TESTING TO RICARDIAN EQUIVALENCE PROPOSITONS FOR TURKISH ECONOMY

Save this PDF as:
 WORD  PNG  TXT  JPG

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "TESTING TO RICARDIAN EQUIVALENCE PROPOSITONS FOR TURKISH ECONOMY"

Transkript

1 Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 009, CİLT XXVI, SAYI TÜRKİYE EKONOMİSİ İÇİN RİCARDO EŞİTLİĞİ HİPOTEZİ NİN TEST EDİLMESİ Erginbay UĞURLU Recep DÜZGÜN Öze Ricardo eşiliği konusu, makroekonomilerde yoğun bir eorik ve ampirik araşırmaya maruz kalmışır. Keynesyen makroekonomilere göre, kamu borcu ekonomi üzerinde önemli bir ekiye sahipir. Çünkü, ükeiciler kamu borcunu ne serve olarak görmekedirler. Diğer arafan, Ricardo eşiliğine göre, kamu borcundaki arış özel ükeimi eşvik emeyecekir. Bu yüzden, borçaki arış herhangi bir reel ekiye sahip olmayacakır. Bu çalışmanın amacı, Ricardo Eşiliği Hipoezi nin (REH) Türkiye de geçerli olup olmadığını es emekir. Çalışmada, REH nin geçerliliği zaman serisi meodundan yararlanılarak es edilmişir. Bu bağlamda elde edilen sonuçlar, Türkiye de REH nin reddedildiğini gösermekedir. Anahar Kelimeler: Ricardo eşiliği, ükeim, büçe açığı, kamu borcu. TESTING TO RICARDIAN EQUIVALENCE PROPOSITONS FOR Absrac TURKISH ECONOMY Ricardian Equivalence issue has been subjec o exensive heoreical and empirical research in macroeconomics. According o Keynesian macroeconomics, public deb has a significan effec on he economy since consumers see public deb as ne wealh. On he oher hand, according o Ricardian Equivalence, an increase in public deb can no simulae he privae comsumpion. Therefore, he increase in deb has no real effecs. The objecive of his paper is o es wheher he Ricardian Equivalence Proposiion (REP) holds in Turkey. In his paper, he validiy of REP will be esed using ime series mehods. Öğr. Gör., Hii Üniversiesi, İ. İ. B. F., İkisa Bölümü, Yrd. Doç. Dr., Erciyes Üniversiesi, İ. İ. B. F., İkisa Bölümü, 99

2 Erginbay UĞURLU*Recep DÜZGÜN In his conex, resuls obained revealed ha he Ricardian Equivalence is rejeced for Turkey. Key Words: Ricardian equivalence, comsumpion, budge deficis, public deb.. Giriş Maliye poliikalarının makroekonomik değişkenler üzerindeki ekisi, ikisa lieraüründe, üzerinde en çok durulan konularında başında gelmekedir. Bu bağlamda emel sorun, maliye poliikalarının ekonomik isikrarın sağlanmasında akif bir rol oynayıp oynamayacağının belirlenmesidir. Söz konusu alanda ekonomislerin üzerinde hâlâ uzlaşma sağlayamadığı husus, borç yansızlığı ve kamu borcunun ekonomik birimlerin davranışını nasıl ekilediğidir. Bu araşırma alanı, emelde iki farklı boyua ilerlemekedir. Bunlardan birincisi, Keynesyen görüşür. Buna göre, vergi indirimiyle gerçekleşen kamu borcundaki bir arış, ekonomik birimlerin harcanabilir gelirini arırmaka, oplam alebi eşvik emeke, ükeimi canlandırmaka ve sonuç olarak kamu borcu faiz oranlarının yükselmesine ve özel yaırımın dışlanmasına neden olmakadır. 3 İkinci görüş, Ricardo Eşiliği Hipoezi (REH) olarak da bilinen Barro (97) nun görüşüdür. REH e göre, kamu borcundaki bir arış, özel sekör serveinde herhangi bir ilaveye yol açmayacakır. Onun yerine borçaki arış, borcun şimdiki değeriyle aynı mikarda, gelecekeki vergi yükünde bir arışa yol açacak diye algılanacakır. Özele, kamu borcundaki arış özel harcamayı değişirmeyecekir. Böylece, kamu borcundaki değişmeler fiya seviyesinde, çıkıda ve faiz oranlarında değişiklik yaramayacakır. Ancak Ricardo eşiliği için bir akım varsayımların da geçerli olması gerekmekedir. Her iki görüşen hangisinin geçerli olduğuna yönelik birçok ampirik çalışma yapılmışır. Bu çalışmalardan bazısı (Marinheiro 00, Afonso 999, Giorgioni ve Holden 003b vb.) Keynesyen görüşü deseklerken, bazısı da Ricardo eşiliği lehinde (Wheeler 999, Lucke 998, Giorgioni ve Holden 003a vb.) sonuçlar elde emişir. Ancak, konuyla ilgili arışma hem eorik zeminde hem de ampirik açıdan devam emekedir. Özellikle arışma, Ricardiyan görüşün oraya koyduğu varsayımlar üzerinde odaklanmakadır. REH nin geçerliğinin es edilmesine yönelik genel almamda iki uygulama alanı bulunmakadır. Bunlardan biri, oplam ükeim fonksiyonun ahmini şeklindedir. Diğeri ise, Euler denkleminin ahminine dayalıdır. Lieraürde, her iki yönemi de uygulayan çalışmalar vardır. Ülkemizde de konuyla ilgili arışmaların yapıldığı çalışmalar bulunmakadır. Bu çalışmalarda genelde ikiz açık olarak da bilinen, büçe açıklarının dış icare dengesi üzerindeki ekisi yoluyla REH es edilmeye çalışılmışır. Toplam ükeim fonksiyonun ahminine yönelik çalışma yeerince yokur. Bu nedenle, çalışmamız Türkiye lieraüründeki uygulama boşluğunu doldurması açısından önemlidir. Çalışmadaki emel 3 W. Kim, Review of Ricardian Equivalence: Theoreical and Empirical Sudies, Lieraure Synhesis, Vol., No.5,003, s.. M. Wheeler, The Macroeconomic Impacs of Governmen Deb: An Empirical Analysis of he 980s and 990s, Alanic Economic Journal, Vol. 7, No. 3, 999, s

3 amaç, REH nin Türkiye şarlarında geçerli olup olmadığını es emekir. Çalışmanın lieraüre uygun olması açısından, modelin seçiminde ve modelde yer alacak değişkenlerin belirlenmesinde, önceki çalışmalardan yararlanılmış ve 990:Q-007:Q3 dönemi inceleme konusu yapılmışır. REH nin es edilmesine yönelik bu çalışma dör bölümden oluşmakadır. İkinci bölümde, REH nin eorik çerçevesi sunulmuş ve lieraürde yapılan uygulamalı çalışmalardan örnekler verilmişir. Üçüncü bölümde, Ricardo Eşiliği Hipoezi Türkiye ekonomisi üzerinde es edilmişir. Daha sonra, elde edilen bulgular oraya konmuş ve sonuçlar arışılmışır.. Ricardo Eşiliği Hipoezi.. Teorik Çerçeve Kamu açıklarının kapaılmasına yönelik farklı finansman yolları bulunmakadır. Bunlardan en önemlileri hiç şüphesiz vergi gelirlerinin arırılması ve kamunun borçlanmasıdır. Her iki finansman şeklinin makroekonomik değişkenler üzerindeki ekisi ve ekonomik birimlerin davranışı üzerindeki yansımaları birbirinden farklı olmakadır. Açık finansmanıyla ilgili geleneksel Keynesyen görüşe göre, kamu borcundaki bir arış (vergi indirimi) özel sekör serveinin armasına yol açmakadır. Söz konusu serve arışı, özel kesim harcamalarını arırmakadır. Dolayısıyla, kamu borcu, ekonomide oplam alebin canlandırılmasında önemli bir rol oynamakadır. 5 Barro 6 (97), geleneksel görüşe alernaif bir görüş ileri sürmüşür. Bu görüş, daha sonra Ricardo eşiliği olarak anımlanmışır. Ricardo eşiliğinde ükeiciler, vergi indirimine asarruflarını arırarak epki vermekedirler. Aran özel asarruf, piyasaya yeni sürülen ahvillerin saın alınmasında kullanılmakadır. Bu durum, ükeicilere borcun ileride ödenmesinde gerekli olan kaynak için isenecek olan gelecekeki verginin ödenmesinde kullanılmak üzere bir kaynak oluşuracakır. Bu yüzden özel asarruf büçe açığı ile aynı mikarda aracak, böylece ulusal asarruf faizler de değişmeden kalacakır. 7 Açık bir ekonomide, büçe açıklarının cari ödemeler dengesi üzerinde de ekisi yokur. Büçe açığı sermayeyi dışlamamaka ve cari hesap dengesini de köüleşirmemekedir. Kamu borcu, özel sekörün ne serveini ekilemez ve bireyler kamu borcunu ileride ödenecek vergi olarak algılar. Bu yüzden, harcamalar veriyken, söz konusu harcamaların borç ve vergi ile finansmanı birbirine eşiir ve aynı anlama gelmekedir. 8 Ancak, REH nin geçerli olabilmesi için, çok sayıda varsayımın yapılması gerekmekedir. Bu varsayımlar şunlardır: - Vergileri ödemek zorunda olan vaandaşların sayısı sabiir. 5 Wheeler, a.g.m., s R. Barro, Are Governmen Bonds Ne Wealh?, Journal of Poliical Economy, Vol. 8, 97, s R. Ricciui, Assessing Ricardian Equivalence, Journal of Economic Survey, Vol. 7, No:, 003, s C. F. Marinheiro, Ricardian Equivalence: An Empirical Applicaion o The Poruguese Economy, Working Paper Universiy of Coimbra, March 00, s. 3. 0

