Afyon Kocatepe Üniversitesi Afyon Meslek Yüksekokulu, Cevher Hazırlama Programı, AFYON

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Afyon Kocatepe Üniversitesi Afyon Meslek Yüksekokulu, Cevher Hazırlama Programı, AFYON"

Transkript

1 Sepiyolit : Özellikleri ve Kullanım Alanları.Endustrryel Hammaddeler Sempozyumu/4J Ekim 999, Izmir, Turkrye E. Sabah Afyon Kocatepe Üniversitesi Afyon Meslek Yüksekokulu, Cevher Hazırlama Programı, AFYON M. S. Çelik İstanbul Teknik Üniversitesi Maden Fakültesi, Cevher ve Kömür Hazırlama Anabilim Dalı, İSTANBUL ÖZET: Fillosilikatler (tabakalı silikatler) grubuna mensup magnezyum hidrosilikatten ibaret doğal bir kil minerali olan sepiyolit; yüksek yüzey alanı, lifsi yapısı, porozitesi, kristal morfolojisi ve kompozisyonu, yüzey aktivitesi, düşük konsantrasyonlarda yüksek viskoziteli duraylı süspansiyonlar oluşturması vs. gibi teknolojik uygulamalara baz teşkil eden sorptif, katalitik ve reolojik özelliklerinden dolayı sayısız kullanım alanına sahip bulunmaktadır. Bu çalışmada sanayi sepiyoliti diye adlandırılan tabakalı sepiyolitin ülkemiz ve dünyadaki rezerv ve üretim durumları, kristal yapısı, mineralojik, fiziksel, fızikokimyasal, reolojik ve termal özellikleri sunulmuş; kullanım alanlarına yönelik olarak sepiyolitin nitelikleri hakkında ayrıntılı bilgiye yer verilmiştir. ABSTRACT: Sepiolite, a magnesium hydrosilicate, is natural clay mineral which belongs to a group of layered silicates. It is used in numerous areas due to its high surface area, fibrous structure, porosity, crystal morphology and composition, surface activity, production of stable suspensions of high viscosity at low concentrations. These properties provide the basis for a variety of catalytical, sorptive and rheological application. In this study, various features of sepiolite such a its national and worldwide reserves and production figures, crystal structure, mineralogical, physical, physicochemical and rheological properties are presented along with detailed information on its diverse uses.. GİRİŞ Sepiyolit, SepiyolitPaligorskit grubuna ait, magnezyum hidrosılikat ten ibaret doğal bir kil mineralidir. Tetrahedral ve oktahedral oksit tabakalarının istiflenmesi sonucu oluşan lifsi bir yapısı vardır ve lif boyunca devam eden kanal boşluklarına sahiptir (Vicente Rodriguez ve dig., 994). Sepiyolit, Fersman (9)'a göre tabiatta iki değişik poliformik yapıda çökelmektedir. Bunların birincisi; amorf, kompakt halde ve masif yumrular şeklinde olan ve dış görünüşü deniz köpüğünü andırdığı için almanca Meerschaum, Osmanlı türkçesiyle Derya köpüğü ve günümüzde lületaşı adı ile bilinen a sepiyolit, ikincisi ise; küçük, yassı ve yuvarlak partiküller veya amorf agregalar halinde oluşan ß sepiyolif tir (Saniz ve Nuhoğlu, 992). Günümüzde sanayi sepiyoliti olarak bilinen ve süs eşyası yapımına uygun olmayan ßsepiyolit, tabakalı bir sepiyolit türü olarak, oluşumu, bileşimi, özellikleri ve kullanım alanları itibariyle ccsepiyolitten ayrılır. Sepiyolitin kimyasal formülü, Nagy ve Bradley (9) modeline göre Si u Mgç ) O 0 (OH) 6 (H2OV6H2O; Brauner ve Preisinger (96) modeline göre ise Si 2 O 0 (OH) s (H 2 O) 4 8H. 2 O'dur. Çeşitli sepiyolitler için hesaplanmış kimyasal formüllerin birçoğu, tetrahedral tabakada Si 'in, Al + ve Fe + tarafından az miktarda ornatıldığını göstermektedir. Magnezyum ise, oktahedral Fe + pozisyonların %90 ile %'ünü doldurmaktadır. Brauner ve Preisinger analiz sonuçlarına göre 2

2 katyonların yaklaşık 8'i oktehedrali doldurur; oysa Nagy ve Bradley modeline göre 9 pozisyon doldurulmaktadır (Weaver ve Pollard, 97). Her ı ne kadar magnezyum sepiyolit eri yaygın bir tür olsa da bunun "diğer türleri de belirlenmiştir. Rogers ve diğ. (96), oktahedral pozisyonların %9' unun Al + ile doldurulmuş bulunduğu alüminyumlu sepiyolit tanımlamışlardır (Weaver ve Pollard, 97). Xylotile (demirsepiyolit)' de Si +4 'in bir kısmı Fe + ile yer değiştirir. Bu esnada oluşan elektriksel yük kaybı Mg +2 'mun bir kısmının tetrahedral tabakadaki Fe + ile yer değiştirmesiyle dengelenmektedir (Alvarez, 984; Caillere ve diğ., 948). Nikelli,sepiyolit veya falkondoit, oktahedral tabakada %9.78 Ni0 2 içermektedir Ayrıca sodyumlu sepiyolit olan laflinit de ilk olarak Fahey ve Axelrod (948) tarafından tanımlanmıştır. Echle (978), laflinitte, sepiyolıtin yapısındaki genel Mg' nin yerini yapının kanalları içindeki suda bulunan 2 Na iyonunun aldığını göstermiştir. Fahey ve arkadaşları E. Sabah, M.S. Çelik (960), yaptıkları XRay analizlerinde, laflinitin sepiyolite çok benzediğini tespit etmişlerdir. Türkiye'de şimdiye kadar tanımlanmış farklı türler; EskişehirMihalıççıkKillik mevkiindeki laflinit ile AnkaraBeypazarıKaraşar ve Uşakgöl Yaylası mevkiindeki AlFe sepiyolit oluşumlarıdır (Irkeç, 99). Sepiyolitin teorik SiOj/MgO oranı 2.22 olup, Si0 2 = %.60 ve MgO= %24.99'dur. Susuz bazda bu oranlar, Si0 2 = %6.70 ve MgO= %27.60'dır. Genelde ise, Si0 2 = %.90 ±.9 ve MgO= %2 2 arasında değişmektedir. Ülkemizdeki bazı lületaşı ve sedimanter sepiyolitler ile dünyadaki; bazı sepiyolitlerin kimyasal bileşimleri Çizelge l'de verilmiştir (İrkeç, *99; Jones ve Galan, 988). Çizelge. Bazı Lületaşı ve Sepiyolit Çeşitlerinin Kimyasal Bileşimleri. Bileşim Sedimanter sepiyolit Hidrotermal Alüminyumlu Lületaşı Lületaşı (Sanayi sepiyoliti) sepiyolit sepiyolit (%> Si0 2 MgO A 2 0 Na 2 0 K 2 0 Fe 2 0 FeO MnO Ti0 2 CaO A.Z. (D (2) () (4) () «(6) (7) (8) Q (9) Laflinit (0) EskişehirSepetçi (Sankaya ve diğ., 98); 2. KonyaYunak (Yeniyol ve Öztunalı, 98);. Konya (Stoessel ve Hay, 978); 4. EskişehirSivrihisar (iflt, 99); S. İspanyaVallecas (Singer ve Galan, 984); 6. JaponyaKuzuu District (Imsı ve diğ"., 969); 7. Madagaskar (Caillere, 9); 8. BoluKıbnscık (İrkeç, 99); 9. Avustralya Tintinara (Rogers ve diğ., 96); 0. USAWyoming (Fahey ve diğ., 960) 2. KRİSTAL YAPISI Sepiyolit, kristalize olmuş kil mineralleri arasında yaygın ve önemli bir yere sahip olan fiuosilikatler grubuna ait bir kil mineralidir; ancak, amfibol tipi çift zincir yapısının oluşturduğu zincir kafes tipi (lifsi yapı) nedeniyle, yine bu grup içinde yer alan, tabaka (düzlem) kafes tipi minerallerden ayrılmaktadır. Sepiyolit, taban oksijen düzlemlerinden aşağı veya yukarı doğru yönelik şekilde düzenlenmiş SiO tetrahedronları ile brusit benzeri oktahedral (sekiz yüzlü) tabakalardan oluşan bir kristal yapısına

3 sahiptir (Şekil ). Burada, tepe oksijenleri aynı yönde olan tetrahedronlar, Xeksenine paralel olarak'uzanan şeritleri oluştururken, zıt yönde olanları da oktahedral katyonlara bağlanarak lif doğrultusunda (Xekseni boyunca) sürekli, dik doğrultuda (Yekseni boyunca) sınırlı boyutta 2: katmanlı yapı oluştururlar. Şeritlerin sepiyolitte üç, paligorskitte ise iki piroksen zincirinin birbirine bağlanmasıyla oluşan genişlikleri vardır Şeritler arasındaki dikdörtgen kanallarda, Ca ve Mg iyonları ile değişen miktarlarda zeolitik su bulunur. Yapı formülünde (OH) 2 olarak gösterilen su molekülleri ise şerit kenarlarındaki oktahedral Mg'a koordine olurlar..enchistrıyel Hammaddeler Sempozyumu /4 Ekim 999, Izmir, Türkiye Çizelge 2. Tipik Kil Minerallerinin ph=7'de Belirlenmiş KDK Değerleri (Çokça, 99; Breck, 974). KİL MİNERALLERİ Montmorillonit (Smektit) Vermikülit Zeolit SepiyolitAtapulgit Haloysit.2H 2 0 Haloysit.4H 2 0 İUit Klorit Kaolinit KATYON DEĞİŞİM KAPASİTESİ SINIRLAR (meq/ g) ^0 0^ ÖZELLİKLERİ.. Mineralojik Özellikleri Şekil. Sepiyolit kristalinin şematik görünüşü(jones ve Galan, 988). Sepiyolitin katyon değişim kapasitesi (KDK) ile ilgili literatür verileri oldukça değişkendir. Bu veriler aşağıdaki araştırmacılar tarafından; Grim (968) meq/ g, Weaver ve Pollard (97) 2(M meq/ g, Otsuka (97).6 meq/ g, Galan (979) 26.0 meq/ g Caillere(982) 200 meq/ g, olarak belirlenmiştir. Verilerdeki bu değişiklikler, farklı sepiyolitlerin değişen kristal kompozisyonlarına bağlı olabilir. Katyon değişim kapasitesi, Si +4 'in üç değerlikli katyonlarla yer değiştirmesi sonucu açığa çıkan ve büyük ölçüde kristal içi yer değiştirmelerle dengelenmeye çalışılan elektriksel yükün kompanse edilmesi ihtiyacına ve lif kenarlarındaki kırılmış bağların varlığına dayalıdır. Soz konusu kırılmış kimyasal bağlar, özellikle daha iyi kristalin formlar gösteren sepiyolitlerde, katyon değişim kapasitesinin en önemli etkenidir (îrkeç,99; Grim, 968). Sepiyolitin ve diğer kil minerallerinin nötr ortamda belirlenen KDK değerleri Çizelge 2'de verilmiştir. Sedimanter tabakalar halinde çökelen sepiyolitler, genellikle toprağımsı, ince taneli ve kaygan görünümlüdür. Bu tip sepiyolitlerde, sepiyolit minerali, bileşimde %90'ı aşan oranlarda bulunur ve buna eşlik eden mineraller de; genelde dolomit ve smektit grubu killer ile manyezit, paligorskit ve detritik minerallerdir. Bunların haricinde kil dışı karbonat mineralleri, kuvars, feldspat ve fosfatlar da olabilmektedir. Ayrıca, hemen her zaman organik maddeler de bu tipteki sepiyolit kilinin bileşiminde yer alır. Ancak, sepiyolit kiline koyu renk veren organik maddenin oranı %0'u aşmaz. Masif yapılı sepiyolit kilinde ise gerek intraklastlar, gerekse hamur maddesi sepiyolit mineralinden meydana gelir. Genellikle organik madde içermeyen bu tipteki sepiyolit içeriği %90'dan fazladır. Dolomitli sepiyolitler çoğunlukla %0 ve daha fazla oranlarda sepiyolit içerirler. Sepiyolit dışındaki başlıca bileşen, dolomit mineralidir, yer yer değişik oranlarda illit, detritik kuvars ve volkanik cam da bulunur. Sepiyolit içeriğinin %0'nin altına düştüğü durumlarda, malzeme sepiyolitli dolomit niteliğini kazanır. Ancak, ana sepiyolit seviyesindeki malzemede sepiyolit hemen her zaman %I0 ve daha fazla oranlarda bileşimde yer alır (Yeniyol, 992)..2. Fiziksel Özellikleri Kaygan görünümlü, ince taneli, toprağımsı bir yapıya sahip tabakalı sepiyolit, genellikle beyaz, krem, gri 4

