T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ KAYSERİ ŞEHRİ TEHLİKELİ ATIK POTANSİYELİNİN ARAŞTIRILMASI. Tezi Hazırlayan Müge ERBAY

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ KAYSERİ ŞEHRİ TEHLİKELİ ATIK POTANSİYELİNİN ARAŞTIRILMASI. Tezi Hazırlayan Müge ERBAY"

Transkript

1 T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ KAYSERİ ŞEHRİ TEHLİKELİ ATIK POTANSİYELİNİN ARAŞTIRILMASI Tezi Hazırlayan Müge ERBAY Tezi Yöneten Yrd. Doç. Dr. Merve OĞUZ Çevre Mühendisliği Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Eylül 2009 KAYSERİ

2

3 T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ KAYSERİ ŞEHRİ TEHLİKELİ ATIK POTANSİYELİNİN ARAŞTIRILMASI Tezi Hazırlayan Müge ERBAY Tezi Yöneten Yrd. Doç. Dr. Merve OĞUZ Çevre Mühendisliği Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi Eylül 2009 KAYSERİ

4 i

5 ii TEŞEKKÜR Çalışmalarımın her safhasında değerli bilgileriyle beni yönlendiren ve her konuda desteğini esirgemeyen sayın hocam, tez danışmanım Yrd. Doç. Dr. Merve OĞUZ a, Bölüm başkanımız Prof. Dr. İbrahim PEKER e ve jüri üyeleri hocalarıma, Proje çalışması boyunca yardım ve desteklerini esirgemeyen Kayseri İl Çevre Müdürlüğü ne, Tez çalışmam boyunca bana verdiği manevi destek, göstermiş olduğu sabır ve anlayıştan dolayı sevgili eşim Alpay ERBAY a sonsuz teşekkürlerimi sunarım.

6 iii KAYSERİ ŞEHRİ TEHLİKELİ ATIK POTANSİYELİNİN ARAŞTIRILMASI Müge ERBAY Erciyes Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Eylül 2009 Tez Danışmanı: Yrd. Doç. Dr. Merve OĞUZ ÖZET Bu çalışmada Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği nde yer alan atıklar sınıflandırmasını temel alarak Kayseri için tehlikeli atık envanteri oluşturulmuştur. Bu envantere göre Kayseri nin potansiyel tehlikeli atık miktarı tahmin edilmiştir. Böyle bir envanterin gerekliliği tehlikeli atık miktarlarının ve Kayseri çapında dağılımının etkin bir tehlikeli atık yönetim sistemi için teşkil ettiği önemden kaynaklanmaktadır. Tehlikeli atık envanteri, Kayseri Çevre İl Müdürlüğü nün sanayi kuruluşlarına dağıtmış olduğu Atık Beyan Formları göz önünde bulundurularak oluşturulmuştur. Sanayi kuruluşları, Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ne göre atık üretim bilgilerinin yer aldığı Atık Beyan Formu nu her yıl doldurarak Valiliğe göndermek zorundadırlar. İl Çevre Müdürlükleri, atık beyan formunu değerlendirerek, ilde oluşan atık miktarı ve bilançosunu belirleyerek Çevre ve Orman Bakanlığı na gönderir. Bu çalışmada, Kayseri İl Çevre Müdürlüğü nde bulunan atık beyan formları toplanarak incelenmiş ve Kayseri nin yıllarına ait tehlikeli atık bilgileri envanter çalışması olarak ortaya çıkarılmıştır. Potansiyel tehlikeli atıkta ise, 2007 yılının bilgileri kullanılmıştır. Envanter çalışması oluşturulurken, firma isimlerine yer verilmemiş, sektörel olarak adlandırılmıştır. Bu çalışmanın sonucunda Kayseri de yılda ton ( ) arası tehlikeli atık ortaya çıktığı bulunmuştur. En yüksek tehlikeli atık üretiminin, metalurji ve tekstil sanayilerinden kaynaklandığı gözlenmiştir. Kayseri de oluşan 2007 yılına ait potansiyel tehlikeli atık miktarı ise, ton/yıl olarak tahmin edilmiştir. Anahtar kelimeler: Tehlikeli atık, Kayseri, Envanter

7 iv INVESTIGATION OF HAZARDOUS WASTE POTENTIAL OF KAYSERİ (TURKEY) Müge ERBAY Erciyes University, Graduate School of Natural and Applied Sciences M. Sc. Thesis, September 2009 Thesis Supervisor: Assist. Prof. Dr. Merve OĞUZ ABSTRACT In this study, a hazardous waste inventory for Kayseri was developed based on wastes identified as hazardous in the Regulation on Control of Hazardous Wastes, Annex 7. Based on this inventory, potential hazardous waste quantity of Kayseri was estimated. Necessity of such inventory arises from importance of acquiring information on the amount of hazardous wastes generated and on their province wide distribution for a sound hazardous waste management system for Kayseri. Hazardous waste inventory was constructed by using Waste Generation Statement Forms factors obtained from the Directorate of Environment and Forestry of Kayseri Province. Industries have to fill Waste Generation Statement Forms required by the Regulation on Control of Hazardous Wastes and send those to the Governorship, yearly. Directorates of Environment and Forestry of Provinces determine the amount and types of wastes by evaluating these forms and send this information to the Ministry of Environment and Forestry. In this study, Waste Generation Statement Forms collected by the Directorate of Environment and Forestry of Kayseri Province were examined and a hazardous waste inventory for Kayseri during the years of was constructed. For the estimation of potential hazardous wastes, information of 2007 was used. During the construction of the inventory, the names of the industries were not mentioned, instead sectors were named. It was estimated that tons/year ( ) of hazardous wastes were generated in Kayseri. It was observed that the highest hazardous waste generation occurred from metallurgy and textile industries. The amount of potential hazardous waste in Kayseri during 2007 was estimated as tons/year. Key Words: Hazardous wastes, Kayseri, Inventory

8 v İÇİNDEKİLER KABUL VE ONAY..i TEŞEKKÜR...ii ÖZET...iii ABSTRACT... iv TABLOLAR LİSTESİ... vii ŞEKİLLER LİSTESİ...viii. BÖLÜM GİRİŞ BÖLÜM GENEL BİLGİLER Atık Tanımı Tehlikeli Atıklar Tehlikeli Atık Tanımı Tehlikeli Atıkların Karakteristiklerine Göre Sınıflandırılması Tehlikeli Atıklar İçin Mühendislik Sınıflaması Atık Profilinin Belirlenmesi Tehlikeli Atıkların Çevre ve İnsan Sağlığı Açısından Olumsuz Etkileri Tehlikeli Atıkların Çevreye Etkileri Tehlikeli Atıkların Canlılar Üzerine Etkisi Tehlikeli Atıkların Toplanması ve Taşınması Sırasındaki Etkileri Tehlikeli Atık Yönetimi Basel Sözleşmesi ve Tehlikeli Atıklar Kontrolü Yönetmeliği Türkiye de Tehlikeli Atık Yönetimi Türkiye deki Tehlikeli Atık Bertaraf Tesisleri ve Bertaraf Etme Şekilleri Tehlikeli Atıkların Geçmişteki ve Günümüzdeki Durumu Tehlikeli Atık Oluşumunda Sanayinin Rolü Türkiye de Sanayinin Coğrafi Dağılışı Başlıca Sanayi Kolları Sanayi Atıklarının Yönetimde Güncel Uygulama Sorunları... 27

9 vi Kayseri Sanayisi Genel Anlamda Sanayinin Gruplandırılması Tehlikeli Atık Arıtım Amacı ve Yöntemleri Fiziksel Arıtma Kimyasal Arıtma Biyolojik Arıtma Uzaklaştırma Deniz Diplerine Boşaltma Yakma (İnsinerasyon) Yeraltı Katmanlarına Uzaklaştırma Derin Kuyu Uzaklaştırması Landfill Tehlikeli Atıkarın Alternatif Bertaraf Yöntemleri BÖLÜM ÇALIŞMANIN YÖNTEMİ BÖLÜM BULGULAR Kayseri Şehri Tehlikeli Atık Bilgileri Kayseri Şehri Tehlikeli Atık Potansiyeli BÖLÜM TARTIŞMA-SONUÇ ve ÖNERİLER KAYNAKLAR EKLER 92 ÖZGEÇMİŞ... 00

10 vii TABLOLAR LİSTESİ Tablo 2.. Sanayide Açığa Çıkan Tehlikeli Atık Tipleri Tablo 2.2. Tehlikeli Atık İçeren Toksik Bileşikler... 9 Tablo 2.3. Kayseri İlinde Sanayi Tesislerinin Üretim Konularına Göre Dağılımı Tablo 2.4. Kayseri İli Sanayisi Tablo 2.5. İmalat Sanayi Gruplarına Göre İşyeri ve Çalışan Sayıları (2003) Tablo Tehlikeli Atık Bilgileri 5 Tablo Tehlikeli Atık Bilgileri 55 Tablo Tehlikeli Atık Bilgileri 58 Tablo Tehlikeli Atık Bilgileri 62 Tablo Tehlikeli Atık Bilgileri 65 Tablo Tehlikeli Atık Bilgileri 67 Tablo Tehlikeli Atık Bilgileri 70

11 viii ŞEKİLLER LİSTESİ Şekil 2.. Evsel ve Evsel Atıklarla Depolanan Endüstriyel Atık Depolama Sahasında Bertaraf Edilen Atık Miktarları Şekil Yakma Tesisine Gelen Atık Miktarlarının Sektörel Dağılımı...22 Şekil Kayseri Şehri Tehlikeli Atık Envanteri Şekil Kayseri Şehri Tehlikeli Atık Envanteri Şekil Kayseri Şehri Tehlikeli Atık Envanteri Şekil Kayseri Şehri Tehlikeli Atık Envanteri Şekil Kayseri Şehri Tehlikeli Atık Envanteri Şekil Kayseri Şehri Tehlikeli Atık Envanteri Şekil Kayseri Şehri Tehlikeli Atık Envanteri Şekil 4.8. Tekstil Yıllar Arasındaki Değişim Grafiği 77 Şekil 4.9. Metalurji Yıllar Arasındaki Değişim Grafiği Şekil 4.0. Mobilya Yıllar Arasındaki Değişim Grafiği Şekil 4.. Gıda Yıllar Arasındaki Değişim Grafiği. 79 Şekil 4.2. Otomotiv Yıllar Arasındaki Değişim Grafiği Şekil 4.3. Yıllar Arasındaki Tehlikeli Atık Değişimi... 8 Şekil 4.4. Atıkların Yıllara Göre Dağılımı... 82

12 BÖLÜM I GİRİŞ Dünyada ve ülkemizde özellikle nüfus ve sanayinin yoğun olduğu büyük yerleşim yerleri önemli çevre sorunları ile karşı karşıya kalmaktadır. Bir taraftan artan nüfus hızlı kentleşmeyi getirirken, diğer taraftan teknoloji ve endüstrideki gelişmeler dünyamızdaki kaynakların hızla tükenmesine yol açmaktadır. Sonuç olarak; çevredeki doğal kaynaklar daha çok tüketilmekte ve atıklar çığ gibi büyümektedir []. Dünyamızda her yıl milyarlarca ton atık oluşmakta ve bu atık miktarı hızla gelişen ve büyüyen endüstrileşmeyle doğru orantılı olarak artmaktadır. Bu atıkların çeşitliliği evsel atıklardan tehlikeli atıklara, kompleks endüstriyel atıklara, kanalizasyon çamurlarına, tarımsal artıklara, maden atıklarına, hastane ve laboratuar kaynaklı patolojik atıklara kadar değişmektedir. Bu tezin asıl konusu olan tehlikeli atık, çevresel olarak tehlike potansiyeline sahip, yanıcı, aşındırıcı, reaktif ve zehirli olabilen kompozisyonu, fiziksel formları, çevrede yayılımları ve kullanım şekilleri ile çevreye yine insan aktiviteleri ile giren ve bu nedenlerle konvansiyonel arıtma ve uzaklaştırma yöntemlerinden farklı olarak ve çevresel sistemin politik, sosyal ve ekonomik değerleri ile yönetilmeyi gerektiren özelleştirilmiş ve listelenerek saptanmış atıklardır []. Tehlikeli maddelerin sahip oldukları potansiyel tehlike, bu maddeler atık durumundayken aktif hale geçer. Bu durum çevresel açıdan çok önemli sorunlara neden olmaktadır. Atığın formu (katı, sıvı, gaz, arıtma çamurları) ne olursa olsun çevresel özellikleri korumak için tehlikeli atıkların yönetimi büyük önem taşımaktadır. 970 li yılların başlarına kadar hava ve su kalitesi kontrolü sadece hava ve su kontrol yönetmelikleriyle sağlanmaya çalışılırken atıksu arıtma tesisi çamurlarına ve katı atık kalıntılarına gereken önem verilmemiştir. Bu yanlış yaklaşım sonucunda da felaket olarak nitelendirilebilecek olaylar meydana

13 gelmeye başlamıştır. Geçen süre içerisinde birçok yer kirlenmiş, sağlık sorunları ortaya çıkmış, ölümler meydana gelmiş ve geçmişte bilgisizlik ve boş vermişlikten kaynaklanan hatalar sonucu tamiri mümkün olmayan zararlar oluşmuştur. Bazı hataların tamiri çok pahalıya mal olmakta, bazen hiç onarılamamaktadır. Bu nedenle tehlikeli atık sorununun, dünyada başlayan hareketlere paralel olarak ele alınmasında ve bir an önce gerekli düzenlemelerin belirlenip önlemlerin alınmasında büyük zorunluluk vardır. Son yıllarda ortaya çıkan bazı büyük olaylar yeraltı ve yüzeysel su kaynaklarının kirlenmesine neden olmuştur. Aynı zamanda, daha az önemli bazı olaylarda yetersiz artık madde yok etme yöntemleri, uzun süreli kirlenmelere neden olmuştur. Atık maddeler zaman zaman gizlice akarsulara ve denizlere atılmış, kanalizasyon sistemlerine verilmiştir. Tarımsal zararlılarla mücadele ilaçları genellikle dikkatsizce ve ölçüsüzce kullanılmakta, tamamen boşalmamış kaplar ortada bırakılmaktadır. Diğer taraftan, kullanılmış yağ ve evlerde kullanılan piller, ilaçlar ve boyalar, temizlik malzemeleri gibi diğer kimyasal maddelerin de içinde bulunduğu zararlı tüketim mallarının toplanması ve emniyetli biçimde ortadan kaldırılması için tesis yoktur. Sosyal ve ekonomik hedeflere ulaşmada kimyasal kullanımı büyük öneme sahiptir. Ancak kimyasal kullanımı ile ilgili olarak özellikle gelişme yolundaki ülkelerin; kimyasal kullanımı ile ortaya çıkan risklerin değerlendirilmesi için yeterli bilimsel enformasyon bulunmayışı ve veri olmasına rağmen kimyasalların risklerinin değerlendirilmesi için kaynak yetersizliği karşı karşıya oldukları sorunlardır. Ticari amaçlı kullanılan yaklaşık kimyasal ve doğal orijinli olan binlerce kimyasalın çoğunluğu gıdalarda, ticari ürünlerde ve çevrede kirliliğe neden olmaktadır. Bu kimyasalların çoğunluğunun kullanımına sınırlamalar getirildiği halde birçok kimyasalın beraberinde getirdiği risklerin değerlendirilmesi için veri eksikliği yine ciddi bir sorun olarak ortaya çıkmaktadır [2]. Bu çalışmanın amacı; Kayseri şehrinin tehlikeli atık envanterini çıkarıp gerekli uzaklaştırma yöntemleri önerilmesi, Kayseri nin potansiyel tehlikeli atık miktarının çıkarılması ve daha sonraki çalışmalara ilk adım olmasını sağlamaktır. Bu çalışmada ilk olarak tehlikeli atıkların tanımı yapılarak sınıflandırılmış, çevreye ve canlılara etkileri incelenmiştir. Daha sonra Tehlikeli Atık Yönetimi ve Türkiye deki durumu bazı örneklerle açıklanmıştır. Bölge bazında tehlikeli atıkların kaynakları, oluşumları ve

14 3 yayılımları tespit edilerek bir tehlikeli atık envanteri oluşturulmuştur. Ayrıca Kayseri de 2007 yılında oluşan potansiyel tehlikeli atık miktarının ne kadar olduğu tahmin edilmiştir. Son olarak da Kayseri şehrine uygun tehlikeli atık bertaraf şekli önerilmiştir.

