Yafll l kta K r lganl Anlamak

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Yafll l kta K r lganl Anlamak"

Transkript

1 DERLEME/REVIEW Akad Geriatri 2011; 3: Gelifl Tarihi/Received: 16/06/ Kabul Edilifl Tarihi/Accepted: 20/06/2011 Understanding Frailty in the Elderly Sevgi Aras, Murat Varl, Teslime Atl Ankara Üniversitesi T p Fakültesi, ç Hastal klar Anabilim Dal, Geriatri Bilim Dal, Ankara, Türkiye Division of Geriatrics, Department of Internal Medicine, Faculty of Medicine, Ankara University, Ankara, Turkey ÖZET K r lganl k, tüm sa l k çal flanlar için takip ve tedavide en karmafl k ve en zorlay c sorunlar oluflturan hasta grubunu tan mlarken kullan lm flt r. Bu hastalar hastaneye yat r lma ve ölüm gibi istenmeyen sonuçlara daha yatk nd r. Artm fl sa l k problemleri olan yafll nüfusta, özellikle yafll l n ileri dönemlerinde k r lganl k riski fazlad r. Yafll l kta k r lganl anlamak ve bilmek, hastalar takip etmede ve uygulanacak tedavi seçiminde sa l k ekibine büyük kolayl k sa layacakt r. Biz bu derlemede çal flmalar eflli inde yafll da k r lganl ve k r lganl k kriterlerini ortaya koyarken, bu grupta hastal klara yaklafl m ile ilgili yay nlar için zemin oluflturmak istedik. Anahtar Kelimeler: Yafll l k, k r lganl k. ABSTRACT Frailty has been used to define the patient group that presents the most complicated and pressing problems for all health personnel in the follow-up and treatment. These patients are more prone to undesired outcomes such as hospitalization and death. The frailty risk is higher especially amongst the elderly who have increased health problems. Knowing and understanding frailty in old age can facilitate the work of the health team in terms of follow-up and the choice of treatment. In this paper, we aimed to form the basis for the publications on the approach to diseases in this group by putting forward frailty and frailty criteria accompanied by the related studies. Key Words: Elderly, frailty. KIRILGANLI I ANLAMAK Bilim, sa l k alan ndaki geliflmeler ortalama yaflam süresini uzatmaktad r. Son verilere göre geliflmifl ülkelerde 65 yafl ve üstü kifliler tüm popülasyonun %20 sini oluflturmaktad r. Türkiye de 2008 y l nda bu oran %7 civar ndad r. Yap lan araflt rmalar y llar aras nda Türkiye de yafll nüfusun %201 oran nda artaca n göstermektedir (1). Artan yafll nüfus yafll lara özgü problem s kl nda art fla neden olurken, çok yafll nüfus art fl da k r lganl k kavram n gündeme getirmektedir. K sa bir süre öncesine kadar k r lganl k için tutarl bir tan m bulunamam flt. Ancak, geriatrik popülasyon söz konusu oldu unda ortaya ç kan yeni veriler fl nda k r lganl n tek bir tan m yap labildi. Amerikan T p Derne i nin bir yay n nda, k r lganl k keli- 130 Yaz flma Adresi/Address for Correspondence Uzm. Dr. Sevgi Aras Ankara Üniversitesi T p Fakültesi, ç Hastal klar Anabilim Dal, Geriatri Bilim Dal, Ayd n Do an Geriatri Merkezi, Ankara/Türkiye e-posta:

2 mesi, doktor ve tüm sa l k çal flanlar için en karmafl k ve zorlay c sorunlar oluflturan hasta grubunu tan mlarken kullan lm flt r; bu bireyler klini e (psikiyatri klini i dahil) yat r lma veya ölüm gibi istenmeyen sonuçlara daha yatk nd (2). K r lganl k 65 yafl ve üstü yafll larda %10-25 oran nda görülürken, 85 yafl ve üstündekilerde %30-45 e kadar yükselmektedir (3). Türkiye de k r lgan yafll lar ile ilgili kesinleflmifl veriler yoktur. KIRILGANLI IN KL N K GÖRÜNÜMÜ Kardiyovasküler Sa l k Çal flmas (CHS) ndan Elde Edilen Tan mlama CHS den elde edilen veriler, k r lganl n genifl ölçüde kabul edilmifl bir tan m n yapmak için kullan lm flt r (4). Öneriler befl de iflkenin k r lganl k fenotipine iflaret etti ini ileri sürdü: 1. Kilo kayb, 2. Halsizlik, 3. Dayanma gücü ve enerjinin azalmas, 4. Yavafll k, 5. Azalm fl fiziksel aktivite. Bu de iflkenlerin her biri için ölçülebilir parametreler gelifltirilmifl olup, bunlar Tablo 1 de gösterilmifltir. De erlendirilen 5317 hastadan al nan verilere göre, çal flma popülasyonunun neredeyse %7 si k r lgan (üç veya daha fazla k r lganl k kriterini bar nd ran), %47 si k r lganl k öncesi evrede olarak tan mlanm flt r (bir veya iki k r lganl k kriterini bar nd ran). K r lganl k ve befl istenmeyen sonuç aras nda istatistiksel aç dan anlaml bir iliflki saptanm flt r (p< ): 1. Hastaneye yat r lma, 2. Düflmeler, 3. Günlük yaflam aktiviteleri (GYA) nde azalma, 4. Mobilitede kötüleflme, 5. Ölüm. Halihaz rda kanser tedavisi gören hastalar, çal flman n d fl nda b rak lm flt r. Ancak kanserli hasta say s (aktif tedavi görmeyen) k r lgan olan, k r lganl k öncesi evrede olan ve k r lgan olmayan gruplar aras nda anlaml bir farkl l k göstermemifltir (s ras yla %14, %15 ve %16; p = 0.42). Benzer flekilde, bu çal flmada kanser teflhisinin k r lganl k üzerindeki etkilerini de erlendirmek zordur. Ancak daha yafll gruptan olmak, cinsiyetin kad n olmas veya Afrikal - Amerikal rktan olmak gibi k r lgan popülasyon ile ba daflt r lan ay r c demografik özellikler tan mlanm flt r (5). Tablo 1. Kardiyovasküler Sa l k Çal flmas (CHS) nda önerilen k r lganl k kriterleri K r lganl k kriteri Kilo kayb Halsizlik Dayanma gücü ve enerjinin azalmas Yavafll k Özellikler Bir önceki y lla karfl laflt r ld nda; 4.5 kg kilo kayb (istem d fl ) veya Takipte bir önceki y lla karfl laflt r ld nda kilo kayb vücut a rl n n %5 i (kilonun do rudan ölçülmesiyle) Cinsiyet ve BK uygun olarak belirlenen kavrama kuvvetinin en az %20 si bazal de er kabul edilmifltir. Yorgunlukla ilgili öz raporlamada dayan ks zl k ve düflük enerji CES-D ölçütünden iki soruyla tan mlanan öz raporlamadaki yorgunluk, kademeli egzersiz testinde ulafl lan egzersiz seviyesiyle iliflkilidir; bu VO 2 maks ve onun iflaret etti i kardiyovasküler hastal n habercisidir. Cinsiyet ve boya uygun olarak 15 fit yürüme zaman aç s ndan popülasyonun en yavafl %20 si bazal de er kabul edilmifltir. Azalm fl fiziksel aktivite Her kat l mc n n raporuna göre hafta bafl na kcal a rl kl skoru baz al narak hesaplanm flt r. Her cinsiyet için en düflük fiziksel aktivitenin beflte birlik kesimi belirlenmifltir. CES-D: Epidemiyolojik çal flmalar merkezi depresyon skalas, VO 2 maks: Maksimum oksijen tüketimi, BK : Beden kitle indeksi. Akad Geriatri 2011; 3:

3 Understanding Frailty in the Elderly Kad n Sa l ve Yafllanma Çal flmalar (WHAS) CHS nin sonuçlar n daha da do rulamak için WHAS I ve II ye baflvurulmufltur (6). WHAS çal flmalar nda, kad nlar üç ifl göremezlik grubundan birine sokmak için önceden belirlenmifl kriterler kullan lm flt r (7). WHAS I e toplum içinde yaflayanlar aras nda en fazla ifl göremez gruptaki 65 yafl ve üzerindeki kad nlar dahil edildi (n=1002). Buna karfl l k, WHAS II ye daha az ifl göremez iki grupta yer alan, yafl aras ndaki kad nlar dahil edildi (n= 436). CHS den elde edilen befl kriter üzerinde ufak bir de ifliklik yap ld nda, söz konusu iki çal flmada k r lganl k s kl n n %7 aral nda oldu una dair bir görüfl birli i sa lanm flt r (Tablo 2). Ayr ca, kriterler, WHAS deneyimindeki mortaliteyi de hesaplam flt r. Ancak Fransa da yürütülmüfl olan Three-City çal flmas - n n farkl sonuçlar olmufltur (8). Ayn kriterler kullan larak, toplum içinde yaflayan 6078 yafll erkek ve kad n aras nda k r lgan bireylerin ayn oranda oldu u saptanm flt r. Çal flma, k r lganl n, GYA ve Enstrümental Günlük Yaflam Aktiviteleri (EGYA) nde yard m duyulan ihtiyaçla çok kuvvetli bir iliflkisi oldu una iflaret etmifl olsa da, hastaneye yat r lma veya mortalite gibi istenmeyen sonuçlar öngörmede baflar l olamam flt r (Tablo 3). CHS modelini basitlefltirmek için, Osteoporotik Fraktürler Çal flmas (SOF) indeksi incelenmifltir. SOF indeksinde üç bileflen vard r (kilo kayb, sandalyeden kalkamama, düflük enerji) yafll erkek ve 6701 yafll kad n üzerinde ayr ayr yap lan analizlerde, SOF indeksinin gösterdi i prediktif morbidite ve mortalite kapasiteleri, üzerinde ufak bir de ifliklik yap lm fl CHS k r lganl k indeksine benzerdir (9,10). Tablo 3. GYA ve EGYA GYA Banyo yapmak Giyinmek Tuvalete gitmek Bir yerden bir yere gitmek D flk /idrar tutma Yemek yeme EGYA Telefon kullanma Al flverifl yapma Yemek haz rlama Ev toplama Çamafl r y kama Ulaflt rma laç alma Hesap ifllerine bakma GYA: Günlük yaflam aktiviteleri, EGYA: Enstrümental günlük yaflam aktiviteleri. Retornez ve arkadafllar, 70 yafl ve üstü kemoterapi gören 50 hastadaki duygudurum ve biliflsel kapasiteye ek olarak befl CHS k r lganl k kriterini de erlendirmifllerdir (11). Bu analiz, bu ölçütler temelinde klinik bulgulara iliflkin veri sa lamam fl olsa da, genifl k r lganl k kriterlerinin oldu u bu panelin kullan lmas yla yaln zca GYA ve EGYA ba ml l n n de erlendirilmesiyle karfl laflt r lan bir grup hastay tan mlam flt r. Asl nda, bu çal flmaya dahil olan hastalar n %42 sinin GYA veya EGYA larda ifl göremezli i yoktu; ancak hastalarda birden fazla k r lganl k kriteri mevcuttu. Bylow ve arkadafllar, prostat kanseri için antiandrojen tedavisi ba lam nda k r lganl n geliflimi için teorik bir çerçeve öne sürdüler (12). Halihaz rdaki veriler, antiandrojen tedavi ve befl CHS k r lganl k kriteri aras nda bir iliflki oldu unu desteklemektedir. Örne in; istenmeyen düzenli kilo kayb (sarkopeninin bir sonucu olarak), antiandrojen tedavi alan yafll erkeklerde görülmektedir (13). Sarkopeni, CHS k r lganl k modelinin iki bilefleni olan artan güçsüzlük ve azalan mobiliteyle sonuçlan r. Son olarak, antiandrojen, modelin di er bileflenleri olan hem bitkinlik hem de düflük fiziksel aktiviteyle iliflkilendirilmifltir (14). Bu teorik çerçeveyi do rulamak için prospektif çal flmalara ihtiyaç duyulmaktad r. Kanada Sa l k ve Yafll l k Çal flmas (CHAS) CHAS nin verileri, geriatrik statüsü ölçe indeki farkl k r lganl k kriterlerini do rulamak için kullan ld. Bu araç, k r lganl n tan m nda hemde ifllevsel hem de biliflsel kriterleri kullanmaktad r (Tablo 4). CHAS de, 65 yafl ve üzeri 9008 eriflkin üzerinde istenmeyen sonuçlara yönelik bazal de erlendirme ve befl y l takip yap lm flt r. Bu modelde, k r lganl k prevalans CHS de belirtilmifl olandan daha düflük kaydedilmifltir; k r lganl k yafl aras ndaki grupta, yafl aras ndaki grupta ve 85 yafl ve üzeri grupta s ras yla %0.7, %2 ve %4 olarak belirlenmifltir. Bir önceki çal flmalarla benzer flekilde, k r lganl k mortaliteyi öngörmek için faydal olmufl ve hastan n sa l n kötü olarak nitelendirmesi daha çok komorbid hastal kla ve artm fl sosyal izolasyonla iliflkilendirilmifltir. Kanser teflhisi gibi spesifik komorbiditelerle ilgili veriler bu analizde belirtilmemifltir. Balducci K r lganl k Kriterleri Yukar daki k r lganl k modelleri, geriatrik popülasyonun büyük bölümü için önemli prognostik bilgi- 132 Akad Geriatri 2011; 3:

4 Tablo 2. Kad n Sa l ve Yafll l k Çal flmas (WHAS) ve Kardiyovasküler Sa l k Çal flmas (CHS) taraf ndan tan mlanan k r lganl k kriterleri K r lganl k kriteri CHS WHAS Kilo kayb Halsizlik Düflük enerji harcamas Yavafll k Güçsüzlük/Kuvvetsizlik Genel k r lganl k durumu Son y lda istenmeyen kay p 4.5 kg Afla dakilerden birinin raporlanmas : Geçen hafta yap lan her fleyde çaba harcam fll k hissi Geçen hafta bir türlü kendini toparla yamama hissi MLTA anketi (k sa versiyon): Her 18 kalem de erlendirilir Aktivite skalas nda hafta bafl na < 270 kcal 15 fit yürüme: Boy 159 cm süre 7 saniye Boy > 159 cm süre 6 saniye Kullan lan elde, Jamar el dinamometresiyle yap lan ölçümde kavrama kuvveti (kg): BK 23 kg/m 2 17 BK kg/m BK kg/m 2 18 BK > 29 kg/m 2 21 Sa lam: Yukar daki kriterlerden hiçbiri görülmemifltir. Orta: 1-2 kriter görülmüfltür. K r lgan: 3 kriter görülmüfltür. 60 yafl ndaki kiloyla karfl laflt r ld nda, %10 kilo kayb Muayenede BK < 18.5 kg/m 2 Afla dakilerin herhangi birinin raporlanmas : Her zamanki enerji seviyesinin düflük olmas ( 3; 0-10 aras ) Son ayda normalden farkl olarak yorgunluk hissi Son ayda normalden farkl olarak güçsüzlük hissi MLTA anketi (k sa versiyon): * 18 kalemden 6 s de erlendirilir: - Yürüme - A r ev iflleri - D flar da yap lacak yorucu ifller - Dans etmek - Bowling - Egzersiz Aktivite skalas nda hafta bafl na < 90 kcal 4 Metre yürüme: CHS kriteriyle ayn yürüme h z (m/saniye) Kavrama kuvveti: CHS kriteriyle ayn MLTA: Minnesota Bofl Zaman Aktiviteleri Minnesota Leisure Time Activity, BK : Beden kitle indeksi. ler sunarken, onkoloji hastalar na iliflkin veriler bildi- imiz kadar yla yeterli de ildir. Yafll kanserli hastalar için halihaz rdaki tan mlardaki unsurlar biraraya getiren k r lganl k kriterleri ileri sürülmüfltür. Örne- in; Balducci kriterleri, Winograd ve arkadafllar n n Palo Alto Veterans Affairs T p Merkezinde 65 yafl ve Akad Geriatri 2011; 3:

5 Understanding Frailty in the Elderly Tablo 4. CHAS'de önerilen k r lganl k kriterleri Kriterler Özellikler 0 Yard ma ihtiyaç duymadan yürümek Yard ma ihtiyaç duymadan günlük yaflam aktivitelerini yapmak 1 Yaln zca idrar tutamama 2 (düflük seviyede k r lganl k) Afla dakilerden bir veya daha fazlas (idrar/d flk tutulam yorsa ikisi) - Mobilite ve günlük yaflam aktivitelerinde yard ma ihtiyaç duymak - Demans görülmeden biliflsel bozukluk - drar ve d flk tutamama 3 (orta seviyede/fliddetli k r lganl k) Afla dakilerden 2 veya daha fazlas (idrar/d flk tutulam yorsa 3 ü) - Bir yerden bir yere gitmede tamamen ba ml - Günlük yaflam aktivitelerinin bir veya daha fazlas nda tamamen ba ml - drar ve d flk tutamama - Demans teflhisi üzeri erkek hastalar üzerinde yapt klar ve mortalite prediktörlerini ve psikiyatri klini ine yat r lmay de- erlendirdikleri çal flmadan elde edilen gözlemlerden yola ç karak tan mlanm flt r (15). Winograd ve arkadafllar, ifllevsel bozulma, komorbidite ve geriatrik sendromlar n varl n prediktör olarak belirlemifllerdir. Balducci k r lganl k kriterleri, söz konusu demografikteki ifllevsel ve biliflsel de iflikliklerin yüksek insidans göz önünde bulundurularak, 85 yafl üzeri yafl kriteriyle bu prediktörleri desteklemektedir (16) (Tablo 5). Mohile ve arkadafllar, 2003 Medicare Beneficiary Survey (Medicare Yararlan c lar Anketi) verilerini kullanarak Balducci k r lganl k kriterlerini de erlendirmifllerdir (17). Toplum içinde yaflayan ve 65 yafl ve üzeri birey üzerinde yap lan analizde, 2349 (%19) hastaya kanser teflhisi (cilt kanseri hariç) konuldu u saptanm flt r. Demans veya haf za kayb, GYA lar yerine getirememe ve geriatrik sendromlar, öz raporlama arac l yla de erlendirilmifltir. Balducci kriterlerinin görüldü ü hastalar n kanser olmayan gruba nazaran daha çok kanser grubunda olduklar görülmüfltür (%80 e karfl %73; p< 0.001). Çok de iflkenli bu analizde sekiz kanser alt tipi de incelenmifltir: Akci er, kolon, meme, servikal/uterus, prostat, mesane, over veya di er. Sonuçta, kolon kanseri, meme kanseri, prostat kanseri ve mesane kanserinin anlaml ölçüde k r lganl kla iliflkili oldu u saptanm flt r. Ayr ca, kanser teflhisinin (kanser teflhisinin olmamas yla karfl laflt r ld nda) sa l k durumunun daha kötü olarak öz raporlanmas yla iliflkili oldu u belirtilmifltir. KIRILGANLI IN B YOLOJ K BEL RTEÇLER Yap lmakta olan laboratuvar araflt rmalar, k r lganl kla ba lant l olabilecek moleküler belirteçleri bulmufltur. Artan yaflla birlikte, proinflamatuvar sitokinlerden interlökin-6 (IL-6) ve C-reaktif protein (CRP) seviyelerinde art fllar görülmektedir (18,19). Kilo kayb dahil olmak üzere, CHS nin ortaya koydu u k r lganl k kriterlerinin gelifliminde her ikisinin de rolü bulunmaktad r. Hubbard ve arkadafllar üç hasta grubunda k r lganl k özelliklerini ve sitokin seviyelerini de erlendirmifltir: 1. Yatan hasta geriatri ünitesinde 40 hasta (ortalama yafl 85), 2. Günlük hastane hizmetlerinden yararlanan 40 hasta (ortalama yafl 83), 3. Otuz sa l kl kontrol grubu (ortalama yafl 23) (20). IL-6 ve CRP deki art fllarla, beden kitle indeksindeki düflüfl ve k r lganl ktaki art fl paralel seyretmifltir. Ayr çal flmalarda, IL-6 ve CRP deki art fllar, düflük yü- 134 Akad Geriatri 2011; 3:

