Banka EFT / Havale Sürecinin Merkezileştirilmesi Projesi Raporu

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Banka EFT / Havale Sürecinin Merkezileştirilmesi Projesi Raporu"

Transkript

1 Banka EFT / Havale Sürecinin Merkezileştirilmesi Projesi Raporu Hazırlayanlar Esma Sultan SEZEN Sultan ATEŞ Fatih ÇİL Gazi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü Şubat 2009 Bu proje, İstanbul Teknik Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Kulübünün düzenlemiş olduğu 16. İTÜ EMÖS Proje Yarışması için hazırlanmış ve proje yarışmasına sunulmuştur.

2 ÖZET Alışılagelmiş üretim sistemlerinin yerine hizmet sistemlerinde de tanımlanmış süreçler mevcuttur. Hatta bu süreçlerin, en az üretim sistemlerindeki kadar karmaşık ve kontrol edilmesi güçtür. Sürecin aksayan kısımları; hizmet süresini, müşteri memnuniyetini ve dolayısıyla maliyetleri direk olarak etkilemektedir. Bu nedenle üretim veya hizmet süreci olduğuna bakılmaksızın süreçte iyileştirme yapmak, verimliliği arttıracak ve maliyetleri düşürecek etkiye sahiptir. Bankalar için de bu durum söz konusudur. Süreçlerini yalınlaştırmış, yeni sistemler geliştirerek maliyetlerini azaltmak isteyen banka yönetimleri, rakiplerine göre aynı süreci daha verimli ve daha az maliyetli sürdürdüklerinde daha fazla müşteri memnuniyeti sağlamakta, piyasaya daha hızlı cevap verdiklerinden rakiplerine göre daha fazla müşteri çekmekte ve tüm bu faaliyetleri daha az maliyet ile gerçekleştirebilmektedirler. Yapılan projede, yukarıda bahsettiğimiz perspektiften bakarak, Türkiye nin örnek bankalarından birinde, EFT / Havale sürecinde, alışılagelmiş dağınık operasyon birimleri yaklaşımından yani her işlemin gelen şube personeli tarafından hayata geçirilmesinde, vazgeçerek iş yoğunluğunu merkezi operasyon biriminde toplamaya çalışılmıştır. Süreci gerçekleştirecek insan kaynağından tasarruf etmeye, uzmanlaşmış personel ile süreci daha güvenilir bir şekilde yürütmek hedeflenmiştir. Bankanın mevcut EFT / Havale sürecine alternatif, Merkezi EFT / Havale sürecini oluşturarak, mevcut süreç ile önerilen süreci karşılaştırmasını yaparak süreç iyileştirmesi sonucunda kazanımlarımızı ortaya koymak amaçlanmıştır. Beş ana aşamadan oluşan projenin, ilk aşaması olarak problemin tanımı yer almaktadır. Bu aşamada var olan sistem net bir şekilde incelenerek, süreç haritaları hazırlanmış ve proje kapsamı, proje kısıtları ve proje için belirlenen varsayımlar ortaya konulmuştur. İkinci aşama olan girdi analizi bölümünde ise, problem tanımana bağlı olarak toplanması gereken veriler ortaya konulmuştur. İhtiyaç duyulan veriler bankanın sunucu sisteminden alınarak, gerekli analizlere tabi tutulmuştur. Bu sayede projenin temel taşlarından biri olan girdi dağılımları belirlenmiştir. Bu aşama da hem teorik olarak girdi dağılımı belirleme, hem de Input Analyzer aracı kullanılarak girdi dağılımı belirleme süreçleri yer almaktadır. Üçüncü aşama olarak, ilk iki aşamada toplanan veriler ve bilgiler sayesinde Arena yazılımında süreç modellenmiş ve ii S ayfa

3 gerekli girdiler modelde yerlerine yerleştirilmiştir. Ortaya konulan modelin geçerliği, model çalıştırılarak elde edilen sonuçlar ile gerçek hayattaki veriler mukayese edilerek ortaya konulmuştur. Modelin geçerliliği de ortaya konulduktan sonra, hem dağınık hem de merkezi sistem için çıktı analizleri yapılarak mukayeseleri hedeflenmiştir. Bu aşamada bağımsız tekrar metodu kullanılarak her bir model için yapılması gereken deneme sayıları bulunmuştur. Her iki model, en yüksek sayıdaki deneme sayısı ile çalıştırılarak mukayese edilmiştir. Merkezi sistemin, dağınık sisteme göre genelde daha uzun işlem süresine sahip olmasına karşın, kapasitesi yüksek olan şubeler için yüksek verimlilik sağladığı görülmüştür. Son aşama olan benzetim optimizasyonunda ise merkezi sistemin hayata geçirilmesi durumda MOPR ve MOPK personel sayıları bulunmuştur. Bu aşamada regresyon metamodel metodu ve OpQuest benzetim optimizasyonu aracı kullanılmıştır. Analizler yapılırken, hem işlem sürelerinin kısa olması hem de personel doluluk oranlarının %60 ila %85 arasında olmasına bakılmıştır. Sonuçta 20 adet MOPR unvanlı personele ve 3 adet MOPK unvanlı personele sahip olunması durumda hem talimat işlem sürelerinin en kısa olacağı hem de personellerin istenilen doluluk oranlarında çalışacakları ortaya konulmuştur. Çalışma bankacılık sistemi açısında benzetim ve benzetim optimizasyonun kullanıldığı oldukça kapsamlı bir çalışmadır. Yüksek miktarda veri analizini içermesi nedeniyle kapsamı oldukça geniş olmakla beraber, var olmayan bir sistemi deneme yapısına sahip olması nedeniyle oldukça önemlidir. iii S ayfa

4 TEŞEKKÜR Projemizde bize önderlik eden değerli hocamız Prof. Dr. Berna DENGİZ e, banka süreci üzerinde çalışmamıza izin veren ve süreç hakkındaki görüşleri ile çalışmamıza ışık tutan yöneticilerimizden Sayın Aytaç AYDIN a ve Gülen ERSOY a teşekkürlerimizi iletir şükranlarımızı sunarız. iv S ayfa

5 İÇİNDEKİLER ÖZET... ii TEŞEKKÜR... iv İÇİNDEKİLER... v ŞEKİLLER LİSTESİ... vii TABLOLAR LİSTESİ... xi 1. GİRİŞ VE PROBLEMİN TANIMI PROBLEMİN ŞEMATİK GÖSTERİMİ PROBLEMİN ÇÖZÜMÜNDE KULLANILACAK VERİLER GİRDİ ANALİZİ Veri Toplama Süreci Veri Analiz Süreci Teorik Olarak Veri Analiz Süreci Input Analyzer ile Veri Analiz Süreci BENZETİM MODELİNİN GELİŞTİRİLMESİ Eski Sistemin Modellemesi Yeni Sistemin Modellemesi Model Gerçekliliği ÇIKTI ANALİZİ Eski Sistem İçin Deneme Sayısı Hesaplama Yeni Sistem İçin Deneme Sayısı Hesaplama Çıktı Analizi BENZETİM OPTİMİZASYONU VE REGRESYON METAMODELİ v Sayfa

6 7.1. Alternatif 1 İçin Deneme Sayısı Hesaplama Alternatif 2 İçin Deneme Sayısı Hesaplama Alternatif 3 İçin Deneme Sayısı Hesaplama Alternatif 4 İçin Deneme Sayısı Hesaplama Regresyon Metamodeli Regresyon Metamodelinin Geçerliliği İdeal Personel Karmasının Belirlenmesi OPQUEST İle Benzetim Optimizasyonu Kontrol Kısıtlar Amaç Fonksiyonu ve Gereklilikler Seçenekler OpQuest Sonuçları KAZANIMLAR SONUÇ KAYNAKÇA EKLER Ek 1: Talimat Geliş Aralıklarının Şubelere Göre Dağılımlarının Gösterilimi Ek 2: Eski Sistem İçin OPR İşlem Sürelerinin Dağılımlarının Gösterilimi Ek 3: Eski Sistem İçin OPR Teyit İşlem Sürelerinin Dağılımlarının Gösterilimi Ek 4: Input Analyzer Dağılım Ekranları Ek 5: Eski Sistem İçin Kazanım Dağılımı Ek 6: Yeni Sistem İçin Kazanım Dağılımı vi Sayfa

7 ŞEKİLLER LİSTESİ Şekil 1 Mevcut Sistemin Şematik Gösterimi... 2 Şekil 2 Önerilen Sistemin Şematik Gösterimi... 2 Şekil 3 Eski Sistemin Şematik Gösterimi... 6 Şekil 4 Yeni Sistemin Şematik Gösterimi... 6 Şekil 5 Talimat Geliş Zamanı Listesi... 8 Şekil 6 Şube 002k'nın talimat gelişleri arasındaki zaman farkları... 9 Şekil 7 SPSS Veri Giriş Ekranı... 9 Şekil 8 Kruskal Wallis Testi Sonuç Ekranları Şekil 9 Serpme Diyagramı Şekil 10 Geliş Aralık Süreleri İçin Histogram Görünümü Şekil 11 Weibull Dağılımı için Maximum Likelihooda göre Parametre Tahmini Şekil 12 Eski Model Genel Görünüm Şekil 13 Şube Genel Benzetim Modeli Şekil 14 Geliş Modülü Şekil 15 Zaman Atama Modülü Şekil 16 Bekleme Modülü Şekil 17 OPK İşlem Modülü Şekil 18 OPR İşlem Modülü Şekil 19 Karar Modülü Şekil 20 OPR Personel Sayısı Karar Modülü Şekil 21 OPK Teyit İşlemi vii S ayfa

8 Şekil 22 OPR Teyit İşlemi Şekil 23 Gerçekleşmeyen İşlem Karar Modülü Şekil 24 Tamamlanan Talimat Sayısını Sayan Kayıt Modülü Şekil 25 Sistem Zamanı Hesaplama ve Kayıt Etme Modülü Şekil 26 Tamamlanan Talimat Modülü Şekil 27 Müşteriye Telefonla Ulaşma Modülü Şekil 28 İptal Karar Modülü Şekil 29 İptal Edilen Talimat Sayısı Şekil 30 Gerçekleşmeyen Talimat Çıkışı Şekil 31 Yeni Sistem Modelinin Genel Görünümü Şekil 32 Şube Alt Modeli Şekil 33 Faks Gerekli mi Karar Modülü Şekil 34 Faks Çekme İşlem Modülü Şekil 35 OPK İşlem Bekleme Modülü Şekil 36 OPK İşlem Modülü Şekil 37 OPR İşlem Modülü Şekil 38 Şube No Atama Modülü Şekil 39 Şubede Geçen Zaman Kayıt Modülü Şekil 40 Telefon Görüşme İşlem Modülü Şekil 41 İptal Karar Modülü Şekil 42 Gerçekleşmeyen Kalemler Kayıt Modülü Şekil 43 Gerçekleşmeyen Kalem Çıkış Modülü viii S ayfa

