MADEN MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "MADEN MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI"

Transkript

1 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Güler BAYAR EVSEL ISITMADA KULLANILAN NEME DAYANIKLI YAKIT BRİKETLERİNİN HAZIRLANMASI MADEN MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI ADANA, 2012

2 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ EVSEL ISITMADA KULLANILAN NEME DAYANIKLI YAKIT BRİKETLERİNİN HAZIRLANMASI Güler BAYAR YÜKSEK LİSANS TEZİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI Bu Tez --/--/2011 Tarihinde Aşağıdaki Jüri Üyeleri Tarafından Oybirliği/Oyçokluğu ile Kabul Edilmiştir.... Prof. Dr Mehmet YILDIRIM Prof. Dr. Suphi URAL Doç. Dr. Murat ERDEMOĞLU DANIŞMAN ÜYE ÜYE... Doç. Dr. Ahmet DAĞ ÜYE Doç. Dr. Hüseyin VAPUR ÜYE Bu Tez Enstitümüz Maden Mühendisliği Anabilim Dalında hazırlanmıştır. Kod No: Prof. Dr. İlhami YEĞİNGİL Enstitü Müdürü Bu Çalışma Ç. Ü. Araştırma Projeleri Birimi Tarafından Desteklenmiştir. Proje No: MMF2010YL21 Not: Bu tezde kullanılan özgün ve başka kaynaktan yapılan bildirişlerin, çizelge ve fotoğrafların kaynak gösterilmeden kullanımı, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunundaki hükümlere tabidir.

3 ÖZ YÜKSEK LİSANS TEZİ EVSEL ISITMADA KULLANILAN NEME DAYANIKLI YAKIT BRİKETLERİNİN HAZIRLANMASI Güler BAYAR ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ MADEN MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI Danışman :Prof. Dr. Mehmet YILDIRIM Yıl: 2011, Sayfa: 121 Jüri :Prof. Dr. Mehmet YILDIRIM :Prof. Dr. Suphi URAL :Doç. Dr. Murat ERDEMOĞLU :Doç. Dr. Ahmet DAĞ :Doç. Dr. Hüseyin VAPUR Bu çalışma, ince boyutlu kömürlerden elde edilen briketlerin standart test sonuçlarını ve briketleme deneylerini kapsamaktadır. Deneylerde, tane boyutunun, ısıl işlem süresi ve sıcaklığının, nem içeriğinin, briketleme basıncının ve bağlayıcı miktarının briketlerin mekanik dayanım üzerine etkileri araştırılmıştır. Briketlerin dayanımları ile ilgili bilgi elde etmek için suya, darbeye ve düşmeye karşı dayanım testleri yapılmıştır. Numunelerin yanma karakteristikleri için soba yakma testi yapılmıştır. Deneysel çalışmaların sonuçlarına göre briketlenen numunenin optimum tane boyutu ve nem miktarı sırası ile -3,15 mm ve %7 dir. Briketleme basıncı 450 kg/cm 2 yüzeyi olduğundan en iyi mekanik dayanıma ulaşıldı. Optimum bağlayıcı miktarı, ısıl işlem süresi ve sıcaklığı sırası ile %10, 60 dk ve C dir. Anahtar Kelimeler: Kömür Briketleme, Bağlayıcılı Briketleme, Melas, Evsel Yakıt, Soba Yakma Testi. I

4 ABSTRACT MSc. THESIS PROCESSING OF FUEL WATER RESISTANT BRIQUETTES USED IN DOMESTIC HEATING Güler BAYAR ÇUKUROVA UNIVERSITY INSTITUTE OF NATURAL AND APPLIED SCIENCES DEPARTMENT OF MINING ENGINEERING Supervisor :Prof. Dr. Mehmet YILDIRIM Year: 2011, Pages: 121 Jury :Prof. Dr. Mehmet YILDIRIM :Prof. Dr. Suphi URAL :Assoc. Prof. Dr. Murat ERDEMOĞLU :Assoc. Prof. Dr. Ahmet DAĞ :Assoc. Prof. Dr. Hüseyin VAPUR This study covers briquetting experiments and the Standard test results of the briquettes obtained from a fine sized coal sample. In the experiments, effects of binder content, heat treatment period, temperature and particle size on mechanical strength of the briquettes were investigated. Water resistance, impact resistance and shatter tests were conducted in order to find out information related to durability of the briquettes. Stove combustion tests were performed for the combustion characteristics of the samples. As a result of the experimental studies, optimum particle size and moisture content of the sample briquetted, were found as 3,15 mm and 7% respectively. The best mechanical strength was achieved when the briquetting pressure was 450 kn/ briquette surface. The optimum binder content was 10%, heat treatment period and temperature were 60 min and C respectively. Key Words : Coal Briquetting, Briquetting With Binder, Melasses, Domestic Fuel, Stove Combustion Test. II

5 TEŞEKKÜR Çalışmamın her aşamasında yardımlarını esirgemeyen ve bana Evsel Isıtmada Kullanılan Neme Dayanıklı Yakıt Briketlerinin Hazırlanması konulu yüksek lisans tezini veren, yapıcı ve yönlendirici fikirleri ile bana daima yol gösteren, yaptığımız işin ciddiyetini ve önemini sürekli hatırlatarak beni onurlandıran danışman hocam Sayın Prof. Dr. Mehmet YILDIRIM a teşekkürü bir borç bilirim. Tüm hayatım boyunca olduğu gibi zorlu eğitim süresince de hiçbir şekilde maddi ve manevi desteklerini benden esirgemeyen çok değerli annem Sevgi BAYAR a, canım babam Kemal BAYAR a ve ağabeylerim Güngör ve Güner BAYAR a ve eşim Önder KALAYCI ya sonsuz teşekkür ederim. Bu çalışmalarımın en büyük yapı taşları sizlersiniz. Tezim süresince bana manevi ve çalışma desteği sağlayan Çukurova Üniversitesi Maden Mühendisliği Bölümü nden çok değerli arkadaşlarım Sultan ŞİMŞEK e, Seda DEMİRCİ ye, Zehra ALTINÇELEP e, Arş. Gör. Alican ÖZDEMİR e ve Arş. Gör. Mahmut ALTINER e sonsuz teşekkür ederim. Yüksek lisans çalışmalarım esnasında tüm bölüm olanaklarından yararlanmamı sağlayan Ç.Ü. Maden Mühendisliği Bölüm Başkanlığı na ve yardımlarını hiçbir zaman esirgemeyen bölüm çalışanlarına, maddi destek veren Ç.Ü. Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi ne teşekkürlerimi sunarım. III

6 İÇİNDEKİLER SAYFA ÖZ.....I ABSTRACT.II TEŞEKKÜR III İÇİNDEKİLER...IV ÇİZELGELER DİZİNİ....VIII ŞEKİLLER DİZİNİ..X SİMGELER VE KISALTMALAR...XII 1. GİRİŞ Taşkömürü İle İlgili Genel Bilgiler Türkiye Kömür Sektörü Türkiye Kömür Rezervleri Türkiye Kömür Üretimi ve Tüketimi Kömür Kullanım Alanları Kömürün Enerji Sektöründe Tüketilmesi Isınma Sektöründe Tüketilmesi Briketleme Briketleme Teorileri Briketleme Yöntemleri Katkı Maddesiz Briketleme (1). Kırma ve Öğütme (2). Kurutma (3). Briketleme Sıcaklığı (4). Presleme Katkı Maddeli (Bağlayıcılı) Briketleme Yöntemi (1). Katkı Maddeli(Bağlayıcılı) Briketlemenin Aşamaları (2). Kırma ve Öğütme (3). Kurutma (4). Karıştırma IV

7 (5). Briketlenecek Karışımın Temperlenmesi ve Prese Beslenmesi (6). Presleme (7). Briketlerin Soğutulması ve Depolanması Kömür Briketlemede Kullanılan Katkı Maddeleri Organik Bağlayıcılar İnorganik Bağlayıcılar Briketlemeye Etki Eden Faktörler Kömürün Petrografik Özellikleri Kömürün Yapısal Özellikleri Kömürün Nem İçeriği Kömürün Mineral Madde İçeriği Kömürün Tane Boyutu Presleme Basıncı ve Süresi Briketleme Sıcaklığı Briketin Şekli ve Ağırlığı Katkı Maddesinin Özelliği Briketlerin Gözenekliliği Kömürün Kurutulma Şartları Isıl İşlem Briket Yüzeyinin Kaplanması Kömür Briketinde Aranan Özellikler Briketlerin Mekanik Sağlamlığı Briketlerin Ufalanma Sağlamlığı Briketlerin Suya Dayanımı Briketlerin Yanma Özelliği Türkiye'de Briket Üretimi Dünya da Briket Üretimi Briketlemenin Amacı ÖNCEKİ ÇALIŞMALAR MATERYAL VE METOD V

8 3.1. Materyal Metod Nem Analizi Kül Analizi Elek Analizi Kömür Karışımlarının Hazırlanması Deney Numunelerinin Öğütülmesi Darbe Dayanım İndeks Değerinin Belirlenmesi Briketlemeye Tane Boyutunun Etkisi Briketlemeye Isıl İşlem Sıcaklığının Etkisi Briketlemeye Bağlayıcı Miktarının Etkisi Briketlemeye Nem İçeriğinin Etkisi Briketlemeye Presleme Basıncının Etkisi Briketlemeye Isıl İşlem Süresinin Etkisi Briketlemeye Yoğunluğun Etkisi Dayanım Testleri Shatter (Düşme Sağlamlığı) Testi Briketlerin Kırılma Sağlamlığı Briketlerin Suya Dayanımı Baca Gazına Geçen Kükürt Oranı Tayini Soba Yakma Testi ARAŞTIRMA BULGULARI Deney Numunelerinin Öğütülmesi Darbe Dayanım İndeks Değerinin Belirlenmesi Briketlemeye Tane Boyutunun Etkisi Briketlemeye Isıl İşlem Sıcaklığının Etkisi Briketlemeye Isıl İşlem Süresinin Etkisi Briketlemeye Bağlayıcı Miktarının Etkisi Briketlemeye Nem İçeriğinin Etkisi Briketlemeye Presleme Basıncının Etkisi Briketlemeye Yoğunluğun Etkisi VI

9 4.10. Soba Yakma Testi Shatter (Düşme Sağlamlığı) Testi Isıl İşlem İçin Harcan Enerji Miktarı SONUÇLAR VE ÖNERİLER KAYNAKLAR ÖZGEÇMİŞ VII

