OSMANLI DEVLETİ NİN DIŞ BORÇLARI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "OSMANLI DEVLETİ NİN DIŞ BORÇLARI"

Transkript

1 i T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ TARİH ANABİLİM DALI GENEL TÜRK TARİHİ BİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZİ OSMANLI DEVLETİ NİN DIŞŞ BORÇLARI MURAT ÇANDIR TEZ DANIŞMANI DOÇ.DR. İBRAHİM SEZGİN EDİRNEE 2010

2 i ÖNSÖZ Türkiye Cumhuriyetinin kuruluşundan sonra 1950 lere kadar ödemek zorunda kaldığı Osmanlı Devleti nin dış borçları, Batı ülkelerinin ekonomik hegomanyasının ne boyutta olduğunu gösteren ilginç bir örnektir. Borç verdikleri zaman borcun tahsili Osmanlı Devleti gelirlerine de el konulmuştur. Osmanlı Devleti borçları ödeyebilmek için yeni borçlar almak zorunda kalmış ve bu borç meselesi kısır bir döngüye dönmüştür. Çalışmamda öncelikli olarak Osmanlı Devleti nin dış borç sürecini ele almaya çalıştım. Bu çalışma esnasında dış borcun nedenlerinden ziyade alınan borçların nerelerden ve nasıl alındığı ile ilgilendim. Borçlanma sürecinde yapılan haksız uygulamalar ve Osmanlı Devleti nin acemiliği yüzünden düşülen sıkıntılı durumu anlamaya ve anlatmaya özen gösterdim. Osmanlı Devleti gibi dünyanın yönetimini yaklaşık 600 yıl elinde bulunduran bir devin ekonomi yönetiminde içine düştüğü sıkıntıların devletin siyasi yapısını nasıl olumsuz yönde etkilediğini aktarmaya çaba sarf ettim. İktisadi bağımsızlığın elden gitmesi halinde sonuçlarının ne boyutta olacağını aktarmak istedim. Bu yıkım 600 yıl dünya siyasetine yön vermiş devrin en güçlü Devletlerinden birini yani Osmanlı Devleti ni deyim yerindeyse namerde muhtaç etmiştir. Ulu Önder Mustafa Kemal ATATÜRK ün de belirttiği üzere Askeri zaferler Ekonomik zaferlerle taçlanmak zorundadır. Bu sebepledir ki Osmanlı Devletinin son zamanlarındaki sıkıntı Genç Türkiye Cumhuriyeti tarafından yaşanmasın diye ekonomik kalkınmaya öncelik verilmiş I.İzmir İktisat Kongresinde alınan kararlar Cumhuriyet Döneminin yol haritasını teşkil etmiştir.özellikle dışa bağımlılığı ortadan kaldırmak için Bankacılık ve sanayi alanlarında yeni oluşumlar meydana getirilerek özel teşebbüsün yolu açılmıştır.iii.selim döneminde gündeme gelen ve II.Mahmut un Devlet politikası haline getirdiği yerli malı teşviki gündeme alınmış ve okullarda gençleri bilinçlendirmek için özel çaba sarf edilmiştir.unutulmamalıdır ki yerli üretim ülkenin can damarı konumundadır.

3 ii Günümüz dünyasında Globalleşmeden bahsedildiği bir ortamda yerli üretimi ayakta tutabilmenin ne kadar zor olduğu ortaya çıkmıştır. Osmanlı Devleti aynı sıkıntılı süreci Balta Limanı ile yaşamaya başlamıştır. Günümüz Türkiye si de AB ile imza ettiği gümrük birliği anlaşması ile ekonomiyi dışa bağımlı hale getirmek durumunda kalmıştır. Duyun-ı Umumiye nin yerini IMF denen örgüt almıştır. Çalışmamın özünü, üretimi ve gümrük gelirleri elinden alınan bir devin nasıl çökertildiği fikri oluşturmuştur. Günümüz ekonomi yönetiminin bir nebze olsa da çalışmamı dikkate alması en büyük dileğim olacaktır. Tez çalışmasını yaparken her türlü sıkıntıyı aşmam konusunda desteklerini esirgemeyen; Sayın Edebiyat Fakültesi Dekanı Prof.Dr. İlker ALP e özellikle teşekkürü borç bilirim. Destekleriyle çalışma şevkimi olumlu yönde arttıran Sayın Tarih Bölüm Başkanı Doç.Dr. İbrahim SEZGİN e, metni okuyup değerlendirmelerde bulunan Doç.Dr. Kemalettin KUZUCU ya müteşekkirim. Ayrıca eğitim hayatıma yön veren ve neyazık ki Yüksek Lisans mezuniyetini göremeden Hakk a yürüyen Kıymetli babam Bünyamin ÇANDIR a ve sabrından dolayı eşim Filiz ÇANDIR ile oğlum İlteber Gökalp ÇANDIR a teşekkürü bir borç bilirim. Murat ÇANDIR Haziran, 2010

4 iii Tezin Adı: Osmanlı Devleti nin Dış Borçları Hazırlayan: Murat ÇANDIR ÖZET Yapılan bu çalışma, Osmanlı Devleti nin başvurduğu ve devamında mali iflasa sürüklenerek Duyun-ı Umumiye rejimine girmek zorunda kalmasını esas almaktadır. Tez Giriş, İnceleme, Sonuç ve Kaynakça kısımlarından oluşmaktadır. Giriş bölümünde Dış Borçlanmanın tanımı yapılarak günümüz IMF yönetiminin oluşumunun temellerinin de Duyun-ı Umumiye ile ortaya çıktığı görüşü üzerinde durulmuştur. İnceleme kısmında Osmanlı Devleti nin mali yapısı incelenmiş, borçlanmaya gidişin sebepleri araştırılmıştır. Borçlanmaların ne sebeple ve nerelerden yapıldığı açıkça belirtilmiştir. Borçlanmalara karşılık hangi gelirlerin gösterildiği ve ödemeler dengesi üzerinde durulmuştur. Sonuç kısmında ise Osmanlı Devleti nin mali yapısının neden daralma yaşadığı ve borçlanmaların nedenli zararlı yapıldığına değinilerek, Türkiye Cumhuriyeti nin bu süreçleri iyi irdeleyerek aynı hataları tekrarlamamsı hususu üzerinde durulmuştur. Kaynakça kısmında ise tez için yaralanılan eserlerin künyeleri verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Osmanlı Devleti, Dış Borçlanma, Duyun-ı Umumiye

5 iv Name of thesis: Foreign Depts of Ottoman Empıre Prepared by: Murat ÇANDIR ABSTRACT This research bases on Ottoman Empıre s beign obliged to Public Dept which Ottoman Empıre appealed it and afterwords went bust to the national bankrupt. The thesis consist of Introduction, Research, Conclusion, and Bibliography sections. In the sections Introduction, defining the terun foreign ındebtment, the view in which the essentials of today s IMF management appeared with Public Dept is emphasized. In the section Research, the financial structure of Ottoman Empire was examined, and the reasons of incuring a dept were researched. How and where from going into dept were shown and balance of payments were emphasized. In the section section of conclusion, after dealing with why the financial structure of Ottoman Empire lived being narrowed, and how borrowing was done at a loss, ıt is emphasized that Turkish Republic must not repeat same mistakes by examining those processes.in the section of Bibliography, the names of the works which were profited fort he thesis were given. Key Words: Ottoman Empire, Public Dept, Foreign ındebtment

6 v İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... i GİRİŞ I.BÖLÜM OSMANLI DEVLETİ NİN MALİ VE SİYASİ AÇIDAN GERİLEMESİ BALTA LİMANI TİCARET ANLAŞMASI... 9 A. Osmanlı-İngiliz Ticaret Anlaşması... 9 B. Diğer Avrupa Devletleri ile Yapılan Ticaret Anlaşmaları II. BÖLÜM 1838 DEN İLK BORÇLANMAYA KADAR GEÇEN DÖNEM A. Mali Yapı ( ) B. Gelir Gider Dengesi C. Borçlanmanın Genel Yapısı III. BÖLÜM İLK DIŞ BORÇ TEŞEBBÜSÜ VE DUYÛN-I UMUMİYYE NİN KURULUŞUNA KADAR İSTİKRAZLAR DÖNEMİ A Borçlanması B Borçlanması C Borçlanması D Borçlanması (Mires İstikrazı) E Borçlanması F Borçlanması... 25

7 vi G Borçlanması H Borçlanması İ Borçlanması J Borçlanması K Borçlanması L Borçlanması IV. BÖLÜM RAMAZAN KARARNAMESİ İLE EKONOMİK VESAYETE GEÇİŞ SÜRECİ A Moratoryumu B. Ramazan Kararnamesi C Muhafaza-i Hukuk-i Osmaniye Borçlanması ve 93 Harbi Ç. 93 Harbinin Sonu ve Berlin Anlaşması D. Rüsum-ı Sitte İdaresi V.BÖLÜM B DUYUN-I UMUMİYE İDARESİ A.Muharrem Kararnamesinden Sonra Osmanlı Borçları VI. BÖLÜM

8 vii DUYUN-I UMUMİYE İDARESİNİN TEŞKİLİNDEN I.DÜNYA SAVAŞINA DEĞİN BORÇLAR MESELESİ A Gümrükler Borçlanması B Demiryolu Borçlanması: C Sayd-ı Mahi Borçlanması: Ç Osmaniye Borçlanması: D Borçlanması E Tömbeki Borçlanması F Demiryolu Borçlanması G Borçların Değişimi H Borçlanması İ Avansı J Yılı Borçlanması (Değişimi) K Bağdat Demiryolu Borçlanması I.Tertip L Sayd-ı Mahi Tahvil-i Duyunu M Dış Borçların Birleştirilmesi N Borçlanması O Borçlanması P Borçlanması... 64