9 Şekil 44 OPR İşlem Aşamaları Şekil 45 MOPR İşlem Modülü Şekil 46 Teyit Gerekli Mi Karar Modülü Şekil 47 Teyit İşlem Modülü Şekil 48 Hata Var Mı Karar Modülü Şekil 49 Hatalı Talimat Bekleme Süresi Şekil 50 Hatalı Talimat Düzeltme İşlem Modülü Şekil 51Talimat Tutarı Yüksek Mi Karar Modülü Şekil 52 MOPK Kontrol İşlem Modülü Şekil 53 Gerçekleşmeyen Kalemler Karar Modülü Şekil 54 Şube Seçim Karar Modülü Şekil 55 Şube Toplam Geçen Karar Modülü Şekil 56 İşlem Süresi Kayıt Modülü Şekil 57 İşlem Adeti Kayıt Modülü Şekil 58 Sistemden Çıkış Modülü Şekil 59 Şubeye Geri Dönüş Bekleme Süresi Şekil 60 Şube Seçim Karar Modülü Şekil 61 Denemelerin Toplam İşlem Sürelerinin Grafiksel Gösterimi Şekil 62 Eski Sistemin Sekiz Denemeye Göre Dağılımı Şekil 63 Denemelerin Toplam İşlem Sürelerinin Grafiksel Gösterimi Şekil 64 Minitab Programının Veri Giriş Ekranı Şekil 65 Regresyon Modeli ix S ayfa

10 Şekil 66 Regresyon Grafiği Şekil 67 Metamodelin Benzetim Sonuçlarına Olan Yakınlığı Şekil 68 Metamodelin Benzetim Sonuçlarına Olan Yakınlığı Şekil 69 MOPK Personelinin Doluluk Oranı Regresyon Modeli Şekil 70 MOPR Personelinin Doluluk Oranı Regresyon Modeli Şekil 71 MOPK Personelinin Doluluk Oranı Regresyon Modeli Şekil 72 MOPK Personelinin Doluluk Oranı Regresyon Modeli Şekil 73 Kontrol Değişkenlerinin Seçim Ekranı Şekil 74 Amaç Fonksiyonu ve Gereklilik Değişkenlerinin Seçim Ekranı Şekil 75 Çalışma Seçeneklerinin Belirlenme Ekranı Şekil 76 Benzetim Optimizasyonu Sonuç Ekranı Şekil 77 Amaç Fonksiyon Değişim Grafiği Şekil 78 Sonuç Ekranın Grafik Gösterimi x S ayfa

11 TABLOLAR LİSTESİ Tablo 1 Şubelerin Talimat Geliş Aralıklarının Dağılımları Tablo 2 OPR İşlem Sürelerinin Şubelere Göre Dağılımı Tablo 3 OPR Teyit İşlemi Sürelerinin Şubelere Göre Dağılımı Tablo 4 İşlem Çeşitleri ve Sürelerinin Dağılımları Tablo 5 Girdi Verilerinin Gerçek Sistem ve Model ile Mukayesesi Tablo 6 Eski Sistem için 5 Deneme Durumunda Sistem Süreleri Tablo 7 Eski Sistem için 8 Deneme Durumunda Sistem Süreleri Tablo 8 Yeni Sistem için 5 Deneme Durumunda Sistem Süreleri Tablo 9 Eski Sistemde Şube Bazında İşlem Toplam Tamamlanma Süreleri Tablo 10 Yeni sistemde şube bazında işlem toplam tamamlanma süreleri Tablo 11 Eski Ve Yeni Sistemde Şube Bazında İşlem Toplam Tamamlanma Süreleri Karşılaştırması Ve Toplam Kazanımlar Tablo 12 Dört veri kombinasyonu ile oluşturulan deneysel bölgeler Tablo 13 Eski Sistem için 5 Deneme Durumunda Sistem Süreleri Tablo 14 Eski Sistem için 5 Deneme Durumunda Sistem Süreleri Tablo 15 Eski Sistem için 5 Deneme Durumunda Sistem Süreleri Tablo 16 Eski Sistem için 5 Deneme Durumunda Sistem Süreleri Tablo 17 Regresyon Eşitliği Parametreleri Tablo 18 Kombinasyonların Benzetim ve Metamodel Sonuçları İle Karşılaştırılması Tablo 19 Alternatiflere Göre Toplam İşlem Süresi Tablo 20 Regresyon Modeli İçin Veri Tablosu Tablo 21 Personel Sayıları, İşlem Süreleri ve Personel Doluluk Oranları xi Sayfa

12 Tablo 22 Kısıtlamalar Sonucunda Geriye Kalan Alternatif Çözümler Tablo 23 OpQuest Deneme Sonuçları xii S ayfa

13 1. GİRİŞ VE PROBLEMİN TANIMI Bankanın mevcut müşterileri hesaplarından yapmak istedikleri para aktarım işlemlerini faks aracılığı ile EFT / Havale talimatı olarak çalıştıkları banka şubesine göndermekte, şubede çalışan OPK ve OPR rollerindeki personeller ise gelen talimat içerisindeki EFT / Havale işlemlerini gerçekleştirmektedirler. EFT işlemleri talimatın gönderildiği gün saat 15:30 a kadar, Havale işlemleri ise saat 18:00 e kadar yapılmak zorundadır. EFT / Havale talimatları ilk önce OPK tarafından kontrol edilmekte ve talimat içerindeki işlemlerin yapılması için talimat şubede bulunan OPR lerden herhangi birine gönderilmektedir. OPR tarafından işleme ait bilgiler banka bilgi sistemine girilmekte ve sistem üzerinden ana sunucuya gönderilmektedir. Ana sunucuya gönderilen işlem bilgileri otomatik olarak bankalar arası takas sisteminin gerçekleştirildiği Merkez Bankasına transfer edilmekte ve para transferi gerçekleştirilmektedir. Yukarıda anlatılan süreç, bankanın mevcutta kullandığı EFT / Havale sürecidir ve bankanın tüm şubelerinden gerçekleştirilebilmektedir. Yapacağımız çalışmada; şubelerde gerçekleştirilen bu EFT / Havale işlemlerini genel merkezde kurulacak bir operasyon merkezinde gerçekleştirmek için bir yapı kurmaya ve kurulacak bu yapıda merkezi operasyon ekibinde çalışacak personel sayısını tespit etmeye çalışılacaktır. Var olan sistemin benzetimini gerçekleştirdikten sonra önerilen merkezi sisteminde benzetimini yapılacaktır. Bu sayede şu anda var olmayan ve kurulmasının birçok hukuki ve ekonomik gerekliliği olan bir yatırım gerçekleştirilmeden, bilgisayar ortamında benzetim sayesinde hayata geçirilecek ve bu sayede sağlayacağı fayda ve zararların gözlemlenmesi sağlayacaktır. Bu çalışma hayata geçirilirken verilerin kullanıldığı bankanın yönetim stratejisi gereği, şube sayıları raporda yer alırken sabit bir k kat sayısı ile çarpılarak verilmiştir. Geliştirilen modelde gerçek veriler kullanılmıştır. Raporda ise gerçek verilerin k kat sayısı ile çarpılmış halleri yer almaktadır. 1 S ayfa

14 2. PROBLEMİN ŞEMATİK GÖSTERİMİ Mevcut sistemde var olan durum Şekil 1 de gösterildiği gibidir. Ülke çapında 66k adet şube ve 73k adet OPK personeli ve 481k adet OPR personeli mevcuttur. Şekil 1 Mevcut Sistemin Şematik Gösterimi Şekil 2 Önerilen Sistemin Şematik Gösterimi Önerilen sistem ile bütün şubelerdeki EFT/Havale talimat süreci kurulacak olan merkezi birim tarafından gerçekleştirilecektir. Şubeler sadece talimat geçerliliğini kontrol edecekler ve talimatı tanımlayıcı bilgileri sisteme girecekler, merkezi operasyon birimine talimatı sistem üzerinden ileteceklerdir. Bu çalışma ile cevaplanmak istenilen sorular; 1. Merkezi sistem, var olan sisteme göre daha kısa talimat işlem süresine sahip midir? 2. Mevcut sisteminin işlem süresi ile merkezi sisteminin işlem süresi arasında ne kadar farklılık mevcuttur? 3. Merkez sistem kurulur ise MOPR ve MOPK personeli olarak kaç kişinin istihdam edilmesi gerekir? 2 S ayfa

15 3. PROBLEMİN ÇÖZÜMÜNDE KULLANILACAK VERİLER Yukarıda tanımlanan çalışmayı gerçekleştirmek için gerekli veriler tespit edilmiştir. Aşağıda sıralanan veriler banka sisteminden alınacak ve girdi analizinde kullanılacaktır. Müşterilerin talimatları şubelere gönderme zamanları Gelen talimatların OPK tarafından işleme alınana kadar geçen süre OPK ların işlem tamamlama süreleri OPK ların işlemleri OPR lere gönderme zamanları OPR lerin işlemleri gerçekleştirme süreleri Yukarıda listelenen verilerin banka sisteminden alınmasının ardından mevcut sistem benzetimi ile bahsedilen sürecin banka üzerindeki yükü ortaya çıkartılacaktır. Daha sonra merkezi operasyon biriminin devreye alınması ile süreci yürütmesi gereken personel sayısı tahmin edilmeye çalışılacaktır. Sonra ise eski ile yeni süreçler karşılaştırılarak bankaya sağlanacak kazanımın belirlenmesi çalışması ile proje bitirilecektir. 3 S ayfa

16 4. GİRDİ ANALİZİ Projede kullanılacak olan girdilerin modellenmesi için, sırası ile ; İhtiyaç duyulacak veriler belirlenmiş, Belirlenen veriler sistemden toplanmış, Bir şubeye ait talimat geliş süreleri için; o Toplanan verilerin bütünlüğü Kuruskal Wallis testi ile kontrol edilmiş, o Bütünlüğü sağlayan veriler için nokta istatistikleri yardımı ile bağımsızlığı kontrol edilmiş, o Çizilen histogramlar yardımı ile olası aday dağılımlar ortaya konulmuş, o Aday dağılımlar arasında seçilen dağılım maximum likelihood metodu kullanılarak parametreleri tahmin edilmiş, o Tahmin edilen parametreler için uygunluk testleri yapılmış, o Elde edilen sonuçlar kapsamında yorumlar yapılmıştır. Diğer veriler için Arena yazılımının Input Analyzer aracı kullanılarak, veri dağılımları belirlenmiştir. Benzetim projeleri için başarılı bir veri modellemesi için sistemden elde edilen veri ile ortaya konulan dağılımın birbiri ile yakından uyum göstermesi gerekmektedir. Bu nedenle, modellemenin her aşaması oldukça önemlidir [1]. Bu bölüm iki temel kısımdan oluşmaktadır. Birinci bölümde hesaplamalar aşama aşama olarak yapılarak detaylı bir şekilde sunulmuştur. İkinci bölümde ise, benzetim yazılımlarının veri analiz aracı ile yapılabilmektedir. Bu sayede raporda hem teorik olarak girdi modellemenin nasıl yapıldığı hem de Arena yazılımının kullanılarak nasıl yapıldığı incelenmiştir. Banka ortamının benzetilmesi nedeniyle girdi çeşitliliği ve değişkenliği oldukça yüksektir ve projenin hayata geçirilme sürecinde en çok efor harcanan bölümler arasında yer almaktadır Veri Toplama Süreci Gerçek bir sistemin incelenmesi nedeniyle, veri toplama işlemi gerçek sistemin veri tabanından çekilmiştir. Gerçek verilerin çekilmesinin birçok avantajları ve dezavantajları mevcuttur. 4 Sayfa