4 veya pembe renkli olabilmektedir; organik madde içeriğine bağlı olarak, Sivrihisar güneyi Neojen havzasındaki bazı türlerde olduğu gibi, koyu kahverengi ve siyahımsı da olabilir. Ampandrandawa (Madagaskar) ve Çin sepiyolitleri gibi bazı uzun lifsi formlar ise krizotil benzeri beyaz ve açık sarı renklidir. Sedımanter oluşumlu, uzun lif demetleri şeklinde bulunan ßsepiyolitin (tabakalı sepiyoht) lif uzunluğu  ile u,m, genişliği 00  ve kalınlığı 0  arasında değişebilmektedir. Bununla birlikte bu liflerin uzunlukları standart olmayıp, dünyanın pek çok yerinde farklı uzunluklara sahip sepıyolitler bulunmaktadır. Örneğin Çin ve Ampandrandawa (Madagaskar) sepiyolitlerinin lif uzunluğu bir kaç milimetre hatta santimetreye varmaktadır. Vallecas (İspanya) sepiyolitinin lif boyuttan ise 8000x20x40 Â'dur (Jones ve Galan, 988). Şekil 2'de, tarama elektronmikroskop (SEM) fotoğrafı görülen, Polatlı (Ankara) güneyindeki Turktacirı bölgesinden alınan orijinal kahverengi sepıyolitin lif uzunluğu da lou.m olarak lvlirkıiüıi.liı E. Sabah, M.S. Çelik çizilebilir, dil ile dokunulduğunda kil gibi çeker. Sepiyolitin kuruma sıcaklığı 40C'dir; erime sıcaklığı ise C arasındadeğişmektedir. Sepiyolitin sahip olduğu fiziksel özellikler, Çizelge ' de topluca verilmiştir. Çizelge. Tabakalı Sepıyolıtm (Sanayi Sepiyoliti) Fiziksel Özellikleri. YAPI GÖRÜNÜM RENK Lifsi, toprağımsı Kaygan Beyaz, krem, ~ LİF BOYUTLARI uzunluk genişlik kalınlık GÖZENEK BOYUTLARI mikropor çapı mezopor yarıçapı YOĞUNLUK SERTLİK (Mohs'a gore) KIRILMA İNDEKSİ KURUMA SICAKLIĞI ERİME SICAKLIĞI kahverengi, gri veya pembe, açık san  ile (im 00  0   4  22. g/cm C C.. Fizikokimyasal Özellikleri... Sorptif Özelliklen Kil minerallerinin iç yapıları ve kimyasal bileşimleri baz alınarak yapılan sınıflamaya göre sepiyolit, kristalin killerin zincir yapılı olan grubuna aittir. Zincir yapısına sahip minerallerin kristal yapılarında üç tür aktif soğurma merkezi mevcuttur (Serratosa, 978). Bunlar : Şekil 2. Kahverengi sepiyolit (PolatlıTürktaciri) lif demetlerinin SEM'de görünümü (Arık ve diğ., 996). Sepiyoht gözenekli (poroz) bir yapıya sahiptir ve ortalama mıkropor çapı Â, mezopor yan çapı ise 4  arasında değişmektedir. Yoğunluğu 22. g/cm arasında olup, çok gözenekli olan türlerin yoğunluğu zaman zaman birin altına düşebılmektedir; kuruduğu zaman yoğunluğu düşeceğinden suda yüzme özelliği gösterir. Monoklinik veya psödorombusal sistemde kristalleşen sepıyolitin Mohs sertliği 22. civarında ve ortalama kırma indeksi.0 olup, negatif bıaksiyal optik işaret verir. Nemli olduğunda tırnakla Tetrahedral silika tabakasındaki oksijen atomları. Bu minerallerin tetrahedral tabakalarındaki düşük izomorf değişim derecelerinden dolayı oksijen atomları zayıf elektron taşıyıcısıdır ve bunların adsorbe türlerle etkileşimi de zayıf olacaktır. Yapıdaki zincirlerin kenarlaraıda magnezyum iyonlan ile koordine olmuş su molekülleri (her Mg +2 iyonu için iki H 2 0molekülü). Bunlar, sorplanan türlerle hidrojen bağları oluşturabilir. Lif ekseni boyunca uzanan SiOH gruplarıdır. Bunlar tetrahedral tabakanın dış yüzeylerinde SiO Si bağlarının kırılması sonucu oluşurlar. Söz konusu kırılmadan doğan artık yük, bir proton veya bir hidroksil molekülü ile bağlanarak yükünü nötralleştirir. Bu gruplar, lif ekseni boyunca Â

5 aralıklarla dizilim gösterir ve bunların sıklığı, kristalin doğal yapısı ile liflerin boyutları ile ilişkilidir. Bu SiOH grupları, sepiyolitin dış yüzeyinde adsorplanan moleküllerle etkileşime girebilir ve belirli organik reaktifler ile kovalent bağ oluşturma yeteneğine sahiptir. Sepıyolit kendine has yapısı itibariyle son derece yüksek bir sorpsiyon özelliğine sahiptir ve kendi ağırlığının kah kadar su tutabilir. 00 G'mn üzerine ısıtıldığında, yapısal değişikliklere ve gözeneklerin tahrip olmasına bağlı olarak, sorpsiyon kapasitesi azalır; sepiyolitin genleşme özelliği yoktur. Zeolıtık su, yapısal zincirlerin kenarlarında magnezyum iyonlarına koordine olmuş su molekülleri ile hidrojen bağlan oluşturur. Koordinasyon ve zeolitik su molekülleri, yüksek polariteli küçük moleküller ile yer değiştirebilir. Örneğin kısa zincirli primer alkoller, kanalların içme >ayılarak zeolitik su moleküllerinin ve hatta koordinasyon suyu moleküllerinin yerini alabilirler. Daha fazla zincir uzunluğuna sahip alkollerde ise, sadece dış yüzeylerdeki açık kanallarda zeolitik su ve koordinasyon suyu molekülleri ile yer değiştirilebilir. Yine katyonik reaktifler grubuna giren uzun hidrokarbon zincirine sahip amin türü organik maddelerle yapılan adsorpsiyon çalışmaları, amin moleküllerinin sadece sepiyolitin dış yüzeylerinde tutunmayıp aynı zamanda kanal boşluklarına da yerleştiğini ve adsorpsiyon olayının, primer aminlerde, amin moleküllerinin oktahedral tabakada yer alan bağıl ve zeolitik su molekülleri arasında hidrojen bağı oluşturarak (Sabah ve diğ., 997): kuvarterner aminlerde ise Mg +2 iyonu ile amonyum iyonu arasındaki iyon değiştirmeden ve Van der Waals güdümlü zincirzincir etkileşimlerinden kaynaklandığını göstermiştir (Sabah, ve diğ., 998; Kara ve diğ., 998). Sepiyolit, genellikle su ve amonyum gibi polar moleküller ile polar olmayan bileşikleri ve nispeten daha az miktarda metil ve etil alkolleri adsorplayabilmektedir. Ancak, polar olmayan bileşiklerin adsorpsiyonu dış yüzeylerle sınırlı olup tutulan molekülün boyutuna ve şekline bağlıdır Lineer ve dalhbudaklı parafin zincirlerinin adsorpsiyonu için serbest enerji ve entropi değişimleri üzerine yapılan çalışmalar, bu moleküllerin dış yüzeylerdeki açık kanallara yerleştiğini ortaya koymuştur (Alvarez, 984)..Endûstrtyel Hammaddeler Sempozyumu /4 Ekim 999, izmir, Türkiye.2. Yüzey Alemi Modifikasyonları Sepiyolitin tanımlanmış yapısal modeli dikkate alındığında, kristal yapılarındaki süreksizliklere bağlı kanalların.6x0.6 Â'luk bir kesiti için belirlenen yüzey alanı, yaklaşık olarak m /g'dır. Teorik olarak bunun 400 m 2 /g'ı dış yüzey, 00 m 2 /g'ı de iç yüzey alanıdır (Alvarez, 984; Serna ve Van Scoyoc, 978). Yüzey alanı ölçümleri, kullanılan absorbât molekülün kristal içi kanallara nüfuz edebilme kapasitesine bağlıdır. Kullanılan metoda göre yüzey alanı değişmektedir. (Çizelge 4). Çizelge 4. Sepiyolitin Değişik Absorbatlar ile Belirlenmiş Yüzey Alanı Değerleri. YÜZEY ALANI (m 2 /g) ABSORBAT (gaz veya sıvı) Setilpiridinyum bromur Piridin BET Hegzan Etilen glikol Diğer killerde olduğu gibi, sepiyolitin yüzey alam ve gözenekliliği ısıl aktivasyon, asit aktivasyon veya her ikisi de uygulanarak değiştirilebilmektedir.... Kolloidal Özellikleri Sabah (998) tarafından sepiyolitin 'kolloidal davranışımı belirleyebilmek için %lö kah oranındaki bir süspansiyonda doğal, asidik ve bazik ph'larda zamana bağlı, olarak yapılan ölçümlerde, sepiyolitin kfndi tabi denge ph'sına (ph=8.) yaklaşık 8 dakikada ulaştığı; buna karşılık başlangıç ph'sı 'e ayarlanan sepiyolit süspansiyonunun 4 dakika içinde, başlangıç ph'sı 'e ayarlanan süspansiyonun ise saat içinde tabi denge ph'sına ulaştığı belirlenmiştir (Şekil ). Buradan sepiyolit süspansiyonlarının her ortamda ph=8. civarında tampon bir ph oluşturdukları anlaşılmaktadır. Katı konsantrasyonuna bağlı olarak yapılan zeta potansiyel ölçümleri, sepiyolitin düşük kah konsantrasyonlarında (24 mg/ml) negatif yük sergilediğini ve zeta potansiyelin.4±2 mv civarında sabit kaldığını göstermiştir. Bu durum, sepiyolitin tuz tipi minerallerden çok kil gibi davrandığına işaret etmektedir. Yine beyaz ve kahverengi Türk sepiyolitleri ile ph'ya bağlı olarak yapılan zeta potansiyel ölçümlerinde, beyaz sepiyolitin sıfır yük noktası (syn) ph=4 civarında 6

6 (Sağlam, 996); kahverengi sepiyolitın syn J si ise ph= civarında bulunmuş ve katyon değişiminden dolayı özellikle çok değerlikli iyonların (Ca +2, Al +, Pb +2, Co +2 ) magnezyum ile yer değiştirerek yüzeyin yukünu belirlemede önemli rol oynadıkları tespit edilmiştır.(sabah ve diğ., 998)... Termal Özellikleri^ E. Sabah, M.S. Çelik Doğal sepiyolit; fiziksel adsorplanmış higroskopik su, kimyasal adsorplanmış zeolitik su, kristal yapıda bulunan bağıl su ve hidroksil suyu olmak üzere dört çeşit su içermektedir. Sepiyolite ısıl işlem uygulandığında, adı geçen su molekülleri nedeniyle, değişik termal davranışlar göstererek yapısal ve morfolojik değişimlere uğramaktadır. Diferansiyel Termik Analiz (DTA) ve Termo Gravimetrik Analiz (TGA) yöntemleri ile farklı sıcaklık bölgeleri dikkate alınarak simultane olarak belirlenebilen bu değişimlere ait kimyasal formüller aşağıda verilmiştir (Rautureau ve Mifsod, 977): C (higroskopik ve zeolitik su kaybı) Ö0 Kondisyon süresi (dakika) Şekil. Değişik başlangıç ph'larda kıvamlandırılan sepıyolıt süspansiyonlarının phprofılleri (Sabah ve diğ., 998)..4. Reolojik Özellikleri Sepıyolıt ve Paligorskit jel oluşturma özelliğine sahip en önemli iki kil mineralidir. Bunlar diğer killere nazaran nispi olarak düşük konsantrasyonlarda, su veya yüksekdüşük polariteye sahip diğer organik çözücüler ile, yüksek viskoziteli ve duraylı süspansiyonlar oluşturabilirler. Sepıyolıt, polar olmayan çözücülerle de ' duraylı süspansiyonlar oluşturabilir; ancak, daha önceden sepiyolitın hidrofil yüzeyinin yüzey aktif bir madde ile değiştirilmesi gereklidir (Alvarez, 984). Elektron mikroskobunda yapılan incelemelerde, sepiyolitin iğne şeklindeki partiküllerinin aglomera >apıda olduğu ve bunların çalıot yığınlarına benzer geniş lif kümeleri oluşturduğu gözlemlenmiştir. Bu lif yığınları, suda veya yüksekdtişük polariteli diğer çözücülerde kolayca dağılarak sıvıyı bünyelerine hapseder ve bu yolla süspansiyonun viskozitesini artırırlar Bu tür sepiyolit süspansiyonları Newton yasasına uymayan (NonNewtonian) davranış biçimi gösterirler. Bu durum süspansiyonun konsantrasyonu, ph 'sı, çekme gerilimi ve elektrolitin bileşimi gibi bir çok parametreye' bağlıdır (Alvarez, 984; Tolsa Research Report, 282). Si 2 O 0 (OH) 4 (H 2 O) 4 8H 2 O^Sİ ]2 O () (OH) 4 (H2O) 4 + 8H 2 0 Faz I Faz II C (zayıf bağlı kristal su kaybı) Si 2 O 0 (OH) 4 4(H 2 O)>Sİ I2 O 0 (OH) 4 2(H 2 0)+H 2 0 Faz II Faz III 4000 C (kuvvetli bağlı kristal su kaybı) Si 2 O 0 (OH) 4 (H 2 O> 2^Sİ, 2 O 0 (OH) 4 +2H 2 O Faz m Faz IV 087 C (faz dönüşümü veya enstatit oluşumu) Si 2 O 0 (OH) 4 >Si 2 M gg O 2 +2H 2 O.6. Katalitik Özellikleri Kil minerallerinin katalitik aktivitesi, bunların yüzey aktivitelerinin bir fonksiyonudur. Heterojen katalizörlerin etkinlik, seçicilik, büyük yüzey alanı, mekanik sağlamlık ve termal duraylılık gibi önemli özellikleri, katalizör taşıyıcının gözenekli yapısı ile yakından ilgilidir. Bıı ve buna benzer özelliklerinden dolayı sepiyolit minerali, son zamanlarda katalizör taşıyıcı olarak simektit ve kaolin grubu minerallere tercih, edilmektedir. Sepiyolit partiküllerinin yüzeyinde lif«kseni boyunca  ara ile sıralanan Si OH grupları, belirli derecede asit özelliğe sahiptir ve katalizör ya da reaksiyon merkezi olarak davranabilir. Doğal sepiyolitte Si0 2 mol oranının daha yüksek olması asidik özelliğin daha yüksek olmasını sağlamaktadır. Isıl aktivasyon sıcaklığı ile sepiyolitin asidik karakteri daha da artmakta ve buna paralel olarak asit icatalizli reaksiyonlardaki katalizör etkinliği de fazlalaşmaktadır. Katalizör' etkinliğin en yüksek olduğu ısı aktivasyon sıcaklığı 00 7