6 Tablo 5. Balducci k r lganl k kriterleri K r lganl k kriterleri Yafl Günlük yaflam aktiviteleri Komorbidite Geriatrik sendromlar Özellikler 85 y l Bir veya daha fazlas için ba ml l k Üç veya daha fazla Afla dakilerden bir veya daha fazlas : - Deliryum - Demans - Depresyon - Osteoporoz - drar/d flk tutamama - Düflmeler - hmal etme ve kötüye kullanma - yileflmede baflar s zl k rüme h z ve fiziksel kavrama gücü gibi k r lganl k de- erlendirmesinin di er unsurlar yla iliflkilendirilmifltir (21). Ayr ca, bu popülasyonda D-dimer ve di er koagülasyon parametreleri prognostik rol oynayabilir yafll eriflkinde IL-6 ve D-dimer in de erlendirilmesi sonucunda, bu parametrelerin yüksek sirkülasyon seviyesinin yüksek mortalite riskiyle korele oldu u görülmüfltür (22). Ayr ca, CHS ye dahil edilmifl 4735 hastada D- dimer, faktör VIII ve CRP seviyeleriyle klinik k r lganl k aras nda bir iliflki oldu u görülmüfltür (23). nsülin benzeri büyüme faktörü (IGF-1) yafl ilerledikçe düflmektedir ve bu moleküler arac n n, k r lganl k patogenezinde kilit rolünün olabilece ine dair baz göstergeler vard r (24,25). WHAS I çal flmas nda, düflük IGF- 1 ve yüksek IL-6 seviyeleriyle yürüme s n rlamalar nda anlaml k s tlamalar aras nda bir iliflki oldu u görülmüfltür. Ayr ca, düflük IGF-1 ve yüksek IL-6 seviyelerine sahip hastalar n oldu u alt grupta, mortalitede art fl gözlemlenmifltir; befl y ll k takip sonucunda, bu hastalar n yaklafl k %46 s hayat n kaybetmifltir. Di er yandan yüksek IGF-1 ve düflük IL-6 seviyelerine sahip hastalar n %23 ünün hayat n kaybetti i kaydedilmifltir (26). CXC kemokin ligand 10 (CXCL-10) seviyeleri de k - r lganl kla iliflkilendirilmifltir (27). CXCL-10, multipl skleroz ve otoimmün tiroidit gibi birçok otoimmün hastal kla iliflkili proinflamatuvar kemokindir. D NAM K B R SÜREÇ OLARAK KIRILGANLIK: MÜDAHALE POTANS YEL K r lganl s n fland rmak için kullan lan tablodan ba ms z olarak, klinik durumlar aras ndaki geçiflleri tan mlayabilecek (örn. normalden k r lganl k öncesi evre veya k r lganl k öncesi evreden k r lgan evreye) yollar bulmak çok önemlidir; çünkü bu arac lar giriflime olanak sa layacak imkanlar sunmaktad r. CHS verileri, prek r lgan (k r lganl k öncesi evrede) olarak tan mlanan hastalarda k r lganl n geliflmesinde daha büyük bir risk oldu- unu göstermifltir. Örne in; bazalde prek r lgan olarak s n fland r lm fl hastalar n (bir veya iki k r lganl k özelli i gösteren), 3-4 y ll k bir takip sonras nda k r lgan olma riskinin iki kattan fazla oldu u saptanm flt r [OR 2.63; %95 GA, (p< 0.001)]. Gill ve arkadafllar n n bu fenomen üzerinde yapt klar prospektif bir incelemede, 70 yafl ve üzeri, toplum içerisinde yaflayan 754 birey, toplamda 54 ay olmak üzere 18 ayl k aral klar halinde k r lganl k de erlendirilmesine tabi tutulmufllard r (28). CHS k r lganl k belirteçleri arac l yla, hastalar n yar - s ndan fazlas n n (%58) de erlendirme süreci içerisinde, k r lganl k durumlar nda bir geçifl oldu u gözlemlenmifltir. K r lgan olmayan evreden prek r lgan evreye geçifller bu çal flma sürecinde tutarl l k göstermifltir; buna karfl - l k, k r lgan evreden prek r lgan evreye geçme olas l - n n zamanla düfltü ü ve yaln zca iki hastan n k r lgan evreden k r lgan olmayan evreye geçti i kaydedilmifltir. Takip uzat larak, k r lgan gruptaki ölümlerin zaman içerisinde artt görülmüfltür. Bu gruptaki ölüm riski, k r lgan olmayan veya prek r lgan gruplarla karfl laflt r ld - nda, çal flma sürecine ba l olarak 3-5 kat fazlayd. Bu durum, k r lganl n dinamik bir süreç oldu unu aç klarken ve progresyonunu da engelleyecek stratejilerin gelifltirilme potansiyelinin alt n çizmektedir. Halihaz rda ifllevsel gerilemenin progresyonunu azaltacak yollar araflt r lmaktad r. Evde, yo un fiziksel ve u rafl tedavisi gören k r lgan yetiflkinlerle, daha az iddial e itici bir programa dahil edilmifl k r lgan yetiflkinlerin karfl laflt r ld randomize bir çal flma sonucunda, ifl göremezlik seviyesinin (GYA ba ml l olarak tan mlan r) ikinci grupta daha h zl bir düflüfl gösterdi i kaydedilmifltir (29). Giriflimler üzerine yap lan çal flmalar, çeflitli hedefe yönelik yaklafl mlar yoluyla onkoloji Akad Geriatri 2011; 3:

7 Understanding Frailty in the Elderly hastalar ndaki ifllevsel gerilemenin azalt lmas n amaçlamaktad r. Bu çal flmalardan birine, meme, kolorektal veya prostat kanseri, 65 yafl ve üzeri 641 afl r kilolu hasta dahil edilmifltir (30). Bu hastalar n rastgele seçilmifl bir bölümüne 12 ay boyunca sa l kl fiziksel aktivite ve beslenme al flkanl klar n gösteren mektuplarla birlikte evde telefonla dan flmanl k hizmeti verilirken, di er bölümüne ayn giriflimler 12 ay sonra yap lm flt r (bu grup gecikmeli grubu temsil eder). Gecikmeli giriflimle karfl laflt r ld nda (Short-Form 36 ile de erlendirilmifltir) hemen giriflimde bulunulmas fiziksel ifllevde daha az gerileme olmas n sa lam flt r (31,32). Ortaya ç kan veriler, farmakolojik giriflimlerin k r lganl k riskini azaltabilece ine iflaret etmektedir. Kad n Sa l Gözlemsel Çal flmas (Women s Health Observational Study) taraf ndan k r lgan olmayan kifliler (65-79 yafl aras ) üzerinde yap lan çal flmada, düflük doz statinlerin kullan m yla k r lganl k riskinin daha uzun bir süre daha düflük seyretmesi (CHS kriterlerinin tan mlad üzere) aras nda bir iliflki oldu u gösterilmifltir (p= 0.02) (33). Çal flman n yazarlar, IL-6 ve CRP gibi inflamatuvar sitokinlerde statin tedavisiyle görülen düflüflün, k r lganl k özelliklerinde de bir azalmaya neden olabilece ini ileri sürmüfllerdir. Bu veriler, meme kanseri ve statin kullan m aras nda bir iliflki oldu unu bildirmifl çal flmalar fl nda yol gösterici veriler olarak karfl m za ç kmaktad r (34). KAYNAKLAR 1. Kinsella K, Wan H. U.S. Census Bureau: International Population Reports. An Aging World: 2008, Washington: U.S. Government Printing Office, DC, 2009: [No authors listed]. American Medical Association white paper on elderly health. Report of the Council on Scientific Affairs. Arch Intern Med 1990; 150: Klein BE, Klein R, Knudtson MD, Lee KE. Frailty, morbidity and survival. Arch Gerontol Geriatr 2005; 41: Fried LP, Tangen CM, Walston J, Newman AB, Hirsch C, Gottdiener J, et al.; Cardiovascular Health Study Collaborative Research Group. Frailty in older adults: evidence for a phenotype. J Gerontol A Biol Sci Med Sci 2001; 56: M146-M Cigolle CT, Ofstedal MB, Tian Z, Blaum CS. Comparing models of frailty: The Health and Retirement Study. J Am Geriatr Soc 2009; 57: Bandeen-Roche K, Xue QL, Ferrucci L, Walston J, Guralnik JM, Chaves P, et al. Phenotype of frailty: characterization in the women s health and aging studies. J Gerontol A Biol Sci Med Sci 2006; 61: Iwasaki M, Otani T, Sunaga R, Miyazaki H, Xiao L, Wang N, et al. Social networks and mortality based on the Komo-Ise cohort study in Japan. Int J Epidemiol 2002; 31: Avila-Funes JA, Helmer C, Amieva H, Barberger-Gateau P, Le Goff M, Ritchie K, et al. Frailty among community-dwelling elderly people in France: the three-city study. J Gerontol A Biol Sci Med Sci 2008; 63: Ensrud KE, Ewing SK, Cawthon PM, Fink HA, Taylor BC, Cauley JA, et al. A comparison of frailty indexes for the prediction of falls, disability, fractures, and mortality in older men. J Am Geriatr Soc 2009; 57: Ensrud KE, Ewing SK, Taylor BC, Fink HA, Cawthon PM, Stone KL, et al. Comparison of 2 frailty indexes for prediction of falls, disability, fractures, and death in older women. Arch Intern Med 2008; 168: Retornaz F, Monette J, Batist G, Monette M, Sourial N, Small D, et al. Usefulness of frailty markers in the assessment of the health and functional status of older cancer patients referred for chemotherapy: a pilot study. J Gerontol A Biol Sci Med Sci 2008; 63: Bylow K, Mohile SG, Stadler WM, Dale W. Does androgen-deprivation therapy accelerate the development of frailty in older men with prostate cancer? Cancer 2007; 110: Mauras N, Hayes V, Welch S, Rini A, Helgeson K, Dokler M, et al. Testosterone deficiency in young men: marked alterations in whole body protein kinetics, strength, and adiposity. J Clin Endocrinol Metab 1998; 83: Higano CS. Side effects of androgen deprivation therapy: monitoring and minimizing toxicity. Urology 2003; 61: Winograd CH, Gerety MB, Chung M, Goldstein MK, Dominguez F Jr, Vallone R. Screening for frailty: criteria and predictors of outcomes. J Am Geriatr Soc 1991; 39: Balducci L, Extermann M. Management of the frail person with advanced cancer. Crit Rev Oncol Hematol 2000; 33: Mohile SG, Xian Y, Dale W, Fisher SG, Rodin M, Morrow GR, et al. Association of a cancer diagnosis with vulnerability and frailty in older Medicare beneficiaries. J Natl Cancer Inst 2009; 101: Abbatecola AM, Ferrucci L, Grella R, Bandinelli S, Bonafè M, Barbieri M, et al. Diverse effect of inflammatory markers on insulin resistance and insulin-resistance syndrome in the elderly. J Am Geriatr Soc 2004; 52: Roubenoff R, Harris TB, Abad LW, Wilson PW, Dallal GE, Dinarello CA. Monocyte cytokine production in an elderly population: effect of age and inflammation. J Gerontol A Biol Sci Med Sci 1998; 53: M20-M Hubbard RE, O'Mahony MS, Calver BL, Woodhouse KW. Nutrition, inflammation, and leptin levels in aging and frailty. J Am Geriatr Soc 2008; 56: Taaffe DR, Harris TB, Ferrucci L, Rowe J, Seeman TE. Cross-sectional and prospective relationships of interleukin-6 and C-reactive protein with physical performance in elderly persons: Ma- 136 Akad Geriatri 2011; 3:

8 carthur studies of successful aging. J Gerontol A Biol Sci Med Sci 2000; 55: M709-M Cohen HJ, Harris T, Pieper CF. Coagulation and activation of inflammatory pathways in the development of functional decline and mortality in the elderly. Am J Med 2003; 114: Walston J, McBurnie MA, Newman A, Tracy RP, Kop WJ, Hirsch CH, et al. Frailty and activation of the inflammation and coagulation systems with and without clinical comorbidities: results from the Cardiovascular Health Study. Arch Intern Med 2002; 162: Papadakis MA, Grady D, Tierney MJ, Black D, Wells L, Grunfeld C. Insulin-like growth factor 1 and functional status in healthy older men. J Am Geriatr Soc 1995; 43: Ershler WB, Keller ET. Age-associated increased interleukin-6 gene expression, late-life diseases, and frailty. Annu Rev Med 2000; 51: Cappola AR, Xue QL, Ferrucci L, Guralnik JM, Volpato S, Fried LP. Insulin-like growth factor I and interleukin-6 contribute synergistically to disability and mortality in older women. J Clin Endocrinol Metab 2003; 88: Qu T, Yang H, Walston JD, Fedarko NS, Leng SX. Upregulated monocytic expression of CXC chemokine ligand 10 (CXCL-10) and its relationship with serum interleukin-6 levels in the syndrome of frailty. Cytokine 2009; 46: Gill TM, Gahbauer EA, Allore HG, Han L. Transitions between frailty states among community-living older persons. Arch Intern Med 2006; 166: Gill TM, Baker DI, Gottschalk M, Peduzzi PN, Allore H, Byers A. A program to prevent functional decline in physically frail, elderly persons who live at home. N Engl J Med 2002; 347: Morey MC, Snyder DC, Sloane R, Cohen HJ, Peterson B, Hartman TJ, et al. Effects of home-based diet and exercise on functional outcomes among older, overweight long-term cancer survivors: RENEW: a randomized controlled trial. JAMA 2009; 301: Ware JE Jr, Sherbourne CD. The MOS 36-item short-form health survey (SF-36). I. Conceptual framework and item selection.med Care 1992; 30: McHorney CA, Ware JE Jr, Raczek AE. The MOS 36-Item Short- Form Health Survey (SF-36): II. Psychometric and clinical tests of validity in measuring physical and mental health constructs. Med Care 1993; 31: LaCroix AZ, Gray SL, Aragaki A, Cochrane BB, Newman AB, Kooperberg CL, et al. Statin use and incident frailty in women aged 65 years or older: prospective findings from the Women s Health Initiative Observational Study. J Gerontol A Biol Sci Med Sci 2008; 63: Garwood ER, Kumar AS, Baehner FL, Moore DH, Au A, Hylton N, et al. Fluvastatin reduces proliferation and increases apoptosis in women with high grade breast cancer. Breast Cancer Res Treat 2010; 119: Akad Geriatri 2011; 3:

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi

Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i. 3. Ödemeler Dengesi Türkiye Odalar ve Borsalar Birli i 3. Ödemeler Dengesi 2003 y l nda 8.037 milyon dolar olan cari ifllemler aç, 2004 y l nda % 91,7 artarak 15.410 milyon dolara yükselmifltir. Cari ifllemler aç ndaki bu

Detaylı

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL

GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Hasta Rehberi Say 7 GENÇ YET fik NLERDE BÜYÜME HORMONU EKS KL Orta kolayl kta okunabilir rehber Genç Yetiflkinlerde Büyüme Hormonu Eksikli i - Say 7 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading

Detaylı

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar

Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Merkezi Sterilizasyon Ünitesinde Hizmet çi E itim Uygulamalar Hmfl. Sevgili GÜREL Emekli, Ac badem Sa l k Grubu Ac badem Hastanesi, Merkezi Sterilizasyon Ünitesi, STANBUL e-posta: sgurkan@asg.com.tr H

Detaylı

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM

ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM ÇOCUKLUK ve ERGENL KTE D YABETLE YAfiAM D YABETLE YAfiAMAK Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Diyabet,

Detaylı

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL

2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL 2007 YILI VE ÖNCES TAR H BASKILI HAYVANCILIK B LG S DERS K TABINA L fik N DO RU YANLIfi CETVEL NOT: Düzeltmeler bold (koyu renk) olarak yaz lm flt r. YANLIfi DO RU 1. Ünite 1, Sayfa 3 3. DÜNYA HAYVAN POPULASYONU

Detaylı

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM)

Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle HIV/AIDS. Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada ve Türkiye de Güncel Verilerle /AIDS Dr. Aygen Tümer Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) Dünyada /AIDS Dünya Sa l k Örgütü (DSÖ)/UNAIDS taraf ndan Aral k 2010 tarihinde

Detaylı

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler

Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uygulama Önerileri 59 Uygulama Önerisi 1110-2: ç Denetim Yöneticisi- Hiyerarflik liflkiler Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar ndan Standart 1110 un Yorumu lgili Standart 1110 Kurum çi Ba

Detaylı

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ

İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ İKİNCİ BÖLÜM EKONOMİYE GÜVEN VE BEKLENTİLER ANKETİ 120 kinci Bölüm - Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi 1. ARAfiTIRMANIN AMACI ve YÖNTEM Ekonomiye Güven ve Beklentiler Anketi, tüketici enflasyonu, iflsizlik

Detaylı

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar.

Hart Walker, gövde deste i ve dengeli tekerlek sistemi sayesinde, geliflim düzeyi uygun olan çocuklar n, eller serbest flekilde yürümesini sa lar. Cerebral palsi gibi hareket ve postüral kontrol bozukluklar na yol açan hastal klar olan çocuklar, hastal klar n n derecesine ba l olarak yürüme güçlü ü çekmekte veya hiç yürüyememektedir. Hart Walker,

Detaylı

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI

4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI 4/A (SSK) S GORTALILARININ YAfiLILIK AYLI INA HAK KAZANMA KOfiULLARI Resul KURT* I. G R fi Ülkemizde 4447 say l Kanunla, emeklilikte köklü reformlar yap lm fl, ancak 4447 say l yasan n emeklilikte kademeli

Detaylı

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*)

TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) TÜRK YE B L MSEL VE TEKNOLOJ K ARAfiTIRMA KURUMU DESTEK PROGRAMLARI BAfiKANLIKLARI KURULUfi, GÖREV, YETK VE ÇALIfiMA ESASLARINA L fik N YÖNETMEL K (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Yönetmelik, Türkiye Bilimsel

Detaylı

YÖNTEM 1.1. ÖRNEKLEM. 1.1.1. Örneklem plan. 1.1.2. l seçim ölçütleri

YÖNTEM 1.1. ÖRNEKLEM. 1.1.1. Örneklem plan. 1.1.2. l seçim ölçütleri BÖLÜM 1 YÖNTEM Bu çal flma 11, 13 ve 15 yafllar ndaki gençlerin sa l k durumlar ve sa l k davran fllar n saptamay hedefleyen, kesitsel tan mlay c ve çok uluslu Health Behavior in School Aged Children,