17 Avantajlar; Zamandan tasarruf; Çalışmada altı aylık veri kullanılmıştır. Veri tabanının olmaması durumda birebir veri alınmak istenilse altı aylık veri tutulması gerekecekti. Sistemden verinin direk çekilmesi ile bu sorun ortadan kaldırılmıştır. Daha geniş veri elde edimi: Ölçüm açısından sistem üzerinden çekilmesi daha geniş kapsamlı ve gerçekçi veri elde etmeyi sağlamaktadır. Sistemin bütününü görme Dezavantajları; Tam istenilen değerlerin ayrı ayrı tutulmaması; örnek olarak sistem kuyruk ve işlem süreleri ayrı ayrı tutmamaktadır. Bir önceki işlemin bitiş zamanı ile bir sonraki işlemin bitiş zamanlarını tutmaktadır. Kayıt sistemindeki farklılık; Sistemi yazan programcılara göre kayıt tutulduğu için öncelikle onların nasıl düşündüklerini anlamak gerekmektedir ve genellikle olaya endüstri mühendisliğinin sağladığı verimlilik vizyonu ile bakmamaktadırlar. Onlar için öncelikli olan bankanın amacına, hukuka, mevzuata, muhasebe yapısına ve uygulanabilir olması amacıyla tamamlanmasıdır ve bu amaca dönük kayıtlar tutulmuştur. Ölçüm hatalarını kontrol edememe; Verilerin sistemden çekilmesi nedeniyle verideki hataların anlaşılması üzerine yeterliliğe sahip olunmamaktadır. Lakin veriler bilgisayar sistemi üzerinden çekildiği için ve sistemin çok güvenilir olması nedeniyle bu konuda dezavantaj çalışmaya yansımamıştır. Projede kullanılan veriler, bankanın sunucusundan çekilmiştir. Çalışmada iki farklı sistemin analizi yapılarak, yeni sistemin eski sisteme göre üstünlükleri ortaya konulmaya çalışılacaktır. Aşağıda verilen şekillerde sistemlerin şematik gösterimi mevcuttur. 5 S ayfa

18 Şekil 3 Eski Sistemin Şematikk Gösterimi Şekil 4 Yeni Sistemin Şematikk Gösterimi Şematik gösterimlerden sonra bu çalışmada toplanan girdilerin çeşitleri listelenecektir. Bu listede yer alan başlıklar arasında zaman dağılımı olan veya olasılık olarak hesaplanan veriler mevcuttur. 6 Say f a

19 Her iki sistem içinde toplamda 60k şube için veri toplanmıştır. Ancak Arena yazılımın modül kısıtlamaları ve geliştirme kolaylığı sağlanması için şubeler 1.25k lık şubeler halinde işlem sürelerindeki benzerlik temel alınarak, toplamda 48 grup olacak şekilde gruplanmıştır. 48 grup sayısı gerçek uygulamadaki sayıdır ve burada yer almasının sebebi girdi analiz dağılımlarının ilerleyen bölümlerde verilecek olmasıdır. Eski Sistem İçin Toplanılacak Olan Veriler; Talimat geliş zamanları ve bekleme zamanları OPR ve OPK İşlem süreleri OPK İşlem Bitiminden OPR İşlem Başlangıcına Kadar Geçen Bekleme Süresi Şube OPK ve OPR sayıları Yeni Sistem İçin Toplanılacak Olan Veriler; Talimat geliş zamanları Şube içi faks çekilme oranı Faks işlem süresi Talimat ortalama bekleme süresi OPK talimat atama süreleri (S1) OPR işlem süreleri (S2) İşlem sayıları MOPR1 için işlem süresi (M1) MOPR2 için işlem süresi (M2) MOPK için işlem süresi (M3) Gerçekleşmeyen kalemlerden dolayı şubeye geri gidenler (M4) Hatalı alanlardan dolayı MOPR1 e gönderilen işlem sayısı (M5) Hatalı alanlardan dolayı MOPR1 in işlem süresi (M6) MOPR2 için Hatalı alan düzeltmelerinin kontrol süresi (M7) Tamamlanan işlem süreleri(t) ve adetleri Müşteri yapılacak dönüş sayıları (S3) Merkez OPK ve OPR sayıları OPR ve OPK sayıları 7 S ayfa

20 Müşteriye geri dönüş işlem süresi Bir sonraki bölümde talimatların geliş aralıklarına göre teorik olarak dağılım incelemesi yapılacaktır Veri Analiz Süreci Teorik Olarak Veri Analiz Süreci Bu bölümde şubelere gelen talimatlar arasındaki geçen zaman aralıkları incelenecektir. Bu çalışmada elde edilen sonuçlar hem eski sistem, hem de yeni sistem için kullanılacaktır. Çünkü talimatlar her iki sistemde de öncelikle şubeye gelmektedir. Sistemden çekilen ve şubelere göre gruplandıktan sonra geliş tarihlerine göre sıralanan talimatların, faks sunucusuna geldiği zaman faks geliş satırını vermekte ve şubenin sistemine alınış süresi operatörün üzerinde çalışmaya başladığı süreyi vermektedir. Aradaki süreler talimatların bekleme zamanlarıdır. Şekil 5 Talimat Geliş Zamanı Listesi 8 S ayfa

21 Şekil 5 te verilen örnek listenin tamamı kullanılarak her şube için günlere göre gelen talimatların arasındaki bekleme süreleri çıkarılmıştır. Şekil 6 te şube 002k için elde edilen tablo verilmiştir. Şekil 6 Şube 002k'nın talimat gelişleri arasındaki zaman farkları Şekil 7 da görüldüğü üzere talimatlar genellikle şube açıldıktan belirli bir süre sonra gelmeye başlayıp, peş peşe gelmektedirler. Bu aşamadan sonra ilk analiz olan verinin bütünlüğünü kontrolüne geçilmiştir. Buradaki amaç sistemin kesintili bir sistem olmasından ötürü farklı farklı günlere dağılmış olan verinin birleştirilerek kullanılıp kullanılmayacağını ortaya koymaktır. Bunun için Kruskal Wallis testi uygulanmıştır. Bu testi uygulamak için SPSS yazılımı kullanılmıştır. Şekil 7 SPSS Veri Giriş Ekranı Şekil 8 da yer alan sonuçlar incelendiğinde p değeri elde edilmiştir ve p = >0.05 olması nedeniyle gruplar arası anlamlı bir fark yoktur sonucuna varılmıştır. Bu sayede günlere ayrı ayrı dağılan verinin tek bir veri haline getirilebileceği sonucuna varılmıştır. 9 S ayfa

22 Şekil 8 Kruskal Wallis Testi Sonuç Ekranları Bundan sonraki aşamada verilen bağımsız olup olmadığı noktasal istatistikler yardımı ile ortaya konulacaktır. (x,x+1) göre çizilen serpme diyagramı bize bağımsızlığı gösterecektir. Şekil 9 da çizilmiş olan serpme diyagramında da görüldüğü gibi veriler birbirinden bağımsızdır. Şekil 9 Serpme Diyagramı Bu aşamadan sonra çizilecek olan histogram yardımı ile dağılım tahmini yapılacaktır. Şekil 10 de veriler için çizilmiş olan histograma yer verilmiştir. 10 S ayfa

23 Şekil 10 Geliş Aralık Süreleri İçin Histogram Görünümü Histogram incelendiğinde dağılımın weibull veya beta dağılımına benzediği görülmektedir. Weibull dağılımına göre maximum likelihood yöntemi kullanılarak β ve α parametrelerinin tahmini yapılacaktır. Şekil 11 Weibull Dağılımı için Maximum Likelihooda göre Parametre Tahmini Şekil 11 de yer alan formüllere göre yapılan hesap sonucunda β değeri 4.0 ve α değeri 0.25 elde edilmiştir. Bir sonraki aşamada elde edilen değerlerin Kolmogorov Smirnov testine göre doğruluğu kontrol edilecektir. Yapılan hesaplar sonucunda Kolmogrov Smirov testinin değeri ve p değeri olarak elde edilmiştir. Burada p değerinin sıfıra yakın olmasından dolayı hipotez kabul edilmiş olur ve seçilen parametreler uygun parametreler olarak kabul edilir. 11 S ayfa

24 Input Analyzer ile Veri Analiz Süreci Bütün şubelerin veri geliş süreleri arasındaki farklar bulunduktan sonra Arena yazılımının Input Analyzer menüsünde dağılımları bulunmuştur. Tablo 1 de her bir şube grubu için talimat geliş aralıklarının dağılımları verilmiştir. Her bir şube için ayrı ayrı çıkarılmış olan talimat geliş aralıklarının dağılım görselleri Ek 1 de verilmiştir. Tablo 1 Şubelerin Talimat Geliş Aralıklarının Dağılımları Şube Grup Kodu Geliş Dağılımları Şube Grup LOGN(18.5, 18.3) Şube Grup 02 TRIA( 0.001, 39.5, 96) Şube Grup * BETA(0.314, 3.16) Şube Grup * BETA(0.429, 3.13) Şube Grup WEIB(70.3, 1.15) Şube Grup GAMM(61.2, 1.29) Şube Grup GAMM(75.1, 1.21) Şube Grup LOGN(117, 187) Şube Grup WEIB(85.6, 0.855) Şube Grup LOGN(151, 249) Şube Grup EXPO(96.8) Şube Grup LOGN(152, 258) Şube Grup LOGN(159, 198) Şube Grup LOGN(204, 368) Şube Grup 15 TRIA(48, 88.7, 480) Şube Grup * BETA(0.386, 0.544) Şube Grup 17 UNIF(60, 480) Şube Grup * BETA(0.461, 0.489) Şube Grup * BETA(0.583, 0.527) Şube Grup * BETA(0.42, 0.231) Şube Grup * BETA(0.399, 0.259) Şube Grup * BETA(0.56, 0.385) Şube Grup * BETA(0.489, 0.274) Şube Grup * BETA(0.502, 0.24) Şube Grup 25 UNIF(96, 480) Şube Grup * BETA(0.442, 0.173) 12 Sayfa

25 Şube Grup * BETA(0.328, 0.159) Şube Grup 28 UNIF(120, 480) Şube Grup * BETA(0.251, ) Şube Grup 30 TRIA(120, 444, 480) Şube Grup * BETA(0.188, ) Şube Grup * BETA(0.22, 0.045) Şube Grup * BETA(0.143, ) Şube Grup * BETA(0.209, 0.139) Şube Grup * BETA(0.236, 0.143) Şube Grup * BETA(0.161, 0.127) Şube Grup 37 TRIA(160, 474, 480) Şube Grup * BETA(0.209, 0.139) Şube Grup * BETA(0.112, 0.112) Şube Grup * BETA(0.209, 0.139) Şube Grup * BETA(0.304, 0.155) Şube Grup * BETA(0.383, 0.167) Şube Grup EXPO(2.36e+003) Şube Grup e EXPO(2.4e+003) Şube Grup WEIB(744, 0.229) Şube Grup e GAMM(1e+004, 0.267) Şube Grup 47 UNIF(480, 6.72e+003) Şube Grup 48 TRIA(960, 5.88e+003, 7.2e+003) Tablo 2 de ise şube gruplarına göre talimatların OPR personeli tarafından tamamlanma sürelerinin dağılımları verilmektedir. İlgili dağılımların görselleri Ek 2 de verilmiştir. Tablo 2 OPR İşlem Sürelerinin Şubelere Göre Dağılımı Şube Grup Kodu OPR İşlem Dağılımları Şube Grup 01 NORM(429, 151) Şube Grup * BETA(1.47, 2.11) Şube Grup 03 NORM(242, 99.3) Şube Grup 04 NORM(213, 91.2) Şube Grup WEIB(171, 1.69) 13 Sayfa