7 .Endustrtyel Hammaddeler Sempozyumu /4 Ekim 999, temır, Turhye 600 C'dir. Sepiyolit hem asidik hem de bazik Söz konusu üretimi gerçekleştiren ispanya'nın önde merkeze sahip olması nedeniyle, asitbaz çift gelen üretici firmaları, Toisa SA, Sepiol SA, MYTA, fonksiyonlu bir katalizördür (Çetişli, 98). Minas Volcan SA, BENESA, Minas de Pareja SA'dır. 4. DÜNYADA VE TÜRKİYE'DE SEPİYOLİT 4.2. Türkiye'de Mevcut Durum 4.. Dünyada Mevcut Durum Rezervler 4... Rezervler Dünya sedimanter sepiyolit üretiminin hemen hemen tamamı İspanya tarafından karşılanmaktadır. Pek çok sepiyolit yatağı bulunan bu ülkeye ait sepiyolit rezervleri 20 milyon ton civarındadır (Gonzâlez Barros, 99). İspanya dışında Çin Halk Cumhuriyeti'nde bazı ekonomik sepiyolit yataklarının varlığı bilinmektedir. Bu sepiyolit oluşumları son derece uzun lifli olup asbesti andırmaktadır. Rezervleri konusunda bilgi yoktur, ancak, bir miktar üretim yapılarak İspanya'ya gönderildiği bilinmektedir Üretim Sanayi sepiyoliti olarak adlandırılan sedimanter sepiyolitin ABD, Çin ve Türkiye'de az miktarda üretimi dışında, İspanya dünya pazarını tek başına elinde tutmaktadır. 970 yılında üretim 98 ton iken 99 yılının ilk altı ayında bu rakam 446 tona ulaşmıştır. İspanya'da değişik yıllarda üretilmiş sepiyolit miktarları Şekil 4'de verilmiştir (Sarıiz ve Ayverdi, 99 ; GonzâlesBarros, 99; Can, 992). Türkiye'nin ekonomik olarak değerlendirilebilecek sanayi veya tabakalı tip sepiyolit yatakları, Eskişehir, Çanakkale, Bursa, Kütahya ve İsparta'da bulunmaktadır. Eskişehir civarında, Neojen yaşlı göl fasiyesinde sedimanter olarak teşekkül eden sepiyolit zuhurlanna ait mümkün rezerv verileri Çizelge 'de gösterilmiştir (Can, 992). Çizelge. Eskişehir Civarındaki Bazı Bölgelerin Tabakalı Sepiyolit Rezervleri (ton). BÖLGE REZERV (mümkün) Yörükçayır Kepeztepe Çerkezkireç C Söğütlük TOPLAM C Bunların dışında, sepiyolit içeriği %0'nin altında olan ve dokusal özellikleri itibarıyla hayvan yaygısı (petlitter) olarak kullanılabileceği saptanan oluşumlar belirlenmiştir, %0'nin üzerinde sepiyolitli cevher rezervi, görünür rezerv bazında. milyon ton civarındadır. Hayvan yaygısı (petlitter) olarak kullanılmaya elverişli sepiyolit rezervlerinin ise, bir kaç milyon ton civarında olduğu tahmin edilmektedir (DPT, 996) Üretim Yutar Şekil 4. İspanya'da üretilen sepiyolitin yıllara göre dağılımı. Uretilen sepiyolitin %90'ı ihraç edilmektedir Ülkemizde tabakalı sepiyolit (sanayi sepiyoliti) üretimi, EskişehirSivrihisar güneyi Neojen havzasında, İlyaspaşa ve Yenidoğan köyleri civarındaki ocaklarda zaman zaman yürütülmektedir. Buna ilaveten, GünyüzüKayakent civarında da sepiyolitli dolomit üretimi yapılmaktadır (DPT, 996). Türkiye'de üretim yapan başlıca kuruluşlar arasında Mayaş Madencilik A.Ş., Turan Madencilik A.Ş, Doğuş Madencilik A.Ş. ve Koral Industrial Minrerals Madencilik San. Tic. Ltd. Sti. Sayılabilir. 8

8 . KULLANİM ALANLARI Sepiyolit, yüksek yüzey alanı, hfsi ve gözenekli yapısı, fizikokımyasal aktivîtësi Vs gibi özelliklerinden dolayı adsorban killer arasında yaygın bir kullanım alanına sahiptir. Sepıyolitin teknolojik uygulamalarına yönelik ' akademik ve teknik düzeyde yürütülen çalışmalar, üniversitelerin ilgili bölümleri, araştırma enstitüleri ve sanayi kuruluşlarında halen yoğunlaşarak devam etmektedir yılları arasında değişik uygulamalara yönelik olarak yapılan çalışmaların dağılımları, Şekil 'de patent ve makale şeklinde gruplandırılarak verilmiştir. Önemli sayılabilecek miktarda rezerve sahip olan ülkemizde, sepiyolit kullanımı henüz yaygın olmamakla birlikte hayvan yaygısı (petlitter) olarak kullanımı için yurt içi piyasa oluşmaya başlamıştır. Ancak, Japonya ve İspanya'da sepiyohtın teknolojik kullanımı ile ilgili olarak alınmış çok sayıda patent mevcuttur (Irkeç, 99). Özellikle 98 yılından itibaren alman patent sayısındaki artış dikkat çekicidir. Bugün için sadece Japonya'da, sepiyohtın doğrudan veya dolaylı olarak kullanımına yönelik 200'ün üzerinde patentin mevcut olduğu bilinmektedir (İrkeç, 99) E Sabah, M.S. Çelik Sepiyolit mineralinin teknolojik uygulamaları, sahip olduğu üç temel özelliğe dayanmaktadır. Bunlar; sorptıf özelliğine dayalı sorptıf amaçlı uygulamalar, katalitik özelliğine dayalı katalitik amaçlı uygulamalar, reolojik özelliğine dayalı reolojik amaçlı uygulamalar olup bu uygulamalara dayalı kullanım alanları Şekil 6'da toplu olarak gösterilmiştir... Kullanım Alanlarına Yönelik Nitelikleri Sepiyohtın sorpsiyon kapasitesi, diğer killerden daha yüksektir. Mekanik direnç ile birlikte bu özellik, su ve yağ absorbanı olarak çok çeşitli alanlarda kullanımına imkân verir (Çizelge 6) Sepiyolit ayrıca yüksek oranda rutubet ve organik buhan emme kapasitesine sahiptir Başlangıçta absorpsiyon hızı, silika jel veya aktif aluminaya göre daha düşük olmasına karşın hegzan, benzen ve metil alkol" gibi organik sıvıları çok daha yüksek kapasitede absorbe edebilir (Çizelge 7) Yıllar Şekil. Sepiyohtle ilgili olarak yıllan arasında alman patent ve yayınlanan makalelerin dağılımı (Chemical Abstract'tan taranmıştır). 9

9 Endüstriyel Hammaddeler Sempozyumu 4S Ekim 999, İzmir Turktye Şekil 6 Sepıvohtın kullanım alanları (Sabah ve Çelik, 998) Çizelge 6 ASTM Standartlarına Gore Boyutlandırılmış Sepıvohtın Absorpsıyon Özelliklen (Singer ve Galan, 984) BOYUT GRUBU Yığın yoğunluğu Su absorpsıyonu Yağ absorpsıyonu S AE 0 Yağ absorpsıyonu SAE 20 Yağ absorpsıyonu Shell index Nem ıçenğı (mm) (g/l) (Foord tesn) (Foord testi) (Wesnnghouse testi) ( Westinghouse testi) (kg/cm') (%) ± ± ± ± Çizelge 7 Organik Buharların Sepıyolıt, Sıhkajel ve Aktif Alumina Tarafından Adsorplanma Hızı ve Miktarları (Alvarez, 984, Robertson, 97) SÜRE (saat) HEKZAN BUHARI sepıyolıt Si0 2 Alj « BENZEN BUHARI jcpıyolit Si0 2 A 2 0» METİL ALKOL sepiyolit Si0 2 AI t 2 8 Î istenmeyen kokuları absorbe etme konusunda büyük bir kapasiteye sahip olan sepıyolıtın en buyuk tüketim alanı, evcil ve ahır hayvanlarının artıklarının emilmesinde hayvan altlığı (pethtter) olarak kullanımıdır Özellikle Avrupa'da kedi toprağı (catlıtter) olarak bol miktarda tüketilmektedir Bu alan da tüketim için istenen standartlar Çizelge 8'de verilmiştir Halen bu alanda Avrupa pazarı milyon ton civarında olup buna, ağır killer olarak tanımlanan Cabentonıt (fuller's earth) ve Nabentonıt, hafif killer (LWC) olarak adlandırılan sepıyolıt, palıgoıskrt ve dıyatomıt, silisli mineraller, talaş veya sentetik malzemeler dahildir (Çizelge 9) Bu pazar her geçen yıl istikrarlı bir şekilde büyümektedir 40

10 Çizelge 8 Kedi Toprağı (CatLıtter) îçın Urun Standartları K Sabah M S Çelik Çizelge yılı Avrupa Kedi Toprağı (CatLıtter) Pazarı (looojon) ULKE Almanya Fransa İngiltere Hollanda italya Belçika isviçre isveç ispanya Avusturya Danimarka Finlandiya Norveç Portekiz TOPLAM HAFİF MALZEMELER AĞIR KİLLER TOPLAM Çizelge 0, Avrupa ülkelerince ithal edilmiş kedi toprağı (cathtter) malzemelerinin ulkelere göre dağılımını göstermektedir (O'Dnscoll, 992) Çizelge 0 99 Yılı Avrupa Kedi Toprağı (CatLıtter) Malzemesi ithalatı (ton) İTHALATÇI ÜLKE SEPİYOLİT (ispanya) BelçikaLuxemburg 4784 Finlandiya Fransa Almanya 0298 Italva 8 Hollanda 4 isveç isviçre ingiltere 642 TOPLAM TONAJ 7724 TOPLAM DEĞER ($) 70 4 Mil LWC MOLER (İspanya) (Danimarka) Mü 7 Mil PALİGORSKİT FULLER'S EARTH (Senegal) (ingiltere) Mil 4 Mil Deterjan ve temizlik maddelerinde kullanımı son yıllarda incelemeye alınan yüksek iyon değişim kapasitesine sahip killer, sert suların yumuşatılması işlemlerinde uygulama alanı bulmaktadır Çizelge, sıvı deterjan bileşimlerinde süspansiyon malzemesi olarak kullanılan sepıyolıtın özelliklerini göstermektedir (Alvarez, 984) Sepıyolıtın reolojık özelliklen, sepıyolıtlı süspansiyonları çok yararlı bir tıksotropı (süspansiyonda katı tanelerin çökmeye karşı gösterdikleri 4

