4/26/2016. Bölüm 7: Elektriksel Özellikler. Malzemelerin Elektriksel Özellikleri. Elektron hareketliliği İletkenlik Enerji bant yapıları

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "4/26/2016. Bölüm 7: Elektriksel Özellikler. Malzemelerin Elektriksel Özellikleri. Elektron hareketliliği İletkenlik Enerji bant yapıları"

Transkript

1 Bölüm 7: Elektriksel Özellikler CEVAP ARANACAK SORULAR... Elektriksel iletkenlik ve direnç nasıl tarif edilebilir? İletkenlerin, yarıiletkenlerin ve yalıtkanların ortaya çıkmasında hangi fiziksel süreçler bulunmaktadır? Metallerin iletkenliği kusurlardan, ısıdan ve deformasyon oluşumundan nasıl etkilenmektedir? Yarıiletkenlerin iletkenliği kusurlardan ve ısıdan nasıl etkilenmektedir? Malzemelerin Elektriksel Özellikleri Elektron hareketliliği İletkenlik Enerji bant yapıları 1 2 Ohm Yasası: Potansiyel fark (volt = J/C) C = Coulomb iletkenlik, s (özdirencin tersi, r) Elektriksel İletkenlik V = I R Direnç (Ohm) Akım (amper = C/s) özdirenç, r: malzeme boyutundan ve biçiminden bağımsız olan bir özelliktir RA Akımın geçtiği yüzey alanı l Akımın aldığı yol 1 Elektriksel Özellikler Hangisi daha büyük dirence sahiptir? D 2D Borudan akan suya benzer Direnç boyut ve biçime bağlıdır 2 R 1 2 D 8 2 D 2 2 R 2 2D 2 D R

2 İlave tanımlar J = s Tanımlar <= Ohm yasasını gösteren bir başka yol akık akım I J akım yoğunluğu yüzey alanı A elektrik alan potansiyeli = V / J = s (V / ) Elektron akışı iletkenlik voltaj farkı 5 Örnek : iletkenlik problemi Potansiyel farkın < 1.5 V olması için en küçük çap nedir? Cu tel 100 m I = 2.5 A + 2 D m Bu eşitlikten çap D > 1.87 mm olarak bulunur V V R As I < 1.5 V 2.5 A 6.07 x 10 7 (Ohmm) 1 (Cu için bilinen) 6 Katı malzemelerin elektriği iletmelerine göre sınıflandırmanın ilk yolu üçe ayırmaktır: 1) İletkenler, 2) Yarıiletkenler, ve 3) Yalıtkanlar: Metaller iyi iletkendirler, iletkenlikleri yaklaşık 10 7 ( Ωm) 1 (iletken) civarındadır. İletkenlik: karşılaştırma Oda sıcaklığı değerleri (Ohmm) 1 = ( m) 1 METALLER iletkenler Gümüş 6.8 x 10 7 Bakır 6.0 x 10 7 Demir 1.0 x 10 7 SERAMIKLER Cam Beton 10 9 Aluminyum oksit <10 13 Az sayıdaki çok düşük iletkenliğe sahip malzemelerde, bu değer ile ( Ωm) 1 arasındadır. Bunlara Yalıtkanlar denir. Orta derecede iletkenliğe sahip malzemelerin iletkenlikleri, 10 6 ile 10 4 ( Ωm) 1 arasında değişir ve Yarıiletkenler olarak adlandırılırlar. 7 Silikon 4 x 10 4 Germanyum 2 x 10 0 GaAs 10 6 yarıiletkenler POLİMERLER Polistiren <10 14 Polietilen yalıtkanlar 8 2

3 Oda sıcaklığındaki metal, seramik, polimer ve yarıiletken malzemelerin elektriksel iletkenlik aralıkları. Elektriksel iletim Elektriksel alan etkisinde elektriksel yük taşıyıcılarının uzak mesafeli hareketleri sonucu oluşur. Elektriksel yük farklı şekillerde taşınabilir Metaller: Valans elektronlar () kutuptan (+) kutba doğru kolayca hereket eder. Kovalan bağlı malzemeler: Yarı iletken veya yalıtkanlarda elektronun hareket edebilmesi için kovalan bağın kırılması ve elektronun kopması gereklidir. Elektron (+) kutba doğru gittiğinden eksi yük taşıyıcı Elektron (+) kutba doğru gittiğinden eksi yük taşıyıcı Elektron deliği () yönden gelen bir elektronla doldurulduğundan (+) yük taşıyıcı

4 İyonsal bağlı malzemeler: İyonların yayınması (difüzyonu) gereklidir. (sıvı eriyiklerde görülür) Elektron Hareketi Bir elektrik alan uygulandığında, serbest elektronlar (negatif yüklü olmaları nedeniyle) alanın ters yönünde hızlanarak harekete geçerler. Kuantum mekaniğine göre, kusursuz bir kristalde atomlarla hızlanan elektronlar arasında herhangi bir etkileşim söz konusu değildir. Bu koşullar altında tüm elektronların elektrik alan uygulandığı sürece hızlanacağı ve akımın zamana bağlı olarak sürekli artacağı söylenebilir Elektron Hareketi Ancak, belirli bir elektrik alan uygulandığında akımın sabit bir değere kadar ulaşabildiğini biliyoruz. Bu durum, sürtünme benzeri kuvvetlerin varlığını gösterir. Bu kuvvetler kristal yapıdaki: yabancı atomlar, boş köşeler, arayer atomları, dislokasyonlar, ve atomların ısıl titreşimlerinden kaynaklanmaktadır. Elektron Hareketi Her sapma elektron hareketinde değişime ve kinetik enerji kaybına neden olur. Neticede, elektrik alanın tersi yönündeki net elektron hareketi sonucunda taşınan yük miktarı elektrik akımı demektir

5 Elektron Hareketi Sürüklenme hızı (v d ): uygulanan elektrik alan etkisiyle yönlenen elektronların ortalama hızı. Elektriksel alan ile orantılıdır: Sıcaklık etkisinde kristal içindeki atomlar titreştikçe, hareket halindeki elektronlar titreşim yapan bu atomlara çarpar. Özgül İletkenlik : σ=n.q.µ e µ e : Elektron hareket yeteneği, m 2 /V.s : Elektrik alan potansiyeli n : Birim hacimdeki aktif halde olan elektron sayısı q : Elektriksel yük(1.6x10 19 C) Sıcaklığın elektriksel dirence etkisi Elektronların hareketi için en ideal ortam ısıl titreşimlerin olmadığı (minimum enerjili) 0 o K de kusursuz kristallerdir. o T o : 0 o K deki özdirenç T : T sıcaklığındaki özdirenç

6 Süperiletkenler T = T c olduğunda ısıl titreşimler etkisiz olur ve direnç aniden azalarak sıfıra düşer, malzeme süper iletken olur. Özdirenç Elektriksel direnci etkileyen faktörler Kristal içinde hareket eden elektronlar; dislokasyonlar, boşluklar, yabancı katkı atomları ve herhangi başka kafes kusurlarıyla çarpışırlar. metal süper iletken 0 T c Sıcaklık ( o K) CuNi alaşımlarında özdirencin bileşimle değişimi Özdirenç 5 1 Cu %0 %50 %100 Ni

7 Elektronların Enerji Bant Yapıları Enerji bandı modeli elektriksel iletkenliği açıklamada önemlidir. İletken, yarıiletken, ve birçok yalıtkan malzemelerde, sadece elektriksel iletkenlik bulunur (iyonsal iletkenlik bulunmaz), ve bu elektriksel iletkenliğin büyüklüğü büyük oranda iletkenlik sürecine dahil olan elektron sayısına bağlıdır: Ancak, tüm atomların her bir elektronu elektrik alan içerisinde yönlenmez. Elektronların Enerji Bant Yapıları Bir malzemede elektriksel iletkenliği sağlayan elektron sayısı: Elektronların durumuna (bağlı/serbest) veya enerji seviyelerine, ve Bu seviyelerin ne kadarının elektronlar tarafından doldurulduğuna bağlıdır. Bu konu oldukça karmaşık ve kuantum mekaniği prensiplerini içermesi nedeniyle bu ders konusu kapsamı dışındadır; bu nedenle bazı kavramları ihmal edip kalanları basitleştirilecektir Elektronların Enerji Bant Yapıları Hatırlatma: Her bir atomun elektronlar tarafından doldurulan ayrı enerji seviyeleri mevcuttur. Bu elektronlar kabuk ve altkabuklarda dizilirler. Kabuklar sayılarla (1, 2, 3, gibi), altkabuklar ise harflerle gösterilirler (s, p, d, ve f ). Her s, p, d, ve f altkabuğu için, sırasıyla, 1, 3, 5, ve 7 seviye vardır. Atomların büyük çoğunluğunda elektronlar ilk olarak en düşük enerji seviyesini doldururlar. Her enerji seviyesinde birbirinin tersi istikametinde dönen en fazla 2 elektron bulunur (Pauli prensibi). Tek atomdaki elektron dağılımı enerji seviyelerinin düzenini gösterir. 27 Bir katının, çok sayıda (N adet) bireysel atomun düzenli bir atomsal diziliş oluşturmak üzere bağlanarak biraraya gelmesi sonucu oluşan kristal yapılı malzeme olduğu düşünülürse; Her atomun birbirinden görece uzak olması, birbirinden bağımsız olduğu ve farklı atomsal enerji düzeylerine sahip olacağı elektron diziliminin yalıtılmış gibi olduğunu gösterir. Ancak, atomlar belirli bir yakınlığa geldiklerinde, elektronlar komşu atomun elektronları ve çekirdeğini etkiler. Bu etki atomsal yapıda elektronların gruplara bölünmüş halde birbirine yaklaşmasına ve elektron enerji bandı oluşturmasına neden olur. 28 7