26 Şube Grup WEIB(138, 1.47) Şube Grup ERLA(58.1, 2) Şube Grup WEIB(112, 1.34) Şube Grup * BETA(1.17, 1.87) Şube Grup * BETA(0.85, 2.64) Şube Grup * BETA(1.38, 2.38) Şube Grup * BETA(1.05, 2.49) Şube Grup WEIB(77.5, 1.33) Şube Grup * BETA(0.963, 2.92) Şube Grup WEIB(53.9, 1.34) Şube Grup * BETA(0.938, 2.58) Şube Grup * BETA(0.539, 1.41) Şube Grup WEIB(42.4, 1.09) Şube Grup 19 NORM(41.9, 26.9) Şube Grup EXPO(42.9) Şube Grup EXPO(27.2) Şube Grup WEIB(29.7, 0.759) Şube Grup EXPO(20.9) Şube Grup EXPO(22.3) Şube Grup EXPO(27.6) Şube Grup EXPO(35.7) Şube Grup EXPO(23.4) Şube Grup GAMM(32.4, 0.549) Şube Grup LOGN(24, 85.4) Şube Grup EXPO(13) Şube Grup WEIB(15, 0.632) Şube Grup EXPO(13.2) Şube Grup GAMM(19.8, 0.664) Şube Grup WEIB(5.51, 0.683) Şube Grup WEIB(6.67, 0.956) Şube Grup EXPO(9.44) Şube Grup * BETA(0.484, 0.53) Şube Grup WEIB(12.5, 0.331) Şube Grup EXPO(12.8) 14 S ayfa

27 Şube Grup * BETA(0.604, 0.686) Şube Grup * BETA(0.582, 1.19) Şube Grup * BETA(0.441, 0.891) Şube Grup WEIB(7.76, 0.813) Şube Grup * BETA(0.482, 0.684) Şube Grup * BETA(0.708, 0.85) Şube Grup 46 UNIF(11, 34) Şube Grup WEIB(13.4, 0.667) Şube Grup * BETA(0.266, 0.456) Tablo 3 de ise şube gruplarına göre talimatların OPR personeli tarafından teyit işleminin tamamlanma sürelerinin dağılımları verilmektedir. İlgili dağılımların görselleri Ek 3 de verilmiştir. Tablo 3 OPR Teyit İşlemi Sürelerinin Şubelere Göre Dağılımı Şube Grup Kodu OPR Teyit İşlem Dağılımları Şube Grup 01 NORM(103, 36.3) Şube Grup * BETA(1.51, 2.16) Şube Grup 03 NORM(58.1, 23.8) Şube Grup 04 NORM(51.2, 21.9) Şube Grup WEIB(40.1, 1.56) Şube Grup WEIB(33.5, 1.49) Şube Grup ERLA(14.3, 2) Şube Grup ERLA(12.8, 2) Şube Grup 09 TRIA(4, 13.3, 56) Şube Grup * BETA(0.901, 2.76) Şube Grup 11 TRIA(3, 8, 46) Şube Grup * BETA(1.14, 2.62) Şube Grup WEIB(19.7, 1.44) Şube Grup WEIB(16.9, 1.3) Şube Grup WEIB(13.1, 1.36) Şube Grup * BETA(1.06, 2.81) Şube Grup * BETA(0.634, 1.6) Şube Grup EXPO(9.75) 15 S ayfa

28 Şube Grup WEIB(8.64, 1.25) Şube Grup EXPO(10.9) Şube Grup WEIB(7.49, 1.11) Şube Grup LOGN(9.56, 15.5) Şube Grup WEIB(5.75, 1.04) Şube Grup GAMM(5.06, 1.18) Şube Grup EXPO(7.26) Şube Grup EXPO(9.21) Şube Grup EXPO(6.25) Şube Grup * BETA(0.656, 1.42) Şube Grup LOGN(4.49, 5.54) Şube Grup ERLA(1.88, 2) Şube Grup LOGN(5.74, 9.4) Şube Grup * BETA(0.622, 1.5) Şube Grup * BETA(0.545, 2.04) Şube Grup * BETA(0.646, 1.58) Şube Grup LOGN(2.14, 1.72) Şube Grup LOGN(2.9, 2.77) Şube Grup * BETA(0.821, 1.13) Şube Grup WEIB(6.62, 0.415) Şube Grup LOGN(3.91, 4.51) Şube Grup * BETA(0.658, 0.702) Şube Grup GAMM(1.07, 2.43) Şube Grup * BETA(0.563, 1.27) Şube Grup * BETA(0.463, 1.22) Şube Grup WEIB(0.765, 0.436) Şube Grup * BETA(0.708, 0.85) Şube Grup GAMM(1.41, 2.2) Şube Grup GAMM(4.03, 1.16) Şube Grup LOGN(2.31, 2.94) 16 S ayfa

29 Yeni sistem için talimat geliş aralıkları ile talimat bekleme süreleri eski sistemle aynı olarak kabul edilmiştir. Şube içi faks çekilme oranı uzman görüşlerine dayanılarak ortaya konulmuştur. Şubeye gelen her 10 talimattan biri elden teslim olarak verilmektedir ve şubedeki bir personel tarafından ortalama 2 dakikada şube içinde faks çekilmektedir. Dolayısıyla şube içi faks çekilme oranı %10 ve faks çekilme işlem süresi dağılımı EXPO(2) olarak alınmıştır. Toplanması gereken veriler kısmında listelenen işlemler ve işlem sürelerinin Input Analyzer da ortaya çıkarılan dağılımları Tablo 3 de verilmiştir. Ayrıca Ek 4 de bu dağılımların Input Analyzer görselleri verilmiştir. Tablo 4 İşlem Çeşitleri ve Sürelerinin Dağılımları İşlem Dağılım S2 M LOGN(43.1, 62.2) M1 M LOGN(28.1, 60.2) M2 M * BETA(0.284, 2.69) M5 M WEIB(14.3, 0.678) M6 M WEIB(16.1, 0.681) M2 M LOGN(39, 145) M1 M LOGN(55.9, 73.9) 17 S ayfa

BMÜ-421 Benzetim ve Modelleme Kesikli Olay Benzetimi. İlhan AYDIN

BMÜ-421 Benzetim ve Modelleme Kesikli Olay Benzetimi. İlhan AYDIN BMÜ-421 Benzetim ve Modelleme Kesikli Olay Benzetimi İlhan AYDIN KESİKLİ-OLAY BENZETİMİ Kesikli olay benzetimi, durum değişkenlerinin zaman içinde belirli noktalarda değiştiği sistemlerin modellenmesi

Detaylı

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1. BÖLÜM 2 Frekans Dağılımları 37

İÇİNDEKİLER. BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1. BÖLÜM 2 Frekans Dağılımları 37 İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 Değişkenler ve Grafikler 1 İstatistik 1 Yığın ve Örnek; Tümevarımcı ve Betimleyici İstatistik 1 Değişkenler: Kesikli ve Sürekli 1 Verilerin Yuvarlanması Bilimsel Gösterim Anlamlı Rakamlar

Detaylı

BENZETİM. Prof.Dr.Berna Dengiz. 4. Ders Modelleme yaklaşımları Benzetim yazılımlarında aranan özellikler M/M/1 Kuyruk Sistemi benzetimi

BENZETİM. Prof.Dr.Berna Dengiz. 4. Ders Modelleme yaklaşımları Benzetim yazılımlarında aranan özellikler M/M/1 Kuyruk Sistemi benzetimi Prof.Dr.Berna Dengiz 4. Ders Modelleme yaklaşımları Benzetim yazılımlarında aranan özellikler M/M/1 Kuyruk Sistemi benzetimi BENZETİM DİLLERİNDE MODELLEME YAKLAŞIMLARI Tüm benzetim dilleri; ya olay-çizelgeleme

Detaylı

BENZETİM. Prof.Dr.Berna Dengiz

BENZETİM. Prof.Dr.Berna Dengiz Prof.Dr.Berna Dengiz 2. Ders Sistemin Performans.. Ölçütleri Sistem Türleri Benzetim Modelleri Statik veya Dinamik Deterministik ( belirli ) & Stokastik ( olasılıklı) Kesikli & Sürekli Sistemin Performans

Detaylı

3 KESİKLİ RASSAL DEĞİŞKENLER VE OLASILIK DAĞILIMLARI

3 KESİKLİ RASSAL DEĞİŞKENLER VE OLASILIK DAĞILIMLARI ÖNSÖZ İÇİNDEKİLER III Bölüm 1 İSTATİSTİK ve SAYISAL BİLGİ 11 1.1 İstatistik ve Önemi 12 1.2 İstatistikte Temel Kavramlar 14 1.3 İstatistiğin Amacı 15 1.4 Veri Türleri 15 1.5 Veri Ölçüm Düzeyleri 16 1.6

Detaylı

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012)

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) Aşağıdaki analizlerde lise öğrencileri veri dosyası kullanılmıştır.

Detaylı

Proje/Sipariş/İş Emri (PSI) Bazında Maliyet Analizi

Proje/Sipariş/İş Emri (PSI) Bazında Maliyet Analizi Proje/Sipariş/İş Emri (PSI) Bazında Maliyet Analizi Amaç ve Fayda Bilindiği gibi mamul maliyetleri direkt hammadde (direkt ilk madde ve ambalaj), direkt işçilik ve genel üretim giderlerinden oluşmaktadır.

Detaylı

Faaliyet Faaliyet zamanı dağılımı A U(5, 8) B U(6, 15) U(10,20) U(4,20) U(12,25) U(15,30)

Faaliyet Faaliyet zamanı dağılımı A U(5, 8) B U(6, 15) U(10,20) U(4,20) U(12,25) U(15,30) ENM 316 BENZETİM ÖDEV SETİ Ödev 1. Bir projede A, B, C, D, E ve F olmak üzere 6 faaliyet vardır. Projenin tamamlanması için bu faaliyetlerin sırası ile yapılması gerekmektedir. Her faaliyetin tamamlanması

Detaylı

SANAL ÖLÇME UYGULAMASI

SANAL ÖLÇME UYGULAMASI TMMOB Makina Mühendisleri Odası 11. Otomotiv Sempozyumu 8-9 Mayıs 2009 SANAL ÖLÇME UYGULAMASI Özet Uygulamanın temel amacı Otomotiv sac kalıpçılığında, kalıptan elde edilen parçanın kalite seviyesinin

Detaylı

1203608-SIMÜLASYON DERS SORUMLUSU: DOÇ. DR. SAADETTIN ERHAN KESEN. Ders No:5 Rassal Değişken Üretimi

1203608-SIMÜLASYON DERS SORUMLUSU: DOÇ. DR. SAADETTIN ERHAN KESEN. Ders No:5 Rassal Değişken Üretimi 1203608-SIMÜLASYON DERS SORUMLUSU: DOÇ. DR. SAADETTIN ERHAN KESEN Ders No:5 RASSAL DEĞIŞKEN ÜRETIMI Bu bölümde oldukça yaygın bir biçimde kullanılan sürekli ve kesikli dağılımlardan örneklem alma prosedürleri

Detaylı

RASSAL DEĞİŞKENLER VE OLASILIK DAĞILIMLARI. Yrd. Doç. Dr. Emre ATILGAN

RASSAL DEĞİŞKENLER VE OLASILIK DAĞILIMLARI. Yrd. Doç. Dr. Emre ATILGAN RASSAL DEĞİŞKENLER VE OLASILIK DAĞILIMLARI Yrd. Doç. Dr. Emre ATILGAN 1 RASSAL DEĞİŞKENLER VE OLASILIK DAĞILIMLARI Olasılığa ilişkin olayların çoğunluğunda, deneme sonuçlarının bir veya birkaç yönden incelenmesi

Detaylı

ENM 316 BENZETİM DERS 3 KUYRUK SİSTEMİ. Operasyon yönetiminde önemli bir alana sahiptir.