10 ÇİZELGELER DİZİNİ SAYFA Çizelge 1.1. Birincil enerji talep projeksiyonları...7 Çizelge 1.2. Mayıs 2008 itibariyle bulunan yeni linyit rezervlerinin bölgelere dağılımı..8 Çizelge 1.3. Birincil enerji kaynakları üretimi...9 Çizelge 1.4. Birincil enerji kaynakları tüketimi...9 Çizelge 1.5. Türkiye nin birincil enerji kaynakları üretim hedefleri...10 Çizelge 1.6. Türkiye nin birincil enerji kaynakları tüketim hedefleri...11 Çizelge 1.7. Kömür briketlerinin sahip olması gereken fiziksel ve kimyasal özellikleri Çizelge 3.1. Deneylerde kullanılan kömürün kısa analizi...63 Çizelge 3.2. Briketleme işleminde kullanılan numunenin elek analizi...67 Çizelge 3.3. Öğütme parametreleri...69 Çizelge 3.4. Deneyde kullanılacak çelik bilyelerin özellikleri...69 Çizelge 4.1. Kullanılan kömür numunesinin öğütme sonrası kümülatif elek altı ve elek üstü değerleri...83 Çizelge 4.2. Antrasitin öğütme sonrası kümülatif elek altı ve elek üstü değerleri..84 Çizelge 4.3. Numunelerin dayanımlarına göre sınıflandırılması...85 Çizelge 4.4. Deneylerde kullanılan numunenin ve antrasitin darbe dayanım indeks değeri...85 Çizelge 4.5. Briketlemeye tane boyutunun etkisi...86 Çizelge 4.6. Briketlemeye ısıl işlem sıcaklığının etkisi...88 Çizelge 4.7. Melas-kömür karışımlarının briketlenmesinde ısıl işlem süresinin etkisi...90 Çizelge 4.8. CHB-kömür karışımlarının briketlenmesinde ısıl işlem süresinin etkisi 91 Çizelge 4.9. Melas-kömür karışımının briketlenmesinde bağlayıcı miktarının etkisi.92 Çizelge CHB-kömür karışımının briketlenmesinde bağlayıcı miktarının etkisi 93 Çizelge 4.11.CHB bünye nemi çıkarılarak yapılan briketlerde bağlayıcı miktarının etkisi...94 Çizelge Melas-kömür karışımlarının briketlenmesinde nem içeriğinin etkisi...96 Çizelge CHB-kömür karışımlarının briketlenmesinde nem miktarının etkisi...97 VIII

11 Çizelge Melas-kömür karışımlarının briketlenmesinde presleme basıncının etkisi...98 Çizelge CHB-kömür karışımlarının briketlenmesinde presleme basıncının etkisi..99 Çizelge Melas-kömür karışımlarının briketlenmesinde yoğunluğun etkisi..100 Çizelge CHB-kömür karışımlarının briketlenmesinde yoğunluğun etkisi Çizelge Soba yakma testi..103 Çizelge Sobada yakılan kömür numunelerinin nem ve kükürt miktarı Çizelge Soba yakma testi sonuçları Çizelge Shatter düşme testi numune parametreleri Çizelge Shatter düşme testi elek fraksiyonları Çizelge Shatter düşme testi sonuçları IX

12 ŞEKİLLER DİZİNİ SAYFA Şekil 1.1. Türkiye deki yılları arası birincil enerji kaynakları...4 Şekil 1.2. Türkiye nin 2007 yılı birincil enerji arz üretimi...5 Şekil 1.3. Türkiye nin kömür yatakları haritası...12 Şekil yılları havza taşkömürü üretimi...14 Şekil 1.5. Ekster presin basit şematik görünüşü...21 Şekil 1.6. Katkı maddesiz briketleme işlem basamakları...22 Şekil 1.7. Katkı maddeli(bağlayıcılı) briketlemede işlem basamakları...27 Şekil 1.8. Çift merdaneli presin basit şematik görünüşü...30 Şekil 1.9. Merdaneli presin basit şematik görünüşü...31 Şekil 3.1. Deneysel işlem kademeleri...64 Şekil 3.2. Deneylerde kullanılan darbe dayanım aleti...71 Şekil 3.3. Kömür briketleme için presleme aparatı...72 Şekil 3.4. Briketleme yapılan presleme cihazı Şekil 3.5. Shatter düşme testi düzeneği şematik görünümü Şekil 3.6. Shatter düşme testi düzeneği Şekil 3.7. Mekanik dayanım ölçüm cihazı Şekil 3.8. Suya dayanım deneylerine tabi tutulan briketlerin sonraki görünümü Şekil 3.9. Soba yakma testinde kullanılan soba Şekil Baca gazı ölçümü yapılan soba bacası Şekil Baca gazı ve sıcaklığı ölçüm cihazı Şekil 4.1. Kömür numunesinin öğütme sonrası kümülatif elekaltı ve eleküstü eğrileri...83 Şekil 4.2. Antrasitin öğütme sonrası kümülatif elek üstü ve elek altı eğrileri...84 Şekil 4.3. Melas-kömür karışımlarının briketlenmesinde tane boyutunun etkisi...87 Şekil 4.4. CHB-kömür karışımlarının briketlenmesinde tane boyutunun etkisi...87 Şekil 4.5. Melas-kömür karışımlarının briketlenmesinde ısıl işlem sıcaklığının etkisi Şekil 4.6. CHB-kömür karışımlarının briketlenmesinde ısıl işlem sıcaklığının etkisi X

13 Şekil 4.7. Melas-kömür karışımlarının briketlenmesinde ısıl işlem süresinin etkisi...90 Şekil 4.8. CHB-kömür karışımlarının briketlenmesinde ısıl işlem süresinin etkisi Şekil 4.9. Melas-kömür karışımlarının briketlenmesinde bağlayıcı miktarının etkisi.92 Şekil CHB-kömür karışımlarının briketlenmesinde bağlayıcı miktarının etkisi 94 Şekil CHB(bünye nemi çıkarılmış)-kömür karışımlarının briketlenmesinde bağlayıcı miktarının etkisi Şekil Melas-kömür karışımlarının briketlenmesinde nem miktarının etkisi Şekil CHB-kömür karışımlarının briketlenmesinde nem miktarının etkisi...97 Şekil Melas-kömür karışımlarının briketlenmesinde presleme basıncının etkisi...99 Şekil CHB-kömür karışımlarının briketlenmesinde presleme basıncının etkisi..100 Şekil Melas-kömür karışımlarının briketlenmesinde yoğunluğun etkisi Şekil CHB -kömür karışımlarının briketlenmesinde yoğunluğun etkisi Şekil Parça kömürün islilik değerleri Şekil Melaslı briketlerin islilik değerleri Şekil CHB li briketlerin islilik değerleri XI

14 XII

15 SİMGELER VE KISALTMALAR TPES : Toplam Birincil Enerji Arzı(Total Primary Energj Supply) TEP : Toplam Enerji Üretimi(Total Enerji Production) MW : Megawatt MWh : Megawatt saat Kcal : Kilokalori TKİ : Türkiye Kömür İşletmeleri TEK : Türkiye Elektrik Kurumu ETKB : Enerji ve Tabi Kaynaklar Bakanlığı Gwh : Gigawatt Hour EÜAŞ : Elektrik Üretim Anonim Şirketi MTA : Maden Tetkik Arama TPAO : Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı DSİ : Devlet Su İşleri TTK : Türkiye Taşkömürü Kurumu FOB : Free On Board TÇMB : Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği AOL : Aşkale Oltu Linyitleri ISI : Darbe Dayanım İndeks Deneyi MISI : Düzeltilmiş Darbe Dayanım İndeksi TA : Ortam Sıcaklığı TG : Soba İçi Sıcaklık TK : Havada kurutma sıcaklığı CO : Carbon Monoksit ppm : Milyonda Bir 0 C : Sıcaklık CH 4 SL NH 4 SL ASTM CHB : Kalsiyum Sülfit Likörü : Amonyum Sülfit Likörü : The American Society For Testing And Materials : CarboHydrate Binder XII

16 Dk kn mm m d 80 MPa Kcal/kg EA EÜ WEC TNC AB BYKP BDT mtep TSE HGI DIN CIAB TCMB ISO :Dakika : Kilo Newton : Milimetre : metre : malzemenin %80 inin geçtiği elek aralığı : megapaskal : kilokalori/kilogram : Elekaltı : Eleküstü : Dünya Enerji Konseyi(World Energy Council) : Türk Milli Komitesi(Turkish National Committee) : Avrupa Birliği : Beş Yıllık Kalkınma Planı : Bağımsız Devletler Topluluğu : Milyon ton eşdeğer petrol : Türk Standartları Enstitüsü : Hardgrove öğütülebilirlik indeksi : Alman Standartlar Enstitüsü : Coal Industry Advisory Board : Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası : Uluslararası Standart Birimi (International Organization For Standardization) XIII

17 1. GİRİŞ Güler BAYAR 1. GİRİŞ Ülkelerin ekonomik ve sosyal gelişimlerinin sürükleyici unsuru ve en temel gereksinimlerinden biri, enerjidir. Bu nedenle de ülke yönetimlerini üstlenenler, enerjiyi kesintisiz, güvenilir, temiz ve ucuz yollardan bulmak ve bu kaynakları da mutlaka çeşitlendirmek durumundadırlar. Kimi geleneksel enerji kaynakları ile geri kalmış teknoloji kullanımının, doğal çevrede geri dönülmez tahribatlara yol açmaması içinse, sürdürülebilir kalkınma kavramı gündeme gelmiştir. Buna paralel olarak da, yalnız enerji kaynağı teminini ve enerji üretimini temel alan planlamanın yerini, gelişmiş toplumlarda enerji ekonomi-ekoloji dengesini özenle gözeten planlama anlayışı ile, kaynak çeşitliliğini ve jeopolitik gerçekleri dikkate alan enerji güvenliği modelleri almaya başlamıştır (Pamir, 2003). İthal enerji kaynaklarına bağımlılığı yüksek olan ülkeler açısından enerji kaynaklarının sürekli, güvenilir, temiz ve çeşitli kaynaklardan/ülkelerden olabildiğince uygun fiyatlarla sağlanması gerekmektedir. Ayrıca enerjinin, yüksek verimlilikle tüketilmesi sorunu büyük önem taşırken genelde enerji ihracatçısı olan ülkeler açısından, kendi enerji kaynaklarına uluslararası piyasalarda çeşitli ülkelerden kesintisiz ve yeterli talebin var olması ve yeterince yüksek fiyatlardan satılabilmesi anlamında enerji talep güvenliği kavramı daha fazla ön plana çıkmaktadır. Sonuç olarak, ülkelerin güçlü bir ekonomik yapıya sahip olabilmesi için enerji güvenliği stratejik öneme sahiptir(arslan, 2009). Gelişmiş olan ülkeler temel stratejilerini kaynak genişliği, yerel kaynakların önceliği, düşük maliyet ve global sorumluluk gereği temiz enerji konularında yoğunlaştırmaktadır. Ancak stratejik açıdan birinci öncelik, enerjide dışa bağımlılığı minimize etmek için yerel kaynakların mümkün olduğunca kullanılması gerekmektedir(arslan, 2009). Dünyanın gelişmiş ülkelerinin, enerji politikalarında gözettikleri en önemli unsurlardan birisi de enerji verimliliğini arttırmak, enerji yoğunluğunu azaltmak ve enerji tasarrufuna özen göstermektir. Çağdaş enerji politikalarında hedef, yalnızca kişi başına kullanılan enerji ya da elektrik tüketim miktarını arttırmak değil, enerjiyi en verimli biçimde kullanabilecek sistemleri geliştirerek en az enerji harcaması ile en 1