4 Erginbay UĞURLU*Recep DÜZGÜN - Sermaye piyasası mükemmeldir. Herhangi bir borçlanma ve likidie sınırlaması yokur. Bireyler, hükümele aynı aynı oranda borç alıp verebilirler. 9 - Ekonomik birimler sonsuz yaşamakadırlar, ileriyi çok iyi görürler ve rasyoneldirler. - İleriye yönelik herhangi bir belirsizlik bulunmamakadır. Gelecekeki gelir akımları ve gelecekeki vergi yükleri bellidir. - Vergiler, göürü vergiden (lump sum) oluşmakadır. Vergiler bozucu nielike değildir. 0 - Kamu ükeimi başlangıç seviyesinde değişmeden kalmalıdır. - Borç servisi (ana para ve faiz ödemesi), sonraki döneme erelenen vergilerle finanse edilmelidir. Özele, bu varsayımlar alında ileriyi görebilen ekonomik birimler, kamu harcama düzeyini aynı düzeyde umak için daha fazla borçlanılarak finanse edilen bir vergi indiriminin, erelenmiş bir ödeme olduğunu düşünürler. Böylece vergi kesinisini asarruf ederler ve ükeimlerini arırmazlar. Borçlanma, sadece verginin zamanlamasını değişirir. Barro nun oraya koyduğu görüşe eorik ve ampirik birçok kakılar yapılmışır. En çok üzerinde durulan konu varsayımların geçersiz olduğuna yönelikir. Çünkü, varsayımlar geçersiz olduğunda Ricardo eşiliği emelden sarsılmakadır. Ricardiyan görüşe yapılan eleşiriler şunlardır: Öncelikle vergiler bozucu nielikeyse, ükeiciler likidie sınırlı iseler ve sermaye piyasasında bazı aksaklıklar varsa bu durumda da Ricardo eşiliği geçersiz olacakır. Diğer arafan, nüfus arışı sabi değildir ve kuşaklar arasında bir bağ yokur. Belirsizlik REH nin başarısızlığının bir diğer nedenidir. Yine sınırlı rasyonellike bir başka nedendir. Çocuksuz ailelerin varlığı da REH nin geçersiz olmasına yol açmakadır. 3 Hali hazırda, REH ile ilgili bir arafan eorik arışmalar devam emeke, diğer arafan REH nin geçerli olup olmadığına ilişkin ampirik çalışmalar yapılmakadır... Ricardo Eşiliği Hipoezi nin Tes Edilmesi REH bugüne kadar birçok çalışmada es edilmişir. Bu çalışmalar gelişmiş ülke, gelişmeke olan ülke ve farklı ülke gruplarının ekonomileri üzerine yapılmışır. Elde edilen es sonuçlarının bir kısmı REH i deseklerken, bir kısmı da bu hipoezi reddemekedir. Ayrıca, belli bir kriere göre (gelişmiş/gelişmeke olan ülke, az borçlu/çok borçlu vb.) al gruplara ayrılan ülkeler üzerine yapılan çalışmalarda da her iki yönde bulgular elde edilmişir. Tablo de, ikisa lieraüründe Ricado Eşiliği Hipoezini es eden çalışmaların genel bir değerlendirilmesi yapılmışır. 9 Gianluigi Giorgioni - Ken Holden, Does he Ricardian Equivalence Proposiion Hold in Less Developed Counries?, Inernaional Review of Applied Economics, Vol. 7, No., 003a, pp Kim, a.g.m.. s. 8. Marinheiro, a.g.m., s. 3. Kim, a.g.m.. 3 Ricciui, a.g.m.. 0

5 Tablo : Ampirik Çalışmaların Genel Bir Değerlendirmesi Yazar, Yıl Ülke Yönem Sonuç Bernheim, 987 GÜ,GOÜ Panel Veri REH geçerli Lucke, 998 Almanya Zaman Serisi REH geçerli Wheeler, 999 ABD Zaman Serisi REH geçerli Afonso, Ülke Panel Veri REH red Giorgioni ve Holden, 00 Marinheiro, 00 0 GOÜ Panel Veri REH geçerli Porekiz İndirgenmiş ükeim denklemi, Euler denklemi Porekiz REH red TR modeli -REH geçerli Pereleman ve Pesieau yaklaşımı- REH red. Giorgioni ve Holden, 003a 0 ülke Panel Veri REH geçerli Giorgioni ve Holden, 003 b G7 Zaman Serisi Almanya için REH red Heahcoe, 005 ABD Zaman serisi REH red REH in geçerliliğinin es edildiği çalışmalarda elde edilen bulgulardaki farklılıkların kaynağı öncelikle ekonomerik nedenlerdir. Bu durum, ahmin sonuçlarının ölçüm ve meodolojik konulara çok duyarlı olduğunu gösermekedir. Özellikle yanlış anımlama, ihmal edilen değişkenler veya dışsallık problemleri bazı kasayıların yanlı ahmin edilmelerine yol açmakadır. Sonuçların farklılığının bir diğer nedeni de Ricardo Eşiliği nin, karmaşık bir konu olmasıdır. Bu bağlamda, öncelikle eorik açıklamaların es edilebilir hipoezlere dönüşürülmesi gerekmekedir. Bu hipoezlerin kurulması kolay olmamakadır. Bu açıdan hipoezlerin oluşurulmasındaki zorluklar REH e ilişkin eslerde farklı sonuç vermekedir. 5 Diğer arafan REH esleri, meodolojik problemlerden de ekilenmekedir. Doğru veri seçimi, rendin harekeinin en iyi şekilde belirlenmesi ve geçerli esi oluşuran veya veriyi anımlayan uygun bir isaisiksel meodun kullanılmasındaki başarısızlık borç yansızlığının aleyhine sonuçlar buldurmaka ve çelişkili sonuçların elde edilmesine neden olmakadır. 6 REH nin geçerliliğini es eden çalışmalar, farklı yönemler kullanmakadır. Ancak, bunlardan en çok kullanılanı yapısal ükeim fonksiyonunun ahmini ve Euler denklemi yaklaşımıdır. Lieraürde her iki yönemi kullanan birçok çalışma bulunmakadır. Çalışmamız, ükeim fonksiyonunun ahminine dayalı olduğu için, lieraürde bu yönemin ve yöneme uygun modellerin yer aldığı çalışmaların kısa bir sunumu faydalı olacakır. Daha önce yapılan çalışmalar incelendiğinde, farklı değişkenleri içeren modellerin kullanıldığı görülmekedir. Kim, a.g.m., s T. Becker, Governmen Deb and Privae Consumpion: Theory and Evidence, Sockholm School of Economics Working Paper, No: 7, 995, s.. 6 Ricciui, a.g.m., s

6 Erginbay UĞURLU*Recep DÜZGÜN Feldsein (980) çalışmasında, Denklem. deki modeli ahmin emişir. C D + e. 0 Y W 3SSW G 5T 6TR 7 Burada C, oplam ükeim harcamasını; Y, cari geliri; W, özel servein piyasa değerini; SSW, gelecekeki sosyal güvenlik yardımlarını; G, oplam devle harcamalarını; T, oplam vergi gelirlerini; TR, devlein kişilere ransferlerini; D, oplam kamu borcunu ve e ise, haa erimini gösermekedir. Feldsein, Ricardo eşiliğinin kabulü için β < 0, β 5 = 0, β 6 = 0, β 3 = 0 ve β koşullarının geçerli olması gerekiğini ileri 7 sürmekedir. Yazar, yılları arasındaki döneme ilişkin yapığı analizde REH yi reddemekedir. 7 Bernheim (987), daha önce yapılan çalışmaları ele alarak bunları iki ana model (Denklem. ve Denklem.3) çerçevesinde özelemişir. Bu modellerin ilki: C α α ( α α α α W + X α + ε... = 0 + Y T ) + ( T G r D ) + 3G + D + 5 şeklindedir. Yukarıdaki modelde C, ükeimi; Y, ulusal geliri; T,vergi gelirini; G, devle harcamalarını; D, kamu borcunu; W, özel servei; r, faiz oranını; X, dışsal değişkenler vekörünü ve ε ise, haa erimini gösermekedir. Böylece; (Y-T), harcanabilir geliri; (T-G-rD) ise, büçe dengesi göserecekir. Birinci modelde α =0 hipoezinin sınanması, Ricardo eşiliği için gerekli görülmüşür. Çalışmada belirilen ikinci model ise: C = 0 Y T G r D ) 3G D 5 β ( W + X α + η.3 şeklindedir. İkinci modelin birinci modelden farkı, gayri safi gelir yerine ne gelirin kullanılmasıdır. Model de β =0 hipoezinin sınanmasıyla Ricardo eşiliği es edilmişir. 8 Bernheim (987) çalışmasında kendi modelini gelişirmişir. Yazar, C, özel ükeim; D, oplam kamu borcu; G, cari devle harcaması; DEF, cari açık; YG, cari GSYİH in gecikmeli GSYİH e oranının logariması; PG, cari nüfusun gecikmeli nüfusa oranının logariması ve Y, GSYİH nin yer aldığı Denklem. ü ahmin emişir. / Y DEF / Y G / Y D Y YG PG + ε... C 3 / 6 7 Bernheim (987), panel veri kullandığı çalışmasında ülkelerdeki farklılıkları göz önüne alarak bu ana model çerçevesinde farklı modeller kurmuşur. Örnek olarak; kamu borcu değişkeni modelden çıkarmış, açık değişkenini düzelerek modele eklemiş ve değişkenlerin farklarını almış, bu yolla yeni modeller elde emişir. Bu modellerde kasayıların anlamlılığı üzerinde durularak Ricardo denkliğini sınamışır. Denklem. de Ricardo eşiliği açısından önemli değişken büçe açığı kasayısıdır. Bu bağlamda, β =0 7 M. Feldsein, Governmen Deficis and Aggregae Demand, NBER Working Papers, No: 35, 980. s.. 8 B. D. Bernheim, Ricardian Equivalence: An Evaluaion of Theory and Evidence, NBER Working Papers No. 330, 987, s.. 0

7 hipoezinin reddedilememesi durumunda REH geçerli olmakadır. Çalışmadan elde edilen bulgular REH in geçerli olduğunu oraya koymuşur. Pereleman ve Pesieau (993) 9 fonksiyonunu ahmin emişir. C çalışmasında Denklem.5 deki ükeim α + α ( Y TX + α DEF + α W + α GB + ε = 0 ) 3 Burada, GB, kamu borcunu ve TX, vergi gelirini emsil emekedir. Bu modelde Ricardo eşiliği şu şekilde yorumlanmışır. α + α = 0 ve α = 0 hipoezlerinin geçerli olması durumunda REH kabul edilmekedir. Buna göre, dolarlık vergi almak yerine borç alındığında, alınan bu borcun cari ükeim üzerinde ekisi olmayacakır. Geleneksel Ricardo eşiliğinden farklı olarak Sanley (998) 0 8 ampirik çalışmayı incelemiş ve Ricardo eşiliğinin geçersizliği sonucuna varmışır. Sanley e göre Denklem.6 daki ükeim fonksiyonunda α = α = α 0 hipoezi es edilerek Ricardo eşiliği sınanabilir. C = = α + α Y + α Y + α G + α W + α TX + α GB + α TR + ε Afonso (999), borçlu (indebed) 70 ve az borçlu (less indebed) 06 olmak üzere oplam 76 ülkeyi incelediği çalışmasında farklı modellerle konuyu ele almışır. Öncelikle Denklem.7 deki ükeim modeli ahmin edilmişir. i i + δci + θai + γd i C + u i Burada C, oplam ükeimi; A, varlık sokunu ve D ise, borçlu ve daha az borçlu ülkeleri göseren kukla değişkeni gösermekedir. Kurulan modellerde serve değişkeninin poziif ekinsinin olmasının, REH nin incelenen ülkelerde geçerli olacağı belirilmişir. Bu ahminin ardından kukla değişkenin doğuracağı şüpheler olabileceğinden dolayı ilgili değişken modelden çıkarılmışır. Böylece Denklem.8; gruplar içi model ve havuzlanmış model yönemiyle üm ülkeler için ve ayrı ayrı ülke grupları için doğrusal ve logarimik değişkenlerle ekrar kurulmuşur. i i + δci + θai C + u i Denklem.8 in ahmin sonucuna göre, Avrupa ükeicisi için Ricardo davranışı varlığının kabul edilmesinin imkânsız olduğu görülmüşür 9 Pereleman Sergio - Pierre Pesieau, The Deerminans of The Ricardian Equivalence in he OECD Counries, in Verbon and Winden (eds.) (993), s T. D. Sanley, New Wine in Old Boles: A Mea-analysis of Ricardian Equivalence, Souhern Economic Journal, Vol. 6, No: 3, January 998, s Anónio Afonso, Public Deb Neuraliy and Privae Consumpion Some Evidence from he Euro Area, DGEP - Research and Forecasing Deparmen, Minisry of Finance, Working Papers, No., June 999, s