ENM 316 BENZETİM DERS 3 KUYRUK SİSTEMİ. Operasyon yönetiminde önemli bir alana sahiptir. ENM 316 BENZETİM DERS 3 KUYRUK SİSTEMİ Kuyruk sistemleri, Operasyon yönetiminde önemli bir alana sahiptir. Üretimde, atölye çevresi kuyruk şebekelerinin karmaşık bir ilişkisi olarak düşünülebilir. Bir

Detaylı

Yaşanmış Tecrübe Paylaşımı Önce Test Et Sonra Kodla XP Pratiği

Yaşanmış Tecrübe Paylaşımı Önce Test Et Sonra Kodla XP Pratiği TBD 21. Ulusal Bilişim Kurultayı Sunumu Yaşanmış Tecrübe Paylaşımı Önce Test Et Sonra Kodla XP Pratiği Hasan ÖZKESER Bimar Bilgi İşlem Hizmetleri Aş. 5 Ekim 2004 ODTÜ Kültür ve Kongre Merkezi, Ankara 2004

Detaylı

ENM 316 BENZETİM ÖDEV SETİ

ENM 316 BENZETİM ÖDEV SETİ ENM 16 BENZETİM ÖDEV SETİ Ödev 1. Bir depo ve N adet müşteriden oluşan bir taşımacılık sisteminde araç depodan başlayıp bütün müşterileri teker teker ziyaret ederek depoya geri dönmektedir. Sistemdeki

Detaylı

8.0.2 Versiyonu Sanayi Uygulamaları Yenilikleri. İş Emrinde Kalem Desteği

8.0.2 Versiyonu Sanayi Uygulamaları Yenilikleri. İş Emrinde Kalem Desteği 8.0.2 Versiyonu Sanayi Uygulamaları Yenilikleri Amaç ve Fayda Netsis Sanayi Modülleri ile ilgili aşağıdaki yenilikler kullanıma sunulmuştur. İş Emrinde Kalem Desteği Müşteri Siparişi Önceliklendirme MRP

Detaylı

Modelleme ve Simülasyon ile Karar Alma ve Doğrulama

Modelleme ve Simülasyon ile Karar Alma ve Doğrulama Modelleme ve Simülasyon ile Karar Alma ve Doğrulama Örnek Fiili Uygulamalar (Banka, Üretim, Müze) Copyright 2009, Results Kurumsal Verimlilik Çözümleri. All rights reserved. Bu dokümanın tüm hakları saklıdır.

Detaylı

AKARSULARDA KİRLENME KONTROLÜ İÇİN BİR DİNAMİK BENZETİM YAZILIMI

AKARSULARDA KİRLENME KONTROLÜ İÇİN BİR DİNAMİK BENZETİM YAZILIMI AKARSULARDA KİRLENME KONTROLÜ İÇİN BİR DİNAMİK BENZETİM YAZILIMI *Mehmet YÜCEER, **Erdal KARADURMUŞ, *Rıdvan BERBER *Ankara Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü Tandoğan - 06100

Detaylı

BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER

BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER BSM 532 KABLOSUZ AĞLARIN MODELLEMESİ VE ANALİZİ OPNET MODELER Yazılımı ve Genel Özellikleri Doç.Dr. Cüneyt BAYILMIŞ Kablosuz Ağların Modellemesi ve Analizi 1 OPNET OPNET Modeler, iletişim sistemleri ve

Detaylı

1. Süreç nedir? 2. Süreç nedir? 3. Temel süreç unsurları nelerdir? 4. Süreçler nasıl sınıflandırılabilir? Süreç tipleri nelerdir?

1. Süreç nedir? 2. Süreç nedir? 3. Temel süreç unsurları nelerdir? 4. Süreçler nasıl sınıflandırılabilir? Süreç tipleri nelerdir? 1. Süreç nedir? Girdileri çıktı haline getiren birbiriyle ilgili ve etkileşimli faaliyetler takımı dır. 2. Süreç nedir? Tanımlanabilirlik Tekrarlanır olması Ölçülebilirlik Bir sahibi ve sorumluları olması

Detaylı

TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER

TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER TANIMLAYICI İSTATİSTİKLER Tanımlayıcı İstatistikler ve Grafikle Gösterim Grafik ve bir ölçüde tablolar değişkenlerin görsel bir özetini verirler. İdeal olarak burada değişkenlerin merkezi (ortalama) değerlerinin

Detaylı

01.01.2011 Daha detaylı bilgi ve teklif için bilgi@kamubilisim.com adresine eposta gönderebilirsiniz.

01.01.2011 Daha detaylı bilgi ve teklif için bilgi@kamubilisim.com adresine eposta gönderebilirsiniz. Elektronik Belge Yönetim Sistemi 01.01.2011 Daha detaylı bilgi ve teklif için adresine eposta gönderebilirsiniz. Elektronik Belge Yönetim Sistemi, %100 Web tabanlı olup, Kurumunuzdaki belge ve bilgi alış

Detaylı

KALİTE SİSTEM YÖNETİCİSİ EĞİTİMİ

KALİTE SİSTEM YÖNETİCİSİ EĞİTİMİ FMEA-HATA TÜRLERİ VE ETKİ ANALİZİ Tanımlama Mevcut veya olası hataları ortaya koyan, bu hataların yaratabileceği etkileri göz önünde bulunduran ve etkilerine göre hataları önceliklendirerek oluşmalarının

Detaylı

K-S Testi hipotezde ileri sürülen dağılımla örnek yığılmalı dağılım fonksiyonunun karşılaştırılması ile yapılır.

K-S Testi hipotezde ileri sürülen dağılımla örnek yığılmalı dağılım fonksiyonunun karşılaştırılması ile yapılır. İstatistiksel güven aralıkları uygulamalarında normallik (normal dağılıma uygunluk) oldukça önemlidir. Kullanılan parametrik istatistiksel tekniklerin geçerli olabilmesi için populasyon şans değişkeninin

Detaylı

Firma/Gümrük Müşavirliği Giriş Ekranı

Firma/Gümrük Müşavirliği Giriş Ekranı Dış Ticaret Modülü Dış ticaret servisi belge tipine (ATR, EUR. 1, Form A, Mense vs) göre stok yaratılmasını ve bu stokun eritilmesini esas alarak çalışmaktadır. Belge satışı odaca yapıldıktan sonra stoktan

Detaylı

DÖKÜM İMALAT PROSESLERİ İÇİN İLERİ DÜZEY SİMÜLASYON YAZILIMI: VULCAN

DÖKÜM İMALAT PROSESLERİ İÇİN İLERİ DÜZEY SİMÜLASYON YAZILIMI: VULCAN DÖKÜM İMALAT PROSESLERİ İÇİN İLERİ DÜZEY SİMÜLASYON YAZILIMI: VULCAN VULCAN döküm simülasyon yazılımı ile imalat öncesi döküm kusurlarının tespiti ve iyileştirilmesi ÖZET Makalede uygulama yapılan model

Detaylı

26.12.2013. Farklı iki ilaç(a,b) kullanan iki grupta kan pıhtılaşma zamanları farklı mıdır?

26.12.2013. Farklı iki ilaç(a,b) kullanan iki grupta kan pıhtılaşma zamanları farklı mıdır? 26.2.23 Gözlem ya da deneme sonucu elde edilmiş sonuçların, raslantıya bağlı olup olmadığının incelenmesinde kullanılan istatistiksel yöntemlere HĐPOTEZ TESTLERĐ denir. Sonuçların raslantıya bağlı olup

Detaylı

SÜREKLİ RASSAL DEĞİŞKENLER

SÜREKLİ RASSAL DEĞİŞKENLER SÜREKLİ RASSAL DEĞİŞKENLER Sürekli Rassal Değişkenler Sürekli Rassal Değişken: Değerleriölçümyadatartımla elde edilen, bir başka anlatımla sayımla elde edilemeyen, değişkene sürekli rassal değişken denir.

Detaylı

FMEA. Hata Türleri ve Etkileri Analizi

FMEA. Hata Türleri ve Etkileri Analizi FMEA Hata Türleri ve Etkileri Analizi 2007 FMEA Tanımı FMEA (HTEA), bir ürün veya prosesin potansiyel hatalarını ve bunların sonucu olabilecek etkilerini tanımlama, değerlendirme, potansiyel hatanın ortaya

Detaylı

Ders 1 Minitab da Grafiksel Analiz-I

Ders 1 Minitab da Grafiksel Analiz-I ENM 5210 İSTATİSTİK VE YAZILIMLA UYGULAMALARI Ders 1 Minitab da Grafiksel Analiz-I İstatistik Nedir? İstatistik kelimesi ilk olarak Almanyada devlet anlamına gelen status kelimesine dayanılarak kullanılmaya

Detaylı

Hizmet Odaklı Mimariye Dayanan İş Süreçleri Yönetimi Sistemi

Hizmet Odaklı Mimariye Dayanan İş Süreçleri Yönetimi Sistemi Hizmet Odaklı Mimariye Dayanan İş Süreçleri Yönetimi Sistemi 04.11.2010 Mine Berker IBTech A.Ş. Gündem İş Süreçleri Yönetimi (BPM) Modeli Yaşam Döngüsü 1 BPM e Neden İhtiyaç Duyduk? BPM Çözüm Araçlarının

Detaylı

Projenin Adı: İstatistik yardımıyla YGS ye hazırlık için soru çözme planlaması

Projenin Adı: İstatistik yardımıyla YGS ye hazırlık için soru çözme planlaması Projenin Adı: İstatistik yardımıyla YGS ye hazırlık için soru çözme planlaması Projenin Amacı : YGS de başarılı olmak isteyen bir öğrencinin, istatistiksel yöntemler çerçevesinde, sınavda çıkan soru sayısını,

Detaylı

PROJE YÖNETİMİ: PERT VE CPM ANALİZİ: Prof. Dr. Şevkinaz Gümüşoğlu (I.Üretim Araştırmaları Sempozyumu, Bildiriler Kitabı-İTÜ Yayını, Ekim1997, İstanbul

PROJE YÖNETİMİ: PERT VE CPM ANALİZİ: Prof. Dr. Şevkinaz Gümüşoğlu (I.Üretim Araştırmaları Sempozyumu, Bildiriler Kitabı-İTÜ Yayını, Ekim1997, İstanbul PROJE YÖNETİMİ: PERT VE CPM ANALİZİ: Prof. Dr. Şevkinaz Gümüşoğlu (I.Üretim Araştırmaları Sempozyumu, Bildiriler Kitabı-İTÜ Yayını, Ekim1997, İstanbul Proje:Belirli bir işin tamamlanabilmesi için yapılması

Detaylı

AKIŞ ŞEMASI AKIŞ ŞEMASI AKIŞ ŞEMASI ŞEKİLLERİ GİRİŞ

AKIŞ ŞEMASI AKIŞ ŞEMASI AKIŞ ŞEMASI ŞEKİLLERİ GİRİŞ GİRİŞ AKIŞ ŞEMASI Bir önceki ünitede algoritma, bilgisayarda herhangi bir işlem gerçekleştirmeden ya da program yazmaya başlamadan önce gerçekleştirilmesi düşünülen işlemlerin belirli bir mantık ve plan