8 Elektronların Enerji Bant Yapıları Bölünmenin derecesi atomlar arası mesafeye bağlı olup en dıştaki elektron kabuklarından başlar (atomlar biraraya geldiklerinde ilk olarak uyarılanlar onlardır). Her bantta enerji seviyeleri ayrık fakat aralarındaki fark sonsuz küçüklüktedir. Bundan dolayı bir bant içine çok sayıda elektron yerleşebilir. Bant Yapısı Denge mesafesinde, bant oluşumu çekirdeğe en yakın olan altkabuklarda oluşmayabilir. Ayrıca, komşu bantlar arasında aralıklar meydana gelebilir. Bant aralıkları içerisindeki enerji seviyelerinde elektron bulunmaz. Elektron enerjisinin atomlar arası mesafe ile değişimini 12 atom içeren bir tane için gösteren şema. 29 Katılardaki elektron yapılarının geleneksel gösterimi Denge mesafesi Atomlararası mesafe 30 0 K sıcaklıkta 4 farklı yapıda bant oluşumu mümkündür. Bir katının elektriksel özellikleri elektron bant yapıları ile doğrudan ilişkilidir: En dıştaki elektron bantlarındaki diziliş ve, Elektronlarla doldurulma şekilleri. Birincisi, en dıştaki bandın kısmen elektronla dolu olma durumu 0 K sıcaklıkta en son dolan (en üstteki) enerji seviyesine Fermi enerji seviyesi denir. Bu enerji bandı oluşumu, sadece s valans elektronuna sahip olan bazı metallerde (bakır gibi) görülür. Her bakırda sadece bir adet 4s elektronu bulunur; yani kapasitesinin yarısı kadar elektron içerir. Bakır gibi bazı metallerin elektron bant yapılarında, dolu seviyelerle aynı hatta daha üst düzeylerde boşluklar bulunabilir

9 İkinci tür bant yapısında, dolu bir bant ile boş bant arasında boşluk bulunur. Ve yine metallerde görülür. Magnezyum bu tür bant yapısına sahiptir. Her Mg atomu (izole edilmiş halde olan) iki adet 3s elektrona sahiptir. Ancak, katı oluştuğunda, 3s ve 3p bantları çakışır. Diğer iki bant yapısı benzerdir; elektronlarla dolu bir bant (valans bandı) ile boş bir iletim bandı arasında bir enerji boşluğu bulunmaktadır. Saf malzemeler, bu boşluğa karşılık gelen enerji seviyelerinde elektron içermeyebilirler. Bu iki tür bant yapısının arasındaki fark enerji boşluğunun büyüklüğünden kaynaklanmaktadır; Yalıtkanlarda, bant boşluğu büyük, Yarıiletkenlerde dardır. Magnezyum benzeri elektron bant yapılarına sahip metallerde görülen, dıştaki dolu ve boş bantların çakışma durumu. (a) Yalıtkanlarda elektron bant yapısı; dolu valans bandı boş olan iletim bandından nispeten büyük bir bant aralığı ile ( >2eV) ayrılmıştır. (b) Yarıiletkenlerin elektron bant yapıları da, yalıtkanlarınkiyle aynıdır, sadece bant boşluğu daha dardır (<2 ev). 33 (a yalıtkan) (b yarıiletken) 34 Bant yapıları Metaller: Bir elektronun serbest hale gelmesi için, E f seviyesinin üzerinde ve boş bir enerji seviyesine doğru yönlendirilmesi gerekir. Metallerde üst düzeyleri dolduran elektronların (E f ) çok yakınında boş enerji düzeyleri bulunur. Böylece bu elektronlar çok az bir enerji ile üstteki boş banda yükseltilebilir. Genellikle, bir elektrik alan tarafından sağlanan enerji çok sayıda elektronun iletim bandına geçmesi için yeterlidir. (a) Metal (bakır yarı dolu enerji bandı (b) Metal (magnezyum 3s ve 3p bantları çakışık) (c) Yalıtkan (dolu valans bandı büyük bir aralıkla iletim bandından ayrılır) (d) Yarı iletken (dolu valans bandı küçük bir aralıkla iletim bandından ayrılır) (Elektron geçişinin öncesi ve sonrası)

10 İletkenlik & Elektron Geçişi Metaller (İletkenler): metallerde boş enerji seviyeleri ile dolu seviyeler birbirine çok yakındır. Kısmen dolu bant Çakışan bantlar ısıl enerji elektronların üst seviyelerdeki boş bantlara doğru hareket etmesini sağlar metallerde iki tip bant yapısı mevcuttur kısmen dolu dolu bant ile çakışan boş bant Enerji boş bant kısmen dolu bant dolu bant BOŞLUK Dolu seviyeler Enerji Dolu seviyeler boş bant dolu bant dolu bant 37 Enerji Bant Yapıları: Yalıtkanlar & Yarıiletkenler yalıtkanlar: geniş bant aralığı (> 2 ev) aralıktan atlayabilen az sayıda elektron Enerji boş iletim bandı Dolu seviyeler BOŞLUK dolu valans bandı dolu bant yarıiletkenler: dar bant aralığı (< 2 ev) daha fazla sayıda atlayan elektron Enerji? Dolu seviyeler boş iletim bandı BOŞLUK dolu valans bandı dolu bant 38 Enerji Bant Yapıları: Yalıtkanlar & Yarıiletkenler Elektronlar serbest hale gelmek ve iletim bandına ulaşmak için bant boşluğunu aşmaları gerekir. Bu ise ancak bant boşluk enerjisi kadar enerjinin elektrona verilmesi ile mümkün olabilir, E g. Enerji Bant Yapıları: Yalıtkanlar & Yarıiletkenler Sıcaklık (ısıl enerji) ile harekete geçirileren iletim bandına ulaşan elektron sayısı boş bant enerji aralığı na olduğu kadar sıcaklığa da bağlıdır. Belirli bir sıcaklıkta, boş bant enerji aralığının E g büyüklüğü valans elektronun iletim bandına atlama olasılığı ile ters orantılıdır. Bu nedenle çok az sayıda elektron iletkenlik sağlar. Diğer bir deyişle, büyük bant boşluğu, düşük iletkenlik anlamına gelir (sıcaklık değişimi söz konusu olmaması durumunda)

11 Enerji Bant Yapıları: Yalıtkanlar & Yarıiletkenler Yani, yarıiletkenler ile yalıtkanlar arasındaki farkın nedeni bant boşluğunun genişliğinden kaynaklanır; Yarıiletkenlerde dar iken Yalıtkan malzemelerde nispeten daha geniştir. Sıcaklık artışı bir yarıiletkende de veya bir yalıtkanda da elektronları hareketlendirecek bir ısıl enerji artışına yol açar. Böylece daha fazla elektron iletim bandına geçebilir ve iletkenlik artar. Yalıtkanlarda ve Yarıiletkenlerde Yük Taşıyıcılar İki tür elektriksel yük taşıyıcı vardır: Serbest Elektron negatif yük iletim bandı içinde Elektron Deliği pozitif yük valans bandı içindeki boşalan elektron seviyesi Farklı hızlarda hareket ederler HAS KATKILI NTipi PTipi

12 Has Yarıiletkenler Has yarıiletkenler elektron bant yapısı, 0 K de, tam dolu valans bandı ile görece dar bir yasak bandın ayırdığı boş iletim bandından meydana gelir. Genellikle yasak bant genişliği 2 ev tan küçüktür. En önemli yarıiletkenler periyodik cetvelin IV. grubunda bulunan silikon (Si) ve germanyum (Ge). Bunların bant boşluk enerjileri, sırasıyla, 1.1 ve 0.7 ev tur. Her ikisi de kovalan bağlı olup elmas kübik veya kompleks kübik kafese sahiptir. Has Yarıiletkenler Bunlara ek olarak birçok has yarıiletken mevcuttur Periyodik cetvelde IIIA ve VA grupları, (Ör: galyum arsenit (GaAs) ve indiyum antimonit (InSb)) has yarıiletken oluştururlar; bunlara III V bileşikleri adı verilir. IIB ve VIA grup elemanlarının oluşturduğu bileşikler de yarıiletken özellik gösterirler (Ör: kadmiyum sulfit (CdS) ve çinko tellur (ZnTe)) Has Yarıiletkenler Saf yarıiletkenler: Ör: silikon & germanyum Grup IVA malzemeleri Bileşik haldeki yarıiletkenler IIIV bileşikleri Ör: GaAs & InSb IIVI bileşikleri Ör: CdS & ZnTe Bileşenlerin elektronegatiflikleri arasındaki fark büyüdükçe boş bant genişliği de artar Has Yarıiletkenlik: Elektron ve Elektron Deliği Hareketi Has yarıiletkenlerde, iletim bandına atlayan her elektron, kovalan bağlarda bir elektron kaybı demektir. (Valans banttaki eksik elektron, bant planında görülmektedir.)