9 viii R Borçların Değiştirilmesi (Tahvil-i Duyun) S Bağdat Demiryolu II. Ve III. Tertip Borçlanması Ş Borçlanması T Borçlanması U Borçlanması V Borçlanması Y Borçlanması Z Borçlanması VII. BÖLÜM DUYUN-I UMUMİYE İDARESİNİN KURULUŞUNDAN İTİBAREN BORÇLANMALARIN TEMEL KARAKTERİ A. DIŞ BORÇLARIN KULLANILDIKLARI ALANLAR VIII. BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI VE DIŞ BORÇLAR MESELESİ A. Birinci Dünya Savaşı Ve Alınan Önlemler B. Savaşın Finansmanı Meselesi C. Kâğıt Para Çıkarılması Meselesi Ve Almanya Ç. İç Borçlanma Meselesi D. Kapitülasyonlar Meselesi... 90

10 ix E Borçların Tasfiyesi SONUÇ KAYNAKÇA

11 GİRİŞ Dış borçlanma genellikle az gelişmiş ülkelerin, gelişmiş ülkelerden ihtiyaçlarını karşılamak adına aldıkları mali kaynağa denir. Dış borçlanmanın temelinde sermaye hareketleri bulunur. Geçmişte sermaye kontrolü ve ihracını sağlayabilmek için sarraflar, bankerler aracılık etmiştir. Sonraları kurumsallaşmanın öneminin artması ve paradan para kazanmanın bir sektör haline gelmesi ile bankacılık piyasası doğmuştur. Hatta bankaların artması ile bunları denetleyip piyasanın kurallarını belirlemek için yeni yapılanmalara gidilme ihtiyacı doğmuştur. Günümüzde yapılan borçlanmaları kontrol altında tutabilmek, piyasa koşullarını belirleyebilmek için IMF denilen örgüt teşekkül etmiştir. Türkiye Cumhuriyeti Devleti 1950 li yıllarda başvurmaya başladığı borçlanma serüveninde IMF nin kıskacı altında hareket etmiştir. IMF bu günlerde hükümet yetkilileri ile yeniden görüşmeler yaparak alınacak borcun kullanım ve ödeme sistemini belirlemek için çalışmaktadır. Osmanlı Devleti mali yönetimi içine düştüğü buhrandan çıkışı sağlayacak hamleleri yapmakta gecikmiştir. Osmanlı Devleti nin borcu borçla kapatma yoluna gitmesi ve alınan borçların üretime değil tüketime aktarılması neticesinde vaziyet içinden çıkılmayacak bir hal almıştır. Tahvil sahipleri alacaklarının tahsili konusunda endişeye kapılmışlardır. Özellikle mali iflasın açıklanması bu endişeleri arttırmıştır. Rüsum-ı Sitte İdaresi nin kurulması ile iç borçların ödendiğini gören Avrupalı tahvil sahiplerinin baskısı ve hükümetleri nezdindeki girişimleri neticesinde Duyûn-ı Umûmiye İdaresi kurulmuştur. Hatta bu kuruluş Osmanlı Devleti nin lehine sonuçlar doğurmuş ve borçların ödenmesi belli bir düzene girmiştir. Osmanlı Devleti kuruluşundan 19. yüzyılın ikinci yarısına kadar kendi geliri ile giderlerini karşılamakla kalmamış, aynı zamanda imar ve bayındırlık faaliyetlerinde bulunmuştur. Fethettiği topraklara adaletle hükmedebilmek adına bayındırlık faaliyetlerine çok büyük önem vermiştir. Özellikle Balkanlar ve Avrupa da alınan toprakları çok önemli olarak görmüşlerdir. Hâlbuki Osmanlı Devleti nin çöküş sürecinde Balkanlarda meydana gelen isyanların devleti nasıl ekonomik ve siyasal olarak sıkıntıya soktuğu ortadadır.

12 Aynı devletler Osmanlı Devleti nin topraklarına sahip çıkarken kendi üzerlerine düşen borç yükünü kabul etmemek içi uğraşmışlardır. Lozan Anlaşması ile söz konusu borçların bir miktarı bu ülkelere pay edilmiştir. Osmanlı Devleti mali yapısının kuruluşundan itibaren en zor dönemi hiç kuşkusuz 1854 Kırım Harbi ile başlayan ve Türkiye Cumhuriyeti Devleti nin kuruluşuna kadar geçen zaman dilimidir. Tabidir ki Türkiye Cumhuriyeti Devleti nin de en zor zamanı da, Kurtuluş Savaşı yılları ile 1954 yılına değin sürecek olan Osmanlı Devleti nin borçlarının tasfiyesi konusuyla mücadele ettiği dönem olmuştur. Bu süre zarfında dünyada, özellikle de A.B.D. de ortaya çıkan ekonomik kriz genç Türk devletini borçların döviz olarak ödenmesi konusunda biraz sıkıntıya sokmuştur. Bu sorunu başarı ile bertaraf eden Türkiye Cumhuriyeti maliye yönetimi aynı zamanda kalkınma hamleleri ile de ekonomik büyümeyi ve istikrarı tesis etmiştir. Osmanlı dönemi mali idaresinin içine düştüğü hatalardan dersler alınmış ve borcu borçla kapatma zihniyeti terk edilmiştir. Bu sayede anlaşmaya göre daha erken olarak borçlar 1954 yılında tasfiye edilmiştir. Bu çalışmanın konusunu, Osmanlı Devleti nin dış borçlanmayla ilk defa tanışmasından itibaren borçların tasfiyesine değin geçen süredeki gelişmeler oluşturmaktadır.

13 1 I.BÖLÜM OSMANLI DEVLETİ NİN MALİ VE SİYASİ AÇIDAN GERİLEMESİ Avrupa da bilim ve teknik alanında barut ile topun kullanılması, pusulanın icadı, gemiciliğin ilerlemesi, astronomi, kâğıt, matbaanın gündelik hayata girmesi gibi gelişmeler insanlar üzerindeki kilise baskısını sonlandırdığı gibi, cesur gemicilerin ortaya çıkarak okyanuslara açılması sonucunda yeni kıtalar ve ticaret yolları bulundu. Coğrafi keşiflerin etkisiyle Osmanlı Devleti'nin en önemli gelir kaynaklarından olan gümrük vergileri ve kritik noktalarda bulunan limanları özelliklerini kaybetmeye başlamıştır. Avrupa da ise tam tersi bir durum yaşanmaktadır. İtalyan şehir devletleri önemlerini kaybederken Atlas okyanusunda kıyısı bulunan Fransa, Portekiz, Hollanda, İspanya, İngiltere gibi devletler giderek siyasi ve ekonomik olarak güçlenmiştir. Avrupa da ekonomik olarak güçlenen ülkeler sömürge arayışlarına girmiş, ucuza gelen hammaddeyi mamul hale getirerek satacakları pazarları aramaya başlamışlardır. Ekonomileri güçlenen ülkeler ordularını da güçlendirerek özellikle kıta Avrupa sında yayılmayı hedeflemişlerdir. Tabidir ki bu süreçte elde edilen hammaddeyi mamul hale getirmek için ihtiyaç duyulan enerji Sanayi inkılâbı ile buhar gücünden elde edilmiştir. Osmanlı Devleti tüm bu süreçte mevcudu muhafazaya çalışmış yapılan yenliklere ayak uyduramadığı gibi ıslahatlar da amacına ulaşamamış, ekonomik olarak gerileme ile beraber toprak kayıpları yaşanmaya başlamıştır. Kuruluş ve yükselme dönemlerinde Osmanlı Devleti nin gelirlerinin en önemlisi toprak gelirleri olmuştur. Mali sistemin gelişmesindeki en önemli etken fethedilen toprakların sipahilere verilmesi ile oluşan Tımar sistemidir. 1 1 Sait Açba, Osmanlı Devletinin Dış Borçlanması, Vadi Yayınları, Ankara 2004, s. 19.

14 2 Osmanlı maliyesinin temeli olan fetihler durunca, gelirler azalmış ve bütçe açıkları oluşmaya başlamıştır.1683 yılındaki İkinci Viyana Kuşatması ile ortaya çıkan ve on altı yıl devam ederek 1699 tarihli Karlofça, 1700 tarihli İstanbul Anlaşmaları ile Osmanlı Devleti kilometrekarelik bir toprağı kaybettiği gibi Avrupalı devletlerden aldığı vergiler de tamamen kaldırılmıştır. 2 Mukataa sisteminde yıllara göre dalgalanmalar olmuştur. Mukataalar emanet ve iltizam yöntemi ile hayat bulurken 16. yüzyılın ikinci yarısından itibaren merkezi yönetim sınırların genişlemesi sonucu gelirlerin doğrudan hazineye geçmesi için iltizam yöntemini denemişse de istediği neticeye ulaşamamıştır. Ortaya çıkan nakit ihtiyacı sebebiyle malikâne sistemine geçilmiştir. 3 Malikâne sistemi, toprağın iltizamının kişinin ömrü boyunca kendisine ait olduğu bir sistemdir. Bu sistem önceleri birkaç yıl ile sınırlı iken sonraları isteyene ömür boyu şekline çevrildi. Merkezi yönetim bu yolla önemli ölçüde gelir elde etti. Elde mukataa olarak satılacak düzeyde toprak kalmayınca gündeme yeni gelir kaynakları gelmiştir yılında esham uygulaması ile ilk iç borçlanma başlamıştır. Bu sistemde eshamın kişiler arası tedavülü serbest olmakla birlikte vergiye tabi idi. 4 İkinci bir gelir kaynağı olan Cizye ise Müslüman olmayan ancak kendileri ile vatandaşlık sözleşmesi yapılmış olan zımni erkeklerden alınan bir resimdir. Üçüncü önemli gelir kaynağı ise savaşlara hazırlık için toplanan avarız vergisidir. Bu vergi başlangıçta sadece savaş zamanları toplanırken 17. yüzyıl sonundan itibaren sürekli hale gelmiştir. Özellikle Karlofça ve İstanbul anlaşmaları ile Lale Devri harcamaları, I. Mahmud, III. Osman, III. Mustafa dönemlerinin getirdiği savaşlar ve ekonomik yükleri devlet hazinesini derinden sarsmış ve ekonomik krizler birbirini takip etmiştir. I. Abdülhamid tahta çıktığı 1774 yılında hazinenin boş olmasından ötürü askere cülus bahşişi verememiş; bu durum askeriyede ve sivil idarede 2 Ahmet Tabakoğlu, Gerileme Dönemine Girerken Osmanlı Maliyesi, Dergâh Yayınevi, İstanbul 1985, s S. Açba, a.g.e, s S. Açba, a.g.e, s. 21.

