ÇİN İN KUZEY KUTBU NA YÖNELİK ARTAN İLGİSİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÇİN İN KUZEY KUTBU NA YÖNELİK ARTAN İLGİSİ"

Transkript

1 ÇİN İN KUZEY KUTBU NA YÖNELİK ARTAN İLGİSİ 1. Giriş: Kuzey Kutup bölgesindeki iklim değişikliğinden kaynaklanan gelişmeler, hem sekiz bölge ülkesinin (Rusya Federasyonu-RF, ABD, Kanada, Danimarka ve Norveç, Finlandiya, İzlanda ve İsveç), hem de uluslararası toplumun geneli açısından yeni fırsat ve sınamaları beraberinde getirmektedir. Küresel ısınma sonucunda, önümüzdeki yirmi-otuz yıllık dönemde, Kuzey Kutbu ndaki petrol ve doğal gaz rezervlerinin daha fazla ulaşılabilir hale gelmesi ve deniz ulaşım yollarının kısalmasının, dünyanın jeopolitik ağırlık merkezini Ortadoğu dan Kuzey Kutbu na kaydıracağı yönündeki beklentiler uluslararası alanda giderek yaygınlaşmaktadır. Nitekim, ABD Ulusal İstihbarat Komisyonu tarafından Aralık 2012 de yayımlanan Küresel Eğilimler 2030-Alternatif Dünyalar başlıklı raporda, önümüzdeki dönemde ekonomik gücün doğu ve güneye kayması, değişen iklim koşulları ve kaynaklara yönelik rekabetin artması neticesinde dünyanın coğrafi odağının değişeceği, bu çerçevede Hint Okyanusu, Güney Çin Denizi ve Kuzey Kutbu nun büyük önem arz etmeye başlayacağı vurgulanmaktadır. 1 Bu düşünce ve beklentiler Kuzey Kutup Bölgesi ni her geçen gün artan şekilde, karmaşık siyasi ve ekonomik dinamiklerin parçası ve bölge ülkelerinin olduğu kadar, başta enerji kaynaklarını çeşitlendirme arayışındaki Çin, Japonya, Güney Kore ve Hindistan olmak üzere, bölge dışından ülkelerin de ilgi odağı haline getirmektedir. Bu ülkeler arasında, 2010 yılında dünyanın ikinci büyük ekonomisi haline gelen ve küresel meselelerde daha aktif bir tutum izlemeye başlayan Çin ön plana çıkmaktadır. Çin, halihazırda Kutup bölgesine yönelik bilimsel kapasitesi en yüksek ülkeler arasında yer almakta ve Kutup araştırmalarına yönelik harcamalarını ciddi oranda artırmaktadır. 2 Geçtiğimiz yıl Çin in bölgeye yönelik artan ilgisini göstermesi bakımından önemli gelişmelere sahne olmuştur. Bu çerçevede Çin, aralarında İzlanda, İsveç ve Danimarka nın bulunduğu Kuzey Kutbu ülkeleriyle diplomatik ve ekonomik ilişkilerini daha ileri bir aşamaya taşımış, bu vesileyle Arktik Konsey de 3 sürekli gözlemci üyelik talebini bu ülkeler nezdinde bir kez daha dile getirmiş ve bu talebinin Konsey in 2013 Mayıs ayındaki toplantısında değerlendirileceği taahhüdünü elde etmeyi başarmıştır. Aynı zamanda, Çin in dünyanın en büyük (163 metre uzunluğunda, ton ağırlığında) nükleer güçle çalışmayan, kutup araştırmalarına yönelik buzkıran gemisi Xue Long-Kar Ejderhası, 5 inci kez gerçekleştirdiği Kuzey Kutbu seyahatinde ilk kez Kuzey Denizi Rotası nı (Northern Sea Route-Atlantik Okyanusu ndan Pasifik Okyanusuna varan, Barents Denizi ve Sibirya boyunca devam ederek Rus Uzak Doğusu na ulaşan seyir güzergâhı) kullanmış; ayrıca ikinci araştırma maksatlı buzkıran gemisinin 2014 yılında hizmete alınacağı açıklanmıştır. 1 Global Trends 2030: Alternative Worlds; ABD Ulusal İstihbarat Direktörlüğü Ofisi, (www.dni.gov/files/documents/ GlobalTrends_2030.pdf) Aralık 2012, s China s Arctic Aspirations, Linda Jakobson&Jingchao Peng, SIPRI Policy Paper 34, Kasım 2012, s.1. 3 Arktik Konsey, 1996 yılında, Arktik ülkeleri arasında işbirliğini, koordinasyonu ve etkileşimi geliştirmek üzere kurulmuş olup, Kanada, Danimarka (Grönland ve Faroe Adalarını da temsil etmektedir), ABD, RF, Norveç, Finlandiya, İzlanda ve İsveç den oluşmaktadır. Konsey de bölgenin yerli halklarını temsil eden 6 örgüt sürekli katılımcı statüsünde temsil edilmektedir. Konsey de Fransa, Almanya, Hollanda, Polonya, İspanya ve İngiltere ile 9 hükümetlerarası ve parlamentolararası örgüt daimi gözlemci üye statüsünde bulunmaktadır. Çin, Güney Kore, Japonya, İtalya ve Avrupa Komisyonu Konsey çalışmalarına ad hoc gözlemci statüsünde katılırken, Konsey in 15 Mayıs 2013 tarihinde İsveç te düzenlenen Bakanlar Toplantısı nda Çin, İtalya, Japonya, Güney Kore, Hindistan ve Singapur Konsey e daimi gözlemci üye statüsünde kabul edilmişlerdir. 1/15

2 Çin, Kuzey Kutbu na yönelik faaliyetlerini 2013 yılının ilk yarısında da aynı ivmeyle sürdürmüştür. Bu çerçevede en kayda değer gelişmeyi şüphesiz Çin in Arktik Konsey in 15 Mayıs 2013 tarihinde yapılan Bakanlar Toplantısı nda sürekli gözlemci üyelik statüsünü elde etmiş olması oluşturmaktadır. Bunun yanı sıra, yeni Devlet Başkanı Xi Jinping in ilk yurtdışı gezisini teşkil eden Mart tarihlerindeki RF ziyaretinde, iki ülke arasında, Çin i RF nin en büyük petrol ve doğal gaz alıcısı konumuna getirecek anlaşmaların yanı sıra, Çin Ulusal Petrol Şirketi ne Kuzey Kutbu nda RF ye ait üç offshore alanda, Rus Rosneft şirketiyle birlikte ortak petrol arama lisansı verilmesini öngören bir anlaşmanın da imzalanmış olması dikkati çekmiştir. Söz konusu anlaşmalar enerji çevrelerinde çığır açan adımlar olarak nitelendirilmiş ve küresel enerji haritasının yeniden çizildiği şeklinde yorumlanmıştır Çin in Kuzey Kutbu na Yönelik İlgisinin Arka Planı: Çin in Kuzey Kutbu na yönelik ilgisinin başlıca nedenini, hiç şüphesiz bölgenin sahip olduğu hidrokarbon kaynakları oluşturmaktadır. ABD Jeolojik Araştırma Kurumu nun 2008 yılı tahminlerine göre, dünyadaki keşfedilmemiş doğalgaz kaynaklarının % 30 u (yaklaşık 1,670 trilyon feet küp), petrol kaynaklarının % 13 ü (yaklaşık 90 milyar varil) ve keşfedilmemiş sıvı gaz rezervlerinin % 20 si (44 milyar varil) bu bölgede bulunmaktadır. Toplamda Kuzey Kutbu nun dünyadaki keşfedilmemiş konvansiyonel petrol ve doğal gaz kaynaklarının % 22 sine sahip olduğu tahmin edilmektedir. 5 Bölge aynı zamanda ekonomik açıdan önemli başka minerallere de ev sahipliği yapmaktadır. Bunların arasında krom, bakır, demir, kömür, elmas, altın, kurşun, manganez, nikel, nadir mineraller, gümüş, titanyum, tungsten ve çinko öne çıkmakta olup, özellikle Grönland ın bu mineraller açısından zengin olduğu 6 ve bölgedeki kömür rezervlerinin dünyadaki toplam rezervlerin % 9 una karşılık geldiği 7 belirtilmektedir. Bölge balıkçılık bakımından da geniş imkânlara sahip olup, iklim değişikliğinin balıkları Alaska ve Kuzey Buz Denizi ndeki geleneksel balıkçılık alanlarından, Barents Denizi, Beaufort Denizi ve bölgedeki diğer sulara yönelttiği, dolayısıyla anılan bölgelerin önümüzdeki dönemde yeni büyük balıkçılık alanları olacağı da kaydedilmektedir yılında gayri safi milli hasılası 7,3 trilyon Dolar a ulaşan Çin in, son yıllarda kaydettiği hızlı ekonomik büyüme, bu ülkenin küresel petrol piyasasındaki konumunu değiştirmiştir. Nitekim, 2001 yılında küresel petrol tüketiminin %6 sını gerçekleştiren Çin, 2011 yılında küresel petrol tüketiminin %11 ini gerçekleştirmiştir. 9 Ekonomik kalkınmasının sürekliliği açısından başta petrol olmak üzere enerji kaynaklarına duyduğu büyük ihtiyaç ve bu kaynakların tedarikinin ülkenin iç istikrarı ve milli güvenliği açısından stratejik önem taşıması, Çin in dünyanın hemen her bölgesindeki enerji kaynaklarıyla yakından ilgilenmesi sonucunu doğurmaktadır. Bu itibarla, Çin dış politikasının büyük ölçüde kaynak arayışı ve kaynak güvenliğini sağlamaya endeksli olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır yılında günde 9,76 milyon varil petrol tüketen Çin, 6 milyon varil ham petrol ve 4 Russia Give China Arctic Access as Energy Giants Embrace, 5 US Geological Survey Fact Sheet, Circum-Arctic Resource Appraisal: Estimates of Undiscovered Oil and Gas North of the Arctic Circle, Temmuz China and the Arctic: Objectives and Obstacles, US-China Economic and Security Review Commission Staff Research Report, 13 Nisan 2012, s. 5 7 Arctic Issues and Chinese Stance, Tang Guoqiang, China Institute of International Studies, 4 Mart A.g.e. 9 China Eyes Arctic Access& Resources, USAEE/IAEE Working Paper Series, 5 Eylül /15

3 petrol ürünü ithal etmiş olup, bu rakam petrol tüketiminin % 61 ine karşılık gelmiştir. Çin in petrol tüketiminin 2020 de günde 14,24; 2030 da ise 21,36 milyon varile ulaşması; buna paralel olarak petrol ithalatının da 2020 de günde 11,36; 2030 da ise günde 18,92 milyon varile yükselmesi beklenmektedir. 10 Bu beklentiler çerçevesinde arz kaynaklarını mümkün olduğunca çeşitlendirmeye çalışan Çin, Suudi Arabistan, Angola, İran, Oman, RF, Sudan, Irak, Kuveyt, Kazakistan, Brezilya ve Libya gibi farklı coğrafyalardaki, yakın uzak pek çok ülkeden petrol ithal etmektedir. Kuzey Kutbu da sahip olduğu hidrokarbon rezervleriyle, Çin için cazip bir seçenek teşkil etmektedir. Bölgede toprakları bulunmayan Çin, bölge ülkeleriyle enerji ortaklıkları kurmak suretiyle, bu rezervler üzerinde pay sahibi olmaya çabalamakta; ayrıca bölgedeki mineral kaynaklarıyla da yakından ilgilenmektedir. Çin in bölgeye yönelik ilgisinin arkasındaki başka bir itici unsuru da, Kuzey Kutbu ndaki buzulların erimesi sonucunda, ortaya çıkmakta olan yeni deniz yolları oluşturmaktadır. Halen bölgede buzkıran gemilerinin yardımıyla yılın birkaç ayında kullanılabilen iki ana deniz yolu bulunmaktadır. Bunlar, Kuzey Amerika nın kuzey kıyılarından geçerek Atlantik ile Pasifik i birbirine bağlayan Kuzeybatı Geçidi (Northwest Passage) ile RF kıyılarından geçen Kuzey Denizi Rotası (Northern Sea Route) 11 ya da Kuzeydoğu Geçidi (Northeast Passage) dir. Bunların yanı sıra, Transpolar Deniz Rotası olarak adlandırılan ve 2040 yılında yaz aylarında trafiğe açılması beklenen bir yol daha bulunmaktadır. Kuzey Kutbu deniz yollarını gösteren bir harita aşağıda sunulmaktadır: A.g.e yılında sadece 4 geminin geçtiği bu güzergâhı, 2011 yılında ton yük taşıyan 33 geminin kullandığı hesaplanmakta olup, bu rakamın 2012 yılında 45 gemi ve 1,5 milyon tona ulaştığı tahmin edilmektedir. Norveç Sınıflandırma Enstitüsü 2030 yılında bu rotayı kullanacak gemi sayısının 430 a çıkmasını beklemektedir. Arctic Issues and Chinese Stance, a.g.e. 12 China s Quest for Arctic Access &Resources, Journal of Energy Security, Muhammad Maki, 19 Nisan 2012, 3/15