8 Erginbay UĞURLU*Recep DÜZGÜN Yazar, aynı çalışmasında bir başka model üzerinde de durmuşur. Kurulan yeni model ve değişkenlerin anımları su şekildedir: i defi 3divi yi 5 c popg + u...9 Denklem.9 da i, ülkeyi;, yılı; c, GSYİH in yüzdesi olarak özel ükeimi; def, GSYİH in yüzdesi olarak büçe açığını; div, GSYİH in yüzdesi olarak kamu borcunu; y, GSYİH in reel büyüme oranını ve popg, nüfusun büyüme oranını ifade emekedir. Yazar, çalışmasında 0 Avrupa ülkesi için panel veri analizi uygulamışır. Serve değişkeni olarak, borç ve M i kullanmış ve dönemine ai yıllık verilerle çalışmışır. Afonso (999), bu modelin es sonucunda β kasayısının poziif olduğunu ve isaisiksel olarak sıfıra eşi olmadığını ve bu sonucun REH ile açıkça çelişiğini belirmişir. Aynı modelde kamu borcu değişkenin dışlanması durumunda da sonucun değişmediği göserilmişir. Ayrıca, kamu borcu değişkeni isaisiksel olarak anlamlı değildir. Giorgioni ve Holden (00), denklem.0 u oluşurmuş ve REH in geçerli olması için β 5 = 0 koşulunun sağlanması gerekiğini vurgulamışır. Eğer β > 3 0 ise, kamu ve özel ükeimin birbirini amamlayıcı rol oynayacağını; ise β 3 < 0 her iki değişkenin birbirlerinin ikameleri olacağını belirmişir. C DEF G DD FD YG PG + ε Y Y Y Y Y Bu modelde Bernheim (987) den farklı olarak; DD, iç borç ve FD, dış borç değişkeni olmak üzere borç değişkeni ikiye ayrılmışır. Daha önceki çalışmalarda REH için, yukarıda verilen denklemde β 5 = 0 hipoezinin eşanlı esinin uygulanması gerekiği belirilse de, kasayıların ek ek isaisiksel anlamlılığı sınanmış ve REH in geçerli olduğu sonucuna varılmışır. 3 Giorgioni ve Holden (003a) aşağıdaki modelleri sınamışır. β Y DEF G D W + X u C + i i C Y DEF G DD FD 3 5 6YG 7 Y Y Y Y PG + u. C Y DEF G G 3( ) Perm.HP ( ) Temp.HP u...3 Y Y Y Y Y Denklem. ve Denklem. de kullanılan değişkenler daha önceki çalışmalarda kullanılan değişkenleri ve aynı anımları içermekedir. Denklem.3 de ise sadece, Perm.HP ve Temp.HP simgelerinin anımlanması yeerli olacakır. Bu simgeler sırasıyla sürekli devle harcamasının ve geçici devle harcamasının Hodrick Presco filresi DD FD Afonso, a.g.m., s Gianluigi Giorgioni - Ken Holden, Does The Ricardian Equivalence Proposiion Hold in Less Developed Counries?, Working Paper, Liverpool John Moores Universiy, January 00, s

9 ile düzelilmiş halleridir. Yazarlar; REH in kabul edilebilmesi için β 5 = 0 koşulunun geçerli olması gerekiğini vurgulamışlardır. Her üç denklem, SEK (Sıradan En Küçük Kareler), Sabi Ekiler, Rassal Ekiler modelleri kullanılarak ahmin edilmişir. Çalışmada 0 ane GOÜ ele alınmış ve panel veri analizi uygulanmışır. Tahmin sonucunda, SEK uygulanan model dışında sıfır hipoezi red edilememişir. Diğer bir ifadeyle, REH in geçerliliği yönünde bulgular elde edilmişir. Becker (995), çalışmasında Ricardo eşiliğini es emek için; C, özel ükeim; YD, sürekli gelir ve D, kamu borcunun yer aldığı Denklem. kullanmışır. Bu denklemde yer alan kamu borcunun kasayısının sınanması, REH esi için önemlidir. C YD D + ε... 0 Becker β =0 hipoezinin, Ricardo eşiliğini öne sürdüğünü belirmişir. 5 Ricardo eşiliğinin geçerliliğine ilişkin diğer çalışmalarda da hemen hemen benzer modeller ele alınmışır. Bu çalışmalarda elde edilen sonuçlar şu şekildedir. Lucke (998) 6, Almanya için yapığı çalışmada 960:-99: dönemini kapsayan veriler kullanmışır. Yazar, faiz oranı, döviz kuru ve icare dengesi gibi değişkenleri de ele alarak yapığı analizde, REH lehinde bulgular elde emişir. Marinheiro (00) 7, çalışmasında hem indirgenmiş ükeim fonksiyonunu hem de Euler denklemini kullanmışır. Özel ükeim, GDP, büçe açığı, ransfer harcaması, kamu ükeimi ve borç soku gibi birçok değişkeni ele almışır. Yazar, Kormendi nin modelini kullanarak yapığı es sonucunda Porekiz ekonomisi için REH yi desekleyici delil bulamamışır. Ancak, ransfer harcamasının yer aldığı aynı modeli es eiğinde ise, REH lehinde bulgulara ulaşmışır. Diğer arafan, Pereleman ve Pesieau yaklaşımını kullanarak es eiğinde ise, REH reddedilmişir. Giorgioni ve Holden (003b) 8, çalışmasında G7 ülkeleri için zaman serisi analizi yapmışır dönemini kapsayan yıllık verilerin kullanıldığı çalışmada kamu harcamaları, GSYİH, kamu geliri, hisse senedi piyasası endeksi ve özel ükeim değişkenleri ele alınmışır. Analiz sonucunda, İalya için genişlemeci mali konra lehine, Almanya için Keynesyen ekonomi lehine bulgular elde edilmişir. Diğer ülkeler için ise, çelişkili sonuçlara ulaşılmışır. Wheeler (999) 9, ABD için dönemini kapsayan analiz yapmışır. Kamu borcunun makroekonomik ekilerinin incelendiği çalışmada, zaman serisi yönemi kullanılmış ve birçok değişken ele alınmışır. Yapılan analiz sonucunda, REH deseklenmişir. Heahcoe (005) nin 30 ABD için yapığı çalışmadaki emel bulgusu şudur: Bozucu vergi ve sermaye piyasasında aksaklıkların bir arada olduğu modelin ahmini REH den önemli sapmalar oraya koymuşur. Bir başka deyişle, REH geçersizdir. Gianluigi Giorgioni - Ken Holden, a.g.m., 003a, s Becker, a.g.m., s.. 6 Bernd Lucke, Economeric Tess of Ricardian Equivalence: Resuls for Germany, Working Paper, Universia Hamburg, Germany, Marinheiro, a.g.m.. 8 Gianluigi Giorgioni - Ken Holden, Ricardian Equivalence, Expansionary Fiscal Conracion and he Sock Marke: A VECM Approach, Applied Economics, Vol. 35, 003b, s Wheeler, a.g.m.. 30 Jonahan Heahcoe; Fiscal Policy wih Heerogeneous Agens and Incomplee Markes, The Review of Economic Sudies, Vol. 7, No:, January 005, s

10 Erginbay UĞURLU*Recep DÜZGÜN 3. Türkiye Ekonomisi Üzerine Bir Uygulama 3.. Model ve Veri Sei Bu çalışmada kullanılan model ve değişkenler; lieraürde daha önce kullanılan ve yukarıda öze halinde verilen çalışmalardan derlenerek belirlenmişir. REH ile ilgili Türkiye de yapılan önceki çalışmalar, genelde büçe açığı ve dış icare dengesi üzerinden harekele konuyu ele almakadır. Tükeim fonksiyonundan harekele REH nin esine yönelik çalışma yeerince yokur. Dolayısıyla, çalışmada kullanılan model bu durum göz önüne alınarak belirlenmişir. Sonuç olarak, Türkiye ekonomisi için model, Denklem 3. deki gibi oluşurulmuşur. OZLT BYGS + u..3. BTAC 3DEVH DEVB 5 Denklem 3. de OZLT, özel ükeimi; BTAC, büçe açığını; DEVH, kamu harcamalarını; DEVB: kamu borcunu; GSBY, Reel GSYİH in cari GSYİH oranını gösermekedir. Görüldüğü üzere GSBY değişkeni bir oran olduğundan, Bernheim (987) de logariması alınmış olmasına karşın veri incelendiğinde (bkz: EK ), ayrıca logarimasının alınmasının değerleri oldukça düşüreceğinden, logarimasının alınmasına gerek görülmemişir. Kurulan regresyon modelinde β = 0 koşulunun geçerli olması halinde, Ricardo eşiliği geçerli olacakır. Ayrıca, β = 0 eşanlı esi de sınanarak REH analiz edilmişir. Bu iki boş hipoezinin reddedilememesi durumunda, Ricardo eşiliğinin geçerli olduğu kabul edilecekir. Çalışmada kullanılan veriler, TCMB Elekronik Veri Dağıım Sisemi nden (hp://evds.cmb.gov.r) alınmışır. Modelde yer alan üm değişkenlerin anımlaması ve kod numaraları EK. de yer almakadır. Kullanılan üm değişkenler, 987 yılı sabi fiyalarıyla hesaplanmış olup 990:Q-007:Q3 dönemine ai üç aylık verileridir. Özel ükeim değişkeni, GSYİH de yer alan özel nihai ükeim harcamaları serisi kullanılarak elde edilmişir. Büçe açığı verisi ise; 990:Q-007Q3 için konsolide büçe (Hazine) verisi, 00:Q-005:Q için konsolide büçe gelirleri-yeni anım (Maliye Bakanlığı) verileri ve 006:Q-007:3 için genel büçe dengesi ve finansmanı (Hazine) verileri içinden elde edilen büçe dengesi serisidir. Kamu harcamaları verisi, devlein nihai ükeim harcamalarından elde edilmişir. Kamu borcu verileri ise, dış borç soku ve iç borç soku verilerinin oplamından elde edilmişir. Ancak, dış borç sok verisi milyon USD olarak verildiği için, TCMB EVDS den alınan döviz kuru değişkeni ile bin YTL ye dönüşürüldüken sonra, iç borç soku verisi ile oplanmışır. GSYİH verisi, harcama yoluyla hesaplanmışır. Bu seri, Bernheim (987) de belirildiği gibi modelde kullanılacak büyüme serisi haline dönüşürülmesi amacıyla, önce logariması alınmış ardından büyüme serisi haline dönüşürülmüşür. Bu durumda bir gecikmeli fark alındığından dolayı modelin veri dönemi 990:Q-007:Q3 şeklinde olmuşur. i 08