15 2. BÖLÜM 2. Atık Tanımı GENEL BİLGİLER Atık en basit tanımı ile "ihtiyaçlarımızı karşılamak üzere kullandığımız maddelerin, o an için kullanılmayan veya kullanıldıktan sonra atılan kısmıdır". Sanayide, ulaşımda, tarımda, turizmde, inşaat sektöründe, üretim yaparken, hizmet verirken, çok sayıda madde ve malzeme biçim değiştirir. Bu faaliyetler için enerji sağlarken ve enerji kullanırken, gaz, sıvı ve katı halde atıklar ve artıklar ortaya çıkar. Bu atıkların bir bölümü nihai olarak bertaraf edilirken, bir bölümü geri kazanılarak, yeniden kullanılabilir. Atık yönetiminde genel ilke; atıkların kaynağında azaltılması, kaçınılmaz olarak çıkan atıkların da mümkün olan en yüksek oranda geri kazanılarak, yeniden kullanılması olmalıdır [3]. Atıklar gaz atık, sıvı atık ve katı atıklar olmak üzere 3 e ayrılmaktadır. Gaz Atık: Hava kirliliğine sebep olan ve insan sağlığına etki eden karbonmonoksit (CO), karbondioksit (CO 2 ), kükürt oksitler (SO x ), azot oksitler (NO x ), hidrokarbon bileşikleri, ağır metaller ve partiküllerdir [4]. Sıvı Atık: Evsel, endüstriyel, tarımsal ve diğer kullanımlar sonucunda kirlenmiş veya özellikleri kısmen ya da tamamen değişmiş sulardır [5].

16 5 Katı Atık: Gündelik hayatta çöp olarak nitelendirdiğimiz katı atık kullanım süresi dolan ve yaşadığımız ortamdan uzaklaştırılması gereken katı malzemelerdir. Katı Atıklar; Evsel Katı Atık, Tıbbi Katı Atık, Endüstriyel Katı Atık, Tarımsal ve Bahçe Atıkları, İnşaat Artığı ve Molozlar ve Tehlikeli Atıklar olmak üzere 6 ya ayrılır. Evsel Katı Atık: Evlerimizde oluşan her türlü atığa evsel katı atık denir. Tıbbi Atıklar: Muayenehaneler, hastaneler gibi sağlık kurum ve kuruluşlarından kaynaklanan atıklar tıbbi atık sınıfına girmektedir. Endüstriyel Katı Atıklar: Fabrikaların ve işletmelerin üretim işlemleri sırasında oluşan, tehlikeli ve zararlı madde içermeyen katı atıklara endüstriyel katı atık denir. Tarımsal ve Bahçe Atıkları: Park ve bahçelerden oluşan yaprak, dal, çimen gibi bitki atıkları ile tarımsal faaliyetlerden kaynaklanan bitkisel atıklara tarımsal ve bahçe atıkları denir. İnşaat Atıkları ve Molozlar: Yapılan inşaatlar, yıkımlar, evlerde yapılan tamiratlar sırasında ortaya çıkan taş, toprak, demir, tahta türü atıklara inşaat atıkları denir [6]. Tehlikeli Atıklar: Bileşiminde insan sağlığı ve çevre için tehlikeli olan ve zararlılık potansiyeli taşıyan maddeleri içeren evsel ve endüstriyel kaynaklı olabilen atıklardır [7]. 2.2 Tehlikeli Atıklar Evsel ya da sanayi kökenli olabilen ve de yasal olarak tehlikeli sınıfına giren, toplanmaları, taşınmaları ve bertarafları için ek insan sağlığı ve çevre koruma önlemleri alınan atıklardır. Tehlikeli atıklar; Boya ve vernik kalıntıları Motor, makine ve türbin yağları Organik solventler

17 6 Eski piller ve aküler Floresan lambalar Pestisitler Asbest içeren maddeler Filtre tozları Siyanür içeren sertleştirme tuzları Tehlikeli madde kalıntıları içeren ambalaj malzemesi atılları Metal içeren boya ve fosfat gibi maddelerdir. Tehlikeli atıklar 2 ye ayrılır. a-) Evsel Kökenli Tehlikeli Atık: Evlerden çıkan piller, mobilya ve ayakkabı cilası, yağlı boyalar, pas sökücüler, ev temizliğinde kullanılan kimyasallar, motor yağı, böcek ilaçları ve antifiriz gibi maddeler evsel kökenli tehlikeli atıklara örnektir. Bu tip atıklar evlerimizdeki diğer atıklardan ayrı olarak biriktirilmeli ve bu atıklar için özel belirlenmiş noktalara götürülmelidir. b-) Sanayi Kökenli Tehlikeli Atık: Bazı endüstri ve uygulama alanları ve ortaya çıkan zararlı atıklar şöyle sıralanabilir [2]: a. Kimya sanayii: Bu sanayiden kuvvetli asit ve bazlar, solventler, reaktif atıklar çevreye verilebilir. b. Metal endüstrisi: Ağır metallerle birlikte boya atıkları, kuvvetli asit ve bazlar, siyanürlü atıklar, ağır metal içeren kalıntılar. c. Temizlik maddeleri ve kozmetik üretimi: Ağır metal tozları, yanabilen ve parlayabilen maddeler, yanabilen solventler, kuvvetli asit ve bazlar. d. Mobilyacılık: Solventler, yanabilen maddeler e. İnşaat endüstrisi: Yanabilen boya atıkları, solventler, kuvvetli asit ve bazlar. f. Taşıt onarım ve bakım atölyeleri: Ağır metal içeren boya atıkları, yanabilen atıklar, kullanılmış kurşun piller ve bataryalar, akü kalıntıları, solventler. g. Matbaacılık endüstrisi: Ağır metal çözeltileri, atık mürekkepler, solventler, elektro kaplama atıkları, ağır metaller içeren mürekkep çamuru h. Kâğıt endüstrisi: Ağır metaller içeren boya kalıntıları, parlayabilen solventler, kuvvetli asit ve bazlar,

18 7 ı. Deri işleme atölyeleri: Toluen ve benzen Tablo 2. de genel olarak sanayiden çıkan tehlikeli atık tipleri gösterilmiştir. Tablo 2.. Sanayide Açığa Çıkan Tehlikeli Atık Tipleri Atık Siyanid Atıklar Metal işleme atıkları Solventler Cıva atıkları Florid Arsenik Pestisitler Plastik, monomerler, vinil klorit, klorit, acrilonitril Fenol Asbest Kurşun Kaynak Elektrokaplama, metal işleme, kimyasallar Aşındırıcı asitler, kesme yağı, asidik çamur Bitkisel yağ, kimya sanay, Darphane, pil sanayi Boksit, gübreler Gübre, ağaç işleme Üretim ve formulasyon, atık izalesi Plastik Demir ve çelik, petrokimyasal Asbestli çimento, izolasyon sanayi, yapı sanayi Boya, kurşun batarya sanayi Bir atığın tehlikeli olup olmadığına karar vermek için esas alınan kriterler [8]; Atık bileşimi Bileşenlerin konsantrasyonları Bileşenlerin kimyasal reaktiflikleri Atığın fiziksel durumu Atığın miktarı ve bu miktarın oluşum hızı Atığın akut zararları

19 8 Tehlikeli atığın çevredeki etkileri, kalıcılığı, mobilitesi (hareket edebilme yetisine sahip olma) ve çevrede ondan etkilenecek elemanların durumu (uzun süreli etkiler) Çevrede akut ve uzun süreli zararların etkinlik derecesi ve alınacak önlemler 2.3 Tehlikeli Atık Tanımı Patlayıcı, parlayıcı, kendiliğinden yanmaya müsait, suyla temas halinde parlayıcı gazlar çıkaran, oksitleyici, organik peroksit içerikli, zehirli, korozif, hava ve su ile temasında toksik gaz bırakan, toksik ve ekotoksik özellik taşıyan ve Çevre ve Orman Bakanlığı nca tehlikeli ve zararlı atık olduğu onaylanan atıklardır [9]. 2.4 Tehlikeli Atıkların Karakteristiklerine Göre Sınıflandırılması a-) Yanıcı Parlayıcı Atıklar Yanıcı - Parlayıcı karakteristiği gösteren bir tehlikeli atık kullanım sırasında yanmaya (ateşe) sebep olabilen veya bir yangını başlatabilen katı atık olarak tanımlanır. Bir katı atık şu dört tanımdan birine uyduğunda yanıcı - parlayıcı karakteristiğini taşıdığı kabul edilir [0]. 60 o C den daha düşük tutuşma noktası ile ve diğer sıvı çözeltilerden hacimce %24 daha az alkol hacmine sahip sıvıdır. Normal koşullar altında sürtünme, nem absorbsiyonu ile veya kendiliğinden kimyasal değişikliklerle ateşe sebep olabilen veya tutuştuğunda hemen yanarak bir zarar oluşturan sıvı halde bulunmayan maddedir. Tutuşabilir sıkıştırılmış gazdır. Bir oksitleyicidir. b-) Korozif Atıklar Korozif maddeler asidiklik veya baziklik içeren veya çeliği aşındırmaya eğilim gösterebilen maddelerdir. Bunlar tankları, madde kaplarını, varilleri aşındırıp delerek zarar verirler [0]. Sıvıdır ve ph 2 veya 2.5 tur.

20 9 Sıvıdır ve belirtilen test koşulları altında 6.35 mm/yıl dan daha büyük bir oranda çeliği aşındırır. c-) Reaktif Atıklar Reaktif maddeler son derece kararsız ve kimyasal değişime eğilimli veya yönetimi sırasında patlayıcı olabilen maddelerdir. Genel olarak reaktif maddeler patlamalara ve/veya zehirli dumanlara, gazlara ve suyla karıştığında da buhara yol açabilirler [0]. Normalde kararsızdır ve patlama olmaksızın hemen değişir. Suyla karıştığında insan sağlığına veya çevreye bir tehlike oluşturacak miktarda toksik gazları, dumanları, buharları üretir. Standart sıcaklık ve basınç altında patlama yapabilir veya infilak edebilir. d-) Toksik Atıklar Düşük dozlarda dahi insan için öldürücü, geri dönüşümü olmayan bir hastalığa sebep olan ya da belirgin bir katkısı olan, İyileşebilecek hastalıkları olumsuz yöne dönüştüren kimyasalları içeren atıklardır [0]. Tablo 2.2.'de tehlikeli atık içeren toksik bileşikler ve etkileri verilmiştir: Tablo 2.2. Tehlikeli Atık İçeren Toksik Bileşikler Arsenik bileşikleri Florin bileşikleri Toksik Bileşikler Alifatik hidrokarbonlar, Organik bileşikli intektisitler Polisiklik aromatik hidrokarbonlar (PAH), inorganik kanserojenler, berilyum, kadmiyum, demir, kobalt, organik kanserojenler asbest, klorlu hidrokarbonlar Etkileri Kırmızı kan hücrelerinde masif harabiyet irritasyon, sinir harabiyeti Osteolorosis, deri ve göz irritasyonları, solunum yolları irritasyonu Zehirlenme, kanser ve dermatozlar Kanser etkisi

21 0 2.5 Tehlikeli Atıklar İçin Mühendislik Sınıflaması Tehlikeli atıkların mühendislik sınıflandırılması aşağıdaki şekilde açıklanmıştır [8]. Sulu inorganik atıklar Çoğunluğu su olmasına rağmen asidik/bazik ve/veya derişik tehlikeli inorganik çözeltileri içeren sıvı atıklar (örneğin; ağır metaller, siyanür vb.) Galvanizlemeden gelen atık sülfirik asit Metal bitirme işlemlerinden gelen kostik çözeltileri Elektronik sanayinde kullanılan amonyaklı çözeltiler Elektro kaplama daldırma sıvıları Hidrometalurjiden gelen konsantreler Sulu organik atıklar Çoğunluğu su olmasına rağmen derişik veya seyreltik tehlikeli organik çözeltileri içeren sıvı atıklar (örneğin; pestisitler). Pestisit kaplarının yıkama suları Reaktör veya formülasyon tanklarının yıkama suları Organik sıvılar, derişik veya seyreltik tehlikeli organik çözeltileri içeren sıvı atıklar Kuru temizleme veya metal sektöründen gelen atık halojenler Damıtma kalıntıları Yağlar Petrol türevlerini içeren sıvı atıklar İçten yanmalı motorların yağları Ağır iş makineleri ve türbinlerin yağları Makine üretiminde kullanılan torna ve kesme yağları Kirlenmiş fueloil

22 İnorganik çamurlar Çamurlar, tozlar, katı ve akışkan olmayan tehlikeli inorganik maddeler, atıksu arıtma tesisleri çamurları, Klor üretiminde kullanılan cıvalı hücre kalıntıları Demir-çelik sektöründe emisyon kontrolü amacıyla toplanan tozlar Koklaşma fırını atıkları Koklaşmada kullanılan kireç atıkları Krom işleyen metal sektörü talaş ve kalıntıları Organik çamurlar Katran, çamurlar, katılar, akışkan olmayan organik tehlikeli atıklar Boyama işlemleri çamurları Katran ve boya üretim kalıntıları İlaç sanayi atık filtre kekleri Fenol distilasyonu kalıntıları Solvent atıkları ile kirlenmiş topraklar Yağ emülsiyonları ile kirlenen katılar 2.6 Atık Profilinin Belirlenmesi Atık profili nakledilen atıkların kimyasal ve fiziksel karakteristikleridir. Tehlikeli atıkların atık ara depolama tesisine kabul edilmelerinden ve tesiste depolanmalarından önce atıkların bileşimi ile ilgili bilginin sağlanması gereklidir. Atığı üreten, atığın bu tesislerde kabul edilebilmesi için atığın depolama tesisine naklinden önce en azından atığın bileşimini ve diğer önemli özelliklerini hazırlamış olmalıdır. Tercihen atığı üretenden nakledilecek atıkların kimyasal ve fiziksel karakteristikleri hakkında detaylı bilgi alınmalıdır [].

