ÇOCUK İSTİSMARI VE İHMALİ ÜZERİNE BİR DERLEME

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÇOCUK İSTİSMARI VE İHMALİ ÜZERİNE BİR DERLEME"

Transkript

1 MUTLU YUVA MUTLU YAŞAM DERNEĞİ ÇOCUK İSTİSMARI VE İHMALİ ÜZERİNE BİR DERLEME MERVE KANSU Danışman: PROF. DR. NEVZAT TARHAN, YARD. DOÇ. DR. NÜKET İŞİTEN İstanbul,

2 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ, 7 SUNUŞ, 8 PROF. DR. NEVZAT TARHAN İLE RÖPORTAJ, 9 BÖLÜM 1: ÇOCUK VE ERGENLERİN GELİŞİM DÖNEMLERİ Çocuk ve Ergenlerin Kişilik Gelişimi, 29 Zeka Gelişimi, 29 Bebeğin İlk 24 Aydaki Gelişim Süreçleri, 31 Çocuk ve Ergenlerin Duygusal Gelişimi, 36 Temel Güvene Karşı Güvensizlik, 36; Özerkliğe Karşı Utanç ve Kararsızlık, 36; Girişimciliğe Karşı Suçluluk Duygusu, 37; Beceriye Karşı Aşağılık Duygusu, 37; Kimlik Kazanmaya Karşı Kimlik Karmaşası, 38; Yakınlığa Karşı Yalıtılmışlık, 38; Üretkenliğe Karşı Verimsizlik, 38; Benlik Bütünlüğüne Karşı Umutsuzluk, 39 Freud ve Psikoseksüel Gelişim Dönemleri, 40 Yaşamın İlk Yılı: Erken Bağımlılıkta Oral Dönem, 40; Yaşamın İkinci Yılı: Başlangıçtaki Sosyalleşmede Anal Dönem, 40; 3-6 Yaşları Arasında Üçüncü Dönem: İlk Kimlik Oluşumunda Genital Dönem, 41; 6-12 Yaşları Arasında Dördüncü Dönem: Gizillik ve Kültürel İlişkiler Dönemi, 42; Yaşları Arasında Beşinci Dönem: Puberte ve Ergenlik, 43 Gelişimin Erken Dönemlerinin Sonraki Kişiliğe Etkisi, 44 Çocuk ve Ergenlerin Cinsel Gelişimi, 46 Cinsel Gelişim Evreleri, 46 İlk 1-1,5 Yıl, 46; 1,5-3 Yaş, 46; 3-5 Yaş Dönemi, 47; Okul Çağı Dönemi, 47; Ergenlik Dönemi, 47 Çocuğu Cinsel Konularda Bilgilendirirken Dikkat Edilmesi Gerekenler, 48 2

3 Hangi Yaşta Hangi Bilgi?, 50 Çocuğa Cinsel Eğitim Vermek Neden Gereklidir?, 52 BÖLÜM 2: ÇOCUK İSTİSMARI VE İHMALİ Çocuk İstismarı Nedir?, 53 Çocuk İstismarı Türleri, 53 Fiziksel İstismar, 53; Cinsel İstismar, 54; Duygusal İstismar, 54; İhmal, 54 BÖLÜM 3: TRAVMA VE KORUMA ALTINDAKİ ÇOCUKLAR Travma Nedir?, 56 Travma Geçirmiş Çocuklarda Gözlenebilecek Reaksiyonlar Nelerdir?,56 Bizim İnancımız Ne olmalı?, 59 Yardım Etme Yolları, 59 Çocuğun Yaşadığı Travmanın Etkisinden Kurtulduğu Nasıl Anlaşılır?, 60 Travma Sonrası İyileşme Aşamaları, 61 1.Evre: Güvenliğin Tesis Edilmesi, 61; 2. Evre: Yas, 62; 3. Evre: Yeniden Bağ Kurma ve Kendiyle Barışma, 63 BÖLÜM 4: BİZ NASIL ÇOCUKLARLA BERABERİZ?, 64 Nasıl Bir Evde, Nasıl Bir Bakım?, 64 Yoksun Çocuklarda Psikolojik Tedavi ve Amaç, 66 Sosyalleşme Neden Önemli?, 68 Onların Sorduğu Sorulara ve Konuşma Taleplerine Nasıl Karşılık Verilmeli?, 69 İyi Niyetime Rağmen Bana Neden Kötü Davranıyor?, 71 3

4 Bana Bağlanmalı mı? Sorusu ve Bağlanma Kuramı, 71 Yetişkinlerde Bağlanmanın Önemi, 72 Anne Yoksunluğunun Etkileri, 72 Temel Mesajlar: Sen Suçlu Değilsin, Çok Değerlisin!, 74 Aileleri Hakkında Ne Söylemeliyim?, 75 Temel Soru: Kimi Model Alacak?, 75 Sorunlu Davranışlara Nasıl Yaklaşılmalı?, 76 Parolamız: Sevgi ile Disiplin, 77 Disiplinin Olmazsa Olmazları: Tutarlılık, Kararlılık, Devamlılık, 79 Ne Yapmalı?, 81 Yardımcı Teknikler, 84 BÖLÜM 5: UYUM VE DAVRANIŞ BOZUKLUKLARI Davranış ve Uyum Sorunları Nedir?, 85 Uyum ve Davranış Sorunları, 85; Davranış Bozukluğunun Nedenleri, 86; Çocuğun Davranış Bozukluğu Göstermesinin Nedenleri, 87; Olumlu İlişki Nasıl Kurulur?, 87 Uyku Bozuklukları, 87 Nasıl Önlenir?, 88 Yeme Bozuklukları, 89 Tanı Koşulları, 89; Nedenleri, 90; Bedensel Etkileri, 90; Tedavi, 91 Tuvalet Sorunları, 92 Enürezis, 92 Enkoprezis, 92 4

5 Enürezisin Nedenleri, 92; Tedavi, 93; Enkoprezisin Nedenleri, 94; Tedavi, 94 Akıcı Konuşma Bozuklukları, 94 Kekemelik, 94; Ortaya Çıktığı Durumlar, 95; Tedavi, 96 İçine Kapanıklık, 96 Nedenleri, 96; Tedavi, 97; Sosyal Beceri Eğitimi, 97 Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite, 98 Nedenleri, 99; Tedavi, 99 Özel Öğrenme Güçlüğü, 100 Nedenleri, 100; Tedavi, 101 Tik Bozuklukları, 101 Motor veya Vokal Tik Bozukluğu, 101; Tourette Bozukluğu, 102; Nedenleri, 102; Tedavi, 102 Öfke-Saldırganlık, 102 Çalma, 105 Yalan, 106 Nedenleri, 103; Nasıl Önlenir?, 103 Nasıl Önlenir?, 105; Yaygın Tutumlar, 106; Nasıl Davranılmalıdır?, 106 Nasıl Önlenir?, 107 Küfür Etmek, 107 Korku, 109 Nedenleri, 108; Nasıl Önlenir?, 108 Bebeklik Dönemi Korkuları, 109; Okul Öncesi Dönemi Korkuları, 109; Okul Dönemi Korkuları, 109; Ergenlik Dönemi Korkuları, 109; Nedenleri, 109; Tedavi, 110 Çocukluk Ve Ergenlik Depresyonu, 110 Tedavi, 110 5

6 Mastürbasyon, 111 Tedavi, 111 Tırnak Yeme, 112 Nedenleri, 112; Tedavi, 112 Parmak Emme, 113 Yaklaşım, 113 Saç-Kaş Koparma, 114 Kıskançlık, 114 Nedenleri, 114; Yaklaşım, 114 Karşıt Gelme, 115 Nedenleri, 115; Yaklaşım, 116 Aşırı Hareketlilik, 116 Yaklaşım, 116 6

7 ÖNSÖZ Mutlu Yuva Mutlu Yaşam Derneği çatısı altında açılan Çocuk Evleri yle kimsesiz ve korunmaya muhtaç çocuklar demir kapıların, soğuk duvarların, yemekhanelerin, yatakhanelerin ve üniformalı çalışanların olduğu toplu bir kurum yaşamından her çocuğun hakkı olan sıcak bir yuvaya taşınıyor. Bu, onların yaralarını sararak toplumla sağlıklı bir şekilde bütünleşmeleri yolunda attıkları en önemli adım belki de. Kendilerine ait odalarının, çalışma masalarının, mutfaklarının, evlerinin olmasıyla birlikte kendilerini hiç olmadığı kadar özel hissediyorlar. Bizim ne zaman öğrendiğimizi hatırlamayacak kadar kanıksadığımız şeylerle onlar ilk kez tanışıyorlar, keşfediyorlar ve onları farklı kılan tüm yoksunluklarından birer birer kurtuluyorlar. Yeni yaşamlarında komşular ediniyorlar, evleri için alışveriş yapıyorlar, arkadaşlarının evlerine gidiyor, onları evlerine davet ediyorlar Yani olması gereken oluyor ve bu çocuklar, içine doğdukları toplumla bütünleşiyorlar. En önemlisi de o duvarların arkasındayken onlara ulaşamayan sağduyulu, merhametli yüreklerle buluşuyorlar. Maruz kaldıkları istismar ve ihmal, yaşadıkları yoksunluklar bu çocukları sadece devletin değil hepimizin korumasını ve sahip çıkmasını gerekli kılıyor. İlk açılan Çocuk Evi nden bugüne kadar geçen süreçte karşımıza çıkan sorulardan yola çıkarak hazırlanan bu kitapçık, onları korumak adına atılmış küçük bir adım sadece. Bu işin yükünü en fazla taşıyan, çocukların hayatındaki en önemli figür olan bakıcı anneleri önceleyerek, bu alandaki herkesi bilgilendirmeyi ve desteklemeyi hedefleyen bu çalışmaya derneğimizin kurucusu Prof. Dr. Nevzat Tarhan ın cümleleriyle başlamayı uygun gördük. Çocuk Evleri sistemini ve çocuklarımızı bu derneğin kurucusundan, onların manevi babasından tanıyarak başlayacağız. Sevgili Nevzat Tarhan Hocamız ın hatırlattığı o müjdeye sığınarak iyi niyetle atılmış bu küçük adımın tamamlayıcısının Allah olmasını umut ediyoruz. Merve Kansu 7

8 SUNUŞ Çocuk Evleri projesi Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı nın öngördüğü, yasal koruma altına alınan çocukların daha kaliteli bir yaşam biçimine ulaşması için özel yasa ile geliştirilmiş bir projedir. Proje son derece iyi niyetle hazırlanmış bir çalışma idi. Aynı şekilde iyi niyet ve yüksek sorumlulukla çalışan Sivil Toplum Örgütü (STK) ayağına ihtiyaç vardı. Bu ihtiyacı karşılamak için kurulan derneğimiz Mutlu Yuva Mutlu Yaşam (MYMY) oldu. Koruma altındaki çocuklarımızın temel fiziki ihtiyaçlarını devletimiz çok rahatlıkla karşılayabilir oldu. Geçmiş yıllara göre bu konuda devlet STK lara gerek bırakmadı. Ancak çocuklar mutlu değildi. Büyüdüklerinde suça ve şiddete yönelme oranları yüksekti, okul başarıları düşüktü, kuruma bir ziyaretçi geldiğinde çocuklarımız dokunacak anne-baba rolünde kişiler arıyorlardı. Çocukların davranış sorunları ile baş etmede kurum yöneticileri zorlanıyorlardı. İşte bu aşamada gönüllülük ve adanmışlıkla psikososyal destek sağlayan uzmanlar gerekiyordu. MYMY bir grup iş adamının büyük fedakarlıkla kurduğu dernek olarak bu işi üstlendi. İki yıllık uygulamamızın sonucunda Çocuk Evleri projesinin amaca hizmet edebildiğini görmek bizi çok mutlu etti. Çocuklarımızın davranış sorunları azaldı, yüzleri gülüyor. Sevilme, kendini değerli hissetme, güvende olma gibi psikolojik ihtiyaçları daha kolay karşılanır oldu. Merve Kansu, Mutlu Yuva Mutlu Yaşam Derneği nin fedakar, şefkatli, sorumluluk sahibi bir ruh sağlığı yetkilisi idi. Kendisinden rehber bir kitapçık hazırlaması istendiğinde o, çok daha güzel ve gelişmişini hazırladı. Çeşitli kaynaklardan ihtiyaca göre bölümleri derleyerek ve referans göstererek çok işe yarayacak bir eser ortaya çıkardı. Kendisini kutlarım. Genç meslektaşıma güzel gayretini devam ettirmesini tavsiye ederim. Çocuk Evleri nde görev alacak herkesin, hatta her anne babanın başucunda bulundurabileceği bu eser için emeği geçen herkese teşekkür ediyorum. Prof. Dr.Nevzat Tarhan 6 Ağustos