4 Büyük buz kütlelerinin erimesinin ve Kuzey Kutbu ndaki ana seyir güzergâhlarının büyük ölçüde açılmasının (Kuzey Buz Denizi nin hangi yılın yaz mevsiminde devamlı olarak buzdan arınmış olacağı konusunda 2013 yılından 2060 a kadar uzanan çok farklı tahminlerde bulunulmakta olup, son çalışmalarda belirtilen rotalarda 2010 yılında 30 gün olan buzsuz dönemin yüzyılın ortalarında 120 günden fazla olacağı öngörüsüne yer verilmektedir. 13 ) küresel ticareti ve dünya jeopolitiğini yeniden şekillendirmesi beklenmektedir. Zira, yeni güzergâhların kullanılabilir hale gelmesiyle, Avrupa ya da Kuzey Amerika ile Pasifik teki önemli ticaret merkezleri arasındaki yolculuk mesafesinin bazı yerlerde % 40 a varan oranda kısalacağı, bu durumun da Süveyş ve Panama Kanalları ndaki yoğunluğu önemli oranda azaltacağı tahmin edilmektedir. 14 Bu kapsamda, Kuzey Denizi Rotası nın, halen Malakka Boğazı ve Süveyş Kanalı üzerinden yapılan Şanghay dan Hamburg a yolculuğu 4000 deniz mili 15, benzer şekilde Kuzeybatı Geçidi nin de halen Panama Kanalı ndan yapılan Seattle ile Rotterdam arasındaki yolculuğu 2000 deniz mili azaltacağı 16 tahmin edilmektedir. Anılan yolların açılmasının, nakliye ücretlerini yaklaşık % 20 oranında düşürmesinin yanı sıra, büyüklükleri nedeniyle Panama ve Süveyş Kanalları ndan geçemeyen ve Ümit Burnu ile Boynuz Burnu nu dolaşmak zorunda kalan mega gemilerin seyrini kolaylaştıracağı, ayrıca ticari ve askeri gemilere siyasi açıdan istikrarsız Ortadoğu sularında ve korsanlık faaliyetlerinin yoğun yaşandığı Güney Çin Denizi nde seyretmekten kaçınma imkânı vereceği ileri sürülmektedir. 17 Özellikle korsanlık faaliyetlerinin, geleneksel seyir güzergâhlarının kullanılmasında en ciddi engelleyici faktör olduğuna dikkat çekilerek, Aden Körfezi üzerinden Süveyş Kanalı na doğru seyahat eden gemilere yönelik sigorta maliyetlerinin arası dönemde % 1000 arttığı kaydedilmektedir. 18 Yeni seyir güzergâhları konusunda, RF Devlet Başkanı Putin in Kuzey Denizi Rotası nın Süveyş ve Panama Kanalları na rakip olarak ortaya çıktığı yönündeki sözleri dikkati çekmektedir. 19 Bu çerçevede, mevsimsel kısıtlamaların, çok yaşlı, büyük buz kütlelerinin ve bölgedeki altyapı yetersizliği gibi faktörlerin, en azından öngörülebilir gelecekte Arktik güzergâhların mevcut seyir rotalarını ikame etmesini engelleyeceği, ancak bu güzergâhların artan deniz taşımacılığına yeni ve ilâve bir kapasite sağlayabileceği düşüncesinin yaygın kabul gördüğünü söylemek mümkündür. 20 Yeni güzergâhların kullanılabilir hale gelmesinin, gerek mesafeleri kısaltması, gerekse kaynak tedarik ve ticaret yollarını çeşitlendirmesi suretiyle Çin in gelecekteki ticaret ve deniz taşımacılığını doğrudan etkilemesi beklenmektedir. Dünya Denizcilik Konseyi nin verilerine göre, Çin 2009 ve A.g.e 14 Breaking the Ice Arctic Development and Maritime Transportation, Mart 2007, Konferans Notları, Açış Konuşması, 15 As the Arctic Melts, Asia shudders at the risks but slavers at the opportunities, The Economist Print Edition, 1 Eylül The Economic and Security Implications of Global Warming, Scott G. Borgerson, Foreign Affairs, Mart-Nisan A.g.e. 18 China and the Arctic: Objectives and Obstacles, ag.e Race to the North: China s Arctic Strategy and Its Implications, Shiloh Rainwater, Naval War College Review, İlkbahar 2013, cilt 66, sayı 2, s The Future of the Arctic Shipping, Malte Humpert& Andreas Raspotnik, 11 Ekim 2012,www.thearcticinstitute.org, s. V. 4/15

5 yıllarında küresel planda deniz yoluyla taşınan malların en büyük ihracatçısı ve ikinci en büyük ithalatçısı olmuştur. 21 Dolayısıyla, ülkenin ekonomik gelişimi deniz iletişim hatlarına güvenli erişimine dayanmaktadır. Çin ekonomisi büyük ölçüde Malakka Boğazı na bağımlı durumdadır ve Malakka Boğazı ndan yapılan transit taşımacılılığın % 60 ı Çin e gitmektedir. Ülkenin enerji ithalatının % 78 i Singapur un en güney ucundaki 1,5 deniz mili genişliğindeki Phillips Kanalı ndan geçmektedir. Önceki Devlet Başkanı Jintao, Çin in Malakka Boğazı na olan bağımlılığını stratejik kırılganlık olarak nitelendirerek, bu kırılganlığın aşılmasına yönelik alternatifler bulunması gerektiğini vurgulamıştır. 22 Bu nedenle Arktik yollar gelecekte Çin açısından önemli alternatifler teşkil edecek gibi görünmektedir. Nitekim, Kuzey Denizi Rotası nın Şanghay dan Rotterdam a yapılan yolculuğu Süveyş Kanalı ndan yapılana oranla % 22 oranında azaltacağı; keza Norveç in en kuzeyinden Çin in Lianyungang Limanı na Süveyş Kanalı üzerinden yapılan millik yolculuğu 6500 mile düşüreceği tahmin edilmektedir. 23 Çin in Kuzey Denizi Rotası ndan özellikle daha düşük lojistik ve düzenleyici maliyetler yönüyle yararlanmak isteyeceği sanılmaktadır. Çinli uzmanlar, sadece ticaretin Kuzey Denizi Rotası na çevrilmesiyle yılda 60 ila 120 milyar ABD Doları tutarında bir tasarruf sağlanacağını hesaplamaktadırlar. 24 Çinli akademisyenler 2020 yılında Çin in uluslararası ticaretinin %15 inin Kuzey Denizi Rotası ndan yapılabileceğini düşünmekte; ayrıca bir Çin denizcilik şirketi 2013 yazında bu rotadan ilk ticari seferini gerçekleştirmeyi planlamaktadır. 25 Çin, doğal kaynaklara ve kısalan deniz yollarına erişimin yanı sıra, ekonomik bir süper güç ve BMGK da daimi üye statüsünde bulunan bir ülke olarak da Kuzey Kutbu nun gelecekteki gelişimine ilişkin çerçevenin belirlenmesinde rol sahibi olmayı istemektedir. Çin, bu tutumunu aralarında kendisinin de bulunduğu bölge dışı ülkelerin Kuzey Kutbu nun değişen şartlarından etkilendiği görüşüyle açıklamaktadır. Bu kapsamda, Çinli uzmanların Çin i Arktik e yakın ülke ya da Arktik te pay sahibi ülke olarak tanımlamaları dikkat çekicidir. 26 Kuzey Kutbu askeri stratejiler açısından da, Asya, Avrupa ve Kuzey Amerika yı birbirlerine bağlaması itibariyle dikkat çekici bir öneme sahiptir. Nitekim, II nci Dünya Savaşı nda Kuzey Denizi ndeki bazı suyolları, Müttefiklerce Almanya ya karşı kullanılan önemli stratejik rotalar olmuş ve Müttefiklerin Sovyetler e yönelik yardımlarının büyük bölümü Kuzey Denizi nden taşınmıştır. 27 Bölge, Soğuk Savaş döneminde de ABD ve Sovyetler Birliği açısından jeostratejik ve jeopolitik oyun sahası olarak görülmüştür. 28 Başta ABD ve RF olmak üzere, kıyıdaş ülkelerin Kuzey Kutbu na yönelik askeri ilgisi günümüzde de devam etmektedir. Bu kapsamda ABD, ilk füze savunma sistemini Alaska da konuşlandırmakta ve uzay savunma merkezini Kuzey Kutbu nda kurmakta; RF gelişmiş stratejik nükleer denizaltılarını 21 World Shipping Council, Global Summary of Liner Trade, 22 From Great Wall to Great White North: Explaining China s Politics in the Arctic, Malte Humpert&Andreas Raspotnik, European Geostrategy, 17 Ağustos 2012, s Arctic Issues and China s Stance, a.g.e 24 Race to the North: China s Arctic Strategy and Its Implications, a.g.e, s China Starts Commercial Use of Northern Sea Route, Barents Observer, 14 Mart China s Arctic Aspirations, a.g.e., s Arctic Issues and China s Stance, a.g.e. 28 US Strategic Interets in the Arctic: An Assesment of Current Challenges and New Opportunities for Cooperation, Heather Conley&Jamie Kraut, CSIS, Nisan /15

6 Kuzey Kutbu na konuşlandırmakta 29, bölgede Soğuk Savaş ın sona ermesiyle kapattığı hava üslerini yeniden açmakta, hava ve denizaltı devriye faaliyetlerini yeniden Soğuk Savaş dönemindeki düzeyine çekmekte; Norveç (Kuzey Kutup Dairesi nde sürekli askeri karargâhı bulunan tek ülkedir 30 ) Kanada ve Danimarka gibi diğer kıyıdaş ülkeler de bölgedeki askeri görünürlüklerini ve faaliyetlerini artırmaktadırlar. Öte yandan, Arktik Okyanusu na kıyısı bulunan beş ülkeden dördünün ve İzlanda nın NATO üyesi olması, İttifak ın bölgedeki gelişmeleri yakından takip etmesi sonucunu doğurmaktadır. Zaman zaman NATO yetkililerince yeni ulaşım yollarının ve yürütülecek enerji faaliyetlerinin güvenliğinin İttifak ın bölgede askeri varlık bulundurmasını gerektirebileceği yönünde açıklamalar yapılıyorsa da, 31 NATO nun 2010 Stratejik Konsepti nde ya da 2012 Şikago Zirvesi Bildirgesi nde bu konuyla ilgili bir hususa yer verilmemiştir. 32 Arktik Konseyi üyelerinin Kuzey Kutbu ndaki askeri hareketliliği, Çinli uzmanlarca da yakından takip edilmektedir. Aralarında Çin in Kuzey Kutbu na yönelik akademik araştırmalarının öncülüğünü yapan Li Zhenfu nun da bulunduğu kimi uzmanlar, bölgenin askeri açıdan önemini gündeme getirmekte; keza bazı askeri yetkililer karmaşık egemenlik sorunlarından ötürü bölgede askeri çatışma ihtimalinin bulunduğuna dikkat çekmektedirler. 33 Bu çerçevede Batı daki bazı çevreler, Çin in günün birinde Kuzey Kutbu nda askeri varlık bulundurmasının çok da ihtimal dışı olmadığını düşünmekte ve gelecekte Çin in ekonomik ivmesinin ağırlıklı olarak Kuzey Kutbu ndaki kaynaklara ve Arktik güzergâhlara bağımlı hale gelmesi durumunda, kaynak tedarikinde ortaya çıkabilecek bir kesintinin Çin donanmasının bölgeye gönderilmesiyle sonuçlanabileceğine işaret etmektedirler. 34 Çin Kuzey Kutbu ndaki ısınmanın çevresel sonuçları ve ülke ekonomisi üzerine olabilecek olumsuz etkileri bakımından da bölgeyle ilgilenmektedir. Çin son yıllarda uluslararası toplumun dikkatini Kuzey Kutbu ndaki ısınmanın çevresel etkilerine yöneltmeye çalışmakta, bu meyanda Kuzey Kutbu nun Çin dahil, Kuzey Yarıküre deki hava koşullarının başlıca sorumlusu olduğunu ve Çin deki doğal felaketlerle bağlantısı olabileceğini ileri sürmektedir. 35 Çinli bilim adamları da Kuzey Kutbu ndaki iklim değişikliğinin, ülkenin tarım sektörünü, dolayısıyla gıda güvenliğini nasıl etkileyeceği üzerine yoğunlaşmaktadırlar. Bu kapsamda, Kuzey Kutbu ndaki ısınmanın Çin in kıyı şehirlerinde sel felaketine neden olabileceğinden endişe edilmektedir. Çin in 2012 yılında gerçekleştirdiği beşinci Kutup araştırma gezisindeki bilim ekibinin başında bulunan Ma Deyi, Eylül 2007 de rekor derecede gerçekleşen buzul erimelerinin, 2008 yılının başında güney Çin de dondurucu soğuklara neden olduğunun tespit edildiğini belirtmiştir Arctic Issues and China s Stance, a.g.e. 30 NATO in the Arctic: Challenges and Opportunities,Luke Coffey, Issue Brief 3646, The Heritage Foundation, 22 Haziran Önceki Genel Sekreterlerden Hoop Scheffer in bu konudaki açıklaması için bkn. NATO have to military presence in the Arctic as melting ice leads to scramble for energy reserves, 30 Ocak NATO in the Arctic: Challenges and Opportunities, a.g.e. 33 Race to the North, China s Arctic Strategy and Its Implications, s A.g.e, The Arctic Vector of Chinese Globalization, Vyacheslav Karlusov, Russian International Affairs Council, 21 Mart 2012, 36 China s Arctic Aspirations, a.g.e, s /15