23 2 Bu detaylı atık karakterizasyonu, aşağıdaki etaplar için gereklidir []: Atığın depolama tesisinde gerçekten kabul edilebileceğinin (tesisin ruhsatına dayanarak) onaylanması Atığın sahip olduğu (inherent) tehlikeler temel alınarak doğru depolama metodunun (yönetim ve depolama esnasında gerekli tedbirler) belirlenmesi Ekonomik, çevresel ve teknik olarak en etkili atık geri kazanım, arıtım ve bertaraf metodunun belirlenmesi Atığın depolanma masraflarının belirlenmesi (eğer geri kazanım, arıtım ve bertaraf aynı otoritenin/kurumun sorumluluğunda ise bu işlemlere ait giderler de belirlenebilir) Atık profilinin belirlenebilmesi için genel olarak aşağıdaki bilgilerin bilinmesi gerekir [2]; Kimyasal bileşim Çeşitli ağır metal derişimleri İnorganik kirleticilerin derişimleri Organik kirleticilerin derişimleri Fiziksel özellikleri: fiziksel hal katı içeriği ve tipi varsa değişik fazların (katı, sıvı, gaz) miktarı parlama, kaynama ve donma noktaları ph Tehlikeli özelliklerin tanımlanması 2.7 Tehlikeli Atıkların Çevre ve İnsan Sağlığı Açısından Olumsuz Etkileri Tehlikeli atıkların zarar şekilleri aşağıda başlıklar altında belirtilmiştir Tehlikeli Atıkların Çevreye Etkileri: -) Endüstriyel deşarj 2-) Terk edilmiş eski atık boşaltım yerleri

24 3 3-) Kazalarla dökülme 4-) Kaçak boşaltım verildiği zaman birçok çevre problemi ortaya çıkar. Kısa sürede oluşan zararlar: Atığın aşağıdaki özellikleri ile ortaya çıkar [2]; Ağız, solunum veya deri yoluyla alınma sonucu akut zehirlilik Kuvvetli paslandırıcılık Deri veya gözle temasta zarar verme özelliği Yangın tehlikesi Patlama tehlikesi Uzun sürede oluşan zararlar: Uzun sürede oluşan zararlar ise, atığın uzaklaştırma tarzı ile ilişkili olarak çevrede uzun sürede ve aşağıda verilen özelliklerle ortaya çıkan zararlardır [2]. Maruz kalma sonucu kronik zehirlilik Kanser yapma özelliği Detoksifikasyon proseslerine karşı dirençli olma Yüzeysel veya yeraltı sularını kirletme potansiyeli Estetik olarak istenmeyen özellikler (koku) Bu çevreye zarar vermesi muhtemel olan zarar şekillerinden her biri tehlikeli kimyasalların çevreye yayılmasına neden olur. Bunların sonucunda bizim hayat kaynağımız olan toprak ve su hayat standardımızı düşürüp hayatımızı tehlike altına alacaktır. Tehlikeli atıkların kanalizasyon sistemi veya yağmur kanallarına sürekli bir şekilde verilmesi bu toplama sistemlerinin bozulmasına neden olacaktır. Bu tip bir problem atıksu arıtma tesislerinde ise biyolojik proseslere zarar verecektir. Tehlikeli atıklar çevresel bozulmalara yol açmaktadır. Yeraltı sularına ve topraklara karışması buna örnektir.

25 4 Çevrenin Kimyasallarla Kontaminasyonu Çevrenin kimyasallarla kontaminasyonu aşağıdaki şekillerde olmaktadır [3]; Üretim, depolama, kullanım Atıkların yok edilmesi Üretim ve taşınma sırasında oluşan kimyasal kazalar Sıvı kimyasal atıkların yüzey sularına deşarjı Gaz fazındaki kimyasalların atmosfere salınımı Tehlikeli Atıkların Canlılar Üzerine Etkileri: Tehlikeli atıklar adından da anlaşıldığı gibi hayatımızı olumsuz yönde etkileyebilen atıklardır. Tehlikeli atıklar evimizde de sık kullandığımız eşyalardan çıktığı için insan sağlığına direk etkileri vardır. Buna evimizde sık kullandığımız ve evimizden çıkan birkaç tehlikeli atıkla aşağıdaki gibi örnekler verebiliriz. Atık Yağlar: lt atık yağ milyon litre içme suyunu kirletebilmektedir. Kullanılmış bitkisel atık yağlar evsel atık su kirliliğinin %25 ini oluşturmaktadır. Kullanılmış yağlar lavaboya döküldüğü zaman dren sistemine sıvanır, kanalizasyon borusu içindeki atıkların yapışmasına ve zamanla borunun daralmasına neden olur. Kanalizasyona dökülen atık yağlar diğer atıkları tutar ve kanalizasyon sisteminin kullanılmaz hale gelmesine sebep olurlar. Böylece atık su arıtma tesislerine zarar verir ve işletme maliyetini artırır. Öztürk 2004 çalışmasında belirtildiği gibi ABD de yapılan bir araştırmaya göre lavaboya dökülen atık yağların kanalizasyon sistemlerinin %40 oranında tıkanmasına sebep olduğu bildirilmiştir [4]. Atık Piller: Piller çöpe atıldığı zaman katı atık depolama sahasında zamanla bozularak bazı tehlikeli ve zararlı maddeler serbest hale geçer. Bunlar cıva ve kurşundur. Kurşun vücuda solunum, içme suyu ve gıda zinciri yolu ile girer. Vücuda giren kurşun ciğerlere kadar ulaşır ve ciğerlerde yavaş yavaş absorbe edilerek kana karışır. Kurşun kan yolu ile önce karaciğer, böbrek, beyin ve kas gibi yumuşak dokularda gün bekledikten sonra kurşun metabolitleri yardımı ile kemik ve diş gibi sert dokularda yarılanma süresi 20 yıldır. Vücutta demir, kalsiyum eksik, D vitamini yüksekse kurşun fazla miktarda birikir. Kurşun; işitme bozukluğuna, sinir iletim sisteminde ve hemoglobin bileşiminde

26 5 düşmeye, kansızlığa, mide ağrısına, böbrek ve beyin iltihaplanmasına, kansere ve ölüme neden olmaktadır [5]. İnsanlar tehlikeli atıklara aşağıdaki şekillerde maruz kalabilirler; Tehlikeli madde Yağmur suyu Bitki alımı Besin zinciri İnsan Tehlikeli madde Yüzeysel su İçme suyu İnsan Tehlikeli madde Sızma Yeraltı suyu İnsan Tehlikeli madde Hava Nefes alma İnsan Tehlikeli Atıkların Toplanması ve Taşınması Sırasındaki Etkileri: Katı atıkların toplanması ve ayırımı yapılırken çöp toplayıcıları ve depo yeri çalışanları diğer atıklarla beraber atılmış tehlikeli atıklardan ileri gelen bir risk altındadırlar ve yaralanmalara maruz kalabilirler. Bu yaralanmaların sebepleri patlama, asit veya soda sıçraması ve tutuşabilir maddelerden ileri gelen yangın şeklinde olabilir. Sağlık sorunlarının yanı sıra teçhizat da zarar görebilir. Genel olarak sıkıştırma tertibatına sahip kamyonlara çöpler kaldırım kenarlarından toplanır ve yerleştirilir. Bu kamyonlarda sıkıştırma sonucunda parçalanmış kaplardan sızan maddelere ve zararlı kimyasallara hiçbir şeyden haberi olmayan çöp toplayıcıları maruz kalabilecektir. Havuz asitleri bu gibi atıklara tipik bir örnektir. Bu tip atıklar çöp işçilerinin solunum sistemlerine zararı olduğu kadar göz yaralanmalarına da sebebiyet vermektedir [6]. İkinci bir ihtimal atılan maddelerin bir sağlık sorunu meydana getirmemesi ama yerinde tehlikeli bir sonuç oluşturmasıdır. Örneğin, boya kutuları bilindiği gibi evlerde toplanabilecek ve çöp sıkıştırıcısının içerisine fırlatılıp atılabilecektir. Sıkıştırma sonrasında boya kabı patlar ve atık boya diğer evlerin yollarına fışkırmış olur ki bu oluşan kirliliğin temizlenmesi ilave masraflar gerektirir [6]. 2.8 Tehlikeli Atık Yönetimi Tehlikeli atıkların çevreye ve insanlara olan zararlarını azaltmak için bir takım çalışmalar yapılmasının planlanmasına Tehlikeli Atık Yönetimi denir.

27 6 Türkiye tehlikeli atıkların illegal trafiğinin önlenmesi ve idaresi ile ilgili olarak 989 yılında Uluslararası Basel Sözleşmesi ne taraf olmuş bir ülkedir. Sözleşmeden sonra tehlikeli atıkların yönetimi ile ilgili ulusal mevzuatımızda var olan bir takım yönetmelikler hazırlanmıştır [7]. Çevre Kanunu yılında çıkarılmış ve yılında Resmi Gazete de yayınlanmıştır. Amacı bütün canlıların ortak varlığı olan çevrenin, sürdürülebilir çevre ve sürdürülebilir kalkınma ilkeleri doğrultusunda korunmasını sağlamaktır [8]. Çevre Kanunu nun ilgili 2. maddesi gereği her türlü atık ve artığın arıtılması, uzaklaştırılması, zararsız hale getirilmesi gerekmektedir. Bu amaçla insan ve çevre sağlığına zarar veren evsel ve tehlikeli atıkların seçilerek bertaraf alanından uygun metotlarla işlenmesi, zararsız hale getirilmesi ve bertaraf alanlarının işletilmesi amacıyla yönetmelikler hazırlanmıştır [7] Basel Sözleşmesi ve Tehlikeli Atıklar Kontrolü Yönetmeliği: Gelişmiş ülkelerden ülkemize gelen yasadışı atık trafiğinin önlenmesi amacıyla 989 yılında Basel Sözleşmesi imzalanmış ve 994 yılında onaylanmıştır. Ülkemizde tehlikeli atık yönetim sisteminin oluşturulması amacıyla Çevre Kanunu ve Basel Sözleşmesi esas alınarak Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği hazırlanmış ve tarih ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir [9]. Basel Sözleşmesi, 29 madde ve 6 ekten oluşturmaktadır. Sözleşme nin ve Sözleşme protokollerinden herhangi birinin depoziteri, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteridir. Basel Sözleşmesi Arapça, Çince, İngilizce, Fransızca, Rusça ve İspanyolca hazırlanmış olup, bu dillerdeki metinlerin hepsi orijinal metin olarak kabul edilmiştir [20]. Basel Sözleşmesi, tehlikeli atıkların miktarının üretildikleri kaynaktayken azaltılmasını, sınır ötesi taşınmalarının minimum düzeye indirilmesini, denizlere ve okyanuslara boşaltılmalarının engellenmesini hedeflemektedir. Diğer bir anlatımla, sözleşmenin yapılmasıyla uluslararası hukukta oluşturması beklenen sonucu temel olarak 3 başlıkta toplayabiliriz [20]:

28 7 -) Tehlikeli ve diğer atıkların sınır ötesi hareketlerini azaltmak, 2-) Tehlikeli ve diğer atıkların oluştukları yerde bertaraf edilmesini sağlamak, 3-) Atıkların oluşumunu minimize etmektir. Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği nin amacı Tehlikeli atıkların üretiminden nihai bertaraf edilmesine kadar çevreyle uyumlu yönetiminin sağlanmasıdır [8]. Tehlikeli Atık Yönetmeliği tehlikeli atıkların toplanması tesis içinde geçici olarak depolanması, ara depolanması, taşınması, geri kazanılması, nihai bertarafı ile ithalat ve ihracatına ilişkin hukuki ve teknik esasları kapsamaktadır [9]. Bu yönetmelikte tehlikeli atıklar genel kategoriler, muhtemel kaynakları, bileşenleri ve türleri itibarıyla sınıflandırılarak tanımlanmış olup, her bir atık kategorisi için tehlike özellikleri ve yasal bertaraf yöntemleri Yönetmelik ekinde verilmiştir [9] Türkiye de Tehlikeli Atık Yönetimi: Tehlikeli atıkların yönetimi ve kontrolünü sağlamada en önemli husus, sistemin yasal bir çerçevede ele alınmasıdır. Çünkü tehlikeli atıklar ülkelerin sosyal, politik ve ekonomik koşullarıyla farklı boyutlar içeren dinamik bir yapıya sahiptir [2]. Arıtım, tekrar kullanım, enerji ve madde geri kazanımı gibi önceliklerden son uzaklaştırmaya kadar atık yönetim seçenekleri öncelik sırasıyla aşağıdaki hiyerarşiye göre yapılmaktadır [2]: Atık azaltma Atık ayırımı Atık değişimi, transferi Enerji ve madde geri kazanımı Atığın yakılması/arıtımı Güvenli son uzaklaştırma Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ne göre tehlikeli atıkların Türkiye nin yetkisi altında bulunan sahalara ve serbest bölgelere ithalatı yasaktır. Ancak ekonomik değere haiz bazı atıkların ithal izinleri uygun görülecek süre ve şartlarda Dış Ticaret

29 8 Müsteşarlığınca yayımlanan Tebliğler doğrultusunda Çevre Bakanlığı nca verilmektedir [9]. Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği belirli yetki ve sorumlulukları Çevre Bakanlığı, Valilik ve yerel yönetimlere bırakmaktadır. Bu sorumluluklar aşağıda sıralanmıştır [22]; Çevre Bakanlığı; İşbirliği ve koordinasyonu sağlamak, bölgesel yıllık rapor, lisans, tesis kapatma onayı gibi her türlü bildirimi almak ve değerlendirmek ve gerekli denetimleri yapmak, Niteliği belirlenemeyen atıkların tehlikeli özelliklerden bir veya bir kaçını içerip içermediğinin bir komisyon tarafından tespitini sağlamak, Bertaraf tesislerinin yer seçimini onaylamak, atık bertarafçılarına ön lisans ve lisans vermek, ceza uygulamak ve lisansı iptal etmek, Atıkların sınırlar ötesi taşınımına ilişkin çalışmaları yürütmek, ilgili taşımacılık ve bildirim belgelerini değerlendirmek, Atık Yönetimi Komisyonu kurmak, komisyon başkanlığı yapmak ve sekreterya işlerini yürütmek, Valilik; İl sınırlarında atık yönetim planının uygulanmasını sağlamak, Geçici depolama izni vermek ve faaliyetleri denetlemek, Belediyelerin bertaraf tesislerinin yer seçimi ile ilgili başvurularını değerlendirerek Çevre Bakanlığına iletmek, İl dahilinde faaliyet gösteren atık taşıyıcı firmalara lisans vermek, İl sınırları içinde atık taşıma sırasındaki kazalarda her türlü acil önlemi almak ve gerekli koordinasyonu sağlamak.