Detaylı

9 Ekim 2009. Đlgili Versiyon/lar : ETA:SQL, ETA:V.8-SQL. Đlgili Modül/ler : Cari II

9 Ekim 2009. Đlgili Versiyon/lar : ETA:SQL, ETA:V.8-SQL. Đlgili Modül/ler : Cari II 9 Ekim 2009 Đlgili Versiyon/lar : ETA:SQL, ETA:V.8-SQL Đlgili Modül/ler : Cari II CARĐ BAZLI FĐYAT TANIMLAMA YÖNTEMLERĐ Cari bazlı fiyat takibi sayesinde programımız, her cari için ayrı ayrı fiyat tanımlamaya

Detaylı

EXCEL DE BENZETİM ÖRNEKLERİ BMÜ-422 BENZETİM VE MODELLEME

EXCEL DE BENZETİM ÖRNEKLERİ BMÜ-422 BENZETİM VE MODELLEME EXCEL DE BENZETİM ÖRNEKLERİ BMÜ-422 BENZETİM VE MODELLEME GİRİŞ Bu bölümde benzetim için excel örnekleri önerilmektedir. Örnekler excel ile yapılabileceği gibi el ile de yapılabilir. Benzetim örnekleri

Detaylı

ÇİMENTO BASMA DAYANIMI TAHMİNİ İÇİN YAPAY SİNİR AĞI MODELİ

ÇİMENTO BASMA DAYANIMI TAHMİNİ İÇİN YAPAY SİNİR AĞI MODELİ ÇİMENTO BASMA DAYANIMI TAHMİNİ İÇİN YAPAY SİNİR AĞI MODELİ Ezgi Özkara a, Hatice Yanıkoğlu a, Mehmet Yüceer a, * a* İnönü Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü, Malatya, 44280 myuceer@inonu.edu.tr

Detaylı

χ =1,61< χ χ =2,23< χ χ =42,9> χ χ =59,4> χ

χ =1,61< χ χ =2,23< χ χ =42,9> χ χ =59,4> χ SORU : Ortalaması, varyansı olan bir raslantı değişkeninin, k ile k arasında değer alması olasılığının en az 0,96 olmasını sağlayacak en küçük k değeri aşağıdakilerden hangisidir? A),5 B) C) 3,75 D) 5

Detaylı

LKS2. Kredi Kartı Uygulamaları

LKS2. Kredi Kartı Uygulamaları LKS2 Kredi Kartı Uygulamaları LOGO Kasım 2006 İçindekiler LKS2 Kredi Kartı Uygulamalarında kullanılan parametreler... 3 Banka Hesabı Kayıt Türleri... 3 Geri Ödeme Planları... 4 Geri Ödeme Plan Bilgileri...

Detaylı

ISO 9001 Kalite Terimleri

ISO 9001 Kalite Terimleri Kalite: Mevcut ve var olan karakteristiklerin şartları karşılama derecesine verilen isimdir (ISO 9000) Kalite Politikası: Kalite ile ilişkili olarak üst yönetim tarafından resmi olarak formüle edilen kuruluşun

Detaylı

MerSis. Bilgi Teknolojileri Bağımsız Denetim Hizmetleri

MerSis. Bilgi Teknolojileri Bağımsız Denetim Hizmetleri MerSis Bağımsız Denetim Hizmetleri risklerinizin farkında mısınız? bağımsız denetim hizmetlerimiz, kuruluşların Bilgi Teknolojileri ile ilgili risk düzeylerini yansıtan raporların sunulması amacıyla geliştirilmiştir.

Detaylı

SPSS E GİRİŞ SPSS TE TEMEL İŞLEMLER. Abdullah Can

SPSS E GİRİŞ SPSS TE TEMEL İŞLEMLER. Abdullah Can SPSS E GİRİŞ SPSS TE TEMEL İŞLEMLER SPSS in üzerinde işlem yapılabilecek iki ana ekran görünümü vardır. DATA VIEW (VERİ görünümü) VARIABLE VIEW (DEĞİŞKEN görünümü) 1 DATA VIEW (VERİ görünümü) İstatistiksel

Detaylı

TEMATİK COĞRAFİ HARİTALARIN VERİMLİLİK AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

TEMATİK COĞRAFİ HARİTALARIN VERİMLİLİK AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ TEMATİK COĞRAFİ HARİTALARIN VERİMLİLİK AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ Cihan Yalçın 1, * Edirne Bilim Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü Engin Bişar 1 Edirne Bilim Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü Seda Yalçın

Detaylı

BÖLÜM 1 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEDE TEMEL KAVRAMLAR

BÖLÜM 1 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEDE TEMEL KAVRAMLAR İÇİNDEKİLER BÖLÜM 1 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRMEDE TEMEL KAVRAMLAR I. Öğretimde Ölçme ve Değerlendirmenin Gerekliliği... 2 II. Ölçme Kavramı... 3 1. Tanımı ve Unsurları... 3 2. Aşamaları... 3 2.1. Ölçülecek

Detaylı

ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ

ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜM BAŞKANLIĞI DERS TANITIM BİLGİLERİ Dersin Adı Kodu Sınıf/Y.Y. Ders Saati Kredi AKTS (T+U+L) İSTATİSTİKSEL KALİTE KONTROL EN-412 4/I 3+0+0 3 5 Dersin Dili : Türkçe Dersin Seviyesi

Detaylı

ENERJĐ ELDESĐNDE ORTALAMA RÜZGAR HIZI ÖLÇÜM ARALIĞI ve HELLMANN KATSAYISININ ÖNEMĐ: SÖKE ÖRNEĞĐ

ENERJĐ ELDESĐNDE ORTALAMA RÜZGAR HIZI ÖLÇÜM ARALIĞI ve HELLMANN KATSAYISININ ÖNEMĐ: SÖKE ÖRNEĞĐ ENERJĐ ELDESĐNDE ORTALAMA RÜZGAR HIZI ÖLÇÜM ARALIĞI ve HELLMANN KATSAYISININ ÖNEMĐ: SÖKE ÖRNEĞĐ Mete ÇUBUKÇU1 mecubuk@hotmail.com Doç. Dr. Aydoğan ÖZDAMAR2 aozdamar@bornova.ege.edu.tr ÖZET 1 Ege Üniversitesi

Detaylı

SUPERVISOR (YETKİLİ KULLANICI) KAMPANYA YÖNETİMİ EĞİTİM DOKÜMANI

SUPERVISOR (YETKİLİ KULLANICI) KAMPANYA YÖNETİMİ EĞİTİM DOKÜMANI SUPERVISOR (YETKİLİ KULLANICI) KAMPANYA YÖNETİMİ EĞİTİM DOKÜMANI Sürüm 1.3.5 Ağustos 2013 TegsoftCC Supervisor (Yetkili Kullanıcı) Kampanya Yönetimi Eğitim Dokümanı Sayfa 2 / 14 İÇİNDEKİLER A. SES KAMPANYASI

Detaylı

Kalite Kontrol Yenilikler

Kalite Kontrol Yenilikler Kalite Kontrol Yenilikler Amaç ve Fayda Kalite Kontrol modülünde ISO 2859 standardının desteklenmesine, kullanımın daha fonksiyonel ve rahat olabilmesine yönelik bazı iyileştirme çalışmaları yapılmıştır.

Detaylı

SİSTEM ANALİZİ ve TASARIMI. ÖN İNCELEME ve FİZİBİLİTE

SİSTEM ANALİZİ ve TASARIMI. ÖN İNCELEME ve FİZİBİLİTE SİSTEM ANALİZİ ve TASARIMI ÖN İNCELEME ve FİZİBİLİTE Sistem Tasarım ve Analiz Aşamaları Ön İnceleme Fizibilite Sistem Analizi Sistem Tasarımı Sistem Gerçekleştirme Sistem Operasyon ve Destek ÖN İNCELEME

Detaylı

Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı

Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı 292 Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 18 (2012) 292-297 KİTAP İNCELEMESİ Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı Editör Doç. Dr. Şener BÜYÜKÖZTÜRK Dilek SEZGİN MEMNUN 1 Bu çalışmada,

Detaylı

İNTERNET TARAYICISI ÜZERİNDE ÇALIŞABİLEN ELEKTRİK TALEP TAHMİNİ ANALİZ PROGRAMI

İNTERNET TARAYICISI ÜZERİNDE ÇALIŞABİLEN ELEKTRİK TALEP TAHMİNİ ANALİZ PROGRAMI TMMOB TÜRKİYE VI. ENERJİ SEMPOZYUMU - KÜRESEL ENERJİ POLİTİKALARI VE TÜRKİYE GERÇEĞİ İNTERNET TARAYICISI ÜZERİNDE ÇALIŞABİLEN ELEKTRİK TALEP TAHMİNİ ANALİZ PROGRAMI Barış Sanlı Dünya Enerji Konseyi Türk

Detaylı

Otomotiv Sertifika Programı

Otomotiv Sertifika Programı Otomotiv Sertifika Programı Otomotiv ana sanayi ve yan sanayinde kabul gören, geleneksel iş modelleri artık günümüzde uluslararası standartlar olarak zorunluluklar haline gelmiştir. Bu eğitimde birçok

Detaylı

VERİLERİN GRAFİKLER YARDIMIYLA SUNUMU. 3.2.1.Daire Grafikleri Yardımıyla Verilerin Sunumu. 3.2.2.Sütun(Çubuk) Grafikleri Yardımıyla Sunumu

VERİLERİN GRAFİKLER YARDIMIYLA SUNUMU. 3.2.1.Daire Grafikleri Yardımıyla Verilerin Sunumu. 3.2.2.Sütun(Çubuk) Grafikleri Yardımıyla Sunumu SAÜ 3. BÖLÜM VERİLERİN GRAFİKLER YARDIMIYLA SUNUMU PROF. DR. MUSTAFA AKAL İÇİNDEKİLER 3.2.Grafiksel Sunumlar 3.2.1.Daire Grafikleri Yardımıyla Verilerin Sunumu 3.2.2.Sütun(Çubuk) Grafikleri Yardımıyla

Detaylı

ÜAS DA SUNULAN BİLDİRİLER KAPSAMINDA İMALAT İŞLETMELERİNİN ÜRETİM SORUNLARINA BAKIŞI

ÜAS DA SUNULAN BİLDİRİLER KAPSAMINDA İMALAT İŞLETMELERİNİN ÜRETİM SORUNLARINA BAKIŞI V. Ulusal Üretim Araştırmaları Sempozyumu, İstanbul Ticaret Üniversitesi, 25-27 Kasım 2005 ÜAS DA SUNULAN BİLDİRİLER KAPSAMINDA İMALAT İŞLETMELERİNİN ÜRETİM SORUNLARINA BAKIŞI Halil SAVAŞ Pamukkale Üniversitesi

Detaylı

Kasa Cari Stok. Fatura Çek/Senet Banka. İrsaliye Sipariş Fatura

Kasa Cari Stok. Fatura Çek/Senet Banka. İrsaliye Sipariş Fatura Kasa Cari Stok Fatura Çek/Senet Banka İrsaliye Sipariş Fatura Depo Sayım Seri No. Barkod Kredi Kartı Mail Order Yönetici Taşören Hızlı Üretim Kasa 1. Serbest Kasa Girişi 2. Cari Hesaptan Nakit Tahsilat

Detaylı

14 Ekim 2012. Ders Kitabı: Introductory Econometrics: A Modern Approach (2nd ed.) J. Wooldridge. 1 Yıldız Teknik Üniversitesi