7 3. Çin in Kuzey Kutup Bölgesine Yönelik Stratejisi: - Resmi Tutumu : Her ne kadar Çin in Kuzey Kutbu na yönelik yoğun ilgisi son yıllarda daha görünür hale gelmişse de, bu bölgeye ilişkin meselelerle ilgilenmesi çok daha uzun bir geçmişe sahiptir. Çin resmi olarak Kuzey Kutbu na ilk kez 1925 yılında, Svalbard (Spitsbergen) Anlaşması na taraf olmak suretiyle angaje olmuştur de aralarında ABD, Danimarka, Norveç ve İngiltere nin de bulunduğu 18 ülke arasında imzalanan söz konusu anlaşma, Norveç in Svalbard Takımadaları nda egemenlik yetkisine sahip tek ülke olduğunu kabul etmekle birlikte, anlaşmaya taraf ülkelere balıkçılık, avlanma, madencilik ile ticari ve endüstriyel faaliyetlerde eşit haklardan yararlanma imkânı sağlamaktadır den 1990 lı yıllara dek Kuzey Kutbu nda pek bir varlık sergilemeyen Çin, 1996 yılından itibaren aşağıda ayrıca ele alınan bilimsel alandaki faaliyetleriyle bölgeye yönelik ilgisini ortaya koymuştur. Politikanın dokümanlarla ifade edilmesinin gelenek olduğu Çin de Kuzey Kutbu na yönelik bir siyaset/strateji belgesi henüz yayımlanmamıştır. Bununla birlikte, başta Dışişleri Bakanlığı ve Devlet Okyanus İdaresi yetkilileri olmak üzere, bürokratik çevreler Çin in Kuzey Kutbu na yönelik menfaatleri ve faaliyetleriyle ilgili açıklamalar yapmaktadırlar. Bu açıklamalarda genellikle, bölgenin çevresel, ekonomik ve sosyal açılardan Çin i ve Çin in sürdürülebilir kalkınmasının gidişatını etkilediğine işaret edilerek, Çin Hükümeti nin bu nedenlerle Arktik meselelerle son derece ilgili olduğu vurgulanmakta; bunun yanı sıra, Arktik ülkelerin, bölge dışı ülkelerin de bölgeye erişimini ve bölge kaynaklarından yararlanmasını temin etmeleri ve kendi menfaatleri ile uluslararası toplumun ortak menfaatleri arasında bir denge kurmaları gerektiğinin altı çizilmektedir. 37 Bununla birlikte, zaman zaman bazı açıklama ve yayınlarda Çin in bölgeye bakışına dair daha farklı ifadelere yer verildiği de gözlenmektedir. Bu çerçevede, Tuğamiral Yin Zhuo nun Mart 2010 da dile getirdiği Kuzey Kutbu dünyadaki bütün insanlara aittir; dolayısıyla hiçbir ülkenin bölgede egemenlik hakkı söz konusu değildir. Dünya nüfusunun beşte birini oluşturan Çin, Kuzey Kutbu araştırmalarında öncelikli rol oynayacaktır 38 sözleri; keza Çin Devlet Okyanus İdaresi tarafından 2010 yılında yayımlanan bir çalışmada Kuzey Kutbu, bütün insanlığa miras kalan bir zenginliktir. Kuzey Buz Denizi hiçbir ülkenin arka bahçesi ya da kıyıdaş ülkelerin özel mülkü değildir. Avrupa nın diğer okyanusları gibi, dünyadaki bütün ülkeler, uluslararası hukuk kuralları çerçevesinde, Kuzey Buz Denizi nden yararlanmak konusunda eşit haklara sahiptir şeklinde ifadelere yer verilmesi 39 uluslararası kamuoyunda dikkat çekmiştir. Kimi uzmanlar, Çin de Kuzey Kutbu na yönelik sürdürülen canlı akademik tartışma ortamının, ülkenin resmi bir strateji yayımlama hazırlığı içinde olduğuna delalet edebileceğini düşünmektedirler. Bu uzmanlar, ülkede Çin in Kuzey Kutbu ndaki menfaatleri ve hedeflerine ilişkin yayınların son dönemde dikkat çekici şekilde artmasının ve yayınların büyük bölümünde Çin in bölgeye yönelik pasif politikasını terk ederek, bölgedeki doğal kaynaklardan payını alması gerektiği yönünde 37 Bu konuda Çin Dışişleri Bakan Yardımcısı Hu nun 2009 yılında Norveç te düzenlenen Arktik Forum da yaptığı konuşma önemli bir örnek teşkil etmektedir. Bkn. China and the Arctic: Objectives and Obstacles, a.g.e., s Gordon G. Chang, China s Arctic Play, The Diplomat, 9 Mart China and the Arctic: Objectives and Obstacles, a.g.e, s. 4. 7/15

8 ifadelere yer verilmesinin, Pekin in bölgede aktif bir oyuncu olmak istediğinin göstergesi ve kamuoyunu buna hazırlamanın bir parçası olduğunu düşünmektedirler. 40 Çin in Kuzey Kutbu na yönelik ilgisinin başka bir yansımasını da, Arktik Konsey de sürekli gözlemci üyelik talebinde bulunması teşkil etmektedir. Çin bu talebini, Kuzey Kutbu ndaki iklim değişikliğinin küresel etkilerinin bulunduğu, dolayısıyla bölge dışından ülkelerin de Kuzey Kutbu yla ilgili tartışmalara katılmaları gerektiği düşüncesine dayandırmaktadır yılında Konsey de ad hoc gözlemci statüsü elde eden Çin, iki kez sürekli gözlemci üyelik talebinde bulunmuştur. (Arktik Konsey de ad hoc gözlemci statüsündeki ülkeler Konsey in faaliyetlerine resmen davet edilmeleri durumunda katılırken, sürekli gözlemci statüsündeki ülkeler Konsey in toplantı ve araştırmalarına otomatik olarak katılma hakkına sahiptirler.) Çin in, aralarında AB, Japonya ve Güney Kore nin de bulunduğu tüm sürekli gözlemci üyelik başvurularıyla birlikte, iki kez ertelenen bu talebi, yukarıda da değinildiği gibi, Arktik Konsey in 15 Mayıs 2013 tarihinde düzenlenen Bakanlar Toplantısı nda kabul edilmiştir. - Hukuki Bakışı: Kuzey Kutbu, Arktik Okyanusu na kıyısı bulunan ülkelerin, deniz sınırının belirlenmesi ve kıta sahanlığının sınırlandırılmasına ilişkin görüş ayrılıklarından ve başta Kuzeybatı Geçidi ve Kuzey Denizi Rotası olmak üzere dar suyollarından geçiş şartlarını farklı yorumlamalarından ötürü, hukuki ihtilafların çok yaşandığı bir bölgedir. Çin, bölgedeki egemenlik ihtilaflarında resmi bir tutum almaktan kaçınmakta; Kuzey Kutbu ülkelerinin kendi alanlarında egemenlik hakkına ve bundan kaynaklanan yetkilere sahip olduklarını, kendisinin ise Kuzey Buz Denizi ne kıyısı bulunmadığı için bölgede egemenlik iddiasında bulunamayacağını kabul etmektedir. Kuzey Kutbu na olan ilgisini ve bölgedeki faaliyetlerini ise esas olarak BM Deniz Hukuku Sözleşmesi ne dayandıran Çin, bölge dışı bir ülke olarak Kuzey Kutbu nda bilimsel araştırma ve seyrüsefer haklarının olduğunu savunmakta ve bölge ülkeleri ile bölge dışı ülkelerin öncelikle uluslararası hukuk çerçevesinde birbirlerinin haklarını tanımaları ve bu haklara saygı göstermeleri gerektiğini ileri sürmektedir. 42 Uzmanlar, Çin in Sözleşme nin 136 ncı maddesinde yer alan okyanusların ulusal yetki alanlarının dışında kalan bölgesinin ve bu bölgedeki kaynakların bütün insanlığın ortak mirası olduğu yönündeki ifadelerden hareket ettiğini belirtmektedirler. 43 Kuzey Kutbu ndaki ihtilafların hukuki açıdan incelenmesi başka bir çalışmanın konusu olmakla birlikte, Çin in bölgeye yönelik faaliyetlerinin geleceği bakımından belirtilmesinde yarar görülen husus, BM Deniz Hukuku Sözleşmesi nin ülkelerin kıta sahanlıklarının 200 deniz milinin ötesine genişletilebilmesine imkân tanıdığı, bunun için söz konusu ülkenin Sözleşme yi onaylamasından sonraki 10 yıl içinde hak iddia ettiği noktadaki jeolojik yapının kendi kıyılarıyla aynı özelliklere sahip olduğunu kanıtlaması gerektiğidir. Arktik Okyanusu nda bugüne kadar, beş kıyıdaş ülkeden 40 Bu konuda örnek olarak bkn. China and the Arctic: Objectives and Obstacles, a.g.e, s. 4 ve The Snow Dragon: China s Strategies in the Arctic, Olga Y. Alexeeva& Frederic Lasserre, China Perspectives, No : 2012/3 s From Great Wall to Great White North, a.g.e, s China s Arctic Aspirations, a.g.e, s Race to the North: China s Arctic Strategy and Its Implications, a.g.e, s /15