30 9 Büyükşehir Belediyeleri ve Belediyeler; Atık üreticileri ve bertarafçıları ile birlikte veya ayrı olarak tüzel kişiliğe sahip atık bertaraf tesisleri kurmak veya kurdurtmak ve bunların denetimlerini yapmak. Sanayiciler; Atık Beyan Formlarını hazırlayarak Bakanlığa iletmek, Atıkların azaltılması ve yönetmelik gereğince bertarafı, Atıkların ara depolanması, taşınması ve bertarafı konularında gerekli lisansların alınması, Yönetmelikte yer almasına karşın atığın tehlikeli olmadığını iddia ettiği takdirde bunu ispat etmek, Mevcut atık yönetim üniteleri için Bakanlıktan lisans almak. Tehlikeli Atık Yönetiminin Esasları: Yönetimin esasları şu şekildedir; Atıkların önemli bir sorun olduğunun farkında olmak Yeterli teknik eleman ve teçhizat Üretim birimleri ile koordinasyon Tesis içi atık yönetim planı Üretim üniteleri ve atık tanımlama, atık sınıflandırma Atık envanteri Toplama, biriktirme, işleme Ambalajlama, etiketleme Tesis içi eğitim Nakliye Atık stoklama alanı AR-GE - Geri kazanım / Tekrar kullanma Atık borsası Gözlem Optimizasyon ( kayıt tutma beyan ) Raporlama ( teknik ve maliyet) Meslek içi eğitim

31 20 Tehlikeli Atık Yönetim Planının Oluşturulması: Tehlikeli atıkların yönetiminin planı oluşturulurken aşağıdaki aşamalar kullanılmaktadır [23]: Tesiste oluşan tehlikeli atıkların tesis içinde toplanma ve saklanma koşullarının tespit edilmesi Tehlikeli atığın tesisten uzaklaştırılması sırasında (yükleme, taşıma, boşaltma vb.) alınacak tedbirlerin belirlenmesi Tehlikeli atık azaltımı/geri kazanım/uzaklaştırılması konusunda hizmet içi eğitim verilmesi Tüm yapılan çalışmaların kalite programlarına uyarlanması Çevre mevzuatı ve diğer ilgili tüm mevzuatlara uyumun sağlanması Tesis içi dokümantasyon oluşturulduğu gibi ilgili idari makamın dokümantasyon sistemine uyum gösterecek sistemin kurulması Tehlikeli atıkların bertarafı için uygun lisanslı tesisin bulunması Türkiye deki Tehlikeli Atık Bertaraf Tesisleri ve Bertaraf Etme Şekilleri: Türkiye de tehlikeli atıkların yakma ve depolama suretiyle bertarafına hizmet eden önemli kuruluşlar şunlardır; İzaydaş Petkim Tüpraş İsken Ekolojik Enerji Ltd. Şti İzmit Atık ve Artıkları Arıtma, Yakma ve Değerlendirme Anonim Şirketi (İZAYDAŞ) 996 yılında kurulan İzmit Tehlikeli Atık Yakma Tesisi Türkiye nin ilk yakma tesisi olup çalışma prensibi endüstriden kaynaklanan tehlikeli atıkların (plastik ve lastik atıkları, kullanılmış yağ, ilaç ve kozmetik atıkları, petro-kimya atıkları, PVC, solvent, boya artıkları, yapıştırıcı ve yapışkanlar, bunların ambalajları, standart dışı ve süresi geçmiş ürünler, arıtma çamurları v.b) yakılarak bertaraf edilmesine dayanır. Patlayıcı

32 2 maddeler, radyoaktif atıklar, mezbaha atıkları, dışkı ve kadavralar tesise kabul edilmemektedir [24]. Kabul edilen atıkların beyanı, etiketlenmesi, taşınması ve bertarafı; Çevre Bakanlığı nın ilgili yönetmeliklerinde belirtilen esaslara tamamen uygun olarak yürütülmektedir [24]. Atık kabulü ve yönetimi çerçevesinde tesise kabul edilen atıklar; tartılarak kaydedilmekte, numuneleri alınmakta ve analizleri yapılarak ilgili ara depolama alanlarına gönderilmektedir. Laboratuar tarafından hazırlanan Günlük Yakma Menüleri nde belirtilen atıklar, Döner Fırın da o C sıcaklık aralığında dakika kalış süresinde; Son Yakma odasında ise o C sıcaklık aralığında ve 2,5 saniye kalış süresinde yakılmaktadır. Yakma işlemi döner fırında propanla başlatılmakta ve fuel oil beslemesi ile devam etmektedir. Döner Fırın sıcaklığı 92 o C ye ulaştığında atık beslemesi başlatılmaktadır. Yakma havası fanlar aracılığı ile bunker kasetlerinin üstünden veya atmosferden alınmaktadır. Yakmanın optimum sıcaklıkta gerçekleşmesi için gerektiğinde günlük yakma menüsü fuel oil ile zenginleştirilmektedir [24]. Yakma faaliyetleri sonucunda 5,2 MW/saat elektrik enerjisi üretme kapasitesine de sahip olan tesisin yıllık bertaraf kapasitesi tondur. Tesis tehlikeli atıkların yakılması faaliyetinden başka depolama için de lisans almıştır. Depolama alanı kapasitesi m 3 tür yılları arasında İzaydaş evsel ve evsel atıklarla depolanan endüstriyel atık depolama sahasında bertaraf edilen atık miktarları Şekil 2. de görülmektedir [25].

33 ton yıllar Şekil 2. Evsel ve Evsel Atıklarla Depolanan Endüstriyel Atık Depolama Sahasında Bertaraf Edilen Atık Miktarları (İZAYDAŞ tan alınarak oluşturulmuştur) 2006 yılında İzaydaş yakma tesisine gelen atık miktarlarının sektörel dağılımı Şekil 2.2 de görülmektedir YILINDA YAKMA TESİSİNE GELEN ATIKLARIN SEKTÖREL DAĞILIMI 352 Diğer Kimyasal Maddeler(İlaç,Boya,Kozmetik vb.) 0% 353 Petrol Rafinerileri ve Çeşitli Petrol Türevi 3% 35 Sanayide Kullanılan Kimyasal Maddeler 4% 34 Kağıt ve Kağıt Ürünleri 2% 32 Tekstil Üretim 2% Diğer 4% 3 Gıda Maddeleri Sanayi % 354 Çeşitli Petrol ve Kömür Ürünleri 3% 355 Kauçuk Ürünler 3% Kamu Kurumları 8% 356 Başka Yerde Sınıflandırılmış Plastik Ürünler % 362 Cam ve Cam Eşya Sanayi % 390 Diğer Üretim Sanayi % 37 Demir ve Çelik Ana Sanayi 3% 38 Madeni Eşya % 382 Makine Üretim 3% 383Elektrikli Sanayi Makineleri,Aygıt,Alet ve Malzemeler 20% 384 Taşıt Araçları Sanayi(Oto yan sanayi yedek parça vb. 20% Şekil Yılında Yakma Tesisine Gelen Atık Miktarlarının Sektörel Dağılımı (İZAYDAŞ tan alınarak oluşturulmuştur)

34 23 PETKİM İzmir in Aliağa İlçesi nde 2003 yılında Aliağa Petrokimya Anonim Şirketi tarafından kurulmuştur. Ürün ve ara ürün kapasitesi yıllık 3 milyon 300 bin tonluk olan Petkim Türkiye nin en büyük Petrokimya üreticisidir. 25 milyon dolar yatırım bedeli ile kendi Atık Yakma Tesisi ni kurmuştur. 4 Şubat 2007 tarihinde hizmete giren tesis; yıllık 7500 ton kapasitesi ile Türkiye nin bir sanayi tesisi içinde kurulan ilk atık yakma tesisidir [26]. Petkim Atık Yakma Ünitesi nde yanabilir nitelikteki ve üretimden kaynaklanan tehlikeli atıklar, atık yağ ve arıtma çamurları yakılarak bertaraf edilebilmektedir. Tesis ton/yıl kapasiteye sahiptir ve bunun ton/yıl kapasitesi sanayinin hizmetine Mart 2007 tarihinde açılmıştır [26]. Tesis tam kapasite çalıştırıldığında; yıllık 6800 ton katı atık, 8550 ton arıtma çamuru ve 2750 ton atık yağ bertaraf edebilmektedir. Bu işlemler sırasında saatte,5 ton yüksek basınçlı su buharı üretimi gerçekleştirilerek Petkim in diğer fabrikalarında kullanmak suretiyle ekonomiye de katkısı bulunmaktadır [26]. Yanma 00 o C sıcaklıkta gerçekleştiğinden dioksin ve furan gibi tehlikeli gazların oluşması engellenmektedir. Son teknolojiye göre dizayn edilmiş tesiste, yanma sonucu oluşan gazlardan yüksek basınçta buhar elde edilmekte ve atık gazlar aktif karbon filtrelerinden geçirilerek çevresel etkileri yok edilmektedir [26] Tehlikeli Atıkların Geçmişteki ve Günümüzdeki Durumu 970 lerin başına kadar oluşan atıkların kontrolü, hava ve su kontrol yönetmelikleri ile sağlanmaya çalışılırken, artıma tesisi çamurlarına ve katı atık kalıntılarına gereken önem verilmemiştir. Bu yaklaşım sonucunda da sonuçları farklı boyutlarda olan hatta ölümlerle sonuçlanan üzücü olaylar meydana gelmiştir [27]. 978 de Toone, Teague ve Tennessee nin su kaynakları yakınındaki deponi alanından sızan sudaki organik bileşenlerle kirlenmiştir. Bu kirlenmeye, deponi alanı kapatılmadan önce gömülen pestisit atıkları ile dolu varilin yol açtığı saptanmıştır.

35 24 Denver yakınlarındaki 50 km 2 lik alana sahip yeraltı suyu, bir kimya endüstrisinin ve Amerikan ordusunun üretim aktivitelerinden kaynaklanan pestisit atıklarının uzaklaştırma havuzlarına boşaltılması ile kirlenmiştir. İllinois, Byron yakınlarına gömülen metal son işlemlerinden kaynaklanan atıkları içeren 500 varil geçen zaman içerisinde toprak ve yeraltı suyu ile birlikte yüzeysel suların da siyanür, ağır metal, fenol ve diğer zehirli kimyasallarla kirlenmesine sebep olmuştur. 972 yılında Louisiana yakınlarındaki deponi alanına hekzaklorobenzen (HCB) içeren atıklar boşaltılmıştır. HCB nin buharlaşması nedeniyle 60 km 2 lik alan üzerinde canlılarda özellikle hayvanlarda birikerek ölümlere ve maddi kayıplara sebep olmuştur. Chester daki bir uzaklaştırma alanına depolanan, içinde endüstriyel atık bulunduran kadar varilin sebep olduğu yangın sonucu 45 itfaiyeci ciğerlerinde ve derilerinden kimyasal duman nedeniyle yaralanmıştır. 975 yılında New Jersey deki bir deponi alanına kimyasal atık içeren varilleri gömen bir buldozer şoförü oluşan patlamada hayatını kaybetmiştir. New Mexico da 970 de besin zinciri yolu ile cıva bulaşmış domuz etini yiyen aile ciddi şekilde hastalanmıştır. Bu olaydan sonra yerel sağlık kuruluşlarının yaptığı araştırmada çevrede aynı şekilde cıva bulaşmış önemli miktarda tahıl bulunmuştur. Japonya da Minamata Körfezi Olayı olarak anılan olayda denize karışan endüstriyel atıklar (özellikle cıva) su canlılarının bünyelerinde birikerek, bunları yiyen pek çok kimsenin zehirlenmesine yol açmıştır. 976 yılında Amerika da bir aile kendi ineklerinden içtikleri sütten zehirlenmiştir. Daha sonra yapılan analizlerde sütte, standartların üzerinde PCB (poliklorlubifenil) bulunmuş ve buna da ineğin beslendiği alandaki bir fabrikanın PCB atıklarının yol açtığı saptanmıştır. Türkiye ye ait verilecek örnekler de durumun aciliyetini göstermektedir [27]. 970 lerde bazı sanayiciler yakıt olarak kullanmak üzere başka ülkelerin zararlı atıklarını ithal etmiştir. Konunun hiç bilinmemesi ve yasal-idari yaptırımların

36 25 bulunmaması nedeniyle ülkemize giren ve yakıldığında dioksin gibi zehirli gaz ile ölümlere yol açabilecek bu atıklar son anda önlenebilmiştir. 980 de Petersberg isimli gemi, depolarındaki zararlı atıklarını boşaltabilmek için iki aya yakın bir süre Marmara ve Karadeniz de dolaşmıştır. Denizlerimize ait koruyucu yasalar ve eylem planları bu geminin atığı uzaklaştırmak için denizlerimizi seçmesine engel olmamıştır. Almanya tarafından çinko üretim endüstrisine hammadde olarak satılmak istenen maden cürufları ithalat aşamasında, gönderen ülkenin raporundaki zararlı atıktır ve dioksin içermektedir ibaresi bazı hassas kuruluşların dikkatini çekmiş ve büyük bir tehlikeye engel olunmuştur. İstanbul daki Hekimbaşı çöplüğünde meydana gelen patlamada kırka yakın insanın ölümü de kontrollü çöp yönetiminin ve zararlı atık uzaklaştırma yöntemlerinin yokluğundan kaynaklanmıştır. Türkiye de tehlikeli atıklarla ilgili ne yazık ki çok iyi örneklere rastlamamaktayız. Haberlere dahi konu olan tehlikeli atıklarla ilgili bazı örnekler aşağıda verilmiştir. Çevre ve Orman Bakanı Türkiye'de imalat sanayi tarafından yılda 20 milyon tonun üzerinde atık üretildiğini ifade ederek, bu miktarın yaklaşık.2 milyon tonunun tehlikeli atık olduğunu bildirmiştir. Bu miktarın yüzde 8'inin geri kazanıldığını, yüzde 47'sinin bertaraf edildiğini, yüzde 45'inin ise satıldığını veya hibe edildiğini belirtmiştir [27]. İmalat sanayi tarafından üretilen.2 milyon ton tehlikeli atığın %83'ünün, %27'sinin metal sanayi, %24'ünün kimya ve kimyasal ürünler sanayi, %22'sinin gıda ve içecek sanayi, %0'unun da kömür üretimi ve petrol rafinerisi sanayi tarafından üretildiği kaydedilmiştir. Sanayi tesislerinin yoğun olduğu Marmara, Ege ve Akdeniz bölgelerinin, sanayi atıklarının da yoğunlaştığı bölgeler olduğuu bildirilmiştir [27]. Tuzla da Bulunan Tehlikeli Atık İçeren Variller: 2006 yılında Tuzla daki tehlikeli atık içeren varillerin gömülü bir şekilde bulunması Türkiye nin gündemine oturmuştur. İstanbul Tuzla'da toprağa gömülmüş yüzlerce zehirli varil bulunmuştur. İçinde ilaç atıkları olduğu belirlenen varillerde kanserojen madde tespit edilmiştir. Bölgede 500 ila 000 adet olduğu tahmin edilen variller bulunmuştur [28].