15 3 huzursuzluklara neden olmuştur. Ruslarla yapılan savaşlarda kaybedilen topraklar ekonominin iyice bozulmasına sebep olmuş ve kriz derinleşmiştir. 5 III. Selim, tahtta bulunduğu yılları arasında askeri, mali ve iktisadi alanlardaki yenilik hareketlerini de kapsayan, Nizam-ı Cedit olarak bilinen reformları yapmaya çalışmıştır. Bu reformlardan mali ve ekonomik olanlardan bazıları; tımar ve zeametlerin ıslahı, değeri düşük paraların değerlerinin eski ölçüsüne getirilerek yeniden basılması, hububat ticaretinde devlet kontrolü, dış ticarette aktif olan yabancılara karşı Müslüman ve Türklerin himayesinin sağlanması, ticaret filosu kurulması, Nizam-ı Cedid adında yeni bir ordunun kurulması ve yeni bütçenin İrad-ı Cedid adı ile kurulmasıdır. Tüm bu reformların ortaya çıkardığı maliyeti karşılamak için dış borç alma düşüncesi doğmuştur. Ancak Hıristiyan memleketlerden borç alınması fikri şeyhülislam ve din adamlarının muhalefetine takılınca Müslüman memleketlerden borç aranmış, ancak bunda başarılı olunamamıştır. 6 II. Mahmud zamanında içine düşülen dar boğazdan çıkabilmek için yeni arayışlara girişilmiş ve İngiltere hükümetine başvurulmuştur. İngiltere Doğu Akdeniz de konuşlanmış bulunan donanmasına kereste, buğday ve bakır teslim edilmek üzere Sterlinlik bir istikrazda bulunabileceğini bildirmiştir. Osmanlı hükümetinin bu mallardan ne miktarda verebileceğini tespit çalışmaları uzadığı için beklenen istikraz gerçekleşmemiştir. 7 II. Mahmud zamanı çok önemli iç ve dış olayların, dönüşümlerin meydana geldiği bir dönemdir. Yeniçeri Ocağı nın kaldırılması, Mora İsyanı, Navarin Baskını ve Osmanlı-Rus Harbi bunlardan birkaçıdır yılında Rus Harbinden yenik olarak ayrılan Osmanlı ekonomik yönü de dâhil çok ağır bir antlaşma ile baş başa kalacaktır Edirne Antlaşması na göre; Yunanistan a bağımsızlık tanınmıştır. Bunun yanında Çarlık Rusyasına duka tutarında savaş 5 S. Açba, a.g.e, s Nihat Sayar, Türkiye İmparatorluk Dönemi Mali Olayları, Meter Matbaası, İstanbul 1977, s Charles Morawitz, Türkiye Maliyesi, Derleyen: Maliye Tetkik Kurulu, Maliye Bakanlığı Tetkik Kurulu Yayını, 1978/188, s. 13.

16 4 tazminatı ödenmesi kabul edilmiştir. Ayrıca savaştan dolayı zarara uğrayan Rus Tüccarlarının zararlarını tazmin için duka ödeme yapılması kabul edilmiştir. Yapılan antlaşmanın siyasi yönünün olduğu kadar ekonomik yönünün de çok ağır şartlar taşıdığı aşikârdır. Ekonomik şartların iyileştirilmesi için Rusya ya giden heyet dukalık tazminat tan duka indirim yapılmasını sağlamıştır. Bu miktarında nakit yerine ayni olarak ödenmesi kabul görmüştür.1836 yılına dek süren çalışmalar ile tazminat ödenmiştir. 8 II. Mahmut dönemi mali yönden sıkıntılarla geçmiş ve gerekli ıslahatlar yapılamamıştır. Ülke dâhilinde gümrük vergilerinin düşüklüğü ve kapitülasyonların sağladığı ayrıcalıklar sayesinde genellikle Fransız malları hâkim olmuş, onu Alman malları takip etmiştir. Osmanlının bel kemiği ordunun üniforma kumaşlarından, silahlara kadar birçok alanda piyasa ecnebilerin elinde bulunmaktadır. Bu sayede ülkenin her yıl yaklaşık kese altını yurtdışına çıkmaktadır. Osmanlı Hükümeti köklü mali reformlar yapamadığı için sıkıntı artmış geçici tedbir olarak bazı kalemlerin ithali yasaklanırken bazılarının da gümrük vergileri arttırılmıştır. Ülke dâhilinde ticaret Kapitülasyonların da verdiği haklarla yabancı ve azınlıkların tekeline geçmiştir. Buna karşılık Müslüman ve Türkler genellikle askerlik, zanaat ve çiftçilik ile meşgul olmuşlardır. II. Mahmud ile birlikte ülkenin her türlü ticareti ve banka işlerinde Galata bankerlerinin etkili bir hale geldiğini görmek mümkündür. Saray çevresi ve halkın ithal mallara karşı alakaları sarrafların elini güçlendirmiş, bir nevi kredi kurumuna dönüşmüşlerdir. Sarraflar ayrıca Lonca teşkilatına mal sağlayan gedikleri finanse ederek ekonomik sistemin tüm nimetlerine hâkim olmaya başlamışlardır. Hatta Yeniçeriler ile gizli ortaklıklar kuran sarraflar gediklerin finansmanını bir müddet sonra bırakınca ve azınlık tüccarlarını finanse edince işin rengi değişmiştir. Böylece gedikler ve yeniçeriler azınlıkların batı mallarını ithal yetkisinin kendilerine verilmesi gerekçesi ile ayaklanmışlar ve Beyoğlu tepelerinde azınlıkların 8 C. Morawitz, a.g.e., s

17 5 kurduğu barakaları ateşe vermişlerdir. Zamanla sınaî kuruluşlar Avrupa ile rekabette geri kalıp yeni finansman kurallarına uyamayınca gedikler etkilerini yitirmişlerdir. 9 Osmanlı Devleti 18. yüzyıl sonları ve 19. yüzyılda mali politikalarını Avrupalı devletler normuna ulaştıramadığı için sıkıntı katlanarak atmıştır. Gerek ithal malların piyasayı ele geçirerek yerli üretici ve esnafı perişan etmesi gerekse uzun süreli savaşların kaybedilmesi ile vaziyet içinden çıkılamaz bir hal almıştır. Tek umudunu maden, tuzla ve tarıma dayayan devlet savaşların etkisi, iltizam sistemi ve merkezi yapının bozulması ile sona yaklaşmıştır. Bu süreç sonucunda devlet masraflarını karşılayacak kaynağı bulamamaktaydı. 10 Savaşların olumsuz etkilerini şu şekilde sıralayabiliriz: 1. Yükselme devrinde neredeyse 2 saatte bittiği yazılan savaşların süresi artık 16 seneyi bulmuştur. 2. Devletin önemli bir gelir kalemi olan ganimet artık söz konusu değildir. hale gelmiştir. 3. Mağlup olan devletlerden alınan savaş tazminatı alınmadığı gibi ödenir 4. Yeni toprak alımı olmadığı için Tımar sistemi bozulmuştur. 5. Uzun süreli savaşlar sefer güzergâhında bulunan köylünün hem üretimini düşürmüş, hem de vergi yükünü arttırmıştır. Bu durum halkta hoşnutsuzluklara yol açtığı gibi merkezi yönetime isyana kadar varmıştır. 6. Seferlerde geçen süre artmış gönüllü askerlerin işlediği topraklar boşalmıştır. 7. Sipahilerin savaşlarda yer alması ve uzun süre bölgelerine gelememeleri hem asayişi olumsuz etkilemiş hem de vergi toplamada sıkıntılara yol açmıştır. 9 Haydar Kazgan, Galata Bankerleri, Para Dergisi, Haziran 1981, s S. Açba, a.g.e., s. 29.

18 6 8. Osmanlı Devleti yaptığı anlaşmalarda artık toprak kaybeder hale gelmiştir. 9. Yüklü miktarda savaş tazminatları ödenmesi söz konusu olmaktadır. 10. Galip gelen devletler toprak ve tazminatla yetinmeyip ekonomik olarak da Kapitülasyonlardan yararlanmaya başlamışlardı. Osmanlı Devleti bu gibi sıkıntılarla uğraşırken dünyada Sanayi İnkılâbı ile ortaya çıkan makineleşme ve üretim artışı temelde iki ihtiyaç doğurmuştur. 1.Üretim fazlası malı satabilecek Pazar ihtiyacı, 2. Sanayi üretimini destekleyecek ve arttıracak hammadde ihtiyacı. Tabi olarak bu ihtiyaçlar nispeten geri kalmış olan ülkeler üzerinden olmalıydı. Osmanlı Devleti gücünü kaybetmekle beraber zengin yeraltı ve üstü kaynakları bir yana bakir bir pazar durumundaydı. Ayrıca topraklarının hemen tamamı ya Avrupa da ya da Avrupa ya en yakın konumlarda idi. Tabidir ki Avrupalı devletlerle imzalanan kapitülasyonların ve Ticaret anlaşmalarının önemlerini de göz ardı edemeyiz. Hatta bizim için en önemli ve can alıcı nokta budur yüzyılda devletin önemli gelir kaynakları azalmakta olup çıkış noktası olması gereken ticaret ve elde edilecek vergiler özellikle 1838 Balta Limanı Ticaret Anlaşması ile İngilizlere ve sonra diğer Avrupalı devletlere önemli imtiyazlar ile azalmıştır. Bunun sonucu olarak gelir kaybı ile beraber iç piyasa hâkimiyeti yabancıların eline geçecek sonuçta iç ve dış borçlanma zaruriyet arz edecektir. Genelde sıkıntının kaynaklarından en kuvvetlisi ekonomik, askeri ve siyasi alanda yapılan ıslahatların sorunların kökenine inmekten çok Avrupa da yapılanların taklidi yoluna gidilmesinden kaynaklandığı açıktır. Osmanlı Devleti nin Avrupalı devletler ile imzaladığı ticari anlaşmaların 1800 lü yılların başlarından itibaren oluştuğu bilinmek ile beraber bu süreci ekonomik, askeri ve siyasi yönü daha öncelere dayanmaktadır. 11 S. Açba, a.g.e., s. 31.

