İSTANBUL EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ SERVİKAL SMEAR TARAMA SONUÇLARIMIZ DR.

Detaylı

Basit Guatr. Yrd.Doç.Dr. Okan BAKINER

Basit Guatr. Yrd.Doç.Dr. Okan BAKINER Basit Guatr Yrd.Doç.Dr. Okan BAKINER Amaç Basit (nontoksik) diffüz ve nodüler guatrı öğrenmek, tanı ve takip prensiplerini irdelemek. Öğrenim hedefleri 1.Tanım 2.Epidemiyoloji 3.Etiyoloji ve patogenez

Detaylı

Aksillanın Görüntülenmesi ve Biyopsi Teknikleri. Prof. Dr. Meltem Gülsün Akpınar Hacettepe Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı

Aksillanın Görüntülenmesi ve Biyopsi Teknikleri. Prof. Dr. Meltem Gülsün Akpınar Hacettepe Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı Aksillanın Görüntülenmesi ve Biyopsi Teknikleri Prof. Dr. Meltem Gülsün Akpınar Hacettepe Üniversitesi Radyoloji Anabilim Dalı Meme kanserli hastalarda ana prognostik faktörler: Primer tümörün büyüklüğü

Detaylı

SERV KAL PATOLOJ LER OP. DR. GÜVENÇ KARLIKAYA

SERV KAL PATOLOJ LER OP. DR. GÜVENÇ KARLIKAYA SERV KAL PATOLOJ LER OP. DR. GÜVENÇ KARLIKAYA SERV KS UTER GÖRÜNÜM VE ANATOM SERV KS UTER H STO PATOLOJ Squamo columnar Junction Pathology of Vulva, Vagina and Cervix 4 Epithelium of the cervix SERV KS

Detaylı

Dr. A. Nimet Karadayı. Hastanesi, Patoloji Kliniği

Dr. A. Nimet Karadayı. Hastanesi, Patoloji Kliniği Dr. A. Nimet Karadayı Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Dr. Lütfi Kırdar Kartal Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Patoloji Kliniği MEME TÜMÖRLERİNDE PATOLOJİ RAPORLARINDA STANDARDİZASYON Amaç, hasta

Detaylı

POLİKİSTİK OVER SENDROMU VE GENİTAL KANSER İLİŞKİSİ

POLİKİSTİK OVER SENDROMU VE GENİTAL KANSER İLİŞKİSİ POLİKİSTİK OVER SENDROMU VE GENİTAL KANSER İLİŞKİSİ Prof. Dr. Fırat ORTAÇ Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD. Jinekolojik Onkoloji Departmanı Polikistik Over Sendromu(PKOS)

Detaylı

İnvaziv Mesane Kanserinde Radikal Sistektomi + Lenfadenektomi, Neoadjuvan ve Adjuvan Kemoterapi. Dr. Öztuğ Adsan

İnvaziv Mesane Kanserinde Radikal Sistektomi + Lenfadenektomi, Neoadjuvan ve Adjuvan Kemoterapi. Dr. Öztuğ Adsan İnvaziv Mesane Kanserinde Radikal Sistektomi + Lenfadenektomi, Neoadjuvan ve Adjuvan Kemoterapi Dr. Öztuğ Adsan Radikal Sistektomi Radikal sistektomi pelvik lenfadenektomi ile birlikte kasa invaze ve

Detaylı

NEOPLAZİ D R. Y A S E M İ N S E Z G İ N. yasemin sezgin

NEOPLAZİ D R. Y A S E M İ N S E Z G İ N. yasemin sezgin NEOPLAZİ D R. Y A S E M İ N S E Z G İ N yasemin sezgin Neoplazi Yeni bir doku oluşmasını ifade eder. Oluşan bu kitleye neoplazm denir. Aslen şişlik anlamına gelen tümör deyimi de neoplazm anlamında kullanılmaktadır.

Detaylı

İstanbul Şişli Etfal Eğitim Araştırma Hastanesi Jinekoloji Polikliniğine Başvuran 40 Yaş ve Üzeri Kadınların PAP Smear Sonuçlarının Değerlendirilmesi

İstanbul Şişli Etfal Eğitim Araştırma Hastanesi Jinekoloji Polikliniğine Başvuran 40 Yaş ve Üzeri Kadınların PAP Smear Sonuçlarının Değerlendirilmesi ORIGINAL RESEARCH / ORİJİNAL ARAŞTIRMA 2013 İstanbul Şişli Etfal Eğitim Araştırma Hastanesi Jinekoloji Polikliniğine Başvuran 40 Yaş ve Üzeri Kadınların PAP Smear Sonuçlarının Değerlendirilmesi Evaluation