14 Ekim 2012. Ders Kitabı: Introductory Econometrics: A Modern Approach (2nd ed.) J. Wooldridge. 1 Yıldız Teknik Üniversitesi ÇOK DEĞİŞKENLİ REGRESYON ANALİZİ: ÇIKARSAMA Hüseyin Taştan 1 1 Yıldız Teknik Üniversitesi İktisat Bölümü Ders Kitabı: Introductory Econometrics: A Modern Approach (2nd ed.) J. Wooldridge 14 Ekim 2012 Ekonometri

Detaylı

Merkezi Eğilim ve Dağılım Ölçüleri

Merkezi Eğilim ve Dağılım Ölçüleri Merkezi Eğilim ve Dağılım Ölçüleri Soru Öğrencilerin derse katılım düzeylerini ölçmek amacıyla geliştirilen 16 soruluk bir test için öğrencilerin ilk 8 ve son 8 soruluk yarılardan aldıkları puanlar arasındaki

Detaylı

9/22/2014 EME 3105 SİSTEM SİMÜLASYONU. Giriş. Tek Kanallı Kuyruk Sistemi. Kuyruk Sistemlerinin Simulasyonu. Simulasyon Örnekleri Ders 2

9/22/2014 EME 3105 SİSTEM SİMÜLASYONU. Giriş. Tek Kanallı Kuyruk Sistemi. Kuyruk Sistemlerinin Simulasyonu. Simulasyon Örnekleri Ders 2 EME 3105 SİSTEM SİMÜLASYONU Simulasyon Örnekleri Ders Giriş Bu derste bilgisayar yardımı olmaksızın çalıştırılabilen birkaç simulasyon örneği verilmiştir. Bu örnekler size sistem simulasyonu metodolojisini

Detaylı

Zirve Bilgi Tenolojileri TUİK A101 Form Giriş Klavuzu V1.1.1

Zirve Bilgi Tenolojileri TUİK A101 Form Giriş Klavuzu V1.1.1 Zirve Bilgi Tenolojileri TUİK A101 Form Giriş Klavuzu V1.1.1 TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu) tarafından her sene kağıt ortamında doldurularak verilen Yıllık İş İstatistikleri Sanayi ve Hizmet Araştırması

Detaylı

MATRİKS MARCO POLO NETWORKS ENTEGRASYON VE EMİR YÖNETİM SİSTEMİ

MATRİKS MARCO POLO NETWORKS ENTEGRASYON VE EMİR YÖNETİM SİSTEMİ MATRİKS MARCO POLO NETWORKS ENTEGRASYON VE EMİR YÖNETİM SİSTEMİ Yurtdışı Borsalara Emir İletim ve Yönetim Platformu Nisan 2012 MATRİKS MPN ENTEGRASYON VE EMİR YÖNETİM SİSTEMİ NEDİR? MPN Entegrasyon ve

Detaylı

PROJE TEKLİF FORMU FİZİBİLİTE RAPORU HAZIRLANMASI GEREKMEYEN KAMU YATIRIM PROJESİ TEKLİFLERİ İÇİN

PROJE TEKLİF FORMU FİZİBİLİTE RAPORU HAZIRLANMASI GEREKMEYEN KAMU YATIRIM PROJESİ TEKLİFLERİ İÇİN FİZİBİLİTE RAPORU HAZIRLANMASI GEREKMEYEN KAMU YATIRIM PROJESİ TEKLİFLERİ İÇİN PROJE TEKLİF FORMU 1. PROJE TANIMLAMA BİLGİLERİ Adı: Türkiye Deniz Araştırma Alt Yapısının Analizi Etüt Projesi Yeri: Seyir,

Detaylı

Faktöriyel: 1'den n'ye kadar olan tüm pozitif tamsayıların çarpımına, biçiminde gösterilir. Aynca; 0! = 1 ve 1!=1 1 dir. [Bunlar kabul değildir,

Faktöriyel: 1'den n'ye kadar olan tüm pozitif tamsayıların çarpımına, biçiminde gösterilir. Aynca; 0! = 1 ve 1!=1 1 dir. [Bunlar kabul değildir, 14. Binom ve Poisson olasılık dağılımları Faktöriyeller ve kombinasyonlar Faktöriyel: 1'den n'ye kadar olan tüm pozitif tamsayıların çarpımına, n! denir ve n! = 1.2.3...(n-2).(n-l).n biçiminde gösterilir.

Detaylı

C PROGRAMLAMA YRD.DOÇ.DR. BUKET DOĞAN PROGRAM - ALGORİTMA AKIŞ ŞEMASI

C PROGRAMLAMA YRD.DOÇ.DR. BUKET DOĞAN PROGRAM - ALGORİTMA AKIŞ ŞEMASI C PROGRAMLAMA DİLİ YRD.DOÇ.DR. BUKET DOĞAN 1 PROGRAM - ALGORİTMA AKIŞ ŞEMASI Program : Belirli bir problemi çözmek için bir bilgisayar dili kullanılarak yazılmış deyimler dizisi. Algoritma bir sorunun

Detaylı

NORMAL DAĞILIM. 2., anakütle sayısı ile Poisson dağılımına uyan rassal bir değişkense ve 'a gidiyorsa,

NORMAL DAĞILIM. 2., anakütle sayısı ile Poisson dağılımına uyan rassal bir değişkense ve 'a gidiyorsa, NORMAL DAĞILIM TEORİK 1., ortalaması, standart sapması olan bir normal dağılıma uyan rassal bir değişkense, bir sabitken nin beklem üreten fonksiyonunu bulun. 2., anakütle sayısı ile Poisson dağılımına

Detaylı

Endüstri Mühendisliğine Giriş

Endüstri Mühendisliğine Giriş Endüstri Mühendisliğine Giriş 5 ve 19 Aralık 2012, Şişli-Ayazağa, İstanbul, Türkiye. Yard. Doç. Dr. Kamil Erkan Kabak Endüstri Mühendisliği Bölümü,, Şişli-Ayazağa, İstanbul, Türkiye erkankabak@beykent.edu.tr

Detaylı

Bir işaretli büyüklük sayısında en soldaki basamak bir işaret içerir. Diğer basamaklarda ise sayısal değerin büyüklüğü (mutlak değeri) gösterilir.

Bir işaretli büyüklük sayısında en soldaki basamak bir işaret içerir. Diğer basamaklarda ise sayısal değerin büyüklüğü (mutlak değeri) gösterilir. İşaretli Tamsayı Gösterimi 1. İşaretli Büyüklük Bir işaretli büyüklük sayısında en soldaki basamak bir işaret içerir. Diğer basamaklarda ise sayısal değerin büyüklüğü (mutlak değeri) gösterilir. Örnek

Detaylı

OLASILIK ve İSTATİSTİK Hipotez Testleri

OLASILIK ve İSTATİSTİK Hipotez Testleri OLASILIK ve İSTATİSTİK Hipotez Testleri Yrd.Doç.Dr. Pınar YILDIRIM Okan Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Hipotezler ve Testler Hipotez, kitleye(yığına) ait

Detaylı

BÖLÜM-1.BİLİM NEDİR? Tanımı...1 Bilimselliğin Ölçütleri...2 Bilimin İşlevleri...3

BÖLÜM-1.BİLİM NEDİR? Tanımı...1 Bilimselliğin Ölçütleri...2 Bilimin İşlevleri...3 KİTABIN İÇİNDEKİLER BÖLÜM-1.BİLİM NEDİR? Tanımı...1 Bilimselliğin Ölçütleri...2 Bilimin İşlevleri...3 BÖLÜM-2.BİLİMSEL ARAŞTIRMA Belgesel Araştırmalar...7 Görgül Araştırmalar Tarama Tipi Araştırma...8

Detaylı

MEKÂN ENVANTERİ OLUŞTURMA, MEKÂN ANALİZİ VE DERS PROGRAMI OLUŞTURMA İŞLEMLERİ

MEKÂN ENVANTERİ OLUŞTURMA, MEKÂN ANALİZİ VE DERS PROGRAMI OLUŞTURMA İŞLEMLERİ T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ MEKÂN ENVANTERİ OLUŞTURMA, MEKÂN ANALİZİ VE DERS PROGRAMI OLUŞTURMA İŞLEMLERİ OCAK, 2016 ISPARTA İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 2 2. DERS PORGRAMLARININ OLUŞTURULMASI... 5 3.

Detaylı

Gerçek uygulamalarda, standart normal olmayan sürekli bir rassal. değişken, sıfırdan farklı bir ortalama ve birden farklı standart sapma

Gerçek uygulamalarda, standart normal olmayan sürekli bir rassal. değişken, sıfırdan farklı bir ortalama ve birden farklı standart sapma 2 13.1 Normal Dağılımın Standartlaştırılması Gerçek uygulamalarda, standart normal olmayan sürekli bir rassal değişken, sıfırdan farklı bir ortalama ve birden farklı standart sapma değerleriyle normal

Detaylı

Muhasebe ve Ürün Fiyatlandırma

Muhasebe ve Ürün Fiyatlandırma Muhasebe ve Ürün Fiyatlandırma İçindekiler - Muhasebede Uzmanlık Alanları - Satış Fiyatı Tespitinde Maliyetlerin Kullanılması - Satış Fiyatı Tespit Yöntemleri 1) Üretim Maliyetine Dayanan Satış Fiyatı

Detaylı

BIL684 Nöron Ağları Dönem Projesi

BIL684 Nöron Ağları Dönem Projesi BIL684 Nöron Ağları Dönem Projesi SNNS Uygulama Parametrelerinin bir Örnek Aracılığı ile İncelenmesi Kerem ERZURUMLU A0064552 Bu rapor ile Bil684 Nöron Ağları dersi kapsamında gerçekleştirilmiş olan SNNS

Detaylı

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ. Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı. 1.Giriş

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ. Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı. 1.Giriş KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ 1.Giriş Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı Kamu idarelerinin mali yönetimini düzenleyen 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu 10.12.2003

Detaylı

Girdi Analizi. 0 Veri toplama 0 Girdi sürecini temsil eden olasılık dağılımı belirleme. 0 Histogram 0 Q-Q grafikleri

Girdi Analizi. 0 Veri toplama 0 Girdi sürecini temsil eden olasılık dağılımı belirleme. 0 Histogram 0 Q-Q grafikleri Girdi Analizi 0 Gerçek hayattaki benzetim modeli uygulamalarında, girdi verisinin hangi dağılımdan geldiğini belirlemek oldukça zor ve zaman harcayıcıdır. 0 Yanlış girdi analizi, elde edilen sonuçların

Detaylı

KALİTE EL KİTABI PERSONEL BELGELENDİRME

KALİTE EL KİTABI PERSONEL BELGELENDİRME Sayfa Sayısı 1/5 1. KAPSAM TS EN ISO/IEC 17024 Personel belgelendirme kuruluşları için geliştirme ve sürdürebilirlik programları da dahil belirli şartlara göre personeli belgelendiren kuruluşlar için genel

Detaylı

SÜREKLİ ŞANS DEĞİŞKENLERİ. Üstel Dağılım Normal Dağılım

SÜREKLİ ŞANS DEĞİŞKENLERİ. Üstel Dağılım Normal Dağılım SÜREKLİ ŞANS DEĞİŞKENLERİ Üstel Dağılım Normal Dağılım 1 Üstel Dağılım Meydana gelen iki olay arasındaki geçen süre veya bir başka ifadeyle ilgilenilen olayın ilk defa ortaya çıkması için geçen sürenin

Detaylı

Tablo (2): Atıştırma Sayısı ve Günlük Sınav Sayısı Atıştırma Sınav Sayısı (X) 0 0.07 0.09 0.06 0.01