9 üçü Danimarka, Norveç ve RF- dış kıta sahanlıklarına ilişkin iddialarını BM Kıta Sahanlığını Sınırlandırma Komisyonu na sunmuş olup, Kanada nın da bunun hazırlığı içinde olduğu belirtilmektedir. 44 Kimi uzmanlar, kıyıdaş ülkelerin iddialarının sunulduğu gibi kabul edilmesi durumunda, Arktik deniz yatağının % 88 inin bu ülkelerin münhasır ekonomik bölgeleri çerçevesinde değerlendirileceğini, sadece merkezdeki küçük bir halkanın insanlığın ortak mirası kapsamına alınacağını belirterek, bu durumda Çin in bölge kaynaklarından yararlanma stratejisinin ciddi şekilde zayıflayacağını ileri sürmektedirler. 45 Yine, Çin in bölgeye yönelik en büyük beklentilerinden birini oluşturan yeni seyir güzergâhlarının kullanıma açılması konusu da hukuki ihtilaflardan uzak bir alan olmayıp, RF nin Kuzey Denizi Rotası nın halihazırda ulaşıma müsait durumundaki bölümlerinin kendi iç suları içine girdiğini, Kanada nın da Kuzeybatı Geçidi nin ülkesinin tarihi iç sularını oluşturduğunu ilan etmesi bu ihtilafların yansımalarıdır. 46 Söz konusu bölgelerin iç su ya da uluslararası suyolu olarak kabul edilmeleri, bu bölgelerde uygulanacak hukuki rejimi etkileyeceğinden, Çin özellikle Kuzey Denizi Rotası nın kullanımı konusunda RF yle işbirliği içinde hareket etmekte ve RF nin çok yüksek geçiş ücretleri talep etmemesini, böylelikle kısalan seyir rotaları sayesinde elde edeceği potansiyel gelirin bir bölümünü kaybetmemeyi garanti altına almaya çalışmaktadır. 47 Çin in Kuzey Kutbu ndaki menfaatlerini ilişkilendirdiği bir başka hukuki dayanak da yukarıda sözü edilen Svalbard Anlaşması dır. Çin, bu anlaşmadan yararlanmak suretiyle 2004 yılında Svalbard da ilk araştırma istasyonunu kurmuştur Çin in Bölge Ülkelerine Yönelik Ekonomi Diplomasisi: Çin in Kuzey Kutbu na yönelik stratejisinin önemli bir ayağını da Arktik Konsey in daimi üyeleri olan ülkelerle sürdürdüğü özel ilişkiler oluşturmaktadır. Bunlar arasında İskandinavya ülkeleri ile İzlanda öne çıkmakta olup, Çin bir kısmını stratejik konumlarından (İzlanda gibi), bir kısmını sahip olduğu kaynaklardan (İsveç ile Danimarka-Grönland gibi), bir kısmını da diplomatik güçleri ve araştırma kapasitelerinden (İsveç gibi) ötürü önemli bulduğu bu ülkelerle çeşitli siyasi ve ekonomik ortaklıklar geliştirmektedir. Bu çerçevede, Kuzey Kutbu nda seyrüsefer, doğal kaynak çıkarılması, akademik değişimler ve ortak araştırma alanlarında söz konusu ülkelerle işbirliği anlaşmaları imzalayan Çin, Arktik Konsey deki sürekli gözlemci üyelik talebi konusunda bu ülkelerden destek almayı da başarmıştır. İskandinav ülkeleri ve İzlanda nın son yıllarda Çin e yaklaşmalarının arkasındaki temel etken ise, Euro Bölgesi nin içinde bulunduğu mali kriz ortamında, Çin in giderek artan ekonomik potansiyelinden yararlanmak gibi görünmektedir. Çin in bölgede özellikle ilgilendiği, bölge ülkeleri arasında da Çin e en çok ilgi gösteren ülkelerin başında Danimarka gelmektedir yılında ilişkilerini stratejik ortaklık düzeyine çıkartan iki ülke teknoloji, bilim ve ticaret alanlarında işbirliği yapma hususunda mutabık kalmışlardır. Bununla birlikte Çin, art arda göreve gelen Danimarka nın iki Başbakanı nın Dalai Lama yı resmi konutlarında 44 China s Arctic Aspirations, a.g.e, s A.g.e ve Race to the North: China s Arctic Strategy and Its Implications, a.g.e., s A.g.e, s China and the Arctic: Objectives and Obstacles, a.g.e. s China s Arctic Aspirations, a.g.e, s. 18 9/15

10 kabul etmeleri üzerine, 2009 yılında bu ülkeyle ilişkilerini dondurmuştur. Danimarka, 2010 yılında Çin le ekonomik ilişkilerine öncelik verme yönünde stratejik bir tutum değişikliğine giderek, Parlamento dan tek Çin politikasını destekleyen bir karar çıkartmış ve takip eden süreçte Çin i insan hakları gibi konularda rahatsız edecek adımlardan kaçınmaya başlamıştır. Danimarka, Mayıs 2010 da Çinli yatırımcılar ve girişimcilerden oluşan ilk heyeti kabul etmiştir. Bu ziyaret sırasında taraflar arasında enerji, yeşil ekonomi, tarım ve gıda güvenliği alanlarında 740 milyon ABD Doları tutarında sözleşme ve niyet mektubu imzalanmış; aynı yıl Danimarka nın Çin e ihracatı % 17, Çin den ithalatı ise % 25 oranında artmıştır. 49 İki ülke arasındaki ticari ilişkiler 2011 yılında %18,3 oranında artarak 9,26 milyar ABD Doları na ulaşmıştır. Karşılıklı yatırımlar kapsamında, Çin in özellikle yenilenebilir enerji, deniz taşımacılığı, farmakoloji, tarımsal üretim, gıda emniyeti, atık ve su yönetimi gibi alanlarda Danimarka nın uzmanlığından yararlandığı, Danimarka nın ise elektronik, genetik ve gemicilik sektörlerinde faaliyet gösteren Çinli şirketleri ülkesine çektiği gözlenmektedir. 50 Çin le ilişkilerini geliştirmede, idaresi altında bulunan Grönland ın sahip olduğu nadir mineraller, demir cevheri, uranyum, kurşun, çinko, petrol ve değerli taşlar gibi zengin hidrokarbon, mineral ve maden rezervlerini pazarlık unsuru olarak kullanan Danimarka, böylelikle Çin in Kuzey Kutbu kaynaklarına erişiminin ana kapısını oluşturur hale gelmiştir yılında özel bir Çinli maden şirketi güney Grönland daki metal ve minerallerin araştırılması hakkını elde etmiş, ardından başka bir Çinli şirket de İngiliz Nordik Mining Şirketi yle bölgede ortak maden araştırması projesine yatırım yapmıştır. 51 Halihazırda Çinli şirketlerin bölgedeki en büyük yatırımını İngiliz London Mining şirketiyle birlikte yürüttükleri, 2015 yılından itibaren başkent Nuuk un kuzeydoğusundaki Isua madeninden yılda 15 milyon ton demir cevheri çıkartılması projesi oluşturmaktadır. Keza, 2016 yılından itibaren dünyadaki nadir element talebinin %20 sini ve önemli miktarda uranyum üretmesi beklenen Kvanefjeld madenlerinin de, dünyadaki en büyük nadir mineral üreticisi Inner Mongolia Baotou gibi Çinli şirketlerin ilgi odağı olacağı tahmin edilmektedir. 52 Çin in ülkenin gelecekteki kalkınmasında önemli rol oynayacağını düşünen Grönland, bu ülkeye Arktik Konsey de sürekli gözlemci üye statüsü verilmesini desteklemiştir. 53 Çin in önceki Devlet Başkanı Hu nun Haziran 2012 de Danimarka ya gerçekleştirdiği resmi ziyaret, Çin den Devlet Başkanı düzeyinde Danimarka ya ve Nordik ülkelerine yapılan ilk ziyaret olması itibariyle büyük dikkat çekmiştir. Ziyaret kapsamında iş çevrelerinin büyük ilgi gösterdiği Danimarka-Çin İş ve Ticaret Forumu düzenlenmiş ve Danimarka şirketleriyle Çinli şirketler arasında yaklaşık 2,5 milyar Euro luk 14 ticari anlaşma imzalanmıştır. Ayrıca Danimarka nın yenilenebilir enerji alanında faaliyet gösteren en büyük firmalarından Vestas ın rüzgâr tribünü üreten Varde deki fabrikasının Çin in Titan firmasına satışı gerçekleşmiştir. Hu nun ziyaretinden kısa bir süre sonra, Danimarka Başbakanı Schmidt in Eylül 2012 de Çin e gerçekleştirdiği ziyaret ikili ilişkilerin kazandığı ivmeyi teyit etmiştir. Danimarka nın Çin le ilişkilere verdiği önemin sembolik bir göstergesini de bu ülkenin en büyük dış temsilciğinin Pekin de bulunması ve bu temsilciliğin Vaşington dakinin iki katı 49 China s New Strategic Target: Arctic Minerals, The Wall Street Journal, 18 Ocak China-Denmark Strategic Partnership Moves Forward on Fast Track, Xinhua, 15 Eylül China s Arctic Aspirations, a.g.e, s The Snow Dragon: China s Strategies In the Arctic, a.g.e, s From Great Wall to Great White North, a.g.e, 8. 10/15

11 büyüklükte olması teşkil etmektedir. 54 Çin in Kuzey Kutbu nda doğal ve meşru ekonomik ve bilimsel çıkarları olduğunu düşünen Danimarka, Çin in Arktik Konsey de sürekli gözlemci statüsüne destek vermiştir. 55 Çin, 2008 mali krizinden en çok etkilenen ülkelerin başında gelen İzlanda yı da Kuzey Kutbu na erişimi açısından stratejik önemde görmüş ve bu ülkeye yüklü miktarda mali yardım ve yatırımda bulunmuştur. İzlanda Çin in mali yardımına büyük önem vermiş; dönemin İzlanda Başbakanı son altı yılda Çin e beş kez ziyaret gerçekleştirmiş; ABD, İngiltere, Almanya, Fransa, İtalya ve İspanya dan gelen heyetlerin toplamından çok daha fazla Çinli heyeti ülkesine kabul etmiş ve Çin le temaslarında ülkesini Kuzey Kutbu na ulaşımda potansiyel aktarma merkezi-transhipment center olarak lanse etmiştir. 56 Geçtiğimiz on yılda Çin bu ülkeyle ekonomik ilişkilerini sürekli olarak artırmış, Çin in ikinci büyük petrol ve gaz şirketi China Petroleum Chemical Cooperation ülkedeki jeotermal kaynakları ve jeotermal teknolojiyi ortaklaşa geliştirmek üzere İzlanda yla anlaşmaya varmış 57 ve iki ülke arasında serbest ticaret anlaşması görüşmeleri başlamıştır. 58 Dönemin Başbakanı Wen Jiabao nun, beraberinde 11 Bakan ve Bakan Yardımcısı yla Nisan 2012 de İzlanda ya gerçekleştirdiği ziyaret, Çin den 41 yıl sonra Başbakan düzeyinde İzlanda ya yapılan ilk ziyaret olmuştur. Ziyaret sırasında imzalanan 6 anlaşma ve bildirgenin ikisi doğrudan Kuzey Kutbu na ilişkindir. İmzalanan Çerçeve Anlaşma yla iki ülkenin Kuzey Kutbu na ilişkin meselelerde birlikte hareket etmeleri; Anlayış Muhtırası yla da denizcilik, kutup bilimi ve teknoloji alanlarında işbirliği yapmaları öngörülmüştür. 59 Ziyaretin başlıca gündem maddelerinden birini de jeotermal enerji teşkil etmiş olup,bu kapsamda İzlandalı Orka Enerji Şirketi Çin in Sinopec Grubu yla Çin de konut ısıtmasında ve elektrik üretiminde jeotermal enerjinin geliştirilmesi konusunda anlaşma imzalamıştır. 60 İki ülkenin, Çin in İzlanda da bir Kuzey Kutbu araştırma merkezi kurması konusunda da görüşmeler yürüttüğü bildirilmektedir. 61 Takip eden dönemde, Çin in Kar Ejderhası isimli buzkıran gemisi ekibinin gerçekleştirdiği Kuzey Kutbu seferinde uğradığı İzlanda da, bizzat Devlet Başkanı nca karşılanıp, Devlet Başkanlığı ikametgâhında ağırlanması da İzlanda nın Çin le ilişkilere verdiği önemi göstermesi itibariyle dikkat çekmiştir. 62 Çin in İzlanda ya verdiği önemi göstermesi kapsamında dikkat çeken diğer bir husus ise, bu ülkenin Reykjavik deki 250 milyon Dolarlık yeni büyükelçilik binasının başkentteki en büyük dış temsilcilik olması ve 500 kişinin çalışabileceği bir kapasiteye sahip bulunmasıdır. 63 Reykjavik deki en büyük misyona sahip Avrupalı ülke olan Fransız Büyükelçiliği nde 20 den az kişinin; ABD nin 54 China s New Strategic Target: Arctic Minerals, a.g.e. 55 Race to the North: China s Arctic Strategy and Its Implications, a.g.e, s The Snow Dragon: China s Strategies in the Arctic, a.g.e., s. 63.; Iceland For Sale-Chinese Tycoon Seeeks to Purchase 300 km² of Wilderness, Malte Humpert, The Arctic Institute, 2 Eylül Iceland For Sale-Chinese Tycoon Seeks to Purchase 300 km² of Wilderness, a.g.e. 58 China s Wen in Iceland, eyes on Arctic riches, 20 Nisan China Strengthens Arctic Cooperation with Iceland, BarentsObserver, 24 Nisan China s Wen in Iceland, eyes on Arctic riches, a.g.e. 61 Polar Stakes: China s Polar Activities As a Benchmark For Intentions, Anne-Marie Brady, China Brief, 20 Temmuz 2012, Cilt XII, Sayı 14, s China Knocks on Iceland s Door, Einar Benediktsson&Thomas R. Pickering, The New York Times, 12 Mart China pours cash into melting in bid to win influence, The Guardian, 18 Mart /15