37 26 Tuzla Orhanlı sınırları içerisinde tehlikeli atıkların gömülü bulunduğu alan, çevredeki insanların hayvan otlatma, ot toplama, şenlik yapma ve çocukların oyun alanı olarak kullanılan bir bölgedir [29]. Arazide yapılan gözlemlerde varil gömme çalışmaları sırasında kazıcı kepçe, kamyonlar kullanıldığı belirlenmiştir. Yöre halkı ile yapılan görüşmelerde, bölgede araç giriş çıkışı ve çalışma olduğunu fark ettiklerini; ancak bunun yol açma faaliyeti olduğunu düşündüklerini ifade etmişlerdir [29]. Gebze de Zehirli Atık Dolu Variller: 2008 yılında Kocaeli'nin Gebze İlçesi'ne bağlı Çerkeşli Köyü'ndeki kullanılmayan boş bir binada Çevre ve Orman İl Müdürlüğü'ne gelen bir ihbarla zehirli atık içerdiği belirlenen 0 varil bulunmuştur. Bu varillerin yaklaşık 5 ton civarında olduğu ve 00 varilin içinde de zehirli atıklar olduğu saptanmıştır [30]. 2.9 Tehlikeli Atık Oluşumunda Sanayinin Rolü Ülkemizde büyük sanayinin kurulma dönemi oldukça eskilere dayanmaktadır. Sanayileşme faaliyetleri ile ilgili ilk adım 839 yılında Tanzimat hareketleri ile başlamış ve havuz, tersane, demirhane gibi tesisler kurulmuştur. XVI. yy.da Avrupa devletleri ile imzalanan kapitülasyonlar Osmanlı İmparatorluğu'na yükümlülükler getirmiş, gümrük vergilerinin yükseltilmesi dışarıdan gelen mallarda rekabeti engellemiş, bu nedenle kurulan çoğu fabrika zarar ederek kapanmıştır. Bu dönemde ülke gereksinimini karşılayacak birkaç küçük tesis bulunmaktaydı. Bunlar tarımsal ürünleri mamul mal haline getiren, değirmen, sabun, makarna, yağ ve konserve fabrikaları, basit dokuma yapan tesisler, deri fabrikaları, çimento, kereste, tuğla fabrikaları, birkaç gemi ve makine onarım atölyelerinden oluşmaktaydı. 95 yılında yapılan sanayi sayımında başta İstanbul, İzmir, Bursa, Manisa ve Uşak'ta toplanan 269 adet tesisin 88'i gıda, 75'i dokuma, 55'i tütün, 20'si çimento ve seramik sanayine aittir [3] Türkiye de Sanayinin Coğrafi Dağılışı Türkiye'de sanayinin dağılışına bakıldığında büyük dengesizliğin ortaya çıktığı görülmektedir. Bu bakımdan ülke sanayinin %60'ının Marmara bölgesinde toplandığı dikkati çekmektedir. İstanbul ülkemizde sanayinin toplandığı en önemli merkez

38 27 durumundadır. İstanbul'un sanayinin kuruluş yeri olarak seçilmesinde büyük nüfus kütlelerini barındırması nedeniyle büyük bir tüketim merkezi olması, yoğun göçler sebebiyle işgücü ihtiyacının karşılanması, öteden beri düzenli ulaşım bağlantılarına sahip olması ve böylece gerek hammadde gerekse mamul madde akışını kontrol edişi, büyük sermaye sahiplerinin bu kentte toplanması bu faktörlerin başlıcalarıdır. [3] Başlıca Sanayi Kolları Türkiye de başlıca sanayiler aşağıdaki gibidir [32]; Gıda ve İçki Sanayi Unlu ve Unlu Ürünler Sanayi Şeker ve Şekerli Gıdalar Sanayi Süt ve Süt Ürünleri Sanayi Et ve Et Ürünleri Sanayi Çay Sanayi Konserve Sanayi Bitkisel Yağ Sanayi Tütün ve Alkollü İçki Sanayi Dokuma (Tekstil), Deri ve Giyim Sanayi Maden Sanayi Otomotiv ve Madeni Eşya Sanayi Kimya Sanayi Taş ve Toprağa Dayalı Sanayi Orman Ürünleri Sanayi Sanayi Atıklarının Yönetimde Güncel Uygulama Sorunları: Sanayi atıklarındaki güncel sorunlar aşağıdaki gibidir [8];. Atık Analizi Nerede Yapılır, Maliyeti Nedir? 2. Atık Tanımı Tehlikeli / İnert Yönetmelikteki Belirsizlikler 3. Atık Borsası Alıcılar Kim, Atığı ne yaparlar, Atık Verenin Gelecekteki Sorumluluğu Nedir? 4. Ara Depolama Tesisleri Lisanslandırılmaları ve Denetlemeleri?

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR.

İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ KAMU YÖNETİMİ LİSANS PROGRAMI TÜRKİYE'DE ÇEVRE SORUNLARI DOÇ. DR. SEVİM BUDAK Katı Atıklar Dünya nüfusu gün geçtikçe ve hızlı bir şekilde artmaktadır.

Detaylı

ÇEV 455 Tehlikeli Atık Yönetimi

ÇEV 455 Tehlikeli Atık Yönetimi ÇEV 455 Tehlikeli Atık Yönetimi (*) * Ders notları 12.10.2018 tarihinde güncellenmiştir. Dr. Öğr. Üyesi Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Kanunlar 1983: 2872 sayılı Çevre Kanunu 2006: 5491

Detaylı

Çevreyi Tehdit Eden Tehlike: Atıklar

Çevreyi Tehdit Eden Tehlike: Atıklar Çevreyi Tehdit Eden Tehlike: Atıklar Hande UZUNOĞLU Ortaya çıkan bu atıklar; Dünyada ve ülkemizde özellikle nüfus ve sanayinin yoğun olduğu büyük yerleşim yerleri önemli çevre sorunları ile karşı karşıya

Detaylı

Çevre İçin Tehlikeler

Çevre İçin Tehlikeler Çevre ve Çöp Çevre Bir kuruluşun faaliyetlerini içinde yürüttüğü hava, su, toprak, doğal kaynaklar, belirli bir ortamdaki bitki ve hayvan topluluğu, insan ve bunlar arasındaki faaliyetleri içine alan ortamdır.

Detaylı

Atık Yönetimi Mevzuatı ve Yeni Uygulamalar. Oğuzhan AKINÇ Kimya Yüksek Mühendisi

Atık Yönetimi Mevzuatı ve Yeni Uygulamalar. Oğuzhan AKINÇ Kimya Yüksek Mühendisi Atık Yönetimi Mevzuatı ve Yeni Uygulamalar Oğuzhan AKINÇ Kimya Yüksek Mühendisi Atık Nedir Atık: Üreticisi veya fiilen elinde bulunduran gerçek veya tüzel kişi tarafından çevreye atılan veya bırakılan

Detaylı

Tehlikeli Atıkların Yönetimi. Betül DOĞRU Şube Müdürü

Tehlikeli Atıkların Yönetimi. Betül DOĞRU Şube Müdürü Tehlikeli Atıkların Yönetimi Betül DOĞRU Şube Müdürü Tehlikeli Atık Nedir Genel tanımı: İnsan sağlığına ve çevreye zarar verebilecek, tutuşabilen ve enfeksiyon yapıcı gibi özelliklerle, tahriş edici, zararlı,

Detaylı

GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı Atıklar Şube Müdürlüğü ATIK PİLLER

GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı Atıklar Şube Müdürlüğü ATIK PİLLER GAZİANTEP BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı Atıklar Şube Müdürlüğü ATIK PİLLER 2011 ATIK PİLLER Bu sunum; Atık Piller Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği kapsamı

Detaylı

GAP BÖLGESĐNDE OLUŞABĐLECEK TEHLĐKELĐ ATIK MĐKTARININ TAHMĐNĐ. M. Đrfan YEŞĐLNACAR, Hasan ÇETĐN, Mustafa S. YAZGAN ÖZET

GAP BÖLGESĐNDE OLUŞABĐLECEK TEHLĐKELĐ ATIK MĐKTARININ TAHMĐNĐ. M. Đrfan YEŞĐLNACAR, Hasan ÇETĐN, Mustafa S. YAZGAN ÖZET GAP BÖLGESĐNDE OLUŞABĐLECEK TEHLĐKELĐ ATIK MĐKTARININ TAHMĐNĐ M. Đrfan YEŞĐLNACAR, Hasan ÇETĐN, Mustafa S. YAZGAN HR.Ü. Mühendislik Fakültesi Đnşaat Mühendisliği Bölümü, Şanlıurfa Ç.Ü. Müh.-Mim. Fakültesi

Detaylı

TÜRKİYE DE ÜRETİLEN TEHLİKELİ ATIKLAR VE UYGUN BERTARAF YÖNTEMLERİ

TÜRKİYE DE ÜRETİLEN TEHLİKELİ ATIKLAR VE UYGUN BERTARAF YÖNTEMLERİ TÜRKİYE DE ÜRETİLEN TEHLİKELİ ATIKLAR VE UYGUN BERTARAF YÖNTEMLERİ Şeyma Taşkan 1, Barış Çallı 2 1 MarmaraÜniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Çevre Bilimleri Programı, Göztepe Kampüsü, 34722 Kadıköy,

Detaylı

LIFE Programme 2006 LIFE06 TCY/TR/000292 HaWaMan

LIFE Programme 2006 LIFE06 TCY/TR/000292 HaWaMan LIFE Programme 2006 LIFE06 TCY/TR/000292 HaWaMan Betül DOĞRU Tehlikeli Atıklar Şube Müdürü Çevre Mühendisi Ġçerik - Katı Atık Mevzuatı - Hedeflenen Politika - Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği -

Detaylı

ÇEV 455 Tehlikeli Atık Yönetimi

ÇEV 455 Tehlikeli Atık Yönetimi ÇEV 455 Tehlikeli Atık Yönetimi Yrd. Doç. Dr. Özgür ZEYDAN Kanunlar 1983: 2872 sayılı Çevre Kanunu 2006: 5491 sayılı Çevre Kanununda Değişiklik Yapan Kanun Uluslararası Sözleşmeler 1994: Tehlikeli Atıkların

Detaylı

Minamata Sözleşmesi Türkiye de Ön Değerlendirme Projesi. Bursev DOĞAN ARTUKOĞLU Ankara

Minamata Sözleşmesi Türkiye de Ön Değerlendirme Projesi. Bursev DOĞAN ARTUKOĞLU Ankara Minamata Sözleşmesi Türkiye de Ön Değerlendirme Projesi Bursev DOĞAN ARTUKOĞLU 13.09.2017 Ankara Sunum İçeriği Minamata Sözleşmesi Türkiye de Mevcut Durum Cıvaya İlişkin Ön Değerlendirme Projesi Yürütülecek

Detaylı

ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ATIKSU YÖNETİMİ

ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ATIKSU YÖNETİMİ ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ATIKSU YÖNETİMİ Ece SARAOĞLU Çevre ve Şehircilik Uzmanı 4. Türk-Alman Su İşbirliği Günleri 24.09.2014 Sunum İçeriği Atıksu Politikamız Atıksu Mevzuatı Su Kirliliği Kontrolü

Detaylı

KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ

KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ KATI ATIKLARDAN ENERJİ ELDE EDİLMESİ Atıktan enerji elde edilmesi, atıkların fazla oksijen varlığında yüksek sıcaklıkta yakılması prosesidir. Yanma ürünleri, ısı enerjisi, inert gaz ve kül şeklinde sayılabilir.

Detaylı

ATIK KODLARI VE LİSANS L

ATIK KODLARI VE LİSANS L ÇEVRE YÖNETY NETİMİ GENEL MÜDÜRLM RLÜĞÜ İZİN N VE DENETİM M DAİRES RESİ BAŞKANLI KANLIĞI ÇEVRE İZNİ VE LİSANSI L ŞUBESİ ATIK KODLARI VE LİSANS L KONULARI Murat ŞAHİN ÇEVRE İZNİ / ÇEVRE İZİN VE LİSANSI

Detaylı

ATIK KABUL TESİSLERİ İÇİN ÇEVRE LİSANSI İŞLEMLERİ

ATIK KABUL TESİSLERİ İÇİN ÇEVRE LİSANSI İŞLEMLERİ ATIK KABUL TESİSLERİ İÇİN ÇEVRE LİSANSI İŞLEMLERİ 1. Gemilerden Atık Alınması ve Atıkların Kontrolü Yönetmeliği 2. Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik 1- GEMİLERDEN ATIK

Detaylı

ENTEGRE KATI ATIK YÖNETİMİ

ENTEGRE KATI ATIK YÖNETİMİ DÜZCE NİN ÇEVRE SORUNLARI ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI ENTEGRE KATI ATIK YÖNETİMİ Yrd. Doç. Dr. Fatih TAŞPINAR Düzce Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Konuralp/DÜZCE 04.12.2012 1 KATI ATIK (ÇÖP) Toplumun

Detaylı

TÜRKİYEDE KİMYA ENDÜSTRİSİ

TÜRKİYEDE KİMYA ENDÜSTRİSİ ALİ UZUN FEN BİLİMLERİ ÖĞRETMENİ TÜRKİYEDE KİMYA ENDÜSTRİSİ Yaşadığınız ortamı incelediğinizde kullandığınız pek çok malzemenin kimya endüstrisi sayesinde üretildiğini görürsünüz. Duvarlarda, kapılarda

Detaylı

ATIK YÖNETİM PLANI. Hazırlayan: Büşra SAĞLIK

ATIK YÖNETİM PLANI. Hazırlayan: Büşra SAĞLIK ATIK YÖNETİM PLANI Hazırlayan: Büşra SAĞLIK Atık Nedir? 2015 yılında yayınlanan Atık Yönetimi Yönetmeliği ne göre atık; üreticisi veya fiilen elinde bulunduran gerçek veya tüzel kişi tarafından çevreye

Detaylı

Kızartma işlemi, uygun şartlarda yapılırsa ve kızarmış yiyecekler ölçülü olarak tüketilirse, sağlığımız için yararlıdır.