Detaylı

Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım

Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım Böbrek kistleri olan hastaya yaklaşım Dr. Ayşegül Örs Zümrütdal Başkent Üniversitesi-Nefroloji Bilim Dalı 20/05/2011-ANTALYA Böbrek kistleri Genetik ya da genetik olmayan nedenlere bağlı olarak, Değişik

Detaylı

MEME KANSERİ VE KENDİ KENDİNE MEME MUAYENESİ İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 2009

MEME KANSERİ VE KENDİ KENDİNE MEME MUAYENESİ İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 2009 MEME KANSERİ VE KENDİ KENDİNE MEME MUAYENESİ İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 2009 KANSER NEDİR? Kanser; Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak

Detaylı

M. Co an Terek. Ege Üniversitesi T p Fakültesi Kad n Hastal klar ve Do um Anabilim dal

M. Co an Terek. Ege Üniversitesi T p Fakültesi Kad n Hastal klar ve Do um Anabilim dal M. Co an Terek Ege Üniversitesi T p Fakültesi Kad n Hastal klar ve Do um Anabilim dal Sunum ak Tek ba na yüksek riskli HPV saptanmas nda ne yap lmal? Tek ba na kolposkopi servikal biopsi al nmadan yeterli

Detaylı

Adneksiyel Kitlelerde Maligniteyi Predikte Eden Faktörler

Adneksiyel Kitlelerde Maligniteyi Predikte Eden Faktörler Adneksiyel Kitlelerde Maligniteyi Predikte Eden Faktörler Dr. M. Murat Naki Medipol Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD Jinekolojik Onkoloji Cerrahisi BD Epidemiyoloji ABD de 300

Detaylı

Anahtar Kelimeler: Serviks, PAP Smear, Sitoloji, Kanser, Tarama, CIN, LSIL, HSIL

Anahtar Kelimeler: Serviks, PAP Smear, Sitoloji, Kanser, Tarama, CIN, LSIL, HSIL Başkent Üniversitesi Ankara hastanesinde 2008 2009 yılları arası PAP test sonuçlarının geriye dönük olarak irdelenmesi ve normal serviks ile atipi gösteren PAP testlerin karşılaştırılması Bengisu KAYA,

Detaylı

DÖNEM VI GRUP F DERS PROGRAMI

DÖNEM VI GRUP F DERS PROGRAMI T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM ANABİLİM DALI BAŞKANLIĞI SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM 2013 2014 EĞİTİM VE ÖĞRETİM

Detaylı

Endometriozis. (Çikolata kisti)

Endometriozis. (Çikolata kisti) Endometriozis (Çikolata kisti) Bugün Neler Konuşacağız? Endometriozis Nedir? Belirtileri Nelerdir? Ne Sıklıkta Görülür? Hangi Sorunlara Neden Olur? Nasıl Tanı Konur? Nasıl Tedavi Edilir? Endometriozis

Detaylı

MEME KANSERİ. Öğr.Gör.Dr.Aylin ERDİM M.Ü. SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ CERRAHİ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI

MEME KANSERİ. Öğr.Gör.Dr.Aylin ERDİM M.Ü. SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ CERRAHİ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI MEME KANSERİ Öğr.Gör.Dr.Aylin ERDİM M.Ü. SAĞLIK BİLİMLERİ FAKÜLTESİ CERRAHİ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI KANSER Cancer İngilizce yengeç YENGEÇ düşmanını kıstırdıktan sonra sıkıca tutuyor, yavaş

Detaylı

SERVİKS (RAHİM AĞZI) KANSERİ

SERVİKS (RAHİM AĞZI) KANSERİ SERVİKS (RAHİM AĞZI) KANSERİ Serviks (rahim ağzı) kanseri nedir? Serviks kanseri gelişimindeki risk faktörleri nelerdir? Serviks kanseri önlenebilir mi, bunun için neler yapılabilir? Kimler ve Ne Sıklıkta

Detaylı

TİROİD NODÜLLERİNİN SIVI BAZLI (SurePath) SİTOLOJİSİ: 3 Yıllık Histopatolojik Korelasyon

TİROİD NODÜLLERİNİN SIVI BAZLI (SurePath) SİTOLOJİSİ: 3 Yıllık Histopatolojik Korelasyon TİROİD NODÜLLERİNİN SIVI BAZLI (SurePath) SİTOLOJİSİ: 3 Yıllık Histopatolojik Korelasyon Dr. M. Salih Deveci GATA Gülhane Askeri Tıp Fakültesi Patoloji AD, Ankara Patoloji & Sitopatoloji Kongresi Bursa

Detaylı

T.C SAĞLIK BAKANLIĞI TAKSİM EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM KLİNİĞİ. Klinik Şefi: Op.Dr.Yavuz Tahsin AYANOĞLU.