12 Reykjavik Büyükelçiliği nde ise 70 civarında personelin çalıştığı göz önüne alındığında 64, Çin in nüfuslu İzlanda da bu denli büyük bir diplomatik varlık sürdürebilecek potansiyelinin bulunması, bu ülkeye stratejik bakışının göstergesi olarak yorumlanmaktadır. Öte yandan, taraflar arasında müzakereleri 6 yıldır sürdürülen Serbest Ticaret Anlaşması 15 Mayıs 2013 tarihinde Pekin de imzalanmış olup, 65 İzlanda böylece, Çin le Serbest Ticaret Anlaşması imzalayan ilk Avrupa ülkesi olmuştur. Kuzey Kutbu nda önemli konuma sahip diğer bir ülke olan Norveç e gelince, 2010 yılında Nobel Barış Ödülü nün Çinli muhalif Lui Xiaobo ya verilmesinden önce, Çin ile Norveç arasındaki diplomatik ve ticari ilişkiler hızlı şekilde gelişmiştir yılında iki ülke arasında Arktik meselelere ilişkin resmi ikili diyalog mekanizması kurulmuş ve iklim değişikliği, Kuzey Kutbu politikaları, kutup araştırmaları, enerji kaynakları ve seyrüsefer güzergâhları gibi konular bu format çerçevesinde ele alınmıştır. Diyalog mekanizmasının 2009 yılındaki ilk toplantısında iklim değişikliği ve kutup araştırmaları ortak menfaatlerin en güçlü olduğu alanlar olarak tanımlanmıştır. 66 O dönemde Çin in Arktik Konsey deki mevcudiyetine olumlu bakan Norveç ten, Çin in ilişkileri dondurması ve çeşitli yumuşak yaptırımlar uygulamaya başlamasının ardından zaman zaman aksi yönde beyanlar gelmişse de, son olarak Norveç Dışişleri Bakanı Çin in Konsey de sürekli gözlemci üyeliğine güçlü destek verdiklerini açıklamıştır. 67 Çin, diğer bölge ülkeleriyle de Kuzey Kutbu na yönelik işbirliğini geliştirmeye çalışmaktadır. Bu çerçevede, Kuzey Kutbu nun çok kapsamlı ve farklı parametreler üzerine oturan Çin-ABD ilişkilerinde, 2010 yılından itibaren ikili Stratejik ve Ekonomik Diyalog kapsamında fazlaca önem verilmeyen bir konu olarak ele alınmasına karşın 68, Çin in RF ve Kanada yla Kuzey Kutbu meselelerinde dikkat çekici seviyede ilişkiler tesis ettiği gözlenmektedir. Kuzey Kutbu nda enerji ve seyrüsefer alanlarında işbirliğinin geliştirilmesi, Çin in RF yle ilişkilerinin önemli bir boyutunu oluşturmaktadır. RF, Kuzey Buz Denizi ne olan devasa büyüklükteki kıyı şeridiyle, hem kuzeyden doğuya Arktik geçişini (Kuzey Denizi Rotası) kontrol etmekte, hem de bölgedeki enerji kaynaklarının büyük bölümünün kendi münhasır ekonomik bölgesinde bulunması avantajından yararlanmaktadır. Bölgede kısa vadede büyük çaplı doğal kaynak üretimine başlama planları yapan RF, Çin e bu alandaki en muhtemel yatırım ortağı olarak bakmaktadır. RF yle enerji alanındaki işbirliğinin geliştirilmesi Çin in başlıca öncelikleri arasında bulunmakta; Çin böyle bir işbirliğinin kendisine hem hidrokarbon kaynakları, hem de seyir güzergâhları açısından Kuzey Kutbu na erişim imkânı sağlayacağını düşünmektedir. Bugüne kadar ortaya çıkan gelişmeler, Çin in bu düşüncelerinin gerçekleşmesi ihtimalini kuvvetlendirmektedir. Nitekim RF, 2009 da Çin i, Kuzey Kutbu nun kendi egemenliğindeki offshore alanlarda hidrokarbon çıkartılması ve işletilmesi projelerine davet etmiş, Ağustos 2010 da ilk Rus petrolü Kuzey Denizi Rotası nı kullanarak Çin e ulaşmış, bunu Kasım 2010 da Çin Ulusal Petrol Şirketi ile Rus denizcilik şirketi Sovcomflot arasında imzalanan ve Kuzey Denizi Rotası nın ortaklaşa 64 China and the Northern Rivarly, International Herald Tribune Rendezvous, 5 Ekim /nr/ China Prepares For An Ice-Free Arctic, a.g.e, s China pours cash into melting Arctic in bid to win influence, a.g.e. 68 China s Arctic Aspirations, a.g.e, s /15

13 kullanımına ilişkin prosedürleri belirleyen uzun dönemli bir anlaşma takip etmiş, ardından 2011 yılında RF ve Norveç te çıkartılan büyük miktarda demir cevheri ile RF nin Beyaz Denizi ndeki limanı Vitino dan yüklenen metan ve petrol Kuzey Denizi Rotası ndan Çin e taşınmıştır. Ocak 2011 de Çin Ulusal Petrol Şirketi ile Rus Rosneft Petrol Şirketi arasında Kuzey Kutbu ndaki mineral rezervlerinin ortaklaşa araştırılmasına ilişkin bir memorandum imzalanmış 69 ; 2012 yılında ise Yakutistan gibi RF nin Kuzey Kutbu ndaki bölgeleriyle işbirliği anlaşmaları imzalayan Çin, bu çerçevede Verkhoyansk bölgesindeki Ziryanka kömür madeniyle Şanghay arasında Kuzey Denizi Rotası ndan geçen bir ticaret koridorunun açılmasını finanse etmeye başlamıştır. Bu yeni koridorun kısa sürede yılda ton kömürü Çin e ulaştırması beklenmekte olup, bu Çin in toplam kömür tüketimi içinde fazla bir değer ifade etmiyorsa da, iki ülkenin enerji işbirliğine uzun vadeli yaklaşımlarına ışık tutması bakımından önem taşımaktadır. 70 Çin in yeni Devlet Başkanı Xi Jinping, Mart 2013 te ilk yurt dışı ziyaretini RF ye gerçekleştirmiştir. Jinping in ziyaretine iki ülke arasındaki enerji projeleri damgasını vurmuştur. Bu çerçevede, Rus Rosneft Şirketi nin Çin Kalkınma Bankası ndan alacağı 2 milyar Dolarlık kredi karşılığında, Çin e 25 yıl süreyle petrol tedarik etmesine ilişkin bir anlaşma imzalanmış, böylelikle yıllık 15 milyon ton olan petrol arzının 31 milyon tona çıkarılması öngörülmüştür. İki ülke, RF den Çin e doğal gaz arzının 60 milyar metreküpe çıkarılmasını öngören, 30 yıllık doğal gaz ticareti konusunda da prensipte anlaşmaya varmıştır. Ziyaret marjında, Çin in Kuzey Kutbu ndaki hidrokarbon kaynaklarına erişimini güvence altına alacak yeni bir adım daha atılarak, Çin Ulusal Petrol Şirketi nin RF nin Kuzey Kutbu ndaki üç offshore alanında Rosneft le birlikte ortak arama çalışmaları yapması hususunda mutabakata varılmıştır. Bu, daha evvel Statoil, Exxon Mobil ve Eni gibi şirketlerle sondaj çalışmalarının finansmanı anlaşmaları yapan RF nin Asyalı bir şirketle yaptığı ilk anlaşma olmuştur. 71 Kanada da, Kuzeybatı Geçidi nin yönetimini elinde bulundurmasının yanı sıra, Nisan 2013 ten itibaren iki seneliğine Arktik Konsey in dönem başkanlığını üstlenmesi itibariyle de Çin açısından özel önem taşımaktadır. Çin, halihazırda Kanada nın ikinci büyük ticari ortağı ve 2011 yılındaki 20 milyar Doları aşan düzeyiyle yedinci büyük doğrudan dış yatırım tedarikçisi konumundadır. Geçtiğimiz son iki yılda Çin in Sinopec ve Ulusal Offshore Petrol Şirketi gibi devlet şirketleri Kanada nın enerji sektörüne 16 milyar Dolar dan fazla yatırım yapmışlardır. Kanada da çıkartılan minerallere yönelik talebin % 50 si Çin den kaynaklanmakta olup, bu durumun Çin in Kanada nın en büyük ticari ortağı ve Kuzey Kutbu ndaki topraklarında en büyük yabancı yatırımcı olma potansiyelinin göstergesi olduğu belirtilmektedir. 72 Nitekim, Şubat 2012 de Çin in en büyük petrol ve gaz üretim ve dağıtım şirketi PetroChina, Kanada da Royal Dutch Shell e ait Groundbirch deki kaya gazı sahasının % 20 sini satın almış olup, bu satış Çin e Kuzey Kutbu ndaki hidrokarbon kaynaklarına erişim anlamında önemli bir imkân daha sağlamıştır The Arctic Vector of Chinese Globalization, a.g.e 70 The Snow Dragon: China s Strategies in the Arctic, a.g.e, s Russia Give China Arctic Access as Energy Giants Embrace, a.g.e. 72 Race to the North: China s Arctic Strategy and Its Implications, a.g.e, s China s Arctic Powerplay, a.g.e. 13/15

14 Kanada Başbakanı S. Harper ın Şubat 2012 de Çin e gerçekleştirdiği resmi ziyaret uluslararası kamuoyunda dikkat çekmiştir. Yorumlarda Harper ın ziyaretinin, Obama Yönetimi nin Ocak 2012 de TransKanada Keystone XL Boru Hattı Projesi ni reddetmesinin hemen ardından gerçekleşmiş olmasına işaret edilerek, ziyaretin Kanada nın enerji pazarlarını ve ticaret ortaklarını çeşitlendirme stratejisi çerçevesinde gerçekleştiği kaydedilmektedir. 74 Çin in ise, Kanada Başbakanı nın ziyaretine, ikili ekonomik ilişkileri geliştirmenin yanı sıra, Arktik Konsey de sürekli gözlemci üyelik statüsü arayışında bir fırsat olarak baktığı belirtilmiştir. 75 Ziyaretten sonraki dönemde Çin in Kanada daki enerji yatırımlarının hız kazandığı gözlenmiştir. Bu bağlamda, önce Aralık 2012 de Çin in enerji devlerinden PetroChina, Kanada nın en büyük doğal gaz üreticisi Encana yla 2,18 milyar Dolarlık bir anlaşma yaparak Alberta eyaletindeki doğal gaz projesinde % 49,9 oranında hisse satın almış; ardından 2013 yılı başında Çin Ulusal Denizaşırı Petrol Şirketi CNOOC, Kanada nın 12 inci büyük petrol şirketi Nexen i satın alarak, Çinli şirketlerin bugüne kadar yurtdışında yaptıkları en büyük alımı (15 milyar 100 milyon Dolar) gerçekleştirmiştir Bilimsel Faaliyetleri : Kutup araştırmaları konusunda en güçlü ülkelerden biri olan ve Antarktika ile ilgilenmeye çok daha uzun yıllar önce başlayan Çin in Kuzey Kutbu na yönelik bilimsel ilgisi ilk kez 1995 yılında, bir grup Çinli bilim adamının bölgeye gerçekleştirdikleri ilk seyahatten sonra başlamıştır yılında Uluslararası Kuzey Kutbu Bilim Komitesi ne katılarak bölgeye yönelik ilgisini ortaya koyan Çin, yılları arasında Kar Ejderhası isimli buzkıran gemisiyle beş geniş kapsamlı Kuzey Kutbu araştırma seferi düzenlemiştir. Çin, 2004 yılında Norveç in Svalbard Takımadası ndaki Ny-Alesun da sürekli araştırma merkezini kurmuş, 2005 yılında Arktik Bilim Zirvesi Haftası na ev sahipliği yapmış; yılları arasında da Uluslararası Kutup Yılı Programı na katılmıştır. Çin de Kutuplar a yönelik araştırmalar yapan araştırma kurumlarının ve akademisyenlerin temel görevinin, karar alıcıların Kutup konularını anlamalarına yardımcı olmak ve siyaset önerisinde bulunmak olduğu belirtilmektedir. 77 Bu çerçevede Çin in Kuzey Kutbu yla ilgilenen başlıca bilimsel kuruluşları şunlardır: * Çin Kutup Araştırmaları Enstitüsü: 120 den fazla kişinin çalıştığı bu enstitü, Çin Kuzey Kutbu ve Antarktika İdaresi nin yönetiminde olup, ülkenin Kutup seferlerinden sorumludur yılında enstitü bünyesinde Kuzey Kutbu Stratejik Araştırma Bölümü tesis edilmiş olup, bu bölüm sosyal bilimler çerçevesinde Kuzey Kutbu na yönelik araştırmalar yapmak isteyen Çinli akademik kuruluşlara ve bireylere finansman sağlamakta ve bu çalışmaların genel planlamasını ve koordinasyonunu yürütmektedir. Çin Kutup Araştırma Enstitüsü, Çinli karar alıcılar ile akademik dünya arasındaki bağlantıyı oluşturmaktadır. * Şanghay Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü: Ülkenin uluslararası ilişkiler alanındaki en itibarlı kuruluşlarının arasında yer alan bu enstitüde, halihazırda Kuzey Kutbu nda küresel yönetim, 74 7 Big Topics for Harper s China Trip, CBC News, 4 Şubat 2012.; Harper s Strategic Partner China Yields Investment Deal, CBC News, 8 Şubat China Hints It Wants Access to Arctic Resources, The Huffington Post, 2 Şubat Çin En Büyük Yurtdışı Alımını Enerjide Yaptı, CRI online, 1 Mart China s Arctic Aspirations, a.g.e, s. 4 14/15