9 Prof. Dr. Nevzat Tarhan ile Röportaj Merve Kansu: Hocam, öncelikle tüm imkanlarınızı sunarak çocuklarımıza sağladığınız desteğe, yoğun çalışmalarınızın arasında bu kitapçığa verdiğiniz desteği de eklediğiniz için çok teşekkür ederek başlamak istiyorum. Sizin desteğiniz ve yönlendirmeniz olmasaydı bu kalıcı çalışma ortaya çıkamazdı.ve röportajımıza en merak edilen soruyla başlamak istiyorum. Bu hayırlı işe girmeye, Mutlu Yuva Mutlu Yaşam Derneği çatısı altında Çocuk Evleri açmaya nasıl karar verdiniz? Bu düşünce nasıl gelişti? Nevzat Tarhan: Bu düşünce öncelikle Suffa Vakfı bünyesinde tartışılan bir konuydu. Çocuk Esirgeme Kurumu ndaki çocukların mağduriyetinin ancak sivil toplum desteğiyle giderilebileceğinin düşünülmesi ve bu taleple Suffa Vakfı ile irtibata geçilmesi ile bu yola çıkıldı. Suffa Vakfı nın prensip olarak bu talebi benimsemesiyle birlikte bana böyle bir derneğin kurulmasıyla ilgili düşüncemi ve bu yapının içinde olup olmayacağımı sordular. Tabii bir derneğin başkanı olmak zaman ve sorumluluk gerektiren bir iş. Fakat kimsesiz ve korunmaya muhtaç olan bu mağdur çocuklara yardım etmeyi görevim olarak gördüğüm için kabul ettim. İnsan bazı şeyleri talep etmeden önüne gelir. Eğer onu görev gibi kabul ederse, sorumluluğunu alır ve yapması gerekeni yapar. Böyle bir durumda da çeşitli imkansızlıklar (zaman imkansızlıkları vs.) nedeniyle hayır demek durumundaydım ancak bahsettiğim gibi bunu kaderin önüme çıkardığı bir görev olarak düşünerek kabul ettim. Daha sonra Tamer Bey, Mustafa Kemal Hoca Suffa Vakfı nın yönetiminin de desteğini alarak derneği kurdular. Çocukların mağduriyetine devletin kurumlarının çözüm getirememesi nedeniyle bütün dünyada olduğu gibi ülkemizde de sivil toplum kuruluşlarının desteğine ihtiyaç duyuldu ve biz de sosyal sorumluluk gereği bu ihtiyacı karşılamaya talip olduk diyebilirim özetle. M.K.: Siz Benim önüme çıktı, ben de görev bildim. gibi cümleler kurarak mütevazi davranıyorsunuz sanki Ben bu tarz hayırlı görevlerin bir hayat serüveninde bunu hak edenlerin önüne çıktığını düşünüyorum. 9

10 N.T.: Aslında bunu bilemeyiz ama inşallah öyledir ve inşallah bu görevin üstesinden geliriz. M.K.: Hocam, kimsesiz ve korunmaya muhtaç çocukların yaşadıkları yoksunluklar ve travmalar nedeniyle risk grubunda olduğunu biliyoruz. Bu çocuklar içinde bulundukları şartlardan zihinsel, sosyal ve duygusal olarak nasıl etkilenirler? Ne gibi risklerle karşı karşıyadırlar? Bu konuda bizi biraz bilgilendirir misiniz? N.T.: Bu çocuklar senin de söylediğin gibi çeşitli travmatik deneyimler yaşamışlar. Ya ihmale ya da istismara maruz kalmışlar. Çeşitli şekillerde anne baba modelleri konusunda hep travmatik modeller görmüş ya da model almamış durumdalar. Hepsi çocukluk dönemlerini olumsuz bir şekilde yaşıyorlar. Toplumda yaşayan bu tarz çocukların doğru şekilde eğitilmediklerinde ve desteklenmediklerinde suç makinası haline gelmeleri, suç örgütlerinin ara elemanları olmaları sık rastlanan bir durum. Kız çocukları kadın ticaretinde, erkek çocukları uyuşturucu madde ticaretinde rahatlıkla kullanılır hale geliyorlar. Çünkü bir çocuk sevgi eksikliği içinde büyüdüğünde, bağlanma ihtiyacını gidermek için başka şekilde yanlış şeylere bağlanabiliyor. Güvenli bağlanmayı başaramadığında güvensiz bağlanma ortaya çıkıyor ve parayla, ticari tuzaklarla kolaylıkla kandırılabiliyor. Bu nedenle bu çocuklar diğer insanlara göre oldukça şanssız doğuyorlar. Durumu şöyle görmek lazım: Bu durum çocukların kendi tercihleri değil, kendi suçları ya da kusurları da değil. Onların bu şanssızlıkları diğer insanlarda onlara iyilik ve yardım etme davranışının test edilmesine sebep oluyor. Yani onların durumu, iyi ve doğru insanların bunu bir fırsat olarak görüp onlara yardım etmelerine ve sınandıkları imtihandan geçmelerine sebep oluyor. Burada bir bakıma iki taraflı sınav var. Bu çocuklar olumsuzluklarla başladıkları bir hayatla sınanıyorlar. Ama onlardan daha şanslı olanlar da onlara nasıl davranacaklarıyla ilgili bir sınavla karşı karşıyalar. Bu çocukların en önemli özelliği toplumda belli bir oranda olmalarının tolere edilebilmesi. Ancak toplumda bu oran giderek yükseliyor. Türkiye de de, dünyada da bu tarz şiddet kurbanı, annesiz babasız büyüyen çocuklar çoğalıyor. Kuzey Avrupa ülkelerinde, bizde cami önüne bırakılan çocuklar gibi bebek kutularına bırakılan çocuklar var. Bunlar anne baba modelinden yoksun olarak büyümek zorunda kalan çocuklar. Tabii böyle bir durumda insan Bu çocukların kusuru ne? Yaratılışta bunun hikmeti nedir? gibi sorularla vicdani olarak 10

11 bir sorgulamanın içine giriyor. Bu sorulardan yola çıkılarak dünyada kötülük çalışmaları yapılıyor. Kötü, çirkin neden yaratılmış?, Acı, elem, keder evrende neden var? gibi sorulara cevap aranıyor. Şer problemi felsefenin en önemli problemlerinden birisidir. Bizim bunları anlayabilmemiz için duruma sadece çocuk penceresinden bakmamamız lazım. Yani kainatta bir sınav açılmış ve bu sınavın gerçekleşebilmesi için iyi, kötü, güzel, çirkin hepsinin birlikte bulunması gerekiyor. Sıcağın olması için muhakkak soğuk gerekiyor. Aydınlığın anlaşılması için karanlık gerekiyor. Bunların belli bir dozda olması bütün iyi insanlardaki gizli yeteneklerin ortaya çıkmasına neden oluyor. Bu çocukların durumunda da, onlara yardım edebilecek kişilerin ortaya çıkmasıyla bir eksiyle bir artı birleşiyor ve beklenmedik olumlu sonuçlar alınıyor. Tarihe baktığımızda iyi bir aile ortamında yetişerek devlet adamı, siyasetçi, komutan gibi önemli şahsiyetler haline gelen öksüz ve yetimler olduğunu görmekteyiz. Hatta Meşhur Olan Fakir Çocuklar isimli, öğrenciliğimde aldığım bir kitap vardı. O kitapta fakir, perişan büyüyen fakat daha sonra çok önemli işler yapan çocuklar konu edilmişti. Orada iyilerin, şanslıların iyilik yapma iradesi ile bu çocukların mağduriyetinin birleşmesi sonucu kainatta daha güzel şeylerin ortaya çıkışı anlatılıyordu. Burada da bu çocuklara yardım etme irademizle onların acizliği, mağduriyeti ve mazlumluğu birleşiyor. Bu birliktelikten doğacak güzel sonuçlara ulaşmak için bizim bu çocuklara yardım etme iradesi içinde olmamız lazım. Bu çocuklar neden var diye söylenmek bizi aşan bir durum. Burada kendi küçük ve sınırlı penceremizden değil kainatın yaratıcısının penceresinden konuya bakmalıyız. Çünkü hayat sadece dünya hayatıyla sınırlı değil ve biz burada geçici birer misafiriz. İnsan misafir olduğu evdeki artıları ve eksileriyle kendini değerlendirmez. Misafir olduğunu bilip misafirlikten sonra önüne çıkacak şeylere göre yani büyük fotoğrafa göre hareket eder. Bu nedenle bu çocukların bir şekilde eksilerle dünyaya gelmesi kesitsel olarak onların aleyhine gözüküyor fakat bütünsel baktığınızda, ölümden sonrasını hesaba kattığınızda onlar için eksi olarak görünenin artıya dönüştüğü görülebiliyor. Burada bize düşen belli bir hikmete binaen O nun böyle irade ettiğini kabul ederek bu çocuklarla ilgili üzerimize düşen sorumluluğu yerine getirmek, onlara sırt çevirmemek. M.K.: Hocam, bu çocukların yaşadıklarının, hissettirdiklerinin kainatın varoluşuyla, insanın en temel sorularıyla olan bağlantısı hakkında bizi aydınlattınız. 11

12 Böyle güzel bir girişten sonra onlarla ilgili insanların sıklıkla sordukları diğer soruları size iletmek istiyorum. Benim gözlemlediğim kadarıyla Bu çocuklar neden var? sorusundan sonra en çok Bu çocuk neden böyle? sorusu soruluyor. Yani Ben ona iyi niyetle yaklaştığım halde o bana neden böyle davranıyor? Aştığımızı sandığım yerde neden başa dönüyoruz? Anlatıyorum, anlatıyorum neden anlamıyor? gibi soruların cevabı nedir? Onlara yaklaşımımız, beklentimiz ne yönde olmalı? N.T.: Bu tarz travma mağduru, çeşitli ihmal ve istismar kurbanı çocukların eğitiminde ve bakımında diğer çocuklara göre farklılıklar vardır. Bu çocuklara kişiye özel çözüm üretmek gerekir. Nasıl ki ayağı kırık bir insan günlerce evden çıkamaz, herkes gibi rahat yürüyemez, merdivenleri çıkamaz ve yolda ilerleyemezse travma yaşamış bir çocuk da psikolojik beceriler açısından beklenen tepkileri veremez. Yani bu çocuklar, sevgiyi ifade edebilme, duygusal okuryazarlık, başkalarının duygularını okuyup anlayabilme konusunda gerekli becerilere sahip değiller. Ayağı kırık bir insanın yürüyememesi gibi onlar da duygusal aktarımı sağlıklı yapamıyorlar. Bu nedenle bir ortopedistin yürüme engelli bir kişiye yürümeyi özel yöntemlerle öğrettiği gibi bu çocuklara da duygusal iletişimi özel yöntemlerle öğretmek gerekiyor. Ve bunun her çocuk için kişiye özel yapılması gerekiyor. Burada öncelikle çocukların ruhsal durumlarının hastalıkla ilgili boyutu var mı yok mu ona bakılır, tedavisi yapılırken de psikososyal becerileri, ihtiyaçları tespit edilerek çocuğun kişisel ihtiyacına göre yöntemler üretilir, geliştirilir. En çok karşılaşılan sorunlar nelerse onlara çözümler üretmek gerekiyor. Esas önemli olan çocuğun bireysel ihtiyaçlarını belirlemek. O çocuk neden öğrenmiyor? sorusuna cevap aranmalı. Genellikle en sağlıklı çocukta bile anne baba rolü önemlidir. Çocuğun bir isteği yerine getirmeden önce ona inanması gerekir. İnandıktan sonra ise birisiyle kıyaslama yapar. Öğrenmenin en pratik yöntemi kıyas yapmaktır. Annesinin, babasının ne yaptığına bakar. Ablasını, kardeşlerini gözlemler. Model aldığı kişiler gibi, bakıcısı, öğretmeni gibi yapmaya çalışır. Yani onun yediği gibi yer, onun konuştuğu gibi konuşur. Burada esas olan çocuk bir şeyi öğrenemediğinde, bir konuyla ilgili tekrar tekrar zorluk yaşandığında bunu nasıl aşarım diye düşünmektir. İngilizce de bir söz vardır: if there is a will, there is a way. Bir şeyi istiyorsanız, bir yolu vardır. Yani burada çocuğu düzeltmek, ona yardım etmek istiyorsanız mutlaka bir yolu vardır. Ben bu nedenle 12