19 7 Genelde sıkıntının kaynaklarından en kuvvetlisi ekonomik, askeri ve siyasi alanda yapılan ıslahatların sorunların kökenine inmekten çok Avrupa da yapılanların taklit edilmesi yoluna gidilmesinden kaynaklandığı açıktır. Osmanlı yükselme döneminde orijinal yöntemler kullanarak devletin kurumları ve ekonomisini idare edip geliştirmişken, artık günü kurtarma planları yapılır olmuştur. Hatta ileride göreceğimiz gibi çoğunlukla borcu borçla kapatma çabaları ekonominin dengelerini bozmuştur. Osmanlı idarecileri devletçi politikalardan uzaklaşarak ekonomiyi tüccarların ve sermayenin idaresine vermiştir. Bunun sonucunda tamamen batılı politikalar, yaşam tarzları ve çıkarları topluma hâkim olmaya başlamıştır Fransız İhtilali ve Napolyon Savaşları ile Avrupa da tüm dengelerle beraber ekonomik yapı da büyük bir yıkım yaşadı. İngiltere güçlü donanması ve zengin kaynaklara sahip sömürgelerine güvenerek Fransa ile karşılıklı abluka hadisesine girişmesi tüm kıtayı etkileyen ekonomik bir krize sebep oldu. Bazı Avrupa ülkeleri gümrük duvarı uygulaması ile İngiltere mallarının ülkelerine girişine engel oldu. 13 Fransa gümrük tahdidi olayına öncülük eden ülke olmakla iktisadi açıdan zor günler geçirmekte idi. Almanya işi biraz daha ileri götürerek sadece İngiliz mallarına değil bütün yabancı mallara yasak getirmiştir. Avrupa ülkelerinin hemen tamamı gümrük vergi oranlarını arttırarak ülkelerine yabancı mal girişini engellerken Rusya da bu korumacı önlemleri uygulamada gecikmedi. Bu sırada Osmanlı Devleti verdiği Kapitülasyonlar ve yaptığı ticaret anlaşmaları ile yabancı mallar için bir cennet haline geldi. 14 Tabidir ki İngiltere bu süreçte sermayesini daha çok Avrupa dışındaki ülkelere yönlendirmiştir. 12 Faruk Yılmaz, Batı Emperyalizmi ve Osmanlı Devleti (Osmanlı Devleti nin Borçlandırılması), Berikan Yayınları, Ankara 2007, s Şevket Pamuk, 100 Soruda Osmanlı-Türkiye İktisat Tarihi , Gerçek Yayınevi, İstanbul 1987, s Mübahat Kütükoğlu, Osmanlı-İngiliz İktisadi Münasebetleri, C. I, Ayyıldız Matbaası, Ankara, 1970, s. 70.

20 8 Osmanlı Devleti başta olmak üzere Latin Amerika ülkeleri, Çin ve Uzakdoğu ülkeleri ile iknaya dayalı olmadığı takdirde cebren ticaret anlaşmaları imzalayarak dar boğazdan çıkmıştır. 15 İngiltere ile Osmanlı Devleti nin imzaladığı ticaret anlaşması fikir olarak çok öncelere dayanır. İngiltere bu fikrin olgunlaşmasını ve Osmanlı yı sıkıntılı bir anında yakalamayı bekledi. Ortamın oluşmasını sağlayan gelişmeleri aşağıdaki gibi sıralayabiliriz yılları arasında çıkan Mora ve Yunan isyanı: Rusların kışkırtmaları ile Etnik-i Eterya Cemiyetinin faaliyetleri neticesi Osmanlı ya başkaldırma hareketi oluşmuştur. Bu süreç zarfında gücünü yitirmiş olan Osmanlı padişahı II. Mahmud, Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşadan yardım istemiştir. Kavalalı büyük bir donanma ile Moradaki isyanı bastırmıştır. Padişah kendisine isyanı bastırması karşılığında Mora ve Girit valiliğini de uhdesine vereceğini bildirdi. Bu durumdan rahatsız olan İngiltere, Rusya ve Fransa Osmanlı Devleti ne baskı yaparak Yunanistan a bağımsızlık tanınmasını istemişlerdir. İstekleri reddedilince İngiltere, Fransa ve Rusya Navarin Limanını basarak Osmanlı ve Mısır donanmalarını yakmışlardır (1827) Osmanlı Devleti, yanan donanması için Avrupa devletlerden Tazminat istemiştir. Avrupalı devletler bunu kabul etmemiş ve Rusya, Osmanlı Devleti ne savaş açmıştır. Osmanlı Devleti bu savaştan ağır bir yenilgi ile çıkmış; Rusya doğuda Erzurum, batıda ise Edirne ye kadar gelmiştir. II. Mahmud un isteği ile Edirne Barışı imzalanmıştır. Böylece Yunanistan bağımsızlığına kavuşmuştur. Bu antlaşma ile Rus ticaret gemileri boğazlardan serbest geçiş hakkı kazanmış ve Rusya Osmanlıdan savaş tazminatı almıştır Osmanlı Devleti nin zayıflığından faydalanan Fransa, Akdeniz in dengesinin değiştiği bahanesi ile Cezayir i işgal etmiştir. Böylece Osmanlı Devleti, Afrika daki ilk toprak kaybını yaşamıştır. 15 Ş. Pamuk, a.g.e., s Geniş bilgi için bkz. Rıfat UÇAROL Siyasi Tarih, Der Yayınları, İstanbul 2008.,s Aynı yer.

21 9 4. Mora isyanını bastıran ancak valiliğini alamayan Kavalalı Suriye ve Girit valiliğini istemiştir. II. Mahmut önce kabul edip sonra vazgeçince Kavalalı isyan etmiş ve oğlu İbrahim Paşa komutasındaki Mısır ordusu ile Kütahya önlerine kadar gelmiştir. Bu tehlike karşısında İngiltere ve Fransa dan yardım alamayan II. Mahmut Denize düşen yılana sarılır diyerek Rusya dan yardım istemiştir. Bunun üzerine Rusya İstanbul a büyük bir donanma gönderdi. Rusya nın boğazlara yerleşmesi ve Akdeniz e inmesini çıkarlarına aykırı bulan İngiltere ve Fransa, bu duruma müdahale ederek, Mehmet Ali Paşa ile II. Mahmut arasında Kütahya Anlaşmasının yapılmasını sağlamıştır. İngiltere ve Fransa ya güvenmeyen Osmanlı Devleti, Rusya ile Hünkâr İskelesi Anlaşması nı imzalamıştır. İşte tam burada tarih dönüm noktasını yaşamaya başlamıştır. Çünkü Boğazlar ve Mısır sorununun çözümünde yardımcı olduğu için İngiltere ile Balta Limanı Ticaret Anlaşması imzalanmıştır (1838) BALTA LİMANI TİCARET ANLAŞMASI A. Osmanlı-İngiliz Ticaret Anlaşması Osmanlı Devleti ile İngiltere arasında 16 Ağustos 1838 de Balta Limanı nda imzalanan anlaşma önce İngiltere Kraliçesi Victoria (8 Ekim 1838) ve bir süre sonra da Sultan II. Mahmud tarafından imzalanarak yürürlüğe girmiştir. 18 Anlaşmanın önemli maddeleri şunlardı: Balta Limanı Ticaret Anlaşmasıyla yabancılara uygulanan ticaret yasağı ortadan kaldırılmıştır. Bu sayede İngiliz Tüccarlar Osmanlı ülkesinde yetişen ve ya işlenen her türlü malı satın alma hakkına kavuşmuş oldular. 2. Ziraatla ilgili ürünler, madenler, tütün ve kahve üzerinde oluşturulan Yed-i Vahit (Tekel Usulü) usulü tamamı ile kaldırılacaktır. 18 Anlaşma konusunda geniş bilgi için bk. M. Kütükoğlu, a.g.e., s M. Kütükoğlu, a.g.e., s

22 10 3. Ticari malların satın alınmasından sonra bir yerden diğer bir yere nakli sırasında mahallinden istenen tezkere isteme usulünden vazgeçilecektir. Bu madde ile İngiliz tüccarlarından biri Osmanlı Devleti hudutları dâhilinde alıp satacağı Osmanlı memleketleri mahsulünün alım ve satımı esnasında alınan vergileri, Müslüman ve ya Reaya dan, bu bakımdan en fazla imtiyaza haiz olanın verdiği miktarda ödeyecektir. Bu madde iledir ki İngiliz tüccarları en çok müsaadeye mazhar millet olmak vasfı ile beraber; en çok müsaadeye mazhar yerli tüccar sınıfına da yükselmiş olmaktadır. 4. Balta Limanı Anlaşması ndan önce yabancı tüccarlar Osmanlı memleketlerinden aldıkları malları iskelelerde gemilere yüklerken % 3 gümrük vergisi ödemekte idiler. Bu vergi aynen korunmuştur. İngiliz tüccarların daha önceden ödemek istemediği dâhili gümrüklerden Amediyye, anlaşmada % 9 olarak tespit olunmuştur. Amediyye vergisi ödenmiş olan eşya, memleket dışına çıkarılmadan başka bir iskeleye götürülürse tekrar Amediyye vermeye gerek kalmaksızın sadece Reftiyye ödenerek götürebilecektir. Yabancı tüccar malı iskelede satın alır ise yalnızca % 3 vergi ödeyecektir. 5. Balta Limanı Ticaret Anlaşmasına Osmanlı memleketlerinde ve her sınıf halk tarafından tatbik ve riayet olunacaktır. 6. Büyük Britanya İmparatorluğu mahsul ve mamulü olup İngiliz tüccarına ait her çeşit mal, Osmanlı Devleti hudutları dâhilindeki bütün yerlerde kabul olunarak kıymetleri üzerinden % 3 gümrük resmi alınacaktır. Bu % 3 den başka önceden alınan iç vergiler yerine mal ister geldiği halde, isterse nakil olduğu diğer bir şehirde satılsın sadece % 2 munzam bir resim ödenecektir. Bu resmin ödenmesinden sonra, mal tekrar el değiştirirse ve başka bir memlekete gönderilmek istense bir daha resim talep edilmeyecektir. Munzam vergi ancak malın iskeleye nakli veya memleket dâhilinde satılması halinde verilecektir. 7. İngiliz tüccarı dışarıdan ithal ettiği malların ithal resmi % 3 ve % 2 lik de munzam vergi ödediği takdirde, başkaca bir resim ödemeden satabileceği gibi ülke dışında, satma hakkını dahi kazanmıştır.