Kızartma işlemi, uygun şartlarda yapılırsa ve kızarmış yiyecekler ölçülü olarak tüketilirse, sağlığımız için yararlıdır. Kızartma işlemi, uygun şartlarda yapılırsa ve kızarmış yiyecekler ölçülü olarak tüketilirse, sağlığımız için yararlıdır. Kızartma işlemi, gıdaların üzerindeki mikropların yok olmasını sağlar. Yağda bol

Detaylı

Evimizdeki Tehlikeli Atıklar

Evimizdeki Tehlikeli Atıklar On5yirmi5.com Evimizdeki Tehlikeli Atıklar Çevreyi ve sağlığımızı korumak istiyorsak en önce evimizden başlamalıyız. Öyle ki, Çevre ve Orman Bakanlığı, evimizde ortalama 1,5 kg ila 5 kg arasında tehlikeli

Detaylı

SANAYİ TESİSLERİNDE KASITSIZ ÜRETİM SONUCU OLUŞAN KOK LARIN ATMOSFERE VERİLMESİNİN KONTROLÜNE İLİŞKİN MEVZUAT VE ÇALIŞMALAR

SANAYİ TESİSLERİNDE KASITSIZ ÜRETİM SONUCU OLUŞAN KOK LARIN ATMOSFERE VERİLMESİNİN KONTROLÜNE İLİŞKİN MEVZUAT VE ÇALIŞMALAR SANAYİ TESİSLERİNDE KASITSIZ ÜRETİM SONUCU OLUŞAN KOK LARIN ATMOSFERE VERİLMESİNİN KONTROLÜNE İLİŞKİN MEVZUAT VE ÇALIŞMALAR Aralık 2016 GENEL MEVZUAT H AV A K A L İ T E S İ N İ N K O R U N M A S I Y Ö

Detaylı

Toz Aktif Karbon Püskürtme İle Dioksin-Furan Giderimi

Toz Aktif Karbon Püskürtme İle Dioksin-Furan Giderimi Toz Aktif Karbon Püskürtme İle Dioksin-Furan Giderimi Sayfa 1 TÜRKTAY 19-20 Ekim 2016 Ankara Yakma Tesisi Dizayn Parametreleri Yakma Kapasite si 35.000 ton/yıl Isıl Değer Enerji kurulu güç 86 Gj/saat 5,2

Detaylı

TEHLİKELİ KİMYASAL MADDELERİN OLUŞTURDUĞU RİSKLER İÇİN GENEL ve ÖZEL ÖNLEME YÖNTEMLERİ

TEHLİKELİ KİMYASAL MADDELERİN OLUŞTURDUĞU RİSKLER İÇİN GENEL ve ÖZEL ÖNLEME YÖNTEMLERİ TEHLİKELİ KİMYASAL MADDELERİN OLUŞTURDUĞU RİSKLER İÇİN GENEL ve ÖZEL ÖNLEME YÖNTEMLERİ Dr. Fatma IŞIK COŞKUNSES İSG Uzmanı / İSGÜM Kimyasal maddeler sanayimizin ve günlük yaşantımızın içinde bir çok alanda

Detaylı

TEHLİKELİ MADDE SINIFLANDIRMALARINDA TEHLİKE İŞARET VE LEVHALARININ ÖZELLİKLERİ

TEHLİKELİ MADDE SINIFLANDIRMALARINDA TEHLİKE İŞARET VE LEVHALARININ ÖZELLİKLERİ TEHLİKELİ MADDE SINIFLANDIRMALARINDA TEHLİKE İŞARET VE LEVHALARININ ÖZELLİKLERİ Hazırlayan Abdurrahman KAR Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanı (TMGD) Ferhuniye Mah Mümtaz Koru Sok. Çetinkaya İş Merkezi

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü ATIK PİL P L VE AKÜMÜLAT LATÖRLERİN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ Yönetmelik Yayımlanma tarihi :31.08.2004 Yürürlük tarihi :01.01.2005 Değişiklik tarihi

Detaylı

EVSEL ATIKLAR VE TEHLİKELERİ. Mustafa Cüneyt Gezen, DGSA, CIH

EVSEL ATIKLAR VE TEHLİKELERİ. Mustafa Cüneyt Gezen, DGSA, CIH EVSEL ATIKLAR VE TEHLİKELERİ TEHLİKELİ KABUL EDİLEN ATIKLARIN ÖZELLİKLERİ: H1 Patlayıcı H2 Oksitleyici H3 A Yüksek oranda alevlenir H3 B Alevlenir H4 Tahriş edici H5 Zararlı H6 Toksik H7 Kanserojen H8

Detaylı

ATIK YÖNETİMİ. www.harmantemizlik.com

ATIK YÖNETİMİ. www.harmantemizlik.com ENDÜSTRİYEL ATIK YÖNETİMİ Firmamız, 1983 tarihli Çevre Kanunu'nun yürürlüğe girmesinden sonra 1984 yılında kurulmuştur. Firmamızın hizmet verdiği bir alan olan endüstriyel atık yönetim danışmanlığı ve

Detaylı

Gaz arıtımı sonucu oluşan ve tehlikeli maddeler içeren çamurlar ve filtre kekleri dışındaki gaz arıtımı sonucu oluşan çamurlar

Gaz arıtımı sonucu oluşan ve tehlikeli maddeler içeren çamurlar ve filtre kekleri dışındaki gaz arıtımı sonucu oluşan çamurlar Düzenli Depolama - 1. Sınıf (Tehlikeli Atık Düzenli Depolama) 01 03 04* Sülfürlü cevherlerin işlenmesinden kaynaklanan asit üretici maden atıkları 01 03 05* Tehlikeli madde içeren diğer maden atıkları

Detaylı

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI 9.Çözünmüş İnorganik ve Organik Katıların Giderimi Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK İnorganiklerin Giderimi Çözünmüş maddelerin çapları

Detaylı

ÇALIŞANLARIN PATLAYICI ORTAMLARIN TEHLİKELERİNDEN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK

ÇALIŞANLARIN PATLAYICI ORTAMLARIN TEHLİKELERİNDEN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK ÇALIŞANLARIN PATLAYICI ORTAMLARIN TEHLİKELERİNDEN KORUNMASI HAKKINDA YÖNETMELİK İçerik Patlayıcı Ortamlar ATEX Nedir? İlgili Mevzuat Temel Kavramlar Patlamadan Korunma Dokümanı 2 3 ATEX Nedir? ATEX Atmosphères

Detaylı

ÇEVRE KANUNU GEREĞİNCE ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR KAPSAMINDA ÖTL VE ÖTA LİSANS UYGULAMALARI

ÇEVRE KANUNU GEREĞİNCE ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR KAPSAMINDA ÖTL VE ÖTA LİSANS UYGULAMALARI ÇEVRE KANUNU GEREĞİNCE ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR KAPSAMINDA ÖTL VE ÖTA LİSANS UYGULAMALARI Hasan SEÇGİN Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmelik 29 Nisan 2009 tarihli

Detaylı

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI

ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI 3. Endüstriyel Kirlenme Problemleri Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK 3.1. Endüstriyel Atık Kaynak ve Türleri Endüstriyel faaliyetlerin asıl amacı; üretim yapmak Endüstriyel

Detaylı

İşyerlerinde çalışanlarımızın sağlığını olumsuz yönde tehdit eden, üretimi etkileyen ve İşletmeye zarar veren toz, gaz, duman, buhar, sis, gürültü,

İşyerlerinde çalışanlarımızın sağlığını olumsuz yönde tehdit eden, üretimi etkileyen ve İşletmeye zarar veren toz, gaz, duman, buhar, sis, gürültü, TOZ İşyerlerinde çalışanlarımızın sağlığını olumsuz yönde tehdit eden, üretimi etkileyen ve İşletmeye zarar veren toz, gaz, duman, buhar, sis, gürültü, Termal Konfor gibi unsurlardan biriside Tozdur. Organik

Detaylı

Hava Kirliliğinin Sucul Ekosistemlere Etkileri

Hava Kirliliğinin Sucul Ekosistemlere Etkileri Hava Kirliliğinin Sucul Ekosistemlere Etkileri Prof. Dr. Gülen GÜLLÜ Hacettepe Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü E-mail: ggullu@hacettepe.edu.tr Ulusal Su ve Sağlık Kongresi Antalya-26-30 Ekim 2015

Detaylı

ÇEVRE KORUMA VE KONTROL MÜDÜRLÜĞÜ

ÇEVRE KORUMA VE KONTROL MÜDÜRLÜĞÜ ÇEVRE KORUMA VE KONTROL MÜDÜRLÜĞÜ Pil ve Akümülatör Nedir? Kimyasal enerjiyi elektrik enerjisine dönüştüren, kompleks elektro kimyasal cihazlardır. Piller ve Aküler Şarj Edilemez (Primer) Şarj Edilebilir

Detaylı

ATIK YÖNETİM PLANI. Hazırlayan: Büşra SAĞLIK

ATIK YÖNETİM PLANI. Hazırlayan: Büşra SAĞLIK ATIK YÖNETİM PLANI Hazırlayan: Büşra SAĞLIK ATIK NEDİR? 2015 yılında yayınlanan Atık Yönetimi Yönetmeliği ne göre atık; üreticisi veya fiilen elinde bulunduran gerçek veya tüzel kişi tarafından çevreye

Detaylı

TEHLİKELİ ATIK ÖN İŞLEM TESİSLERİ

TEHLİKELİ ATIK ÖN İŞLEM TESİSLERİ TEHLİKELİ ATIK ÖN İŞLEM TESİSLERİ i. Elleçleme (Handling) Tesisi Elleçleme tesisi, uygun tehlikeli ve tehlikesiz endüstriyel atıkların, parçalanması ve termal bertaraf tesislerinin istediği fiziksel şartları

Detaylı

AB KATILIM SÜRECİNDE YEREL YÖNETİMLER İÇİN ATIK YÖNETİMİ YAKLAŞIMLARI. Atık Yönetimi ile İlgili AB Direktifleri ve Türk Mevzuatına Aktarımları

AB KATILIM SÜRECİNDE YEREL YÖNETİMLER İÇİN ATIK YÖNETİMİ YAKLAŞIMLARI. Atık Yönetimi ile İlgili AB Direktifleri ve Türk Mevzuatına Aktarımları AB KATILIM SÜRECİNDE YEREL YÖNETİMLER İÇİN ATIK YÖNETİMİ YAKLAŞIMLARI Atık Yönetimi ile İlgili AB Direktifleri ve Türk Mevzuatına Aktarımları Betül DOĞRU Çevre ve Orman Bakanlığı Atık Yönetimi Daire Başkanlığı

Detaylı

Tehlikeli Atık Bertaraf Yöntemleri ve İZAYDAŞ Yakma Tesisi İZMİT ATIK VE ARTIKLARI ARITMA YAKMA VE DEĞERLENDİRME A.Ş.

Tehlikeli Atık Bertaraf Yöntemleri ve İZAYDAŞ Yakma Tesisi İZMİT ATIK VE ARTIKLARI ARITMA YAKMA VE DEĞERLENDİRME A.Ş. Tehlikeli Atık Bertaraf Yöntemleri ve İZAYDAŞ Yakma Tesisi İZMİT ATIK VE ARTIKLARI ARITMA YAKMA VE DEĞERLENDİRME A.Ş. TEHLİKELİ ATIK Tehlikeli atıklar; patlayıcı, parlayıcı, kendiliğinden yanmaya müsait,

Detaylı

(91/155/EEC ve Güvenlik Bilgi Formu Hazırlama Usul ve Esasları Tebliğine ( tarih, RG No:24692 ) göre hazırlanmıştır.

(91/155/EEC ve Güvenlik Bilgi Formu Hazırlama Usul ve Esasları Tebliğine ( tarih, RG No:24692 ) göre hazırlanmıştır. 1. MALZEME VE ÜRETİCİ KURULUŞ HAKKINDA BİLGİLER Malzeme Adı : Teknobond 250 Malzemenin Kullanım Amacı : PVC Yapıştırıcı 2. BİLEŞİMİ / İÇİNDEKİLER HAKKINDA GENEL BİLGİ Bileşenlerin Tanımı: Solventsiz, organik

Detaylı

ATIK YÖNETIM PROSÜDÜRÜ

ATIK YÖNETIM PROSÜDÜRÜ ATIK YÖNETIM PROSÜDÜRÜ AMAÇ Bu prosedürün amacı, Bagfaş sahası içinde çıkan tüm atıkların azaltılması, toplanması, depolanması, taşınması, geri kazanılması ve bertarafı için uygulanacak yöntemleri belirler.

Detaylı

Kimyasal Maddeler. Tehlikeli Kimyasal Maddeler. Patlayıcı, alevlenebilir, kanserojen, tahriş edici v.b gibi maddeler

Kimyasal Maddeler. Tehlikeli Kimyasal Maddeler. Patlayıcı, alevlenebilir, kanserojen, tahriş edici v.b gibi maddeler Kimyasal Maddeler Tehlikeli Kimyasal Maddeler Patlayıcı, alevlenebilir, kanserojen, tahriş edici v.b gibi maddeler Kimya sanayinin faaliyet alanı doğal maddelerin kimyasal yapısını değiştirerek diğer endüstrilerde

Detaylı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) Alanında Kapasitesinin Güçlendirilmesi için Teknik Yardım Projesi

Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) Alanında Kapasitesinin Güçlendirilmesi için Teknik Yardım Projesi Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) Alanında Kapasitesinin Kitapçık B68 (Ek II 36) Kayak Merkezlerinin Çevresel Etkileri I. GİRİŞ Bu belge kayak merkezlerinin çevresel etkileri

Detaylı

ÇEVRE KORUMA VE KONTROL MÜDÜRLÜĞÜ

ÇEVRE KORUMA VE KONTROL MÜDÜRLÜĞÜ ÇEVRE KORUMA VE KONTROL MÜDÜRLÜĞÜ Pil ve Akümülatör Nedir? Kimyasal enerjiyi elektrik enerjisine dönüştüren, kompleks elektro kimyasal cihazlardır. Piller ve Aküler Şarj Edilemez (Primer) Şarj Edilebilir

Detaylı

Temiz teknolojilerin geliştirilmesi ve kullanılması. Atıkların geri dönüşüm ve geri kazanım olanaklarının değerlendirilmesi

Temiz teknolojilerin geliştirilmesi ve kullanılması. Atıkların geri dönüşüm ve geri kazanım olanaklarının değerlendirilmesi 10.06.2011 Atıkların kaynağında azaltılması Temiz teknolojilerin geliştirilmesi ve kullanılması Atıkların geri dönüşüm ve geri kazanım olanaklarının değerlendirilmesi Atıkların çevreye zarar vermeden toplanması,

Detaylı

Minamata Sözleşmesi Türkiye de Ön Değerlendirme Projesi Envanter Çalıştayı. Bursev DOĞAN ARTUKOĞLU Ankara

Minamata Sözleşmesi Türkiye de Ön Değerlendirme Projesi Envanter Çalıştayı. Bursev DOĞAN ARTUKOĞLU Ankara Minamata Sözleşmesi Türkiye de Ön Değerlendirme Projesi Envanter Çalıştayı Bursev DOĞAN ARTUKOĞLU 20.06.2018 Ankara Sunum İçeriği Minamata Sözleşmesi Türkiye de Mevcut Durum Cıvaya İlişkin Ön Değerlendirme

Detaylı

Sizce ne oldu da endüstriyel kirlilik kavramı önem kazandı???