11 .Endnstrtyel Hammaddeler Sempozyumu /4 Ekim 999, Izmir, Türkiye direncin, süspansiyonun hareketlenmesiyle azalıp, killere göre tuzlu ortamlarda daha duraylı olmasıdır durgun halde iken artması) malzemesi ve (Alvarez, I984). ' kalmlaştırıcı (thickener) haline getirir (Çizelge 2). Sepıyolitin bir diğer önemli reolojik özelliği de, diğer Çizelge. Deterjan Sanayiinde Kullanılan Sepiyolitm Özellikleri. Toplam mezofil aerobik bakteri Sporlu mezofil aerobien bakteri Mantar Enterobakteriler Psodomonas Streptokok Kukurt indirgeyici bakteriler Clostridium sporları E koli Mıkrocossus B Cereus SUNİ OLARAK C'de2SAAT%2 KİRLETİLMİŞ ORANINDA SEPİYOLİT İLE SU (hücre /mi) MUAMELE EDİLMİŞ SU (hücre /mi) 660Ö " " AZALMA ORANI (%) Çizelge 2. Sepiyolitin Reolojik Özeliklerinin Diğer Tiksotropik Maddelerle Karşılaştırılması. Sepiyolit PVC MIRVYL P207 DDP Epoksi soya yağı Nuostabe V Amerikan Paligorskiti Organofılik Bentonit Pirojenik Silika 2. Monazolin O Klorid Tuz Metil Alkol BROOKFffiLD VISKOZT. * 2. D/D D/D TİKSOTROPİ İNDEKSİ Tiksotropi İndeksi = 2 D/D'dekı viskozite/ 20 D/D'dekı viskozite Sepiyolit likit polyester reçinelerinde kalmlaştırıcı (thickener) ve tiksotropi sağlayıcı katkı maddesi olarak kullanılır. Böylece pigmentlerin çökmesi ve uygulamadan sonra eğilmesi önlenmektedir Sepıyolitin bu tür organik ortamlarda kullanılabilmesi için hidrofil yüzeylerinin polyester ile uyumlu hale getirilmesi gerekir. Bunun için, reçinenin polimerizasyonunda kullanılan katalizör. veya aktıfleştiriciler ile etkileşime girmeyecek yüzey aktif bir reaktif kullanılabilir. sepiyolitin viskozite değerleri ve tiksotropi indeksi verilmiştir (Alvarez, 984; Tolsa Research Report, 78). Yüzey aktif maddelerle yüzeyi hidrofobik hale getirilen ve bu sayede madeni yağlarda iyi bir dağılma özelliği gösteren sepiyolitten yüksek viskoziteli gres yağı elde edilebilir (Çizelge 4). Çizelge 'de, Estratil Al'de dörtlü amonyum tuzları ile yüzey özellikleri değiştirilmiş (işlenmiş) 42

12 Çizelge. işlenmiş Sepiyolitin Viskozitesi ve Tiksotropi indeksi. İŞLENMİŞ BROOKFİELD BROOKFİELD TİKSOTROPİ SEPİYOLİT VİSKOZİTESİ İNDEKSİ (%) (D/D) (cps) (2. D/D/20 D/D) Çizelge 4. %0'luk Süspansiyonundan Elde Viskozite Değerleri ÇÖZÜCÜ Diizooktil Adipat %0 polibütenli madem yağ Organofiîik Edilen Gres Sepiyolit Yağının D/D'de BROOKFİELD VİSKOZİTESİ (cps) Günümüzde sondaj çamuru olarak genellikle kil süspansiyonları kullanılmaktadır. Sepiyolit elektrolit varlığına karşı minimum hassasiyet gösterdiğinden, tuzlu ortamlarda, diğer killere (bentonit vs.) göre daha durayhdır ve bu özelliğiyle, petrol sondajlarında E. Sabah, M.S. Çelik kullanılan sondaj çamurlannda tercih edilen bir kil mineralidir (Alvarez, 984; Chambers, 99). Özellikle laflinit kilinin (Nasepiyolit) su bağlama özelliklerinin keşfedilmesinden sonra, bunun katkı maddesi olarak filtrasyon yeteneği zayıf olan sepiyolit çamurlarına katılması düşünülmüş ve bu bağlamda olumlu sonuçlar alınmıştır. Ayrıca, laflinitin tuz kirlenmesinden de etkilenmediği belirlenmiş ve bu karışımın tuzlu çamur yapımında kullanılabileceği ortaya konmuştur (Serpen ve diğ., 997). Çizelge, Sivrihisar yöresine ait farklı havzalardan alınan sepiyolit numuneleri ile sondaj çamuru katkı maddesi elde etmek için yapılan araştırmalardan alınan sonuçları göstermektedir (Öcal ve diğ., 99). Sepiyolit, bentonit, lignosülfonat ve diğer bağlayıcılar kullanılarak yapılan araştırmalar sonucunda, sepiyolitin diğerlerinden daha iyi bağlayıcı özelliğe sahip olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle balık, kümes hayvanları ve küçük baş hayvan yemlerinin peletlenmesinde yaygın olarak kullanılmaya başlamış ve domuzlar için kullanılan yağlı tip yemlerden tavşanlar için kullanılan lifsi yemlere kadar bir çok farklı türde yemlerin peletlenmesinde başarılı sonuçlar elde edilmiştir. Çizelge. Sepiyolit Numunelerinin Sondaj Çamuru Katkı Maddesi Olarak Özellikleri VERİM ÖZELLİKLER YOĞUNLUK KUM MİKTARI FİLTRASYON FİLTRASYON (% CMC ilavesi ile) ' bbl = 8 97 litre (bbl/short ton) * (bbl/short ton) (g/cm ) (%) (mi) (mi) Kahverengi Sepiyolit < Koyu bej Sepiyolit < Bej Sepiyolit <0.2 Çizelge 6. Hayvan Yemi Üretiminde Kullanılan Sepiyolit Standartları. ÖZELLİKLER Tane boyutu Yığın yoğunluğu Nem içeriği Westinghouse yağ absorpsiyonu Keten tohumu yağ absorpsiyonu Moh's sertliği Katyon değişim kapasitesi (mm) (g/0 (%) (%) (%) (meq/ g) UYGULAMA Bağlayıcı 0.0 4±40 8± ± Kekleşme Önleyici ve Taşıyıcı ±0 8±2 92± Kahverengi saf Sepiyolit <

13 Hayvan yeminde kullanılan sepiyolit ürünleri için aranan standartlar, Çizelge 6*da verilmiştir (Loughbrough, 99). Kauçuk sanayinde, organik ve inorganik bileşimlı dolgu maddeleri kullanılır. Halen kullanılan inorganik dolgu maddesi iki tiptir. Bunlar; örneğin sıhka gibi, kimyasal olarak çökttirülmüş malzemeler de sepiyolit gibi mikronize doğal malzemelerdir Dolgu maddeler ayrıca, kuvvetlendirici (reinforcing), yarı kuvvetlendirici (semiinforcing) ve seyrelticiler olarak da gruplandırılabilirter. Çok geniş yüzey alanı, siloksan ve silanol grupları içermesi SMRCV SEPİYOLİT ULTRASİLVNS HEXAFÏL N762 CIRCOSOL 4240 TEA ÇİNKO OKSİT STEARİK OKSİT SANTO WHITE 4 KÜKÜRT MBTS DPG MOONEY (20"C) minimum viskozite REOMETRE (40"C) T, dakika T90 dakika T^ Lbxinch Lbxinch FİZİKSELMEKANİK ÖZELLİKLER Sertlik (shore A) Esneklik (%) Sıkıştırma Noktası (22s/70"C) Düzgün Yırtılma (kg/mm) Gerilme Dayanımı (Mpa) Genleşmeyle Uzama (%) % Modül (%) %00 Modül (96) YAŞLANDIRMA Yaşlandırılmış Gerilme ( gün/8 C) Yaşlandırılmış Gerilme (0 gün/8 C).Endusrryel Hammaddeler Sempozyumu 4 Ekim 999, Izmir, Turhye nedeniyle sepiyolit, elastik özelliğe sahip plastik maddelerin varlığında belirli bir aktivite gösterebilir ve yarı kuvvetlendirici bir dolgu maddesi gibi davranır. Şu halde sepiyolit, ucuz bir canlandırıcı ile birlikte, diğer dolgu maddelerine nazaran çok daha iyi mekanik özelliklere sahip, vulkanize kauçuk üretimine son derece elverişli bir katkı maddesidir (Alvarez, 984; Tolsa Research Report, 98). Çizelge 7, kauçuk sanayiinde dolgu maddesi olarak kullanılan sepiyolit ve diğer dolgu maddelerin özelliklerini karşılaştırmalı olarak göstermektedir. Çizelge 7. Kauçuk Sanayinde Kullanılan Değişik Dolgu Maddelerinin Özellikleri ÇOKELTILMIŞ SEPİYOLİT too , SİLİKA KAOLEN KARBON SİYAHI Asbestli sürtünme malzemeleri, motorlu araçların fren sistemlerinde kullanılan geleneksel malzemelerdir. Ancak, 970'li yıllardan itibaren yumtülen faaliyetler ile, asbestin insan sağlığı üzerindeki kansorejen etkisi, geniş kitlelere duyurulmuş ve kullanımdan kaldırılması yönünde kuvvetli kamuoyu baskıları oluşmuştur. Bu nedenle, gelişmiş ülkelerde, alternatif olarak kullanılabilecek 44

14 bir çok doğal ve sentetik malzeme üzerinde araştırmalar yoğunlaştırılmış, lifsi yapıda olması ve buna karşılık kansorejen etkisinin asbeste kıyasla son derece düşük olması dolayısıyla, sepiyolitin asbest yerine kullanılması gündeme gelmiştir. Halen üretilmekte olan asbestli sürtünme malzemeleri ile karşılaştırıldığında, sepiyolitli sürtünme malzemelerinin daha iyi ısıl direnç, düşük sürtünme, düşük özgül ağırlık ve presle daha iyi şekillendirme özelliklerine sahip olduğu belirlenmiştir (Çizelge 8). Üretim maliyeti asbestli malzemelere göre biraz yüksek olmasına karşın, malzemenin kullanım ömrü göz önüne alındığında sepiyolitli malzeme daha ucuza gelmektedir. Çizelge 8. Sürtünme Malzemeleri Üretiminde Kullanılan Sepiyolitin Özellikleri (Alvarez. 984). ÖZELLİKLER Sürtünme Faktörü (. 0"C arası) Sürtünme Kaybı (cm /kgm) Brinell Sertlik Numarası (kg.ffmm 2 ) Darbe Dayanımı (kg.ffmm 2 ) Bükülme Dayanımı (kg.ffmm 2 ) Maksimum Gerilme (mm/mm) 6. KAYNAKLAR DEĞERLER 0.40±0.08 <4.67xl xl0" Alvarez, A, 984, Sepiolite: Properties and Uses, In: A.Singer and E. Galan, eds. PalygorskiteSepiolite. Occurrences, Genesis and Uses, Developments in Sedimentology 7, Elsevier, Amsterdam, Arık, H., Kadir, S ve Sarıtaş, S., 996, Kahverengi Sepiyolitin Sıcaklığa Bağlı Olarak Dönüşümlerinin ve Refrakterlik Özelliğinin Araştırılması Brauner, K. and Preisinger, A., 96, Struktur und Entstehung des Sepioliths, Tschermaks Miner. Petrog. Mitt., 6, Breck, D.W., 974, Zeolite Molecular Sieves, Wiley Interscience, NewYork, 77 p. Caillere, S., Henin, S. and Meriaux, S., 948, Xylolite, CR. Hebd. S. Akad. Sei., Paris, 227, 886. Caillere, S., 9, Sepiolite. In: G.W. Brindley, x Ray Idendification and Structures of Clay Minerals, Mineral Society, London, Caillere, S., Henin, S. and Rautureau, M., 982, Mineralogie des Argiles, 2. Classification et Nomenclature Masson, Paris, 89 p. Can, G., 992, Dünya'da ve Türkiye'de Sepiyolitik E. Sabah, M.S. Çelik Kil, MTA Fizibillite Etüdleri Dairesi, Ankara, 8.Chambers, C.P.C., 99, Some Industrial Applications of the Clay Mineral Sepiolite, Silicates Inds., April, Chemical Abstracts, , Chemical Substance Index, Vol Çetişli, H., 98, Asetik Asit ile nbütanolün Eskişehir Sepiyoliti Üzerine Esterleşmesi, A.Ü. MühendislikMimarlık Fakültesi Dergisi, Cilt II, sayı, Eskişehir, 097. Çokça, E., 99, Metilen Mavisi Deneyi ile Killerin Katyon Değişim Kapasitelerinin Tespiti, VI. Ulusal Kil Sempozyumu, 44. DPT, 996, Lületaşı, Tabakalı Sepiyolit, Atapulgit (Paligorskit), Devlet Planlama Teşkilatı VII. Beş Yıllık Kalkınma Planı Özel İhtisas Komisyonu, Diğer Endüstri Mineralleri Çalışma Grubu Raporu, Cilt, Yayın No: DPT 242ÖÎK :480, Ankara,. Fahey, J.J. and Axelrod, J.M., 948, Loughlinite, a New Hydrous Sodium Magnesium Silicate, Am. Mineral.,, 9. Fahey, J.J., Ross, M. and Axelrod, DJ., 960, Loughlinite, a New Hydrous Sodium Magnesium Silicate, Am. Mineral., 4, Fersman, A.E., 9, Research on Magnesium Silicates, Zap. Imp. Akad. Nauk 2,240. Galan, E., 979, The FibVous Clay Minerals in Spain, Eighth Conference on Clay Mineralogy and Petrology, GonzalezBarros, M.R., 99, Spanish Industrial Minerals and Rocks, Industrial Minerals, May, 6 7. Grim, R.E., 968, Clay Mineralogy, Mc GrawHill, New York, 96 p. rrit, 99, Utilization of Sepiolitic and MgBearing Clays in Turkey: MTA/Turkey GIRIN/Japan Joint Research Project Final Report, OTT Project No. 90, MTA Kütüphane No. 400 (U890), Ankara. İrkeç, T., 99, Sepiyolitin Kullanım Alanları ve MTAGIRIN Ortak Araştırma Projesinin Sonuçları, MTA Doğal Kaynaklar ve Ekonomi Bülteni, Cilt n, sayı 6, Ankara, 27. îrkeç, T., 99,Regresyondaki Türkiye Madencilik Sektörü İçin Yeni Bir Umut: Sepiyolit, Vn. Ulusal Kil Sempozyumu, Ankara. Jones, B.F. and Galan, E., 988, Hydrous Phyllosilicates (Exclusive of Micas). In: S.W. Bailey (Editor), Sepiolite and Palygorskite, Reviews in Mineralogy, Vol. 9, Mineralogical Society of America, Ch. 6,