18 1. GİRİŞ Güler BAYAR fazla enerjiyi üretebilecek, iletecek ve tüketecek yapıyı kurabilmektir. Örneğin ABD nde, 30 yıl öncesi ile kıyaslandığında, bugün 1 dolarlık gayri safi hâsıla yaratabilmek için % 56 daha az enerji kullanılmaktadır. Bunu temin edebilmenin yolları arasında; konutların tasarımından, evde ve sanayide kullanılan elektrikli aletlerin tasarımına ve standardizasyonuna, araçlarda ileri teknoloji kullanımına, tüketicinin bilinçlendirilmesinden vergi ve teşvik uygulamalarına uzanan geniş bir yelpazeye yayılan politikalar yer almaktadır. Günümüzde kullanılan enerji kaynaklarını, fosil yakıtlar (kömür, petrol, doğal gaz), nükleer yakıtlar, hidrolik kaynaklar, güneş, rüzgâr, biomas, jeotermal vb. olarak saymak mümkündür. Bunların içerisinde günümüz koşullarında en yaygın kullanıma ve tüketimde en büyük paya sahip olanlar fosil yakıtlardır. Diğer kaynaklar belli oranlarda kullanıma girmiş olsalar dahi, güneş dışındakiler fazla genişleme şansına sahip değildir. Güneş enerjisi kullanımı da henüz beklendiği seviyeye ulaşamamıştır ve günümüz teknolojik gelişimiyle de en iyimser tahminle bile güneş enerjisinin ancak 2050 de sanayi için önemli oranda kullanıma girebileceği öngörülmektedir (Esser, 1999). Fosil kökenli yakıtların belirlenmiş rezervleri göz önüne alındığında ise, çeşitli kaynaklarda farklı rakamlar verilse de, ortalama olarak kömürün 200 yıl, petrolün 40 yıl ve doğal gazın 60 yıl civarında bir ömrünün olduğu hesaplanmaktadır (Tüsiad, 1998; Mimurato, 2001). Dünyada nüfus artışı, sanayileşme ve şehirleşme ile birlikte, küreselleşme sonucu artan ticaret ve üretim imkânlarına bağlı olarak doğal kaynaklara ve enerjiye olan talep giderek artmaktadır. Son otuz yıldır Dünya birincil enerji talebi yaklaşık olarak yılda %2 olarak büyümüştür. Fosil yakıtlardan petrol ve doğal gaza kıyasla kömür talebi, ortalama %1,8 ile daha düşük bir büyüme göstermiştir. Geçmişte Dünya enerji kullanımının %24-25 i kömür kaynağından karşılanırken bu oran, 2030 yılında referans senaryoya göre % 23, alternatif senaryoya göre de %20 dolayında gerçekleşeceği öngörülmektedir(ciab, 2006). Fakat son beş yıldır kömür kullanımının %5 büyümesi, talep tahminlerinin fiili durumla örtüşmediğini ortaya koymaktadır. Örneğin, ABD halen 93 GW kurulu güce sahip kömüre dayalı termik santral kurmayı planlamakta ve bu tesislerin yaklaşık %30 unun yapımı ileri aşamadadır. Ayrıca ABD 2030 yılında 3-5 milyon varil/gün kapasiteli kömürden 2

19 1. GİRİŞ Güler BAYAR ulaşımda kullanılacak sıvı yakıt eldesi projelerini gerçekleştirmeyi planlamaktadır(bezdek, 2006). Gelişmekte olan ülkelerden Çin, yıllık 2,225 milyar ton üretimiyle; kömür talebinin büyümesi, kömürün küresel rekabet gücünün artması, uzun vadeli enerji güvenliği yönlerinden en önemli role sahiptir. Çin de kömürden sıvı yakıt üretimi konusunda 2020 yılında 1 milyon varil/gün kapasiteye ulaşmayı hedeflemektedir(zhang, 2006). 21. Yüzyıl da Dünya, yılda 8,8 milyar ton petrol eşdeğeri enerji tüketmiştir. Bu tüketimin yaklaşık %40 ı petrolden, %25 i kömürden, %24,7 si doğal gazdan, %7,6 sı nükleerden ve %2,6 sı da hidroelektrikten elde edilmiştir. Vurgulanması gereken husus, alternatif arama çabalarına karşın petrolün başta rolünü sürdürmesi ve fosil yakıtların, toplamda dünya birincil enerji gereksiniminde %90 a varan belirleyici konumudur. Enerji politikalarımızın belirlenmesinde, arz güvenliği açısından, kendi kaynaklarımızın geliştirilmesinin yanında en fazla özen gösterilmesi gereken ilke, ithal edilecek kaynaklarda gerek enerji kaynağı türü ve gerekse bu kaynakların sağlandığı ülkeler açısından kaynak çeşitliliğinin sağlanmasıdır. ABD, tükettiği petrolün yaklaşık %53 ünü ithal ederken, ithalatını başta Kanada, Meksika, Venezuella ve Suudi Arabistan olmak üzere, çok sayıda ülkeye yaymış durumdadır larda, % 66 ya ulaşacağı tahmin edilen ithal petrole bağımlılığında, Afrika ve Hazar bölgesi de dâhil tüm olanakları geliştirmeye ve kontrolü giderek zorlaşan Orta Doğu ya gereksinimini olabildiğince azaltmaya ve ucuz kaynaklara ulaşmaya çalışmaktadır. ABD, elektrik üretiminde kendi topraklarında çok zengin olan kömürü %52, nükleer enerjiyi ise %20 oranında kullanmaktadır. Fosil kaynaklar üretimi giderek azalan AB ülkelerinin de, ithal enerji kaynaklarına olan gereksinimleri hızla artmaktadır. AB nin bu konudaki en temel yaklaşımlarından birisi, ithal kaynaklara bağımlılığındaki riskleri en aza indirebilmektir. Bu yaklaşımın temelinde de, gerek tür açısından, gerekse ithalatın yapıldığı ülkeler açısından çeşitlendirme ve denge en önemli unsurlar olarak yer almaktadırlar. Dünyanın en büyük gaz rezervlerine sahip Rusya Federasyonu ise, bir başka açıdan bu çeşitliliği yaşama geçirmeye ve Avrupa ya, tamamen Ukrayna üzerinden yapmakta olduğu gaz ihracatında, Polonya başta olmak üzere, yeni güzergâhlar arayışına girmektedir (Pamir, 2003). 3

20 1. GİRİŞ Güler BAYAR Konut tüketicileri tarafından kullanılan enerjinin çeşidi ve miktarı, gelir düzeyi, doğal kaynaklar, yeterli dağıtım altyapısı vb. diğer nedenlerle ülkeden ülkeye önemli farklılıklar göstermektedir. Hizmetler sektöründe, ekonomik büyüme, ekonomik büyümenin finansman yolları, nüfus artış hızı vb. diğer etmenler belirleyici olmaktadır. Sanayi sektöründe, ekonomik faaliyetlerin düzeyleri ve çeşitliliği, teknoloji kullanımı, katma değer yaratımındaki öncelikler vb. diğer unsurların, toplam nihai enerji tüketimi içinde sanayi sektörü payının belirleyicileri olarak ağırlıklarını korumaları beklenmektedir(sohtaoğlu, Diz ve Erbaş, 2006). Türkiye açısından duruma bakıldığında, şu anda enerjide dışa bağımlılığımız ülke geleceğini tehdit eder boyuta varmıştır. Dışa bağımlılığı azaltmada kullanabileceğimiz ana kaynak ise kömür olmaktadır. Günümüzde oldukça geniş bir kullanım alanına sahip olan kömür, gelecekte de bu payını sürdürecek potansiyele sahiptir(arslan, 2009) yılına kadar kömür enerji olarak kullanımında artan bir grafik izlemektedir. Bu durum Şekil 1.1 de de görülmektedir. Şekil 1.1. Türkiye deki yılları arası birincil enerji kaynakları (TKİ, 2009) Kömür kullanımının getirdiği çevresel etkiler ve bunun sonucu oluşan baskılar kömürün mevcut şekli ile kullanımına büyük engeller getirecektir. Bu baskılar ise kömürün daha verimli kullanımını sağlayacak ve sonuçta kömür en 4

21 1. GİRİŞ Güler BAYAR azından 2050 yılına kadar en önemli enerji kaynaklarından biri olmaya devam edecek görünmektedir(wec, 2007). Ülkemizde fosil kaynaklar içinde en büyük rezerve sahip olan kaynak kömürdür. Kömür rezervimiz içindeki en büyük pay ise 12,4 milyar ton ile linyite aittir. Linyit rezervlerimizin ağırlıklı olarak düşük ısıl değerde olması, bu kaynaklarımızın daha çok termik santrallerde elektrik üretim amaçlı tüketilmesine olanak sağlamaktadır yılına kadar artış eğilimini sürdüren elektrik üretimi amaçlı linyit üretimi, ağırlığın ithal doğal gaza verilmesi sonucu 1999 yılından itibaren önce duraklama, daha sonra ise belirgin bir düşüş dönemine girmiştir(tamzok, 2007). Doğal gaz Türkiye de 2006 yılında 907 milyon m 3 üretilmesine karşın, milyon m 3 kullanılmıştır yılındaki birincil enerji arz üretiminin sektörlere dağılımı Şekil 1.2 de verilmiştir. Yani yerli üretimin tüketim içerisindeki payı %2,89 dur. Diğer bir deyişle dışa bağımlı olduğumuz bir enerji türüdür (energy.gov.tr; WEC-TNC, 2007) yılı Ağustos ayı sonuna kadar üretilen elektrik enerjisinin yaklaşık %29'u ithal ve yerli kömürden üretilmiştir. Ağustos ayı sonuna kadar kömürden üretilen elektriğin %27'sini taşkömürü ve ithal kömür, %73'ü ise yerli linyit kömüründen üretilmiştir. Ülkemizin geldiği noktanın ne olduğu ise aşağıdaki grafikte açık olarak görülmektedir(teaş, 2007). Şekil 1.2. Türkiye nin 2007 yılı birincil enerji arz üretimi(wec-tnc, 2007) 5