13 işlerimi yürütürken de önüme mazeret getirilmesini kabul etmiyorum. Ben şu işin yapılmasını istiyorum, bana bunun nasıl yapılacağının formülünü getirin. diyorum. Bu işin nasıl yapılamayacağına değil nasıl yapılacağına kafa yormalısın. Burada da bu çocuğa nasıl eğitim vermek gerektiğine kafa yorulduğunda eğitim verende yetenekler gelişiyor. Bu bizi güçlendiriyor. Normal atla yarış atının bir farkı vardır. Normal at yürür yürür, koşar koşar yorulunca durur. Yarış atları ise koşar koşar yorulunca bir adım daha atar, durmaz, kendini aşmaya çalışır. Burada da bu çocukların bakımını ve eğitimini verenlerin karşılaştıkları zorluklar karşısında Ben bu çocuğu nasıl eğitebilirim? Ona nasıl yardımcı olurum? diyerek zihinlerini zorlamaları, yardım almaları, kitap karıştırmaları onlarda üretken düşüncenin ortaya çıkmasını sağlayacaktır. Üretken düşünceden sonra sezgisel düşünce ortaya çıkıyor, o kişinin aklına ilham geliyor ve bir şey yapıyor. Ama bunun için bir zihinsel çile gerekiyor. Zihinsel çile olmadan zihinsel doğum olmuyor. O bir kuluçka dönemi oluyor ondan sonra da doğum oluyor. Sancısız doğum var mı? Yok. Onun için burada iyi ve güzel şeylerin ortaya çıkması için zihnin zorlanması ve o çocuğa özel yöntemlerin keşfedilmesi gerekiyor. M.K.:Aslında kişi o çocuğa yardım ederken kendi gelişimi adına da bir yol kat etmiş oluyor değil mi? N.T.:Evet, öyle tabii ki. Ben kendi hayatımdan biliyorum. İstanbul a 1988 de ilk geldiğimde GATA dayım, serbest hekimlik yapıyorum. İstanbul a yeni gelmişim, birçok hocalarımız var. Bana hasta gelir mi? Kim gelecek? O dönemde, hocalarımızın uğraşmadığı zor hastaları uğraşıp bir şekilde tedavi etmeye başladım. Daha sonra onlar Anadolu dan hangi kasabadan geldiyse oralardan birçok zor hasta gelmeye başladı. Bu şekilde GATA dan ayrıldıktan sonra da hiçbir kurumla anlaşmam olmadığı halde tavsiye edilen hastalarla oluşan bir hasta akışı oluştu. Bunu böyle zor hastalara özel emek vererek elde ettim, seanslarda bir hastayla 1,5 saat uğraştığım oluyordu. Burada benim rehberim de şu olmuştur: Ölümden başka her şeyin çaresi vardır, arayın, bulun. (Hadis-i Şerif) Böyle olunca da bazı şeyleri Allah size vesile yapıyor ölümden başka her şeyin iyileşmesine. Bu nedenle zorluklara bu gözle yaklaşmak gerekir. Bu zor çocuklarla ilgili de muhakkak bir yol vardır. Yani ölümcül olmayan her şeyin 13

14 çaresi vardır. Bununla ilgili bilirsiniz belki bir hikaye vardır. Süt kazanına düşmüş iki kurbağa varmış. Kurbağalardan biri içine düştüğü koca kazandan kurtulmasının mümkün olmadığını düşünerek kendisini ölüme bırakıyor. Diğeri ise çırpınıyor çırpınıyor, yağ tabakasına düşüyor, atlıyor ve kurtuluyor. İnsanın iyi niyeti ve çabası varsa hiç beklemediği ve öngörmediği bir fırsat çıkıyor önüne. Ve bu fırsat kişiyi ileriye götürüyor. Böyle durumlarda görünmeyen bir el yardım ediyor insana. Zaten hadis-i şerif de var, hüsn-i niyet ve güzel gayretin tamamlayıcısı Allah tır diye... Bu motivasyonla hareket edersek o çocukların güzelliğini görür ve gerçekten güzel bir şey yapmanın iç huzurunu yaşarız. Doğru bir şey yapmanın getirdiği iç huzuru kadar insanı ödüllendiren bir şey yoktur. O çocuklarla uğraşırken gösterilen çabanın sadece manevi karı yok tabii ki mesleki gelişime de çok önemli katkı sağlıyor. M.K.:Sormak isteğim sorunun cevabı söylediklerinizde var ama ben istiyorum ki bakıcı annelerimiz bu kitapçığı okuduğunda onlar için bir motivasyon olsun. Bu evlerin bazılarında beklenenden çok daha kısa sürede müthiş değişimler gerçekleşebiliyor. Biz hep deriz ya psikologun elinde sihirli değnek yoktur diye, ben bazen bakıcı annelerimizin elinde sihirli bir değnek olduğunu düşünüyorum. Siz Çocuk Evleri nde çocukların önemli bir kısmında beklenenden kısa sürede görülen olumlu yöndeki bu değişimi neye bağlıyorsunuz? Bu projede size göre çocukların rehabilite olmasını sağlayan temel faktörler neler? N.T.: Bir kere bu çocuklar ev ortamına geldiğinde kısa sürede rahatlıyorlar. Ben şuna benzetiyorum bunu: Susuz bir insan birdenbire suya kavuşursa ne yapar? Dünyanın en mutlu, en huzurlu insanı gibi hisseder. Hatta çölde susuz kaldığı zaman insan serap görür biliyorsunuz, su vadisi görür, tekrar tekrar gidip bakar ancak bulamaz. Burada su ihtiyacı beynin çalışmasını bozar ve kişi görüntüyü resmen görür, uydurmaz. Çocukların durumu da bunun gibi. Onlarda da duygusal açlık var. Birden bire o duygusal açlığı, susuzluğu giderecek bir ortam sağlandığı zaman onlara çölde su vermişsin gibi tepki veriyorlar.burada kolay toparlayan çocuklar, temel kişiliklerinin iyi ve sağlıklı olduğunu gösteriyor. Bu çocukların temel kişilikleri iyi ve sağlıklı ki iyi bir şeyle karşılaştıkları zaman hemen hazmedebiliyorlar ve mutlu olabiliyorlar. Bu, o çocuklar için iyi bir başlangıçtır ve Çocuk Evleri nin bu çocuklar için ne kadar fonksiyonel olduğunun işaretidir. Bunlar önemli tespitler. Türkiye de Çocuk Evleri 14

15 sistemi mi, Koruyucu Aile sistemi mi daha uygun tartışması vardır. Koruyucu Aile sisteminin ideal olduğu söyleniyor. Fakat Koruyucu Aile sisteminin ne derece sürdürülebilir olduğu belli değil. Çocuk bir aileye bağlandıktan sonra travmatik bir şekilde ayrılmak zorunda kalabiliyor. Çocuk Evleri nde daha geniş bir destek var. Çocuklar içerisinde eve uyum sağlayamayanlar, iyileşme gösteremeyenler daha fazla yaralanmış bir kuş gibi, uçmaya henüz hazır değiller. Onların tedavi edilmesi gerekiyor. Bu çocukların diğerlerine göre kat kat daha fazla takdir, onay, övgü ve sevgi sözcüklerine ihtiyaçları var. Sorun çıkardığı zaman ilgilenmek değil de her zaman iyi bir şeyler yaptığı zaman ilgilenmek gibi. Bu şekilde sağlıklı bağlanma sağlanabiliyor ve çocuk o kişiyi model alabiliyor. Bu tarz zorlukları insanlar kendi çocuklarında da yaşıyorlar. Mesela sandviç aileler vardır. Anne ya da babadan biri mükemmeliyetçidir diğeri acelecidir. Biri Hadi hadi, çabuk ol. der, diğeri de mükemmel olsun ister. Çocuk bu durumda arada kalır, tam da yapamaz tamamen de terk edemez. Kendini suçlar, beceriksiz olduğunu düşünür ve kendisini cezalandırarak rahatlar. Cezalandırılmaktan zevk alır artık çocuk, bağırtır, sinirlendirir, dayak yer ve rahatlar. M.K: Cezalandırılmanın rahatlatıcı bir yanı vardır değil mi hocam? N.T.:Ben kötüyüm ve cezalandırılmayı hak ediyorum duygusu vardır o çocukta. Cezalandırılmak bir rahatlamadır adeta, çocuk psikolojik doyum sağlama yolunu öyle seçmiştir. Bu durum süregeldiğinde çocuğun kişiliği haline geliyor. Böyle durumlarda o çocuğun davranış biçimini o çocuk değil bakıcı anne belirleyecek. Annenin, çocuk iyi bir şey yaptığı zaman takdir, övgü ve onay cümleleri kurup çocuğun psikolojik ihtiyacını o zaman gidermesi gerekir. Böyle yaptığında çocuğun kendini suçlayarak elde ettiği tatmine ihtiyaç kalmaz. Test eden, sınırları zorlayan çocuklardır bunlar. Bu doğru yaklaşımın sonucunda çocuk yanlış davranışını yüzde oranında azaltsa bile yeterli. Bu mümkündür. Ergenlikten önce davranışları değiştirmek daha kolaydır. M.K.: Bahsettiğiniz gibi özellikle eve yeni gelen çocuklar Siz zaten hep böylesiniz, hadi beni dövün bekliyorum. gibi cümleler kurabiliyorlar. 15