T.C SAĞLIK BAKANLIĞI TAKSİM EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM KLİNİĞİ. Klinik Şefi: Op.Dr.Yavuz Tahsin AYANOĞLU. T.C SAĞLIK BAKANLIĞI TAKSİM EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM KLİNİĞİ Klinik Şefi: Op.Dr.Yavuz Tahsin AYANOĞLU KOLPOSKOPİ ÜNİTEMİZDE DEĞERLENDİRDİĞİMİZ ANORMAL SERVİKAL SMEAR SONUÇLU

Detaylı

Thinprep ve Konvansiyonel Servikovajinal Smearlarin Histopatolojik Sonuçlarının Karşılaştırılması

Thinprep ve Konvansiyonel Servikovajinal Smearlarin Histopatolojik Sonuçlarının Karşılaştırılması Klinik Araştırma Thinprep ve Konvansiyonel Servikovajinal Smearlarin Histopatolojik Sonuçlarının Karşılaştırılması Remzi ATILGAN a1, Gökhan ARTAŞ 2, Selçuk KAPLAN 1, Zehra Sema ÖZKAN 1, Salih Burçin KAVAK

Detaylı

TÜRK KOLON ve REKTUM CERRAHİ DERNEĞİ ANALKANS

TÜRK KOLON ve REKTUM CERRAHİ DERNEĞİ ANALKANS TÜRK KOLON ve REKTUM CERRAHİ Sİ DERNEĞİ ANALKANS ER TÜRK KOLON ve REKTUM CERRAHĠSĠ DERNEĞĠ ANAL KANSER NEDİR? Vücudumuzdaki normal hücrelerin çoğalması sırasındaki kontrol mekanizmalarının değişmesi (genetik

Detaylı

T.C. AFYON KOCATEPE ÜNĠVERSĠTESĠ SAĞLIK BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ. EGE ÜNĠVERSĠTESĠNDE ÇALIġAN SAĞLIK PERSONELĠNĠN SERVĠKS

T.C. AFYON KOCATEPE ÜNĠVERSĠTESĠ SAĞLIK BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ. EGE ÜNĠVERSĠTESĠNDE ÇALIġAN SAĞLIK PERSONELĠNĠN SERVĠKS T.C. AFYON KOCATEPE ÜNĠVERSĠTESĠ SAĞLIK BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ EGE ÜNĠVERSĠTESĠNDE ÇALIġAN SAĞLIK PERSONELĠNĠN SERVĠKS KANSER AġISI HAKKINDA BĠLGĠ DÜZEYĠ Esra SÖNMEZ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM ANABĠLĠM DALI

Detaylı

Özofagus Mide Histolojisi

Özofagus Mide Histolojisi Özofagus Mide Histolojisi Sindirim kanalını oluşturan yapılar Gastroıntestınal kanal özafagustan başlayıp anüse değin devam eden değişik çaptaki bir borudur.. Ağız, Farinks (yutak), özafagus(yemek borusu),

Detaylı

Türkiye'de HPV ile Serviks Kanseri Tarama Süreci

Türkiye'de HPV ile Serviks Kanseri Tarama Süreci Türkiye'de HPV ile Serviks Kanseri Tarama Süreci Kanser Taramaları Toplum tabanlı taramalar; Meme Kanseri Serviks Kanseri Kolorektal Kanser 40-69 yaş kadın 2 yılda bir Mamografi çekilmesi 30-65 yaş kadın

Detaylı

KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN

KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN 2005 DEN 2030 A DÜNYADA KANSER 7 milyon ölüm 17 milyon 11 milyon yeni vaka 27 milyon 25 milyon kanserli kişi

Detaylı

GEBELİKTE SİFİLİZ. Dr. Mustafa Özgür AKÇA Bursa Yüksek İhtisas E.A.H. Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği

GEBELİKTE SİFİLİZ. Dr. Mustafa Özgür AKÇA Bursa Yüksek İhtisas E.A.H. Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği GEBELİKTE SİFİLİZ Dr. Mustafa Özgür AKÇA Bursa Yüksek İhtisas E.A.H. Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği SİFİLİZ TANIM T.pallidum un neden olduğu sistemik bir hastalıktır Sınıflandırma: Edinilmiş (Genellikle