15 Kuzey Kutbu nda Çin-Nordik işbirliği ve RF nin Kuzey Kutbu stratejileri üzerine hükümet destekli projeler yürütmektedir. * Çin Denizcilik Meseleleri Enstitüsü: Devlet Okyanus İdaresi bünyesinde yer alan bu enstitü, Çin in denizcilik politikası, deniz hukukuna ilişkin konular ile ülkenin bu alandaki menfaatleri üzerine araştırmalar yapan çekirdek kuruluştur. * Çin Bilimler Akademisi: Devlet hiyerarşisinde bakanlık düzeyinde kabul edilen bu kuruluş, ülkenin doğa bilimleri, teknoloji bilimleri ve ileri teknolojiye dayalı inovasyon alanlarındaki temel araştırma birimidir. Bu akademi bünyesinde kurulan çeşitli enstitüler Kuzey Kutbu ndaki çevre ve iklim değişiklikleri hakkındaki bilimsel çalışmaları yürütmektedir. Çin de Hükümet, üniversiteler bünyesindeki (özellikle Dalian Denizcilik Üniversitesi, Çin Okyanus Üniversitesi gibi) Kuzey Kutbu araştırma merkezlerini de finanse etmekte; bu merkezlerdeki araştırmacılar da sadece araştırma yapmak ve yayınlamakla kalmamakta, aynı zamanda bazen gizli gizlilik derecesi de bulunan, politika önerileri de üretmektedirler. Yine üniversitelerde görev yapmakta olan kimi siyaset bilimciler de Kuzey Kutbu jeopolitiği üzerine hükümet destekli projeler yürütmektedirler. 78 Halihazırda Çin, Antarktika ve Kuzey Kutbu na yönelik yıllık seferleri için 15 milyon Dolar harcamakta, Kuzey Kutbu ndaki üssün maliyeti ile Çin Kutup Araştırmaları Enstitüsü ve Devlet Okyanus İdaresi bünyesindeki Kuzey Kutbu ve Antarktika İdaresi nin masrafları, Pekin in Kutuplar alanındaki harcamalarını 60 milyon Dolar a yükseltmektedir. Bu Çin açısından çok büyük bir rakam değilse de, Çin son beş yıldır kutup malzeme ve donanımlarına büyük harcamalar yapmak suretiyle, bölgenin ABD gibi yerleşik güçlerine fark atmaktadır. 79 Çin in arası dönemi kapsayan Beş Yıllık Kalkınma Planı, deniz ekonomisinin teşvik edilmesini, entegre deniz araştırmaları ve haritacılığın güçlendirilmesini ve kutup ve okyanus araştırmalarının etkin şekilde gerçekleştirilmesini öngörmektedir. 80 Söz konusu planda 2015 ten önce üç Kuzey Kutbu seferi düzenleyeceğini ilan eden Çin, bu çerçevede öncelikle 2014 yılında 198 milyon Dolarlık, 8000 tonluk yeni araştırma maksatlı buzkıran gemisini hizmete almayı, böylelikle daha sık kutup keşif ve araştırma gezileri düzenlemeyi planlamaktadır. Çin, ikinci buzkıran gemisinin de devreye girmesiyle birlikte ABD ve Kanada nın sahip olduğundan daha büyük ve daha nitelikli bir buzkıran gemisi kapasitesine kavuşacaktır. Çin aynı zamanda, Arktik güzergâhlarda seyrüsefere uygun dökme yük taşıyan gemiler ve tankerler ile Kuzey Kutbu nun zor hava koşullarına dayanıklı uçaklar inşa etmekte, derin su sondaj kabiliyetini geliştirmekte 81, Şanghay da yeni bir kutup yerleşkesi kurmakta ve kutup alanında çalışmalar yapan bilim adamlarının sayısını 200 den 1000 e çıkartmaya hazırlanmaktadır. 82 Çin ayrıca, yukarıda da belirtildiği gibi, İzlanda yla yürüttüğü müzakerelerin olumlu sonuçlanması halinde ikinci Kuzey Kutbu araştırma merkezini bu ülkede açacaktır. 78 A.g.e, s Polar Stakes: China s Polar Activities as Benchmark for Intentions, a.g.e,.s From Great Wall to Great White North, a.g.e.,s Race to the North: China s Arctic Strategy and Its Implications, a.g.e, s Polar Stakes: China s Polar Activities as Benchmark for Intentions, a.g.e, s /15

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL

Title of Presentation. Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL Title of Presentation Hazar Havzası nda Enerji Mücadelesi Dr. Azime TELLİ 2015 ISTANBUL İçindekiler 1- Yeni Büyük Oyun 2- Coğrafyanın Mahkumları 3- Hazar ın Statüsü Sorunu 4- Boru Hatları Rekabeti 5- Hazar

Detaylı

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU 4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU Yeni Dönem Türkiye - AB Perspektifi Transatlantik Ticaret ve Yatırım Ortaklığı: Fırsatlar ve Riskler ( 21-22 Kasım 2013, İstanbul ) SONUÇ DEKLARASYONU ( GEÇİCİ ) 1-4. Türkiye

Detaylı

KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI

KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI DÜNYA KRUVAZİYER PAZARI NEREYE GİDİYOR? Hazırlayan: Mine Güneş Kruvaziyer destinasyonlar içerisinde, son yıllara kadar

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Rusya Federasyonu na ihracat yapan 623 firma

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 09 Nisan 2014 Çarşamba Dünyada Enerji Görünümü Dünyada, artan gelir ve nüfus artışına paralel olarak birincil enerji talebindeki yükseliş hız kazanmaktadır. Nüfus artışının özellikle OECD Dışı ülkelerden

Detaylı

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013 Başkent Pekin Yönetim Şekli Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 Nüfus 1,35 milyar GSYH 8,2 trilyon $ Kişi Başına Milli Gelir 9.300 $ Resmi

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2013 HAZİRAN İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2013 HAZİRAN İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2013 HAZİRAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ Temmuz 2013 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2013 HAZİRAN İHRACAT PERFORMANSI

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi HALI SEKTÖRÜ 2014 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ EKİİM 2014 1 2014 YILI EYLÜL AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı

Detaylı

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1

TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 STRATEJİK VİZYON BELGESİ ( TASLAK ) TÜRKİYE - ARJANTİN YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - Arjantin İlişkileri: Fırsatlar ve Riskler ( 2014 Buenos Aires - İstanbul ) Türkiye; 75 milyonluk

Detaylı

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri ÜLKE Dünya Seramik Kaplama Malzemeleri Üretiminde İlk 1 Ülke 29 21 211 212 212 Dünya /212 Üretiminden Aldığı Pay Değişim (%) (%) 1 ÇİN

Detaylı

DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Temel Bilgiler G20 Nedir? G-20 (Group of 20) platformunun kuruluş amacı küresel ekonomik istikrarın sağlanması ve teşvik edilmesi için gayri resmi bir görüş alışverişi

Detaylı

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE Türkiye önümüzdeki yıllarda artan oranda enerji ihtiyacı daha da hissedecektir. Çünkü,ekonomik kriz dönemleri

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Cezayir e ihracat yapan 234 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

Yakın n Gelecekte Enerji

Yakın n Gelecekte Enerji Yakın n Gelecekte Enerji Doç.Dr.Mustafa TIRIS Enerji Enstitüsü Müdürü Akademik Forum 15 Ocak 2005 Kalyon Otel, İstanbul 1 Doç.Dr.Mustafa TIRIS 1965 Yılı nda İzmir de doğdu. 1987 Yılı nda İTÜ den Petrol

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

2004 yılında 929 milyon Dolar olan değerli maden ve mücevherat ihracatımız, %62 artışla 2008 yılı sonunda 1.5 milyar Dolara ulaşmıştır.

2004 yılında 929 milyon Dolar olan değerli maden ve mücevherat ihracatımız, %62 artışla 2008 yılı sonunda 1.5 milyar Dolara ulaşmıştır. AFRİKA ÜLKELERİNDE MÜCEVHER SEKTÖRÜ İstikrarlı ve sürekli gelişimiyle büyümeye devam eden Türk Mücevherat Sektörü, son yıllarda gösterdiği ivmeyle altın ve mücevher sektörünün dünya genelinde önde gelen

Detaylı

ENERJİ GÜVENLİĞİ ÇALIŞTAYI Türkiye Nükleer Güç Programı 2030

ENERJİ GÜVENLİĞİ ÇALIŞTAYI Türkiye Nükleer Güç Programı 2030 VİZYON BELGESİ(TASLAK) ENERJİ GÜVENLİĞİ ÇALIŞTAYI Türkiye Nükleer Güç Programı 2030 (03-05 Aralık 2015, İstanbul) BÖLÜM 1 Nükleer Güç Programı (NGP) Geliştirilmesinde Önemli Ulusal Politika Adımları Temel

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

HALI SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI

HALI SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI 2015 HALI SEKTÖRÜ Şubat Ayı İhracat Bilgi Notu Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği 03/2015 Page 1 HALI SEKTÖRÜ 2015 ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI Ülkemizin halı ihracatı 2014 yılını %

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM 2013 yılının ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 oranında büyüyen ABD ekonomisi üçüncü çeyrekte yüzde 3,6 oranında büyümüştür. ABD de 6 Aralık 2013 te

Detaylı

3 1 0 2 20 BUĞDAY RAPORU

3 1 0 2 20 BUĞDAY RAPORU 0 1 Dünya buğday üretimi, üretim devlerinden biri olan ABD nin yaklaşık 4 milyon tonluk üretim azalmasına rağmen bu sene ekili alanların ve verimin artmasıyla paralel olarak Ağustos ayı verilerine göre

Detaylı

Japonya LNG Pazarı İçin Küresel Stratejiler

Japonya LNG Pazarı İçin Küresel Stratejiler Japonya LNG Pazarı İçin Küresel Stratejiler Dursun YILDIZ topraksuenerji-japonya dünyada en büyük LNG ithal eden ülke. 2009 yılında 89 milyar m 3 LNG ithal etti.2035 yılında bu miktarın 112 milyar m 3

Detaylı

Birleşmiş Milletler Asya ve Pasifik Ekonomik ve Sosyal Komisyonu (UNESCAP)