13 Has Yarıiletkenlik: Elektron ve Elektron Deliği Hareketi Elektrik alan etkisi altında, kristal kafes içinde ortaya çıkan elektron deliği, bağlarını kopararak harekete geçen diğer valans elektronlar tarafından doldurulduğu için hareket ettiği düşünülebilir. Bu delik pozitif yük taşıyıcı durumundadır. Taşıdığı yükün ise elektron ile aynı mertebede fakat ters işaretli olduğu kabul edilmektedir (+1.6x10 19 Coulomb). Nitekim, elektrik alan etkisinde, harekete geçen elektronlar ve delikler ters yönde hareket ederler. Ayrıca, her ikisi de hareketleri sırasında, kafes içerisinde bulunan kusurlar nedeniyle yollarından saparlar. 49 Has Yarıiletkenlik: Elektron ve Elektron Deliği Hareketi Elektron ve Elektron Deliği: valans elektronu Elektrik alan yok Si atomu Elektriksel İletkenlik : s n e elektron delik çifti oluşumu e Elektrik alan var p e # delik/m 3 # elektron/m3 elektron hareket yeteneği Electrical charge (1.6x10 19 Coulomb) h + elektron delik çifti hareketi Elektrik alan var delik hareket yeteneği 50 + Has İletkenlik ni e s n e Yük Taşıyıcı Sayısı Ör: GaAs (Gallium Arsenide) 10 6 ( m) (1.6x10 C)( m /V s) e e p e has yarıiletkenlerde n = p = n i s = n i e ( e + h ) h GaAs için n i = 7.0 x m 3 h Saf Silikon: T arttıkça s artar metallerin aksi!!!! Has Yarıiletkenler: İletkenlik vs T n i e e h n i e E gap / kt malzeme Si Ge GaP CdS bant aralığı (ev) Selected values from Table 18.3, Callister & Rethwisch 8e. 51 Adapted from Fig , Callister & Rethwisch 8e

14 KATKILI Yarıiletkenler: Hemen hemen tüm ticari yarıiletkenler katkılıdır. Bunlarda, çok düşük konsantrasyonlarda olsa da katkı elemanı sayesinde ortaya çıkan fazladan elektronlar veya boşluklar elektriksel davranışı belirler. HAS KATKILI NTİPİ PTİPİ ntipi Katkılı Yarıiletken. ptipi Katkılı Yarıiletken ntipi Katkılı Yarıiletkenlik: Fazlalık haldeki bağ kurmamış elektron Bir Si atomunun herbiri komşu Si atomu ile kovalan bağlarla bağlı 4 adet elektronu bulunmaktadır. HAS KATKILI Valans elektron sayısı 5 olan bir katkı elemanının Si atomları ile yer değiştirdiği düşünülürse. Katkı elemanındaki beş valans elektronunun dört tanesi bağ kurmada görev almaktadır. Çünkü komşu atomlarla en fazla dört adet bağ kurabilmektedir. NTipi PTipi Fazlalık halde kalan bağ kurmamış elektron ise zayıf elektrostatik çekim kuvvetleri ile katkı elemanı civarında gevşek olarak bağlıdır. 55 Bu elektronun bağ enerjisi görece küçüktür (0.01 ev civarında); bundan dolayı, katkı elemanından kolayca ayrılarak serbest hale geçer ve iletkenlik sağlar

15 Gevşek olarak bağlı bulunan her bir elektronun, iletim bandının hemen altında bulunan yasak bant içerisine düşen bir enerji seviyesi bulunmaktadır. Bu elektronu iletim bandına atlatarak iletkenlik sağlayabilmek daha kolay olduğu için has yarıiletkenlere göre daha büyük iletkenliğe sahiptirler. Fazla elektronların hareketi söz konusu olduğundan elektron boşluğu bulunmaz. Katkı elemanı çevresindeki elektronların tümü iletim bandına atladığında oluşacak en büyük katkılı iletkenlik: s n e e HAS KATKILI NTipi PTipi ptipi Katkılı Yarıiletkenlik: Silikon veya germanyum atomları, üç değerlikli, aluminyum, boron, ve galyum gibi Grup IIIA elemanı ile yerdeğiştirdiğinde tersi bir etki görülür. Eksik elektron nedeniyle oluşan bağ eksikliğine elektron deliği denir. ptipi Katkılı Yarıiletkenlik: () kutup yönünde hareket eden elektron deliğinin davranışı ntipi iletkenlerde hareket eden elektrona benzer. Elektron deliğinin () kutba doğru hareketinden dolayı (+) yük taşıyıcı adını alır. Bu şekilde oluşan yarıiletkene; Elektriksel alan etkisinde () kutba yakın bir elektron yerinden koparak elektron deliğini doldurur. Sonuç olarak, elektron ve delik yerdeğiştirmiş olurlar

16 ptipi Katkılı Yarıiletkenlik: Elektron deliğinden dolayı valans enerji bandında boş bir enerji düzeyi bulunmaktadır Bandın içinden bir elektronu (+) kutba daha yakın olan elektron deliğine yerleştirmek için E kadar enerji (alıcı enerjisi) vermek gerekir. ptipi Katkılı Yarıiletkenlik: Ancak bu enerji bir elektronu serbest hale getirmek için yeterli değildir. Ntipi kadar olmasa da Ptipi katkılı iletkenlik yanında, has iletkenlik ihmal edilebilir. Dolan elektron deliği sayısı en fazla katkı elemanı sayısı kadar olabilir (Alıcı doyma durumu). Bu durumda en büyük katkılı iletkenlik elde edilir s p e h HasKatkılı İletkenlik Karşılaştırması has: saf Si # elektron = # delik (n = p) katkılı: katkı elemanları sayesinde ortaya çıkan fazla elektronlar veya delikler ile iletkenlik sağlanır n p ntipi katkılı: (n >> p) s n e e Fosfor atomu Elektrik alan yok delik iletim elektronu valans elektronu Si atomu ptipi katkılı: (p >> n) Boron atomu s p e h Elektrik alan yok 63 Has Yarıiletkenlerde İletkenlik ile Sıcaklık İlişkisi Elektron ve delik konsantrasyonu sıcaklıkla birlikte artar (artan ısıl enerji daha fazla valans elektronunun iletim bandına atlayabilmesini sağlar). Yarıiletkenlerde de sıcaklık arttıkça ortamın direnci artar ancak yük taşıyıcı sayısındaki büyük artış, dirençteki artışın iletkenlik üzerinde oluşturacağı olumsuz etkiyi örter. Ge daki taşıyıcı konsantrasyonu Si dan büyüktür (germanyumun boş bant genişliği daha küçüktür)

17 Katkılı Yarıiletkenlerde İletkenlik ile Sıcaklık İlişkisi Elektriksel İletkenlik Sıcaklık İlişkisi Has yarı iletken Si (kesikli çizgi) ve m 3 donör empürite (P) ile katkılanmış ntipi Si için elektron konsantrasyonusıcaklık ilişkisi Düşük sıcaklıklarda: P donör seviyesindeki elektronları, iletim bandına atlatacak ısıl enerji yeterli değildir. Orta sıcaklıklarda: malzeme ntipi yarı iletkendir. Ve elektron konsantrasyonu sabittir. İletim bandındaki elektronlar fosfor verici seviyesinden uyarılır. Elektron konsantrasyonu yaklaşık olarak P miktarına (10 21 m 3 ) eşit olduğundan, neredeyse fosfor atomlarının tamamı iyonize olmuştur (yani bütün elektronları iletkenliğe katılır). Yüksek sıcaklıklarda: Yarı iletken, has yarı iletken özellikleri kazanır. Yani, artan sıcaklıkla yasak bant aralığını geçen has yük taşıyıcı sayısı önce verici sayısına eşitlenir, daha sonra verici taşıyıcı sayısını aşar. E g / 2kT 0 e e ( Eg Ed )/ kt 0 kt 0 e E ac / lnσ Elektriksel İletkenlik Sıcaklık İlişkisi E g / 2kT 0 e Eg Egim 2k (has yarıiletkenler için) E g 1 ln ln 0 2k T Taşıyıcılar azalmış bölge ( Eg Ed ) Egim k Eac Egim k 1/T (ntipi katkılı yarıiletkenler için) (ptipi katkılı yarıiletkenler için) Yarıiletken Cihazlar: pn Doğrultucu Birleşim (Diyot Rectifying Junction) Sadece tek yönlü elektron akışına izin verir (Örn., alternatif akımı doğru akıma çevirmede kullanışlıdır). Uygulanmış potansiyel yok: Net akım debisi yok İleri gerilim (forward bias): Taşıyıcılar ptipi ve ntipi bölgelerden akarlar; boşluk ve elektronlar pn bağlantısında yeniden biraraya gelir; akım gerçekleşir Ters gerilim (reverse bias): Taşıyıcılar pn bağlantısından uzağa akarlar; bağlantı bölgesi taşıyıcıları azalır; az akım gerçekleşir + ptype ptype + ntype ntype + ptype ntype