11 3.. Uygulama ve Bulgular Granger ve Newbold (97) 3 makroekonomik verilerin çoğunun durağan olmadığını ve bu nedenden dolayı, düzey verilerle uygulanan regresyonun isaisiksel olarak anlamlılığını sınayan eslerin sonuçlarının yanılıcı olduğunu gösermişlerdir. Yazarlar, çalışmasında iki durağan olmayan, rassal yürüyüş içeren, birbiri ile korelasyonu olmayan y ve x serisini üremişir. Bu serilerden y nin bağımlı, x in bağımsız değişken olduğu modeli kurmuş ve Mone-Carlo simülasyonu yapmışlardır. Yapılan bu çalışma sonunda x değişkenin kasayısının isaisiksel olarak anlamsız çıkması gerekirken, yapılan denemelerin %75 inde paramerenin sıfıra eşiliğini söyleyen boş hipoez red edilememişir. Görüldüğü gibi kurulan regresyon modellerine uygulanan sınamalarının geçerliliği için durağan serilerle çalışmak gerekmekedir. Bu nedenle, modelin es edilmesinden önce, kullanılan verilerin durağanlıklarının araşırılması gerekmekedir. Durağan sürecin en basi anımı; herhangi bir rend ekisi aşımayan, varyansı ve oralaması sabi olan (zaman içerisinde değişmeyen), kovaryansı hesaplandığı döneme değil, dönem arasındaki farka bağlı olan süreçir. Zayıf durağanlık koşulları olarak anımlanan bu koşullar, bir zaman serisi Y için aşağıdaki gibi göserilir: [ ] = µ E Y. 3. Var[ Y ] = σ. 3.3 [ Y, Y ] Cov[ Y Y ] Cov + n =, + m Yukarıda sayılan koşullara ek olarak; incelenilen zaman serisinin herhangi bir n birimlik gözlem seinin orak dağılımı, Y, Y,, Y n her n ve k için, Y +k, Y +k,, Y n +k seinin orak dağılımı ile aynı dağılıma sahipse bu süreç güçlü durağan olasılıklı süreç olarak bilinir. Denklem 3.3 de görüldüğü gibi durağanlık, varyansda durağanlığı da kapsamakadır. Serilerin beimsel isaisikleri incelendiğinde (bkz: EK.) en yüksek değişkenliğin DEVB değişkeninde olduğu görülmekedir. Dolayısıyla, bu değişkenin logariması alınarak varyansdaki değişkenlik azalılmış ve logariması alınmış seri LDEVB olarak anımlanmışır. Değişkenlerin grafikleri incelendiğinde OZLT, DEVH, BYGS serilerinin mevsimsellik içerdiği görülmekedir. Durağanlık incelemesine geçilmeden önce bu seriler, X yönemi ile mevsimselliken arındırılmışır. Mevsimselliken arındırıldıkan sonra elde edilen seriler OZLTSA, DEVHSA, BYGSSA olarak adlandırılmışır. BYGS değişkeni, GSYİH in logariması alındıkan sonra elde edilen logarimik değerlerin büyümesi olduğundan, bir oran değişkendir. Değişkenlerin durağanlıklarını incelemek amacıyla; Genişleilmiş Dickey-Fuller (ADF) esinden yararlanılmışır. Dickey ve Fuller (979) 3, zaman serilerinin durağan olup olmadıklarını belirlemek amacıyla alernaif regresyon modelleri kullanmışır. Bu çalışmada serilere, alernaif regresyon modellerinden; sabiin olduğu ve sabi ve rendin 3 C. W. J. Granger - P. Newbold, Spurious Regression in Economerics. Journal of Economerics, Vol. 35, 97, s D. A. Dickey - W. A. Fuller, Disribuion of he Esimaors for Auoregressive Time Series wih a Uni Roo, Journal of he American Saisical Associaion, Vol. 7, 979, s

12 Erginbay UĞURLU*Recep DÜZGÜN olmadığı modeller uygulanmışır. DF esinin genişleilmiş hali olan ADF modeli, DF modelini ookorelasyondan arındırmak amacıyla, incelenen değişkenin farkının gecikmeli işlemcisi modele kaılarak oluşurulur. Aşağıda görülen ADF modellerinde yer alan Y; durağanlık esine konu olan değişkeni, birinci merebe fark işlemcisini;, rend değişkenini ve ε ise, haa erimini gösermekedir. Y k = α + ρy Y + ε i= i i k Y = α + ρy Y + ε Tes Hipoezleri: i= i i H 0 : δ = 0 Seri durağan değil, Birim kök var, H 0 : δ < 0 Seri durağan, Birim kök yok. Tes sonucunda H 0 red edilemiyorsa serinin durağan olmadığı kararına varılır ve serinin farkı alınarak birim kök incelemesine devam edilir. Fark serisine uygulanan es sonucunda H 0 red edilebilirse seri birinci dereceden durağandır denir ve I() şeklinde göserilir. Tablo : ADF Tes Sonuçları Değişken Tes isaisiği Sabi Sabi+ Trend BTAC -,59 () -3,37 (7) BYGSSA -9,77 (0) ** -9,30 (0) ** DEVHSA -0,65 (0) -3, (0) LDEVB -3,06 () *,90 (0) OZLTSA 0,008 (0) -,770 (0) BTAC -3,97 (3)* -,0* DEVHSA -9,79 (0) ** -8,00() ** LDEVB -,7 (0) ** -6,05 (0) ** OZLTSA -8,98 (0) ** -8,98 (0) ** *,** sırasıyla; %5, % boş hipoezin red edildiğini, paranez içindeki değerler gecikme sayısını gösermekedir., serinin farkı alınarak elde edilen seriyi gösermekedir. BYGSSA değişkeni düzeyde % de anlamlı olduğundan farkı incelenmemişir. 0

13 Tablo de sonuçları yer alan birim kök esi; sabili-rendli ve sabili olmak üzere iki model için yapılmışır. Görüldüğü gibi, BYGSSA ve LDEVB değişkeni düzeyde durağanken diğer değişkenler ilk farka durağandır, yani I() dir. Bu durumda, regresyon denkleminde BYGSSA ve LDEVB düzey değeri ile, diğer değişkenler ise birinci farkları ile yer alacakır. Çalışmada kullanılan veri dönemi, Türkiye de iki büyük krizin yaşandığı zaman dilimine denk gelmekedir. Bu krizlerden ilki 99, ikincisi ise Kasım 000-Şuba 00 yılında yaşanmışır. Bu nedenle, modelde bu iki krizi emsil eden D9 ve D0 kukla değişkenleri eklenmişir. Bu veriler sırasıyla 99:Q de, diğer dönemlerde 0 ve 00:Q de, diğer dönemlerde 0 değerini alan kukla değişkenlerdir. Bu durumda oluşurulan yeni regresyon denklemi aşağıdaki şekilde olacakır. OZLTSA + BTAC + DEVHSA + LDEVB + BYGSSA + D9 + D0 + u β β3 β β5 T i 3.7 Tablo 3 de, regresyon ahmin sonuçlarına yer verilmişir. Denklem 3.7 de yer alan modelin ahmininde 99 kırılmasını göseren kukla değişkenin isaisiksel olarak anlamsız olduğu görülmekedir. Bu nedenle, söz konusu değişken modelden çıkarılmış ve ikinci bir ahmin yapılmışır. Tablo 3 de görüldüğü gibi, birinci modelde 99 yılı kuklasını göseren D9 değişkeni dışındaki üm değişkenler % de anlamlıdır. Nihai modelin bir büün olarak da anlamlı olduğu görülmekedir. Modelin belirlilik kasayısı, yaklaşık %70 ir. Ayrıca, modelde değişen varyans ve ookorelasyon içerip içermediği sırasıyla Whie Tesi ve Breusch-Godfrey LM esi ile sınanmışır. Ele alınan modelde, değişen varyans ve ookorelasyon olmadığı görülmekedir. Tahmin sonucunda elde edilen kasayılar incelendiğinde özel ükeim üzerinde, büçe açığının, kamu borcunun ve büyümenin poziif ekisinin; kamu harcamalarının ise negaif ekisinin olduğu görülmekedir. Buna göre, büçe açığındaki, kamu borcundaki ve büyümedeki bir arış, özel ükeimi eşvik edecekir. Bu sonuç, Ricardo eşiliğiyle çelişmekedir. Buna karşın, Keynesyen görüş deseklenmiş olmakadır. Diğer arafan, kamu harcamasına ai kasayının negaif çıkması, kamu ve özel ükeim harcamalarının birbirlerinin ikamesi olduğunu oraya koymakadır.