AVRUPA VE OSMANLI (18.YÜZYIL) GERİLEME DÖNEMİ

AVRUPA VE OSMANLI (18.YÜZYIL) GERİLEME DÖNEMİ AVRUPA VE OSMANLI (18.YÜZYIL) GERİLEME DÖNEMİ 1. Osmanlı İmparatorluğu nun Gerileme Devrindeki olaylar ve bu olayların sonuçları göz önüne alındığında, aşağıdaki ilişkilerden hangisi bu devir için geçerli

Detaylı

SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA)

SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA) SORU CEVAP METODUYLA TEKRAR (YÜKSELİŞ-DURAKLAMA VE AVRUPA) Osmanlı devletinde ülke sorunlarının görüşülüp karara bağlandığı bugünkü bakanlar kuruluna benzeyen kurumu: divan-ı hümayun Bugünkü şehir olarak

Detaylı

Bilgi Raporu. KONYA TİCARET ODASI Etüt Araştırma Servisi. Tarih: 24.04.2006

Bilgi Raporu. KONYA TİCARET ODASI Etüt Araştırma Servisi. Tarih: 24.04.2006 KONYA TİCARET ODASI Etüt Araştırma Servisi Tarih: 24.04.2006 Bilgi Raporu Sayı : 2006/130/190-2006/135/95 Konu : Osmanlı Dönemi Merkez Bankacılığı Cumhuriyet Dönemi Merkez Bankacılığı ve TCMB nin Kuruluşu

Detaylı

II. MAHMUT (1808-1839) DÖNEMİ TANER ÖZDEMİR DETAY TARİHÇİ

II. MAHMUT (1808-1839) DÖNEMİ TANER ÖZDEMİR DETAY TARİHÇİ II. MAHMUT (1808-1839) DÖNEMİ TANER ÖZDEMİR DETAY TARİHÇİ TÜRK TELEKOM NURETTİN TOPÇU SOSYAL BİLİMLER LİSESİ TARİH ÖĞRETMENİ Halk arasında gâvur padişah ve püsküllü bela olarak adlandırılan padişah II.

Detaylı

UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ Atatürk İlkeleri ve İnkilâp Tarihi 1 1.Ders

UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ Atatürk İlkeleri ve İnkilâp Tarihi 1 1.Ders UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ Atatürk İlkeleri ve İnkilâp Tarihi 1 1.Ders XIX. YÜZYIL ISLAHATLARI VE SEBEPLERİ 1-İmparatorluğu çöküntüden kurtarmak 2-Avrupa Devletlerinin, Osmanlı nın içişlerine karışmalarını

Detaylı

Fevzi Karamuc;o TARIH 11 SHTEPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR

Fevzi Karamuc;o TARIH 11 SHTEPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR Fevzi Karamuc;o TARIH 11 SOSYAL BiLiMLER LiSESi DERS KiTABI SHTEPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR Prishtine, 2012 ic;indekiler I ÜNiTE: BÜYÜK COGRAFYA KESiFLERi 3 1. BÜYÜK COGRAFYA KESiFLERi 3 A. COGRAFYA KESiFLERi

Detaylı

Musul Sorunu'na Lozan'da bir çözüm bulunamadı. Bu nedenle Irak sınırının belirlenmesi ileri bir tarihe bırakıldı.

Musul Sorunu'na Lozan'da bir çözüm bulunamadı. Bu nedenle Irak sınırının belirlenmesi ileri bir tarihe bırakıldı. MUSUL SORUNU VE ANKARA ANTLAŞMASI Musul, Mondros Ateşkes Anlaşması imzalanmadan önce Osmanlı Devleti'nin elinde idi. Ancak ateşkesin imzalanmasından dört gün sonra Musul İngilizler tarafından işgal edildi.

Detaylı

Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923)

Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923) Lozan Barış Antlaşması (24 Temmuz 1923) Lozan Antlaşması, Türk Kurtuluş Savaşı nı sona erdiren antlaşmadır. Bu antlaşma ile Misak-ı Milli büyük ölçüde gerçekleşmiştir. Şekil 1. Kasım 1922 de Lozan Konferansı

Detaylı

İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf...

İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf... İÇİNDEKİLER SUNUŞ İÇİNDEKİLER... III GİRİŞ... 1 BİRİNCİ BÖLÜM BİRİNCİ DÜNYA SAVAŞI ÖNCESİ DÜNYADA SİYASİ DURUM 1. Üçlü İttifak... 5 2. Üçlü İtilaf... 7 a. Fransız-Rus İttifakı (04 Ocak 1894)... 7 b. İngiliz-Fransız

Detaylı

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan

Detaylı

İÇİNDEKİLER. A. Tarih B. Siyasal Tarih C. XIX.yüzyıla Kadar Dünya Tarihinin Ana Hatları 3 D. Türkiye"nin Jeo-politik ve Jeo-stratejik Önemi 5

İÇİNDEKİLER. A. Tarih B. Siyasal Tarih C. XIX.yüzyıla Kadar Dünya Tarihinin Ana Hatları 3 D. Türkiyenin Jeo-politik ve Jeo-stratejik Önemi 5 İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ V GİRİŞ 1 A. Tarih B. Siyasal Tarih C. XIX.yüzyıla Kadar Dünya Tarihinin Ana Hatları 3 D. Türkiye"nin Jeo-politik ve Jeo-stratejik Önemi 5 BİRİNCİ BÖLÜM: AVRUPA SİYASAL TARİHİ 1 2 I.

Detaylı

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli

Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli Prof. Dr. Ekrem Pakdemirli www.ekrempakdemirli.com 21.05.2014 1923 sonlarında Cumhuriyet Kurulduğunda Savaşlardan yorgun Eğitim-öğrenim seviyesi oldukça düşük bir toplum Savaşlar sonrası ülke harap ve

Detaylı

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N

EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1 EKONOMİ DEKİ SON GELİŞMELER 1 3 M A R T 2 0 1 4, P E R Ş E M B E Y M M O D A S I P R O F. D R. M U S T A F A A. A Y S A N 1948 DEKİ EKONOMİK DURUM 2 TABLO I Ülke ABD Doları Danimarka 689 Fransa 482 İtalya

Detaylı

MİLLİ MÜCADELE TRENİ www.egitimhane.com

MİLLİ MÜCADELE TRENİ www.egitimhane.com MİLLİ MÜCADELE TRENİ TRABLUSGARP SAVAŞI Tarih: 1911 Savaşan Devletler: Osmanlı Devleti İtalya Mustafa Kemal in katıldığı ilk savaş Trablusgarp Savaşı dır. Trablusgarp Savaşı, Mustafa Kemal in ilk askeri

Detaylı

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) DAHİLDE İŞLEME REJİMİ (DİR) TEŞVİKLERİ

BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) DAHİLDE İŞLEME REJİMİ (DİR) TEŞVİKLERİ BATI AKDENİZ KALKINMA AJANSI (BAKA) DAHİLDE İŞLEME REJİMİ (DİR) TEŞVİKLERİ Hasan YÜKSEK Eylül 2012 SUNUM PLANI I. DAHİLDE İŞLEME REJİMİ (DİR) II. DİR İN AMAÇLARI III. DİR SİSTEMLERİ İthalatta Şartlı Muafiyet

Detaylı

KAMERUN ÜLKE RAPORU Ağustos 2013 A.Ç.

KAMERUN ÜLKE RAPORU Ağustos 2013 A.Ç. KAMERUN ÜLKE RAPORU Ağustos 2013 A.Ç. I- GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Kamerun Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Orta Afrika nın batısında yer alan ülkenin güneybatısında Atlantik Okyanusu,

Detaylı

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ABD ULUSLARARASI TİCARET BÖLÜMÜ GÜMRÜK MEVZUATI - I DOÇ. DR.

T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ABD ULUSLARARASI TİCARET BÖLÜMÜ GÜMRÜK MEVZUATI - I DOÇ. DR. T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ABD ULUSLARARASI TİCARET BÖLÜMÜ GÜMRÜK MEVZUATI - I DOÇ. DR. BEKİR GÖVDERE DAHİLDE VE HARİÇTE İŞLEME REJİMİ SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

Birinci Kesime İlişik Ek 1 1 Kasım 1914 tarihinden önceki Osmanlı Kamu Borçları Çizelgesi

Birinci Kesime İlişik Ek 1 1 Kasım 1914 tarihinden önceki Osmanlı Kamu Borçları Çizelgesi OSMANLI DAN KALAN BORÇLARININ ÖDENMESİ Giriş: Osmanlı Devleti ilk dış borcu 1854 de aldı ve 20 yılda borç sarmalına girerek iflas etti. 1881 de Düyun-u Umumiye İdaresi kuruldu. Devlet Avrupa nın mali denetimine

Detaylı

Alemdar Mustafa Paşa nın desteği ile tahta oturdu.