22 1. GİRİŞ Güler BAYAR Ülkemizin, artan enerji talebini sürdürülebilir bir şekilde karşılayabilmek amacıyla uzun vadeli planlama çalışmalarımızda, Cumhuriyetimizin yüzüncü yılı olan 2023 yılında; Yerli kömür ve hidrolik kaynak potansiyelimizi tamamen kullanabilmek, Yenilenebilir kaynaklardan azami ölçüde istifade etmek, Nükleer enerjiyi 2020 yılına kadar olan dönemde elektrik üretim kompozisyonuna dâhil etmek, Enerji verimliliğinde AB düzeyine gelecek şekilde hızlı ve sürekli gelişme sağlamaktır(etkb, 2010) Taşkömürü İle İlgili Genel Bilgiler Dünya genelinde kömür rezervlerinin 297 trilyon tonu (%32) Asya Pasifik ülkelerinde, 254 trilyon tonu (%28) Kuzey Amerika ülkelerinde, 222 trilyon tonu (%24) Rusya ve BDT ülkelerinde bulunmaktadır. Linyit, ısıl değeri düşük, barındırdığı kül ve nem miktarı fazla olduğu için genellikle termik santrallerde yakıt olarak kullanılan bir kömür çeşididir. Buna rağmen yerkabuğunda bolca bulunduğu için sıklıkla kullanılan bir enerji hammaddesidir. Taşkömürü ise yüksek kalorili kömürler grubundadır. Yerli kaynak potansiyelimizin 12,4 milyar tonunu linyit, 1,33 milyar tonunu taşkömürü oluşturmaktadır (ETKB, 2010). Ülkemiz rezerv ve üretim miktarları açısından linyitte dünya ölçeğinde orta düzeyde, taşkömüründe ise alt düzeyde değerlendirilebilir. Toplam dünya linyit rezervinin yaklaşık %1,6'sı ülkemizde bulunmaktadır. Türkiye'nin toplam linyit rezervi 12,4 milyar ton seviyesinde olup işletilebilir rezerv miktarı ise 3,9 milyar ton düzeyinde bulunmaktadır. Bununla birlikte linyitlerimizin büyük kısmının ısıl değeri düşük olduğundan termik santrallerde kullanımı ön plana çıkmıştır. Ülkemiz linyit rezervinin yaklaşık %46'sı Afşin-Elbistan havzasında bulunmaktadır. Ülkemizin en önemli taşkömürü rezervleri ise Zonguldak ve civarındadır. Zonguldak Havzası'ndaki toplam taşkömürü rezervi 1,322 milyar ton, buna karşılık görünür 6

23 1. GİRİŞ Güler BAYAR rezerv ise 519 milyon ton düzeyinde bulunmaktadır. (Taşkömürü Sektör Raporu, 2009). Bununla birlikte kömüre olan talep gün geçtikçe artmaktadır. Bu durum Çizelge 1.1 de gösterilmiştir. Çizelge 1.1. Birincil enerji talep projeksiyonları (Özder, 2002) Yıllar Taşkömürü Linyit Asfaltit Doğalgaz (Bin Ton) (Bin Ton) (Bin Ton) (10 6 M 3 ) Linyit sahaları ülkemizde bütün bölgelere yayılmış olup bu sahalardaki linyit kömürünün ısıl değerleri kcal/kg arasında değişmektedir. Ülkemizdeki toplam linyit rezervinin yaklaşık %68'i düşük kalorili olup %23,5'i kcal/kg arasında, %5,1'i kcal/kg arasında, %3,4'ü 4000 kcal/kg üzerinde ısıl değerdedir yılından itibaren enerji üretiminde yerli kaynaklara önem verilmesi ve dışa bağımlılığın azaltılması hedefleri çerçevesinde sanayileşme ve nüfus artışına paralel olarak artan enerji talebinin karşılanması amacıyla; yeni kömür sahalarının bulunması ve bilinen sahaların geliştirilmesi çalışmalarına hız verilmiştir. Kömür aramalarında sondaj miktarı son beş yılda beş kat artmış, aramaların sonucunda 8,3 milyar ton olan mevcut rezerve ilave olarak; 2008 Mayıs ayı itibarı ile 4,1 milyar ton yeni linyit rezervi tespit edilmiştir. Çizelge 1.2 de yeni linyit rezervlerinin bölgelere dağılımı gösterilmiştir yılında 106 milyon TEP olan ülkemizin toplam birincil enerji tüketiminde kömürün payı %28'dir yılında yapılan 33 milyon ton toplam kömür satışının %82'si termik santrallere, %12 ise ısınma ve sanayiye olmuştur. Ülkemizde 2008 yılı sonu itibariyle linyite dayalı termik santrallerimizin kurulu gücü MW olup bu değer toplam kurulu gücümüzün %19,6'sını karşılamaktadır. 7

24 1. GİRİŞ Güler BAYAR Kömürün toplamda kurulu güce katkısı MW olup bu değer toplam kurulu gücümüzün %24'ünü oluşturmaktadır. Taşkömürüne dayalı termik santralimizin kurulu gücü 335 MW olup, toplam kurulu gücümüzün %0,8'ine karşılık gelmektedir. Çizelge 1.2. Mayıs 2008 itibariyle bulunan yeni linyit rezervlerinin bölgelere dağılımı Türkiye Linyit Rezervi Bölgeleri Rezerv Miktarı Afşin-Elbistan milyon ton Elbistan 420 milyon ton Konya-Karapınar milyon ton Trakya 498 milyon ton Manisa-Soma-Eynez 170 milyon ton Eskişehir-Alpu 275 milyon ton Afşin-Elbistan linyitleri kcal/kg alt ısıl değeri içerisindedir. Ülkemiz toplam linyit rezervinin yaklaşık yarısı bu bölgemizde bulunmaktadır. İthal bir kaynak olan doğal gazın elektrik üretiminde kullanılması yerine rezervleri belirlenen ve termik santral kurulabilecek özellikte olan linyit sahalarımızın hızla devreye sokulması ve mevcut santrallere yeni ünitelerin ilavesi ile kurulu gücümüzün MW daha arttırılması mümkün görülmektedir Türkiye Kömür Sektörü Türkiye Kömür Rezervleri Türkiye nin birincil enerji kaynakları üretimi ve tüketimi içinde en büyük pay kömüre aittir. Taşkömürü üretimi ve tüketimi ise 2000 li yıllarda Çizelge 1.3 ve Çizelge 1.4 te görüldüğü gibi kısa süreliğine bir gerileme yaşamış olsa da, son yıllarda artarak devam etmektedir. 8

EVSEL ISITMADA KULLANILAN NEME DAYANIKLI YAKIT BRİKETLERİNİN HAZIRLANMASI * Processing Of Fuel Water Resistant Briquettes Used In Domestic Heating

EVSEL ISITMADA KULLANILAN NEME DAYANIKLI YAKIT BRİKETLERİNİN HAZIRLANMASI * Processing Of Fuel Water Resistant Briquettes Used In Domestic Heating Ç.Ü Fen ve Mühendislik Bilimleri Dergisi Yıl:212 Cilt:27-1 EVSEL ISITMADA KULLANILAN NEME DAYANIKLI YAKIT BRİKETLERİNİN HAZIRLANMASI * Processing Of Fuel Water Resistant Briquettes Used In Domestic Heating

Detaylı

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL Kömür ve Doğalgaz Öğr. Gör. Onur BATTAL 1 2 Kömür yanabilen sedimanter organik bir kayadır. Kömür başlıca karbon, hidrojen ve oksijen gibi elementlerin bileşiminden oluşmuş, diğer kaya tabakalarının arasında

Detaylı

KÖMÜRÜN ENERJİDEKİ YERİ

KÖMÜRÜN ENERJİDEKİ YERİ KÖMÜRÜN ENERJİDEKİ YERİ Prof. Dr. Güven ÖNAL Yurt Madenciliğini Geliştirme Vakfı 1 Sunumun Ana Konuları Dünya da Kömür ve Enerji Türkiye nin Kömür Rezervleri ve Üretimi Türkiye nin Enerji Durumu Yerli

Detaylı

YAKITLAR JEOLOJİSİ DERS PROGRAMI

YAKITLAR JEOLOJİSİ DERS PROGRAMI YAKITLAR JEOLOJİSİ DERS PROGRAMI Türkiye Enerji İstatistikleri ve Yorumlanması 1. KÖMÜR JEOLOJİSİ 1.1. Kömürü önemli kılan etmenler nelerdır? Tarihsel arkaplan, günümüz için taşıdığı önem 1.2. Kömürün

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 22 Ocak 2015 Dünyada Enerji Görünümü Gelir ve nüfus artışına paralel olarak dünyada birincil enerji talebi hız kazanmaktadır. Özellikle OECD dışı ülkelerdeki artan nüfusun yanı sıra, bu ülkelerde kentleşme

Detaylı

İÇİNDEKİLER TABLO VE ŞEKİLLER...

İÇİNDEKİLER TABLO VE ŞEKİLLER... İÇİNDEKİLER TABLO VE ŞEKİLLER...4 1.Yönetici Özeti... 11 2.Giriş... 12 3.Sektörel Analiz... 13 3.1 Birincil Enerji Kaynaklarına Bakış...13 3.1.1 Kömür... 13 3.1.1.1 Dünya da Kömür... 14 3.1.1.1.1 Dünya

Detaylı

Enerji ve İklim Haritası

Enerji ve İklim Haritası 2013/2 ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Enerji ve Çevre Yönetimi Dairesi Başkanlığı Enerji ve İklim Haritası Uzm. Yrd. Çağrı SAĞLAM 22.07.2013 Redrawing The Energy Climate Map isimli kitabın çeviri özetidir.