14 Erginbay UĞURLU*Recep DÜZGÜN Tablo 3: Regresyon Tahmin Sonuçları Bağımlı Değişken: D(OZLTSA) Model I Model II Değişken Kasayı -is Kasayı -is Sabi -,9 E+09** -7,99 -,58 E+09** -0,9 D(BTAC) 0,09**,35 0,08**,90 D(DEVHSA) -0,88** -,30-0,795** -,0 LDEVB 7**,6 6383**,857 BYGSSA,35 E+09** 8,79,3 E+09** 0,35 D , D0 -, E+08** -,76 -,0 E+08** -,63 R 0,695 0,69 R 0,665 0,666 F 3,570** 8,6** Durbin Wason,35,86 Whie Tesi 30,80* 3,99** B-G LM (),690**,96** F esi β = 0,85**,56** *,** sırasıyla; %5, % boş hipoezin red edildiğini, gösermekedir. Whie Tesi nde çapraz çarpımların olduğu model kullanılmış ve Nx R değeri verilmişir. LM esi Nx R değeri verilerek Ki-Kare ablosuna bakılmışır. LM esinde yıldız üs simgesi, boş hipoezin red edilemediğini gösermekir. Ricardo eşiliğinin geçerliliğine ilişkin es sonuçları da ne bir şekilde REH nin geçersiz olduğunu oraya koymakadır. Buna göre, β = 0 ve β = 0 koşulları isaisiksel olarak reddedilmişir. Bir başka deyişle, kasayılar eş anlı sıfıra eşi değildir. Bu sonuç, Türkiye de ükeicilerin Ricardiyan davranış sergilemediği anlamına gelecekir. Devlein, büçe açığının finansmanında vergi yerine borçlanmayı seçmesi, ekonomik birimlerce servee değişiklik olarak algılanacakır. Ekonomik birimler servelerindeki arış

15 sonucunda, ükeimlerini arıracaklardır. REH nin reddedilmesi, Ricardiyan varsayımların Türkiye şarlarında geçersiz olduğunu da oraya koymakadır. Buna göre, ekonomik birimler miyopurlar ve bugünü düşünürler. Tükeim kararlarını verirlerken sürekli gelirlerine değil, cari gelirlerine bakarlar. Elde edilen sonuçlar, lieraürdeki bir kısım çalışmalarla paralellik oluşurmakadır. Kısacası, sonuçlar, maliye poliikalarının Türkiye de isikrarı sağlayıcı bir rol oynayacağını da gösermekedir.. Sonuç Maliye poliikalarının-özellikle de büçe açığı, vergi ve borç- makroekonomik değişenler üzerindeki ekisine yönelik araşırma genel anlamda iki boyua ilerlemekedir. Bunlardan birincisi, Keynesyen görüşür. Buna göre, herhangi bir vergi indirimine bağlı olarak meydana gelecek olan büçe açığının borçla finansmanı bireylerce serve arışı olarak algılanacakır. Bu algılamayla bireyler aran geliriyle birlike ükeimlerini de arıracaklardır. Diğer arafan, Ricardiyan görüş alernaif bir önerme sunmuşur. REH ye göre, vergi yerine borç alınması bireylerin ükeimlerini ekilemeyecekir. Çünkü; rasyonel olan, ileriyi gören, sonsuz zaman ufkuna vb. sahip ekonomik birimler şimdiki borçlanmanın ilerde aynı mikarda vergi anlamına geldiğinin farkında olacaklardır. O yüzden vergi indirimiyle ceplerinde kalan parayı asarruf edecekler ve ükeimlerini değişirmeyeceklerdir. Özele, sadece verginin zamanlaması değişecekir. Çalışmamızda, Türkiye ekonomisinde REH nin geçerli olup olmadığı araşırılmışır. Bu yönde yapılan önceki araşırmalar iki meo üzerinde yoğunlaşmakadırlar. Bunlardan biri oplam ükeim fonksiyonunun ahmini, diğeri ise, Euler denkleminin ahmindir. Bu çalışmada, ilk meoan yararlanılmışır. Bu meoda göre Ricardo Eşiliği Hipoezi nin kabulü veya reddi, büçe açığı ve kamu borcunun kasayısına bağlıdır. Ayrıca söz konusu iki değişkenin eş anlı sıfıra eşi olup olmaması da önemlidir. Bu çerçevede yapılan analizde Türkiye ekonomisine ilişkin, 990:Q-007:Q3 dönemini kapsayan veriler kullanılmışır. Elde edilen es sonuçlarına göre, Türkiye de REH reddedilmişir. Böyle bir sonuç, ekonomik bireylerin kamunun borçlanmasını servelerinde bir arış olarak algıladığını oraya koymakadır. Diğer bir ifadeyle, büçe açığının finansmanı için yapılan kamu borçlanması ekonomik birimlerin ükeimlerini arıracakır. Çalışmada REH aleyhine bulgular elde edilmesinin emel nedeni, Ricardiyan görüşün varsayımlarının Türkiye de geçersiz olmasıdır. Öncelikle, Türkiye de vergiler çoğunlukla bozucu nielikedir. Ayrıca, bireyler borçlanma kısıı içerisindedir. Bir başka deyişle, bireyler yüksek faiz oranlarının olduğu ülkemizde kolaylıkla borçlanamamaka ve ükeimlerini sürekli erelemekedirler. Bu yüzden gelirlerinde meydana gelecek herhangi bir arış doğrudan ükeime yansıyacakır. Bir başka neden, ülkemizde sık sık krizlerin yaşanmasıyla geleceğin belirsiz olmasıdır. Bu belirsizlike, bireyler geleceğe ilişkin rasyonel ahminler yapamamakadırlar. O yüzden miyopurlar. Sonuç iibariyle, bireyler ükeim kararlarını cari kullanılabilir gelire göre verirler. Bir başka neden de, Türkiye de ailelerin evlendiken sonra da gelir paylaşımında bulunmasıdır. Ülkemizde, ailesinde yeerince gelir elde edemeyenlere, geliri iyi olan diğer aile bireylerinin yardım emesine yönelik bir külür vardır. Bu dayanışmayla, bireylerin gelirinde meydana gelecek arış, kendilerinin ihiyacı olması bile yakınlarının ihiyacının giderilmesinde kullanılacakır. 3

16 Erginbay UĞURLU*Recep DÜZGÜN 5. Kaynakça AFONSO, Anónio, Public Deb Neuraliy and Privae Consumpion Some Evidence from he Euro Area, DGEP - Research and Forecasing Deparmen, Minisry of Finance, Working Papers, No., June, 999. BARRO, R., Are Governmen Bonds Ne Wealh?, Journal of Poliical Economy, Vol. 8, 97, s BECKER, Torbjörn, Governmen Deb and Privae Consumpion: Theory and Evidence, Sockholm School of Economics Working Paper, No: 7, 995, s BERNHEİM, B. Douglas, Ricardian Equivalence: An Evaluaion of Theory and Evidence, NBER Working Papers No: 330, 987. DİCKEY, D. A. - W. A. FULLER, Disribuion of he Esimaors for Auoregressive Time Series wih a Uni Roo, Journal of he American Saisical Associaion, Vol. 7, 979, s FELDSTEİN, Marin, Governmen Deficis and Aggregae Demand, NBER Working Papers, No: 35, 980, s GİORGİONİ, Gianluigi Ken, HOLDEN, Does he Ricardian Equivalence Proposiion Hold in Less Developed Counries?, Working Paper, Liverpool John Moores Universiy, January 00. GİORGİONİ, Gianluigi Ken, HOLDEN, Does he Ricardian Equivalence Proposiion Hold in Less Developed Counries?, Inernaional Review of Applied Economics, Vol. 7, No:, 003 a, s GİORGİONİ, Gianluigi Ken, HOLDEN, Ricardian Equivalence, Expansionary Fiscal Conracion and he Sock Marke: A VECM Approach, Applied Economics, Vol. 35, 003 b, s GRANGER, C. W. J. - P., NEWBOLD, Spurious Regression in Economerics. Journal of Economerics, Vol. 35, 97, s HEATHCOTE, Jonahan, Fiscal Policy wih Heerogeneous Agens and Incomplee Markes, The Review of Economic Sudies, Vol. 7, No:, January 005, s KİM, Wansup, Review of Ricardian Equivalence: Theoreical and Empirical Sudies, Lieraure Synhesis, Vol., No: 5, 003, s. -9 LUCKE, Bernd, Economeric Tess of Ricardian Equivalence: Resuls for Germany, Working Paper, Universia Hamburg, Germany, 998. MARİNHEİRO, C. Fonseca, Ricardian Equivalence: An Empirical Applicaion o he Poruguese Economy, Working Paper Universiy of Coimbra, March 00.

17 PERELEMAN, Sergio Pierre, PESTIEAU, The Deerminans of he Ricardian Equivalence in he OECD Counries, in Verbon and Winden (eds.) (993), s RİCCİUTİ, Robero, Assessing Ricardian Equivalence, Journal of Economic Survey, Vol. 7, No:, 003, s STANLEY, T. D., New Wine in Old Boles: A Mea-analysis of Ricardian Equivalence, Souhern Economic Journal, Vol. 6, No: 3, January 998, s WHEELER, Mark, The Macroeconomic Impacs of Governmen Deb: An Empirical Analysis of he 980s and 990s, Alanic Economic Journal, Vol. 7, No. 3, 999, s Ekler EK. Tablo : Kullanılan Değişkenler ve Tanımlamaları Değişken BTAC GSYİH İç Borç Dış Borç Döviz Kuru DEVB DEVH OZLT Tanım Büçe Açığı; Konsolide Büçe (Hazine) (Aylık), Tp.Kb.Y3.: 5.Büçe Dengesi TP.UR.G3.: (Harcama) Gayri Safi Yur İçi Hasıla (GSYIH)(Sabi Fiyalarla) TP.KB.A09.: 5.Toplam, İç Borç Sok Verileri (Hazine) (Aylık) TP.DB.B0: :Toplam Dış Borç Soku-Brü (Hazine) (Üç Aylık) TP.DK.USD.S.: (USD) ABD Doları (Döviz Saış) (Dış Borç * Döviz Kuru * 000) + İç Borç TP.UR.G08.: (Harcama) Devlein Nihai Tükeim Harcamaları (Sabi Fiyalarla) TP.UR.G0.: (Harcama) Özel Nihai Tükeim (Sabi Fiyalarla) 5

18 Erginbay UĞURLU*Recep DÜZGÜN EK. Tablo 5. Beimleyici İsaisikler BTAC BYGS DEVB DEVH OZLT Oralama -.E E+3.9E+08.9E+09 Oranca -.9E E+.6E+08.8E+09 En büyük.9e E+3 3.6E E+09 En küçük -.8E E+0.E+08.E+09 Sd. Sap. 3.76E E E+08 EK 3. Grafik : Modelde Kullanılan Değişkenlerin Grafikleri.00E+08 BTAC.5 BYGS 6.0E+3 DEVB 0.00E E E+08..0E E E E E+3.0E E E OZLT DEVH 3.0E+09.00E+08.80E E+08.0E E+08.50E+08.00E+09.00E+08.60E+09.50E+08.0E E

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, InroducoryEconomericsA Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI Arş. Gör. Furkan EMİRMAHMUTOĞLU Yrd. Doç. Dr. Nezir KÖSE Arş. Gör. Yeliz YALÇIN

Detaylı

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi TÜRK TARIM ve DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ TURKISH JOURNAL of AGRICULTURAL and NATURAL SCIENCES www.urkjans.com Türkiye nin Kabuklu Fındık Üreiminde Üreim-Fiya İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi Şenol ÇELİK*

Detaylı

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ

TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, Cil 3, Sayı 6, 2007, ss. 8 88. TÜRKİYE DE EKONOMİK BÜYÜME VE DÖVİZ KURU CARİ AÇIK ÜZERİNDE ETKİLİ MİDİR? BİR NEDENSELLİK ANALİZİ Arş.Gör. Erman ERBAYKAL Balıkesir Üniversiesi

Detaylı

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ İsmail KINACI 1, Aşır GENÇ 1, Galip OTURANÇ, Aydın KURNAZ, Şefik BİLİR 3 1 Selçuk Üniversiesi, Fen-Edebiya Fakülesi İsaisik

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI TCMB Faiz Kararlarının Piyasa Faizleri Ve Hisse Senedi Piyasaları Üzerine Ekisi Mura Duran Refe Gürkaynak Pınar Özlü Deren

Detaylı

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu Hayvansal Üreim 53(): 3-39, 01 Araşırma Türkiye de Kırmızı E Üreiminin Box-Jenkins Yönemiyle Modellenmesi ve Üreim Projeksiyonu Şenol Çelik Ankara Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Zooekni Anabilim Dalı

Detaylı

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141

C.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt 11, Sayı 1, 2010 141 C.Ü. İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil 11, Sayı 1, 2010 141 BİR MALİYE POLİTİKASI ARACI OLARAK BORÇLANMA VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990 2009) Hali ÇİÇEK *, Süleyman GÖZEGİR ** ve

Detaylı

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH

İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Doğuş Üniversiesi Dergisi, (), 57-65 İŞSİZLİK VE EKONOMİK BÜYÜME İLİŞKİSİNDE ASİMETRİ ASYMMETRY IN THE RELATIONSHIP BETWEEN UNEMPLOYMENT AND ECONOMIC GROWTH Serve CEYLAN Giresun Üniversiesi İİBF, İkisa

Detaylı

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ *

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ * İşsizlik ve İnihar İlişkisi: 1975 2005 Var Analizi 161 İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferha TOPBAŞ * ÖZET İşsizlik, birey üzerinde olumsuz birçok soruna neden olan karmaşık bir olgudur.