15 .Endüstrıyel Hammaddeler Sempozyumu /4 Ekim 999, Izmir, Türkiye Kara, M., Günay, E. ve Baykara, T., 996, Sağlam, H., 996, Konya Helvacıbaba Manyezit Sepiyolitin Seramik Malzeme Olarak Cevherinin Flotasyonla Zenginleştirilmesi, Karakterizasyonu ve Sinterleme Davranışı, Di. Uluslararası Seramik Kongresi, Cilt,707. Kara, M., Sabah, E., Yüzer, H. and Çelik, M.S., 998, Sepiolite as an Adsorbent for Elimination of Mine Yüksek Lisans Tezi, İTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, 80 s. Sarıiz, K. ve Ayverdi, O., 99, Sepiyolit Madenciliğimiz, Maden, GEMAD, Aralık, Sayı Wastes, Proceedings of the th International 2. Symposium on Environmental Issues and Waste Management in Energy and Mineral Production, Ankara, Loughbrough, R., 99, Minerals for Animal Feed in a Stable Market, Industrial Minerals, March, 9 4. Sarıiz, K. ve Nuhoğlu, L, 992, Endüstriyel Hammadde Yatakları ve Madenciliği, Anadolu Üniversitesi Yayınları, No. 66, Eskişehir, 8 4. Sarıkaya, Y., Yücel, A., Eğilmez, Ö., Makul, G., Almaç, R., Harman, I. ve Bozdoğan, İ., 98, Nagy, B. and Bradley, W.F., 9, The Structural Lületaşı (Sepiolite) Parçacıklarının Sigara Scheme of Sepiolite, Am. Mineral., 40, Filtresinde Duman Süzgeci Olarak Kullanılması, O'Driscoll, M., 992, European Cat Litter, II. Ulusal Kil Industrial Minerals, August, 466. Otsuka, R., Mariko, T. and Sakamoto, T., 97, Mineralogische Eigenschaften von Meerschaum von Eskişehir, Türkei, Memoirs of the School of Sciences and Engineering, Wasseda Univ., 7, 4 2. Sempozyumu, Hacettepe Üniversitesi, Ankara, 227. Serna, C. and Van Scoyoc, G.E., 978, Infrared Study of Sepiolite and Palygorskite Surfaces, Proc. 978 Int. Clay Conf. Oxford, Elsevier, Serpen, U., Ece, Ö.I., Özkan, B. ve Gök, İ.M., 997, Öcal, H, Gençoğlu, H. ve İrkeç, T., 99, Eskişehir Laughlinite, Nontronite ve Sepiyolit Sivrihisar Sedimanter Sepiyolitlerinin Teknolojik Özellikleri, VII. Ulusal Kil Sempozyumu, Ankara. Rautureau, M. and Mifsud, A, 977, Etude Par Microscope Electronique des Différents états D'hydration de la Sepiolite, Clay Minerals, 2, 098. Robertson, R. AS., 97, Sepiolite : a Versatile Raw Minerallerinin Jeotermal Sondaj Çamuru Olarak Kullanılması, VIII. Ulusal Kıl Sempozyumu, DPÜ, Kütahya, Serratosa, J.M., 978, Surface Properties of Vibrous Clay Minerals (Palygorskite and Sepiolite), Proc. 979 Int. Clay Conf, Oxford. Elsevier, Singer, A. and Galan, E., 984, Palygorskite Material, Chem. Ind. (N.Y.), Sepiolite, Occurrences Genesis, and Uses, Rogers, L.E., Quirk, J. and Norrish, K., 96, Occurrence of an AluminumSepiolite in a Soil Having Unusual Water Relationships, J. Soil Sei., 7,7784. Developments in Sedimentology 7, Elsevier, New York, 2 p. Vicente Rodriguez, M. A, Lopez Gonzalez, J.D. and Banares Munoz, M.A., 994, Acid Activation of a Sabah, E., Sağlam, H., Kara, M. and Çelik, M.S., Spanish Sepiolite, Physicochemical 997, Uptake of Cationic Surfactants by Clay Absorbent: Sepiolite, th Southern Hemisphere Charakterizatio, free Silica Content and Surface Area of the Solids obtained, Clay Minerals 29, Meeting on Mineral Technology, Buenos 667. Aires, Argentina, Sabah, E., 998, Çeşitli Amin Türleri Kullanılarak Weaver, CE. and Pollard, L., 97, The Chemistry of Clay Minerals, Elsevier, Amsterdam. Sepiyolitin Adsorpsiyon Mekanizmasının Yeniyol^M. ve Öztunalı, Ö,., 98, Açıklanması, Osmangazi Üniversitesi Fen Yunak Sepiyolitinin Mineralojisi ve Oluşumu, 2. Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir, 24 s. Sabah, E., Özdemir, O. and Çelik, M.S., 998, Ulusal Kil Sempozyumu, Hacettepe Üniversitesi, Ankara, 786. Thermodynamic Treatment of Cationic Yeniyol, M., 992, Yenidoğan (Sivrihisar) Sepiyolit Surfactant Adsorption onto Clay Adsorbent, Yatağının Jeolojisi, Mineralojisi ve Oluşumu, Proceedings of the 7'* International Mineral Processing Symposium, Istanbul, Sabah, E. ve Çelik, M.S., 998, Sepiyolit: MTA Dergisi 4,784. Oluşumu, Özellikleri, Kullanım Alanları, Afyon, s. 46

Sepiyolitin Lif Takviyeli Çimento Üretiminde Kullanılabilirliğinin Araştırılması

Sepiyolitin Lif Takviyeli Çimento Üretiminde Kullanılabilirliğinin Araştırılması T. Kavas ve E. Sabah Sepiyolitin Lif Takviyeli Çimento Üretiminde Kullanılabilirliğinin Araştırılması T. Kavas & E. Sabah Afyon Kocatepe Üniversitesi, Afyon ÖZET: Betona dayanım kazandırmak ve esnekliliğini

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

SERAMİK SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi SERAMİK SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE DE ÜRETİM Türkiye'de seramik ve çini yapımı, kökleri 8000 yıl öncesine uzanan

Detaylı

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. Bentonit Bilgi Notu

Trakya Kalkınma Ajansı. www.trakyaka.org.tr. Bentonit Bilgi Notu Trakya Kalkınma Ajansı www.trakyaka.org.tr Bentonit Bilgi Notu Ek 7: EDİRNE YATIRIM DESTEK OFİSİ BENTONİT MADENİ EDİRNE İLİ İÇİN BİR İNCELEME Giriş Bentonit sanayi, tarım, madencilik ve mühendislik jeolojisinde

Detaylı

Seramik malzemelerin kristal yapıları

Seramik malzemelerin kristal yapıları Seramik malzemelerin kristal yapıları Kararlı ve kararsız anyon-katyon görünümü. Kırmızı daireler anyonları, mavi daireler katyonları temsil eder. Bazı seramik malzemelerin atomlararası bağlarının iyonik

Detaylı

KİLİN YAPISI. Şekil 1) (a) Tetrahedral yapı, (b) silikat tabakası

KİLİN YAPISI. Şekil 1) (a) Tetrahedral yapı, (b) silikat tabakası KİLİN YAPISI Kil; kayaçların ve maden kütlelerinin yavaş aşınmasıyla oluşan, su ihtiva eden aliminyum silikatlardır. Kil mineralleri tetrahedron (düzgün dört yüzlü) ve oktahedron (düzgün sekiz yüzlü) olarak

Detaylı

KAYSERİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

KAYSERİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI KAYSERİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Kayseri ili, Orta Anadolu Bölgesinde gelişmiş sanayisi ile önemli bir yöremizdir. Genel Müdürlüğümüzün il ve yakın çevresinde yaptığı çalışmalar sonucunda çok sayıda

Detaylı

Y. Akın ve M. S. Çelik

Y. Akın ve M. S. Çelik Endüstriyel Hammaddeler Sempozyumu, Köse ve Kızıl (eds) izmir / Türkiye / 21-22 Nisan 1995 Montmorillonit Tipi Killerin Elektrokinetik Davranışı Y. Akın ve M. S. Çelik ITUMaden Fakültesi, İSTANBUL ÖZET:

Detaylı

YAPI MALZEMESİ PUZOLANLAR

YAPI MALZEMESİ PUZOLANLAR PUZOLANLAR İçinde fazla miktarda kolloidal elemanlar, özellikle aktif silis içeren maddelerdir. Puzolanların tek başına bağlayıcı özelliği ya çok azdır yada hiç yoktur. Ancak başka bir bağlayıcı ile örneğin

Detaylı

H Demirel, N Karapınar ve K. Akça

H Demirel, N Karapınar ve K. Akça Endüstriyel Hammaddeler Sempozyumu, Köse ve Kızıl (eds) Jzmır / Türkiye / 2122 Nisan 1995 Bentonit ve Diğer Killerin Absorbant Olarak Kullanımı H Demirel, N Karapınar ve K. Akça Hacettepe Üniversitesi,

Detaylı

Eczacıbaşı Topluluğu

Eczacıbaşı Topluluğu Eczacıbaşı Topluluğu Eczacıbaşı Topluluğu toplam 41 kuruluşu, 12.115 çalışanı ve 2013 sonu itibariyle 6,7 milyar TL cirosu ile Türkiye nin önde gelen sanayi toplulukları arasında yer almaktadır. Eczacıbaşı

Detaylı

MMM291 MALZEME BİLİMİ

MMM291 MALZEME BİLİMİ MMM291 MALZEME BİLİMİ Ofis Saatleri: Perşembe 14:00 16:00 ayse.kalemtas@btu.edu.tr, akalemtas@gmail.com Bursa Teknik Üniversitesi, Doğa Bilimleri, Mimarlık ve Mühendislik Fakültesi, Metalurji ve Malzeme

Detaylı

Bazı atomlarda proton sayısı aynı olduğu halde nötron sayısı değişiktir. Bunlara izotop denir. Şekil II.1. Bir atomun parçaları

Bazı atomlarda proton sayısı aynı olduğu halde nötron sayısı değişiktir. Bunlara izotop denir. Şekil II.1. Bir atomun parçaları 8 II. MİNERALLER II.1. Element ve Atom Elementlerin en ufak parçasına atom denir. Atomlar, proton, nötron ve elektron gibi taneciklerden oluşur (Şekil II.1). Elektron negatif, proton pozitif elektrik yüküne

Detaylı

ÇANKIRI İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

ÇANKIRI İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI ÇANKIRI İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Çankırı ili, Orta Anadolu'nun kuzeyinde, Kızılırmak ile Batı Karadeniz ana havzaları arasında yer almaktadır. Çankırı-Çorum havzası İç Anadolu nun Tersiyer deki en

Detaylı

Türkiye Hazır Beton Birliği İktisadi İşletmesi Deney / Kalibrasyon Laboratuvarı. Deney Listesi

Türkiye Hazır Beton Birliği İktisadi İşletmesi Deney / Kalibrasyon Laboratuvarı. Deney Listesi REVİZYON GÜNCELLEME DOKÜMAN NO YAYIN L27 01.01.2008 13.01.2014-06 08.05.2014 1/8 GÜNCELLEŞTİRMEYİ GERÇEKLEŞTİREN (İSİM / İMZA / TARİH) : DENEYLERİ A01 İri agregaların parçalanmaya karşı direnci Los Angeles