Detaylı

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK

YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK YAYGIN ANKSİYETE BOZUKLUĞU OLAN HASTALARDA NÖROTİSİZM VE OLUMSUZ OTOMATİK DÜŞÜNCELER UZM. DR. GÜLNİHAL GÖKÇE ŞİMŞEK GİRİŞ Yaygın anksiyete bozukluğu ( YAB ) birçok konuyla, örneğin parasal, güvenlik, sağlık,

Detaylı

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri

Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Doç.Dr.Berrin Karadağ Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi İç Hastalıkları ve Geriatri Hastalıkların tedavisinde kat edilen yol, bulaşıcı hastalıklarla başarılı mücadele, yaşam koşullarında düzelme gibi

Detaylı

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar

www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar www.mercedes-benz.com.tr Mercedes-Benz Orijinal Ya lar Kazand ran Güç Mercedes-Benz orijinal ya lar arac n z üreten uzmanlar taraf ndan, gelifltirilmifltir. Mercedes-Benz in dilinden en iyi Mercedes-Benz

Detaylı

NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI

NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI Portal Adres NIJERYA DAN GELEN YOLCUDA EBOLAYA RASTLANMADI : www.cayyolu.com.tr İçeriği : Gündem : http://www.cayyolu.com.tr/haber/nijerya-dan-gelen-yolcuda-ebolaya-rastlanmadi/96318 1/3 SAGLIK IÇIN EGZERSIZ

Detaylı

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar

SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi Asinetobakterli Hastalarda DAS Uygulamalar ve yilefltirme Çabalar Hmfl. Özlem SANDIKCI SB Sakarya E itim ve Araflt rma Hastanesi, nfeksiyon Kontrol Hemfliresi,

Detaylı

Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON

Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON 1 Tarifname SARKOPENİ NİN TEDAVİSİNE YÖNELİK BİR KOMPOZİSYON Teknik Alan Buluş, sarkopeni nin tedavisine yönelik oluşturulmuş bir kompozisyon ile ilgilidir. Tekniğin Bilinen Durumu Günümüzde sarkopeni,

Detaylı

Yafll Hastalar n Günlük Yaflam Aktiviteleri*

Yafll Hastalar n Günlük Yaflam Aktiviteleri* KL N K ÇALIfiMA/RESEARCH ARTICLE Akad Geriatri 2013; 5: 64-72 Gelifl Tarihi/Received: 25/09/2012 - Kabul Edilifl Tarihi/Accepted: 18/02/2013 Yafll Hastalar n Günlük Yaflam Aktiviteleri* The Activity of

Detaylı

Girifl Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) Ecz. Neslihan Güleno lu

Girifl Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) Ecz. Neslihan Güleno lu G R fi Girifl Bu kitapç k Marmara Üniversitesi Eczac l k Fakültesi Farmakoepidemiyoloji Araflt rma Birimi (MEFEB) taraf ndan, befleri t bbi ürünlerin güvenlili inin izlenmesi ve de erlendirilmesi hakk

Detaylı

Sosyal Riski azaltma Projesi Kapsamında Şartlı Nakit Transferi Uygulaması Genelgesi 2004 / 64

Sosyal Riski azaltma Projesi Kapsamında Şartlı Nakit Transferi Uygulaması Genelgesi 2004 / 64 Sosyal Riski azaltma Projesi Kapsamında Genelgesi 2004 / 64 Tarihi:03.05.2004 Sayısı:2004/64-1838 SAĞLIK BAKANLIĞI Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü ANKARA 03/05/2004 Sayı : B100ACS0140000-9216/1853

Detaylı

Huzurevinde Kalan Bireylerin Demografik Özelliklerinin Günlük Yaflam Aktiviteleri, Yaflam Kalitesi ve Depresyon Üzerine Etkisi*

Huzurevinde Kalan Bireylerin Demografik Özelliklerinin Günlük Yaflam Aktiviteleri, Yaflam Kalitesi ve Depresyon Üzerine Etkisi* KL N K ÇALIfiMA/RESEARCH ARTICLE Akad Geriatri 2012; 4: 97-103 Gelifl Tarihi/Received: 13/06/2011 - Kabul Edilifl Tarihi/Accepted: 15/10/2011 Huzurevinde Kalan Bireylerin Demografik Özelliklerinin Günlük

Detaylı

dan flman teslim ald evraklar inceledikten sonra nsan Kaynaklar Müdürlü ü/birimine gönderir.

dan flman teslim ald evraklar inceledikten sonra nsan Kaynaklar Müdürlü ü/birimine gönderir. TÜB TAK BAfiKANLIK, MERKEZ VE ENST TÜLERDE ÇALIfiIRKEN YÜKSEK L SANS VE DOKTORA Ö REN M YAPANLARA UYGULANACAK ESASLAR (*) Amaç ve Kapsam Madde 1- Bu Esaslar n amac ; Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araflt

Detaylı

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir.

OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. OYUNCA IN ADI Akl nda Tut YAfi GRUBU 4-6 yafl OYUNCU SAYISI Oyun bir çocuk taraf ndan oynanabilece i gibi, farkl yafl gruplar nda 2-6 çocuk ile de oynanabilir. GENEL KURALLAR Çocuklar n görsel belle inin

Detaylı

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9. Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi

Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9. Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi K lavuz Notlar Uluslararas De erleme K lavuz Notu, No.9 Pazar De eri Esasl ve Pazar De eri D fl De er Esasl De erlemeler için ndirgenmifl Nakit Ak fl Analizi 1.0 Girifl 1.1 ndirgenmifl nakit ak fl ( NA)

Detaylı

Deomed Yay nc l k. Birinci bask Deomed, 2011.

Deomed Yay nc l k. Birinci bask Deomed, 2011. Deomed Yay nc l k Çifçili (Ed.) Aile Hekimleri için Yafll Sa l na Bütüncül Yaklafl m 16.5 x 24 cm, XII + 340 Sayfa 62 Resim, 49 Tablo, 17 fiekil 28 Yazar Kat l m yla ISBN 978-975-8882-36-6 Birinci bask

Detaylı

H ZMET AKD LE ÇALIfiANLARIN T BAR H ZMET SÜRES NE OLACAK?

H ZMET AKD LE ÇALIfiANLARIN T BAR H ZMET SÜRES NE OLACAK? H ZMET AKD LE ÇALIfiANLARIN T BAR H ZMET SÜRES NE OLACAK? Cevdet CEYLAN* I-G R fi tibari hizmet süresi; a r, riskli ve sa l a zararl ifllerde fiilen çal flan ve bu ifllerin risklerine maruz kalan sigortal

Detaylı

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi

Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Otomasyon Sistemleri E itiminde Animasyon Tabanl Uygulamalar n Yeri ve Önemi Murat Ayaz Kocaeli Üniversitesi Teknik E itim Fakültesi, Elektrik E itimi Koray Erhan Kocaeli Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi,

Detaylı

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün

Veri Toplama Yöntemleri. Prof.Dr.Besti Üstün Veri Toplama Yöntemleri Prof.Dr.Besti Üstün 1 VERİ (DATA) Belirli amaçlar için toplanan bilgilere veri denir. Araştırmacının belirlediği probleme en uygun çözümü bulabilmesi uygun veri toplama yöntemi

Detaylı

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü

Mehmet TOMBAKO LU* * Hacettepe Üniversitesi, Nükleer Enerji Mühendisli i Bölümü Nükleer Santrallerde Enerji Üretimi ve Personel E itimi Mehmet TOMBAKO LU* Girifl Sürdürülebilir kalk nman n temel bileflenlerinden en önemlisinin enerji oldu unu söylemek abart l olmaz kan s nday m. Küreselleflen

Detaylı

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir

önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir önce çocuklar Türkiye için Önce Çocuklar önemlidir 2002 May s ay nda yap lan Birleflmifl Milletler Çocuk Özel Oturumu öncesinde tüm dünyada gerçeklefltirilen Çocuklar çin Evet Deyin kampanyas na Türkiye

Detaylı

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ

KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Hasta Rehberi Say 6 KONJEN TAL ADRENAL H PERPLAZ Orta kolayl kta okunabilir rehber Konjenital Adrenal Hiperplazi - Say 6 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa l k Bilimleri

Detaylı

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama

Araflt rma modelinin oluflturulmas. Veri toplama 21 G R fi Araflt rman n amac na ba l olarak araflt rmac ayr ayr nicel veya nitel yöntemi kullanabilece i gibi her iki yöntemi bir arada kullanarak da araflt rmas n planlar. Her iki yöntemin planlama aflamas

Detaylı

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac

Ders 3: SORUN ANAL Z. Sorun analizi nedir? Sorun analizinin yöntemi. Sorun analizinin ana ad mlar. Sorun A ac Ders 3: SORUN ANAL Z Sorun analizi nedir? Sorun analizi, toplumda varolan bir sorunu temel sorun olarak ele al r ve bu sorun çevresinde yer alan tüm olumsuzluklar ortaya ç karmaya çal fl r. Temel sorunun

Detaylı

stanbul Kültür Üniversitesi, Türkiye

stanbul Kültür Üniversitesi, Türkiye 215 ROMANYA LE BULGAR STAN IN AB YE EKONOM K ENTEGRASYONU Yrd. Doç. Dr. Mesut EREN stanbul Kültür Üniversitesi, Türkiye 1. Girifl Avrupa Birli i nin 5. ve son genifllemesi 2004 y l nda 10 Orta ve Do u

Detaylı

Süreç Verimliliğinde Araç ve Yöntemler

Süreç Verimliliğinde Araç ve Yöntemler Süreç Verimliliğinde Araç ve Yöntemler Dr. Hişam Alahdab Anadolu Sağlık Departman Merkezi Tıbbi Direktör Yardımcısı Tarih Sunum Planı Sağlıkta verimliliğin her düzeydeki önemi Verimsizliğin sebepleri Verimliğiliği

Detaylı

AR-GE YETENE DE ERLEND R LMES ESASLARI (*)