Detaylı

TÜRKİYE KÖMÜR ARAMALARI

TÜRKİYE KÖMÜR ARAMALARI Enerji, ülkelerin iktisadi ve sosyal kalkınması için önemli girdilerin başında gelir. Enerji planlamaları ve yatırımları bir ülkenin geleceği, sanayileşmesi ve ilerlemesi için büyük öneme sahiptir, Büyüme

Detaylı

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE Türkiye önümüzdeki yıllarda artan oranda enerji ihtiyacı daha da hissedecektir. Çünkü,ekonomik kriz dönemleri

Detaylı

AR& GE BÜLTEN Yılına Girerken Enerji Sektörü Öngörüleri

AR& GE BÜLTEN Yılına Girerken Enerji Sektörü Öngörüleri 2006 Yılına Girerken Enerji Sektörü Öngörüleri Nurel KILIÇ Dünya da ve Türkiye de ulusal ve bölgesel enerji piyasaları, tarihin hiçbir döneminde görülmediği kadar ticaret, rekabet ve yabancı yatırımlara

Detaylı

Türkiye nin Enerji Politikalarına ve Planlamasına Genel Bakış

Türkiye nin Enerji Politikalarına ve Planlamasına Genel Bakış Türkiye nin Enerji Politikalarına ve Planlamasına Genel Bakış Yrd. Doç. Dr. Vedat GÜN Enerji Piyasası İzleme ve Arz Güvenliği Daire Başkanı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı 28-29-30 Haziran 2007, EMO-İÇEF,

Detaylı

TMMOB Maden Mühendisleri Odası

TMMOB Maden Mühendisleri Odası TÜRKİYE ENERJİ POLİTİKALARI İÇERİSİNDE KÖMÜRÜN K ÖNEMİ TMMOB Maden Mühendisleri Odası ENERJİNİN ÖNEMİ Sanayinin temel girdilerinden olan enerji, ulusların kalkınmalarında ve refaha ulaşmalarında büyük

Detaylı

Cumali Taştekin EÜAŞ Maden Sahaları Daire Başkanı (V)

Cumali Taştekin EÜAŞ Maden Sahaları Daire Başkanı (V) Cumali Taştekin EÜAŞ Maden Sahaları Daire Başkanı (V) Elektrik Üretim Anonim Şirketi (EÜAŞ); 1970 yılında Kurulan Türkiye Elektrik Kurumu nun (TEK), 1994 yılında TEAŞ ve TEDAŞ olarak ikiye ayrılmasından

Detaylı

Kömür, karbon, hidrojen, oksijen ve azottan oluşan, kükürt ve mineral maddeler içeren, fiziksel ve kimyasal olarak farklı yapıya sahip bir maddedir.

Kömür, karbon, hidrojen, oksijen ve azottan oluşan, kükürt ve mineral maddeler içeren, fiziksel ve kimyasal olarak farklı yapıya sahip bir maddedir. KÖMÜR NEDİR? Kömür, bitki kökenli bir maddedir. Bu nedenle ana elemanı karbondur. Bitkilerin, zamanla ve sıcaklık-basınç altında, değişim geçirmesi sonunda oluşmuştur. Kömür, karbon, hidrojen, oksijen

Detaylı

AR& GE BÜLTEN. Ülkemiz önemli maden yataklarına sahip olup belirli madenlerde kendine yetebilen ender ülkelerden birisidir.

AR& GE BÜLTEN. Ülkemiz önemli maden yataklarına sahip olup belirli madenlerde kendine yetebilen ender ülkelerden birisidir. Türkiye nin Doğal Kaynağı Kömür Hande UZUNOĞLU Ülkemiz önemli maden yataklarına sahip olup belirli madenlerde kendine yetebilen ender ülkelerden birisidir. Özellikle madenciliğin gelişiminde hız kazanılmasıyla

Detaylı

ENERJİ. KÜTAHYA www.zafer.org.tr

ENERJİ. KÜTAHYA www.zafer.org.tr ENERJİ 2011 yılı sonu itibarıyla dünyadaki toplam enerji kaynak tüketimi 12.274,6 milyon ton eşdeğeri olarak gerçekleşmiştir. 2011 yılı itibarıyla dünyada enerji tüketiminde en yüksek pay %33,1 ile petrol,

Detaylı

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu

Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu 26. Toplantısı Türkiye nin Enerji Teknolojileri Vizyonu Prof. Dr. Yücel ALTUNBAŞAK Başkanı Enerji İhtiyacımız Katlanarak Artıyor Enerji ihtiyacımız ABD, Çin ve Hindistan

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARIMIZ VE ELEKTRİK ÜRETİMİ. Prof. Dr. Zafer DEMİR --

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARIMIZ VE ELEKTRİK ÜRETİMİ. Prof. Dr. Zafer DEMİR -- YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARIMIZ VE ELEKTRİK ÜRETİMİ Prof. Dr. Zafer DEMİR -- zaferdemir@anadolu.edu.tr Konu Başlıkları 2 Yenilenebilir Enerji Türkiye de Politikası Türkiye de Yenilenebilir Enerji Teşvikleri

Detaylı

Yenilenebilir olmayan enerji kaynakları (Birincil yahut Fosil) :

Yenilenebilir olmayan enerji kaynakları (Birincil yahut Fosil) : Günümüzde küresel olarak tüm ülkelerin ihtiyaç duyduğu enerji, tam anlamıyla geçerlilik kazanmış bir ölçüt olmamakla beraber, ülkelerin gelişmişlik düzeylerini gösteren önemli bir kriterdir. İktisadi olarak

Detaylı

ENERJİ ÜRETİMİ VE ÇEVRESEL ETKİLERİ

ENERJİ ÜRETİMİ VE ÇEVRESEL ETKİLERİ ENERJİ ÜRETİMİ VE ÇEVRESEL ETKİLERİ Prof. Dr. Ferruh Ertürk Doç. Dr. Atilla Akkoyunlu Çevre Yük. Müh. Kamil B. Varınca 31 Mart 2006 İstanbul İçindekiler İÇİNDEKİLER...İ ÇİZELGELER LİSTESİ...İİİ ŞEKİLLER

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 09 Nisan 2014 Çarşamba Dünyada Enerji Görünümü Dünyada, artan gelir ve nüfus artışına paralel olarak birincil enerji talebindeki yükseliş hız kazanmaktadır. Nüfus artışının özellikle OECD Dışı ülkelerden

Detaylı

İÇİNDEKİLER SUNUŞ... XIII 1. GENEL ENERJİ...1

İÇİNDEKİLER SUNUŞ... XIII 1. GENEL ENERJİ...1 İÇİNDEKİLER SUNUŞ... XIII 1. GENEL ENERJİ...1 1.1. Dünya da Enerji...1 1.1.1. Dünya Birincil Enerji Arzındaki Gelişmeler ve Senaryolar...1 1.2. Türkiye de Enerji...4 1.2.1. Türkiye Toplam Birincil Enerji

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI ENERJİ Artan nüfus ile birlikte insanların rahat ve konforlu şartlarda yaşama arzuları enerji talebini sürekli olarak artırmaktadır. Artan enerji talebini, rezervleri sınırlı

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

ÜLKEMİZDE ENERJİ ARZ GÜVENLİĞİ VE ALINAN TEDBİRLER

ÜLKEMİZDE ENERJİ ARZ GÜVENLİĞİ VE ALINAN TEDBİRLER ÜLKEMİZDE ENERJİ ARZ GÜVENLİĞİ VE ALINAN TEDBİRLER TÜRKİYE BİRİNCİL ENERJİ TALEBİ Türkiye Birincil Enerji Talebi (Milyon TEP) 61% Son 13 yılda: Politik istikrar 77 124 İsikrarlı ekonomik büyüme İyileşen

Detaylı

İNCE BOYUTLU SEMİKOKLARIN BRİKETLENDİKTEN SONRA EV YAKITI OLARAK KULLANILMASI Use of Briguetted Fine Semicokes as Domestic Fuel

İNCE BOYUTLU SEMİKOKLARIN BRİKETLENDİKTEN SONRA EV YAKITI OLARAK KULLANILMASI Use of Briguetted Fine Semicokes as Domestic Fuel İNCE BOYUTLU SEMİKOKLARIN BRİKETLENDİKTEN SONRA EV YAKITI OLARAK KULLANILMASI Use of Briguetted Fine Semicokes as Domestic Fuel Ramazan ASMATÜLlP Anahtar Sözcükler: Düşük Sıcaklık Koklaştırması, İnce Boyutlu

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI Erdal ÇALIKOĞLU Sanayide Enerji Verimliliği Şube Müdürü V. Neden Enerji Verimliliği? Fosil kaynaklar görünür gelecekte tükenecek.

Detaylı

TEMİZ ENERJİ TEKNOLOJİLERİ KURSU. Harran Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü Osmanbey Kampüsü, Şanlıurfa

TEMİZ ENERJİ TEKNOLOJİLERİ KURSU. Harran Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü Osmanbey Kampüsü, Şanlıurfa TEMİZ ENERJİ TEKNOLOJİLERİ KURSU Prof. Dr. Hüsamettin BULUT Harran Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü Osmanbey Kampüsü, Şanlıurfa KISA ÖZGEÇMİŞ Doç. Dr. Hüsamettin BULUT EĞİTİM

Detaylı

Türkiye nin Elektrik Üretimi ve Tüketimi

Türkiye nin Elektrik Üretimi ve Tüketimi Türkiye nin Elektrik Üretimi ve Tüketimi -Çimento Sanayinde Enerji Geri Kazanımı Prof. Dr. İsmail Hakkı TAVMAN Dokuz Eylül Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü Enerji Kaynakları Kullanışlarına Göre

Detaylı

TÜRKİYE 2013 YILLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU

TÜRKİYE 2013 YILLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU TÜRKİYE 213 YILLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU Esra KARAKIŞ, Enerji İstatistikleri Daire Başkanlığı İçindekiler Özet... 1. DENGE... 2 1. ELEKTRİK... 4 2. DOĞAL GAZ... 9 3. LİNYİT VE TAŞ KÖMÜRÜ... 1 4.

Detaylı

ELEKTRİK ENERJİSİ TALEP TAHMİNLERİ, PLANLAMASI ve ELEKTRİK SİSTEMİNİN DETAYLI İNCELENMESİ

ELEKTRİK ENERJİSİ TALEP TAHMİNLERİ, PLANLAMASI ve ELEKTRİK SİSTEMİNİN DETAYLI İNCELENMESİ ELEKTRİK ENERJİSİ TALEP TAHMİNLERİ, PLANLAMASI ve ELEKTRİK SİSTEMİNİN DETAYLI İNCELENMESİ YUSUF BAYRAK TEİAȘ APK Daire Bașkanlığı 1. GİRİȘ 4628 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve sektörün yeniden yapılanmasından

Detaylı

Afşin-Elbistan Termik Santralleri Elektrik Üretiminden Çok İklimi Değiştiriyor

Afşin-Elbistan Termik Santralleri Elektrik Üretiminden Çok İklimi Değiştiriyor Afşin-Elbistan Termik Santralleri Elektrik Üretiminden Çok İklimi Değiştiriyor Kasım 2015 Hazırlayan Önder Algedik 2 İçindekiler Özet... 3 Afşin Elbistan Linyit Rezervi... 4 Elektrik Üretimi... 5 Afşin

Detaylı

KOLEMANİT FLOTASYON KONSANTRELERİNİN BRİKETLEME YOLUYLE AGLOMERASYONU. M.Hayri ERTEN. Orta Doğu Teknik Üniversitesi

KOLEMANİT FLOTASYON KONSANTRELERİNİN BRİKETLEME YOLUYLE AGLOMERASYONU. M.Hayri ERTEN. Orta Doğu Teknik Üniversitesi KOLEMANİT FLOTASYON KONSANTRELERİNİN BRİKETLEME YOLUYLE AGLOMERASYONU M.Hayri ERTEN Orta Doğu Teknik Üniversitesi ÖZET. Flotasyondan elde edilen kolemanit konsantrelerinin kurutma veya kalsinasyon gibi

Detaylı

TR52 DÜZEY 2 BÖLGESİ (Konya-Karaman)

TR52 DÜZEY 2 BÖLGESİ (Konya-Karaman) TR52 DÜZEY 2 BÖLGESİ (Konya-Karaman) 2023 VİZYON RAPORU (Enerji Sektörü) -TASLAK- İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER... 1 TABLOLAR LİSTESİ... 2 GRAFİKLER LİSTESİ... 3 ŞEKİLLER LİSTESİ... 3 ENERJİ... 4 ARKA PLAN...