Detaylı

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 01330 ADANA

ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK-MİMARLIK FAKÜLTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ 01330 ADANA Sayı:B30.2.ÇKO.0.47.00.05/ 488 Tarih:19.06.2009 EMRE TAŞ ve MADENCİLİK A.Ş. TARAFINDAN GETİRİLEN 3114780 ERİŞİM NOLU VE 20068722 RUHSAT NOLU SAHADAN ALINAN BAZALT LEVHALARININ VE KÜP ÖRNEKLERİNİN MİNEROLOJİK,

Detaylı

Söğüt ve Konya Killerinden Hazırlanan Çamurların Viskozitesine Farklı Deflokulantlann Etkilerinin İncelenmesi

Söğüt ve Konya Killerinden Hazırlanan Çamurların Viskozitesine Farklı Deflokulantlann Etkilerinin İncelenmesi A Evcin & T Kavas Söğüt ve Konya Killerinden Hazırlanan Çamurların Viskozitesine Farklı Deflokulantlann Etkilerinin İncelenmesi A. Evcin & T. Kavas Afyon Kocatepe Üniversitesi, Afyon ÖZET: Katı miktarı,

Detaylı

GÜNLÜK YAŞAM OLAYI: Kedi kumunun emici, koku giderici ve toksik tutucu özelliklerinin kaynağını açıklama

GÜNLÜK YAŞAM OLAYI: Kedi kumunun emici, koku giderici ve toksik tutucu özelliklerinin kaynağını açıklama KEDĐM VE TUVALETĐ GÜNLÜK YAŞAM OLAYI: Kedi kumunun emici, koku giderici ve toksik tutucu özelliklerinin kaynağını açıklama KĐMYA KONUSUYLA ĐLGĐSĐ: Günlük hayatımızda minerallerin kullanım yeri alanı ve

Detaylı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 7 Seramikler. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı

MMT113 Endüstriyel Malzemeler 7 Seramikler. Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı MMT113 Endüstriyel Malzemeler 7 Seramikler Yrd. Doç. Dr. Ersoy Erişir 2014-2015 Güz Yarıyılı Aşınmaya dayanıklı parçalar Kesici takımlar Dekorasyon ve sanat Yalıtkan malzemeler Elektronik http://www.flickr.com

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki. (Sayfa 1/8) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki. (Sayfa 1/8) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki. (Sayfa 1/8) Deney Laboratuvarı Adresi : Esenboğa Yolu Çankırı Yol Ayırımı Altınova 06105 ANKARA / TÜRKİYE Tel : 0 312 399 27 96 Faks : 0 312 399 27 95 E-Posta : takk@dsi.gov.tr

Detaylı

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride)

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride) Seramik, sert, kırılgan, yüksek ergime derecesine sahip, düşük elektrik ve ısı iletimi ile iyi kimyasal ve ısı kararlılığı olan ve yüksek basma dayanımı gösteren malzemelerdir. Malzeme özellikleri bağ

Detaylı

METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010

METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010 METALİK MALZEMELERİN GENEL KARAKTERİSTİKLERİ BAHAR 2010 WEBSİTE www2.aku.edu.tr/~hitit Dersler İÇERİK Metalik Malzemelerin Genel Karakteristiklerİ Denge diyagramları Ergitme ve döküm Dökme demir ve çelikler

Detaylı

MADEN SEKTÖRÜ/ AKSARAY

MADEN SEKTÖRÜ/ AKSARAY MADEN SEKTÖRÜ/ AKSARAY Ramazan ÖZDEMİR T.C.AHİLER KALKINMA AJANSI AKSARAY YATIRIM DESTEK OFİSİ İçindekiler 1. MADENCİLİK... 3 1.1. Aksaray ın Maden Potansiyeli... 3 1.2. Aksaray daki Maden Kaynaklarının

Detaylı

Büro : Bölüm Sekreterliği Adana, 22 / 04 /2014 Sayı : 46232573/

Büro : Bölüm Sekreterliği Adana, 22 / 04 /2014 Sayı : 46232573/ Büro : Bölüm Sekreterliği Adana, 22 / 04 /2014 ACADİA MADENCİLİK İNŞ. NAK. SAN. TİC. LTD. ŞTİ. TARAFINDAN GETİRİLEN KAYAÇ NUMUNESİNİN ÇEŞİTLİ ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİNE YÖNELİK RAPOR İlgi: ACADİA Madencilik

Detaylı

KATI YALITIM MALZEMELERİ KALSİYUM SİLİKAT

KATI YALITIM MALZEMELERİ KALSİYUM SİLİKAT KATI YALITIM MALZEMELERİ KALSİYUM SİLİKAT Celal Bayar Üniversitesi Turgutlu Meslek Yüksekokulu İnşaat Bölümü Öğretim Görevlisi Tekin TEZCAN İnşaat Yüksek Mühendisi KALSİYUM SİLİKAT Yüksek mukavemetli,

Detaylı

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL Kömür ve Doğalgaz Öğr. Gör. Onur BATTAL 1 2 Kömür yanabilen sedimanter organik bir kayadır. Kömür başlıca karbon, hidrojen ve oksijen gibi elementlerin bileşiminden oluşmuş, diğer kaya tabakalarının arasında

Detaylı

ENDÜSTRİYEL HAMMADDELER 9.HAFTA

ENDÜSTRİYEL HAMMADDELER 9.HAFTA ENDÜSTRİYEL HAMMADDELER 9.HAFTA 17. ZİRKON 17.1. Mineralojik, kimyasal ve fiziksel özellikler Zirkonyum ( Zr ) elementi periyodik cetvelin 4. grubunda olup, atom numarası 40, atom ağırlığı 91.22 dir. Doğada

Detaylı

ÖNEMLİ BOR BİLEŞİKLERİ

ÖNEMLİ BOR BİLEŞİKLERİ ÖNEMLİ BOR BİLEŞİKLERİ Melike YILDIRIM, Berkay İLYAS Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, Kurupelit / Samsun mellike_yldrm@hotmail.com, berkayilyas@gmail.com Bu

Detaylı

DENEY FİYAT LİSTESİ. MDN.KMY.0001 Kimyasal analiz boyutuna numune hazırlama ( 100 mikron)

DENEY FİYAT LİSTESİ. MDN.KMY.0001 Kimyasal analiz boyutuna numune hazırlama ( 100 mikron) BİRİM: LAB.: DENEY FİYAT LİSTESİ MADEN MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ KMY Kimya DENEY KODU DENEY ADI BİRİM FİYAT MDN.KMY.0001 Kimyasal analiz boyutuna numune hazırlama ( 100 mikron) 0,00 MDN.KMY.0002 Kimyasal analiz

Detaylı

Metalurji Mühendisliğine Giriş. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU

Metalurji Mühendisliğine Giriş. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Metalurji Mühendisliğine Giriş Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU Esasını makromoleküllü organik maddelerin oluşturduğu yapay veya doğal maddelerin kimyasal yoldan dönüştürülmesiyle elde edilirler. Organik

Detaylı

Çorum Yöresi Tuğla Topraklarındaki Çözünebilir Alkali Tuzların Olumsuz Etkilerinin BaCO 3 ve SrCO 3 ile Giderilmesi

Çorum Yöresi Tuğla Topraklarındaki Çözünebilir Alkali Tuzların Olumsuz Etkilerinin BaCO 3 ve SrCO 3 ile Giderilmesi Çorum Yöresi Tuğla Topraklarındaki Çözünebilir Alkali Tuzların Olumsuz Etkilerinin BaCO 3 ve SrCO 3 ile Giderilmesi Atilla Evcin a *, Mürüvvet Bıyık a, Abdullah Küçük a ÖZET a Afyon Kocatepe Üniversitesi,

Detaylı

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM

ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM ATOM HAREKETLERİ ve ATOMSAL YAYINIM 1. Giriş Malzemelerde üretim ve uygulama sırasında görülen katılaşma, çökelme, yeniden kristalleşme, tane büyümesi gibi olaylar ile kaynak, lehim, sementasyon gibi işlemler

Detaylı

Zeyfiye TEZEL Mehmet KARACADAĞ

Zeyfiye TEZEL Mehmet KARACADAĞ PROJENİN ADI: POLİMER KATKILI ASFALT ÜRETİMİNİN ARAŞTIRILMASI Zeyfiye TEZEL Mehmet KARACADAĞ ( Kimya Bilim Danışmanlığı Çalıştayı Çalışması 29 Ağustos-9 Eylül 2007) Danışman: Doç.Dr. İsmet KAYA 1 PROJENİN

Detaylı

KIRKLARELİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

KIRKLARELİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI KIRKLARELİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Kırklareli ili Marmara Bölgesinin kuzeybatısında yer almakta olup, Dereköy sınır kapısıyla Türkiye yi Bulgaristan a bağlayan geçiş yollarından birine sahiptir.

Detaylı

JEO 358 Toprak Mekaniği Ders Notları. Bu derste...

JEO 358 Toprak Mekaniği Ders Notları. Bu derste... JEO 358 Toprak Mekaniği Ders Notları Bu derste... Toprak zeminlerin fiziksel ve mekanik özelliklerinin anlaşılması Toprak zeminlerin gerilim-deformasyon davranışlarının tanımlanması Toprak zeminlerde konsolidasyon

Detaylı

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir.

TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. AKTİF KARBON NEDİR? TANIMI Aktif karbon çok gelişmiş bir gözenek yapısına ve çok büyük iç yüzey alanına sahip karbonlaşmış bir malzemedir. Bu nitelikler aktif karbona çok güçlü adsorpsiyon özellikleri

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net

MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY. www.fatihay.net fatihay@fatihay.net MALZEME BİLGİSİ DERS 7 DR. FATİH AY www.fatihay.net fatihay@fatihay.net GEÇEN HAFTA KRİSTAL KAFES NOKTALARI KRİSTAL KAFES DOĞRULTULARI KRİSTAL KAFES DÜZLEMLERİ DOĞRUSAL VE DÜZLEMSEL YOĞUNLUK KRİSTAL VE

Detaylı

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ Karbonun önemi Hücrenin % 70-95ʼ i sudan ibaret olup, geri kalan kısmın çoğu karbon içeren bileşiklerdir. Canlılığı oluşturan organik bileşiklerde karbon atomuna

Detaylı

ZONGULDAK İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

ZONGULDAK İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI ZONGULDAK İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI ildir. Zonguldak ili, Batı Karadeniz Bölgesi nde, Karadeniz e batı ve kuzeyden kıyısı olan bir Genel Müdürlüğümüzün il ve yakın çevresinde gerek metalik madenlere

Detaylı

DENİZLİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

DENİZLİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI DENİZLİ İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Denizli ili gerek sanayi (tekstil, iplik, dokuma, tuğla-kiremit ve mermer vb.) ve ekonomi gerek turizm açısından Batı Anadolu Bölgesinin önemli illerinden biridir

Detaylı

YAPI MALZEMESİ OLARAK BETON

YAPI MALZEMESİ OLARAK BETON TANIM YAPI MALZEMESİ OLARAK BETON Concrete kelimesi Latinceden concretus (grow together) ) kelimesinden gelmektedir. Türkçeye ise Beton kelimesi Fransızcadan gelmektedir. Agrega, çimento, su ve gerektiğinde

Detaylı

NEFELİNLİ SİYENİT Sodyum & Potasyum Feldspat B & S YATIRIM A.Ş. KIRŞEHİR NEFELİN İŞLETMELERİ

NEFELİNLİ SİYENİT Sodyum & Potasyum Feldspat B & S YATIRIM A.Ş. KIRŞEHİR NEFELİN İŞLETMELERİ NEFELİNLİ SİYENİT Sodyum & Potasyum Feldspat B & S YATIRIM A.Ş. KIRŞEHİR NEFELİN İŞLETMELERİ B& S YATIRIM A.Ş. Kırşehir Nefelin İşletmeleri w w w. b s ya t i r i m.co m.t r Ankara Merkez Kırşehir Nefelin

Detaylı

BİTLİS İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

BİTLİS İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI BİTLİS İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Bitlis ili, Doğu Anadolu Bölgesinde yer almakta olup, engebeli bir topoğrafyaya sahiptir. Ahlat Ovasıyla, bir düzlük gibi Bitlis in kuzeydoğusundan Van Gölüne doğru

Detaylı

SIKÇA SORULAN SORULAR

SIKÇA SORULAN SORULAR SIKÇA SORULAN SORULAR Chevron 2005 DOC ID VİSKOZİTE Viskozite Nedir? Viskozite, yağların kendi akışlarına karşı gösterdikleri iç dirençtir Düşük Viskozite = İnce ve kolay akan yağ Yüksek Viskozite = Kalın

Detaylı

YAPI MALZEMESİ AGREGALAR

YAPI MALZEMESİ AGREGALAR YAPI MALZEMESİ AGREGALAR 1 YAPI MALZEMESİ Agregalar en önemli yapı malzemelerinden olan betonun hacimce %60-%80 ini oluştururlar. Bitümlü yol kaplamalarının ağırlıkça % 90-95, hacimce %75-85 ini agregalar