Detaylı

Birim Kök Testleri 3/24/2016. Bir stokastik sürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde

Birim Kök Testleri 3/24/2016. Bir stokastik sürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

ÇOKLU DOĞRUSAL BAĞLANTI

ÇOKLU DOĞRUSAL BAĞLANTI ÇOKLU DOĞRUSAL BAĞLANTI ÇOKLU DOĞRUSALLIĞIN ANLAMI Çoklu doğrusal bağlanı; Bağımsız değişkenler arasında doğrusal (yada doğrusala yakın) ilişki olmasıdır... r xx i j paramereler belirlenemez hale gelir.

Detaylı

TÜKETİMİN TESADÜFİ YÜRÜYÜŞÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ 1987 2006

TÜKETİMİN TESADÜFİ YÜRÜYÜŞÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ 1987 2006 69 TÜKETİMİN TESADÜFİ YÜRÜYÜŞÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ 1987 2006 ÖZET Prof. Dr. Rahmi YAMAK Arş. Gör. Zehra ABDİOĞLU Hall un esadüfi yürüyüş modeli, cari ükeim harcamalarının yalnızca geçmiş dönemin ükeim harcamaları

Detaylı

Birim Kök Testleri. Random Walk. Bir stokastiksürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde

Birim Kök Testleri. Random Walk. Bir stokastiksürecin birim kök içerip içermediğini nasıl anlarız? Hatırlarsak aşağıdaki AR(1) sürecinde Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 02, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ The Journal of Academic Social Science Sudies Inernaional Journal of Social Science Doi number:hp://dx.doi.org/10.9761/jasss2963 Number: 37, p. 399-408, Auumn I 2015 Yayın Süreci Yayın Geliş Tarihi Yayınlanma

Detaylı

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI TC. Pamukkale Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Yüksek Lisans Tezi Ekonomeri Anabilim Dalı Abdullah Emre ÇAĞLAR

Detaylı

Teknolojik bir değişiklik veya üretim arttırıcı bir yatırımın sonucunda ihracatta, üretim miktarında vs. önemli artışlar olabilir.

Teknolojik bir değişiklik veya üretim arttırıcı bir yatırımın sonucunda ihracatta, üretim miktarında vs. önemli artışlar olabilir. YAPISAL DEĞİŞİKLİK Zaman serileri bazı nedenler veya bazı fakörler arafından ekilenerek zaman içinde değişikliklere uğrayabilirler. Bu değişim ikisadi kriz, ikisa poliikalarında yapılan değişiklik, eknolojik

Detaylı

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ BANKA KREDİ PORTFÖLERİNİN ÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAANAN ALTERNATİF BİR ÖNTEM ÖNERİSİ K. Bau TUNA * ÖZ Ödememe riski banka kredilerini ve bankaların kredi porföylerini ekiler.

Detaylı

Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey

Crude Oil Import and Economic Growth: Turkey MPRA Munich Personal RePEc Archive Crude Oil Impor and Economic Growh: Turkey Erginbay Ugurlu and Aydın Ünsal Isanbul Aydın Universiy, Gazi Universiy 28 May 2009 Online a hps://mpra.ub.uni-muenchen.de/69923/

Detaylı

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1

RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 1950-1995 1 RASYONEL BEKLENTLER DOAL ORAN HPOTEZ Türkiye çin Zaman Serisi Bulguları 950-995 Rahmi YAMAK * Yakup KÜÇÜKKALE ** ÖZET Bu çalımada, Rasyonel Bekleniler Doal Oran Hipoezinin, Çıkı (ya da isizliin) alep (ya

Detaylı

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012 Türkiye de Fındık Üreim Alanlarının Armasında Deseklemelerin Ekisi Selma KAYALAK 1 Ahme ÖZÇELİK 2 1 Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Çanakkale 2 Ankara Üniversiesi

Detaylı

Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbütünleşme Analizi

Satın Alma Gücü Paritesinin Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbütünleşme Analizi 259-284 Saın Alma Gücü Pariesinin Azerbaycan, Kazakisan ve Kırgızisan İçin Geçerliliği: Birim Kök ve Eşbüünleşme Analizi Turhan Korkmaz Emrah İsmail Çevik ** Nüke Kırcı Çevik *** Öz Bu çalışmada Azerbaycan,

Detaylı

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI?

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN, Zekeriya YILDIRIM, S. Faih KOSTAKOĞLU FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN Yrd.Doç.Dr. Anadolu Üniversiesi,

Detaylı

SORU SETİ 02 (REVİZE EDİLDİ) FİNAL KONULARI

SORU SETİ 02 (REVİZE EDİLDİ) FİNAL KONULARI Ekonomeri 8 Ocak, 0 Gazi Üniversiesi İkisa Bölümü SORU SETİ 0 (REVİZE EDİLDİ) FİNAL KONULARI PROBLEM Aşağıda verilen avuk ei alebi fonksiyonunu düşününüz (960-98): lny = β + β ln X + β ln X + β ln X +

Detaylı

Büyüme ve İstihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği. The Relationship between Growth and Employment: The Case of Turkey

Büyüme ve İstihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği. The Relationship between Growth and Employment: The Case of Turkey SESSION C: Çalışma Ekonomisi 67 Büyüme ve İsihdam Arasindaki İlişki: Türkiye Örneği Yusuf Muraoğlu (Hii Universiy, Turkey) The Relaionship beween Growh and Employmen: The Case of Turkey Absrac One of he

Detaylı

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Bahar 20, Cil:7, Yıl:7, Sayı:, 7:53-65 TÜKETİCİ GÜVENİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ * Yusuf Volkan TOPUZ ** THE CAUSALITY

Detaylı

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (6) 2003 / 2 : 49-62 Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Hüdaverdi Bircan * Yalçın Karagöz ** Öze: Bu çalışmada geleceği

Detaylı

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıılmış Gecikme ve Ooregresiv Modeller 1 Zaman serisi modellerinde, bağımlı değişken Y nin zamanındaki değerleri, bağımsız X değişkenlerinin zamanındaki cari

Detaylı

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ Cenral Bank Review Vol. 10 (July 2010), pp.23-32 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2010 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Yıl: 24 Sayı:88 Temmuz 2010 97 İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Ebru Yüksel* - Güldal Güleryüz** 32 Öze Bu makale, İsanbul Menkul Kıymeler Borsası na (İMKB) ai

Detaylı

Çift Üstel Düzeltme (Holt Metodu ile)

Çift Üstel Düzeltme (Holt Metodu ile) Tahmin Yönemleri Çif Üsel Düzelme (Hol Meodu ile) Hol meodu, zaman serilerinin, doğrusal rend ile izlenmesi için asarlanmış bir yönemdir. Yönem (seri için) ve (rend için) olmak üzere iki düzelme kasayısının

Detaylı

Mevsimsel Kointegrasyon Analizi: Güney Afrika Örneği. Seasonal Cointegration Analysis: Example of South Africa

Mevsimsel Kointegrasyon Analizi: Güney Afrika Örneği. Seasonal Cointegration Analysis: Example of South Africa Gazi Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Vol/Cil 3, No/Sayı 6, 216 Mevsimsel Koinegrasyon Analizi Güney Afrika Örneği Jeanine NDIHOKUBWAYO Yılmaz AKDİ Öze Bu çalışmada 1991-2134 dönemi Güney Afrika ekonomik

Detaylı

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Yrd.Doç.Dr. Cüney KILIÇ Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Biga İ.İ.B.F., İkisa Bölümü Yrd.Doç.Dr. Yılmaz BAYAR Karabük Üniversiesi

Detaylı

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama

Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracata Etkisi: Türkiye İçin Bir Uygulama YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2009 Cil:16 Sayı:2 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Döviz Kuru Belirsizliğinin İhracaa Ekisi: Türkiye İçin Bir Uygulama Prof. Dr. Recep TARI Kocaeli Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi

Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Etkisi Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (7) 2004 / 1 : 23-35 Enflasyonun Borsa Performansı Üzerindeki Ekisi Osman Karamusafa * Ayku Karakaya ** Öze: Bu çalışmanın amacı, enflasyon oranının

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ:

REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Ekonomeri ve İsaisik Sayı: 005 9 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ REEL DÖVİZ KURU VE DIŞ TİCARET DENGESİ İLİŞKİSİ: Prof.Dr. Rahmi YAMAK; Abdurrahman KORKMAZ * Absrac

Detaylı

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ,, 15(),71-79 AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ Selim Adem HATIRLI Vecdi DEMİRCAN Ali Rıza AKTAŞ Süleyman Demirel Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım

Detaylı

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ Bölüm HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME ÖNTEMLERİ Bu bölümde üç basi öngörü yönemi incelenecekir. 1) Naive, 2)Oralama )Düzleşirme Geçmiş Dönemler Şu An Gelecek Dönemler * - -2-1 +1 +2 + Öngörü yönemi

Detaylı

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ T.C. KÜLTÜR ve TURİZM BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ UZMANLIK TEZİ Selim DAĞLIOĞLU EKİM - 010 ANKARA T.C. KÜLTÜR

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Öze Bu çalışmada Türkiye de devle iç borçlanma seneleri,

Detaylı

HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA SÜRÜ DAVRANIŞI: BİST TE BİR ARAŞTIRMA HERDING IN STOCK MARKETS: A RESEARCH IN BIST Bahadır ERGÜN Hatice DOĞUKANLI

HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA SÜRÜ DAVRANIŞI: BİST TE BİR ARAŞTIRMA HERDING IN STOCK MARKETS: A RESEARCH IN BIST Bahadır ERGÜN Hatice DOĞUKANLI Uluslararası Sosyal Araşırmalar Dergisi The Journal of Inernaional Social Research Cil: 8 Sayı: 40 Volume: 8 Issue: 40 Ekim 2015 Ocober 2015 www.sosyalarasirmalar.com Issn: 1307-9581 HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA

Detaylı

Araşırma Makaleleri REEL DÖVİZ KURU BELİRSİZLİĞİ İ TİCARET PERFORMA SI A ETKİSİ: TÜRKİYE UYGULAMASI Erşan SEVER ÖZET Bu çalışmada reel döviz kuru belirsizliğinin Türkiye nin icare performansına ekisi araşırılmışır.