18 Doğrultucu Birleşim Özellikleri Birleşmeli Transistörler 1. Birleşim 2. Birleşim Delinme Ters gerilim İleri gerilim Voltaj, V Geri İleri Akım, I Geri İleri Zaman Giriş voltajı İleri gerilim voltajı Giriş voltajı Çıkış voltajı Yük Çıkış voltajı Ters gerilim voltajı Zaman Zaman Zaman 69 Emitter:Yayıcı Base: Ana Collector:Toplayıcı 70 Özet Elektriksel iletkenlik ve özdirenç: malzeme özellikleridir geometriden bağımsızdır İletkenler, yarıiletkenler ve yalıtkanların iletkenlik değer sınırları farklıdır elektron uyarma seviyelerinin varlığı farklıdır Metallerde özdirenci artıran faktörler artan sıcaklık safsızlıkların eklenmesi plastik deformasyon Saf yarıiletkenlerde iletkenliği artıran faktörler artan sıcaklık katkılama [Örn., Si ye B (ptipi) veya Si ye P (ntipi)] Diğer elektriksel özellikler ferroelektriklik piezoelektriklik 71 18

Malzemelerin elektriksel özellikleri

Malzemelerin elektriksel özellikleri Malzemelerin elektriksel özellikleri OHM yasası Elektriksel iletkenlik, ohm yasasından yola çıkılarak saptanabilir. V = IR Burada, V (gerilim farkı) : volt(v), I (elektrik akımı) : amper(a) ve R(telin

Detaylı

ELEKTRİKSEL ÖZELLİKLER

ELEKTRİKSEL ÖZELLİKLER ELEKTRİKSEL ÖZELLİKLER İletkenlik Elektrik iletkenlik, malzeme içerisinde atomik boyutlarda yük taşıyan elemanlar (charge carriers) tarafından gerçekleştirilir. Bunlar elektron veya elektron boşluklarıdır.

Detaylı

12. Ders Yarıiletkenlerin Elektronik Özellikleri

12. Ders Yarıiletkenlerin Elektronik Özellikleri 12. Ders Yarıiletkenlerin lektronik Özellikleri T > 0 o K c d v 1 Bu bölümü bitirdiğinizde, Yalıtkan, yarıiletken, iletken, Doğrudan (direk) ve dolaylı (indirek) bant aralığı, tkin kütle, devingenlik,

Detaylı

İletken, Yalıtkan ve Yarı İletken

İletken, Yalıtkan ve Yarı İletken Diyot, transistör, tümleşik (entegre) devreler ve isimlerini buraya sığdıramadağımız daha birçok elektronik elemanlar, yarı iletken malzemelerden yapılmışlardır. Bu kısımdaki en önemli konulardan biri,

Detaylı

Atomdan e koparmak için az ya da çok enerji uygulamak gereklidir. Bu enerji ısıtma, sürtme, gerilim uygulama ve benzeri şekilde verilebilir.

Atomdan e koparmak için az ya da çok enerji uygulamak gereklidir. Bu enerji ısıtma, sürtme, gerilim uygulama ve benzeri şekilde verilebilir. TEMEL ELEKTRONİK Elektronik: Maddelerde bulunan atomların son yörüngelerinde dolaşan eksi yüklü elektronların hareketleriyle çeşitli işlemleri yapma bilimine elektronik adı verilir. KISA ATOM BİLGİSİ Maddenin

Detaylı

Enerji Band Diyagramları

Enerji Band Diyagramları Yarıiletkenler Yarıiletkenler Germanyumun kimyasal yapısı Silisyum kimyasal yapısı Yarıiletken Yapım Teknikleri n Tipi Yarıiletkenin Meydana Gelişi p Tipi Yarıiletkenin Meydana Gelişi Yarıiletkenlerde

Detaylı

Temel Elektrik Elektronik. Seri Paralel Devrelere Örnekler

Temel Elektrik Elektronik. Seri Paralel Devrelere Örnekler Temel Elektrik Elektronik Seri Paralel Devrelere Örnekler Temel Elektrik Elektronik Seri Paralel Devrelere Örnekler Temel Elektrik Elektronik Yarıiletken Elemanlar Kullandığımız pek çok cihazın üretiminde

Detaylı

Malzemelerin Elektriksel ve Manyetik Özellikleri

Malzemelerin Elektriksel ve Manyetik Özellikleri Malzemelerin Elektriksel ve Manyetik Özellikleri Malzemelerin fiziksel davranışları, çeşitli elektrik, manyetik, optik, ısıl ve elastik özelliklerle tanımlanır. Bu özellikler çoğunlukla, atomik yapı (elektronik

Detaylı

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1 KARABÜK ÜNİVERSİTESİ Öğretim Üyesi: Doç.Dr. Tamila ANUTGAN 1 Elektriksel olaylarla ilgili buraya kadar yaptığımız, tartışmalarımız, durgun yüklerle veya elektrostatikle sınırlı kalmıştır. Şimdi, elektrik

Detaylı

Fotovoltaik Teknoloji

Fotovoltaik Teknoloji Fotovoltaik Teknoloji Bölüm 4: Fotovoltaik Teknolojinin Temelleri Fotovoltaik Hücre Fotovoltaik Etki Yarıiletken Fiziğin Temelleri Atomik Yapı Enerji Bandı Diyagramı Kristal Yapı Elektron-Boşluk Çiftleri

Detaylı

Bir iletken katı malzemenin en önemli elektriksel özelliklerinden birisi, elektrik akımını kolaylıkla iletmesidir. Ohm kanunu, akım I- veya yükün

Bir iletken katı malzemenin en önemli elektriksel özelliklerinden birisi, elektrik akımını kolaylıkla iletmesidir. Ohm kanunu, akım I- veya yükün Bir iletken katı malzemenin en önemli elektriksel özelliklerinden birisi, elektrik akımını kolaylıkla iletmesidir. Ohm kanunu, akım I- veya yükün geçiş hızının, uygulanan voltaj V ile aşağıdaki şekilde

Detaylı

DENEY 6 TUNGSTEN FİTİLLİ AMPUL VE YARIİLETKEN DİYOT

DENEY 6 TUNGSTEN FİTİLLİ AMPUL VE YARIİLETKEN DİYOT YALITKAN YARI- İLETKEN METAL DENEY 6 TUNGSTEN FİTİLLİ AMPUL VE YARIİLETKEN DİYOT Amaç: Birinci deneyde Ohmik bir devre elemanı olan direncin uçları arasındaki gerilimle üzerinden geçen akımın doğru orantılı

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 4 DR. FATİH AY.

MALZEME BİLGİSİ DERS 4 DR. FATİH AY. MALZEME BİLGİSİ DERS 4 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA TEMEL KAVRAMLAR ATOMLARDA ELEKTRONLAR PERİYODİK TABLO BÖLÜM II ATOM YAPISI VE ATOMLARARASı BAĞLAR BAĞ KUVVETLERİ VE ENERJİLERİ

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ. Katı Eriyikler

MALZEME BİLGİSİ. Katı Eriyikler MALZEME BİLGİSİ Dr.- Ing. Rahmi ÜNAL Konu: Katı Eriyikler 1 Giriş Endüstriyel metaller çoğunlukla birden fazla tür eleman içerirler, çok azı arı halde kullanılır. Arı metallerin yüksek iletkenlik, korozyona

Detaylı

Hareket halindeki elektrik yüklerinin oluşturduğu bir sistem düşünelim. Belirli bir bölgede net bir yük akışı olduğunda, akımın mevcut olduğu

Hareket halindeki elektrik yüklerinin oluşturduğu bir sistem düşünelim. Belirli bir bölgede net bir yük akışı olduğunda, akımın mevcut olduğu Akım ve Direnç Elektriksel olaylarla ilgili buraya kadar yaptığımız tartışmalar durgun yüklerle veya elektrostatikle sınırlı kalmıştır. Şimdi, elektrik yüklerinin hareket halinde olduğu durumları inceleyeceğiz.

Detaylı

Bölüm 4: Kusurlar. Kusurlar. Kusurlar. Kusurlar

Bölüm 4: Kusurlar. Kusurlar. Kusurlar. Kusurlar Bölüm 4: Kusurlar Malzemelerin bazı özellikleri kusurların varlığıyla önemli derecede etkilenir. Kusurların türleri ve malzeme davranışı üzerindeki etkileri hakkında bilgi sahibi olmak önemlidir. Saf metallerin

Detaylı

KRİSTAL KUSURLARI BÖLÜM 3. Bağlar + Kristal yapısı + Kusurlar. Özellikler. Kusurlar malzeme özelliğini önemli ölçüde etkiler.