Sizce ne oldu da endüstriyel kirlilik kavramı önem kazandı??? ÇEV416 ENDÜSTRİYEL ATIKSULARIN ARITILMASI 1. Endüstriyel Çevre Kirliliği Tarihi Yrd. Doç. Dr. Kadir GEDİK Sizce ne oldu da endüstriyel kirlilik kavramı önem kazandı??? GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE ÇEVRESEL ATIKLAR

Detaylı

ÜRÜN GÜVENLĐK BĐLGĐ FORMU

ÜRÜN GÜVENLĐK BĐLGĐ FORMU Sayfa 1/7 ÜRÜN GÜVENLĐK BĐLGĐ FORMU Düzenlenme tarihi: 26.09.2007 1 Ürün ve firma tanıtımı Ürün adı: DONA KLOR 90 Ürünün uygulama alanı: Havuz Kimyasalı Üretici/Tedarikçi:UKM Uğur Kimya Makina Bilgi merkezi:

Detaylı

Güney Akım Açık Deniz Boru Hattı Türkiye Bölümü

Güney Akım Açık Deniz Boru Hattı Türkiye Bölümü Güney Akım Açık Deniz Boru Hattı Türkiye Bölümü Çevresel ve Sosyal Etki Değerlendirmesi (ÇSED) - Ekler Haziran 2014 Ek 2.1: Ulusal Mevzuat URS-EIA-REP-203876 Genel Çevre Kanunu, Sayı: 2872 ÇED Yönetmeliği

Detaylı

İthal Edilen Kimyasallar İhraç Edilen Kimyasallar Kimya Temelli Meslekler

İthal Edilen Kimyasallar İhraç Edilen Kimyasallar Kimya Temelli Meslekler İthal Edilen Kimyasallar İhraç Edilen Kimyasallar Kimya Temelli Meslekler KİMYA SEKTÖRÜ : Kimya sektörü ürünleri oldukça geniş bir ürün yelpazesine sahiptir. Sektör; mineral yakıtlar/yağlar, inorganik

Detaylı

ATIK İLAÇLARIN İMHASI

ATIK İLAÇLARIN İMHASI ATIK İLAÇLARIN İMHASI T.C. Sağlık Bakanlığı İlaç ve Eczacılık Genel Müdürlüğü Akılcı İlaç Kullanımı Şube Müdürlüğü Klinik Proloterapi 4. Basamak İntegratif Tıp Derneği Proloterapi Çalışma Kolu AKILCI İLAÇ

Detaylı

TEHLİKESİZ ATIKLARIN YÖNETİMİ

TEHLİKESİZ ATIKLARIN YÖNETİMİ ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü Atık Yönetimi Dairesi Başkanlığı Maden Atıkları ve Tehlikesiz Atıkların Yönetimi Şube Müdürlüğü TEHLİKESİZ ATIKLARIN YÖNETİMİ Suat HACIHASANOĞLU

Detaylı

Genel Bağlayıcı Kurallar. Hastaneler, Tıbbi Klinikler ve Veteriner Klinikleri

Genel Bağlayıcı Kurallar. Hastaneler, Tıbbi Klinikler ve Veteriner Klinikleri GBK 4 Genel Bağlayıcı Kurallar Hastaneler, Tıbbi Klinikler ve Veteriner Klinikleri Bu Genel Bağlayıcı Kurallarda (GBK) öngörülen çevresel koşullar, hastane ve kliniklerde insan ve hayvanların tedavileri

Detaylı

Kaynağında ayrıştırılmış katı atıkların; Geri Dönüşümü, Tekrar Kullanımı ve Geri Kazanılması çok önemlidir [2].

Kaynağında ayrıştırılmış katı atıkların; Geri Dönüşümü, Tekrar Kullanımı ve Geri Kazanılması çok önemlidir [2]. KATI ATIK YÖNETİMİ: ERZURUM ÖRNEĞİ Katı Atık Nedir? Kullanılma süresi dolan ve yaşadığımız ortamdan uzaklaştırılması gereken her türlü katı malzemeye katı atık denir. Katı atıklar evde, okulda, hastanede,

Detaylı

KİMYEVİ MADDELER, PLASTİKLER VE MAMULLERİ

KİMYEVİ MADDELER, PLASTİKLER VE MAMULLERİ KİMYEVİ MADDELER, PLASTİKLER VE MAMULLERİ SEKTÖR RAPORU EYLÜL 2015 TÜRKİYE DE KİMYA VE PLASTİK SEKTÖRÜ Türk kimya endüstrisi, ağırlıklı olarak petrokimya, sabun, deterjan, gübre, ilaç, boya-vernik, sentetik

Detaylı

YÖNETMELİK TEHLİKELİ ATIKLARIN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK

YÖNETMELİK TEHLİKELİ ATIKLARIN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK 30 Mart 2010 SALI Resmî Gazete Sayı : 27537 Çevre ve Orman Bakanlığından: YÖNETMELİK TEHLİKELİ ATIKLARIN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR YÖNETMELİK MADDE 1 14/3/2005 tarihli ve 25755

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI Çevresel Etki Değerlendirmesi, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü Sayı: B.09.0.ÇED.0.10.01.00-150//3467 02.10.2013 Konu: Geçici Faaliyet Belgesinin Yeniden Düzenlenmesi PETKİM PETROKİMYA HOLDİNG A.Ş. İlgi: P.K.12 35801 ALİAĞA İZMİR ALİAĞA / İZMİR 27.08.2013 tarihli ve

Detaylı

MANİSA CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ KİMYA BÖLÜMÜ KİMYASAL ATIK YÖNETİMİ VE KİMYASAL ATIKLARIN DEPOLANMASI

MANİSA CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ KİMYA BÖLÜMÜ KİMYASAL ATIK YÖNETİMİ VE KİMYASAL ATIKLARIN DEPOLANMASI MANİSA CELAL BAYAR ÜNİVERSİTESİ FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ KİMYA BÖLÜMÜ KİMYASAL ATIK YÖNETİMİ VE KİMYASAL ATIKLARIN DEPOLANMASI Tanımlar Atık Herhangi bir faaliyet sonucunda oluşan, çevreye atılan veya bırakılan

Detaylı

İÇİNDEKİLER SI BASKISI İÇİN ÖN SÖZ. xvi. xxi ÇEVİRİ EDİTÖRÜNDEN. BÖLÜM BİR Çevresel Problemlerin Belirlenmesi ve Çözülmesi 3

İÇİNDEKİLER SI BASKISI İÇİN ÖN SÖZ. xvi. xxi ÇEVİRİ EDİTÖRÜNDEN. BÖLÜM BİR Çevresel Problemlerin Belirlenmesi ve Çözülmesi 3 . İÇİNDEKİLER SI BASKISI İÇİN ÖN SÖZ xv ÖN SÖZ xvi YAZARLAR HAKKINDA xix ÇEVİRENLER xxi ÇEVİRİ EDİTÖRÜNDEN xxiii K I S I M B İ R ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ 1 BÖLÜM BİR Çevresel Problemlerin Belirlenmesi ve Çözülmesi

Detaylı

CEV 314 Yağmursuyu ve Kanalizasyon. Türkiye deki Atıksu Altyapısı ve Atıksu Mevzuatı

CEV 314 Yağmursuyu ve Kanalizasyon. Türkiye deki Atıksu Altyapısı ve Atıksu Mevzuatı CEV 314 Yağmursuyu ve Kanalizasyon Türkiye deki Atıksu Altyapısı ve Atıksu Mevzuatı Yrd. Doç. Dr. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Türkiye deki Mevcut Atık Su Altyapısı Su kullanımı ve atık

Detaylı

Güvenlik Bilgi Formu (91/155 EEC)

Güvenlik Bilgi Formu (91/155 EEC) Sayfa 1/6 1. Madde/Müstahzar ve Firma Tanıtımı Ürünün adı: Üretici / Dağıtıcıya ait bilgiler: DESOMED EURO Kimya San. Ve Ticaret A.Ş. Yazıbaşı Beldesi Balkan Cad. No:33 Torbalı / ĐZMĐR Tel: 0.232.853 97

Detaylı

ÇİMENTO FABRİKALARINDA ALTERNATİF YAKIT OLARAK KULLANILACAK ATIK KODLARI

ÇİMENTO FABRİKALARINDA ALTERNATİF YAKIT OLARAK KULLANILACAK ATIK KODLARI ÇİMENTO FABRİKALARINDA ALTERNATİF YAKIT OLARAK KULLANILACAK ATIK KODLARI ATIK KODU ATIK AÇIKLAMASI 16 01 03 Ömrünü tamamlamış lastikler 08 03 19* Dağıtıcı yağ 08 04 17* Reçine yağı KULLANILMIŞ LASTİKLER

Detaylı

Kaynak : Tutku yayınları Ders Kitabı

Kaynak : Tutku yayınları Ders Kitabı Kaynak : Tutku yayınları 2016-2017 Ders Kitabı c Kimya sanayisi, modern dünyadaki endüstriyel üretimin temel bileşenlerinden biridir. Üretiminde girdi olarak kimya sanayi ürünü kullanılmayan ürün miktarı

Detaylı

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 1 Ekim 2014 Haluk ERCEBER İSO Meclis Üyesi KİMYASAL ÜRÜNLER İLE PLASTİK VE KAUÇUK ÜRÜNLERİN İMALATI 17. Grup Temel Kimya Sanayii 18. Grup Boya, Vernik, Reçine ve Çeşitli

Detaylı

KATI ATIKLARIN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ SORU LİSTESİ

KATI ATIKLARIN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ SORU LİSTESİ Tesiste katı atık üretimi oluyor mu? İnsanların ruh ve beden sağlığına, hayvan sağlığına, doğal bitki örtüsüne, yeşil alanlara ve binalara, toplumun düzeni ve emniyetine, yeraltı ve yüzeysel su alanları

Detaylı

KİRLİLİK KATSAYISI. 4 KOİ, AKM, Yağ-Gres, ph

KİRLİLİK KATSAYISI. 4 KOİ, AKM, Yağ-Gres, ph SEKTÖR GIDA SANAYİ ALT SEKTÖR KİRLİLİK KATSAYISI KİRLİLİK PARAMETRELERİ Nişasta,Un ve Makarna Üretimi 4 KOİ, AKM, ph Maya Üretimi KOİ, AKM, Yağ-Gres, Top-N, Top-P, ph Sitrik Asit Üretimi KOİ, AKM, Yağ-Gres,

Detaylı

Kocaeli Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü

Kocaeli Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü Kocaeli Üniversitesi Kimya Mühendisliği Bölümü Marmara Bölgesinde Tehlikeli Atık Yönetimi ve Giderimi Tolgay YAZICI Kimya Müh. Veli DENİZ Prof. Dr. SUNUŞ PLANI 1. GİRİŞ 2. TÜRKİYE DE MEVCUT DURUM 3. MARMARA

Detaylı

YATAY (1) NO. MEVZUAT NO MEVZUAT ADI. 1. ----------------- Aarhus Sözleşmesi. 2. ----------------- Espoo Sözleşmesi

YATAY (1) NO. MEVZUAT NO MEVZUAT ADI. 1. ----------------- Aarhus Sözleşmesi. 2. ----------------- Espoo Sözleşmesi YATAY (1) 1. ----------------- Aarhus Sözleşmesi 2. ----------------- Espoo Sözleşmesi 3. 1210/90/EEC Avrupa Çevre Ajansı Tüzüğü 4. 2008/90/EC Çevresel Suç Direktifi 5. 2007/2/EC INSPIRE Direktifi 6. 2004/35/EC

Detaylı

(91/155/EEC ve Güvenlik Bilgi Formu Hazırlama Usul ve Esasları Tebliğine ( tarih, RG No:24692 ) göre hazırlanmıştır.

(91/155/EEC ve Güvenlik Bilgi Formu Hazırlama Usul ve Esasları Tebliğine ( tarih, RG No:24692 ) göre hazırlanmıştır. 1. MALZEME VE ÜRETİCİ KURULUŞ HAKKINDA BİLGİLER Malzeme Adı : Teknomer 200 EX Malzemenin Kullanım Amacı : Su İzolasyonu 2. BİLEŞİMİ / İÇİNDEKİLER HAKKINDA GENEL BİLGİ Bileşenlerin Genel Tanımı: Toz Bileşen;

Detaylı

BİTKİSEL ATIK YAĞLARIN YÖNETİMİ

BİTKİSEL ATIK YAĞLARIN YÖNETİMİ BİTKİSEL ATIK YAĞLARIN YÖNETİMİ Volkan YANMAZ Y.Kimyager Nisan 2016 İstanbul - REW Bitkisel Yağlar Bitkisel yağlar, zeytin, ayçiçeği, mısır, pamuk, soya, kanola ve aspir gibi yağlı bitki tohumlarından

Detaylı

Korunması Hakkında Yönetmelik. (26 Aralık 2003 tarih ve sayılı Resmi Gazete) BİRİNCİ BÖLÜM

Korunması Hakkında Yönetmelik. (26 Aralık 2003 tarih ve sayılı Resmi Gazete) BİRİNCİ BÖLÜM Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Çalışanların Korunması Hakkında Yönetmelik (26 Aralık 2003 tarih ve 25328 sayılı Resmi Gazete) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam,

Detaylı

Dünya nüfusunun her geçen yıl artması, insanları beslenme, giyinme ve barınma gibi temel ihtiyaçlarını gidermek için değişik yollar aramaya

Dünya nüfusunun her geçen yıl artması, insanları beslenme, giyinme ve barınma gibi temel ihtiyaçlarını gidermek için değişik yollar aramaya Dünya nüfusunun her geçen yıl artması, insanları beslenme, giyinme ve barınma gibi temel ihtiyaçlarını gidermek için değişik yollar aramaya zorlamıştır. Mevcut Dünya topraklarından daha çok verim elde

Detaylı

Yıkanabilir tüm yüzeylerin ve nesnelerin günlük temizliğinde kullanılır.