16 N.T.:Çocuk onu kızdırmak, öç almak için yapmıyor. Ben dayağa layığım duygusu yaşıyor. Bu çocuğa Sen iyi ve akıllı bir çocuksun, dövülmeden davranışlarını düzeltebilirsin. denmeli. Çocuğu karşımıza alıp değiştirmek değil yanımıza alıp yönlendirmek lazım. Yani karşımıza alıp Ne biçim çocuksun, neden böyle yapıyorsun! denildiği zaman onda savunma duygusu oluşuyor ve daha çok bunu hak ediyorum diye düşünüyor. Bir insan tamamen kötü de değildir tamamen iyi de değildir. Onun iyi yönlerini ön plana çıkarıp Bak sen iyi özellikleri olan sevgiye layık bir çocuksun ama şu davranışın sana yakışmıyor. denilerek yaklaşıldığı zaman o çocuk değer gördüğünü, kendisine güvenildiğini hisseder. Bir müddet sonra o tarz yöntemlere ihtiyaç hissetmez. Direnci yönlendirmek gerekiyor. Direnci karşına almak onu güçlendirir halbuki yanına aldığında onu yönlendirmiş olursun. M.K: Kaynaklara baktığımızda Peygamber Efendimizin bir çocuğa ceza verdiğine, onun haysiyetini, onurunu zedeleyici bir davranışta bulunduğuna rastlamıyoruz. O, çocukları terbiye etmiş ancak hoşgörüyle ve sevgiyle. Kuran-ı Kerim e baktığımızda da Mekki ayetlerde insanların cennet ve cehennem ile terbiye edilirken, müminlerin imanının kemale erdiği Medine dönemindeki ayetlerde Allah sever/ sevmez. ifadesine yer verildiğini görüyoruz. Nihai olarak Allah müminlerin onun sevgisinden mahrum kalmaktan korkmasını istiyor. Kamil insan yetiştirmek hedefiyle çıkılan bu yolda siz çocukların disiplininde nasıl bir yol öneriyorsunuz? N.T: Çocuğun disiplininde tutarlılık çok önemli. Bununla ilgili yapılan bir deneyde çocuk sallanan bir bacağa bakıyor. Çocuğun gözlemlediği bu bacak bir gün öyle bir gün böyle sallanıyor. Gözlemlediği durumda tutarsızlık var yani. Bu durumda çocuklardaki güven verici ve korku verici etkiye bakılıyor. Tutarlılık olan durumda çocuk o durumu tehdit olarak görmüyor. Ancak tutarlılığın olmadığı durumda çocukta devamlı bir korku oluşuyor. Bu deney çocuğun kendini mutlu, iyi hissetmesi için tutarlılığın gerekli olduğunu ortaya koyuyor. Diğer önemli bir ilke de çocukla göz kontağı kurulması. Bunu yaparken çocukla konuşmuyorsunuz ama elinizi omzuna atıyorsunuz, başınızı yüzüne dayıyorsunuz ve belki dakika bir göz teması kuruyorsunuz. Bu sözel olmayan iletişim ve kurulan fiziksel temas bağlanmayı güçlendiriyor. Hiçbir şey yapmasanız bile çocukta duyguları okuma ve kendini 16

17 güvende hissetme gibi sağlıklı bağlanmaya dair duygular oluşuyor. Annelikte bir diğer önemli ilke de niyet kavramının çocukta bilinmesini sağlamak. Yapılan iş çocuğun canını acıtsa da niyetin iyi olduğunu, niyetle yapılan davranışın farkını çocuğa öğretmek çok önemli. Çocukta soyut düşünce gelişmediği ve beyin, teori üreten bir zihin haline gelmediği için yapılan hareket hoşuna gitmediğinde çocuk onun kötü olduğunu düşünüyor. Ancak Bak burada iğne yaparak senin canını yakıyoruz ama niyetimiz seni iyi etmek. Bu senin iyiliğin için. denildiği zaman niyetle davranış arasındaki farkı anlıyor. Çocuğun konforunu bozan bir şeyi ona yaptırdığınızda, örneğin ayakkabısını giydirdiğinizde, bir yerde beklettiğinizde bunu kendisine yapılan bir kötülük gibi algılar, haksız bir saldırıya maruz kaldığını düşünür. Ama bunun arkasındaki niyeti anlatırsanız çocuk niyetli paylaşımı öğrendiği için soyut düşünce becerisi geliştirir. Bunların hepsi annelik ilkeleri. M.K.: Yani ikna etmek yaptırım uygulamaktan daha öncelikli? N.T: Ödül ceza sisteminde çocuğa gerekçeleri anlatıldığı zaman çocuk bunu haksız bir uygulama olarak görmez. Çocuğun beyninin ödül ceza sistemini geliştirmektir aslında annelik. Bahsedilen Mekki ayetlerde cennet cehennem vurgusunun çok yapılmasının nedeni o dönemin Müslümanlar için çileli bir dönem olması ve karşılarında zalim bir topluluğun bulunması. O dönemde kısa vadede menfaat bekleyemezsiniz. O zahmetli, çileli dönemde insan ancak öldükten sonra kazanacağı büyük bir mükafatı hayal ederek o çileye katlanabilir. Yapılan beyin çalışmalarında bir insanın yemek yerken, yemek yemeği düşünürken ve yemek yiyeni seyrederken beyninin aynı bölgelerinin çalıştığı görülüyor. Yani yemek yemeyi hayal etmeyi başaran kimse de yemek yiyormuş gibi zevk alabiliyor zihnini bu konuda eğitebilirse. İnsan zihninde hayalle zevk alabilme kapasitesi var. İşte cennet ve cehennem vurgusu yapılan ayetlerde o kullanılmış ve cennetteki vaatler ön plana çıkarılmış. Yaptığımız boşa gitmiyor, bu dünyada görmeseniz bile diğer tarafta karşılığı var. mesajı verilmiş. Uzun vadeli zevkleri ve bunların gerçeklerini gördüğü zaman kişi riske girebiliyor. Öyle durumlarda zorluklarla mücadeleye karşı dayanıklılık geliştirebiliyor. Hatta bu eğitimde de vardır. Zor derslere çalışırken şu sorulur: Bu dersi neden çalışıyorsun? Bu soruya cevap verince insan içindeki 17

18 üşengeçlik duygularını yener. Gerçekçi bir hedefi hayal etmek bugünkü zahmete katlanılmasını sağlar. Hayal dünyasında hedefleri hatırlamak çeldiricilerle baş etmeyi sağlıyor. Bu zor dönemlerde kişi yakın mükafat yoksa uzun dönemdeki mükafatları düşünerek beyindeki o bölgeyi kullanır. Haksızlık yapanlara karşı Yaşasın zalimler için cehennem! der. Cehennemin varlığı kişinin zihnindeki adalet duygusuna hitap ediyor ve dayanıklılık eğitimi vermiş oluyor. Medine döneminde sevgi vurgusunun çok yapılmasının nedeni ise orada kısa vadeli mükafatların olması. Kişi sevginin kısa vadede sonuçlarını görebiliyor. Severse huzur buluyor. Olumlu bir şey yaptığında insan ilişkilerinde olumlu geri dönüşünü alıyor. Kişinin duygu eğitimi yapılmış oluyor bir bakıma. Duygularını eğiterek kişinin davranışları düzeltiliyor. Zaten bir bilginin kalıcı olması için düşünceye önce duygu katmak gerekiyor. Böyle yaptığınız zaman inanış haline geliyor ve kalıcı belleğe giriyor. Düşünceye duygu katmazsanız kalıcı belleğe girmiyor. İlk fırsatta unutuluyor. Kulağına küpe olsun sözü boşuna söylenmemiş. Şimdi anestezi ile yapılıyor gerçi ama eskiden çocuğun kulağı delinirken hoplardı. Hissettiği acı duygusu nedeniyle kulağının küpe için delindiği o günü hep hatırlardı. Çünkü o eyleme duygu ekleniyor orada. Fakat bunun kişilik haline gelmesi için tekrar edilmesi lazım. Tekrar edildiği zaman alışkanlık haline geliyor. Bu da yetmiyor tekrara devam etmek lazım. 6 ay sonra kişilik haline geliyor. Bir düşüncenin davranış haline dönüşmesi için 6 aylık takip gerekiyor. Bu nedenle çocukta doğruların tekrar edilmesi gerekiyor. Tutarlılık, kararlılık ve devamlılık çok önemli davranışların kalıcı olmasında. Bir gün öyle bir gün böyle davranırsak çocukta tutarsız disiplin oluşuyor. Böyle olunca çocukta kişilik sınırları gelişemiyor. Gevşek disiplin olduğunda çocuk nerede duracağını bilemiyor. Katı disiplin olduğunda ise çocukta korkuyla özgüven eksikliği oluşuyor. Kuşu avucumuzda tutar gibi fazla sıkarsak boğuluyor, serbest bıraktığımızda ise uçup gidiyor. Tatlı bir denge kurulmalı. İyi bir demirci ustası kimdir? Demiri sonuna kadar dövebilen ustadır. Yani yorulmayan, pes etmeyendir. Çocukla kararlı, tutarlı, birebir bir ilişki kurulduğu zaman hissettiği güven duygusu ve bir kişiyi rol model olarak benimsemesi çocuğun ruhsal gelişimine yetiyor. Bu zor değil.. Doğal olmak önemli, çocuğa güven verebilmek önemli. İstisnadır bunları yaptığında düzelmeyen çocuk. Amerikan Psikiyatri Birliği nin bir kongresinde aldığım bir not var. Çok ağlayan bebek polikliniği açılmış. Sebepsiz ağlıyor bu çocuklar Ve yapılan araştırmalarda bu çocuklara annelerinin güven veremediği 18

İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI

İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU Yaş Dönem Özellikleri BÜYÜME VE GELİŞME Gelişme kavramı düzenli, sürekli ve uyumlu bir ilerlemeyi dile

Detaylı

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 08 Ekim 2009 05:05 - Son Güncelleme Perşembe, 08 Ekim 2009 05:08

Yönetici tarafından yazıldı Perşembe, 08 Ekim 2009 05:05 - Son Güncelleme Perşembe, 08 Ekim 2009 05:08 Söz Dinlemeyen Çocuklara Nasıl Yardımcı Olunmalıdır? Çocuklarda zaman zaman anne-babalarının sözünü dinlememe kendi bildiklerini okuma davranışları görülebiliyor. Bu söz dinlememe durumu ile anne-babalar

Detaylı

1. BÖLÜM ÇOCUK PSİKOLOJİSİNE GİRİŞ

1. BÖLÜM ÇOCUK PSİKOLOJİSİNE GİRİŞ İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM ÇOCUK PSİKOLOJİSİNE GİRİŞ ÇOCUK PSİKOLOJİSİNDE GELİŞİM MODELLERİ... 3 ÖĞRENME TEORİSİ MODELİ... 4 BİLİŞSEL GELİŞİM MODELİ... 5 İNSAN GELİŞİMİNİ VE PSİKOLOJİSİNİ AÇIKLAYAN TEMEL KURAMLAR...

Detaylı

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000)

Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) Türkçe Ulusal Derlemi Sözcük Sıklıkları (ilk 1000) 14.08.2014 SIRA SIKLIK SÖZCÜK TÜR AÇIKLAMA 1 1209785 bir DT Belirleyici 2 1004455 ve CJ Bağlaç 3 625335 bu PN Adıl 4 361061 da AV Belirteç 5 352249 de

Detaylı

03.11.2013-Bloomberg Businessweek. BASINDA GeniuSpy. Zihni Birleştirir, Zekâyı Geliştirir 1/6

03.11.2013-Bloomberg Businessweek. BASINDA GeniuSpy. Zihni Birleştirir, Zekâyı Geliştirir 1/6 03.11.2013-Bloomberg Businessweek BASINDA GeniuSpy Zihni Birleştirir, Zekâyı Geliştirir 1/6 Zihni Birleştirir, Zekâyı Geliştirir 2/6 27.08.2013-www.milliyet.com.tr Çocuğunuz dikkatsiz mi emin misiniz?

Detaylı

AİLE EĞİTİM PROGRAMLARI (AÇEV)

AİLE EĞİTİM PROGRAMLARI (AÇEV) AİLE EĞİTİM PROGRAMLARI (AÇEV) Eylül, 2009 Çocuk İstismarını ve İhmalini Önleme Kongresi, Ankara Uzm. Seda YILMAZ İNAL AÇEV Ankara Temsilcisi Ailenin Önemi Anne-babalar, ilk eğiticiler olarak çocukların

Detaylı

Hani annemin en büyük yardımcısı olacaktım? Hani birlikte çok eğlenecektik? Kardeşime dokunmama bile izin vermiyor. Kucağıma almak da yasak.

Hani annemin en büyük yardımcısı olacaktım? Hani birlikte çok eğlenecektik? Kardeşime dokunmama bile izin vermiyor. Kucağıma almak da yasak. Bu ayki rehberlik bülteni konumuz Kardeş Kıskançlığı hakkındadır. Sizlere çocuğunuza bu süreçte nasıl yardımcı olabileceğiniz ile ilgili önerilerimiz olacaktır. KARDEŞ KISKANÇLIĞI Neler olduğunu hiç anlamıyorum!