AR-GE YETENE DE ERLEND R LMES ESASLARI (*) AR-GE YETENE DE ERLEND R LMES ESASLARI (*) Amaç Madde 1. Bu Esaslar, kurulufllar n teknolojik AR-GE yapma yetene inin TÜB TAK taraf ndan de erlendirilmesine iliflkin usul ve esaslar belirlemektedir. Kapsam

Detaylı

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ, 2010 Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler Dr.Canan Yücesan Ankara Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Akış Sitokinler ve depresyon Duygudurum bozukluklarının

Detaylı

YÖNETMELİK ANKARA ÜNİVERSİTESİ YABANCI DİL EĞİTİM VE ÖĞRETİM YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

YÖNETMELİK ANKARA ÜNİVERSİTESİ YABANCI DİL EĞİTİM VE ÖĞRETİM YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar 24 Mart 2016 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 29663 YÖNETMELİK ANKARA ÜNİVERSİTESİ YABANCI DİL EĞİTİM VE ÖĞRETİM YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin

Detaylı

Tablo 3.3. TAKV YES Z KANAL SAC KALINLIKLARI (mm)

Tablo 3.3. TAKV YES Z KANAL SAC KALINLIKLARI (mm) 3. KANAL KONSTRÜKS YONU Türk Standart ve fiartnamelerinde kanal konstrüksiyonu üzerinde fazla durulmam flt r. Bay nd rl k Bakanl fiartnamesine göre, bas nç s - n fland rmas na ve takviye durumuna bak lmaks

Detaylı

Geriatri ve akılcı ilaç kullanımı: Vitamin D. Doç.Dr. İlker TAŞÇI GATA İç Hastalıkları BD, Ankara İç Hastalıkları & Geriatri Uzmanı

Geriatri ve akılcı ilaç kullanımı: Vitamin D. Doç.Dr. İlker TAŞÇI GATA İç Hastalıkları BD, Ankara İç Hastalıkları & Geriatri Uzmanı Geriatri ve akılcı ilaç kullanımı: Vitamin D Doç.Dr. İlker TAŞÇI GATA İç Hastalıkları BD, Ankara İç Hastalıkları & Geriatri Uzmanı Akılcı ilaç kullanımı Kanıta dayalı tıp Metaanaliz RCTs Centre for Evidence-Based

Detaylı

ÇINAR KOLEJ Ö RENC LER Ç N RENKL B R DÜNYA

ÇINAR KOLEJ Ö RENC LER Ç N RENKL B R DÜNYA ÇINAR KOLEJ Ö RENC LER Ç N RENKL B R DÜNYA B üyükçekmece deki yeni kampüsünü e itim ve ö retime açan, anas n f, ilkö retim, anadolu ve fen liselerini içeren Ç nar Koleji 32 bin metrekarelik alana kurulu

Detaylı

Uluslararas De erleme Uygulamas 2 Borç Verme Amac na Yönelik De erleme

Uluslararas De erleme Uygulamas 2 Borç Verme Amac na Yönelik De erleme Uluslararas De erleme Uygulamas 2 Borç Verme Amac na Yönelik De erleme Girifl Kapsam Tan mlar Muhasebe Standartlar yla lgisi Uygulama Tart flma Aç klama Yükümlülü ü Standartlardan Ayr lma Hükümleri Yürürlük

Detaylı

HIV/AIDS HASTALI INDA SON GEL fimeler

HIV/AIDS HASTALI INDA SON GEL fimeler /AIDS HASTALI INDA SON GEL fimeler Dr. Aygen Tümer Hacettepe Üniversitesi AIDS Tedavi ve Araflt rma Merkezi (HATAM) /AIDS hastal sadece eriflkinleri de il, bebek, çocuk, genç, yafll demeden rk, cinsiyet,

Detaylı

3 9 12 13 14 29 2 5 Tablo-2: Kat l m Öncesi Mali Yard m Kapsam nda Uygulanan Hibe Programlar (devam ) Tablo-2: Kat l m Öncesi Mali Yard m Kapsam nda Uygulanan Hibe Programlar (devam ) Tablo-4:

Detaylı

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl

G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl 220 ÇEfi TL ADLARLA ÖDENEN C RO PR MLER N N VERG SEL BOYUTLARI Fatih GÜNDÜZ* I-G R fi G ünümüzde bir çok firma sat fllar n artt rmak amac yla çeflitli adlar (Sat fl Primi,Has lat Primi, Y l Sonu skontosu)

Detaylı

Baflkanl n, Merkez : Türkiye Bilimsel ve Teknik Araflt rma Kurumu Baflkanl na ba l Marmara Araflt rma Merkezi ni (MAM),

Baflkanl n, Merkez : Türkiye Bilimsel ve Teknik Araflt rma Kurumu Baflkanl na ba l Marmara Araflt rma Merkezi ni (MAM), TÜRK YE B L MSEL VE TEKN K ARAfiTIRMA KURUMU YAYIN YÖNETMEL (*) B R NC BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tan mlar Amaç ve Kapsam Madde 1. Bu Yönetmelik ile; Baflkanl k, Merkez ve Enstitülere ait tüm yay nlar

Detaylı

Kanserde Erken Tan. Prof.Dr. Adnan Ayd ner. Yard.Doç.Dr. Gülbeyaz Can

Kanserde Erken Tan. Prof.Dr. Adnan Ayd ner. Yard.Doç.Dr. Gülbeyaz Can Kanserde Erken Tan Prof.Dr. Adnan Ayd ner Yard.Doç.Dr. Gülbeyaz Can KANSERDE ERKEN TANI Ço u insan kanseri düflünmek bile istemez. Ancak unutmay n ki, kanser ne kadar erken saptan rsa onu yenme flans n

Detaylı

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina

.. 95. Çeviren: Dr. Almagül sina .. 95 Türkiye ile Kazakistan: Karfl l kl Kazan mlara Dayal Bir flbirli i Bektas Mukhamejanov * Çeviren: Dr. Almagül sina Kazakistan ba ms zl n kazand ndan itibaren, d fl politika stratejisinde çok yönlü

Detaylı

performansi_olcmek 8/25/10 4:36 PM Page 1 Performans Ölçmek

performansi_olcmek 8/25/10 4:36 PM Page 1 Performans Ölçmek Performans Ölçmek Cep Yönderi Dizisi Cep Yönderi Dizisi yöneticilerin ifl yaflam nda her gün karfl laflt klar en yayg n meydan okumalara ivedi çözümler öneriyor. Dizi içinde yer alan her kitapta, güçlü

Detaylı

KUDOS. Laboratuvar Cihazları. 195 www.sahinlerkimya.com Tel: (0212) 659 54 00 pbx ULTRASON K SU BANYOLARI

KUDOS. Laboratuvar Cihazları. 195 www.sahinlerkimya.com Tel: (0212) 659 54 00 pbx ULTRASON K SU BANYOLARI Laboratuvar Cihazları ULTRASON K SU BANYOLARI en yüksek kalite ultrasonic temizleyicileri dünya çap na sunmaktan gurur duyar. Ultrasonik teknoloji bir lider üreticisi olarak, Kudos yenilikçi ve patent

Detaylı

ELLE SÜT SAĞIM FAALİYETİNİN KADINLARIN HAYATINDAKİ YERİ ARAŞTIRMA SONUÇLARI ANALİZ RAPORU

ELLE SÜT SAĞIM FAALİYETİNİN KADINLARIN HAYATINDAKİ YERİ ARAŞTIRMA SONUÇLARI ANALİZ RAPORU ELLE SÜT SAĞIM FAALİYETİNİN KADINLARIN HAYATINDAKİ YERİ ARAŞTIRMA SONUÇLARI ANALİZ RAPORU Hazırlayan Sosyolog Kenan TURAN Veteriner Hekimi Volkan İSKENDER Ağustos-Eylül 2015 İÇİNDEKİLER Araştırma Konusu

Detaylı

BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9

BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9 BEBEK VE ÇOCUK ÖLÜMLÜLÜĞÜ 9 Attila Hancıoğlu ve İlknur Yüksel Alyanak Sağlık programlarının izlenmesi, değerlendirilmesi ve ileriye yönelik politikaların belirlenmesi açısından neonatal, post-neonatal

Detaylı

Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası

Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası 2007 NİSAN EKONOMİ Milli Gelir Büyümesinin Perde Arkası Türkiye ekonomisi dünyadaki konjonktürel büyüme eğilimine paralel gelişme evresini 20 çeyrektir aralıksız devam ettiriyor. Ekonominin 2006 da yüzde

Detaylı

LABORATUVARIN DÖNER SERMAYE EK ÖDEME SİSTEMİNE ETKİSİ. Prof. Dr. Mehmet Tarakçıoğlu Gaziantep Üniversitesi

LABORATUVARIN DÖNER SERMAYE EK ÖDEME SİSTEMİNE ETKİSİ. Prof. Dr. Mehmet Tarakçıoğlu Gaziantep Üniversitesi LABORATUVARIN DÖNER SERMAYE EK ÖDEME SİSTEMİNE ETKİSİ Prof. Dr. Mehmet Tarakçıoğlu Gaziantep Üniversitesi Bir etkinliğin sonucunda elde edilen çıktıyı nicel ve/veya nitel olarak belirleyen bir kavramdır.