Alemdar Mustafa Paşa nın desteği ile tahta oturdu. Alemdar Mustafa Paşa nın desteği ile tahta oturdu. Askeri alanda birçok yenilik yapıldı. Eğitim alanında bir çok yenilik yapıldı. İdari alanda yenilikler yapıldı. Milliyetçilik etkisi ile ayaklanmalar

Detaylı

1-MERKEZ TEŞKİLATI. A- Hükümdar B- Saray

1-MERKEZ TEŞKİLATI. A- Hükümdar B- Saray 1-MERKEZ TEŞKİLATI A- Hükümdar B- Saray MERKEZ TEŞKİLATI Önceki Türk ve Türk-İslam devletlerinden farklı olarak Osmanlı Devleti nde daha merkezi bir yönetim oluşturulmuştu.hükümet, ordu ve eyaletler doğrudan

Detaylı

Türk Lirasından Sıfır Atılması

Türk Lirasından Sıfır Atılması Türk Lirasından Sıfır Atılması Ekonomik yaşamın önemli bir unsuru olan para, ülkemizde yıllardır yaşanmakta olan enflasyonist ortam nedeniyle sıkça kamuoyu gündeminde yer almakta, Türk Lirasından sıfır

Detaylı

Türkiye de Yabancı Bankalar *

Türkiye de Yabancı Bankalar * Bankacılar Dergisi, Sayı 52, 2005 Türkiye de Yabancı Bankalar * I. Giriş: Uluslararası bankacılık faaliyetleri, geçen yüzyılın ikinci yarısından itibaren uluslararası ticaret akımlarının ve doğrudan yabancı

Detaylı

TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI. Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü

TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI. Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARET YAPISI Doç. Dr. İsmet GÖÇER Aydın İktisat Fakültesi Ekonometri Bölümü 1 Ülkeler Niçin Dış Ticaret Yapar? Dış Ticaret Politikası Ödemeler Bilançosunun, cari işlemler hesabında ihracat

Detaylı

DAHİLDE İŞLEME REJİMİ HAKKINDA GENELGE (2005/2) TELAFİ EDİCİ VERGİ UYGULAMASI

DAHİLDE İŞLEME REJİMİ HAKKINDA GENELGE (2005/2) TELAFİ EDİCİ VERGİ UYGULAMASI ifade eder. DAHİLDE İŞLEME REJİMİ HAKKINDA GENELGE (2005/2) 1- Bu Genelge de geçen kısaltmalardan; TELAFİ EDİCİ VERGİ UYGULAMASI - AKÇT: Avrupa Kömür Çelik Topluluğu nu, - AT: Avrupa Topluluğu nu, - DİİB:

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi EKİM YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı

İLK TÜRK DEVLETLERİNDE HUKUK

İLK TÜRK DEVLETLERİNDE HUKUK İLK TÜRK { DEVLETLERİNDE HUKUK Hukuk Anlayışı Hukuk fertlerin bir arada barış ve güven içinde yaşamasını sağlamak amacıyla oluşturulan hak ve kanunların bütünüdür. Bir devletin uzun ömürlü olabilmesi için

Detaylı

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ

12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ 12.03.2014 CARİ İŞLEMLER DENGESİ Ocak ayı cari işlemler açığı piyasa beklentisi olan -5,2 Milyar doların altında -4,88 milyar dolar olarak geldi. Ocak ayında dış ticaret açığı geçen yılın aynı ayına göre

Detaylı

İHRACAT BEDELLERİNİN YURDA GETİRİLME MECBURİYETİ KALDIRILMIŞTIR

İHRACAT BEDELLERİNİN YURDA GETİRİLME MECBURİYETİ KALDIRILMIŞTIR Denet Sirküler Denet Yayıncılık A.Ş. Tel : 0212 275 96 90/274 77 06 Avni Dilligil Sokak No:6 Faks : 0212-272 62 16/272 33 23 34394 Mecidiyeköy-İSTANBUL E-mail: bdo.denet@bdodenet.com.tr Web : www.bdodenet.com.tr

Detaylı

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ KIBRIS RUM KESİMİ ÜLKE RAPORU Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ I.GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Kıbrıs Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Akdeniz deki beş büyük adadan

Detaylı

İktisat Tarihi II. XI. Hafta

İktisat Tarihi II. XI. Hafta İktisat Tarihi II XI. Hafta 19. yy da Ekonomik Gelişmeler 19. yy Avrupa da, sanayinin bir hayat tarzı olarak kesin zaferine şahit oldu. 19. yyda uluslararası ekonomik ilişkilerde ve devletlerin ekonomik

Detaylı

TESALYA (YUNANİSTAN) SAVAŞI PULLARI (21-4-1898)

TESALYA (YUNANİSTAN) SAVAŞI PULLARI (21-4-1898) TESALYA (YUNANİSTAN) SAVAŞI PULLARI (21-4-1898) 1897 Türk-Yunan Savaşı (TESELYA SAVAŞI) Teselya savaşları nın aslı Girit adası olayları ile başlamıştır, 1894 Haziran'ında Rumlar Halepa Sözleşmesi'nin uygulanmasını

Detaylı

AVRUPA DA MEYDANA GELEN TEKNİK GELİŞMELER : 1)BARUTUN ATEŞLİ SİLAHLARDA KULLANILMASI: Çinliler tarafından icat edilen barut, Çinlilerden Türklere,

AVRUPA DA MEYDANA GELEN TEKNİK GELİŞMELER : 1)BARUTUN ATEŞLİ SİLAHLARDA KULLANILMASI: Çinliler tarafından icat edilen barut, Çinlilerden Türklere, COĞRAFİ KEŞİFLER 1)YENİ ÇAĞ AVRUPASI AVRUPA DA MEYDANA GELEN TEKNİK GELİŞMELER : 1)BARUTUN ATEŞLİ SİLAHLARDA KULLANILMASI: Çinliler tarafından icat edilen barut, Çinlilerden Türklere, Türklerden Müslüman

Detaylı

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Haziran 2013, No: 62

EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Haziran 2013, No: 62 EKONOMİ POLİTİKALARI GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Haziran 2013, No: 62 i Bu sayıda; Başbakan ın Taksim Gezi Parkında vatandaş ile inatlaşmasının ekonomiye maliyeti değerlendirilmiştir. i 1 Ekonomi iç ve dış

Detaylı

A. Sırp İsyanları B. Yunan İsyanları

A. Sırp İsyanları B. Yunan İsyanları A. Sırp İsyanları B. Yunan İsyanları SIRP İSYANLARI Osmanlı İmparatorluğu na 15. yüzyılın ortalarında katılan Sırbistan da, İmparatorluğun diğer yerlerinde olduğu gibi, âdil bir yönetim kurulmuştu. Sırp

Detaylı

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi

Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bu ders içeriğinin basım, yayım ve satış hakları Yakın Doğu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Merkezi ne aittir. Bu ders içeriğinin bütün hakları saklıdır. İlgili kuruluştan

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 17 Ağustos 2015, Sayı: 23. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni 17 Ağustos 2015, Sayı: 23 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya İnci Şengül

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

Yurtdışına kâr transferi 8 yılda 54 milyar doları aştı

Yurtdışına kâr transferi 8 yılda 54 milyar doları aştı Tarih: 16.01.2011 Sayı: 2011/01 Yurtdışına kâr transferi 8 yılda 54 milyar doları aştı 2003-2010 yıllarını kapsayan 8 yılda, şirketlerin kâr aktarımı, faiz ödemeleri ve portföy yatırımları aracılığıyla,

Detaylı

Bu durumun, aşağıdaki gelişmelerden hangisine ortam hazırladığı savunulabilir?

Bu durumun, aşağıdaki gelişmelerden hangisine ortam hazırladığı savunulabilir? 1)Birinci İnönü Savaşının kazanılmasından sonra halkın TBMM ye ve düzenli orduya güveni artmıştır. Bu durumun, aşağıdaki gelişmelerden hangisine ortam hazırladığı savunulabilir? A)TBMM seçimlerinin yenilenmesine

Detaylı

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ekim 2011, No:7

EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ekim 2011, No:7 EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Ekim 2011, No:7 Bu sayıda; Ağustos ayı dış ticaret verileri, Eylül ayı enflasyon verileri, Döviz yükümlülüklere uygulanan munzam karşılıkların düşürülmesine

Detaylı

BORSA VE TÜRLERİ İÇİNDEKİLER

BORSA VE TÜRLERİ İÇİNDEKİLER BORSA VE TÜRLERİ İÇİNDEKİLER I. GİRİŞ...3 II. BORSALARIN DOĞUŞU VE GELİŞİMİ...4 III. BORSA TÜRLERİ...4 A. Menkul Kıymet Borsaları...4 B. Vadeli İşlem ( Futures ) Borsaları...6 C. Seçmeli İşlem ( Opsiyon

Detaylı

TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2015 YILI ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI. Genel ve Sanayi İhracatında Tekstil ve Hammaddeleri Sektörünün Payı

TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2015 YILI ŞUBAT AYI İHRACAT PERFORMANSI. Genel ve Sanayi İhracatında Tekstil ve Hammaddeleri Sektörünün Payı Mart 2015 Tekstil ve Hammaddeleri Sektörü 2015 Yılı Şubat Ayı İhracat Bilgi Notu Tekstil, Deri ve Halı Şubesi İTKİB Genel Sekreterliği 03/2015 TEKSTİL VE HAMMADDELERİ SEKTÖRÜ 2015 YILI ŞUBAT AYI İHRACAT

Detaylı

Bu durum, aşağıdakilerden hangisin gösteren bir kanıt olabilir?

Bu durum, aşağıdakilerden hangisin gösteren bir kanıt olabilir? DÜNYA GÜCÜ OSMANLI 1. Anadolu Selçuklu Devleti zamanında ve Osmanlı İmparatorluğu nun Yükselme döneminde Anadolu daki zanaatkarlar lonca denilen zanaat gruplarına ayrılarak yöneticilerini kendileri seçmişlerdir.