Detaylı

SOSYAL DUVARLARI YIKALIM DOĞRU SÖZLÜK. #dogrusozluk

SOSYAL DUVARLARI YIKALIM DOĞRU SÖZLÜK. #dogrusozluk SOSYAL DUVARLARI YIKALIM DOĞRU SÖZLÜK Merhaba, Neredeyse her gün gazete ve TV lerde karşılaştığımız manşetler, haberler, diziler ve sinema filmleri bizi bu kitapçığı hazırlamaya yönlendirdi. Türkiye de

Detaylı

EFT ile POZİTİF HAYAT EĞİTİMİ EFT NEDİR?

EFT ile POZİTİF HAYAT EĞİTİMİ EFT NEDİR? SELDA TÜRKMEN le EFT ile POZİTİF HAYAT EĞİTİMİ EFT NEDİR? EFT, orijinal İngilizce isminin baş harflerinin kısaltmasıdır; "Emotional Freedom Techniques". İnsanda huzursuzluk yaratan bütün kötü duygulardan

Detaylı

Artık başkalarının mali başarılarımı desteklemelerine izin veriyorum. Benim refahımın, mali başarımla bir ilişkisi yok.

Artık başkalarının mali başarılarımı desteklemelerine izin veriyorum. Benim refahımın, mali başarımla bir ilişkisi yok. Bolluk ve zenginlik içinde yaşamayı hak ediyorum. Hem para kazanıp hem de kendimi eğlendirmeyi hak ediyorum. Ebedi varlık ve ebedi bilince olan kişisel bağım bana büyük bir servet sağlayacak kadar kuvvetli.

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikoloji RPD 101 Not III Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Kişilik Gelişimi Kişilik Nedir? *Kişilik, bireyin iç ve dış çevresiyle kurduğu, diğer bireylerden ayırt edici,

Detaylı

10 yaş döneminin gelişim özelliklerine dil-bilişsel, bedensel, motor, duygusal, FATİH HANOĞLU

10 yaş döneminin gelişim özelliklerine dil-bilişsel, bedensel, motor, duygusal, FATİH HANOĞLU Öğrenme, insan davranışında sürekli bir değişimi ifade eder. Olgunlaşmayla birlikte çocuk, kendisinden beklenen davranış şekillerini oluşturur. Bu da çocuğun bu davranış ve becerileri geliştirmesi açısından

Detaylı

EBEVEYNLİK BECERİLERİ

EBEVEYNLİK BECERİLERİ EBEVEYNLİK BECERİLERİ Doç. Dr. Koray KARABEKİROĞLU 21.Ekim.2010, ANTALYA www.cocukhayat.com 1 SUNUM İÇERİĞİ Anne-baba olmak Ebeveynlik tutumları Türkiye de ebeveynler Özel durumlar Ebeveyn-doktor ilişkisi

Detaylı

Twi$er: @acarbaltas @BaltasBilgievi

Twi$er: @acarbaltas @BaltasBilgievi Twi$er: @acarbaltas @BaltasBilgievi REKABETE HAZIRLIK KENDİ YILDIZINI YAKALAMAK Prof. Dr. Acar Baltaş Psikolog 28 Şubat 2014 MOTİVASYON Davranışa enerji ve yön veren, harekete geçiren güç Davranışı tetikleme

Detaylı

'Yaşam, seçimler üzerine kurulu'

'Yaşam, seçimler üzerine kurulu' 'Yaşam, seçimler üzerine kurulu' Yeni yıl için yeni kararlar almak, yeni seçimler yapmak zorunda olanlar, Prof. Dr. Kemal Sayar'ın önerilerini okumadan adım atmasın. Psikiyatr olan Prof. Dr. Kemal Sayar

Detaylı

Bir gün Hz. Ömer (r.a) camiye giderken bir çocuğun acele acele camiye gittiğini görür. Hz. Ömer (r.a):

Bir gün Hz. Ömer (r.a) camiye giderken bir çocuğun acele acele camiye gittiğini görür. Hz. Ömer (r.a): Bir gün Hz. Ömer (r.a) camiye giderken bir çocuğun acele acele camiye gittiğini görür. Hz. Ömer (r.a): da: - Yavrum ne oldu niye acele acele camiye koşuyorsun? der. Bu soruya karşılık çocuk - Efendim,

Detaylı

KADIN DAYANIŞMA VAKFI 2014 YILI KADIN DANIŞMA MERKEZİ FAALİYET RAPORU 1 OCAK 31 ARALIK 2014

KADIN DAYANIŞMA VAKFI 2014 YILI KADIN DANIŞMA MERKEZİ FAALİYET RAPORU 1 OCAK 31 ARALIK 2014 KADIN DAYANIŞMA VAKFI 2014 YILI KADIN DANIŞMA MERKEZİ FAALİYET RAPORU 1 OCAK 31 ARALIK 2014 2014 yılında Kadın Dayanışma Vakfı Danışma Merkezi ne 354 kadın başvurdu. 101 kadın yüz yüze başvuru yaparken,

Detaylı

Hem. Dr. SONGÜL KAMIŞLI Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü Prevantif Onkoloji A.B.D. Psikososyal Onkoloji Birimi

Hem. Dr. SONGÜL KAMIŞLI Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü Prevantif Onkoloji A.B.D. Psikososyal Onkoloji Birimi Kanserli Hastalar Tarafından Sık Sorulan Sorular Hem. Dr. SONGÜL KAMIŞLI Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü Prevantif Onkoloji A.B.D. Psikososyal Onkoloji Birimi Hastaların Soruları Tıbbi tedavi Otonomi

Detaylı

Hamileliğe başlangıç koşulları

Hamileliğe başlangıç koşulları Zeka aslında tek bir kavram değildir. Zekayı oluşturan alt yeteneklere bakıldığında bu yeteneklerin doğuştan getirilen yeteneklerin yanı sıra sonradan kazanılmış, gerek çocuğun kendi çabasıyla edindiği,

Detaylı

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI. BABA ve ÇOCUK

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI. BABA ve ÇOCUK k İl u ok l ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI BABA ve ÇOCUK PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BİRİMİ - OCAK 2013 Tarihsel Süreç İçinde Baba Olma Kavramı Sosyo-ekonomik ve bilimsel gelişmeler, geleneksel aile

Detaylı

Kızla İlk Buluşmada Nasıl Sohbet Edilir? Hızlı Bağ Kurma Teknikleri

Kızla İlk Buluşmada Nasıl Sohbet Edilir? Hızlı Bağ Kurma Teknikleri 1 Kızla İlk Buluşmada Nasıl Sohbet Edilir? Hızlı Bağ Kurma Teknikleri Bugün kızla tanışma anında değil de, flört süreci içinde olduğumuz bir kızla nasıl konuşmamız gerektiğini dilim döndüğünce anlatmaya

Detaylı

OYUN VE ÇOCUK. -Çocuğun iç dünyasını anlayabilmek. -Çocuğun olayları anlamasına yardım etmek. -Çocuğa olaylarla baş etme becerileri kazandırmak

OYUN VE ÇOCUK. -Çocuğun iç dünyasını anlayabilmek. -Çocuğun olayları anlamasına yardım etmek. -Çocuğa olaylarla baş etme becerileri kazandırmak OYUN VE ÇOCUK Oyun oynamak çocukluk çağına özgü psikolojik, fizyolojik ve sosyal içerikli bir olgudur. Oyun hem zihinsel gelişimin aynası olan hem sosyal becerilerin öğrenildiği hem de duygusal boşalımın

Detaylı

Özgüven Nedir? Özgüven Eksikliği Nedir?

Özgüven Nedir? Özgüven Eksikliği Nedir? Özgüven Nedir? Özgüven; kendimiz ve yeteneklerimiz hakkında pozitif ve gerçekçi bir anlayışa sahip olduğumuz anlamına gelmektedir. Diğer taraftan, özgüven eksikliği ise; kendinden şüphe duymak, pasiflik,

Detaylı

> > ADAM - Yalnız... Şeyi anlamadım : ADAMIN ismi Ahmet değil ama biz şimdilik

> > ADAM - Yalnız... Şeyi anlamadım : ADAMIN ismi Ahmet değil ama biz şimdilik KISKANÇLIK KRİZİ > > ADAM - Kiminle konuşuyordun? > > KADIN - Tanımazsın. > > ADAM - Tanısam sormam zaten. > > KADIN - Tanımadığın birini neden soruyorsun? > > ADAM - Tanımak için. > > KADIN - Peki...

Detaylı

İNSAN HAYATINI ŞEKİLLENDİRMEK: OKULÖNCESİ EĞİTİM

İNSAN HAYATINI ŞEKİLLENDİRMEK: OKULÖNCESİ EĞİTİM İNSAN HAYATINI ŞEKİLLENDİRMEK: OKULÖNCESİ EĞİTİM Bir bireyin eğitimi, doğumuyla birlikte başlar ve yaşam boyu sürer. Sosyal bilimciler tarafından yapılan pek çok araştırma, öğrenmenin önemli bir kısmının

Detaylı

KİTAP GÜNCESİ VIII. GELENEKSEL KİTAP GÜNLERİ SAYI:3

KİTAP GÜNCESİ VIII. GELENEKSEL KİTAP GÜNLERİ SAYI:3 KİTAP GÜNCESİ VIII. GELENEKSEL KİTAP GÜNLERİ SAYI:3 Issue #: [Date] MAVİSEL YENER İLE RÖPOTAJ 1. Diş hekimliği fakültesinden mezunsunuz. Bu iş alanından sonra çocuk edebiyatına yönelmeye nasıl karar verdiniz?

Detaylı

ÇOCUĞUM OKULA BAŞLIYOOORRR

ÇOCUĞUM OKULA BAŞLIYOOORRR ÇOCUĞUM OKULA BAŞLIYOOORRR ANAOKULUNA UYUM SÜRECİ ÇOCUK NEDEN OKULA BAŞLAMALI? Kreş/Anaokuluna başlama hem aile için, hem de çocuk için çok önemli bir adımdır. İlk üç yıl içinde çocuk model olarak gördüğü

Detaylı

AÇEV AİLE EĞİTİM PROGRAMLARI

AÇEV AİLE EĞİTİM PROGRAMLARI AÇEV AİLE EĞİTİM PROGRAMLARI Çocuğun, gelişimini olumsuz yönde etkileyecek davranışlara maruz kalmasını önlemek için öncelikle anne ve babaların duyarlılığının artırılması gerekmektedir. Çünkü, annebabalar,

Detaylı

OKUL MÜDÜRÜMÜZLE RÖPORTAJ

OKUL MÜDÜRÜMÜZLE RÖPORTAJ OKUL MÜDÜRÜMÜZLE RÖPORTAJ Kendinizden biraz bahseder misiniz? -1969 yılında Elazığ'da dünyaya geldim. İlk orta ve liseyi orada okudum. Daha sonra üniversiteyi Van 100.yıl Üniversitesi'nde okudum. Liseyi

Detaylı

www.astromedya.com Örnek Tarot Okuması

www.astromedya.com Örnek Tarot Okuması Örnek Tarot Okuması Bir tarot okuması, bilinçaltına atılmış bir oltadır. Bizler yani tarot okuyucuları, sizin zihninize, bilinçaltınıza olta atarak, sebeplerini ve sonuçlarını zaten sizin biliyor olduğunuz

Detaylı

PSK 271 Öfke Yönetimi (2015-2016 Güz Dönemi) Yrd. Doç. Dr. Nilay PEKEL ULUDAĞLI. Öfke Yönetimi: Duyguları İfade Edebilmek ve Duygularla Başa Çıkmak

PSK 271 Öfke Yönetimi (2015-2016 Güz Dönemi) Yrd. Doç. Dr. Nilay PEKEL ULUDAĞLI. Öfke Yönetimi: Duyguları İfade Edebilmek ve Duygularla Başa Çıkmak PSK 271 Öfke Yönetimi (2015-2016 Güz Dönemi) Yrd. Doç. Dr. Nilay PEKEL ULUDAĞLI Öfke Yönetimi: Duyguları İfade Edebilmek ve Duygularla Başa Çıkmak Öfkenin Gerçek Nedeni Ne? ÖFKE kıskançlık, üzüntü, merak,

Detaylı

Zorbalık Türleri Nelerdir?