Tablo (2): Atıştırma Sayısı ve Günlük Sınav Sayısı Atıştırma Sınav Sayısı (X) 0 0.07 0.09 0.06 0.01 Ortak Varyans ve İstatistiksel Bağımsızlık Bir rassal değişken çifti istatistiksel olarak bağımsız ise aralarındaki ortak varyansın değeri 0 dır. Ancak ortak varyans değerinin 0 olması, iki rassal değişkenin

Detaylı

(2. AŞAMA) SAHA TETKİKİ PROSEDÜRÜ

(2. AŞAMA) SAHA TETKİKİ PROSEDÜRÜ 16.4.27 1 / 6 REVİZYON BİLGİSİ REVİZYON NO AÇIKLAMA Rev. İlk yayın BU DOKÜMAN SİSTEM DENETİM BELGELENDİRME NİN ÖZEL DOKÜMANIDIR. İZİNSİZ KOPYALANAMAZ 1. AMAÇ ve KAPSAM: 16.4.27 2 / 6 Bu prosedür, 2 aşamalı

Detaylı

Mann-Whitney U ve Wilcoxon T Testleri

Mann-Whitney U ve Wilcoxon T Testleri Mann-Whitney U ve Wilcoxon T Testleri Doç. Dr. Ertuğrul ÇOLAK Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Biyoistatistik Anabilim Dalı Konu Başlıkları Parametrik olmayan yöntem Mann-Whitney U testinin

Detaylı

1).S.Ü. MÜH.-MİM. FAKÜLTESİ, MİMARLIK BÖLÜMÜ/KONYA mutosun@selcuk.edu.tr, mustosun@hotmail.com tel: 0542 644 83 19

1).S.Ü. MÜH.-MİM. FAKÜLTESİ, MİMARLIK BÖLÜMÜ/KONYA mutosun@selcuk.edu.tr, mustosun@hotmail.com tel: 0542 644 83 19 YAPILARDA ENERJİ TASARRUFUNA YÖNELİK ÇABALAR İÇİN BİR BİLGİSAYAR ANALİZ PROGRAM MODELİ Dr. Mustafa TOSUN 1 1).S.Ü. MÜH.-MİM. FAKÜLTESİ, MİMARLIK BÖLÜMÜ/KONYA mutosun@selcuk.edu.tr, mustosun@hotmail.com

Detaylı

Doç. Dr. Dilek ALTAŞ İSTATİSTİKSEL ANALİZ

Doç. Dr. Dilek ALTAŞ İSTATİSTİKSEL ANALİZ I Doç. Dr. Dilek ALTAŞ İSTATİSTİKSEL ANALİZ II Yayın No : 2845 Teknik Dizisi : 158 1. Baskı Şubat 2013 İSTANBUL ISBN 978-605 - 377 868-4 Copyright Bu kitabın bu basısı için Türkiye deki yayın hakları BETA

Detaylı

Kullanılacak İstatistikleri Belirleme Ölçütleri. Değişkenin Ölçek Türü ya da Yapısı

Kullanılacak İstatistikleri Belirleme Ölçütleri. Değişkenin Ölçek Türü ya da Yapısı ARAŞTIRMA MODELLİLERİNDE KULLANILACAK İSTATİSTİKLERİ BELİRLEME ÖLÇÜTLERİ Parametrik mi Parametrik Olmayan mı? Kullanılacak İstatistikleri Belirleme Ölçütleri Değişken Sayısı Tek değişkenli (X) İki değişkenli

Detaylı

İyi İmalat Uygulamaları Denetim Süreci Uzunluğu İnceleme Raporu

İyi İmalat Uygulamaları Denetim Süreci Uzunluğu İnceleme Raporu İyi İmalat Uygulamaları Denetim Süreci Uzunluğu İnceleme Raporu Doçent Dr. Özden Gür Ali 1 Temmuz 212 Giriş ve Amaç Türkiye de satılan ithal ilaçların üretim yerlerinin iyi imalat uygulamaları (İİU veya

Detaylı

ORAN ANALİZİ 8. VE 9. HAFTA

ORAN ANALİZİ 8. VE 9. HAFTA ORAN ANALİZİ 8. VE 9. HAFTA Genel Olarak Oran Analizi p Oran analizi tekniğinin amacı, finansal tablo kalemlerinin aralarındaki anlamlı ve yararlı ilişkilerden yola çıkarak bir işletmenin cari finansal

Detaylı

TURKISH YATIRIM İNTERNET ŞUBESİ AÇILIŞ SAYFASI

TURKISH YATIRIM İNTERNET ŞUBESİ AÇILIŞ SAYFASI TURKISH YATIRIM İNTERNET ŞUBESİ DAHA HIZLI ve DAHA KOLAY İnternet şubede her sayfada sayaç bulunmaktadır. Böylelikle müşterilerimiz, şube üzerinde herhangi bir alanı tıkladığında sayaç sıfırlanacak; 20

Detaylı

Tek Düzen Muhasebe Sistemi (TDMS) Ön Muhasebe Modülü. Tunahan ALTINTOP Ali YILDIRIM

Tek Düzen Muhasebe Sistemi (TDMS) Ön Muhasebe Modülü. Tunahan ALTINTOP Ali YILDIRIM Tek Düzen Muhasebe Sistemi (TDMS) Ön Muhasebe Modülü Tunahan ALTINTOP Ali YILDIRIM İçindekiler Giriş Kullanıcı Hiyerarşisi Modül Kullanıcısı Tanımlama Modül Teorik Akış Diyagramı Modülün Kullanıcılar Bazlı

Detaylı

Süreç Yönetimi. Logo

Süreç Yönetimi. Logo Süreç Yönetimi Logo Kasım 2013 SÜREÇ YÖNETİMİ Süreç belirlenen bir amaca ulaşmak için gerçekleştirilen faaliyetler bütünüdür. Örn; Sistemde kayıtlı personellerinize doğum günü kutlama maili gönderme, Deneme

Detaylı

SU KALITE SİSTEMİ. Türkiye Halk Sağlığı Kurumu

SU KALITE SİSTEMİ. Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Başarsoft Su Kalite Bilgi Dokumanı 10.10.2013 İçindekiler 1. SU KALITE SİSTEMİ... 2 1.1 Sistemin Genel Amaçları:... 3 1.2 Kullanılan Bileşen ve Teknolojiler:... 4 2. UYGULAMALARA

Detaylı

Neden İşletme Kurarız?

Neden İşletme Kurarız? 1 Neden İşletme Kurarız? Bağımsız çalışma isteği Miras yoluyla işletme sahipliği Yeni bir buluş veya fikri pazara sunma arzusu Başka fırsatların yokluğu Toplumsal itibar sağlama Kazanç sağlama ve ülke

Detaylı

1203608-SIMÜLASYON DERS SORUMLUSU: DOÇ.DR. SAADETTIN ERHAN KESEN. Ders No:2 Simülasyon Örnekleri

1203608-SIMÜLASYON DERS SORUMLUSU: DOÇ.DR. SAADETTIN ERHAN KESEN. Ders No:2 Simülasyon Örnekleri 1203608-SIMÜLASYON DERS SORUMLUSU: DOÇ.DR. SAADETTIN ERHAN KESEN Ders No:2 GIRIŞ Bu derste elle ya da bir çalışma sayfası yardımıyla oluşturulacak bir simülasyon tablosunun kullanımıyla yapılabilecek simülasyon

Detaylı

MALZEME TEST MAKİNASI KUVVET KALİBRASYONU KARŞILAŞTIRMA RAPORU

MALZEME TEST MAKİNASI KUVVET KALİBRASYONU KARŞILAŞTIRMA RAPORU MALZEME TEST MAKİNASI KUVVET KALİBRASYONU KARŞILAŞTIRMA RAPORU Dr. Bülent AYDEMİR Cemal VATAN Dr. Haldun DİZDAR 19.09.2014 TÜBİTAK ULUSAL METROLOJİ ENSTİTÜSÜ Kuvvet Laboratuarları İÇİNDEKİLER 1. Giriş...

Detaylı

NORMAL DAĞILIM VE ÖNEMLİLİK TESTLERİ İLE İLGİLİ PROBLEMLER

NORMAL DAĞILIM VE ÖNEMLİLİK TESTLERİ İLE İLGİLİ PROBLEMLER NORMAL DAĞILIM VE ÖNEMLİLİK TESTLERİ İLE İLGİLİ PROBLEMLER A) Normal Dağılım ile İlgili Sorular Sayfa /4 Hamileler ile ilgili bir araştırmada, bu grubun hemoglobin değerlerinin normal dağılım gösterdiği

Detaylı

DENEY 0. Bölüm 1 - Ölçme ve Hata Hesabı

DENEY 0. Bölüm 1 - Ölçme ve Hata Hesabı DENEY 0 Bölüm 1 - Ölçme ve Hata Hesabı Amaç: Ölçüm metodu ve cihazına bağlı hata ve belirsizlikleri anlamak, fiziksel bir niceliği ölçüp hata ve belirsizlikleri tespit etmek, nedenlerini açıklamak. Genel

Detaylı

ZAMAN SERİLERİNDE AYRIŞTIRMA YÖNTEMLERİ

ZAMAN SERİLERİNDE AYRIŞTIRMA YÖNTEMLERİ ZAMAN SERİLERİNDE AYRIŞTIRMA YÖNTEMLERİ 1 A. GİRİŞ Gözlemlerin belirli bir dönem için gün, hafta, ay, üç ay, altı ay, yıl gibi birbirini izleyen eşit aralıklarla yapılması ile elde edilen seriler zaman

Detaylı

Wintex Konfekiyon Yönetimi Sistemi

Wintex Konfekiyon Yönetimi Sistemi Wintex Konfekiyon Yönetimi Sistemi ÖN MALİYET Siparişin üretiminden önceki verilerle hesaplanan ilk maliyetidir. Wintex ön maliyet modülü tüm maliyet etkenlerinin doğru ve hızlı girilebilmesine olanak

Detaylı

KAĞAN YÜCEL KİMYA MÜHENDİSİ

KAĞAN YÜCEL KİMYA MÜHENDİSİ ÇALIŞMA ve SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü İŞ HİJYENİ LABORATUVARLARINDA MEVZUAT İLE KALİTE SİSTEMLERİ İLİŞKİSİ KAĞAN YÜCEL KİMYA MÜHENDİSİ ŞUBAT 2015 BİLGİLENİDRME TOPLANTISI

Detaylı

İklim verisi kullanıcılarının karşılaştığı zorluklar ve çözüm önerileri. Ömer Lütfi Şen, Ozan Mert Göktürk ve Hasan Nüzhet Dalfes

İklim verisi kullanıcılarının karşılaştığı zorluklar ve çözüm önerileri. Ömer Lütfi Şen, Ozan Mert Göktürk ve Hasan Nüzhet Dalfes İklim verisi kullanıcılarının karşılaştığı zorluklar ve çözüm önerileri Ömer Lütfi Şen, Ozan Mert Göktürk ve Hasan Nüzhet Dalfes İTÜ Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü İTÜ Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü

Detaylı

χ =1,61< χ χ =2,23< χ χ =42,9> χ χ =59,4> χ

χ =1,61< χ χ =2,23< χ χ =42,9> χ χ =59,4> χ SORU : Ortalaması, varyansı olan bir raslantı değişkeninin, k ile k arasında değer alması olasılığının en az 0,96 olmasını sağlayacak en küçük k değeri aşağıdakilerden hangisidir? A),5 B) C) 3,75 D) 5

Detaylı