Birleşmiş Milletler Asya ve Pasifik Ekonomik ve Sosyal Komisyonu (UNESCAP) Birleşmiş Milletler Asya ve Pasifik Ekonomik ve Sosyal Komisyonu (UNESCAP) Kurtuluş Aykan* Küresel mali krizin ortaya çıkardığı en önemli gerçek, ekonomik sorunların bundan böyle artık tek tek ülkelerin

Detaylı

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI RAPOR: TÜRKİYE NİN LOJİSTİK GÖRÜNÜMÜ Giriş: Malumları olduğu üzere, bir ülkenin kalkınması için üretimin olması ve bu üretimin hedefe ulaşması bir zorunluluktur. Lojistik, ilk olarak coğrafyanın bir ürünüdür,

Detaylı

Technology. and. Machine

Technology. and. Machine Technology and Machine Cezayir Teknoloji İthal Etmek İSTİYOR Kuzey Afrika nın en geniş yüzölçümüne, 35 milyona yakın nüfusa ve büyük petrol ve doğal gaz rezervlerine sahip olan Cezayir, ekonomik veriler

Detaylı

RAKAMLARLA DÜNYA, TÜRKİYE VE İZMİR KRUVAZİYER TURİZMİ

RAKAMLARLA DÜNYA, TÜRKİYE VE İZMİR KRUVAZİYER TURİZMİ DÜNYA KRUVAZİYER PAZARI NEREYE GİDİYOR? Hazırlayan: Mine Güneş / İzmir Ticaret Odası Kruvaziyer Sorumlusu Uzman RAKAMLARLA DÜNYA, VE İZMİR KRUVAZİYER TURİZMİ Kruvaziyer destinasyonlar içerisinde, Büyüme

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi

Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi Basın Bülteni 26 Haziran 2013 YASED, UNCTAD 2013 Dünya Yatırım Raporu nu açıkladı Türkiye, 2012 yılında dünyada uluslararası doğrudan yatırım liginde iki basamak yükseldi 2012 yılında dünyada yüzde 18

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü PAZARA GİRİŞ KOORDİNASYON YAPISI VE HEDEF ÜLKELER

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü PAZARA GİRİŞ KOORDİNASYON YAPISI VE HEDEF ÜLKELER T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü PAZARA GİRİŞ KOORDİNASYON YAPISI VE HEDEF ÜLKELER 4 Haziran 2012 SUNUŞ GÜNDEMİ Pazara Giriş Koordinasyon Yapısı Yeni Yaklaşım Pazara Giriş Komitesi Ülke Masaları

Detaylı

GTİP 7323 Demir veya çelikten sofra, mutfak veya diğer ev işlerinde kullanılan eşya ve aksamı, yün, sünger, eldiven vb.

GTİP 7323 Demir veya çelikten sofra, mutfak veya diğer ev işlerinde kullanılan eşya ve aksamı, yün, sünger, eldiven vb. GTİP 7323 Demir veya çelikten sofra, mutfak veya diğer ev işlerinde kullanılan eşya ve aksamı, yün, sünger, eldiven vb. Temmuz 2013 1 Genel kod bilgisi: XV ADİ METALLER VE ADİ METALLERDEN EŞYA 73 Demir

Detaylı

TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2015 YILI ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI. Genel ve Sanayi İhracatında Tekstil ve Hammaddeleri Sektörünün Payı

TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2015 YILI ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI. Genel ve Sanayi İhracatında Tekstil ve Hammaddeleri Sektörünün Payı Mart 2015 Tekstil ve Hammaddeleri Sektörü 2015 Yılı Şubat Ayı İhracat Bilgi Notu Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği 03/2015 TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2015 YILI ŞUBAT AYI İHRACAT

Detaylı

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI Genel Değerlendirme Haziran 2014 2012 yılı dünya seramik sağlık gereçleri ihracat rakamlarına bakıldığında, 2011 yılı rakamlarına nazaran daha az dalgalanma gösterdiği

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVUSTURYA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 B.Ö. AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Avusturya Cumhuriyeti Yönetim Şekli

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101]

5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] 5.1. Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri [2011/101] KARAR ADI NO E 2011/101 Ulusal Yenilik Sistemi 2023 Yılı Hedefleri ĠLGĠLĠ DĠĞER KARARLA R T...... 2005/201 Ulusal Bilim ve Teknoloji Sisteminin

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 22 Ocak 2015 Dünyada Enerji Görünümü Gelir ve nüfus artışına paralel olarak dünyada birincil enerji talebi hız kazanmaktadır. Özellikle OECD dışı ülkelerdeki artan nüfusun yanı sıra, bu ülkelerde kentleşme

Detaylı

İÇİNDEKİLER (*) 1- Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Uzun Vadeli Kredi Borcu (2002-2015 Eylül)

İÇİNDEKİLER (*) 1- Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Uzun Vadeli Kredi Borcu (2002-2015 Eylül) İÇİNDEKİLER (*) 1- Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Uzun Vadeli Kredi Borcu (2002-2015 Eylül) 2- Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Uzun Vadeli Kredi Borcunun Borçluya Göre Alacaklı Dağılımı (2002-2015

Detaylı

Çin i Gösteriyor. Kasım ayında Pekin de gerçekleştirilen. Altay ATLI

Çin i Gösteriyor. Kasım ayında Pekin de gerçekleştirilen. Altay ATLI KAPAK DOSYASI Rusya nın Enerji İbresi Çin i Gösteriyor Altay ATLI Kasım ayında Pekin de gerçekleştirilen Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi üye ülkeler arasında imzalanan çok sayıda ikili anlaşmaya

Detaylı

11-16 ŞUBAT DEMİR CEVHERİ PİYASA FİYATLARI

11-16 ŞUBAT DEMİR CEVHERİ PİYASA FİYATLARI 11-16 ŞUBAT DEMİR CEVHERİ PİYASA FİYATLARI MADEN DERECE MENŞEİ CFR(USD/MT) DEMİR %65 TÜRKİYE 152-154 DEMİR %60/59 TÜRKİYE 131-133 DEMİR %55/54 TÜRKİYE 112-114 11-16 ŞUBAT CEVHERİ PİYASA FİYATLARI MADEN

Detaylı

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Avrupa kıtasından Amerika kıtasına, Orta Doğu Ülkelerinden Afrika ülkelerine kadar geniş yelpazeyi kapsayan 200 ülkeye ihracat gerçekleştiren

Detaylı

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Temmuz 2014 1 Milyar $ I. Cam Sektörü Hakkında 80 yıllık bir geçmişe sahip olan Türk Cam Sanayii, bugün camın ana gruplarını oluşturan düzcam (işlenmiş camlar dahil),

Detaylı

ZEYTİNYAĞI SEKTÖR RAPORU-2013

ZEYTİNYAĞI SEKTÖR RAPORU-2013 Türkiye de Üretim Zeytin ağacında periyodisiteden dolayı zeytin üretimi yıllara göre inişli çıkışlı bir grafik izlemekte ve üretime bağlı olarak bir yıl düşük (yok yılı) bir yıl yüksek (var yılı) ürün

Detaylı

SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ

SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ Türkiye milli katılım organizasyonunun, T.C. Ekonomi Bakanlığı'na izin başvurusu yapılmış olup, Türkel

Detaylı

ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI NIN 2012 DÜNYA ENERJİ GÖRÜNÜMÜ RAPORU

ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI NIN 2012 DÜNYA ENERJİ GÖRÜNÜMÜ RAPORU ULUSLARARASI ENERJİ AJANSI NIN 2012 DÜNYA ENERJİ GÖRÜNÜMÜ RAPORU Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) bünyesinde faaliyet gösteren ve merkezi Paris te bulunan Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) nın

Detaylı

DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015

DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015 DÜNYA DA BU HAFTA 14 18 ARALIK 2015 AVRUPA'DA İNŞAAT ÜRETİMİ EKİMDE ARTTI Euro Bölgesinde inşaat üretimi yıllık yüzde 1,1 artış kaydetti Euro Bölgesinde inşaat üretimi ekim ayında aylık bazda yüzde 0,5,

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi

Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi Yenilebilir Enerji Kaynağı Olarak Rüzgar Enerjisi İbrahim M. Yağlı* Enerji üretiminde Rüzgar Enerjisinin Üstünlükleri Rüzgar enerjisinin, diğer enerji üretim alanlarına göre, önemli üstünlükleri bulunmaktadır:

Detaylı

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır.

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır. 1992 yılına gelindiğinde çevresel endişelerin sürmekte olduğu ve daha geniş kapsamlı bir çalışma gereği ortaya çıkmıştır. En önemli tespit; Çevreye rağmen kalkınmanın sağlanamayacağı, kalkınmanın ihmal

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Dünya Enerji Görünümü 2012 Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Genel Durum Küresel enerji sisteminin temelleri değişiyor Bazı ülkelerde petrol ve doğalgaz üretimi

Detaylı

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU Akışkan gücü, basınçlı akışkanların, ister sıvı ister gaz halinde olsun, enerjilerinden faydalanarak elde edilen güçtür. Sıvı veya gaz, yada somut olarak su veya hava, ancak

Detaylı

BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER

BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER BMİDÇS -COP16 SONRASI DEĞERLENDİRMELER AYŞE YASEMİN ÖRÜCÜ ODTÜ Mezunları Derneği Ankara, 2011 Tespitler Kopenhag-Cancun: İD BM kapsamında çözülebilecek bir konu mu? Kopenhag maliyeti: 1 trilyon $;belirsizlik

Detaylı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı

PAGEV - PAGDER. Dünya Toplam PP İthalatı 1 DÜNYA ve TÜRKİYE POLİPROPİLEN ( PP ) DIŞ TİCARET ANALİZİ Barbaros Demirci ( Genel Müdür ) Neslihan Ergün ( Teknik Uzman Kimya Müh. ) PAGEV - PAGDER DÜNYA TOPLAM PP İTHALATI : Dünya toplam PP ithalatı

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ Yükseköğretim Sisteminin Uluslararasılaşması Çerçevesinde Türk Üniversitelerinin Uluslararası Öğrenciler İçin Çekim Merkezi Haline Getirilmesi Araştırma Projesi KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI

Detaylı

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı,

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı, Türkiye nin İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı nın Geliştirilmesi Projesi nin Açılış Toplantısında Ulrika Richardson-Golinski a.i. Tarafından Yapılan Açılış Konuşması 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği

Detaylı

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ 2014 OCAK SEKTÖREL YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri sektörü, ekonomiye döviz girdisi, yurt dışında istihdam imkanları, teknoloji transferi ve lojistikten ihracata

Detaylı

TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris)

TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris) TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris) Dr. A. Alev BURÇAK Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Sunu Planı OECD Hakkında

Detaylı

TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi. Uluslar arası İlişkiler Bölümü

TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi. Uluslar arası İlişkiler Bölümü TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Uluslar arası İlişkiler Bölümü Avrasya da Ekonomik İşbirliği İmkanları: Riskler ve Fırsatların Konsolidasyonu Mustafa Aydın Ankara, 30 Mayıs 2006 Avrasya Ekonomik

Detaylı

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER

21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER 21. YÜZYILDA TEMEL RİSKLER KÜRESEL EKONOMİYİ ROTASINDAN ÇIKARABİLECEK 10 BÜYÜK TEHLİKE DÜNYA EKONOMİSİ VE ABD EKONOMİSİNDE OLASI MAKRO DENGESİZLİKLER (BÜTÇE VE CARİ İ LEMLER AÇIĞI) (TWIN TOWERS) İSTİKRARSIZ

Detaylı

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi POLİTİKANOTU Mart2011 N201126 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Ayşegül Dinççağ 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Büyüme Rakamları Üzerine

Detaylı

Serbest ticaret satrancı

Serbest ticaret satrancı Serbest ticaret satrancı Türkiye nin sadece AB nin Serbest Ticaret Anlaşması (STA) imzaladığı ülkelerle anlaşma yapabilmesi Türk dış ticaretini olumsuz etkiliyor. AB ile STA yapan bazı ülkeler Türkiye

Detaylı

2. GENEL BİLGİLER TABLOSU (2012)

2. GENEL BİLGİLER TABLOSU (2012) T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI 2013 A. MISIR GENEL BİLGİLERİ 1. HARİTA ve BAYRAK 2. GENEL BİLGİLER TABLOSU (2012) Nüfusu : 85 milyon Yüzölçümü : 1.001.450 km 2 Dil : Arapça Din : Sünni Müslüman %90, Kıpti %9,