Zorbalık Türleri Nelerdir? Zorbalık Türleri Nelerdir? Fiziksel İlişkisel Sözel Siber Siber Zorbalık elektronik iletişim araçları yoluyla tehdit etmek ve kötü sözler içeren mesajlar göndermek internet ortamında dedikodu yapmak ya

Detaylı

TAP VAKFI ERGENLER & GENÇLER için CİNSEL SAĞLIK EĞİTİMLERİ

TAP VAKFI ERGENLER & GENÇLER için CİNSEL SAĞLIK EĞİTİMLERİ TAP VAKFI ERGENLER & GENÇLER için CİNSEL SAĞLIK EĞİTİMLERİ CİNSEL SAĞLIK EĞİTİMİ Uygulama Milli Eğitim Bakanlığı (Örgün /Yaygın eğitim) Pilot Uygulamalar (ERDEP) Sivil toplum kuruluşları (Akran eğitim

Detaylı

ANNE-BABA TUTUMLARI. Aşırı Koruyucu Tutum

ANNE-BABA TUTUMLARI. Aşırı Koruyucu Tutum ANNE-BABA TUTUMLARI Anne-baba tutumu, anne-babanın, karşılıklı iletişim esnasında, çocuklarına yönelttikleri tutum ve davranışlarının bütünüdür. Çocukların bütün olarak sağlıklı bir gelişim göstermesi

Detaylı

1 of 5 14/10/2010. Stresle Başa Çıkma

1 of 5 14/10/2010. Stresle Başa Çıkma 1 of 5 14/10/2010 Stresle Başa Çıkma Stres bizim baskıya karşı duygusal ve fiziksel tepkimizdir. Bu baskı dışsal faktörlerden kendimizin ya da bir yakınımızın yaşam etkinliklerinden, hastalıklarından yaşam

Detaylı

Çocuk ve ergenlerde cinsel kötüye kullanımın belirtileri ve etkileri Çocuk ve ergenlerde cinsel kötüye kullanımı önlemek için yapmamız gerekenler

Çocuk ve ergenlerde cinsel kötüye kullanımın belirtileri ve etkileri Çocuk ve ergenlerde cinsel kötüye kullanımı önlemek için yapmamız gerekenler Çocuk ve ergenlerde cinsel kötüye kullanımın belirtileri ve etkileri Çocuk ve ergenlerde cinsel kötüye kullanımı önlemek için yapmamız gerekenler Çocuk ve ergenin kötüye kullanımını üç ana başlıkta ele

Detaylı

8-9 YAŞ ÇCUKLARININ YAŞ DÖNEMİ ÖZELLİKLERİ VE OKUL-ÖDEV ÇALIŞMALARI ÖZEL ANTALYA ENVAR İLKOKULU 8-9 YAŞ ÇOCUKLARININ GELİŞİM DÖNEMLERİ ÖZELLİKLERİ

8-9 YAŞ ÇCUKLARININ YAŞ DÖNEMİ ÖZELLİKLERİ VE OKUL-ÖDEV ÇALIŞMALARI ÖZEL ANTALYA ENVAR İLKOKULU 8-9 YAŞ ÇOCUKLARININ GELİŞİM DÖNEMLERİ ÖZELLİKLERİ 8-9 YAŞ ÇCUKLARININ YAŞ DÖNEMİ ÖZELLİKLERİ VE OKUL-ÖDEV ÇALIŞMALARI ÖZEL ANTALYA ENVAR İLKOKULU 8-9 YAŞ ÇOCUKLARININ GELİŞİM DÖNEMLERİ ÖZELLİKLERİ ÇOCUKLARIMIZIN GELİŞİM DÖNEMİ ÖZELLİKLERİNİ BİLMEK NE

Detaylı

Kanserli Hasta Yönetiminde Danışman Hemşirenin Rolü

Kanserli Hasta Yönetiminde Danışman Hemşirenin Rolü Kanserli Hasta Yönetiminde Danışman Hemşirenin Rolü Yük. Hem. Gül Şav Özaydemir Danışman Hemşire EUKAM E.Ü.T.F. Radyasyon Onkolojisi ABD XIX. Ege Onkoloji Günleri 6-7 Nisan 2015 İzmir «Kanserle mücadele

Detaylı

14 12 Bu ifadenin ne zaman kaba olduğu ne zaman gerekli olduğu konusunda onunla konuşabilirsiniz. Annebaba yanındayken ona nazikçe teklif edilen bir şeyi istemediğini Hayır diye bağırarak ifade etmek doğru

Detaylı

BİREYSEL EĞİTİM PROGRAMI GÖRÜŞME FORMU

BİREYSEL EĞİTİM PROGRAMI GÖRÜŞME FORMU BİREYSEL EĞİTİM PROGRAMI GÖRÜŞME FORMU Formun Amacı: Bu form çocuğun sağlık durumu, psikomotor gelişimi, özbakım gelişimi, sosyal duygusal gelişimi ve davranışsal özelliklerine ilişkin bireysel gereksinimleri

Detaylı

Hayırların babası olarak anılan,

Hayırların babası olarak anılan, Rukiye ÖZ Koruyucu Aile Bu Çocuklar Bizim Değerlerimiz Hayırların babası olarak anılan, kimsesizlere sahip çıkan 2. Murat ın Döneminde Halka hizmet, Hakk a hizmettir anlayışı ile güzel hayırların yapıldığı

Detaylı

23.03.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi

23.03.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi 23.03.2015 Pazartesi İzmir Basın Gündemi Dünyada En Hızlı Yaşlanan İkinci Ülke: Türkiye 18-24 Mart Yaşlılara Saygı Haftası kapsamında,izmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek

Detaylı

KÜÇÜK KALBİMİN İLK REHBERİNİN BU GÜNÜME UZATTIĞI HAYAT YOLU

KÜÇÜK KALBİMİN İLK REHBERİNİN BU GÜNÜME UZATTIĞI HAYAT YOLU KÜÇÜK KALBİMİN İLK REHBERİNİN BU GÜNÜME UZATTIĞI HAYAT YOLU Nereden geliyor bitmek tükenmek bilmeyen öğrenme isteğim? Kim verdi düşünce deryalarında özgürce dolaşmamı sağlayacak özgüven küreklerimi? Bazen,

Detaylı

Çocuklarla El Ele Ebeveynlik (Connection Parenting)

Çocuklarla El Ele Ebeveynlik (Connection Parenting) Çocuklarla El Ele Ebeveynlik (Connection Parenting) Programın Amacı Bu program Amerika da Connection Parenting/Çocuklarla El Ele Ebeveynlik kitabının yazarı Pam Leo tarafından anne ve babalar için hazırlanan

Detaylı

SINAV KAYGISI ÖLÇEĞİ

SINAV KAYGISI ÖLÇEĞİ SINAV KAYGISI ÖLÇEĞİ Adı, soyadı... : Sınıfı... : Tarih :.../.../2015 YÖNERGE: Okuduğunuz cümle sizin için her zaman veya genellikle geçerliyse sağdaki boşluğa " doğru " anlamına gelen D harfinin altına

Detaylı

TEKNOLOJİ VE TASARIM Dersine giriş.. 11.11.2013 1

TEKNOLOJİ VE TASARIM Dersine giriş.. 11.11.2013 1 TEKNOLOJİ VE TASARIM Dersine giriş.. 11.11.2013 1 Giriş Yaşamımızın tartışmasız en önemli gündemini teknolojik gelişmeler ve tasarım harikası ürünler oluşturuyor..bu sunu sizlere dersimizin amacı ve içeriğini

Detaylı

1. Bir süre için hayatınızdaki iyi şeylerin artık olmadığını varsayın.

1. Bir süre için hayatınızdaki iyi şeylerin artık olmadığını varsayın. MUTLULUĞU ARTTIRMAK İÇIN BILIMIN KANITLADIĞI ON BASIT FAALIYET Bilimsel çalışmaların sonuçlarına kulak verdiğimizde mutluluğunuzu arttırmak için yol gösterebilirler. Aşağıdaki faaliyetleri 10 gün düzenli

Detaylı

http://www.ilkyar.org.tr/izlenimler/140717%20nasil%20destek%20olabilirsiniz.pdf

http://www.ilkyar.org.tr/izlenimler/140717%20nasil%20destek%20olabilirsiniz.pdf ilk yar'larımızın sevgili dostları, ilkyar desteklerinizle giderek büyüyen bir aile olarak varlığını sürdürüyor. Yeni yeni ilk yar'larımızla tanışırken bir taraftan fedakar gönüllülerimizi, ve bir zamanlar

Detaylı

UZ. DR. GÖNÜL ERDAL DAĞISTANLI

UZ. DR. GÖNÜL ERDAL DAĞISTANLI GÜRÜLTÜ = HOŞA GİTMEYEN SES GÜRÜLTÜNÜN SÜRESİ ŞİDDETİ ZAMANI TÜRÜ GÜRÜLTÜ FİZYOLOJİK TEPKİLER RUHSAL TEPKİLER FİZYOLOJİK TEPKİLER ANĠ GÜRÜLTÜDE KAS GERĠLMELERĠ BAġ DÖNMESĠ YORGUNLUK ĠġĠTME KAYIPLARI METOBALĠZMA

Detaylı

ORİON EĞİTİM VAKFI ÖZEL PİRİ REİS OKULLARI PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK SERVİSİ NİSAN AYI VELİ BÜLTENİ 2016 ÇOCUKLA ETKİLİ İLETİŞİM

ORİON EĞİTİM VAKFI ÖZEL PİRİ REİS OKULLARI PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK SERVİSİ NİSAN AYI VELİ BÜLTENİ 2016 ÇOCUKLA ETKİLİ İLETİŞİM ORİON EĞİTİM VAKFI ÖZEL PİRİ REİS OKULLARI PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK SERVİSİ NİSAN AYI VELİ BÜLTENİ 2016 ÇOCUKLA ETKİLİ İLETİŞİM Sağlıklı iletişim, çocuğun ruhsal gelişimi açısından büyük önem taşır.

Detaylı

GEBELİĞİN PSİKO-SOSYAL VE KÜLTÜREL BOYUTU

GEBELİĞİN PSİKO-SOSYAL VE KÜLTÜREL BOYUTU GEBELİĞİN PSİKO-SOSYAL VE KÜLTÜREL BOYUTU A R A Ş. G Ö R. Z E Y N E P K I R I K K A L E L İ Gebelik dönemi fizyolojik olduğu kadar kalıcı psikolojik değişikliklere de neden olmaktadır. Anne karnında gelişen

Detaylı

Örnek Proje: Çocuk Evleri...

Örnek Proje: Çocuk Evleri... On5yirmi5.com Örnek Proje: Çocuk Evleri... "Çocukların mutluluğu bir sorumluluktur. İş adamı ve zengin olmaktan daha önemlisi çocukların mutluluğuna hizmet etmektir. Bu insani bir görevdir." Yayın Tarihi

Detaylı

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUĞU ANLAMAK

DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUĞU ANLAMAK DİKKAT EKSİKLİĞİ HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU OLAN ÇOCUĞU ANLAMAK Prof. Dr. Sirel Karakaş Neurometrika Medikal Tıp Teknololojileri Ltd. Şti Nöropsikoloji ve Psikofizyoloji Derneği Başkanı Uslarası Kıbrıs Üniversitesi

Detaylı

www.binnuryesilyaprak.com

www.binnuryesilyaprak.com Çalışan Anneler: Başrol Oyuncuları Prof Dr. Binnur YEŞİLYAPRAK ANKARA Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi (TÜRK PDR-DER Başkanı) Hayat bir sahnedir Shakespeare Eylemde Bulunan İle Gözlemde Bulunan

Detaylı

ÖZEL ATACAN EĞİTİM KURUMLARI ANAOKULU PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK SERVİSİ EYLÜL 2012 VELİ BÜLTENİ ÇOCUKLARDA OKUL KORKUSU

ÖZEL ATACAN EĞİTİM KURUMLARI ANAOKULU PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK SERVİSİ EYLÜL 2012 VELİ BÜLTENİ ÇOCUKLARDA OKUL KORKUSU ÖZEL ATACAN EĞİTİM KURUMLARI ANAOKULU PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK SERVİSİ EYLÜL 2012 VELİ BÜLTENİ ÇOCUKLARDA OKUL KORKUSU OKUL KORKUSU Her yıl milyonlarca çocuk okula başlayıp, neşeyle devam ederken

Detaylı

Çocuğumuza Etkili Ve Verimli Ders Çalışma Alışkanlığını Kazandırma Konusunda Nasıl Destek Olabiliriz?