Yıkanabilir tüm yüzeylerin ve nesnelerin günlük temizliğinde kullanılır. BÖLÜM 1: MADDE/MÜSTAHZAR VE ŞİRKET/İŞ SAHİBİNİN TANITIMI 1.1. Madde/Müstahzarın Tanıtılması Ürün Adı Ürün Özelliği Öncesinde dezenfekte edilen tüm yüzeylerin ve zeminlerin, hastaneler ve bakımevleri gibi

Detaylı

MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU

MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU MALZEME GÜVENLİK BİLGİ FORMU 1. ÜRÜN VE TEDARİKÇİ TANIMLAMA Ürün Adı Üretici : İzocam Ekspande Polistren (EPS) : İzocam Ticaret ve Sanayi A.Ş. 41455 Gebze - Kocaeli TÜRKİYE Telefon Numarası : + 90 262

Detaylı

Çalışma hayatında en çok karşılaşılan soru işyerinden patlama tehlikesi olup olmadığı yönündedir. Bu sorunun cevabı, yapılacak risk

Çalışma hayatında en çok karşılaşılan soru işyerinden patlama tehlikesi olup olmadığı yönündedir. Bu sorunun cevabı, yapılacak risk Çalışma hayatında en çok karşılaşılan soru işyerinden patlama tehlikesi olup olmadığı yönündedir. Bu sorunun cevabı, yapılacak risk değerlendirmesiyle birlikte aşağıdaki sorularla birlikte basitçe değerlendirilebilir.

Detaylı

ATIK BİTKİSEL YAĞLARIN YÖNETİMİNDE YASAL SORUNLAR

ATIK BİTKİSEL YAĞLARIN YÖNETİMİNDE YASAL SORUNLAR ATIK BİTKİSEL YAĞLARIN YÖNETİMİNDE YASAL SORUNLAR Prof. Dr. Bülent KESKİNLER Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü bkeskinler@gyte.edu.tr Nisan 2012 BİTKİSEL ATIK YAĞLARIN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ 19.04.2005 ve

Detaylı

İŞLETMENİN ADI (İŞLETMENİN ADRESİ)

İŞLETMENİN ADI (İŞLETMENİN ADRESİ) İşletme Logosu (varsa) İŞLETMENİN ADI (İŞLETMENİN ADRESİ) FAALİYETİ/FALİYETLERİ İŞ AKIM ŞEMASI/ŞEMALARI VE PROSES ÖZETİ/ÖZETLERİ Hazırlayan (Unvan) Tarih İŞLETMELERİN FAALİYET KONULARI FARKLI OLSA BİLE

Detaylı

(91/155/EEC ve Güvenlik Bilgi Formu Hazırlama Usul ve Esasları Tebliğine ( tarih, RG No:24692 ) göre hazırlanmıştır.

(91/155/EEC ve Güvenlik Bilgi Formu Hazırlama Usul ve Esasları Tebliğine ( tarih, RG No:24692 ) göre hazırlanmıştır. 1. MALZEME VE ÜRETİCİ KURULUŞ HAKKINDA BİLGİLER Malzeme Adı : TEKNOLATEX 500 Malzemenin Kullanım Amacı : Beton Harç Katkısı Üretici Kuruluş : Tekno Yapı Kimyasalları San. Tic. A.Ş. İstanbul Deri OSB. Arıtma

Detaylı

BĠTKĠSEL ATIK YAĞ. Çevre Koruma ve Kontrol Daire BaĢkanlığı Atıklar ġube Müdürlüğü

BĠTKĠSEL ATIK YAĞ. Çevre Koruma ve Kontrol Daire BaĢkanlığı Atıklar ġube Müdürlüğü BĠTKĠSEL ATIK YAĞ Çevre Koruma ve Kontrol Daire BaĢkanlığı Atıklar ġube Müdürlüğü 2011 BĠTKĠSEL ATIK YAĞLAR Bitkisel atık yağlarımızı lavaboya, çöpe ve toprağa dökmeyelim, biriktirelim. Lisanslı toplayıcılara/geri

Detaylı

Çamuru. Türkiye de KAYSERİ ATIKSU ARITMA TESİSİ ARITMA ÇAMURU UYGULAMALARI. ve çevreye uyumlu bir şekilde. lmış. olup çalışmalar devam etmektedir.

Çamuru. Türkiye de KAYSERİ ATIKSU ARITMA TESİSİ ARITMA ÇAMURU UYGULAMALARI. ve çevreye uyumlu bir şekilde. lmış. olup çalışmalar devam etmektedir. TÜRKİYE DE ÇAMUR YÖNETY NETİMİ ve KAYSERİ ATIKSU ARITMA TESİSİ ARITMA ÇAMURU UYGULAMALARI Dr. Özgür ÖZDEMİR KASKİ Genel MüdürlM rlüğü Atıksu Dairesi Başkan kanı, Mart 2011 Türkiye de Atıksu nun işlenmesi

Detaylı

Yönetmelikler. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Çalışanların Korunması Hakkında Yönetmelik

Yönetmelikler. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Çalışanların Korunması Hakkında Yönetmelik Yönetmelikler Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Çalışanların Korunması Hakkında Yönetmelik BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar Amaç Madde 1

Detaylı

GİRİŞ VE EÇİ PROJESİ TANITIM (EÇİ AB MEVZUATI VE ÜLKEMİZDEKİ DURUM) Yrd. Doç. Dr. AHMET AYGÜN /09 /2016 ANKARA

GİRİŞ VE EÇİ PROJESİ TANITIM (EÇİ AB MEVZUATI VE ÜLKEMİZDEKİ DURUM) Yrd. Doç. Dr. AHMET AYGÜN /09 /2016 ANKARA GİRİŞ VE EÇİ PROJESİ TANITIM (EÇİ AB MEVZUATI VE ÜLKEMİZDEKİ DURUM) Yrd. Doç. Dr. AHMET AYGÜN 28-29 /09 /2016 ANKARA Projenin Yürütücü Kuruluşu : T.C. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevre Yönetimi Genel

Detaylı

ATIK PİL VE AKÜMÜLATÖRLERİN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ

ATIK PİL VE AKÜMÜLATÖRLERİN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ ATIK PİL VE AKÜMÜLATÖRLERİN KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ GÖNÜL SU Kimya Mühendisi Tıbbi ve Özel Atıklar Şube Müdürlüğü Sıfır Atık Yönetimi Dairesi Başkanlığı Atık Pil ve Akümülatörlerin Kontrolü Yönetmeliği 31.08.2004

Detaylı

ÜRÜN GÜVENLİK BİLGİ FORMU 91/155/EC

ÜRÜN GÜVENLİK BİLGİ FORMU 91/155/EC 91/155/EC ve ve Müstahzarlara İlişkin Güvenlik Bilgi Formlarının Hazırlanması ve Dağıtılması Hakkında Yönetmelik Yayın tarihi 01/12/2012 1. Ürün ve Firma Tanıtımı Ürün Adı FAGOR DEZ 920 Ürün Tanımı Gıda

Detaylı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ÇEVRECİ ŞEHİRLERE DOĞRU Kadir DEMİRBOLAT İklim Değişikliği Dairesi Başkanı 7 Temmuz 2012, Gaziantep Çevreci Şehircilik; Yaşam kalitesi yüksek, Çevreye duyarlı, Tarihi ve kültürel

Detaylı

Tıbbi Atıkların Sterilizasyonu. Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı Atık Yönetimi Müdürlüğü

Tıbbi Atıkların Sterilizasyonu. Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı Atık Yönetimi Müdürlüğü Tıbbi Atıkların Sterilizasyonu Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı Atık Yönetimi Müdürlüğü İstanbul Aralık, 2016 Atık Yönetiminde Temel İlke Tıbbi, tehlikeli ve evsel atıkların; kaynağında oluşum

Detaylı

KONU BAŞLIĞI Örnek: ENERJİ VERİMLİLİĞİ NELER YAPILACAK? KISA SLOGAN ALTINDA KISA AÇIKLAMA (1 CÜMLE)

KONU BAŞLIĞI Örnek: ENERJİ VERİMLİLİĞİ NELER YAPILACAK? KISA SLOGAN ALTINDA KISA AÇIKLAMA (1 CÜMLE) KONU BAŞLIĞI Örnek: ENERJİ VERİMLİLİĞİ NELER YAPILACAK? KISA SLOGAN ALTINDA KISA AÇIKLAMA (1 CÜMLE) GÖRSEL MALZEME (FOTO, GRAFİK, ŞEKİL, LOGO VB.) GRAFİK VEYA TABLO (STRATEJİK PLANDA VERİLEN HEDEF VE ONLARA

Detaylı

TEBLİĞ. b) 31/12/2004 tarihli ve 25687 sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinin 4 ve 38 inci maddeleri,

TEBLİĞ. b) 31/12/2004 tarihli ve 25687 sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Su Kirliliği Kontrolü Yönetmeliğinin 4 ve 38 inci maddeleri, 14 Aralık 2011 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 28142 Çevre ve Şehircilik Bakanlığından: TEKSTİL SEKTÖRÜNDE ENTEGRE KİRLİLİK ÖNLEME VE KONTROL TEBLİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç ve Kapsam, Hukuki Dayanak ve Tanımlar

Detaylı

TMMOB ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI İZMİR ŞUBESİ PATLAYICI ORTAMLAR MURAT YAPICI. Elektrik Mühendisi EMO İzmir Şube murat.yapici@emo.org.

TMMOB ELEKTRİK MÜHENDİSLERİ ODASI İZMİR ŞUBESİ PATLAYICI ORTAMLAR MURAT YAPICI. Elektrik Mühendisi EMO İzmir Şube murat.yapici@emo.org. TMMOB PATLAYICI ORTAMLAR YÖNETMELİKLER ÜLKEMİZDEKİ UYGULAMALAR MURAT YAPICI Elektrik Mühendisi EMO İzmir Şube murat.yapici@emo.org.tr Rafineriler, Petrokimya, Boya Kozmetik Kozmetik fabrikasında yangın,

Detaylı

Atık Yönetiminde Ulusal Mevzuat ve Avrupa Birliği Uyum Çalışmaları. Betül DOĞRU Şube Müdürü

Atık Yönetiminde Ulusal Mevzuat ve Avrupa Birliği Uyum Çalışmaları. Betül DOĞRU Şube Müdürü Atık Yönetiminde Ulusal Mevzuat ve Avrupa Birliği Uyum Çalışmaları Betül DOĞRU Şube Müdürü Açılış Kriterleri AB Uyum Sürecinin Aşamaları Türkiye nin Komisyona kapsamlı bir strateji sunması. Türkiye nin

Detaylı

ÜRÜN GÜVENLİK BİLGİ FORMU 91 / 155 / EEC, 93 / 112 / EC, 2001 / 58 / EC ye göre

ÜRÜN GÜVENLİK BİLGİ FORMU 91 / 155 / EEC, 93 / 112 / EC, 2001 / 58 / EC ye göre Düzenleme tarihi 01/12/2012 1. Ürün ve Firma Tanıtımı Ürün Adı FAGOR CARP Ürün Tanımı Kuru Köpük Halı Yıkama Maddesi Ürün Kodu GH-011 Üretici/Tedarikçi Bayer Kimya Temizlik Hijyen ve Kozmetik Ürünleri

Detaylı

ÜRÜN GÜVENLİK BİLGİ FORMU 91 / 155 / EEC, 93 / 112 / EC, 2001 / 58 / EC ye göre

ÜRÜN GÜVENLİK BİLGİ FORMU 91 / 155 / EEC, 93 / 112 / EC, 2001 / 58 / EC ye göre Düzenleme tarihi 1/12/2012 1. Ürün ve Firma Tanıtımı Ürün Adı FAGOR DAİLY MAT Ürün Tanımı Otomatlar için Günlük Temizlik ve Bakım Maddesi Ürün Kodu ZH-008 Ürünün Uygulama Alanı Zemin Hijyeni Üretici/Tedarikçi

Detaylı

İşçi sağlığı ve güvenliğine (İSAGÜ) yönelik önlemlerin alınması ve etkin bir şekilde uygulanması, İSAGÜ bilincinin oluşması ile ilgilidir.

İşçi sağlığı ve güvenliğine (İSAGÜ) yönelik önlemlerin alınması ve etkin bir şekilde uygulanması, İSAGÜ bilincinin oluşması ile ilgilidir. 1. GİRİŞ İşçi sağlığı ve güvenliğine (İSAGÜ) yönelik önlemlerin alınması ve etkin bir şekilde uygulanması, İSAGÜ bilincinin oluşması ile ilgilidir. 1 Limanlar, Türkiye ekonomisinin en önemli destek üniteleridir.

Detaylı

Doç. Dr. Cevat Yaman. Gebze Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü

Doç. Dr. Cevat Yaman. Gebze Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Türkiye de Tehlikeli Atıkların Yönetimi ve Mevcut Durumu Doç. Dr. Cevat Yaman Gebze Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Sunum İçeriği 1. Tehlikeli Atıkların Tanımlanması 2. Tehlikeli Atıkların

Detaylı

(91/155/EEC ve Güvenlik Bilgi Formu Hazırlama Usul ve Esasları Tebliğine ( tarih, RG No:24692 ) göre hazırlanmıştır.

(91/155/EEC ve Güvenlik Bilgi Formu Hazırlama Usul ve Esasları Tebliğine ( tarih, RG No:24692 ) göre hazırlanmıştır. 1. MALZEME VE ÜRETİCİ KURULUŞ HAKKINDA BİLGİLER Malzeme Adı : Teknomer 400 2K Malzemenin Kullanım Amacı : Su İzolasyonu 2. BİLEŞİMİ / İÇİNDEKİLER HAKKINDA GENEL BİLGİ Bileşenlerin Genel Tanımı: Toz Bileşen;

Detaylı

ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ POLİTİKA, STRATEJİ VE HEDEFLER

ÇEVRE TEKNOLOJİLERİ POLİTİKA, STRATEJİ VE HEDEFLER Teknoloji Alanı: Su Kaynaklarında Kirliliğinin Önlenmesi ve Kontrolü Hedef 2: Bu bakterilerin ve ortamından alınma tekniklerinin geliştirilmesi Hedef 3: Kontamine bakterinin etkisiz hale getirilme yöntemlerinin

Detaylı

Evlerden Kaynaklanan Tehlikeli Atıklar. Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı Atıklar Şube Müdürlüğü

Evlerden Kaynaklanan Tehlikeli Atıklar. Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı Atıklar Şube Müdürlüğü Evlerden Kaynaklanan Tehlikeli Atıklar Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı Atıklar Şube Müdürlüğü 2011 Evlerden Kaynaklanan Tehlikeli Atıklar Günlük yaşamda kullandığımız ve hayatımızı kolaylaştıran

Detaylı

İŞLETMENİN ADI (İŞLETMENİN ADRESİ)

İŞLETMENİN ADI (İŞLETMENİN ADRESİ) İşletme Logosu (varsa) İŞLETMENİN ADI (İŞLETMENİN ADRESİ)...... FAALİYETİ/FALİYETLERİ İŞ AKIM ŞEMASI/ŞEMALARI VE PROSES ÖZETİ/ÖZETLERİ Hazırlayan (Unvan) Tarih İŞLETMELERİN FAALİYET KONULARI FARKLI OLSA

Detaylı