Detaylı

TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ

TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ 2013 ARALIK EKONOMİ TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ Erdem ALPTEKİN Giriş İzmir, 8.500 yıllık tarihsel geçmişe sahip, birçok medeniyetin birlikte hoşgörüyle yaşadığı, oldukça zengin

Detaylı

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr ANKARA KALKINMA AJANSI www.ankaraka.org.tr TÜRKİYE'NİN En Genç Kalkınma Ajansı Ankara Kalkınma Ajansı bölge içi gelişmişlik farklarını azaltmak, bölgenin rekabet gücünü artırmak ve gelişimini hızlandırmak

Detaylı

ÜÇÜNCÜ TÜRK KENEŞİ İŞ FORUMU. (24 Ekim 2014, Nahçıvan) TÜRK KENEŞİ GENEL SEKRETERİ RAMİL HASANOV UN İŞ ADAMLARINA HİTABI

ÜÇÜNCÜ TÜRK KENEŞİ İŞ FORUMU. (24 Ekim 2014, Nahçıvan) TÜRK KENEŞİ GENEL SEKRETERİ RAMİL HASANOV UN İŞ ADAMLARINA HİTABI ÜÇÜNCÜ TÜRK KENEŞİ İŞ FORUMU (24 Ekim 2014, Nahçıvan) TÜRK KENEŞİ GENEL SEKRETERİ RAMİL HASANOV UN İŞ ADAMLARINA HİTABI Sayın Âli Meclis Başkanı, Sayın Bakan, Sayın Oda Başkanları, Değerli İş Adamları,

Detaylı

İSTANBUL TİCARET ODASI EKOMOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR ŞUBESİ

İSTANBUL TİCARET ODASI EKOMOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI EKOMOMİK VE SOSYAL ARAŞTIRMALAR ŞUBESİ K A N A D A ÜLKE RAPORU Güncelleme Tarihi: 15 Eylül 2008 Ülke No: 404 Şaban Oruç -45 I- GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Kanada Yönetim Şekli : Parlamenter

Detaylı

GIDA İŞLEME MAKİNELERİ

GIDA İŞLEME MAKİNELERİ GIDA İŞLEME MAKİNELERİ 1. SEKTÖRÜN TANIMI VE SINIFLANDIRILMASI 8417.20 Ekmek, pasta, bisküvi fırınları (elektriksiz) 8419.31 Tarım ürünleri için kurutucular 8419.89 Pastörize, kondanse etme vb. işler için

Detaylı

SIRA SAYISI: 698 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ

SIRA SAYISI: 698 TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ YASAMA DÖNEMİ YASAMA YILI 24 5 SIRA SAYISI: 698 Antarktika Andlaşması Çevre Koruma Protokolüne Katılmamızın Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Tasarısı ve Dışişleri Komisyonu Raporu

Detaylı

ALTIN, KIYMETLİ MADEN VE MÜCEVHERAT SEKTÖRÜ

ALTIN, KIYMETLİ MADEN VE MÜCEVHERAT SEKTÖRÜ ALTIN, KIYMETLİ MADEN VE MÜCEVHERAT SEKTÖRÜ T.C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI RİSK YÖNETİMİ VE KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ EKONOMİK ANALİZ VE DEĞERLENDİRME DAİRESİ 31.12.2013 ANKARA 1 GİRİŞ TANIM Bu bölümde

Detaylı

OECD TARIMSAL POLİTİKALAR VE PİYASALAR ÇALIŞMA GRUBU 31.07.2013

OECD TARIMSAL POLİTİKALAR VE PİYASALAR ÇALIŞMA GRUBU 31.07.2013 OECD TARIMSAL POLİTİKALAR VE PİYASALAR ÇALIŞMA GRUBU 31.07.2013 İÇERİK OECD Hakkında Genel Bilgi OECD Çalışma Şekli OECD Teşkilat Yapısı OECD Ticaret ve Tarım Direktörlüğü OECD ve Tarım 2 OECD HAKKINDA

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi EKİM YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı

BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015

BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Bulgaristan a ihracat yapan 585 firma bulunmaktadır. 31.12.2013

Detaylı

2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım?

2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım? tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı 2011'de enerji güvenliği meselesine nasıl bakalım? 13. Enerji Arenası İstanbul, 8 Eylül 2011 Sayfa 2 Kısaca TEPAV Üç temel disiplinde araştırma kapasitesi

Detaylı

TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1

TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 ( TASLAK STRATEJİK VİZYON BELGESİ ) TÜRKİYE - İTALYA YUVARLAK MASA TOPLANTISI - 1 Yeni Dönem Türkiye - İtalya İlişkileri: Fırsatlar ve Güçlükler ( 2014 ) Türkiye; 75 milyonluk nüfusu, gelişerek büyüyen

Detaylı

Brezilya Plastik Ambalaj Sanayi Araştırması

Brezilya Plastik Ambalaj Sanayi Araştırması Brezilya Plastik Ambalaj Sanayi Araştırması Brezilya Nüfus açısından, 205 milyon kişi ile dünyanın 5 nci büyük ülkesi olan Brezilya, son dönemde sağlanan ekonomik büyüme ve refah düzeyinin artması ile

Detaylı

TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI. Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü

TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI. Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü 1 Ülkeler Niçin Dış Ticaret Yapar? Dış Ticaret Politikası Ödemeler Bilançosunun, cari işlemler hesabında ihracat

Detaylı

ALMANYA ÜLKE RAPORU 23.03.2015

ALMANYA ÜLKE RAPORU 23.03.2015 ALMANYA ÜLKE RAPORU 23.03.2015 ALMANYA ÜLKE RAPORU 23.03.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Almanya ya ihracat yapan 1.073 firma bulunmaktadır. 31.12.2014 tarihi

Detaylı

Ayakkabı Sektör Profili

Ayakkabı Sektör Profili Ayakkabı Sektör Profili Elif UĞUR Ayakkabı, çok eski çağlarda insanların zorlu coğrafya ve iklim koşullarında ayaklarını muhafaza etmek ve zarar görmelerini engellemek amacıyla kullanılırken günümüzde

Detaylı

GÜMÜŞHANE TİCARET VE SANAYİ ODASI

GÜMÜŞHANE TİCARET VE SANAYİ ODASI (2015) GÜMÜŞHANE TİCARET VE SANAYİ ODASI İRAN ANLAŞMASININ TÜRKİYE ÜZERİNE POTANSİYEL ETKİLERİ İRAN ANLAŞMASININ TÜRKİYE ÜZERİNE POTANSİYEL ETKİLERİ İran ın nükleer programı üzerine dünya güçleri diye

Detaylı

DIġ TĠCARETTE LOJĠSTĠK. Şubat 2013

DIġ TĠCARETTE LOJĠSTĠK. Şubat 2013 DIġ TĠCARETTE LOJĠSTĠK Şubat 2013 Sunum Planı Dış Ticarette Lojistiğin Önemi Türkiye Değerlendirmesi Ekonomi Bakanlığı Vizyonu & Çalışmaları 2 DıĢ Ticarette Lojistiğin Önemi 3 LOJĠSTĠK Nedir? Lojistik,

Detaylı

ALTIN MÜCEVHERAT. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

ALTIN MÜCEVHERAT. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi ALTIN MÜCEVHERAT Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi ALTIN MÜCEVHERAT Türk altın mücevherat üretim geleneği çok eskilere dayanmaktadır.

Detaylı

DÜNYA ÇİMENTO ÜRETİMİ VE TÜKETİMİNE İLİŞKİN BAZI GÖSTERGELER

DÜNYA ÇİMENTO ÜRETİMİ VE TÜKETİMİNE İLİŞKİN BAZI GÖSTERGELER DÜNYA ÇİMENTO ÜRETİMİ VE TÜKETİMİNE İLİŞKİN BAZI GÖSTERGELER MAYIS 211 İÇİNDEKİLER Sayfa No 1 Dünya Çimento Üretimi 2 2 Dünya Çimento Tüketimi 3 3 Uluslararası Çimento Ticareti 5 3.1 Dünya Çimento İhracatı

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008 UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2008 24 Eylül 2008 İstanbul 1 DÜNYA YATIRIM RAPORU Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü UNCTAD ın uluslararası yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

ANA METAL VE METAL ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ

ANA METAL VE METAL ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ ANA MEAL VE MEAL ÜRÜNLERİ SEKÖRÜ.C. GÜMRÜK VE İCARE BAKANLIĞI RİSK YÖNEİMİ VE KONROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ EKONOMİK ANALİZ VE DEĞERLENDİRME DAİRESİ 31.12.2013 ANKARA 1 GİRİŞ 24 Ana metal sanayii Bu bölüm elektro

Detaylı

ÇİN ÜLKE RAPORU 15.12.2014

ÇİN ÜLKE RAPORU 15.12.2014 ÇİN ÜLKE RAPORU 15.12.2014 ÇİN ÜLKE RAPORU 17.12.2014 YÖNETİCİ ÖZETİ BTSO Dış Ticaret Müdürlüğü nün kayıtlarına göre, Bursa dan Çin e ihracat yapan 86 firma bulunmaktadır. 31.12.2013 tarihi itibariyle

Detaylı

ANTARKTİKA TÜRK ARAŞTIRMA İSTASYONU NUN YERİ VE TÜRK KUTUP ARAŞTIRMA GEMİSİ: (Seyir Rotaları, Personel Yapısı, Gemi Kapasitesi)

ANTARKTİKA TÜRK ARAŞTIRMA İSTASYONU NUN YERİ VE TÜRK KUTUP ARAŞTIRMA GEMİSİ: (Seyir Rotaları, Personel Yapısı, Gemi Kapasitesi) ANTARKTİKA TÜRK ARAŞTIRMA İSTASYONU NUN YERİ VE TÜRK KUTUP ARAŞTIRMA GEMİSİ: (Seyir Rotaları, Personel Yapısı, Gemi Kapasitesi) Yük. Müh. Hamdi Sena Nomak* İstanbul Teknik Üniversitesi, Denizcilik Fakültesi

Detaylı

Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015

Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015 Enerji Ülkeleri.Rusya En Zengin..! 26 Ocak 2015 Dünyanın Enerji Kaynakları Konusunda En Zengin Ülkeleri A1 Capital Yorumu Coğrafya ve tarih kitaplarında ülkemiz için jeopolitik öneme sahip kilit ve kritik

Detaylı

T.C. ZİRAAT BANKASI A.Ş. DÜNYA TÜRK GİRİŞİMCİLER KURULTAYI 10-11 NİSAN 2009 Boğazdan Körfeze Fırsatlar 1 SUNUM PLANI KÖRFEZ BÖLGE PROFİLİ KÖRFEZ ÜLKELERİ İLE İLİŞKİLER SONUÇ VE ÖNERİLER 2 Bölge Profili

Detaylı

Enerji Verimliliği Forum ve Fuarına Enervis Çıkartma Yaptı

Enerji Verimliliği Forum ve Fuarına Enervis Çıkartma Yaptı ENERJİ GÜNDEMİ SAYI 12 OCAK 2015 02 Yeşil Sanayi Zirvesi ne Enervis in Enerji Verimliliği Projesi Damga Vurdu 03 Enerji Verimliliği Forum ve Fuarına Enervis Çıkartma Yaptı 04 Almanya da Güneş Elektriği

Detaylı

TÜRKĐYE NĐN ENERJĐ ARZ POLĐTĐKALARI

TÜRKĐYE NĐN ENERJĐ ARZ POLĐTĐKALARI TÜRKĐYE NĐN ENERJĐ ARZ POLĐTĐKALARI Selahattin HAKMAN TÜSĐAD Enerji Çalışma Grubu Üyesi Sabancı Holding Enerji Grup Başkanı Enerji Arz ve Talebi 6000 (Mtoe) 5000 4000 3000 2000 1000 0 1980 2000 2006 2015

Detaylı

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2011 2. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER

DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2011 2. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER DIŞ TİCARET BEKLENTİ ANKETİ 2011 2. ÇEYREĞİNE İLİŞKİN BEKLENTİLER 18 Nisan 2011 DIŞ TİCARET MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR VE DEĞERLENDİRME GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ "Öncü Göstergeler" Erken Uyarı Mekanizmaları

Detaylı