DİPSİZ KUYUNUN ÜZERİNDEKİ KARANLIK ; Afetin Ardından Kriz Müdahale Ekiplerine Süpervizyon Sağlamak *Prof. Mooli Lahad

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "DİPSİZ KUYUNUN ÜZERİNDEKİ KARANLIK ; Afetin Ardından Kriz Müdahale Ekiplerine Süpervizyon Sağlamak *Prof. Mooli Lahad"

Transkript

1 Bu makale NATO PROGRAMME SECURITY THROUGH SCIENCE kapsamında, CSPC, Tel Hai Üniversitesi ve Bahçeşehir Üniversitesi işbirliğiyle gerçekleştirilen Terör ve Felaketlerin yarattığı Travmalara Bireysel ve Toplumsal Düzeyde Psiko-Sosyal İlk Yardım konulu Virtual Silk Road (Sanal İpek Yolu) projesi kapsamında, Uzm. Psk. Danışman Fulya Kurter tarafından çevrilmiştir. Yazarın izniyle ARKABAHÇE Psikolojik Gelişim, Eğitim ve Danışmanlık Merkezi sitesinde yayınlanmaktadır. DİPSİZ KUYUNUN ÜZERİNDEKİ KARANLIK ; Afetin Ardından Kriz Müdahale Ekiplerine Süpervizyon Sağlamak *Prof. Mooli Lahad Önceden kullanılan İkincil travmatik stres bozukluğu kavramına (McCann 1990) alternatif olarak, Figley (1995) tarafından, şefkat yorgunluğu veya eşduyum yorgunluğu olarak çevrilebilecek (compassion fatigue) terimi önerilmiştir. Her iki terim de, ruh sağlığı alanında çalışan uzmanlarının, travma sonrası stres bozukluğu (Post traumatic stress disorder, PTSD) yaşayan afetzedelere yaptıkları müdahaleler veya onlarla yaşadıkları teröpatik karşılaşmanın etkilerini tanımlamaktadır. Burada, kriz müdahale esnasında ve duygusal travma yaşayan efetzedelere hemen afet sonrası müdahalede bulunan profesyonel yardım sağlayıcılarının süpervizyonu esnasında edindiğim deneyimler sonucundaki gözlemlerimi paylaşmaya çalışacağım. Bu makalenin amacı, yaşanan olaylara dramateröpatik bir perspektiften bakarak yeni bir anlayış ve bakış açısı kazandırmaktadır. Bu bakış açısı kendini durumdan ayıran koruma ritüellerinin eksikliğine ve metaforik mit ve törenleri hayata geçirmeye değinmekte, aynı zamanda olguyu anlamaya yardımcı olmak amacıyla psikososyal ve antropolojik açıklamalar kullanmaktadır. Bu izlenimler, yardım sağlayıcıların afetzedelerle ve aile üyeleriyle iletişiminden hemen sonra, onların supervizörü olarak yaptığım gözlemlere ve kendimin de parçası olduğum bu tür olaylardaki deneyimlerime dayanmaktadır. İlk olarak, şafkat yorgunluğu terimine ve ne anlatmak istediğine bakalım. Şefkat yorgunluğunda afetzedelere yardımcı olan kişilerde, bu deneyimi yaşamış olanlarda ortaya çıkan psikolojik, duygusal ve bilişsel belirtilere benzeyen belirtiler çıkmaktadır. Bu durum o kadar ciddi olabilmektedir ki, %3 ila %7 oranında, profesyonel olarak yardım sağlayanların kendileri de, tüm uzun vadeli göstergeleriyle birlikte travma sonrası stres bozukluğu yaşayabilmektedir (Hodgkinson & Stewart 1991). Ruh sağlığı alanında çalışanlar arasında duygusal tükenmişlik konusu geniş çaplı olarak araştırılmıştır (Freudenbeyer 1974; Maslach 1982; Maslach ve Jackson 1981; Pines 1993). Literatür, sürekli tükenmişik sürecini üç bileşeniyle tarif etmektedir: Duygusal, psikolojik ve zihinsel (Pines ve Aronson 1988). Ancak, tükenmişlik yavaş yavaş gelişirken, daha önceden duygusal yorgunluk, asabiyet, konsantrasyon bozukluğu ve diğer fizyolojik ve zihinsel belirtiler şeklinde bazı uyarılarda bulunabilir. Bunun yanı sıra, öncesinden hiçbir işaret vermeksizin birdenbire de belirebilir (Figley 1995). Bunun yanı sıra, Figley (1995) zihinsel tükenmişlikten farklı olarak bu durumda, güçlü bir çaresizlik duygusu, zihin karışıklığı ve her türlü destekten yoksunmuş olduğu hissinin varlığına değinmektedir. Ayrıca, bu kişiler sağ kalanlara veya afetzedelere benzeyen psikosomatik beliritiler gösterebilmektedir. Buna rağmen, iyileşme genellikle oldukça hızlı olmaktadır. Şefkat yorgunluğu kavramı ilk Joinson (1992) tarafından öne sürülmüş, daha sonraları Figley tarafından uyarlanmıştır. Webster in New Collegiate sözlüğünde (1989) şefkat/merhamet (compassion) karşısındakinin duygularına katılarak bir diğerinin acısının idrakında olup bu duygusunu hafifletme isteği