Detaylı

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Cezayir e ihracat yapan 234 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

Fevzi Karamw;o TARIH 10 SHTEPIA BOTUESE

Fevzi Karamw;o TARIH 10 SHTEPIA BOTUESE Fevzi Karamw;o TARIH 10 FEN LisESi DERS KiTABI SHTEPIA BOTUESE LIBRI SHKOLLOR Prishtine, 2012 i

Detaylı

EKONOMİK GÖSTERGELER

EKONOMİK GÖSTERGELER EKONOMİK GÖSTERGELER 1. özel SEKTÖRÜN YURTDIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİLER 2. HANE HALKI İŞGÜCÜ İSTATİSTİKLERİ 3. KISA VADELİ DIŞ BORÇLARIN GELİŞİMİ 4. SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİ Dr. Adem KORKMAZ 1. ÖZEL SEKTÖRÜN

Detaylı

KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ

KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ KAMU FİNANSMANI VE BORÇ GÖSTERGELERİ HAZIRLAYAN 21.05.2014 RAPOR Doç. Dr. Binhan Elif YILMAZ Araş.Gör. Sinan ATAER 1. KAMU FİNANSMANI Merkezi Yönetim Bütçe Dengesi, 2013 yılı sonunda 18.849 milyon TL açık

Detaylı

TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ

TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ 2013 ARALIK EKONOMİ TÜRKİYE DIŞ TİCARETİNDEN İZMİR İN ALDIĞI PAYIN ANALİZİ Erdem ALPTEKİN Giriş İzmir, 8.500 yıllık tarihsel geçmişe sahip, birçok medeniyetin birlikte hoşgörüyle yaşadığı, oldukça zengin

Detaylı

Dahilde ve Hariçte İşleme Rejimi

Dahilde ve Hariçte İşleme Rejimi Dahilde ve Hariçte İşleme Rejimi Dr. Dilek Seymen dilek.seymen@deu.edu.tr Dr. Dilek Seymen Dahilde İşleme Rejimi (DİR) DİR, ihracatçılara, ihraç mallarında kullanılmak kaydıyla dünya piyasa fiyatlarından

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU

İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ AĞUSTOS 2014 Hazırlayan: Zeynep Küheylan Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü Uzman Yardımcısı TEMEL BİLGİLER Ülke Adı: Fas Krallığı

Detaylı

1.- GÜMRÜK BİRLİĞİ: 1968 (Ticari engellerin kaldırılması + OGT) 2.- AET den AB ye GEÇİŞ :1992 (Kişilerin + Sermayenin + Hizmetlerin Serbest Dolaşımı.

1.- GÜMRÜK BİRLİĞİ: 1968 (Ticari engellerin kaldırılması + OGT) 2.- AET den AB ye GEÇİŞ :1992 (Kişilerin + Sermayenin + Hizmetlerin Serbest Dolaşımı. TÜRKİYE AB İLİŞKİLERİ HAFTA 2 Roma Antlaşması Avrupa Ekonomik Topluluğu AET nin kurulması I. AŞAMA AET de Gümrük Birliğine ulaşma İngiltere, Danimarka, İrlanda nın AET ye İspanya ve Portekiz in AET ye

Detaylı

GAMBİYA ÜLKE RAPORU. Türkiye İşadamları ve Sanayiciler Konfederasyonu Afrika Koordinatörlüğü http://www.tuskon.org africa@tuskon.

GAMBİYA ÜLKE RAPORU. Türkiye İşadamları ve Sanayiciler Konfederasyonu Afrika Koordinatörlüğü http://www.tuskon.org africa@tuskon. GAMBİYA ÜLKE RAPORU 1. Nüfus: 1.797.860 (Dünyada 149.) 2. Nüfus artış oranı: % 2,4 (Dünyada 32.) 3. Yaş yapısı: 0-14yaş: % 40 15 64 yaş: % 57 65 yaş ve üstü: % 3 4. Şehirleşme: % 58 5. En büyük şehir:

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT EMEKLİLİK YATIRIM FONU(KAMU) YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT EMEKLİLİK YATIRIM FONU(KAMU) YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş PARA PİYASASI LİKİT EMEKLİLİK YATIRIM FONU(KAMU) YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Para Piyasası Likit Emeklilik Yatırım Fonu(KAMU) Emeklilik Yatırım Fonu nun

Detaylı

Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.

Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org. Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul 5 6 1. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ Küresel ekonomiyi derinden etkileyen 2008

Detaylı

GENEL MUHASEBE. KVYK-Mali Borçlar. Yrd. Doç. Dr. Serap DURUKAN KÖSE Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi

GENEL MUHASEBE. KVYK-Mali Borçlar. Yrd. Doç. Dr. Serap DURUKAN KÖSE Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi GENEL MUHASEBE KVYK-Mali Borçlar Yrd. Doç. Dr. Serap DURUKAN KÖSE Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi KAYNAK KAVRAMI Kaynaklar, işletme varlıklarının hangi yollarla sağlandığını göstermektedir. Varlıklar,

Detaylı

T.C. Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü Ankara 08.01.2013

T.C. Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü Ankara 08.01.2013 T.C. Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü Ankara 08.01.2013 Konu : 390319000000 GTİP no lu GPPS ve HIPS ithalatına % 3 oranında gümrük vergisi uygulanmasının kaldırılma talebi Sayın Bakanlığınızın,

Detaylı

Serbest ticaret satrancı

Serbest ticaret satrancı Serbest ticaret satrancı Türkiye nin sadece AB nin Serbest Ticaret Anlaşması (STA) imzaladığı ülkelerle anlaşma yapabilmesi Türk dış ticaretini olumsuz etkiliyor. AB ile STA yapan bazı ülkeler Türkiye

Detaylı

TÜRKİYE ve IRAK. I I. TARİHSEL ARKA PLAN: ABD İŞGALİNE KADAR TÜRKİYE-IRAK İLİŞKİLERİ İngiliz Ordusu, 30 Ekim 1918'de imzaladığı Mondros Mütarekesi'ne rağmen, kuzeye doğru yaptığı son bir hamle ile Musul

Detaylı

Technology. and. Machine

Technology. and. Machine Technology and Machine Cezayir Teknoloji İthal Etmek İSTİYOR Kuzey Afrika nın en geniş yüzölçümüne, 35 milyona yakın nüfusa ve büyük petrol ve doğal gaz rezervlerine sahip olan Cezayir, ekonomik veriler

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ ALMANYA ÜLKE RAPORU Mayıs 2009 İ.A 2 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Almanya Federal Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GELİR AMAÇLI ESNEK EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş. Gelir Amaçlı Esnek Emeklilik Yatırım Fonu nun 01.01.2008-31.12.2008 dönemine ilişkin

Detaylı

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ

2015 HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ HAZİRAN ÖZEL SEKTÖRÜN YURT DIŞINDAN SAĞLADIĞI KREDİ BORCU GELİŞMELERİ 13 Ağustos Özel Sektörün Yurt Dışından Sağladığı Kredi Borcuna ilişkin yılı ikinci çeyrek verileri, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ YUNANİSTAN ÜLKE RAPORU Ocak 2009 T.K. 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Yunanistan Yönetim Şekli : Parlamenter Demokrasi Coğrafi Konumu

Detaylı

PLASTİK VE KAUÇUK İŞLEME MAKİNALARI ve AKSAM VE PARÇALARI SEKTÖRÜNÜN 2008 YILI DEĞERLENDİRME RAPORU

PLASTİK VE KAUÇUK İŞLEME MAKİNALARI ve AKSAM VE PARÇALARI SEKTÖRÜNÜN 2008 YILI DEĞERLENDİRME RAPORU 1 FİRMA SAYISI : PLASTİK VE KAUÇUK İŞLEME MAKİNALARI ve AKSAM VE PARÇALARI SEKTÖRÜNÜN 2008 YILI DEĞERLENDİRME RAPORU Barbaros Demirci Genel Sekreter PAGEV / PAGDER PAGEV bilgi bankası kayıtlarına göre,

Detaylı

Sosyal bilgiler öğretmeninin verdiği bu bilgiye dayanarak Mustafa Kemal Paşa ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Sosyal bilgiler öğretmeninin verdiği bu bilgiye dayanarak Mustafa Kemal Paşa ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir? S-1 Sosyal bilgiler öğretmeni: (ikinci Meşrutiyet in ilanının ardından (Meşrutiyet karşıtı gruplar tarafından çıkarılan 31 Mart Ayaklanması, kurmay başkanlığını Mustafa Kemal in yaptığı Hareket Ordusu

Detaylı

MEŞRUTİYET DÖNEMİNDE OSMANLI DEVLET TEŞKİLATI

MEŞRUTİYET DÖNEMİNDE OSMANLI DEVLET TEŞKİLATI MEŞRUTİYET DÖNEMİNDE OSMANLI DEVLET TEŞKİLATI II. Mahmut ve Tanzimat dönemlerinde devlet yöneticileri, parçalanmayı önlemek için ortak haklara sahip Osmanlı toplumu oluşturmak için Osmanlıcılık fikrini

Detaylı

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR

ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş GRUPLARA YÖNELİK GELİR AMAÇLI KAMU BORÇLANMA ARAÇLARI EMEKLİLİK YATIRIM FONU YILLIK RAPOR Bu rapor ANADOLU HAYAT EMEKLİLİK A.Ş Gruplara Yönelik Gelir Amaçlı Kamu Borçlanma Araçları

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

OSMANLI İMPARATORLUĞU NUN İÇ BORÇLANMADA KULLANDIĞI YÖNTEM VE ARAÇLAR

OSMANLI İMPARATORLUĞU NUN İÇ BORÇLANMADA KULLANDIĞI YÖNTEM VE ARAÇLAR Yıl: 24 Sayı:87 Nisan 2010 27 OSMANLI İMPARATORLUĞU NUN İÇ BORÇLANMADA KULLANDIĞI YÖNTEM VE ARAÇLAR Değer ALPER * - Adem ANBAR ** ÖZET 17. yüzyıldan itibaren bütçe açıkları vermeye ve finansman sorunları

Detaylı

Savaş DİLEK Jeoloji Yük.Müh

Savaş DİLEK Jeoloji Yük.Müh * Ziya Buyuk "Geride Kalanlar II" Savaş DİLEK Jeoloji Yük.Müh *1998/1-2 sayılı Jeoloji Mühendisleri Odası Haber Bülteninden alınmıştır. yıkmış, tarım ile tarım dışı faaliyetlerin birlikteliğini

Detaylı

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır.