Detaylı

V. Deniz & M. Kurt Maden Mühendisliği Bölümü, Süleyman Demire! Üniversitesi, İsparta, Türkiye

V. Deniz & M. Kurt Maden Mühendisliği Bölümü, Süleyman Demire! Üniversitesi, İsparta, Türkiye Türkiye 17. Uluslararası Madencilik Kongresi ve Sergisi-TUMAKS 2001, 2001, ISBN975-395-416-6 Kale (Denizli) Linyitleri île İthal Kömür Tozlarının Briketlenme Olasılığının Araştırılması V. Deniz & M. Kurt

Detaylı

TÜRKİYE KÖMÜR İŞLETMELERİ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ PAZARLAMA SATIŞ DAİRE BAŞKANLIĞI 2006; EYLÜL ANKARA. Mustafa AKTAŞ

TÜRKİYE KÖMÜR İŞLETMELERİ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ PAZARLAMA SATIŞ DAİRE BAŞKANLIĞI 2006; EYLÜL ANKARA. Mustafa AKTAŞ TÜRKİYE KÖMÜR İŞLETMELERİ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2006; EYLÜL ANKARA Mustafa AKTAŞ DÜNYA BİLİNEN FOSİL REZERVLERİN ÖMRÜ (R/Ü,YIL) 2005 SONU 250 227 Y I L 200 150 100 50 0 136 65,1 40,6 14 16 PETROL DOĞALGAZ

Detaylı

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-5

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-5 EİGM İstatistik & Analiz Enerji İşleri Genel Müdürlüğü http://www.enerji.gov.tr/yayinlar_raporlar/ Mayıs 2014 AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-5 Esra KARAKIŞ, Enerji İstatistikleri Daire Başkanlığı İçindekiler

Detaylı

Yakın n Gelecekte Enerji

Yakın n Gelecekte Enerji Yakın n Gelecekte Enerji Doç.Dr.Mustafa TIRIS Enerji Enstitüsü Müdürü Akademik Forum 15 Ocak 2005 Kalyon Otel, İstanbul 1 Doç.Dr.Mustafa TIRIS 1965 Yılı nda İzmir de doğdu. 1987 Yılı nda İTÜ den Petrol

Detaylı

ÜLKEMİZDE ENERJİ ARZ GÜVENLİĞİ VE ALINAN TEDBİRLER

ÜLKEMİZDE ENERJİ ARZ GÜVENLİĞİ VE ALINAN TEDBİRLER ÜLKEMİZDE ENERJİ ARZ GÜVENLİĞİ VE ALINAN TEDBİRLER DÜNYA & TÜRKİYE ENERJİ TALEBİ Dünya Enerji Talebi Değişimi (02-14) Türkiye Birincil Enerji Talebi (Milyon TEP) 76% 33% 1% -8% 77 61% 124 OECD Dışı Dünya

Detaylı

Tesisatlarda Enerji Verimliliği & Isı Yalıtımı

Tesisatlarda Enerji Verimliliği & Isı Yalıtımı Türk Sanayisinde Enerji Verimliliği Semineri - 11 Mart 2009 İstanbul Sanayi Odası - Türkiye Tesisatlarda Enerji Verimliliği & Isı Yalıtımı Timur Diz Teknik İşler ve Eğitim Koordinatörü İZODER Isı Su Ses

Detaylı

SUYA DAYANIKLI BRİKET ÜRETİMİNDE YENİ BİR BAĞLAYICI : CO-POLİMER (MOWILITH )

SUYA DAYANIKLI BRİKET ÜRETİMİNDE YENİ BİR BAĞLAYICI : CO-POLİMER (MOWILITH ) Türkiye 14 Komur Kongresi Bildiriler Kitabı, 02-04 Haziran 2004 Zonguldak, Türkiye Proceedings of the 14 th Turkey Coal Congress, June 02-04, 2004, Zonguldak, Turkey SUYA DAYANIKLI BRİKET ÜRETİMİNDE YENİ

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI Dr. Gülnur GENÇLER ABEŞ Çevre Yönetimi ve Denetimi Şube Müdürü Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü 06/02/2016 YENİLENEBİLİR ENERJİ NEDİR? Sürekli devam eden

Detaylı

ALTERNATİF ENERJİ KAYNAKLARI

ALTERNATİF ENERJİ KAYNAKLARI ALTERNATİF ENERJİ KAYNAKLARI KONULAR 1-Güneş Enerjisi i 2-Rüzgar Enerjisi 4-Jeotermal Enerji 3-Hidrolik Enerji 4-Biyokütle Enerjisi 5-Biyogaz Enerjisi 6-Biyodizel Enerjisi 7-Deniz Kökenli Enerji 8-Hidrojen

Detaylı

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS RÜZGAR ENERJĐSĐ Erdinç TEZCAN FNSS Günümüzün ve geleceğimizin ekmek kadar su kadar önemli bir gereği; enerji. Son yıllarda artan dünya nüfusu, modern hayatın getirdiği yenilikler, teknolojinin gelişimi

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

Türkiye de Rüzgar Enerjisi. www.euas.gov.tr 1

Türkiye de Rüzgar Enerjisi. www.euas.gov.tr 1 Türkiye de Rüzgar Enerjisi www.euas.gov.tr 1 Enerjinin Önemi Günümüz dünyasında bir ülkenin sürdürülebilir kalkınma hamlelerini gerçekleştirmesi, toplumsal refahı yükseltmesi ve global ölçekte rekabet

Detaylı

2014 İKİNCİ ÇEYREK ELEKTRİK SEKTÖRÜ. Tüketim artışı aheste, kapasite fazlası sürüyor. Yael Taranto tarantoy@tskb.com.tr

2014 İKİNCİ ÇEYREK ELEKTRİK SEKTÖRÜ. Tüketim artışı aheste, kapasite fazlası sürüyor. Yael Taranto tarantoy@tskb.com.tr Tüketim artışı aheste, kapasite fazlası sürüyor Yılın ilk yarısında elektrik tüketimi 2013 yılının aynı dönemine kıyasla %3,6 artış gösterdi. Yıllık tüketim artış hızı ilk çeyrekte %3 olarak gerçekleşirken,

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Dünya Enerji Görünümü 2012 Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Genel Durum Küresel enerji sisteminin temelleri değişiyor Bazı ülkelerde petrol ve doğalgaz üretimi

Detaylı

Ülkemizde Elektrik Enerjisi:

Ülkemizde Elektrik Enerjisi: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik-Bilgisayar Bilim Kolu Eğitim Seminerleri Dizisi 6 Mart 8 Mayıs 22 Destekleyen Kuruluşlar: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği

Detaylı

Yenilenebilir Enerji Kaynakları

Yenilenebilir Enerji Kaynakları Yenilenebilir Enerji Kaynakları Türkiye Enerji Fırsatları Enerji Kaynakları Genel Görünümü Enerji Kaynaklarına Göre Maliyet Ve Fırsatları Enerji Sektöründeki Büyük Oyuncuların Yeri Türkiye de Enerji Sektörü

Detaylı

Enerji Verimliliği : Tanımlar ve Kavramlar

Enerji Verimliliği : Tanımlar ve Kavramlar TEMİZ ENERJİ GÜNLERİ 2012 15-16 17 Şubat 2012 Enerji Verimliliği : Tanımlar ve Kavramlar Prof. Dr. Sermin ONAYGİL İTÜ Enerji Enstitüsü Enerji Planlaması ve Yönetimi ve A.B.D. onaygil@itu.edu.tr İTÜ Elektrik

Detaylı

Büro : Bölüm Sekreterliği Adana, 22 / 04 /2014 Sayı : 46232573/

Büro : Bölüm Sekreterliği Adana, 22 / 04 /2014 Sayı : 46232573/ Büro : Bölüm Sekreterliği Adana, 22 / 04 /2014 ACADİA MADENCİLİK İNŞ. NAK. SAN. TİC. LTD. ŞTİ. TARAFINDAN GETİRİLEN KAYAÇ NUMUNESİNİN ÇEŞİTLİ ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİNE YÖNELİK RAPOR İlgi: ACADİA Madencilik

Detaylı

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği

KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI. Bosad Genel Sekreterliği KÜRESEL OTOMOTİV OEM BOYALARI PAZARI Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Otomotiv OEM boyaları dünyanın en büyük boya segmentlerinden biridir. Otomotiv OEM boyaları, 2011 yılında toplam küresel boya

Detaylı

Türkiye nin Elektrik Enerjisi Üretimi Kaynaklı Sera Gazı Emisyonunda Beklenen Değişimler ve Karbon Vergisi Uygulaması. Mustafa ÖZCAN, Semra ÖZTÜRK

Türkiye nin Elektrik Enerjisi Üretimi Kaynaklı Sera Gazı Emisyonunda Beklenen Değişimler ve Karbon Vergisi Uygulaması. Mustafa ÖZCAN, Semra ÖZTÜRK Türkiye nin Elektrik Enerjisi Üretimi Kaynaklı Sera Gazı Emisyonunda Beklenen Değişimler ve Karbon Vergisi Uygulaması Mustafa ÖZCAN, Semra ÖZTÜRK Çalışmanın amacı Türkiye nin 2013-2017 dönemi elektrik

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (EnVer) & KANUNU

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (EnVer) & KANUNU ENERJİ VERİMLİLİĞİ (EnVer) & KANUNU Erdal ÇALIKOĞLU Sanayide Enerji Verimliliği Şube Müdürü V. Neden Enerji Verimliliği? Fosil kaynaklar görünür gelecekte tükenecek. Alternatif kaynaklar henüz ekonomik