Detaylı

Adsorpsiyon. Selçuk Üniversitesi. Mühendislik Fakültesi. Kimya Mühendisliği Bölümü. Kimya Mühendisliği Laboratuvarı II DENEYİN AMACI

Adsorpsiyon. Selçuk Üniversitesi. Mühendislik Fakültesi. Kimya Mühendisliği Bölümü. Kimya Mühendisliği Laboratuvarı II DENEYİN AMACI Selçuk Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisliği Bölümü Kimya Mühendisliği Laboratuvarı II Adsorpsiyon DENEYİN AMACI Çalışmanın amacı katı adsorbent ile çözeltiden adsorbsiyonun denge ve hız

Detaylı

TUĞLA MASSESİ ÖĞÜTME DURUMUNUN ÜRÜN TEKNİK ÖZELLİKLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI

TUĞLA MASSESİ ÖĞÜTME DURUMUNUN ÜRÜN TEKNİK ÖZELLİKLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI Afyon Kocatepe Üniversitesi Özel Sayı Afyon Kocatepe University FEN BİLİMLERİ DERGİSİ 251-256 JOURNAL OF SCIENCE TUĞLA MASSESİ ÖĞÜTME DURUMUNUN ÜRÜN TEKNİK ÖZELLİKLERİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI

Detaylı

Şekil 1. Elektrolitik parlatma işleminin şematik gösterimi

Şekil 1. Elektrolitik parlatma işleminin şematik gösterimi ELEKTROLİTİK PARLATMA VE DAĞLAMA DENEYİN ADI: Elektrolitik Parlatma ve Dağlama DENEYİN AMACI: Elektrolit banyosu içinde bir metalde anodik çözünme yolu ile düzgün ve parlatılmış bir yüzey oluşturmak ve

Detaylı

ITUMaden Fak., MadenMùh. Böl, Cevher ve Kömür Hazırlama AnabilimDalı, 80626Maslak-Istanbul

ITUMaden Fak., MadenMùh. Böl, Cevher ve Kömür Hazırlama AnabilimDalı, 80626Maslak-Istanbul 3.Endustrıyel Hammaddeler Sempozyumu /14-15 Ekim 1999, Izmı, Turhye Uzun Zincirli Benzensttlfonatların Sepiyolit Tarafından Adsorplanması O. Özdemir, F. Arslan, M.S.Çelik ITUMaden Fak., MadenMùh. Böl,

Detaylı

ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ/İSTASYONLARI MÜDÜRLÜKLERİ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ 2014 YILI BİRİM FİYAT LİSTESİ. 1 ph 14,00. 2 Elektriksel İletkenlik 14,00

ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ/İSTASYONLARI MÜDÜRLÜKLERİ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ 2014 YILI BİRİM FİYAT LİSTESİ. 1 ph 14,00. 2 Elektriksel İletkenlik 14,00 ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ/İSTASYONLARI MÜDÜRLÜKLERİ DÖNER SERMAYE İŞLETMELERİ 2014 YILI BİRİM FİYAT LİSTESİ Sıra No: SULAMA SUYU ANALİZLERİ: 2014 FİYATI 1 ph 14,00 2 Elektriksel İletkenlik 14,00 3 Sodyum (Na)

Detaylı

BARTIN ÜNİVERSİTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME LABORATUVARI-I DERSİ OKSİTLİ BAKIR CEVHERİNİN LİÇİ DENEYİ DENEYİN AMACI: Uygun

BARTIN ÜNİVERSİTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME LABORATUVARI-I DERSİ OKSİTLİ BAKIR CEVHERİNİN LİÇİ DENEYİ DENEYİN AMACI: Uygun BARTIN ÜNİVERSİTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME LABORATUVARI-I DERSİ OKSİTLİ BAKIR CEVHERİNİN LİÇİ DENEYİ DENEYİN AMACI: Uygun bir reaktif kullanarak oksitli bakır cevherindeki bakırı

Detaylı

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN

TOKLUK VE KIRILMA. Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK VE KIRILMA Doç.Dr.Salim ŞAHĠN TOKLUK Tokluk bir malzemenin kırılmadan önce sönümlediği enerjinin bir ölçüsüdür. Bir malzemenin kırılmadan bir darbeye dayanması yeteneği söz konusu olduğunda önem

Detaylı

Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Đnci MORGĐL Hazırlayan: Ebru AYSAN 20338408

Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Đnci MORGĐL Hazırlayan: Ebru AYSAN 20338408 PUDRAMDAKĐ MĐNERAL PUDRAMDAKĐ MĐNERAL Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Đnci MORGĐL Hazırlayan: Ebru AYSAN 20338408 Günlük Yaşam Olayı: Günlük hayatta kullandığımız talk pudranın içerdiği mineralden yola çıkarak

Detaylı

KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği

KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Başlık KOMPOZİTLER Sakarya Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Tanım İki veya daha fazla malzemenin, iyi özelliklerini bir araya toplamak ya da ortaya yeni bir özellik çıkarmak için, mikro veya makro seviyede

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü YAPI MALZEMESİ -I

Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü YAPI MALZEMESİ -I Dokuz Eylül Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü YAPI MALZEMESİ -I 16. Bitüml Bitüm hidrokarbon ham petrolün distilasyonu taşkömürünün karbonizasyonu Petrol kökenli olanları asfalt, Kömür kökenli olanları

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA ÖĞRETMENLĐĞĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME 8. SINIF FEN VE TEKNOLOJĐ DERSĐ 3. ÜNĐTE: MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ KONU: BAZLAR ÇALIŞMA YAPRAĞI

Detaylı

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride)

ZnS (zincblende) NaCl (sodium chloride) CsCl (cesium chloride) Seramik, sert, kırılgan, yüksek ergime derecesine sahip, düşük elektrik ve ısı iletimi ile iyi kimyasal ve ısı kararlılığı olan ve yüksek basma dayanımı gösteren malzemelerdir. Malzeme özellikleri bağ

Detaylı

Bölüm 14 & Bölüm 15: Polimerlerin Yapısı ve Özellikleri

Bölüm 14 & Bölüm 15: Polimerlerin Yapısı ve Özellikleri Bölüm 14 & Bölüm 15: Polimerlerin Yapısı ve Özellikleri Polimer molekülünün genel yapısı ve kimyasal karakteri nelerdir? Polimerin kristal yapısı metal ve seramiklerden nasıl farklıdır? Polimerlerin çekme

Detaylı

Sudan hafif, Çelikten dayanıklı. Mühendislik Plastiklerinde Bir Polikim Klasiği ULPOLEN UHMWPE. Ulpolen Polikim in tescilli markasıdır.

Sudan hafif, Çelikten dayanıklı. Mühendislik Plastiklerinde Bir Polikim Klasiği ULPOLEN UHMWPE. Ulpolen Polikim in tescilli markasıdır. Sudan hafif, Çelikten dayanıklı Mühendislik Plastiklerinde Bir Polikim Klasiği ULPOLEN UHMWPE Ulpolen Polikim in tescilli markasıdır. Genel Özellikler ULPOLEN, ortalama molekül ağırlığı 4 milyonun üstünde

Detaylı

CALLİSTER - SERAMİKLER

CALLİSTER - SERAMİKLER CALLİSTER - SERAMİKLER Atomik bağı ağırlıklı olarak iyonik olan seramik malzemeler için, kristal yapılarının atomların yerine elektrikle yüklü iyonlardan oluştuğu düşünülebilir. Metal iyonları veya katyonlar

Detaylı

Pik (Ham) Demir Üretimi

Pik (Ham) Demir Üretimi Pik (Ham) Demir Üretimi Çelik üretiminin ilk safhası pik demirin eldesidir. Pik demir için başlıca şu maddeler gereklidir: 1. Cevher: Demir oksit veya karbonatlardan oluşan, bir miktarda topraksal empüriteler

Detaylı

TPAO ARAŞTIRMA MERKEZİ

TPAO ARAŞTIRMA MERKEZİ VI. SONDAJ TEKNOLOJİSİ Sondaj ve Kuyu Tamamlama Sıvıları (DCF) Çamur Servis Hizmetleri DCF-00-01-00 Günlük Çamur Laboratuvarı Hizmeti 65.- 80.- 105.- Kalite Kontrol ve Performans Değerlendirme Testleri

Detaylı

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar ALKALİNİTE Bir suyun alkalinitesi, o suyun asitleri nötralize edebilme kapasitesi olarak tanımlanır. Doğal suların alkalinitesi, zayıf asitlerin tuzlarından ileri gelir. Bunların başında yer alan bikarbonatlar,

Detaylı

MBM 304 Kristal Kimyası 10. Hafta Dr. Sedat ALKOY

MBM 304 Kristal Kimyası 10. Hafta Dr. Sedat ALKOY MBM 304 Kristal Kimyası 10. Hafta Dr. Sedat ALKOY Cam Yapısı için in ZACHARIASEN KURALLARI İyonik esaslı camlarda cam yapıcı kompozisyonların belirlenmesi ve camın temel yapıtaşının anlaşılmasında kullanılan

Detaylı

KONYA İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

KONYA İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI KONYA İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Konya ili, toprak, nüfus, ekonomi ve maden kaynakları bakımından Orta Anadolu Bölgesinin önemli illerinden biridir. Türkiye nin tek alüminyum fabrikası Seydişehir de

Detaylı

TÜRK FİZİK DERNEĞİ 29. ULUSLARARASI FİZİK KONGRESİ

TÜRK FİZİK DERNEĞİ 29. ULUSLARARASI FİZİK KONGRESİ TÜRK FİZİK DERNEĞİ 29. ULUSLARARASI FİZİK KONGRESİ G A ZİANTEP İLİ VOLKANİK KAYAÇLARINDAN ELDE EDİLEN TERMOLÜMİNESANS TEPE ŞİDDETLERİNİN TAVLAMA İLE DEĞİŞİMİNİN İNCELENMESİ H. Toktamış, S. Zuhur, D. Toktamış,

Detaylı

TİCARİ BOR MİNERALLERİ

TİCARİ BOR MİNERALLERİ TİCARİ BOR MİNERALLERİ Esma CARUS, Sinem ARIĞ Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği Bölümü, 55139 Kurupelit-Samsun e.carus19@hotmail.com.tr, sinem.arq@hotmail.com Bu çalışmada

Detaylı

YAPI MALZEMESİ. Romalılar devrinde ise su kireci bulunmuş ve su içi inşaatlarında kullanılmıştır.

YAPI MALZEMESİ. Romalılar devrinde ise su kireci bulunmuş ve su içi inşaatlarında kullanılmıştır. Bilinen en eski bağlayıcılardan birisi olan kireç, eski Babil, Mısır, Finikeliler, Hitit ve Persler tarafından hava kireci olarak yapıda kullanılmıştır. Romalılar devrinde ise su kireci bulunmuş ve su

Detaylı

ASC (ANDALUZİT, SİLİSYUM KARBÜR) VE AZS (ANDALUZİT, ZİRKON, SİLİSYUM KARBÜR) MALZEMELERİN ALKALİ VE AŞINMA DİRENÇLERİNİN İNCELENMESİ

ASC (ANDALUZİT, SİLİSYUM KARBÜR) VE AZS (ANDALUZİT, ZİRKON, SİLİSYUM KARBÜR) MALZEMELERİN ALKALİ VE AŞINMA DİRENÇLERİNİN İNCELENMESİ ASC (ANDALUZİT, SİLİSYUM KARBÜR) VE AZS (ANDALUZİT, ZİRKON, SİLİSYUM KARBÜR) MALZEMELERİN ALKALİ VE AŞINMA DİRENÇLERİNİN İNCELENMESİ İlyas CAN*, İbrahim BÜYÜKÇAYIR* *Durer Refrakter Malzemeleri San. Ve

Detaylı

MALZEME BİLGİSİ. Katı Eriyikler

MALZEME BİLGİSİ. Katı Eriyikler MALZEME BİLGİSİ Dr.- Ing. Rahmi ÜNAL Konu: Katı Eriyikler 1 Giriş Endüstriyel metaller çoğunlukla birden fazla tür eleman içerirler, çok azı arı halde kullanılır. Arı metallerin yüksek iletkenlik, korozyona

Detaylı

BOŞLUK ORANINA GÖRE ZEMİN PRİZMASI ÇİZİLMESİ VE İLGİLİ FORMÜLLERİN ELDE EDİLMESİ

BOŞLUK ORANINA GÖRE ZEMİN PRİZMASI ÇİZİLMESİ VE İLGİLİ FORMÜLLERİN ELDE EDİLMESİ BOŞLUK ORANINA GÖRE ZEMİN PRİZMASI ÇİZİLMESİ VE İLGİLİ FORMÜLLERİN ELDE EDİLMESİ Boşluk oranı tanımından hareket ederek e=v b /V s olduğundan V s =1 alınarak V b =e elde edilmiştir. Hacimler Ağırlıklar

Detaylı

Yedinci Ulusal Kimya Mühendisliği Kongresi, 5-8 Eylül 2006, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir YMN15

Yedinci Ulusal Kimya Mühendisliği Kongresi, 5-8 Eylül 2006, Anadolu Üniversitesi, Eskişehir YMN15 YMN15 EPDM BAZLI KARIŞIMLAR İÇERİSİNDE KULLANILAN KARBON SİYAHI PARTİKÜL BÜYÜKLÜĞÜNÜN VULKANİZASYONA VE NİHAİ ÜRÜNÜN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ ÜZERİNE ETKİSİNİN İNCELENMESİ A.M.Eroğlu 1,G. Albayrak 2, İ. Aydın

Detaylı

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir.