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır. 1992 yılına gelindiğinde çevresel endişelerin sürmekte olduğu ve daha geniş kapsamlı bir çalışma gereği ortaya çıkmıştır. En önemli tespit; Çevreye rağmen kalkınmanın sağlanamayacağı, kalkınmanın ihmal

Detaylı

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4

FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça

Detaylı

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014

Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Tekstil-Hazır Giyim Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 2014 Sektöre Bakış Tekstil ve hazır giyim sektörleri, GSYH içinde sırasıyla %4 ve %3 paya sahiptir. Her iki sektör

Detaylı

SERTAÇ BEZCİ MALİYE UZMANI GENEL YÖNETİM MALİ İSTATİSTİKLERİ ŞUBESİ ANKARA 2012

SERTAÇ BEZCİ MALİYE UZMANI GENEL YÖNETİM MALİ İSTATİSTİKLERİ ŞUBESİ ANKARA 2012 SERTAÇ BEZCİ MALİYE UZMANI GENEL YÖNETİM MALİ İSTATİSTİKLERİ ŞUBESİ ANKARA 2012 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun 5393 sayılı

Detaylı

GÜNLÜK BÜLTEN 20 Temmuz 2015

GÜNLÜK BÜLTEN 20 Temmuz 2015 GÜNLÜK BÜLTEN 20 Temmuz 2015 ÖNEMLİ GELİŞMELER Ekonomi basınında bugün *Dev fonların yeni gözdesi "nakit" oldu... Çin'deki gelişmeler endişeleri artırdı. Portföylerde nakit oranı 2008'den bu yana en yüksek

Detaylı

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ

TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ TÜRKİYE AÇISINDAN EURO NUN ROLÜ GAZİ ERÇEL BAŞKAN TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI 6. Uluslararası Finans ve Ekonomi Forumu VİYANA, 9 KASIM 2000 Euro ile ilgili görüşlerimi sizlerle paylaşmak üzere, bu

Detaylı

FİNANSAL SİSTEM VE FİNANSAL PİYASALAR

FİNANSAL SİSTEM VE FİNANSAL PİYASALAR FİNANSAL SİSTEM VE FİNANSAL PİYASALAR FİNANSAL SİSTEM Fon talep edenler, fon arz edenler, fon akımını sağlayan araçlar, kuruluşlar ve piyasanın işleyişini düzenleyen hukuki ve idari kurallardan oluşan

Detaylı

TÜRKİYE NİN CARİ AÇIK SORUNU VE CARİ AÇIĞIN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ SEDA AKSÜMER

TÜRKİYE NİN CARİ AÇIK SORUNU VE CARİ AÇIĞIN SÜRDÜRÜLEBİLİRLİĞİ SEDA AKSÜMER İÇİNDEKİLER 1.GİRİŞ 2. TÜRKİYE NİN CARİ AÇIK SORUNU Asıl Tehlike Cari Açığın Finansmanı 3. ENERJİDE DIŞA BAĞIMLIK SORUNU ve CARİ AÇIK İLİŞKİSİ 4.TÜRKİYE İÇİN CARİ AÇIK SÜRDÜRÜLEBİLİR Mİ? 5.SONUÇ ve ÖNERİLER

Detaylı

PARA TAKASI ANLAŞMALARI (SWAP) Emre YILMAZ

PARA TAKASI ANLAŞMALARI (SWAP) Emre YILMAZ GİRİŞ Swap kelime anlamı olarak "değiş tokuş etmek, takas etmek, değiştirmek" gibi anlamlara gelmektedir. Swap; İki tarafın belirli bir zaman dilimi içinde bir varlık ya da yükümlülüğe bağlı olan farklı

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

Araştırma Notu 15/179

Araştırma Notu 15/179 Araştırma Notu 15/179 27.03.2015 2014 ihracatını AB kurtardı Barış Soybilgen* Yönetici Özeti 2014 yılında Türkiye'nin ihracatı bir önceki yıla göre yüzde 3,8 artarak 152 milyar dolardan 158 milyar dolara

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ FRANSA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 Hazırlayan: Özlem Kılıç 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı Yönetim Şekli Coğrafi Konumu : Fransa Cumhuriyeti

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 17 Haziran 2014

MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 17 Haziran 2014 MESLEK KOMİTELERİ ORTAK TOPLANTISI 17 Haziran 2014 Ali EREN İSO Yönetim Kurulu Üyesi MAKİNE, AKSAM VE METAL EŞYA İMALATI 27. Grup Genel Amaçlı Makine ve Aksam Sanayii 28. Grup Özel Amaçlı Makine Sanayii

Detaylı

TÜRK PARASI KIYMETĐNĐ KORUMA HAKKINDA 32 SAYILI KARARDA DEĞĐŞĐKLĐK YAPILMASINA DAĐR KARARDA DEĞĐŞĐKLĐKLER YAPILDI

TÜRK PARASI KIYMETĐNĐ KORUMA HAKKINDA 32 SAYILI KARARDA DEĞĐŞĐKLĐK YAPILMASINA DAĐR KARARDA DEĞĐŞĐKLĐKLER YAPILDI 11.02.2008/41 TÜRK PARASI KIYMETĐNĐ KORUMA HAKKINDA 32 SAYILI KARARDA DEĞĐŞĐKLĐK YAPILMASINA DAĐR KARARDA DEĞĐŞĐKLĐKLER YAPILDI ÖZET : 1567 sayılı Yasaya Đstinaden Çıkarılan Türk Parası Kıymetini Koruma

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI BENİN CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU

İZMİR TİCARET ODASI BENİN CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI BENİN CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ AĞUSTOS 2015 Hazırlayan: Zeynep Küheylan Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü Uzman Yardımcısı TEMEL BİLGİLER Ülke Adı: Benin

Detaylı

3 1 0 2 20 BUĞDAY RAPORU

3 1 0 2 20 BUĞDAY RAPORU 0 1 Dünya buğday üretimi, üretim devlerinden biri olan ABD nin yaklaşık 4 milyon tonluk üretim azalmasına rağmen bu sene ekili alanların ve verimin artmasıyla paralel olarak Ağustos ayı verilerine göre

Detaylı

Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Kredi Borcu İstatistikleri

Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Kredi Borcu İstatistikleri Özel Sektörün Yurtdışından Sağladığı Kredi Borcu İstatistikleri Tanım Ve Açıklamalar İstatistik Genel Müdürlüğü Ödemeler Dengesi Müdürlüğü İçindekiler I- Tanımlar... 3 II- Türkiye de Özel Sektörün Dış

Detaylı

SIRBİSTAN ÜLKE RAPORU 05.03.2015

SIRBİSTAN ÜLKE RAPORU 05.03.2015 SIRBİSTAN ÜLKE RAPORU 05.03.2015 SIRBİSTAN ÜLKE RAPORU 05.03.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Sırbistan a ihracat yapan 210 firma bulunmaktadır. 31.12.2014

Detaylı

Aylık Dış Ticaret Analizi

Aylık Dış Ticaret Analizi YÖNETİCİ ÖZETİ Bu çalışmada, Türkiye İhracatçılar Meclisi tarafından her ayın ilk günü açıklanan ihracat rakamları temel alınarak Türkiye nin aylık dış ticaret analizi yapılmaktadır. Aşağıdaki analiz,

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası. Tarihçe

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası. Tarihçe Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Tarihçe Cumhuriyet Dönemi Birinci Dünya Savaşı nın ardından, dünyada ortaya çıkan emisyon sağlayacak merkez bankalarının oluşturularak ülkelerin kendi para politikalarını

Detaylı

TÜRK PARASI KIYMETİNİ KORUMA HAKKINDA 32 SAYILI KARARA İLİŞKİN 2008-32/34 SAYILI TEBLİĞDE DEĞİŞİKLİK YAPILDI

TÜRK PARASI KIYMETİNİ KORUMA HAKKINDA 32 SAYILI KARARA İLİŞKİN 2008-32/34 SAYILI TEBLİĞDE DEĞİŞİKLİK YAPILDI 12.08.2009/119 TÜRK PARASI KIYMETİNİ KORUMA HAKKINDA 32 SAYILI KARARA İLİŞKİN 2008-32/34 SAYILI TEBLİĞDE DEĞİŞİKLİK YAPILDI ÖZET : Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin 2008-32/34

Detaylı

Ekonomide Hızlı Büyüme ve Balon. Hızla Şişmeye Başlayan Balon ve Zincirleme Krizler

Ekonomide Hızlı Büyüme ve Balon. Hızla Şişmeye Başlayan Balon ve Zincirleme Krizler KÜRESEL VE BÖLGESEL ÇALIŞMALAR DÜNYA EKONOMİSİ-FİNAL ÖDEVİ Ekonomide Hızlı Büyüme ve Balon Hızla Şişmeye Başlayan Balon ve Zincirleme Krizler Dünya ekonomisinin 1990 ların ikinci yarısındaki gelişiminin

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI

TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI İstanbul Ekonomi ve Finans Konferansı Dr. İbrahim Turhan Başkan Yardımcısı 20 Mayıs 2011 İstanbul 1 Sunum Planı I. 2008 Krizi ve Değişen Finansal Merkez Algısı II. III.

Detaylı

TARİH BOYUNCA ANADOLU

TARİH BOYUNCA ANADOLU TARİH BOYUNCA ANADOLU Anadolu, Asya yı Avrupa ya bağlayan bir köprü konumundadır. Üç tarafı denizlerle çevrili verimli topraklara sahiptir. Dört mevsimi yaşayan iklimi, akarsuları, ormanları, madenleriyle

Detaylı

MAHALLİ İDARELER FİNANSMANI MAYIS 2008

MAHALLİ İDARELER FİNANSMANI MAYIS 2008 MAHALLİ İDARELER FİNANSMANI MAYIS 2008 MAHALLİ İDARELERİN FİNANSMANI İÇERİK 1. BORÇLANMA NEDENİ 2. BORÇLANMA ÇEŞİTLERİ VE KAYNAKLARI 3. KREDİ HACMİ VE VAKIFBANK UYGULAMASI 4. YURT DIŞI FARKLI UYGULAMALAR

Detaylı

BÜLTEN İSTANBUL AZİZ BABUŞCU. FİLİSTİN MESELESİ 2 5 te B İ L G İ NOTU. Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya geldi

BÜLTEN İSTANBUL AZİZ BABUŞCU. FİLİSTİN MESELESİ 2 5 te B İ L G İ NOTU. Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya geldi 2 de Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya geldi AK Parti İstanbul İl Kadın Kolları nda AK Öğretmenler ile öğrenciler yıllar sonra bir araya gelmenin mutluluğunu yaşadı. 8 de YIL: 2012 SAYI

Detaylı