KRİSTAL KUSURLARI BÖLÜM 3. Bağlar + Kristal yapısı + Kusurlar. Özellikler. Kusurlar malzeme özelliğini önemli ölçüde etkiler. KRİSTAL KUSURLARI Bağlar + Kristal yapısı + Kusurlar Özellikler Kusurlar malzeme özelliğini önemli ölçüde etkiler. 2 1 Yarıiletken alttaş üretiminde kullanılan silikon kristalleri neden belli ölçüde fosfor

Detaylı

BÖLÜM 2 ATOMİK YAPI İÇERİK. Atom yapısı. Bağ tipleri. Chapter 2-1

BÖLÜM 2 ATOMİK YAPI İÇERİK. Atom yapısı. Bağ tipleri. Chapter 2-1 BÖLÜM 2 ATOMİK YAPI İÇERİK Atom yapısı Bağ tipleri 1 Atomların Yapıları Atomlar başlıca üç temel atom altı parçacıktan oluşur; Protonlar (+ yüklü) Nötronlar (yüksüz) Elektronlar (-yüklü) Basit bir atom

Detaylı

Malzemeler elektrik yükünü iletebilme yeteneklerine göre 3 e ayrılırlar. İletkenler Yarı-iletkenler Yalıtkanlar

Malzemeler elektrik yükünü iletebilme yeteneklerine göre 3 e ayrılırlar. İletkenler Yarı-iletkenler Yalıtkanlar Malzemeler elektrik yükünü iletebilme yeteneklerine göre 3 e ayrılırlar. İletkenler Yarı-iletkenler Yalıtkanlar : iletkenlik katsayısı (S/m) Malzemelerin iletkenlikleri sıcaklık ve frekansla değişir. >>

Detaylı

ATOMİK YAPI. Elektron Yükü=-1,60x10-19 C Proton Yükü=+1,60x10-19 C Nötron Yükü=0

ATOMİK YAPI. Elektron Yükü=-1,60x10-19 C Proton Yükü=+1,60x10-19 C Nötron Yükü=0 ATOMİK YAPI Elektron Yükü=-1,60x10-19 C Proton Yükü=+1,60x10-19 C Nötron Yükü=0 Elektron Kütlesi 9,11x10-31 kg Proton Kütlesi Nötron Kütlesi 1,67x10-27 kg Bir kimyasal elementin atom numarası (Z) çekirdeğindeki

Detaylı

Sensörler. Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL

Sensörler. Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL Sensörler Yrd.Doç.Dr. İlker ÜNAL Optik Sensörler Üzerine düşen ışığa bağlı olarak üstünden geçen akımı değiştiren elemanlara optik eleman denir. Optik transdüserler ışık miktarındaki değişmeleri elektriksel

Detaylı

BÖLÜM 2 ATOMİK YAPI İÇERİK. Atom yapısı. Bağ tipleri. Chapter 2-1

BÖLÜM 2 ATOMİK YAPI İÇERİK. Atom yapısı. Bağ tipleri. Chapter 2-1 BÖLÜM 2 ATOMİK YAPI İÇERİK Atom yapısı Bağ tipleri 1 Atomların Yapıları Atomlar başlıca üç temel atom altı parçacıktan oluşur; Protonlar (+ yüklü) Nötronlar (yüksüz) Elektronlar (-yüklü) Basit bir atom

Detaylı

MALZEMENİN İÇ YAPISI: Katılarda Atomsal Bağ

MALZEMENİN İÇ YAPISI: Katılarda Atomsal Bağ MALZEMENİN İÇ YAPISI: Katılarda Atomsal Bağ Bölüm İçeriği Bağ Enerjisi ve Kuvveti Atomlar arası mesafe, Kuvvet ve Enerji İlişkisi Atomlar arası Mesafeyi Etkileyen Faktörler. Sıcaklık, Iyonsallik derecesi,

Detaylı

METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010

METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010 METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010 WEBSİTE www2.aku.edu.tr/~hitit Dersler İÇERİK Metalik Malzemelerin Genel Karakteristiklerİ Denge diyagramları Ergitme ve döküm Dökme demir ve çelikler

Detaylı

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) I. BÖLÜM

GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) I. BÖLÜM GÜNEŞ PİLLERİ (FOTOVOLTAİK PİLLER) I. BÖLÜM Prof. Dr. Olcay KINCAY Y. Doç. Dr. Nur BEKİROĞLU Y. Doç. Dr. Zehra YUMURTACI İ ç e r i k Genel bilgi ve çalışma ilkesi Güneş pili tipleri Güneş pilinin elektriksel

Detaylı

Ders 2- Temel Elektriksel Büyüklükler

Ders 2- Temel Elektriksel Büyüklükler Ders 2- Temel Elektriksel Büyüklükler Yard.Doç.Dr. Ahmet Özkurt Ahmet.ozkurt@deu.edu.tr http://ahmetozkurt.net Yük Elektriksel yük maddelerin temel özelliklerinden biridir. Elektriksel yükün iki temel

Detaylı

Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Thomas Alva Edison

Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Thomas Alva Edison Sensörler Öğr. Gör. Erhan CEMÜNAL Sıkı bir çalışmanın yerini hiç bir şey alamaz. Deha yüzde bir ilham ve yüzde doksandokuz terdir. Thomas Alva Edison İçerik TEMEL ELEKTRONİK KAVRAMLARI Transdüser ve Sensör

Detaylı

Modern Fiziğin Teknolojideki Uygulamaları

Modern Fiziğin Teknolojideki Uygulamaları 40 Modern Fiziğin Teknolojideki Uygulamaları 1 Test 1 in Çözümleri 1. USG ve MR cihazları ile ilgili verilen bilgiler doğrudur. BT cihazı c-ışınları ile değil X-ışınları ile çalışır. Bu nedenle I ve II.

Detaylı

ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ

ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ ELEKTRONİK DEVRE TASARIM LABORATUARI-I MOSFET YARI İLETKEN DEVRE ELEMANININ DAVRANIŞININ İNCELENMESİ Yrd. Doç. Dr. Özhan ÖZKAN MOSFET: Metal-Oksit Yarıiletken Alan Etkili Transistor (Geçidi Yalıtılmış

Detaylı

Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Mekanizma ve etkileyen faktörler Difüzyon

Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Mekanizma ve etkileyen faktörler Difüzyon Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN Mekanizma ve etkileyen faktörler Difüzyon İçerik Difüzyon nedir Difüzyon mekanizmaları Difüzyon eşitlikleri Difüzyonu etkileyen faktörler 2 Difüzyon nedir Katı içerisindeki

Detaylı

Atom. Atom 9.11.2015. 11 elektronlu Na. 29 elektronlu Cu

Atom. Atom 9.11.2015. 11 elektronlu Na. 29 elektronlu Cu Atom Maddelerin en küçük yapı taşlarına atom denir. Atomlar, elektron, nötron ve protonlardan oluşur. 1.Elektronlar: Çekirdek etrafında yörüngelerde bulunurlar ve ( ) yüklüdürler. Boyutları çok küçüktür.

Detaylı

Fizik II Elektrik ve Manyetizma Akım, Direnç ve Elektromotor Kuvvet

Fizik II Elektrik ve Manyetizma Akım, Direnç ve Elektromotor Kuvvet Ders Hakkında Fizik-II Elektrik ve Manyetizma Dersinin Amacı Bu dersin amacı, fen ve mühendislik öğrencilerine elektrik ve manyetizmanın temel kanunlarını lisans düzeyinde öğretmektir. Dersin İçeriği Hafta

Detaylı

BÖLÜM 2. FOTOVOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (PV)

BÖLÜM 2. FOTOVOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (PV) BÖLÜM 2. FOTOOLTAİK GÜNEŞ ENERJİ SİSTEMLERİ (P) Fotovoltaik Etki: Fotovoltaik etki birbirinden farklı iki malzemenin ortak temas bölgesinin (common junction) foton radyasyonu ile aydınlatılması durumunda

Detaylı

Malzemeler yapılarının içerisinde, belli oranlarda farklı atomları çözebilirler. Bu durum katı çözeltiler olarak adlandırılır.

Malzemeler yapılarının içerisinde, belli oranlarda farklı atomları çözebilirler. Bu durum katı çözeltiler olarak adlandırılır. KATI ÇÖZELTİ Malzemeler yapılarının içerisinde, belli oranlarda farklı atomları çözebilirler. Bu durum katı çözeltiler olarak adlandırılır. Katı çözeltilerin diğer bir ismi katı eriyiktir. Bir çözelti

Detaylı

AKHİSAR CUMHURİYET MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ YARI İLETKENLER

AKHİSAR CUMHURİYET MESLEKİ VE TEKNİK ANADOLU LİSESİ YARI İLETKENLER YARI İLETKENLER Doğada bulunan atamlar elektriği iletip-iletmeme durumuna görene iletken, yalıtkan ve yarı iletken olarak 3 e ayrılırlar. İletken maddelere örnek olarak demir, bakır, altın yalıtkan maddeler

Detaylı

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ

ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ ATOMLAR ARASI BAĞLAR Doç. Dr. Ramazan YILMAZ Sakarya Üniversitesi, Teknoloji Fakültesi, Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Bölümü Esentepe Kampüsü, 54187, SAKARYA Atomlar Arası Bağlar 1 İyonik Bağ 2 Kovalent

Detaylı

Yarıiletken devre elemanlarında en çok kullanılan maddeler;

Yarıiletken devre elemanlarında en çok kullanılan maddeler; 1.. Bölüm: Diyotlar Doç.. Dr. Ersan KABALCI 1 Yarı iletken Maddeler Yarıiletken devre elemanlarında en çok kullanılan maddeler; Silisyum (Si) Germanyum (Ge) dur. 2 Katkı Oluşturma Silisyum ve Germanyumun

Detaylı

Malzemelerin Elektriksel. Özellikleri. Elektron hareketlili i letkenlik Enerji bant yap lar. Tan mlar

Malzemelerin Elektriksel. Özellikleri. Elektron hareketlili i letkenlik Enerji bant yap lar. Tan mlar Bölüm 7: Elektriksel Özellikler CEVAP ARANACAK SORULAR... Elektriksel iletkenlik ve direnç nasl tarif edilebilir? letkenlerin, yariletkenlerin ve yaltkanlarn ortaya çkmasnda hangi fiziksel süreçler bulunmaktadr?