Detaylı

ÖZET.2 1. KÖMÜR VE KULLANILAN ALANLAR...3. 1.1. Kömür Nedir.3 1.2. Kömürün Kullanım Alanları..4-6 2. DÜNYA KÖMÜR SEKTÖRÜ...7

ÖZET.2 1. KÖMÜR VE KULLANILAN ALANLAR...3. 1.1. Kömür Nedir.3 1.2. Kömürün Kullanım Alanları..4-6 2. DÜNYA KÖMÜR SEKTÖRÜ...7 KÖMÜR SEKTÖR RAPORU (LİNYİT) 2009 ÖZET.2 1. KÖMÜR VE KULLANILAN ALANLAR...3 1.1. Kömür Nedir.3 1.2. Kömürün Kullanım Alanları..4-6 2. DÜNYA KÖMÜR SEKTÖRÜ...7 2.1. Kömürün Dünya Ekonomisindeki Yeri... 7-8

Detaylı

Kömür Tüketimi-Termik Santrallar

Kömür Tüketimi-Termik Santrallar TÜRKİYE 8. KÖMÜR KONGRESİ BİLDİRİLER KİTABI PROCEEDINGS OF THE 8th COAL CONGRESS OF TURKEY Kömür Tüketimi-Termik Santrallar Coal Consumption and Power Stations Güven ÖNAL (*) Zeki DOĞAN (**) Hayrünnisa

Detaylı

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ POTANSİYEL MEVZUAT VE DESTEK MEKANİZMALARI MEVCUT DURUM SONUÇ Türkiye Enerji

Detaylı

DÜNYA DA VE TÜRKİYE DE GÜNEŞ ELEKTRİĞİNDE GELİŞMELER

DÜNYA DA VE TÜRKİYE DE GÜNEŞ ELEKTRİĞİNDE GELİŞMELER DÜNYA DA VE TÜRKİYE DE GÜNEŞ ELEKTRİĞİNDE GELİŞMELER Prof.Dr. Necdet ALTUNTOP GÜNDER-Uluslararası Güneş Enerjisi Topluluğu Türkiye Bölümü Y.K. Başkanı Erciyes Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Makine

Detaylı

Türkiye nin Enerji Geleceği İklim bileşenini arıyoruz

Türkiye nin Enerji Geleceği İklim bileşenini arıyoruz EWEA-TWEA Policy Workshop Türkiye nin Enerji Geleceği İklim bileşenini arıyoruz Mustafa Özgür Berke, WWF-Türkiye 27.03.2013, Ankara 27-Mar-13 / 1 Photo: Michel Roggo / WWF-Canon KISACA WWF +100 5 kıtada,

Detaylı

TÜRKİYE ELEKTRİK SİSTEMİ (ENTERKONNEKTE SİSTEM)

TÜRKİYE ELEKTRİK SİSTEMİ (ENTERKONNEKTE SİSTEM) TÜRKİYE ELEKTRİK SİSTEMİ (ENTERKONNEKTE SİSTEM) 8. İLETİM TESİS VE İŞLETME GRUP MÜDÜRLÜĞÜ (İŞLETME VE BAKIM MÜDÜRLÜĞÜ) HAZIRLAYAN TEMMUZ 2008 Ankara 1 Gönderen: Recep BAKIR recepbakir38@mynet.com ENTERKONNEKTE

Detaylı

TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ. Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili

TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ. Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili Dünya nüfusunun, kentleşmenin ve sosyal hayattaki refah düzeyinin hızla artması, Sanayileşmenin

Detaylı

World Energy Outlook Dr. Fatih BİROL UEA Baş Ekonomisti İstanbul, 1 Aralık 2011

World Energy Outlook Dr. Fatih BİROL UEA Baş Ekonomisti İstanbul, 1 Aralık 2011 World Energy Outlook 2011 Dr. Fatih BİROL UEA Baş Ekonomisti İstanbul, 1 Aralık 2011 Bağlam: halihazırda yeterince kaygı verici olan eğilimlere yeni zorluklar ekleniyor Ekonomik kaygılar dikkatleri enerji

Detaylı

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-3

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-3 EİGM İstatistik & Analiz Enerji İşleri Genel Müdürlüğü http://www.enerji.gov.tr/yayinlar_raporlar/ Mart 2015 AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-3 Esra KARAKIŞ, Enerji İstatistikleri Daire Başkanlığı İçindekiler

Detaylı

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-7

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-7 EİGM İstatistik & Analiz Enerji İşleri Genel Müdürlüğü http://www.enerji.gov.tr/tr-tr/eigm-raporlari Temmuz 2016 AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-7 Latife DEMİRTAŞ, Enerji İstatistikleri Daire Başkanlığı

Detaylı

KÖMÜR SEKTÖR RAPORU (LİNYİT)

KÖMÜR SEKTÖR RAPORU (LİNYİT) TÜRKİYE KÖMÜR İŞLETMELERİ KURUMU KÖMÜR SEKTÖR RAPORU (LİNYİT) 2012 Mayıs 2013 T.C. ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI TÜRKİYE KÖMÜR İŞLETMELERİ KURUMU KÖMÜR SEKTÖR RAPORU (LİNYİT) 2012 Mayıs 2013 2012

Detaylı

Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ SÜRDÜRÜLEBİLİR ENERJİ VE LİNYİT KAYNAKLARIMIZ

Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ SÜRDÜRÜLEBİLİR ENERJİ VE LİNYİT KAYNAKLARIMIZ Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ SÜRDÜRÜLEBİLİR ENERJİ VE LİNYİT KAYNAKLARIMIZ Dr. İlker ŞENGÜLER MTA Genel Müdürlüğü Enerji Dairesi 06520 Ankara ÖZET Dünyanın ileri

Detaylı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı Günlük Hayatımızda Enerji Tüketimi Fosil Yakıtlar Kömür Petrol Doğalgaz

Detaylı

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği Enerjiye Yönelik Bölgesel Teşvik Uygulamaları Enerji Verimliliği 5. Bölge Teşvikleri Enerjiye Yönelik Genel Teşvik Uygulamaları Yek Destekleme Mekanizması Yerli Ürün Kullanımı Gönüllü Anlaşma Desteği Lisanssız

Detaylı

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-1

AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-1 EİGM İstatistik & Analiz Enerji İşleri Genel Müdürlüğü http://www.enerji.gov.tr/yayinlar_raporlar/ Ocak 2015 AYLIK ENERJİ İSTATİSTİKLERİ RAPORU-1 Esra KARAKIŞ, Enerji İstatistikleri Daire Başkanlığı İçindekiler

Detaylı

TEKNİK ELEMANLARA YÖNELİK BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ SEMİNERİ

TEKNİK ELEMANLARA YÖNELİK BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ SEMİNERİ TEKNİK ELEMANLARA YÖNELİK BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ SEMİNERİ 03 ARALIK 2008 Saat 14:00 Proje Bilgisi Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü için Binalarda Enerji Verimliliğine Yönelik Toplum Bilincinin

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

TERMİK SANTRALLERDEKİ ATIK ENERJİNİN KULLANILABİLİRLİĞİ: ÇAN ONSEKİZ MART TERMİK SANTRALİ. Celal KAMACI. Dr. Zeki KARACA.

TERMİK SANTRALLERDEKİ ATIK ENERJİNİN KULLANILABİLİRLİĞİ: ÇAN ONSEKİZ MART TERMİK SANTRALİ. Celal KAMACI. Dr. Zeki KARACA. 111 Dergisi 3 TERMİK SANTRALLERDEKİ ATIK ENERJİNİN KULLANILABİLİRLİĞİ: ÇAN ONSEKİZ MART TERMİK SANTRALİ Celal KAMACI Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Çan Meslek Yüksekokulu celal@comu.edu.tr Dr. Zeki

Detaylı

ENDÜSTRİYEL KORUYUCU BOYALAR. Bosad Genel Sekreterliği

ENDÜSTRİYEL KORUYUCU BOYALAR. Bosad Genel Sekreterliği ENDÜSTRİYEL KORUYUCU BOYALAR Bosad Genel Sekreterliği SEKTÖR ANALİZİ Endüstriyel koruyucu boyalar talep hacminin %5 ini ve küresel boya satışlarının %7 sini oluşturmaktadır. Koruyucu boyaların hacimsel

Detaylı

ENERJİ TASARRUFUNDA KOMBİNE ÇEVRİM VE KOJENERASYONUN YERİ VE ÖNEMİ. Yavuz Aydın 10 Ocak 2014

ENERJİ TASARRUFUNDA KOMBİNE ÇEVRİM VE KOJENERASYONUN YERİ VE ÖNEMİ. Yavuz Aydın 10 Ocak 2014 ENERJİ TASARRUFUNDA KOMBİNE ÇEVRİM VE KOJENERASYONUN YERİ VE ÖNEMİ Yavuz Aydın 10 Ocak 2014 Enerji Tasarrufunda Kombine Çevrim ve Kojenerasyon Yaşadığımız dünyada elektrik üretiminin % 80 i fosil yakıtlardan

Detaylı

KÜRESEL ISINMA ve ENERJİ POLİTİKALARI. Özgür Gürbüz Yeşiller Enerji Çalışma Grubu 8 Ekim 2006 - İstanbul

KÜRESEL ISINMA ve ENERJİ POLİTİKALARI. Özgür Gürbüz Yeşiller Enerji Çalışma Grubu 8 Ekim 2006 - İstanbul KÜRESEL ISINMA ve ENERJİ POLİTİKALARI Özgür Gürbüz Yeşiller Enerji Çalışma Grubu 8 Ekim 2006 - İstanbul Sera gazları ve kaynakları Kyoto Protokolü tarafından belirtilen 6 sera gazı: Karbon dioksit (CO

Detaylı

ELEKTRİK ve PLANLAMA 21. YÜZYILDA PLANLAMAYI DÜŞÜNMEK. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Cengiz GÖLTAŞ 14 Mayıs 2011

ELEKTRİK ve PLANLAMA 21. YÜZYILDA PLANLAMAYI DÜŞÜNMEK. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Cengiz GÖLTAŞ 14 Mayıs 2011 ELEKTRİK ve PLANLAMA 21. YÜZYILDA PLANLAMAYI DÜŞÜNMEK Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Cengiz GÖLTAŞ 14 Mayıs 2011 TÜRKİYE DE ELEKTRİK ENERJİSİ KURULU GÜCÜ (Nisan 2011) TERMİK - İTHAL KÖMÜR

Detaylı

Grafik 14 - Yıllara Göre Madencilik ve Taş Ocakçılığı Faaliyetlerinin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla İçerisindeki Payı ( )

Grafik 14 - Yıllara Göre Madencilik ve Taş Ocakçılığı Faaliyetlerinin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla İçerisindeki Payı ( ) MADEN Madencilik sektörünün ülke üretimindeki payı giderek artmaktadır. TÜİK Ulusal Hesaplar İstatistiklerine göre 1998 fiyatlarıyla iktisadi faaliyet kollarına göre incelendiğinde; Grafik 14 te de görüldüğü

Detaylı

Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ TÜRKİYE DE ENERJİ VE GELECEĞE YÖNELİK PLANLAR

Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ TÜRKİYE DE ENERJİ VE GELECEĞE YÖNELİK PLANLAR Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi TÜRKİYE 10. ENERJİ KONGRESİ TÜRKİYE DE ENERJİ VE GELECEĞE YÖNELİK PLANLAR Serdar İSKENDER Türkiye Teknik Elemanlar Vakfı (TÜTEV) Enerji Danışmanı, Makina Yük. Müh.