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. EVDE KİMYA SABUN Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. CH 3(CH 2) 16 COONa: Sodyum stearat (Beyaz Sabun) CH 3(CH 2) 16 COOK:

Detaylı

Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok

Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok Bir cismin içinde mevcut olan veya sonradan oluşan bir çatlağın, cisme uygulanan gerilmelerin etkisi altında, ilerleyerek cismi iki veya daha çok parçaya ayırmasına "kırılma" adı verilir. KIRILMA ÇEŞİTLERİ

Detaylı

ORGANĠK BĠLEġĠKLER. 2. ÜNİTE 6. Bölüm

ORGANĠK BĠLEġĠKLER. 2. ÜNİTE 6. Bölüm ORGANĠK BĠLEġĠKLER 2. ÜNİTE 6. Bölüm Organik ve Anorganik BileĢiklerin Ayırt Edilmesi Kimya bilimi temelde organik ve anorganik olmak üzere ikiye ayrılır. * Karbonun oksitleri (CO, CO 2 ) * Karbonatlar

Detaylı

Metal Yüzey Hazırlama ve Temizleme Fosfatlama (Metal Surface Preparation and Cleaning)

Metal Yüzey Hazırlama ve Temizleme Fosfatlama (Metal Surface Preparation and Cleaning) Boya sisteminden beklenilen yüksek direnç,uzun ömür, mükemmel görünüş özelliklerini öteki yüzey temizleme yöntemlerinden daha etkin bir biçimde karşılamak üzere geliştirilen boya öncesi yüzey temizleme

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Deney Laboratuvarı Adresi : Ankara Teknoloji Geliştirme Bölgesi, 1605 Cadde, Dilek Binası BİLKENT 06800 ANKARA / TÜRKİYE Tel : 444 50 57 Faks : 0 312 265 09 06

Detaylı

MUĞLA İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

MUĞLA İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI MUĞLA İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Türkiye'nin güneybatı ucunda yer alan Muğla ili, güneyinde Akdeniz ve batısında ise Ege Denizi ile çevrilidir. İl, Toros kıvrım sistemiyle Batı Anadolu kıvrım sisteminin

Detaylı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı

Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Akreditasyon Kapsamı Akreditasyon Sertifikası Eki (Sayfa 1/5) Deney Laboratuvarının Adres : Davutpaşa Kampüsü Esenler 34210 İSTANBUL / TÜRKİYE Akreditasyon No: Tel Faks E-Posta Website : 0212 383 45 51 : 0212 383 45 57 : kimfkl@yildiz.edu.tr

Detaylı

AFYONKARAHİSAR İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI

AFYONKARAHİSAR İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI AFYONKARAHİSAR İLİ MADEN VE ENERJİ KAYNAKLARI Afyon ili sahip olduğu jeolojik yapı gereği çeşitli maden yatakları oluşumu için uygun bir ortam sunmaktadır. Bu nedenle hem maden rezervleri, hem de maden

Detaylı

Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan

Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan ISIL İŞLEMLER Isıl işlem, katı haldeki metal ve alaşımlarına belirli özellikler kazandırmak amacıyla bir veya daha çok sayıda, yerine göre birbiri peşine uygulanan ısıtma ve soğutma işlemleridir. İşlem

Detaylı

MENZEL HYPERDESMO -D-2K

MENZEL HYPERDESMO -D-2K Sayfa 1/5 Zemin ve Diğer Uygulamalara Yönelik Su Yalıtımı ve Koruma İçin Geliştirilmiş İki Komponentli, Solventsiz, Orta Düzeyde Elastik, Poliüretan Esaslı Boya Malzemesi ÜRÜN TANIMI, iki komponentli,

Detaylı

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

CAM SANAYİİ. Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi CAM SANAYİİ Hazırlayan Birsen YILMAZ 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TÜRKİYE'DE ÜRETİM Cam sanayii, inşaat, otomotiv, meşrubat, gıda, beyaz eşya, mobilya,

Detaylı

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ

TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ TAHRİBATLI MALZEME MUAYENESİ DENEYİ MAK-LAB15 1. Giriş ve Deneyin Amacı Bilindiği gibi malzeme seçiminde mekanik özellikler esas alınır. Malzemelerin mekanik özellikleri de iç yapılarına bağlıdır. Malzemelerin

Detaylı

taze beton işlenebilirlik

taze beton işlenebilirlik 8 taze beton işlenebilirlik Paki Turgut Kaynaklar 1) Hewlett PC, Cement Admixture: uses and applications, Cement Admixture Association 2) Domone P, Illston J, Construction Materials, 4th Edition 3) Mindess

Detaylı

ISIDAÇ 40. karo. Özel ürünleriniz için özel bir çimento!

ISIDAÇ 40. karo. Özel ürünleriniz için özel bir çimento! karo Özel ürünleriniz için özel bir çimento! Çimsa Kalsiyum Alüminat Karo Uygulamaları www.cimsa.com.tr, 10 yılı aşkın süredir Çimsa tarafından, TS EN 14647 standardına uygun olarak üretilen Kalsiyum Alüminat

Detaylı

İ. Işık. 1. GİRİŞ liklere ek olarak kimyasal bileşimi, beyaz rengi, yüksek porozitesi, düşük özgül ağırlığı

İ. Işık. 1. GİRİŞ liklere ek olarak kimyasal bileşimi, beyaz rengi, yüksek porozitesi, düşük özgül ağırlığı Endüstriyel Hammaddeler Sempozyumu, Köse ve Kızıl (eds) izmir / Türkiye / 21-22 Nisan 1995 Lületaşı (Meerschaum) Atıklarının Pipo Filtresi Olarak Kullanılabilirliği ve Aktif Karbon Filtre ile Karşılaştırılması

Detaylı

Paslanmaz Çelik Gövde. Yalıtım Sargısı. Katalizör Yüzey Tabakası. Egzoz Emisyonları: Su Karbondioksit Azot

Paslanmaz Çelik Gövde. Yalıtım Sargısı. Katalizör Yüzey Tabakası. Egzoz Emisyonları: Su Karbondioksit Azot Paslanmaz Çelik Gövde Yalıtım Sargısı Egzoz Emisyonları: Su Karbondioksit Azot Katalizör Yüzey Tabakası Egzoz Gazları: Hidrokarbonlar Karbon Monoksit Azot Oksitleri Bu bölüme kadar, açıkça ifade edilmese

Detaylı

DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ DEKANLIĞI DERS/MODÜL/BLOK TANITIM FORMU. Dersin Kodu: MMM 3014

DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ DEKANLIĞI DERS/MODÜL/BLOK TANITIM FORMU. Dersin Kodu: MMM 3014 Dersi Veren Birim: Metalurji ve Malzeme Mühendisliği Dersin Türkçe Adı: SERAMİK MALZEMELER Dersin Orjinal Adı: SERAMİK MALZEMELER Dersin Düzeyi:(Ön lisans, Lisans, Yüksek Lisans, Doktora) Lisans Dersin

Detaylı

MALZEME BİLİMİ. Mekanik Özellikler ve Davranışlar. Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR. (DERS NOTLARı) Bölüm 5.

MALZEME BİLİMİ. Mekanik Özellikler ve Davranışlar. Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR. (DERS NOTLARı) Bölüm 5. MALZEME BİLİMİ (DERS NOTLARı) Bölüm 5. Mekanik Özellikler ve Davranışlar Doç. Dr. Özkan ÖZDEMİR ÇEKME TESTİ: Gerilim-Gerinim/Deformasyon Diyagramı Çekme deneyi malzemelerin mukavemeti hakkında esas dizayn

Detaylı

AGREGALAR Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi

AGREGALAR Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi AGREGALAR Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Agregalar, beton, harç ve benzeri yapımında çimento ve su ile birlikte kullanılan, kum, çakıl, kırma taş gibi taneli farklı mineral yapıya sahip inorganik

Detaylı

ELEMENT VE BİLEŞİKLER

ELEMENT VE BİLEŞİKLER ELEMENT VE BİLEŞİKLER 1- Elementler ve Elementlerin Özellikleri: a) Elementler: Aynı cins atomlardan oluşan, fiziksel ya da kimyasal yollarla kendinden daha basit ve farklı maddelere ayrılamayan saf maddelere

Detaylı

Örneğin; İki hidrojen (H) uyla, bir oksijen (O) u birleşerek hidrojen ve oksijenden tamamen farklı olan su (H 2

Örneğin; İki hidrojen (H) uyla, bir oksijen (O) u birleşerek hidrojen ve oksijenden tamamen farklı olan su (H 2 On5yirmi5.com Madde ve özellikleri Kütlesi, hacmi ve eylemsizliği olan herşey maddedir. Yayın Tarihi : 21 Ocak 2014 Salı (oluşturma : 2/9/2016) Kütle hacim ve eylemsizlik maddenin ortak özelliklerindendir.çevremizde

Detaylı

607,900 780 39,778 3,842 286,900 7,600 26,700 116,000 1,532 196,527 53,185 238,510 30,400 285,000 49,400 191,520 625,148 61,000 12,300 1,950 91,000

607,900 780 39,778 3,842 286,900 7,600 26,700 116,000 1,532 196,527 53,185 238,510 30,400 285,000 49,400 191,520 625,148 61,000 12,300 1,950 91,000 2 Tüketim Bazik metalurjik konsantre fiyatları yıl bo Çizelge 7 Dünya Krom Ticareti (Ton) Üretim İthalat ihracat Görünür Tüketim Arnavutluk Avusturalya Belç Lüks Küba Çekoslavakya B Almanya İran İtalya

Detaylı

KROMATOGRAFİ. Bir parça kağıt şeridin aşağı hizasından 1 cm kadar yukarısına bir damla siyah mürekkep damlatınız.

KROMATOGRAFİ. Bir parça kağıt şeridin aşağı hizasından 1 cm kadar yukarısına bir damla siyah mürekkep damlatınız. KROMATOGRAFİ Kromatografi, bir karışımda bulunan maddelerin, biri sabit diğeri hareketli faz olmak üzere birbirleriyle karışmayan iki fazlı bir sistemde ayrılması ve saflaştırılması yöntemidir. KROMATOGRAFİ

Detaylı

KÜSPE VE MELAS EBRU YÜCEL 20626638 KÜSPE Pancar küspesi şeker pancarından şekerin ekstraksiyonu sonunda difüzyonda elde edilir. Ekstraksiyon işleminin sonunda elde edilen şekeri alınmış kıyıma sulu küspe,preselerden

Detaylı

MS 991 POLYÜREA BAZLI ESNEK MASTİK ÜRÜN AÇIKLAMASI

MS 991 POLYÜREA BAZLI ESNEK MASTİK ÜRÜN AÇIKLAMASI MS 991 POLYÜREA BAZLI ESNEK MASTİK ÜRÜN AÇIKLAMASI MS 991 yapısında solvent ve uçucu bileşen içermeyen 2 kompenantlı 3:1 oranında kullanılan derz, dilatasyon noktaları ve beton çatlakları için tasarlanmış

Detaylı

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK KİMYA ANABİLİMDALI GENEL KİMYA II DERS NOTLARI (ORGANİK KİMYAYA GİRİŞ)

ANADOLU ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK KİMYA ANABİLİMDALI GENEL KİMYA II DERS NOTLARI (ORGANİK KİMYAYA GİRİŞ) ANADOLU ÜNİVERSİTESİ ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMASÖTİK KİMYA ANABİLİMDALI GENEL KİMYA II DERS NOTLARI (ORGANİK KİMYAYA GİRİŞ) Hazırlayan: Doç. Dr. Yusuf ÖZKAY 1. Organik bileşik kavramının tarihsel gelişimi

Detaylı

MTA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ NE AİT İLK PATENT ÇİMENTOSUZ HAFİF YAPI MALZEMESİ ÜRETİM YÖNTEMİ

MTA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ NE AİT İLK PATENT ÇİMENTOSUZ HAFİF YAPI MALZEMESİ ÜRETİM YÖNTEMİ MTA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ NE AİT İLK PATENT ÇİMENTOSUZ HAFİF YAPI MALZEMESİ ÜRETİM YÖNTEMİ TR 2009/00643 B Abdulkerim YÖRÜKOĞLU * ve Günnur ULUSOY ** MTA Genel Müdürlüğü MAT Dairesi Endüstriyel Hammaddeler ve

Detaylı