Detaylı

Bölüm 2: Atomik Yapı & Atomarası Bağlar

Bölüm 2: Atomik Yapı & Atomarası Bağlar Bölüm 2: Atomik Yapı & Atomarası Bağlar Bağlanmayı ne sağlar? Ne tip bağlar vardır? Bağların sebep olduğu özellikler nelerdir? Chapter 2-1 Atomun yapısı (Birinci sınıf kimyası) atom electronlar 9.11 x

Detaylı

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları

1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları 1. Giriş 2. Yayınma Mekanizmaları 3. Kararlı Karasız Yayınma 4. Yayınmayı etkileyen faktörler 5. Yarı iletkenlerde yayınma 6. Diğer yayınma yolları Sol üstte yüzey seftleştirme işlemi uygulanmış bir çelik

Detaylı

Karadeniz Teknik Üniversitesi. Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü

Karadeniz Teknik Üniversitesi. Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü Karadeniz Teknik Üniversitesi ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİNDE MALZEME Yrd. Doç. Dr. H. İbrahim OKUMUŞ E-mail : okumus@ktu.edu.tr WEB : 1 Yarı-iletken elemanların yapısı

Detaylı

ÖLÇME VE ÖLÇÜ ALETLERİ

ÖLÇME VE ÖLÇÜ ALETLERİ ÖLÇME VE ÖLÇÜ ALETLERİ 1. KISA DEVRE Kısa devre; kırmızı, sarı, mavi, nötr ve toprak hatlarının en az ikisinin birbirine temas ederek elektriksel akımın bu yolla devresini tamamlamasıdır. Kısa devre olduğunda

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : FĐZĐKSEL OLAYLAR ÜNĐTE 3 : YAŞAMIMIZDAKĐ ELEKTRĐK (MEB)

ÖĞRENME ALANI : FĐZĐKSEL OLAYLAR ÜNĐTE 3 : YAŞAMIMIZDAKĐ ELEKTRĐK (MEB) ÖĞENME ALANI : FZKSEL OLAYLA ÜNTE 3 : YAŞAMIMIZDAK ELEKTK (MEB) B ELEKTK AKIMI (5 SAAT) (ELEKTK AKIMI NED?) 1 Elektrik Akımının Oluşması 2 Elektrik Yüklerinin Hareketi ve Yönü 3 ler ve Özellikleri 4 Basit

Detaylı

DİYOT ÇEŞİTLERİ TEMEL ELEKTRONİK

DİYOT ÇEŞİTLERİ TEMEL ELEKTRONİK BÖLÜM 5 DİYOT ÇEŞİTLERİ 1) KRİSTAL DİYOT 2) ZENER DİYOT 3) TÜNEL DİYOT 4) IŞIK YAYAN DİYOT (LED) 5) FOTO DİYOT 6) AYARLANABİLİR KAPASİTELİ DİYOT (VARAKTÖR - VARİKAP) DİĞER DİYOTLAR 1) MİKRODALGA DİYOTLARI

Detaylı

ELEKTRONİK-1 DERSİ LABORATUVARI DENEY 1: Diyot Karakteristikleri Deneyleri (PN Jonksiyon)

ELEKTRONİK-1 DERSİ LABORATUVARI DENEY 1: Diyot Karakteristikleri Deneyleri (PN Jonksiyon) ELEKTRONİK-1 DERSİ LABORATUVARI DENEY 1: Diyot Karakteristikleri Deneyleri (PN Jonksiyon) DENEYİN AMACI 1. Silisyum ve Germanyum Diyotların karakteristiklerini anlamak. 2. Silisyum ve Germanyum Diyot tiplerinin

Detaylı

CALLİSTER - SERAMİKLER

CALLİSTER - SERAMİKLER CALLİSTER - SERAMİKLER Atomik bağı ağırlıklı olarak iyonik olan seramik malzemeler için, kristal yapılarının atomların yerine elektrikle yüklü iyonlardan oluştuğu düşünülebilir. Metal iyonları veya katyonlar

Detaylı

Elektrik Müh. Temelleri

Elektrik Müh. Temelleri Elektrik Müh. Temelleri ELK184 2 @ysevim61 https://www.facebook.com/groups/ktuemt/ 1 Akım, Gerilim, Direnç Anahtar Pil (Enerji kaynağı) V (Akımın yönü) R (Ampül) (e hareket yönü) Şekildeki devrede yük

Detaylı

ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ

ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ Dr. Cemile BARDAK Ders Gün ve Saatleri: Çarşamba (09:55-12.30) Ofis Gün ve Saatleri: Pazartesi / Çarşamba (13:00-14:00) 1 TEMEL KAVRAMLAR Bir atom, proton (+), elektron (-) ve

Detaylı

Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Kristalleşme ve kusurlar Kristal Yapılar

Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Kristalleşme ve kusurlar Kristal Yapılar Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN Kristalleşme ve kusurlar Kristal Yapılar İçerik Kristalleşme Kristal yapı kusurları Noktasal kusurlar Çizgisel kusurlar Düzlemsel kusurlar Kütlesel kusurlar Katı

Detaylı

Seramik malzemelerin kristal yapıları

Seramik malzemelerin kristal yapıları Seramik malzemelerin kristal yapıları Kararlı ve kararsız anyon-katyon görünümü. Kırmızı daireler anyonları, mavi daireler katyonları temsil eder. Bazı seramik malzemelerin atomlararası bağlarının iyonik

Detaylı

DERS NOTLARI. Yard. Doç. Dr. Namık AKÇAY İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi

DERS NOTLARI. Yard. Doç. Dr. Namık AKÇAY İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi DERS NOTLARI Yard. Doç. Dr. Namık AKÇAY İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Ders-2 4.10.2016 http://www.megep.meb.gov.tr/mte_program_modul/ TEMEL YARI İLETKEN ELEMANLAR TEMEL YARI İLETKEN ELEMANLAR

Detaylı

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL ELEKTRİK DEVRE LABORATUVARI TEMEL DEVRE TEOREMLERİNİN UYGULANMASI

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL ELEKTRİK DEVRE LABORATUVARI TEMEL DEVRE TEOREMLERİNİN UYGULANMASI T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MEKATRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ TEMEL ELEKTRİK DEVRE LABORATUVARI TEMEL DEVRE TEOREMLERİNİN UYGULANMASI DENEY SORUMLUSU Arş. Gör. Şaban ULUS Şubat 2014 KAYSERİ

Detaylı

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM 1. Giriş Malzemelerde üretim ve uygulama sırasında görülen katılaşma, çökelme, yeniden kristalleşme, tane büyümesi gibi olaylar ile kaynak, lehim, sementasyon gibi işlemler

Detaylı

Buna göre, bir devrede yük akışı olabilmesi için, üreteç ve pil gibi aygıtlara ihtiyaç vardır.

Buna göre, bir devrede yük akışı olabilmesi için, üreteç ve pil gibi aygıtlara ihtiyaç vardır. ELEKTRİK AKIMI Potansiyelleri farklı olan iki iletken cisim birbirlerine dokundurulduğunda potansiyelleri eşit oluncaya kadar birinden diğerine elektrik yükü akışı olur. Potansiyeller eşitlendiğinde yani

Detaylı

28.02.2012 ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI

28.02.2012 ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI ELEKTRONİK DEVRE ELEMANLARI Transistör 20. yüzyılın en büyük buluşlarından biri olduğu düşülmektedir. İnsanlığın aya gitmesi, giderek daha küçük ve daha etkili bilgisyarların yapılması, kulak içi işitme

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 5 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 5 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 5 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA BAĞ KUVVETLERİ VE ENERJİLERİ ATOMLARARASI BİRİNCİL BAĞLAR İKİNCİL VEYA VAN DER WAALS BAĞLARI MOLEKÜLLER BÖLÜM III KATILARDA

Detaylı

SICAKLIK ALGILAYICILAR

SICAKLIK ALGILAYICILAR SICAKLIK ALGILAYICILAR AVANTAJLARI Kendisi güç üretir Oldukça kararlı çıkış Yüksek çıkış Doğrusal çıkış verir Basit yapıda Doğru çıkış verir Hızlı Yüksek çıkış Sağlam Termokupldan (ısıl İki hatlı direnç

Detaylı

MMM 2402 MALZEME BİLİMİ yücel birol

MMM 2402 MALZEME BİLİMİ yücel birol MMM 2402 MALZEME BİLİMİ yücel birol Vize sınavı Vize sınavı soru #1 Vize sınavı soru #1 Kayma kırılması; tek kristalli sünek malzemelerde görülür. Çok kristalli malzemelerde görülmez! tamamen sünek kırılma

Detaylı

izotop MALZEME BILGISI B2

izotop MALZEME BILGISI B2 1. Giriş 2. Temel Kavramlar 3. Atomlarda Elektronlar 4. Periyodik Tablo 5. Bağ Kuvvetleri ve Enerjileri 6. Atomlararası Birincil Bağlar 7. İkincil bağlar veya Van Der Waals Bağları 8. Moleküller Bu özelliklerinden

Detaylı

Malzeme Bilimi ve Malzemelerin Sınıflandırılması

Malzeme Bilimi ve Malzemelerin Sınıflandırılması Malzeme Bilimi ve Malzemelerin Sınıflandırılması Malzeme Nedir? Genel anlamda ihtiyaçlarımızı karşılamak ve belli bir amacı gerçekleştirmek için kullanılan her türlü maddeye malzeme denir. Teknik anlamda

Detaylı

Faz Dönüşümleri ve Faz (Denge) Diyagramları

Faz Dönüşümleri ve Faz (Denge) Diyagramları Faz Dönüşümleri ve Faz (Denge) Diyagramları 1. Giriş Bir cisim bağ kuvvetleri etkisi altında en düşük enerjili denge konumunda bulunan atomlar grubundan oluşur. Koşullar değişirse enerji içeriği değişir,

Detaylı

TEMEL KAVRAMLAR BİRİM SİSTEMİ TEMEL NİCELİKLER DEVRE ELEMANLARI ÖZET

TEMEL KAVRAMLAR BİRİM SİSTEMİ TEMEL NİCELİKLER DEVRE ELEMANLARI ÖZET TEMEL KAVRAMLAR BİRİM SİSTEMİ TEMEL NİCELİKLER DEVRE ELEMANLARI ÖZET EBE-211, Ö.F.BAY 1 Temel Elektriksel Nicelikler Temel Nicelikler: Akım,Gerilim ve Güç Akım (I): Eletrik yükünün zamanla değişim oranıdır.