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ 1. Adı soyadı: Sevim ÖKSÜZ İletişim Bilgileri: Adres: Doğu Akdeniz Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Fizyoterapi ve Bölümü, Mağusa-KIBRIS Tel: 0 (392) 630 2473 0 (392) 630 3067 Mail: sevim.oksuz@emu.edu.tr

Detaylı

PowerLogic Sistem Güç Ölçüm Cihaz PM700 Serisi

PowerLogic Sistem Güç Ölçüm Cihaz PM700 Serisi Güç Yönetimi PowerLogic Sistem Güç Ölçüm Cihaz PM700 Serisi 2005 Müflteri Yard m Hatt 444 30 30 TR-Hotline@schneider-electric.com www.schneider-electric.com.tr Schneider Electric markas Fonksiyonlar ve

Detaylı

ÜLKEM ZDE ÇOK LACA D RENÇL TÜBERKÜLOZ EP DEM YOLOJ S

ÜLKEM ZDE ÇOK LACA D RENÇL TÜBERKÜLOZ EP DEM YOLOJ S ÜLKEM ZDE ÇOK LACA D RENÇL TÜBERKÜLOZ EP DEM YOLOJ S Doç.Dr. Kemal TAHAO LU Süreyyapafla Gö üs Hastal klar ve Gö üs Cerrahisi Merkezi, STANBUL Çok laca Dirençli Tüberküloz (Ç D TB) ile ilgili gerek ülkemizde

Detaylı

DÜNYA EKONOMİK FORUMU KÜRESEL CİNSİYET AYRIMI RAPORU, 2012. Hazırlayanlar. Ricardo Hausmann, Harvard Üniversitesi

DÜNYA EKONOMİK FORUMU KÜRESEL CİNSİYET AYRIMI RAPORU, 2012. Hazırlayanlar. Ricardo Hausmann, Harvard Üniversitesi DÜNYA EKONOMİK FORUMU KÜRESEL CİNSİYET AYRIMI RAPORU, 2012 Hazırlayanlar Ricardo Hausmann, Harvard Üniversitesi Laura D. Tyson, Kaliforniya Berkeley Üniversitesi Saadia Zahidi, Dünya Ekonomik Forumu Raporun

Detaylı

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z

MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z MALAT SANAY N N TEMEL GÖSTERGELER AÇISINDAN YAPISAL ANAL Z Nisan 2010 ISBN 978-9944-60-631-8 1. Bask, 1000 Adet Nisan 2010 stanbul stanbul Sanayi Odas Yay nlar No: 2010/5 Araflt rma fiubesi Meflrutiyet

Detaylı

Geriatrik sendromlar. Geriatrics syndromes. Şahin S 1 Cankurtaran M 2. Özet

Geriatrik sendromlar. Geriatrics syndromes. Şahin S 1 Cankurtaran M 2. Özet Geriatrik sendromlar Ege Tıp Dergisi / Ege Journal of Medicine 49(3) Ek / Supplement: 31-37, 2010 Geriatrics syndromes Şahin S 1 Cankurtaran M 2 1 Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları Anabilim

Detaylı

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu

30 > 35. nsan Kaynaklar. > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu 30 > 35 nsan Kaynaklar > nsan Kaynaklar Yönetimi > Personel E itimleri > Personel Otomasyonu > nsan Kaynaklar Personele Göre fl De il, fle Göre Personel. stanbul Büyükflehir Belediyesi, Personele Göre

Detaylı

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif

Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif Dr. Yeflim Toduk Akifl Aile flirketleri, kararlar nda daha subjektif flirket birleflmeleri ve sat nalmalar, türkiye deki küçük iflletmelerden, dev flirketlere kadar her birinin gündeminde olmaya devam

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. çindekiler

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar ATILIM ÜNİVERSİTESİ KALİTE GÜVENCESİ YÖNERGESİ Amaç BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Madde 1 Bu Yönergenin amacı Atılım Üniversitesinin eğitim-öğretim ve araştırma faaliyetleri ile idarî

Detaylı

2008 YILI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇESİ ÖN DEĞERLENDİRME NOTU

2008 YILI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇESİ ÖN DEĞERLENDİRME NOTU 2008 YILI MERKEZİ YÖNETİM BÜTÇESİ ÖN DEĞERLENDİRME NOTU I- 2008 Mali Yılı Bütçe Sonuçları: Mali Disiplin Sağlandı mı? Maliye Bakanlığı tarafından açıklanan 2008 mali yılı geçici bütçe uygulama sonuçlarına

Detaylı

Uygulama Önerisi 2120.A1-3: Üç Ayl k Finansal Raporlama, Özel Durum Aç klamalar ve Yönetim Onaylar Konusunda ç Denetçinin Rolü

Uygulama Önerisi 2120.A1-3: Üç Ayl k Finansal Raporlama, Özel Durum Aç klamalar ve Yönetim Onaylar Konusunda ç Denetçinin Rolü Uygulama Önerileri 229 Uygulama Önerisi 2120.A1-3: Üç Ayl k Finansal Raporlama, Özel Durum Aç klamalar ve Yönetim Onaylar Konusunda ç Denetçinin Rolü Uluslararas ç Denetim Meslekî Uygulama Standartlar

Detaylı

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1

Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Deomed Medikal Yay nc l k Okumufl / Mete (Ed.) Anne Babalar için Do uma Haz rl k / Sa l k Profesyonelleri için Rehber 16.5 x 24 cm, XIV + 210 Sayfa ISBN 978-975-8882-31-1 Birinci bask Deomed, 2009. 62

Detaylı

ISPARTA VE BURDUR HUZUREVLER NDE KALAN YAfiLILARIN SOSYODEMOGRAF K DURUMLARI VE BESLENME TERC HLER

ISPARTA VE BURDUR HUZUREVLER NDE KALAN YAfiLILARIN SOSYODEMOGRAF K DURUMLARI VE BESLENME TERC HLER Turkish Journal of Geriatrics 2008; 11 (2): 82-87 ARAfiTIRMA ISPARTA VE BURDUR HUZUREVLER NDE KALAN YAfiLILARIN SOSYODEMOGRAF K DURUMLARI VE BESLENME TERC HLER ÖZ Serdal Ö ÜT 1 Mümin POLAT 2 Hikmet ORHAN

Detaylı

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir.

LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENFOMA LENFOMA NEDİR? Lenfoma lenf dokusunun kötü huylu tümörüne verilen genel bir isimdir. LENF SİSTEMİ NEDİR? Lenf sistemi vücuttaki akkan dolaşım sistemidir. Lenf yolu damarlarındaki bağışıklık hücreleri,

Detaylı

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler

ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler ISI At f Dizinlerine Derginizi Kazand rman z çin Öneriler Metin TUNÇ Seçici Olun ISI' n editoryal çal flanlar her y l yaklafl k olarak 2,000 dergiyi de erlendirmeye tabi tutmaktad r. Fakat de erlendirilen

Detaylı

ONKOLOJİDE SIK KULLANILAN İSTATİSTİKSEL YÖNTEMLER VE SAĞKALIM EĞRİLERİ

ONKOLOJİDE SIK KULLANILAN İSTATİSTİKSEL YÖNTEMLER VE SAĞKALIM EĞRİLERİ ONKOLOJİDE SIK KULLANILAN İSTATİSTİKSEL YÖNTEMLER VE SAĞKALIM EĞRİLERİ HESAPLAMA VE DEĞERLENDİRME YÖNTEMLERİ Prof. Dr. M. Özşahin Radyasyon Onkolojisi Bölümü, Lozan Üniversitesi Hastanesi, İsviçre mahmut.ozsahin@chuv.ch

Detaylı

RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com

RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com NTERNET S TES TANITIMI RAN SLÂM CUMHUR YET ANKARA KÜLTÜR MÜSTEfiARLI I WEB S TES H ZMETE AÇILDI www.irankulturevi.com ran slâm nk lâb n n 25. y ldönümü münasebetiyle hizmete aç lan ran slâm Cumhuriyeti

Detaylı

YENİ ÇALIŞMALAR IŞIĞINDA PROFİLAKSİ

YENİ ÇALIŞMALAR IŞIĞINDA PROFİLAKSİ YENİ ÇALIŞMALAR IŞIĞINDA PROFİLAKSİ Dr Nur Kır İstanbul Tıp Fakültesi 1. RETİNA GÜNLERİ İSTANBUL 2013 AREDS I Çalışması (2001) Amaç: Farklı evrelerdeki YBMD hastalarında yüksek doz antioksidan ve minerallerin

Detaylı

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER

C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER C. MADDEN N ÖLÇÜLEB L R ÖZELL KLER 1. Patates ve sütün miktar nas l ölçülür? 2. Pinpon topu ile golf topu hemen hemen ayn büyüklüktedir. Her iki topu tartt n zda bulaca n z sonucun ayn olmas n bekler misiniz?

Detaylı

Yakıt Özelliklerinin Doğrulanması. Teknik Rapor. No.: 942/7193278-00

Yakıt Özelliklerinin Doğrulanması. Teknik Rapor. No.: 942/7193278-00 Müşteri : Kozyatağı Mahallesi Sarı Kanarya Sok. No: 14 K2 Plaza Kat: 11 Kadıköy 34742 İstanbul Türkiye Konu : Seçilen Yakıt Özelliklerin Belirlenmesi için Dizel Yakıtlara İlişkin Testlerin, Doğrulanması

Detaylı

K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve

K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve ÖZEL MATRAH fiekl NE TAB ALKOLLÜ ÇK SATIfiLARINDA SON DURUM H.Hakan KIVANÇ Serbest Muhasebeci Mali Müflavir I. G R fi K atma de er vergisi, harcamalar üzerinden al nan vergilerin en geliflmifl ve modern

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog

DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog DEĞERLENDİRME NOTU: Mehmet Buğra AHLATCI Mevlana Kalkınma Ajansı, Araştırma Etüt ve Planlama Birimi Uzmanı, Sosyolog KONYA KARAMAN BÖLGESİ BOŞANMA ANALİZİ 22.07.2014 Tarihsel sürece bakıldığında kalkınma,

Detaylı

6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN

6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN GEOMETR Geometrik Cisimler Uzunluklar Ölçme 6. SINIF MATEMAT K DERS ÜN TELEND R LM fi YILLIK PLAN 1. Prizmalar n temel elemanlar n belirler. Tabanlar n n karfl l kl köflelerini birlefltiren ayr tlar tabanlara

Detaylı

Do algaz ve LPG çin. Gaz Yak tl Brülörler. ALG Serisi 30-1.200 kw. GARANTi

Do algaz ve LPG çin. Gaz Yak tl Brülörler. ALG Serisi 30-1.200 kw. GARANTi o algaz ve LPG çin Gaz Yak tl Brülörler ALG Serisi -. kw GARANTi ALG Serisi Gaz Brülörleri leri Teknoloji Gaz brülörleri uzun süreli testler sunucunda gaz konusunda deneyimli uzmanlar taraf ndan gelifltirildi.