Detaylı

Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler

Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Türkiye nin Endüstriyel Emisyonlar Direktifine Uyumu: Enerji Sektörü Üzerindeki Muhtemel Maliyetler Ankara, 24 Mart 2015 Çerçeve Temel endişe: İklim değişikliği

Detaylı

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Temmuz 2014 1 Milyar $ I. Cam Sektörü Hakkında 80 yıllık bir geçmişe sahip olan Türk Cam Sanayii, bugün camın ana gruplarını oluşturan düzcam (işlenmiş camlar dahil),

Detaylı

Enerji Sektörüne Genel Bakış. Niçin Enerji Verimliliği. Gelişim ve Potansiyel. Zorunlu Uygulamalar. Destekler

Enerji Sektörüne Genel Bakış. Niçin Enerji Verimliliği. Gelişim ve Potansiyel. Zorunlu Uygulamalar. Destekler ENERJİ VERİML MLİLİĞİİĞİ Mevzuat ve Çimento Sektörüne Yansımalar maları 12 Haziran 2012 TÇMB Çalıştayı ANKARA 1 Sunum İçeriği Enerji Sektörüne Genel Bakış Niçin Enerji Verimliliği Gelişim ve Potansiyel

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 18 Haziran 2014 İTÜDER SOMA dan Sonra: Türkiye de

Detaylı

ENERJİ SEKTÖRÜNDE YENİDEN YAPILANDIRMA UYGULAMALARININ DEĞERLENDİRİLMESİ. Sayın Başkan, değerli katılımcılar,

ENERJİ SEKTÖRÜNDE YENİDEN YAPILANDIRMA UYGULAMALARININ DEĞERLENDİRİLMESİ. Sayın Başkan, değerli katılımcılar, ENERJİ SEKTÖRÜNDE YENİDEN YAPILANDIRMA UYGULAMALARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Sayın Başkan, değerli katılımcılar, Konuşmama başlamadan önce, 10. Enerji Kongresi ni başarıyla düzenlemekte olan Dünya Enerji Konseyi

Detaylı

YAŞAR ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi

YAŞAR ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi YAŞAR ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi ENERJİ SİSTEMLERİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ (http://esm.yasar.edu.tr) Sunum Planı Neden Yaşar Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Bölümü`nde Okumalıyım? Bölüm

Detaylı

Şirketin kuruluşundan bugüne kadar geçirdiği evreler ve yurtdışı ve yurtiçinde gerçekleştirilen yatırımlar

Şirketin kuruluşundan bugüne kadar geçirdiği evreler ve yurtdışı ve yurtiçinde gerçekleştirilen yatırımlar Esen Bulca, Trakya Cam Pazarlama Müdürü Şirketin kuruluşundan bugüne kadar geçirdiği evreler ve yurtdışı ve yurtiçinde gerçekleştirilen yatırımlar Şişecam Grubu bünyesinde düzcam üretim ve pazarlama faaliyetleri,

Detaylı

TÜRKİYE NİN DOĞALGAZ POTANSİYELİ

TÜRKİYE NİN DOĞALGAZ POTANSİYELİ TÜRKİYE NİN DOĞALGAZ POTANSİYELİ Murat Sungur BURSA Enerji Grubu Başkanı Zorlu Holding (CEO Zorlu Holding Energy Group) 11 Ocak 2010 ANKARA SUNUM İÇERİĞİ 1. Türkiye nin doğalgaz üretim ve tüketim durumu

Detaylı

GDF SUEZ de Su Ayak İzi ve Su Risklerinin Yönetimi. Peter Spalding: HSE Manager, GDF SUEZ Energy International April 2015

GDF SUEZ de Su Ayak İzi ve Su Risklerinin Yönetimi. Peter Spalding: HSE Manager, GDF SUEZ Energy International April 2015 GDF SUEZ de Su Ayak İzi ve Su Risklerinin Yönetimi Peter Spalding: HSE Manager, GDF SUEZ Energy International April 2015 GDF SUEZ Önemli Rakamlar 2013 de 81,3 milyar gelir 147,400 dünyada çalışan sayısı

Detaylı

RÜZGAR TÜRBİNİ KANAT BAĞLANTI NOKTALARINDA ŞEKİL HAFIZALI ALAŞIMLARIN KULLANILMASI

RÜZGAR TÜRBİNİ KANAT BAĞLANTI NOKTALARINDA ŞEKİL HAFIZALI ALAŞIMLARIN KULLANILMASI RÜZGAR TÜRBİNİ KANAT BAĞLANTI NOKTALARINDA ŞEKİL HAFIZALI ALAŞIMLARIN KULLANILMASI Doç Dr. Numan Sabit ÇETİN Yrd. Doç. Dr. Cem EMEKSİZ Yrd. Doç. Dr. Zafer DOĞAN Rüzgar enerjisi eski çağlardan günümüze

Detaylı

Dünya Birincil Enerji Tüketimi Kaynaklar Bazında (%), 2015

Dünya Birincil Enerji Tüketimi Kaynaklar Bazında (%), 2015 Dünya Birincil Enerji Tüketimi Kaynaklar Bazında (%), 2015 Nükleer %4,4 Hidroelektrik 6,8 % Yenilenebilir %2,8 Petrol %32,9 Dünya Birincil Enerji Tüketimi: 13.147 Milyon TEP Kömür %29,2 Doğal Gaz %23,9

Detaylı

İSTİHDAMA KATKISI. Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası

İSTİHDAMA KATKISI. Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası ENERJİ VERİMLİLİĞİ VE YENİLENEBİLİR ENERJİNİN İSTİHDAMA KATKISI Tülin Keskin TMMOBMakine Mühendisleri Odası Enerji Verimliliği Danışmanı Türkiye de İstihdam Türkiye nin çalışma çağındaki nüfusu önümüzdeki

Detaylı

qwertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqw ertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwer tyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwerty

qwertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqw ertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwer tyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwerty qwertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqw 1 ertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwer tyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwerty Petrolden Başka Enerjı Kaynakları Var mıdır? uiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçqwertyui

Detaylı

SAĞLIK SEKTÖRÜ RAPORU

SAĞLIK SEKTÖRÜ RAPORU SAĞLIK SEKTÖRÜ RAPORU İçindekiler DÜNYA ÜRETİMİ... 3 DÜNYA TİCARETİ... 4 TÜRKİYE DE İLAÇ ve ECZACILIK ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ... 5 Türkiye de Sağlık Harcamaları... 5 TÜRKİYE DE DIŞ TİCARET... 6 İhracat... 7 İthalat...

Detaylı

TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ

TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ TAMGA ENDÜSTRİYEL KONTROL SİSTEMLERİ LTD.ŞTİ., ENERJİ YÖNETİMİNDE SINIRSIZ ÇÖZÜMLER SUNAR. HOŞGELDİNİZ TAMGA TRİO YANMA VERİMİ Yakma ekipmanları tarafından yakıtın içerdiği enerjinin, ısı enerjisine dönüştürülme

Detaylı

TÜRKİYE NİN HİDROLİK ENERJİ KAYNAKLARI VE EÜAŞ IN BÖLGEMİZE KATKISI

TÜRKİYE NİN HİDROLİK ENERJİ KAYNAKLARI VE EÜAŞ IN BÖLGEMİZE KATKISI TÜRKİYE NİN HİDROLİK ENERJİ KAYNAKLARI VE EÜAŞ IN BÖLGEMİZE KATKISI Nevzat N. DOĞAN* Aydoğan ÜNVER** *EÜAŞ Karakaya HES İşletme Müdürü **EÜAŞ Atatürk HES İşletme Müdürü 1. GİRİŞ İnsanlık tarihinde geliştirilmiş

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 24 Ekim 2014 29. Mühendislik Dekanları Konseyi Toplantısı

Detaylı

TÜRKİYE DE ENERJİ SEKTÖRÜ SORUNLAR ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ. 25 Kasım 2015

TÜRKİYE DE ENERJİ SEKTÖRÜ SORUNLAR ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ. 25 Kasım 2015 TÜRKİYE DE ENERJİ SEKTÖRÜ SORUNLAR ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ 25 Kasım 2015 1 Türkiye de Enerji Sektörü Ne Durumda? Fosil kaynaklar bakımından oldukça yetersiz olan Türkiye enerjide %73 oranında dışa bağımlıdır.

Detaylı

Konya Sanayi Odası. Ocak 2013. Enis Behar Form Temiz Enerji enis.behar@formgroup.com twitter/enisbehar

Konya Sanayi Odası. Ocak 2013. Enis Behar Form Temiz Enerji enis.behar@formgroup.com twitter/enisbehar Konya Sanayi Odası Ocak 2013 Enis Behar Form Temiz Enerji enis.behar@formgroup.com twitter/enisbehar FORM TEMİZ ENERJİ FORM ŞİRKETLER GRUBU 6 farklı şirketten oluşmaktadır; İklimlendirme Cihazları Satışı

Detaylı

Enerjide yüksek ithalat ekonomiye büyük risk

Enerjide yüksek ithalat ekonomiye büyük risk Tarih: 13.01.2013 Sayı: 2013/01 (RAPOR 13 OCAK PAZAR GÜNÜNE AMBARGOLUDUR) Türkiye Enerji İstatistikleri ve Vizyon Raporu na göre; Enerjide yüksek ithalat ekonomiye büyük risk İstanbul Serbest Muhasebeci

Detaylı

2012 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

2012 SEKTÖR RAPORU TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEMSAN TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK SANAYİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DÜNYADA ELEKTRİK ENERJİSİ SEKTÖRÜNÜN GÖRÜNÜMÜ Bilindiği üzere, elektrik enerjisi tüketimi gelişmişliğin göstergesidir. Bir ülkedeki kişi başına düşen

Detaylı