Çocuğumuza Etkili Ve Verimli Ders Çalışma Alışkanlığını Kazandırma Konusunda Nasıl Destek Olabiliriz? Çocuğumuza Etkili Ve Verimli Ders Çalışma Alışkanlığını Kazandırma Konusunda Nasıl Destek Olabiliriz? Aile, sağlıklı nesillerin yetiştirilmesinde,toplumsal birlik ve beraberliğin sağlanmasında en önemli

Detaylı

Okul Çağı Çocuğunda Sevgi Yetersizliği Çalma Davranışına mı Neden Oluyor? Pazartesi, 02 Eylül 2013 06:14

Okul Çağı Çocuğunda Sevgi Yetersizliği Çalma Davranışına mı Neden Oluyor? Pazartesi, 02 Eylül 2013 06:14 Hiçbir ihtiyacı olmadığı halde sürekli arkadaşlarının kalem ve silgilerini çalan çocukla yaptığım görüşmede, çocuğun anlattıkları hem çok ilginç hem de Kleptomani Hastalığına çok iyi bir örnektir. Çocuk

Detaylı

2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 3. SINIFLAR VELİ BİLGİLENDİRME MEKTUBU 2

2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 3. SINIFLAR VELİ BİLGİLENDİRME MEKTUBU 2 2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 3. SINIFLAR VELİ BİLGİLENDİRME MEKTUBU 2 Sayın Veli, Bu mektubumuzda, 2015-2016 Eğitim - Öğretim yılı MEV Koleji Özel Güzelbahçe İlkokulu,3. Sınıflar sınıf öğretmenleri zümresi

Detaylı

DUYGUSAL ZEKA. Birbirinden tamamen farklı bu iki kavrama tarzı, zihinsel yaşantımızı oluşturmak için etkileşim halindedirler.

DUYGUSAL ZEKA. Birbirinden tamamen farklı bu iki kavrama tarzı, zihinsel yaşantımızı oluşturmak için etkileşim halindedirler. 0212 542 80 29 Uz. Psk. SEMRA EVRİM 0533 552 94 82 DUYGUSAL ZEKA Son yıllarda yapılan pek çok çalışma zeka tanımının genişletilmesi ve klasik olarak kabul edilen IQ yani entelektüel zekanın yanı sıra EQ

Detaylı

DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER

DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER DERS : ÇOCUK RUH SAĞLIĞI KONU : KİŞİLİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER A) BİYOLOJİK ETMENLER KALITIM İÇ SALGI BEZLERİ B) ÇEVRE A) BİYOLOJİK ETMENLER 1. KALITIM Anne ve babadan genler yoluyla bebeğe geçen özelliklerdir.

Detaylı

Duygusal ve sosyal becerilere sahip Genç profesyoneller

Duygusal ve sosyal becerilere sahip Genç profesyoneller Duygusal ve sosyal becerilere sahip Genç profesyoneller Y jenerasyonunun internet bağımlılığı İK yöneticilerini endişelendiriyor. Duygusal ve sosyal becerilere sahip genç profesyonel bulmak zorlaştı. İnsan

Detaylı

Bu yaklaşımlar anne babaların kafasını oldukça meşgul eden şu soruyu akla getiriyor:

Bu yaklaşımlar anne babaların kafasını oldukça meşgul eden şu soruyu akla getiriyor: Uzm. Psikolog Nuray ÖZBEN AVŞAR Anne - baba - çocuk ilişkisinin son yıllarda hızlı bir değişim içerisine girmiş olduğu gözleniyor. Hızla gelişen dünya ile hayata bakış açıları her geçen gün gelişiyor ve

Detaylı

Evlat Edinilen Çocuğa Multidisipliner Yaklaşım: Vaka Örnekleri Üzerinden Evlat Edinme. Psikolog Reyhan Bahçivan-Saydam

Evlat Edinilen Çocuğa Multidisipliner Yaklaşım: Vaka Örnekleri Üzerinden Evlat Edinme. Psikolog Reyhan Bahçivan-Saydam Evlat Edinilen Çocuğa Multidisipliner Yaklaşım: Vaka Örnekleri Üzerinden Evlat Edinme Psikolog Reyhan Bahçivan-Saydam Sosyal Hizmetler Çocuk Esirgeme Kurumu na göre 2008 yılı sonu itibariyle evlatt edindirilen

Detaylı

TV LERDEKİ PROGRAMLARA ÇIKANLAR KURAN OKUMASINI BİLMİYOR

TV LERDEKİ PROGRAMLARA ÇIKANLAR KURAN OKUMASINI BİLMİYOR Site İsmi : Zaman 53 Tarih: 10.05.2012 Site Adresi : www.zaman53.com Haber Linki : http://www.zaman53.com/haber/14544/camilerin-ayaga-kalkmasi-lazim.html ---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Detaylı

UYUŞTURUCU ÖZGÜRLÜĞÜN SONU!

UYUŞTURUCU ÖZGÜRLÜĞÜN SONU! Risk Faktörleri BİRECİK RAM Tedavi İçin Psikolojik sorunları olan ya da herhangi bir madde bağımlılığı bulunan ebeveynin çocukları daha büyük risk altındadırlar. Madde kullanan ve tedavi olmak isteyen,

Detaylı

Asuman Beksarı. Türkiye nin İlk ve Tek Kadın Karides Yetiştiricisi. Yaşamdan Kesitler Sema Erdoğan. J. Keth Moorhead

Asuman Beksarı. Türkiye nin İlk ve Tek Kadın Karides Yetiştiricisi. Yaşamdan Kesitler Sema Erdoğan. J. Keth Moorhead Yaşamdan Kesitler Sema Erdoğan Türkiye nin İlk ve Tek Kadın Karides Yetiştiricisi Asuman Beksarı J. Keth Moorhead Hiç kimse başarı merdivenlerini elleri cebinde tırmanmamıştır. sözünü Asuman Beksarı için

Detaylı

TC KİMLİK NO 1-Adı ve Soyadı. 2-Cinsiyeti. 2-Doğum yeri ve tarihi

TC KİMLİK NO 1-Adı ve Soyadı. 2-Cinsiyeti. 2-Doğum yeri ve tarihi TED MERSİN ÖZEL ANAOKULU 2013-2014 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI ÖĞRENCİ TANIMA ANKETİ ÇOCUĞUN TC KİMLİK NO : 2-Cinsiyeti 3-Doğum yeri ve tarihi 4-Geldiği okul 5-Okula geliş nedeni 6-Velinin Adı-Soyadı ve Yakınlık

Detaylı

DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ. Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu

DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ. Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu DAVRANIŞ BİLİMLERİ TIPSAL PSİKOLOJİYE GİRİŞ Doç. Dr. Lü)ullah Beşiroğlu DAVRANIŞ (Behavior): Organizmanın doğrudan veya dolaylı olarak gözlenebilen tüm etkinlikleridir. Duygular, tutumlar, zihinsel süreçler

Detaylı

KASIM AYI 4 YAŞ GRUBU AYLIK BÜLTENİ

KASIM AYI 4 YAŞ GRUBU AYLIK BÜLTENİ KASIM AYI 4 YAŞ GRUBU AYLIK BÜLTENİ 10 KASIM ATATÜRK Ü ANMA ŞİİRLER 10 Kasım geldi işte Üzgünüz biz milletçe Atatürk! ü anarız O bizim kalbimizde 10 Kasım geldi işte Koşarız Anıtkabir e Atatürk ü anarız

Detaylı

SINAV KAYGISI ÖLÇEĞİ YÖNERGE:

SINAV KAYGISI ÖLÇEĞİ YÖNERGE: SINAV KAYGISI ÖLÇEĞİ YÖNERGE:Okuduğunuz cümle sizin için her zaman veya genellikle geçerliyse, cevap kağıdındaki doğru anlamına gelen ( D ) harfinin üstüne X işareti, her zaman veya genellikle geçerli

Detaylı

Kekemelik, konuşmanın akıcılığıyla ilgili bir iletişim bozukluğudur. Ses, hece ve sözcüklerde uzatmalar, tekrarlar veya duraklamalarla

Kekemelik, konuşmanın akıcılığıyla ilgili bir iletişim bozukluğudur. Ses, hece ve sözcüklerde uzatmalar, tekrarlar veya duraklamalarla Kekemelik Nedir? Kekemelik, konuşmanın akıcılığıyla ilgili bir iletişim bozukluğudur. Ses, hece ve sözcüklerde uzatmalar, tekrarlar veya duraklamalarla ortaya çıkan konuşmanın akıcılığının bozulduğu durum

Detaylı

21 yıllık tecrübesiyle SiNCAN da

21 yıllık tecrübesiyle SiNCAN da 21 yıllık tecrübesiyle SiNCAN da geleceğin mimarı nesiller artık bizim ellerimizde, güvenle... Keşke Hep Çocuk Kalsak! Büyüyünce ne olacaksın diye sorarlar. Oysa çocuk kalmak en güzel şey değil midir?

Detaylı

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur.

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur. Açıklama 2008 2010 Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur. Gençlerde DEHB nin Öğrenim Hayatı Üzerine Etkileri Dr Aytül Karabekiroğlu Samsun Mehmet Aydın Eğitim ve Araştırma

Detaylı

UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) PSİ354 - Prof.Dr. Hacer HARLAK

UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) PSİ354 - Prof.Dr. Hacer HARLAK UYGULAMALI SOSYAL PSİKOLOJİ (Baron, Byrne ve Suls, 1989; Bilgin, 1999) Sosyal Psikoloji Uygulamaları HUKUK SAĞLIK DAVRANIŞI KLİNİK PSİKOLOJİ TÜKETİCİ DAVRANIŞI VE PAZARLAMA POLİTİKA ÖRGÜTSEL DAVRANIŞ SOSYAL

Detaylı

Çocuklarınıza sorun çözme becerisi kazandırma konusunda yol göstermeyi amaçlayan bültenimizin sizlere faydalı olması dileğiyle

Çocuklarınıza sorun çözme becerisi kazandırma konusunda yol göstermeyi amaçlayan bültenimizin sizlere faydalı olması dileğiyle Rehberlik Postası Değerli velilerimiz, Anne ve babalar, çocuklarının küçük yaşlarda sorunlarla karşılaşmalarını ya da bunlarla baş etmek zorunda kalmalarını engellemek için genelde kendileri sorunlara

Detaylı

MOTİVASYON. Nilüfer ALÇALAR. 24. Ulusal Böbrek Hastalıkları Diyaliz ve Transplantasyon Hemşireliği Kongresi Ekim 2014, Antalya

MOTİVASYON. Nilüfer ALÇALAR. 24. Ulusal Böbrek Hastalıkları Diyaliz ve Transplantasyon Hemşireliği Kongresi Ekim 2014, Antalya MOTİVASYON Nilüfer ALÇALAR 24. Ulusal Böbrek Hastalıkları Diyaliz ve Transplantasyon Hemşireliği Kongresi Ekim 2014, Antalya Motivayon nedir? Motivasyon kaynaklarımız Motivasyon engelleri İşimizde motivasyon