Detaylı

ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİNDE MALZEME

ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİNDE MALZEME Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü ELEKTRİK MÜHENDİSLİĞİNDE MALZEME Yrd. Doç. Dr. H. İbrahim OKUMU E-mail : okumus@ktu.edu.tr WEB : http://www.hiokumus.com 1 İçerik Giriş

Detaylı

FİZ4001 KATIHAL FİZİĞİ-I

FİZ4001 KATIHAL FİZİĞİ-I FİZ4001 KATIHAL FİZİĞİ-I Dr. Aytaç Gürhan GÖKÇE Katıhal Fiziği - I Dr. Aytaç Gürhan GÖKÇE 1 Giriş Bir kristali bir arada tutan şey nedir? Elektrostatik etkileşme elektronlar (-) ile + iyonlar arasındaki

Detaylı

İstatistiksel Mekanik I

İstatistiksel Mekanik I MIT Açık Ders Malzemeleri http://ocw.mit.edu 8.333 İstatistiksel Mekanik I: Parçacıkların İstatistiksel Mekaniği 2007 Güz Bu materyallerden alıntı yapmak veya Kullanım Şartları hakkında bilgi almak için

Detaylı

Bir katı malzeme ısıtıldığında, sıcaklığının artması, malzemenin bir miktar ısı enerjisini absorbe ettiğini gösterir. Isı kapasitesi, bir malzemenin

Bir katı malzeme ısıtıldığında, sıcaklığının artması, malzemenin bir miktar ısı enerjisini absorbe ettiğini gösterir. Isı kapasitesi, bir malzemenin Bir katı malzeme ısıtıldığında, sıcaklığının artması, malzemenin bir miktar ısı enerjisini absorbe ettiğini gösterir. Isı kapasitesi, bir malzemenin dış ortamdan ısı absorblama kabiliyetinin bir göstergesi

Detaylı

ATOMLAR ARASI BAĞLAR

ATOMLAR ARASI BAĞLAR MALZEME 2. HAFTA 1 ATOMSAL BAĞ ATOMLAR ARASI BAĞLAR Atomlar, atomlar arası bağ kuvvetleri ile bir araya gelirler. Malzemenin en küçük yapı taşı olan atomları bağ kuvvetleri bir arada tutar. Atomsal bağların

Detaylı

Elektrik Akımı, Direnç ve Ohm Yasası

Elektrik Akımı, Direnç ve Ohm Yasası 1. Akım Şiddeti Elektrik akımı, elektrik yüklerinin hareketi sonucu oluşur. Ancak her hareketli yük akım yaratmaz. Belirli bir bölge ya da yüzeyden net bir elektrik yük akışı olduğu durumda elektrik akımından

Detaylı

MOSFET. MOSFET 'lerin Yapısı

MOSFET. MOSFET 'lerin Yapısı MOSFET MOSFET 'lerin Yapısı JFET 'ler klasik transistörlere göre büyük bir gelişme olmasına rağmen bazı limitleri vardır. JFET 'lerin giriş empedansları klasik transistörlerden daha fazla olduğu için,

Detaylı

2. HAFTA BLM223 DEVRE ANALİZİ. Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN. hdemirel@karabuk.edu.tr

2. HAFTA BLM223 DEVRE ANALİZİ. Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN. hdemirel@karabuk.edu.tr 2. HAFTA BLM223 Yrd. Doç Dr. Can Bülent FİDAN hdemirel@karabuk.edu.tr Karabük Üniversitesi Uzaktan Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi 2 2. AKIM, GERİLİM E DİRENÇ 2.1. ATOM 2.2. AKIM 2.3. ELEKTRİK YÜKÜ

Detaylı

PERİYODİK CETVEL. Yanıt : D. www.kimyahocam.com. 3 Li : 1s2 2s 1 2. periyot 1A grubu. 16 S : 1s2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 4 3.

PERİYODİK CETVEL. Yanıt : D. www.kimyahocam.com. 3 Li : 1s2 2s 1 2. periyot 1A grubu. 16 S : 1s2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 4 3. PERİODİK CETVEL Periyodik cetvel, elementlerin atom numaraları temel alınarak düzenlenmiş bir sistemdir. Periyodik cetvelde, nötr atomlarının elektron içeren temel enerji düzeyi sayısı aynı olan elementler

Detaylı

Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER. Elektriksel Kutuplaşma. Dielektrik malzemeler. Kutuplaşma Türleri 15.4.2015. Elektronik kutuplaşma

Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER. Elektriksel Kutuplaşma. Dielektrik malzemeler. Kutuplaşma Türleri 15.4.2015. Elektronik kutuplaşma Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER Dielektrik malzemeler; serbest elektron yoktur, yalıtkan malzemelerdir, uygulanan elektriksel alandan etkilenebilirler. 1 2 Dielektrik malzemeler Elektriksel alan

Detaylı

Atomların bir arada tutulmalarını sağlayan kuvvetlerdir Atomlar daha düşük enerjili duruma erişmek (daha kararlı olmak) için bir araya gelirler

Atomların bir arada tutulmalarını sağlayan kuvvetlerdir Atomlar daha düşük enerjili duruma erişmek (daha kararlı olmak) için bir araya gelirler Kimyasal Bağlar; Atomların bir arada tutulmalarını sağlayan kuvvetlerdir Atomlar daha düşük enerjili duruma erişmek (daha kararlı olmak) için bir araya gelirler İki ana gruba ayrılır Kuvvetli (birincil,

Detaylı

Şekil 1.1. Hidrojen atomu

Şekil 1.1. Hidrojen atomu ANALOG ELEKTRONİK ANALOG ELEKTRONİK... i A. KISA ATOM BİLGİSİ...1 Giriş...1 Yörünge ve Kabuk...1 Enerji Bantları...2 İletken, Yarı İletken ve Yalıtkanlar...4 Kovalent Bağ...5 Saf Yarı İletken Malzemenin

Detaylı

Dislokasyon hareketi sonucu oluşan plastik deformasyon süreci kayma olarak adlandırılır.

Dislokasyon hareketi sonucu oluşan plastik deformasyon süreci kayma olarak adlandırılır. Dislokasyon hareketi sonucu oluşan plastik deformasyon süreci kayma olarak adlandırılır. Bütün metal ve alaşımlarda bulunan dislokasyonlar, katılaşma veya plastik deformasyon sırasında veya hızlı soğutmadan

Detaylı

Bölüm 1 Elektrik Alanları. Prof. Dr. Bahadır BOYACIOĞLU

Bölüm 1 Elektrik Alanları. Prof. Dr. Bahadır BOYACIOĞLU E Bölüm 1 Elektrik Alanları Prof. Dr. Bahadır BOYACIOĞLU ELEKTRİK ALANLARI Elektrik Yüklerinin Özellikleri Coulomb Kanunu Elektrik Alanı Düzgün Bir EA da Yüklü Parçacıkların Hareketi Elektrik Yüklerinin

Detaylı

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz?

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? Temel Kavramlar Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz? 1 Elektriksel Yük Elektrik yükü bu dış yörüngede dolanan elektron sayısının çekirdekteki proton

Detaylı

ISI TRANSFER MEKANİZMALARI

ISI TRANSFER MEKANİZMALARI ISI TRANSFER MEKANİZMALARI ISI; sıcaklık farkından dolayı sistemden diğerine transfer olan bir enerji türüdür. Termodinamik bir sistemin hal değiştirirken geçen ısı transfer miktarıyla ilgilenir. Isı transferi

Detaylı

DA DEVRE. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı ANALIZI

DA DEVRE. Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı ANALIZI DA DEVRE Ege Üniversitesi Ege MYO Mekatronik Programı ANALIZI BÖLÜM 1 Temel Kavramlar Temel Konular Akım, Gerilim ve Yük Direnç Ohm Yasası, Güç ve Enerji Dirençsel Devreler Devre Çözümleme ve Kuramlar

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA KRİSTAL KAFES NOKTALARI KRİSTAL KAFES DOĞRULTULARI KRİSTAL KAFES DÜZLEMLERİ DOĞRUSAL VE DÜZLEMSEL YOĞUNLUK KRİSTAL VE

Detaylı

TEMEL ELEKTRİK-ELEKTRONİK DERSİ SORU BANKASI

TEMEL ELEKTRİK-ELEKTRONİK DERSİ SORU BANKASI TEMEL ELEKTRİK-ELEKTRONİK DERSİ SORU BANKASI TEMEL ELEKTRİK ELEKTRONİK 1 1. Atomun çekirdeği nelerden oluşur? A) Elektron B) Proton C) Proton +nötron D) Elektron + nötron 2. Elektron hangi yükle yüklüdür?