Detaylı

MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ

MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ MİDE KANSERİNDE APOPİTOZİSİN BİYOLOJİK BELİRTEÇLERİNİN PROGNOSTİK ÖNEMİ Cem Sezer 1, Mustafa Yıldırım 2, Mustafa Yıldız 2, Arsenal Sezgin Alikanoğlu 1,Utku Dönem Dilli 1, Sevil Göktaş 1, Nurullah Bülbüller

Detaylı

Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi / Patoloji A:B:D

Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi / Patoloji A:B:D Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi / Patoloji A:B:D Arş gör. Dr Cansu ABAYLI Çöliak hastalığı; Buğday, arpa ve yulaf gibi tahıllı gıdalarda bulunan, gluten proteinleri ile oluşan, toplumun %1 inden fazlasının

Detaylı

ERKEN LOKAL NÜKS GELİŞEN VULVA KANSERİ: OLGU SUNUMU

ERKEN LOKAL NÜKS GELİŞEN VULVA KANSERİ: OLGU SUNUMU ERKEN LOKAL NÜKS GELİŞEN VULVA KANSERİ: OLGU SUNUMU Op.Dr.Hakan YETİMALAR Doç.Dr.İncim BEZİRCİOĞLU Dr. Gonca Gül GÜLBAŞ TANRISEVER İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştıma Hastanesi GİRİŞ

Detaylı

AZ DİFERANSİYE TİROİD KANSERLERİ. Prof. Dr. Müfide Nuran AKÇAY Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı ERZURUM

AZ DİFERANSİYE TİROİD KANSERLERİ. Prof. Dr. Müfide Nuran AKÇAY Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı ERZURUM AZ DİFERANSİYE TİROİD KANSERLERİ Prof. Dr. Müfide Nuran AKÇAY Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Genel Cerrahi Anabilim Dalı ERZURUM Tanım Az diferansiye tiroid karsinomları, iyi diferansiye ve anaplastik

Detaylı

KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM

KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM 1. GÜN 08.15-09.00 Pratik Ders Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniğinin Tanıtılması 09.15-10.00 Teorik Ders Jinekolojik Anamnez M. ÇOLAKOĞLU 10.15-11.00 Teorik Ders Jinekolojik

Detaylı

Meme ve Over Kanserlerinde Laboratuvar: Klinisyenin Laboratuvardan Beklentisi

Meme ve Over Kanserlerinde Laboratuvar: Klinisyenin Laboratuvardan Beklentisi Meme ve Over Kanserlerinde Laboratuvar: Klinisyenin Laboratuvardan Beklentisi Dr. Handan Onur XXI. Düzen Klinik Laboratuvar Günleri, Ankara, 23 Ekim 2011 MEME KANSERİ Meme Kanseri Sıklıkla meme başına

Detaylı

Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar ve PAP Testin Önemi

Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar ve PAP Testin Önemi Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar ve PAP Testin Önemi Özgür Akman, Özgür Ozan Ceylan, Burak Gülşen, Can Şahingözü Danışman: Yrd. Doç. Dr. Ayşen Terzi Amaç Özellikle kendi yaş grubumuzu yakından ilgilendirdiğini

Detaylı

Prof Dr Sergülen Dervişoğlu. Neoplazi tanım İsimlendirme sınıflama

Prof Dr Sergülen Dervişoğlu. Neoplazi tanım İsimlendirme sınıflama Prof Dr Sergülen Dervişoğlu Neoplazi tanım İsimlendirme sınıflama Tanımlama İsimlendirme Sınıflama Neoplazi-Tümör Neoplazi Yeni gelişme/büyüme Patolojik bozuk büyüme Aşırı büyüme Hücrelerin kesintisiz

Detaylı

Malignite ve Transplantasyon. Doç. Dr. Halil Yazıcı İstanbul Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı

Malignite ve Transplantasyon. Doç. Dr. Halil Yazıcı İstanbul Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı Malignite ve Transplantasyon Doç. Dr. Halil Yazıcı İstanbul Tıp Fakültesi Nefroloji Bilim Dalı Sunum Planı -Pretransplant malignitesi olan alıcı -Pretransplant malignitesi olan donör -Posttransplant de

Detaylı

109. Aşağıdaki myoma uteri tiplerinden hangisinde laparotomi dışında bir cerrahi girişim yapılabilir?

109. Aşağıdaki myoma uteri tiplerinden hangisinde laparotomi dışında bir cerrahi girişim yapılabilir? 109. Aşağıdaki myoma uteri tiplerinden hangisinde laparotomi dışında bir cerrahi girişim yapılabilir? A) Subserozal B) Pedinküle subserozal C) İntramural D) Servikal E) Tip 0 submukozal Soru kalitesiz