Detaylı

PSİKOLOJİK REHBERLİK BÖLÜMÜ DANIŞMANLIK VE. Gamze EREN Anaokulu Uzman Psikoloğu

PSİKOLOJİK REHBERLİK BÖLÜMÜ DANIŞMANLIK VE. Gamze EREN Anaokulu Uzman Psikoloğu PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BÖLÜMÜ Gamze EREN Anaokulu Uzman Psikoloğu İÇERİK Rehberlik Birimi Tanıtımı Gelişim Dönemleri ve Okula Uyum Süreçleri Öğrencilerimizin; Zihinsel, bedensel, sosyal ve

Detaylı

CİNSEL GELİŞİM VE EĞİTİM

CİNSEL GELİŞİM VE EĞİTİM ÖZEL MAVİ DÜŞLER ANAOKULU 2015-2016 EĞİTİM YILI CİNSEL GELİŞİM VE EĞİTİM Bilgi Bülteni Sayı:7 Toplum olarak sağlıklı nesiller yetiştirmek; bedensel, ruhsal, zihinsel, sosyal ve cinsel yönden kendisi ve

Detaylı

ATATÜRK ORTAOKULU REHBERLİK SERVİSİ

ATATÜRK ORTAOKULU REHBERLİK SERVİSİ ATATÜRK ORTAOKULU REHBERLİK SERVİSİ 7-19 YAŞ AİLE EĞİTİMİ PROGRAMI 7-19 YAŞ AİLE EĞİTİMİ PROGRAMI HAKKINDA GENEL BİLGİLER VELİ DAVETİYESİ.doc NEDEN ANNE BABA EĞİTİMİ? 7-19 Yaş Aile Eğitimi Programı ailelerin

Detaylı

wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq SERVİSİ

wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq wertyuiopgüasdfghjklsizxcvbnmöçq SERVİSİ ORTAKÖY ANADOLU LİSESİ PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK SERVİSİ 2012 ORTAKÖY ANADOLU LİSESİ PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK SERVİSİ Rehberlik, bireye kendini anlaması, çevredeki olanakları tanıması ve doğru

Detaylı

ÇOCUĞUNUZUN İŞİTMESİ NORMAL Mİ?

ÇOCUĞUNUZUN İŞİTMESİ NORMAL Mİ? ÇOCUĞUNUZUN İŞİTMESİ NORMAL Mİ? Cerrahi Servisler İnsanlar duyuları aracılığı ile dış dünyayı algılar, ruhsal, zihinsel, sosyal gelişimini sağlar. Duyulardan birinin eksikliği, algılamanın bütünlüğünü

Detaylı

IŞIK LI ANNE BABA REHBERİ

IŞIK LI ANNE BABA REHBERİ Rehberlik Bilgi Bülteni Ekim 2014 IŞIK LI ANNE BABA REHBERİ ERGENLE NASIL İLETİŞİM KURMALI? DERS ÇALIŞMANIN PLANLI BİR YOLU OLMALI! 1 Sevgili Velilerimiz, Çocuklarımız için güzelliklerle dolu, zaman zaman

Detaylı

Geç Kalmış Bir Yazı. Yazar Şehriban Çetin

Geç Kalmış Bir Yazı. Yazar Şehriban Çetin Bir bahar günü. Doğa en canlı renklerine büründü bürünecek. Coşku görülmeye değer. Baharda okul bahçesi daha bir görülmeye değer. Kıpır kıpır hareketlilik sanki çocukların ruhundan dağılıyor çevreye. Biz

Detaylı

4+4+4 YAVRULARIMIZIN ÖZGÜVENSİZ, BAŞARISIZ VE MUTSUZ OLMASINI İSTER MİYİZ? Zeynep okula başlıyor. Canımdan çok sevdiğim kızım.

4+4+4 YAVRULARIMIZIN ÖZGÜVENSİZ, BAŞARISIZ VE MUTSUZ OLMASINI İSTER MİYİZ? Zeynep okula başlıyor. Canımdan çok sevdiğim kızım. 4+4+4 YAVRULARIMIZIN ÖZGÜVENSİZ, BAŞARISIZ VE MUTSUZ OLMASINI İSTER MİYİZ? Zeynep okula başlıyor. Canımdan çok sevdiğim kızım. Heyecanımız dorukta! Çanta, önlük, ders malzemeleri, kışlık giysiler, ayakkabı.

Detaylı

NURULLAH- Evet bu günlük bu kadar çocuklar, az sonra zil çalacak, yavaş yavaş toparlana bilirsiniz.

NURULLAH- Evet bu günlük bu kadar çocuklar, az sonra zil çalacak, yavaş yavaş toparlana bilirsiniz. Bozuk Paralar KISA FİLM Yaşar AKSU İLETİŞİM: (+90) 0533 499 0480 (+90) 0536 359 0793 (+90) 0212 244 3423 SAHNE 1. OKUL GENEL DIŞ/GÜN Okulun genel görüntüsünü görürüz. Belki dışarı çıkan birkaç öğrenci

Detaylı

A1 : Alanya da yaşayan her bireyin daha sağlıklı ve daha huzurlu yaşaması.

A1 : Alanya da yaşayan her bireyin daha sağlıklı ve daha huzurlu yaşaması. 10.BELEDİYE TABİPLİĞİ A1 : Alanya da yaşayan her bireyin daha sağlıklı ve daha huzurlu yaşaması. A1.H1: Belediye tabipliği tarafından engelli bireyler için ücretsiz fizyoterapi hizmetinin verilmesi; böylece

Detaylı

Yukarıdaki soru, bu yazının meselesini tüm boyutlarıyla içermese de konuyla ilgili karşılaştığım soruların özünü teşkil etmektedir.

Yukarıdaki soru, bu yazının meselesini tüm boyutlarıyla içermese de konuyla ilgili karşılaştığım soruların özünü teşkil etmektedir. Evlilik öncesi cinsel ilişki, bir mesele olarak, pek çok insan açısından spesifik bir önem taşımamaktadır. Ancak, konuyla ilgili bana gelen sorular, psikolojik danışma seanslarında karşılaştığım hikâyeler,

Detaylı

Öğretmen Sohbetleri II "İnsan İlişkilerine Dair Psikoloji Söyleşileri"

Öğretmen Sohbetleri II İnsan İlişkilerine Dair Psikoloji Söyleşileri Öğretmen Sohbetleri II "İnsan İlişkilerine Dair Psikoloji Söyleşileri" Terakki Vakfı Okulları Rehberlik ve Psikolojik Danışma Servisi olarak kurumumuzda çalışan arkadaşlarımıza yönelik, içeriği eğitimin

Detaylı

REHBERLİK BİRİMİNİN İDARECİLER-ÖĞRETMEN- ÖĞRENCİ İLE OLAN İLİŞKİLERİ SEMİNERİNE HOŞ GELDİNİZ

REHBERLİK BİRİMİNİN İDARECİLER-ÖĞRETMEN- ÖĞRENCİ İLE OLAN İLİŞKİLERİ SEMİNERİNE HOŞ GELDİNİZ REHBERLİK BİRİMİNİN İDARECİLER-ÖĞRETMEN- ÖĞRENCİ İLE OLAN İLİŞKİLERİ SEMİNERİNE HOŞ GELDİNİZ Özel Gençliğin Rehberlik Modeli Gelişimsel Rehberliktir. Gelişimsel Rehberlik, sadece Okul Rehber Öğretmeninin

Detaylı

2013 / 2014 SAYI: 17. Haftanın Bazı Başlıkları

2013 / 2014 SAYI: 17. Haftanın Bazı Başlıkları 2013 / 2014 SAYI: 17 Haftanın Bazı Başlıkları Çocukla İyi Zaman Geçirmenin 10 Yolu VI. Geleneksel Piyano Resitali Miniklere Anlamlı Hediye Okul Küçük Erkek Basketbol Takımı mızdan Başarı Çocukla İyi Zaman

Detaylı

ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI

ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI Bilgisayar ve internet kullanımı teknoloji çağı olarak adlandırabileceğimiz bu dönemde, artık hayatın önemli gereçleri haline gelmiştir. Bilgiye kolay, hızlı, ucuz ve güvenli

Detaylı

KASIM DİKKAT!!! KARDEŞ GELİYOR... SAYI ÖZEL ALTIN NESİL ÇOCUK EVİ REHBERLİK BÜLTENİ

KASIM DİKKAT!!! KARDEŞ GELİYOR... SAYI ÖZEL ALTIN NESİL ÇOCUK EVİ REHBERLİK BÜLTENİ 2013 ÖZEL ALTIN NESİL ÇOCUK EVİ REHBERLİK BÜLTENİ KASIM DİKKAT!!! KARDEŞ GELİYOR... *Yazar adını yazın+ *Şirket adını yazın+ 01.11.2013 SAYI 2 Saygıdeğer anne ve babalar; Yeni bir rehberlik bülteni ile

Detaylı

Yabancı Dil Ööğreniminde Güçlü Hafıza Teknikleri - Genç Gelişim Kişisel Gelişim

Yabancı Dil Ööğreniminde Güçlü Hafıza Teknikleri - Genç Gelişim Kişisel Gelişim Yabancı dil öğreniminde kelime ve anlamını ezberleme oldukça önemli bir yere sahiptir. En sık kelime ezberleme yöntemi ise tekrardır. Yani sık sık kelimenin ve anlamının tekrar edilmesidir. Bu kelimelerin

Detaylı

Kadınlar Ne İster? Erkekler Ne Verir?

Kadınlar Ne İster? Erkekler Ne Verir? Kadınlar Ne İster? Erkekler Ne Verir? BU KİTABI OKUYUN VE İLİŞKİLERİNİZDE GÜÇLÜ, BAŞARILI VE SEVGİ DOLU OLUN İşte size NLP Lideri Mustafa KILINÇ tan sayfalarını peşpeşe çevireceğiniz bir kitap daha. İster

Detaylı

İSTEK ÖZEL ACIBADEM ORTAOKULU 2013-2014 PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK BÖLÜMÜ

İSTEK ÖZEL ACIBADEM ORTAOKULU 2013-2014 PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK BÖLÜMÜ İSTEK ÖZEL ACIBADEM ORTAOKULU 2013-2014 PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK BÖLÜMÜ Bireyin çocukluktan yetişkinliğe geçerken biyolojik, psikolojik ve sosyal yönden geliştiği bireyselleştiği, toplumsallaştığı

Detaylı

R E H B E R L Đ K B Ü L T E N Đ - 3

R E H B E R L Đ K B Ü L T E N Đ - 3 1886 ÖZEL GETRONAGAN ERMENĐ LĐSESĐ R E H B E R L Đ K B Ü L T E N Đ - 3 2010 2011 Kız olursa Sarin, erkek olursa Masis Erkek olursa doktor, kız olursa öğretmen KENDĐNĐ TANIMA VE MESLEK SEÇĐMĐ Sevgili veliler,

Detaylı

Bir hastanın mektubundan...

Bir hastanın mektubundan... Bir hastanın mektubundan... Değerli Meltem Hocam; Size bu satırları büyük bir yorgunluk ve zorlu bir nefes alıp verme gayreti içinde yazmaya çalışıyorum. Bu gün sizin beni evde ziyaretinizden sonra size

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikolojik Danışma ve Rehberlik RPD 201 Not II Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Eğitimde Rehberlik *Rehberlik, bireyin en verimli bir şekilde gelişmesini ve doyum verici

Detaylı

İNTERNETİN GÜVENLİ KULLANIMI VE GÜVENLİ İNTERNET HİZMETİ

İNTERNETİN GÜVENLİ KULLANIMI VE GÜVENLİ İNTERNET HİZMETİ İNTERNETİN GÜVENLİ KULLANIMI VE GÜVENLİ İNTERNET HİZMETİ İNTERNETİN ÖNEMİ ve Güvenli İnternet Hizmeti İnternet Dünyamızı değiştiriyor Ailenin yeni bir üyesi Hayatımızın vazgeçilmez bir parçası Bir tıkla

Detaylı