Detaylı

Hazırlayan: Tugay ARSLAN

Hazırlayan: Tugay ARSLAN Hazırlayan: Tugay ARSLAN ELEKTRİKSEL TERİMLER Nikola Tesla Thomas Edison KONULAR VOLTAJ AKIM DİRENÇ GÜÇ KISA DEVRE AÇIK DEVRE AC DC VOLTAJ Gerilim ya da voltaj (elektrik potansiyeli farkı) elektronları

Detaylı

Boya eklenmesi Kısmen karışma Homojenleşme

Boya eklenmesi Kısmen karışma Homojenleşme DİFÜZYON 1 Katı içerisindeki atomların hareketi yüksek konsantrasyon bölgelerinden düşük konsantrasyon bölgelerine doğrudur. Kayma olayından farklıdır. Kaymada hareketli atom düzlemlerindeki bütün atomlar

Detaylı

1. Kristal Diyot 2. Zener Diyot 3. Tünel Diyot 4. Iºýk Yayan Diyot (Led) 5. Foto Diyot 6. Ayarlanabilir Kapasiteli Diyot (Varaktör - Varikap)

1. Kristal Diyot 2. Zener Diyot 3. Tünel Diyot 4. Iºýk Yayan Diyot (Led) 5. Foto Diyot 6. Ayarlanabilir Kapasiteli Diyot (Varaktör - Varikap) Diyot Çeºitleri Otomotiv Elektroniði-Diyot lar, Ders sorumlusu Yrd.Doç.Dr.Hilmi KUªÇU Diðer Diyotlar 1. Kristal Diyot 2. Zener Diyot 3. Tünel Diyot 4. Iºýk Yayan Diyot (Led) 5. Foto Diyot 6. Ayarlanabilir

Detaylı

MALZEME BİLİMİ (DERS NOTLARI)

MALZEME BİLİMİ (DERS NOTLARI) MALZEME BİLİMİ (DERS NOTLARI) Bölüm 4. Malzemelerde Atom ve İyon Hareketleri Doç.Dr. Özkan ÖZDEMİR Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR Hedefler Malzemelerde difüzyon uygulamalarını ve prensipleri incelemek. Difüzyonun

Detaylı

MALZEMELERİN ELEKTRİK ve ELEKTRONİK ÖZELLİKLERİ

MALZEMELERİN ELEKTRİK ve ELEKTRONİK ÖZELLİKLERİ MALZEMELERİN ELEKTRİK ve ELEKTRONİK ÖZELLİKLERİ Elektrik ışığı ilk kez halka tanıtıldığında insanlar gaz lambasına o kadar alışkındı ki, Edison Company talimat ve güvenceleri içeren levhalar koymak zorunda

Detaylı

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ

ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Sakarya Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü M6/6318 Bölümün tanıtılması Elektrik Elektronik Mühendisliğinin tanıtılması Mühendislik Etiği Birim Sistemleri Doğru ve

Detaylı

Buna göre, bir devrede yük akışı olabilmesi için, üreteç ve pil gibi aygıtlara ihtiyaç vardır.

Buna göre, bir devrede yük akışı olabilmesi için, üreteç ve pil gibi aygıtlara ihtiyaç vardır. ELEKTRİK AKIMI ve LAMBALAR ELEKTRİK AKIMI Potansiyelleri farklı olan iki iletken cisim birbirlerine dokundurulduğunda potansiyelleri eşit oluncaya kadar birinden diğerine elektrik yükü akışı olur. Potansiyeller

Detaylı

Gaz. Gaz. Yoğuşma. Gizli Buharlaşma Isısı. Potansiyel Enerji. Sıvı. Sıvı. Kristalleşme. Gizli Ergime Isısı. Katı. Katı. Sıcaklık. Atomlar Arası Mesafe

Gaz. Gaz. Yoğuşma. Gizli Buharlaşma Isısı. Potansiyel Enerji. Sıvı. Sıvı. Kristalleşme. Gizli Ergime Isısı. Katı. Katı. Sıcaklık. Atomlar Arası Mesafe İmal Usulleri DÖKÜM Katılaşma Döküm yoluyla üretimde metal malzemelerin kullanım özellikleri, katılaşma aşamasında oluşan iç yap ile belirlenir. Dolaysıyla malzeme özelliklerinin kontrol edilebilmesi

Detaylı

Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi. Ders Notu-2 Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DUMLU

Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi. Ders Notu-2 Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DUMLU Makine Mühendisliği İçin Elektrik-Elektronik Bilgisi Ders Notu-2 Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Ahmet DUMLU DİRENÇLER Direnci elektrik akımına gösterilen zorluk olarak tanımlayabiliriz. Bir iletkenin elektrik

Detaylı

7. ÜNİTE AKIM, GERİLİM VE DİRENÇ

7. ÜNİTE AKIM, GERİLİM VE DİRENÇ 7. ÜNİTE AKIM, GERİLİM VE DİRENÇ KONULAR 1. AKIM, GERİLİM VE DİRENÇ 2. AKIM BİRİMİ, ASKATLARI VE KATLARI 3. GERİLİM BİRİMİ ASKATLARI VE KATLARI 4. DİRENÇ BİRİMİ VE KATLARI 7.1. AKIM, GERİLİM VE DİRENÇ

Detaylı

ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ

ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ ELEKTRONİK-I LABORATUVARI DENEY 1: YARIİLETKEN DİYOT Yrd.Doç.Dr. Engin Ufuk ERGÜL Arş.Gör. Ayşe AYDIN YURDUSEV Arş.Gör. Alişan AYVAZ Arş.Gör. Birsen BOYLU AYVAZ ÖĞRENCİ

Detaylı

SIĞA VE DİELEKTRİKLER

SIĞA VE DİELEKTRİKLER SIĞA VE DİELEKTRİKLER Birbirlerinden bir boşluk veya bir yalıtkanla ayrılmış iki eşit büyüklükte fakat zıt işaretli yük taşıyan iletkenlerin oluşturduğu yapıya kondansatör adı verilirken her bir iletken

Detaylı

Magnetic Materials. 7. Ders: Ferromanyetizma. Numan Akdoğan.

Magnetic Materials. 7. Ders: Ferromanyetizma. Numan Akdoğan. Magnetic Materials 7. Ders: Ferromanyetizma Numan Akdoğan akdogan@gyte.edu.tr Gebze Institute of Technology Department of Physics Nanomagnetism and Spintronic Research Center (NASAM) Moleküler Alan Teorisinin

Detaylı

Atom Y Atom ap Y ısı

Atom Y Atom ap Y ısı Giriş Yarıiletken Malzemeler ve Özellikleri Doç.. Dr. Ersan KABALCI 1 Atom Yapısı Maddenin en küçük parçası olan atom, merkezinde bir çekirdek ve etrafında dönen elektronlardan oluşur. Çekirdeği oluşturan

Detaylı

Bölüm 4 Doğru Akım Devreleri. Prof. Dr. Bahadır BOYACIOĞLU

Bölüm 4 Doğru Akım Devreleri. Prof. Dr. Bahadır BOYACIOĞLU Bölüm 4 Doğru Akım Devreleri Prof. Dr. Bahadır BOYACIOĞLU Doğru Akım Devreleri Elektrik Akımı Direnç ve Ohm Yasası Elektromotor Kuvvet (EMK) Kirchoff un Akım Kuralı Kirchoff un İlmek Kuralı Seri ve Paralel

Detaylı

Elektrik akımını bir değere kadar akmasına izin vermeyen bu değerden sonra sonsuz küçük direnç gösteren maddelerdir.

Elektrik akımını bir değere kadar akmasına izin vermeyen bu değerden sonra sonsuz küçük direnç gösteren maddelerdir. YARI İLETKENLER Elektrik akımını bir değere kadar akmasına izin vermeyen bu değerden sonra sonsuz küçük direnç gösteren maddelerdir. Yarı iletkenler periyodik cetvelde 3. ve 5. gruba girerler. Bu demektir

Detaylı

BMM 205 Malzeme Biliminin Temelleri

BMM 205 Malzeme Biliminin Temelleri BMM 205 Malzeme Biliminin Temelleri Atom Yapısı ve Atomlar Arası Bağlar Dr. Ersin Emre Ören Biyomedikal Mühendisliği Bölümü Malzeme Bilimi ve Nanoteknoloji Mühendisliği Bölümü TOBB Ekonomi ve Teknoloji

Detaylı

BÖLÜM 3 DİFÜZYON (YAYINIM)

BÖLÜM 3 DİFÜZYON (YAYINIM) BÖLÜM 3 DİFÜZYON (YAYINIM) 1 Mürekkebin suda yayılması veya kolonyanın havada yayılması difüzyona örnektir. En hızlı difüzyon gazlarda görülür. Katılarda atom hareketleri daha yavaş olduğu için katılarda

Detaylı