Detaylı

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini

White ın Heteroskedisite Tutarlı Kovaryans Matrisi Tahmini Yoluyla Heteroskedasite Altında Model Tahmini Ekonomeri ve İsaisik Sayı:4 006-1-8 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ Whie ın Heeroskedisie Tuarlı Kovaryans Marisi Tahmini Yoluyla Heeroskedasie Alında Model Tahmini

Detaylı

TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ

TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ Nüfusbilim Dergisi\Turkish Journal of Populaion Sudies, 2012, 34, 31-50 31 TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ Ölümlülük ahminleri, demografi ve aküerya bilimlerinde önemli bir rol oynamakadır.

Detaylı

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Sabit Sermaye Yatırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz Mura ÇETİN Doç. Dr., Bozok Üniversiesi, İİBF İkisa Bölümü mura.cein@bozok.edu.r Sabi Sermaye Yaırımları ve Ekonomik Büyüme: Ampirik Bir Analiz

Detaylı

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 Bülen DOĞRU* Musafa UYSAL** ÖZET Bu çalışmanın amacı 2000:1-2012:09 döneminde Türkiye

Detaylı

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Volume 2. Number 1. 2011 pp. 121-142 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Burcu Ozcan a Ayse Ari b Öze: Finansal

Detaylı

sbd.anadolu.edu.tr 73 Anadolu University Journal of Social Sciences Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi

sbd.anadolu.edu.tr 73 Anadolu University Journal of Social Sciences Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Universiy Journal of Social Sciences Türkiye de Kamu Yaırımlarının Özel Sekör Yaırımları Üzerindeki Ekisi: 1970-2009 The Effec of Public Invesmens on

Detaylı

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz

Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sekörü İçin Ekonomerik Bir Analiz Kuruluş BOZKURT Yrd. Doç. Dr., Adnan Menderes Üniversiesi Söke İşleme Fakülesi, Bankacılık ve Finans Bölümü kuriboz_48@homail.com

Detaylı

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği Volume 4 Number 3 03 pp. -40 ISSN: 309-448 www.berjournal.com Borsa Geiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yönemlerle Analizi: Türkiye Örneği Yusuf Ekrem Akbaşa Öze: Bu çalışmada,

Detaylı

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1

Rasyonel Beklentiler Hipotezinin Testi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Çukurova Üniversiesi İİBF Dergisi Cil:17 Sayı:1 Haziran 2013 ss.17-35 Rasyonel Bekleniler Hipoezinin Tesi: Enflasyon, Faiz ve Kur 1 Tes of he Raional Expecaions Hypohesis: Inflaion, Ineres Rae and Exchange

Detaylı

TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ. Seyfettin ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM **

TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ. Seyfettin ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM ** 95 İ.Ü. Siyasal Bilgiler Fakülesi Dergisi No:39 (Ekim 2008) TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU KANALININ İŞLEYİŞİ: VAR MODELİ İLE BİR ANALİZ Seyfein ERDOĞAN * Durmuş Çağrı YILDIRIM ** Öze Para poliikası kararlarındaki

Detaylı

REEL DÖVİZ KURU VE ÇIKTI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990-2006)

REEL DÖVİZ KURU VE ÇIKTI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990-2006) REEL DÖVİZ KURU VE ÇIKTI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1990-2006) Ahme AY * Şerife ŞAYLAN ** İsmail KOÇAK *** Öze Bu çalışma, reel döviz kuru ile çıkı düzeyi arasındaki nedensellik ilişkisini

Detaylı

8.Ders(EK) Zaman Serileri Analizi

8.Ders(EK) Zaman Serileri Analizi 8.Ders(EK) Zaman Serileri Analizi SPSS Projec: Airline Passengers daa se is used for various analyses in his online raining workshop, which includes: Times series analysis [building ARIMA models] Proje:

Detaylı

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 3 Sayı: 2 Nisan 203 ss. 9-208 Türkiye nin İhala ve İhraca Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama Dependency of Impor and Expor of

Detaylı

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ Aaürk Ü. İİBF Dergisi, 0. Ekonomeri ve İsaisik Sempozyumu Özel Sayısı, 20 463 YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ Oğuz KAYNAR Serkan TAŞTAN 2 Ferhan DEMİRKOPARAN 3 Öze: Doğalgaz emini nokasında

Detaylı

REEL KURLAR VE BALASSA- SAMUELSON HİPOTEZİ. Arş. Gör. Almıla BURGAÇ ÇİL

REEL KURLAR VE BALASSA- SAMUELSON HİPOTEZİ. Arş. Gör. Almıla BURGAÇ ÇİL REEL KURLAR VE BALASSA- SAMUELSON HİPOTEZİ Arş. Gör. Almıla BURGAÇ ÇİL Çalışmanın Amacı Finansal serbesinin başladığı 1990 sonrası dönemini kapsayan süreçe Türk Lirası nın değerlenmesinin Balassa- Samuelson

Detaylı

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA

TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA TÜRKİYE DE 1963 2006 DÖNEMİNDE KAMU VE ÖZEL SEKTÖR ÜCRETLERİ ÜZERİNE AMPİRİK BİR UYGULAMA Mura ASLAN Eskişehir Osmangazi Üniversiesi H. Kürşad ASLAN Ken Sae Üniversiesi Öze İskandinav ücre modelinden hareke

Detaylı

NET YABANCI İŞLEM HACMİ İLE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ VAR MIDIR? Cüneyt AKAR (*)

NET YABANCI İŞLEM HACMİ İLE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ VAR MIDIR? Cüneyt AKAR (*) NET YABANCI İŞLEM HACMİ İLE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDA UZUN DÖNEMLİ İLİŞKİ VAR MIDIR? Cüney AKAR (*) Öze: Bu çalışmada ne yabancı işlem hacmiyle hisse senedi geirileri arasında uzun dönemli bir ilişkinin

Detaylı

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ Yrd. Doç. Dr. Hülya Kanalıcı Akay Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Mehme Nargeleçekenler Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi

Detaylı

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive A Sudy on he Esimaion of Suly Resonse of Coon in Cukurova Region Erkan Akas Faculy of Economics & Admin.Sciences a BIGA 2006 Online a h://mra.ub.uni-muenchen.de/8648/

Detaylı

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU?

YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? YÜKSEK ENFLASYON ENFLASYON BELİRSİZLİĞİNİ ARTIRIYOR MU? Doç. Dr. Harun TERZİ Karadeniz Teknik Üniversiesi İİBF İkisa Bölümü Öğreim Üyesi 618 Trabzon Tel : (462) 3773311 Fax : (462) 3257281 e-mail : herzi@ku.edu.r

Detaylı

Enerji Piyasası Reformlarının Elektrik Enerjisi Piyasasına Etkisi: EÜAŞ ve Ayrıcalıklı Şirketler Üzerine Bir Analiz 1

Enerji Piyasası Reformlarının Elektrik Enerjisi Piyasasına Etkisi: EÜAŞ ve Ayrıcalıklı Şirketler Üzerine Bir Analiz 1 YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2010 Cil:17 Sayı:1 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Enerji Piyasası Reformlarının Elekrik Enerjisi Piyasasına Ekisi: EÜAŞ ve Ayrıcalıklı Şirkeler Üzerine Bir Analiz 1 Doç.

Detaylı

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik:

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Hisse Senedi Fiyalarıyla abancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Toda-amamoo aklaşımı Dr. Cüney AKAR Balıkesir Üniversiesi, Bandırma İİBF. Öze Bu çalışmada İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında (İMKB) IMKB100

Detaylı

Tüketici Güveni ve Hisse Senedi Fiyatları Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği (2004: :01)

Tüketici Güveni ve Hisse Senedi Fiyatları Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği (2004: :01) June 7-9, 2009, Eskişehir, Turkey. Tükeici Güveni ve Hisse Senedi Fiyaları Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği (2004:0-2009:0) Yusuf Volkan Topuz * İkisadi İdari Bilimler Fakülesi, İşleme Bölümü,

Detaylı

ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ

ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ ENFLASYON ve DOLAYLI VERGĐLERDEN ELDE EDĐLEN GELĐRLER ARASINDAKĐ ĐLĐŞKĐNĐN VAR YÖNTEMĐYLE ANALĐZĐ Dr. Burcu GÜVENEK Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F. Đkisa Bölümü Dr. Volkan ALPTEKĐN Selçuk Üniversiesi Đ.Đ.B.F.

Detaylı

TÜRKİYE DE KAMU HARCAMALARI DIŞ TİCARET AÇIKLARI ÜZERİNDE ETKİLİ Mİ? ARE GOVERNMENT EXPENDITURES EFFECTIVE ON TRADE DEFICITS IN TURKEY?

TÜRKİYE DE KAMU HARCAMALARI DIŞ TİCARET AÇIKLARI ÜZERİNDE ETKİLİ Mİ? ARE GOVERNMENT EXPENDITURES EFFECTIVE ON TRADE DEFICITS IN TURKEY? Akademik Araşırmalar ve Çalışmalar Dergisi / Journal of Academic Researches and Sudies Alınış arihi: 0.0.04 Kabul Ediliş arihi: 0.04.04 ÜRKİYE DE KAMU HARCAMALARI DIŞ İCARE AÇIKLARI ÜZERİNDE EKİLİ Mİ?