Detaylı

ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ

ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ İdrar oluşturmak... Üriner sistemin ana görevi vücutta oluşan metabolik artıkları idrar yoluyla vücuttan uzaklaştırmak ve sıvı elektrolit dengesini korumaktır. Üriner

Detaylı

3 EYLÜL 2014 ÇARŞAMBA

3 EYLÜL 2014 ÇARŞAMBA İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014-2015 EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM STAJI D GRUBU TEORİK VE PRATİK DERS PROGRAMI (01.09.2014 10.10.2014) 1 EYLÜL 2014 PAZARTESİ 09.30-10.20

Detaylı

Özofagus Tümörleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2016

Özofagus Tümörleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2016 Özofagus Tümörleri Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2016 Özofagus tümörleri Benign / iyi huylu tümörler Malign / kötü huylu tümörler daha fazla! Skuamöz /yassı hücreli karsinom (SCC) Dünyada en çok görülen özofagus

Detaylı

Gebelerde Rubella (Kızamıkçık) Yrd.Doç.Dr.Çiğdem Kader

Gebelerde Rubella (Kızamıkçık) Yrd.Doç.Dr.Çiğdem Kader Gebelerde Rubella (Kızamıkçık) Yrd.Doç.Dr.Çiğdem Kader OLGU 1 İkinci çocuğuna hamile 35 yaşında kadın gebeliğinin 6. haftasında beş yaşındaki kız çocuğunun rubella infeksiyonu geçirdiğini öğreniyor. Küçük

Detaylı

PAPİLLER TİROİD KARSİNOMLU OLGULARIMIZDA BRAF(V600E) GEN MUTASYON ANALİZİ. Klinik ve patolojik özellikler

PAPİLLER TİROİD KARSİNOMLU OLGULARIMIZDA BRAF(V600E) GEN MUTASYON ANALİZİ. Klinik ve patolojik özellikler PAPİLLER TİROİD KARSİNOMLU OLGULARIMIZDA BRAF(V600E) GEN MUTASYON ANALİZİ Klinik ve patolojik özellikler Neslihan KURTULMUŞ,, Mete DÜREN, D Serdar GİRAY, G Ümit İNCE, Önder PEKER, Özlem AYDIN, M.Cengiz

Detaylı

Anti-HIV Pozitif Bulunan Hastada Kesin Tanı Algoritması. Doç. Dr. Kenan Midilli İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı

Anti-HIV Pozitif Bulunan Hastada Kesin Tanı Algoritması. Doç. Dr. Kenan Midilli İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Anti-HIV Pozitif Bulunan Hastada Kesin Tanı Algoritması Doç. Dr. Kenan Midilli İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Testler farklı amaçlarla uygulanabilir: - Tanı, tarama, doğrulama,

Detaylı

Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi. (Nöro-Onkolojik Cerrahi)

Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi. (Nöro-Onkolojik Cerrahi) Beyin Omurilik ve Sinir Tümörlerinin Cerrahisi (Nöro-Onkolojik Cerrahi) BR.HLİ.018 Sinir sisteminin (Beyin, omurilik ve sinirlerin) tümörleri, sinir dokusunda bulunan çeşitli hücrelerden kaynaklanan ya

Detaylı

Jinekolojide teşhis ve muayene yöntemleri Esra Gür. Öğle tatili. Gebelikte sık karşılaşılan problemler Serkan Güçlü

Jinekolojide teşhis ve muayene yöntemleri Esra Gür. Öğle tatili. Gebelikte sık karşılaşılan problemler Serkan Güçlü 1. Hafta 09:00-10:00 10:00-11:00 11:00-12:00 12:00-13:30 13:30-14:30 14:30-15:30 15:30-16:30 17.11.2014 Staj Tanıtımı Prof Dr Serkan Güçlü Servis doğumhane tanıtımı Genital sistemin embriyoloji ve anatomisi

Detaylı

Gebede HSV İnfeksiyonu. Dr. Süda TEKİN KORUK Koç Üniversitesi Hastanesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Bölümü

Gebede HSV İnfeksiyonu. Dr. Süda TEKİN KORUK Koç Üniversitesi Hastanesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Bölümü Gebede HSV İnfeksiyonu Dr. Süda TEKİN KORUK Koç Üniversitesi Hastanesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Bölümü Olgu 14 günlük, erkek bebek Şikayeti: Sol kol ve bacakta kasılma, emmeme Hikaye:

Detaylı