Detaylı

Kayseri Büyükflehir Belediyesi Huzurevindeki Yafll lar n Yaflam Kalitesi

Kayseri Büyükflehir Belediyesi Huzurevindeki Yafll lar n Yaflam Kalitesi KL N K ÇALIfiMA/RESEARCH ARTICLE Akad Geriatri 2011; 3: 35-40 Gelifl Tarihi/Received: 15/04/2010 - Kabul Edilifl Tarihi/Accepted: 28/07/2010 Kayseri Büyükflehir Belediyesi Huzurevindeki Yafll lar n Yaflam

Detaylı

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR

ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR ÇOCUK ve ERGENL KTE GUATR GUATR NED R? Bu kitapç n içeri i Çocuk Endokrinolojisi ve Diyabet Derne i nin web sitesinden faydalan larak haz rlanm flt r. www.cocukendokrindiyabet.org Tiroid bezi Guatr Tiroid

Detaylı

MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ AKADEMİK DEĞERLENDİRME VE TEŞVİK ESASLARI

MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ AKADEMİK DEĞERLENDİRME VE TEŞVİK ESASLARI I. AMAÇ ve KAPSAM MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ AKADEMİK DEĞERLENDİRME VE TEŞVİK ESASLARI Madde 1. Bu esasların amacı, Atatürk Üniversitesi Mühendislik Fakültesi öğretim elemanlarının ulusal ve uluslararası düzeyde

Detaylı

MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ ÖĞRETİM ELEMANLARININ YURTİÇİ VE YURTDIŞI GÖREVLENDİRME YÖNERGESİ

MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ ÖĞRETİM ELEMANLARININ YURTİÇİ VE YURTDIŞI GÖREVLENDİRME YÖNERGESİ MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ ÖĞRETİM ELEMANLARININ YURTİÇİ VE YURTDIŞI GÖREVLENDİRME YÖNERGESİ MART 2016 MUSTAFA KEMAL ÜNİVERSİTESİ ÖĞRETİM ELEMANLARININ YURTİÇİ VE YURTDIŞI GÖREVLENDİRME YÖNERGESİ BİRİNCİ

Detaylı

GALATA YATIRIM A.Ş. Halka Arz Fiyat Tespit Raporu DEĞERLENDİRME RAPORU SAN-EL MÜHENDİSLİK ELEKTRİK TAAHHÜT SANAYİ VE TİCARET A.Ş.

GALATA YATIRIM A.Ş. Halka Arz Fiyat Tespit Raporu DEĞERLENDİRME RAPORU SAN-EL MÜHENDİSLİK ELEKTRİK TAAHHÜT SANAYİ VE TİCARET A.Ş. 22-11-2013 Fiyat Tespit Raporu DEĞERLENDİRME RAPORU İş bu rapor, Galata Yatırım A.Ş. tarafından, Sermaye Piyasası Kurulu nun 12/02/2013 tarihli ve 5/145 sayılı kararında yer alan; payları ilk kez halka

Detaylı

SOSYAL filevsell K ÖLÇE (S Ö)

SOSYAL filevsell K ÖLÇE (S Ö) Özgün ad : The Social Functioning Scale Birchwood M, Smith J, Cochrane R, Wetton S, Copestake S, The Secial Functioning Scale. The development and validation of a new scale of social adjustment for use

Detaylı

F inans sektörleri içinde sigortac l k sektörü tüm dünyada h zl bir büyüme

F inans sektörleri içinde sigortac l k sektörü tüm dünyada h zl bir büyüme S GORTA KOM SYON G DER BELGES mali ÇÖZÜM 171 Memifl KÜRK* I-G R fi: F inans sektörleri içinde sigortac l k sektörü tüm dünyada h zl bir büyüme göstermifltir. Geliflmifl ekonomilerde lokomotif rol üstlenen

Detaylı

TMS 19 ÇALIfiANLARA SA LANAN FAYDALAR. Yrd. Doç. Dr. Volkan DEM R Galatasaray Üniversitesi Muhasebe-Finansman Anabilim Dal Ö retim Üyesi

TMS 19 ÇALIfiANLARA SA LANAN FAYDALAR. Yrd. Doç. Dr. Volkan DEM R Galatasaray Üniversitesi Muhasebe-Finansman Anabilim Dal Ö retim Üyesi 1 2. B Ö L Ü M TMS 19 ÇALIfiANLARA SA LANAN FAYDALAR Yrd. Doç. Dr. Volkan DEM R Galatasaray Üniversitesi Muhasebe-Finansman Anabilim Dal Ö retim Üyesi 199 12. Bölüm, TMS-19 Çal flanlara Sa lanan Faydalar

Detaylı

Kayseri de 6-18 yafl grubu çocuklarda antropometrik ölçümlerden türetilen referans de erler

Kayseri de 6-18 yafl grubu çocuklarda antropometrik ölçümlerden türetilen referans de erler Türk Aile Hek Derg 200; (1): 4-5 www.turkailehekderg.org Letter to the Editor doi:.23/tahd.0.04 Kayseri de -1 yafl grubu çocuklarda antropometrik ölçümlerden türetilen referans de erler Say n Editör, Kayseri

Detaylı

Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet. Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1

Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet. Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1 Proje Yönetiminde Toplumsal Cinsiyet Türkiye- EuropeAid/126747/D/SV/TR_Alina Maric, Hifab 1 18 Aral k 1979 da Birle mi Milletler Genel cinsiyet ayr mc l n yasaklayan ve kad n haklar n güvence alt na alan

Detaylı

EGZERSİZ REÇETESİNİN GENEL PRENSİPLERİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ

EGZERSİZ REÇETESİNİN GENEL PRENSİPLERİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ EGZERSİZ REÇETESİNİN GENEL PRENSİPLERİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ EGZERSİZ REÇETESİ? Egzersiz reçetesi bireylere sistematik ve bireyselleştirilmiş fiziksel aktivite önerileri yapılmasıdır. EGZERSİZ REÇETESİNİN GENEL

Detaylı

Dr. Erdal DUMAN. Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı. Şair Eşref Bulvarı No:65 Alsancak İzmir. Tel: 0232-4642932. www.erdalduman.

Dr. Erdal DUMAN. Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı. Şair Eşref Bulvarı No:65 Alsancak İzmir. Tel: 0232-4642932. www.erdalduman. Dr. Erdal DUMAN Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Şair Eşref Bulvarı No:65 Alsancak İzmir Tel: 0232-4642932 www.erdalduman.com Söylenceler Erkeklerde osteoporoz olmaz Diyet yapınca vücuttaki

Detaylı

İSTANBUL KEMERBURGAZ ÜNİVERSİTESİ BURS YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

İSTANBUL KEMERBURGAZ ÜNİVERSİTESİ BURS YÖNERGESİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar İSTANBUL KEMERBURGAZ ÜNİVERSİTESİ BURS YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç: Madde 1. (1) Bu yönergenin amacı, İstanbul Kemerburgaz Üniversitesinin önlisans, lisans ve lisansüstü

Detaylı

MADDE 3 (1) Bu Yönetmelik, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 14 ve 49 uncu maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

MADDE 3 (1) Bu Yönetmelik, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 14 ve 49 uncu maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır. AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ YABANCI DİLLER YÜKSEKOKULU EĞİTİM, ÖĞRETİM VE SINAV YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı Ağrı İbrahim Çeçen

Detaylı

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i

DR. NA L YILMAZ. Kastamonulular Örne i I DR. NA L YILMAZ HEMfiEHR K ML Kastamonulular Örne i II Yay n No : 2039 Sosyoloji : 1 1. Bas - Ekim 2008 - STANBUL ISBN 978-975 - 295-936 - 1 Copyright Bu kitab n Türkiye deki yay n haklar BETA Bas m

Detaylı

ERGENL K ve BÜYÜME HORMONU EKS KL

ERGENL K ve BÜYÜME HORMONU EKS KL Hasta Rehberi Say 3 ERGENL K ve BÜYÜME HORMONU EKS KL Orta kolayl kta okunabilir rehber Ergenlik ve Büyüme Hormonu Eksikli i - Say 3 (A ustos 2006 da güncellenmifltir) Bu rehber Reading Üniversitesi, Sa

Detaylı

B anka ve sigorta flirketlerinin yapm fl olduklar ifllemlerin özelli i itibariyle

B anka ve sigorta flirketlerinin yapm fl olduklar ifllemlerin özelli i itibariyle B anka ve sigorta flirketlerinin yapm fl olduklar ifllemlerin özelli i itibariyle bu ifllemlerin üzerinden al nan dolayl vergiler farkl l k arz etmektedir. 13.07.1956 tarih 6802 say l Gider Vergileri Kanunu

Detaylı

Suç Duyurusu: Dilovası = Sanayi = Hava Kirliliği = Akciğer Kanseri? / Onur Hamzaoğlu

Suç Duyurusu: Dilovası = Sanayi = Hava Kirliliği = Akciğer Kanseri? / Onur Hamzaoğlu Suç Duyurusu: Dilovası = Sanayi = Hava Kirliliği = Akciğer Kanseri? / Onur Hamzaoğlu Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Uluslararası Kanser Araştırmaları Ajansı(UKAA), 17 Ekim 2013 tarihinde, hava kirliliğinin

Detaylı