Detaylı

Prof. Dr. A. Ayşen Kaya - Berna Canlı

Prof. Dr. A. Ayşen Kaya - Berna Canlı Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Universiy Journal of Social Sciences Türkiye ye Yönelik Uluslararası Turizm Talebinin Belirleyenleri: Panel Veri Yaklaşımı The Deerminans of Inernaional

Detaylı

Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5

Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5 Araşırma ve Para Poliikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5 Para Poliikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası Gelişmeler K. Azim ÖZDEMİR Temmuz 2009 Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası

Detaylı

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case

The Roles of Financial Factors on the Real Money Demand: Turkey Case FİNANSAL FAKTÖRLERİN REEL PARA TALEBİ ÜZERİNDEKİ ROLÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ The Roles of Financial Facors on he Real Money Demand: Turkey Case Musafa SEVÜKTEKİN * Mehme NARGELEÇEKENLER * BAÜ 8() 45 ÖZ Araşırmanın

Detaylı

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği

Para Talebinin Belirleyenleri ve İstikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:3 Cil: Sayı: Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Para Talebinin Belirleyenleri ve İsikrarı Üzerine Bir Uygulama: Türkiye Örneği Yrd. Doç. Dr. Burcu ÖZCAN Fıra Üniversiesi, İ.İ.B.F.,

Detaylı

VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ

VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ VAR YAKLAŞIMI İLE VERİMLİLİK ŞOKLARININ ETKİLERİNİN BELİRLENMESİ Leven ERDOĞAN ÖZET. Bu çalışmada verimliliğin devrevi harekei, ekonomik faaliyelerle ilişkisi ve verimliliği nelerin belirlediği açıklanmaya

Detaylı

Türkiye de Tüketim Eğilimi ve Maliye Politikası

Türkiye de Tüketim Eğilimi ve Maliye Politikası Türkiye de Tükeim Eğilimi ve Maliye Poliikası Oya S. Erdogdu * Leven Özbek ** *Ankara Üniversiesi Siyasal Bilgiler Fakülesi İkisa Bölümü, Cebeci, Ankara ** Ankara Üniversiesi Fen Fakülesi İsaisik Bölümü,

Detaylı

MEVSİMSEL EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ: TÜRKİYE NİN MAKROEKONOMİK VERİLERİYLE BİR UYGULAMA

MEVSİMSEL EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ: TÜRKİYE NİN MAKROEKONOMİK VERİLERİYLE BİR UYGULAMA Aaürk Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cil: 5, Sayı:, 3 MEVSİMSEL EŞBÜTÜNLEŞME TESTİ: TÜRKİE NİN MAKROEKONOMİK VERİLERİLE BİR UGULAMA Özlem AVAZ KIZILGÖL (*) Öze: Bu çalışmada, GSİH, ihraca,

Detaylı

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:38, Sayı/No:1, 009, 4-37 ISSN: 1303-173 - www.ifdergisi.org 009 Reel Kesim Güven Endeksi

Detaylı

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Güz 2013, Cil:9, Yıl:9, Sayı:2, 9:7997 PETROL FİYATLARININ İMKB ENDEKSLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Sevinç GÜLER * Halime TEMEL NALIN * * IMPACT OF OIL PRICES ON ISE INDICES

Detaylı

ENFLASYON BELİRSİZLİĞİ İLE PAY SENEDİ GETİRİSİ VE VOLATİLİTESİ ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

ENFLASYON BELİRSİZLİĞİ İLE PAY SENEDİ GETİRİSİ VE VOLATİLİTESİ ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ ENFLASYON BELİRSİZLİĞİ İLE PAY SENEDİ GETİRİSİ VE VOLATİLİTESİ ARASINDAKİ İLİŞKİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ Doç. Dr. Emrah İsmail Çevik Namık Kemal Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi eicevik@nku.edu.r

Detaylı

İMKB DE YABANCI İŞLEMLERİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ İLİŞKİSİ THE RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN INVESTMENTS AND STOCK RETURNS ON ISE

İMKB DE YABANCI İŞLEMLERİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ İLİŞKİSİ THE RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN INVESTMENTS AND STOCK RETURNS ON ISE Doğuş Üniversiesi Dergisi, 12 (2) 2011, 256-264 İMKB DE YABANCI İŞLEMLERİ VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ İLİŞKİSİ THE RELATIONSHIP BETWEEN FOREIGN INVESTMENTS AND STOCK RETURNS ON ISE H. Aydın OKUYAN (1),

Detaylı

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz Enerji, Piyasa ve Düzenleme (Cil:2, 2011, Sayfa 49-73) Türkiye de Elekrik Tükeimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz H. Mura Eruğrul * Öze Çalışmada Türkiye de elekrik ükeimi büyüme ilişkisi 1998Ç1-2011Ç3

Detaylı

Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Etkisinin Türkiye Bağlamında Test Edilmesi

Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Etkisinin Türkiye Bağlamında Test Edilmesi Yabancı Sermaye Yaırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Ekisinin Türkiye Bağlamında Tes Edilmesi Yrd. Doç. Dr. Yusuf DEMİR Süleyman Demirel Üniversiesi, İİBF. Öze Bu çalışma; uluslararası sermaye harekelerinin

Detaylı

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 10 Sayı: 4 Ekim 2010 ss. 1139-1153 Yaz Saai Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Geirisine Ekisinin Tes Edilmesi Tesing he Effec of he Dayligh Saving Time

Detaylı

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey 1 Öze: Ülkelerin ekonomik ve sosyal gelişmelerinin sürükleyici unsuru ve en emel gereksinimlerinden biri enerjidir. Đş yapma kapasiesi olarak anımlanan enerjiye gelişmiş ülkelerle birlike, gelişmek iseyen

Detaylı

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK Nuray ERGÜL ÖZET Son yıllarda, Türk Sermaye Piyasalarında hukuk, muhasebe ve deneim alanlarında, uluslararası kuralların uygulanması için büyük değişiklikler

Detaylı

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ÇOK DEĞİŞKENLİ EŞİKSEL OTOREGRESİF MODELLER ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA Ümran Münire KAHRAMAN DOKTORA TEZİ İsaisik Anabilim Dalı 2012 KONYA Her Hakkı Saklıdır TEZ

Detaylı

Türkiye nin Marshall-Lerner Koşuluna İlişkin Parçalı Eşbütünleşme Analizi

Türkiye nin Marshall-Lerner Koşuluna İlişkin Parçalı Eşbütünleşme Analizi YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2009 Cil:16 Sayı:1 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Türkiye nin Marshall-Lerner Koşuluna İlişkin Parçalı Eşbüünleşme Analizi Yrd. Doç. Dr. C. Erdem HEPAKTAN Celal Bayar Üniversiesi,

Detaylı

Long memory and structural breaks on volatility: evidence from Borsa Istanbul

Long memory and structural breaks on volatility: evidence from Borsa Istanbul MPRA Munich Personal RePEc Archive Long memory and srucural breaks on volailiy: evidence from Borsa Isanbul Emrah Ismail Cevik and Gülekin Topaloğlu Namık Kemal Universiy, Bülen Ecevi Universiy 014 Online

Detaylı

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ Eem Hakan ERGEÇ Eskişehir Osmangazi Üniversiesi Mura TAŞDEMİR Eskişehir OsmangaziÜniversiesi Öze İnşaa sekörü çıkısının

Detaylı

Avrupa Borç Krizinin Türkiye nin İhracatı Üzerindeki Etkileri The Effects of European Debt Crisis on Turkey s Exports

Avrupa Borç Krizinin Türkiye nin İhracatı Üzerindeki Etkileri The Effects of European Debt Crisis on Turkey s Exports 486 INTERNATIONAL CONFERENCE ON EURASIAN ECONOMIES 2013 Avrupa Borç Krizinin Türkiye nin İhracaı Üzerindeki Ekileri The Effecs of European Deb Crisis on Turkey s Expors Prof. Dr. Bedriye Tunçsiper (Balıkesir

Detaylı

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi

Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Türkiye de Dış Borçlanma-Ekonomik Büyüme İlişkisi: 1990-2013 Dönemi Temel GÜRDAL Hakan YAVUZ Öz Bu çalışmada Türkiye de dış borçlanma

Detaylı

Stok-Akım Uyarlaması, Bütçe Açığı ve Kamu Borç Stoku Arasındaki İlişkiler: Küresel Kriz Bağlamında Avrupa Birliği Üyesi Ülkeler Üzerine Bir Analiz

Stok-Akım Uyarlaması, Bütçe Açığı ve Kamu Borç Stoku Arasındaki İlişkiler: Küresel Kriz Bağlamında Avrupa Birliği Üyesi Ülkeler Üzerine Bir Analiz Sok-Akım Uyarlaması, Büçe Açığı ve Kamu Borç Soku Arasındaki İlişkiler: Küresel Kriz Sok-Akım Uyarlaması, Büçe Açığı ve Kamu Borç Soku Arasındaki İlişkiler: Küresel Kriz Bağlamında Avrupa Birliği Üyesi

Detaylı

DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ İHRACATA ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1995 2008)

DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ İHRACATA ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1995 2008) Gazi Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi 10 / 2 (2008). 25-45 DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ İHRACATA ETKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ (1995 2008) Nezir KÖSE Ahme AY Nurgün TOPALLI Öz: Bu çalışmada reel

Detaylı

A nonlinear estimation of monetary policy reaction function for Turkey

A nonlinear estimation of monetary policy reaction function for Turkey MPRA Munich Personal RePEc Archive A nonlinear esimaion of moneary policy reacion funcion for Turkey Tolga Omay Omay and Mubariz Hasanov Çankaya Üniversiesi 6. July 006 Online a hp://mpra.ub.uni-muenchen.de/054/

Detaylı

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği

Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Etkileri: Türkiye Örneği Reel ve Nominal Şokların Reel ve Nominal Döviz Kurları Üzerindeki Ekileri: Türkiye Örneği Öze Ahme Mura ALPER Bu çalışma Türkiye deki reel döviz kuru dalgalanmalarının kaynaklarını açıklamayı amaçlamakadır.

Detaylı

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ

BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ İÇİNDEKİLER BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ Giriş... 1 1. Makroekonomi Kuramı... 1 2. Makroekonomi Politikası... 2 2.1. Makroekonomi Politikasının Amaçları... 2 2.1.1. Yüksek Üretim ve Çalışma Düzeyi...

Detaylı

İMKB de Fiyat-Hacim İlişkisi - Asimetrik Etkileşim

İMKB de Fiyat-Hacim İlişkisi - Asimetrik Etkileşim YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:009 Cil:6 Sayı: Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA İMKB de Fiya-Hacim İlişkisi - Asimerik Ekileşim Yrd. Doç. Dr. Koray KAYALIDERE Celal Bayar Üniversiesi,U.B.Y.O., Bankacılık

Detaylı

Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği

Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği Volume 5 Number 4 2014 pp. 71-88 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği Aydın Yüksel a Aslı Yüksel b Öze: Bu makale Ağusos 2007 arihinde oraya

Detaylı

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ

ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ 45 ÜCRET-FİYAT SPİRALİ: TÜRK İMALAT SANAYİ ÖRNEĞİ Zehra ABDİOĞLU * ÖZET Bu çalışma Türkiye için 2005-2012 dönemi iibariyle ara malı, dayanıklı ükeim malı, dayanıksız ükeim malı, enerji ve sermaye malı

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Türkiye Ekonomisinde Enerji Tükeimi ve Ekonomik Büyüme Mehme MUCUK * Doğan UYSAL ** Öze Genel olarak enerji, ekonomik ve endüsriyel kalkınma için önemli bir girdi kabul edilmekedir. Ancak enerjinin bazı

Detaylı