2 içinde olmak olarak tanımlanmıştır. (Türk Dil Kurumu sözlüğü nde ise şefkat acıyarak ve koruyarak sevme, sevecenlik olarak geçmektedir). Şefkat Yorgunluğundan en çok kimler muzdarip olabilir? Figley (1995) şefkat yorgunluğuna yol açan iki ana bileşen tanımlamıştır: bunlar empati ve maruz kalmadır. İkisi birden olmaksızın, şefkat yorgunluğunun gelişme olasılığı düşüktür. Prensipte, Figley e ve diğer araştırmacılara göre, travma mağdurları, ( hayatta kalanlar, aile yakınları ve yararlılar), yardımda bulunanlar ve müdahalede bulunarak travmayı başlatan etmenlere yoğun bir şekilde maruz görenlerdir. Bu savunmasızlık, incinmeye açık olma farklı nedenlere bağlanmaktadır: Empati, yardım ederken, bir müdahale programını planlarken ve görülen zararı değerlendirirken en temel araçtır. Harris (1995) krizle çalışan psikolojik danışmanlar arasında travmatik olayın kişinin içine girmesi, nüfuz etmesi nde en temel faktörün empati olduğunu savunmuştur. Müdahalede bulunanların da çoğunluğu kendi hayatlarında travmatik durumlar yaşamışlardır. Çünkü, yardımda bulunanlar travma sonrası farklı olaylarla başetmekte ve bazen kaçınılmaz olarak kendi yaşamlarındaki travmaya benzer durumlarla karşılaşabilmektedir. Yardımda bulunanların kendilerinin çözümlenmemiş travmaları olabilmaktedir. Özelliklede travmadaki çocuklarla karşılaşma, yardım sağlayanlar üzerinde güçlü bir etki bırakmaktadır (Beaton ve Murphy 1995). Afetlerde Yardım Sağlayanların Kırılganlığını Anlamak Şimdiki tartışma, süpervizör ve müdahalede bulunan bir uzman olarak yaptığım gözlemlere ve İsrail de (Tel Aviv, Kudüs, Kiryat Shmona), eski Yugoslav Federe Cumhuriyetleri nde ve Kuzey İrlanda da psikososyal müdahalelerde bulunan profesyonel yardım personeliyle yaptığım konuşmalara dayanmaktadır. Hazır Olamama veya Sahneyi Kuramama Afetler genellikle bir uyarı vermeksizin gerçekleşir. Her an, her yerde ve herkese olabilirler. Olayın, toptan ve yoğun bir şekilde yaşamlarımıza nüfuz etmesi ( felaketin yaşandığı yerden yapılan televizyon yayınları, sesler ve o an duruma şahit olanlar) yardım personelinin gidecekleri afet bölgesini onlara hemen yaşatır. Önceden duruma uygun bir ısınma olmaksızın işin içine çağırıldıkları için, durumu ve sahneyi kontrol edebilme yönündeki günlük yetileri dağılır. Telekomünikasyon ve Ruh Sağlığı Uzmanlarının Rolü- Mit ve Felaketlere Antropolojik yaklaşım: 1991 deki Körfez Savaşı na kadar, sivil olarak ruh sağlığı alanında çalışanlar, eş zamanlı olarak afet durumlarına pek fazla doğrudan ve anbean maruz kalmamıştı. Önceden olan yaklaşım, psikolojik yardım sağlayanların kurbanlarla acil yardım merkezlerinde veya kliniklerde karşılaşması veya çok nadir olarak da aileleri evlerinde ziyaret etmek veya mezarlıklarda onlara yardım etmeleri yönünüdeydi. Bir başka değişle, psikolojik yardım sağlayanların, afet bölgesiyle aralarında fiziksel bir mesafe bulunmaktaydı. İkinci olarak, telekominikasyon teknolojisi stüdyo gerektirdiği için bir afetin yayınını yapmak zaman almaya alıyordu. Basın kuruluşları tarafından benimsenen etik sınırlamalar ve medya üzerindeki mutlak bir devlet kontrolü de bazı görüntülerin yayınlanmasını engelledi. Böylelikle, travma mağdurlarıyla çalışan profesyoneller hem zaman, hem uzaklık olarak durumu belirli bir mesafeden takip etmiş ve böylelikle

3 deneyimleri çalıştıkları mağdurların yaşadıkları korku tasvirleriyle veya yazdıkları raporlarla ve televizyonda veya gazetede gördükleri fotoğraflarla sınırlanmıştı. Israil de Körfez savaşından sonra, sivil ruh sağlığı çalışanlarının da ( sosyal hizmet uzmanları, psikologlar vb.) afet bölgesine gelmeleri ve çalışmaları kararlaştırılmıştır. Israil in savunma güçleri ruh sağlığı üniteleri tarafından bundan uzun yıllar önce uyarlanmış olan Salmon nun (1919) Yakınlık, doğrudanlık ve beklenti modeli (PIE) bulunmaktadır (Solomon, 1993). Buradaki temel düşünce, olayın gerçekleştirdiği yere yakın anında müdahalede bulunmanın, iyileşmeyi beraberinde getirebileceği beklentisiyle mağdurlarda, hayatta kalanlarda, duruma tanıklık edenlerde ve aile yakınları arasında travma sonrası stres bozukluğunun (TSSB) olası gelişimini azaltabileceği yönündeydi. Psikososyal takımın, aynı zamanda, araştırmaların da gösterdiği üzere travma sonrası stes bozukluğu yaşamaya eğilimli olan kurtarma ekiplerine de destek vermesi bekleniyordu (Hodgkinson & Stewart 1991). Kurtarma operasyonu esnasında veya sonunda olması planlanan bu tür müdahaleler, psikososyal yardımda bulunanları afetin dehşet verici görünütleriyle daha fazla başa başa bırakmaktadır. Bunun da ötesinde, olay yerine hemen ulaşabilen, çabucak ekipmanın kurulabildiği ve herhangi bir düzeltme yapmaksızın canlı yayının yapılabildiği CNN modeline dayalı elektronik medya da yaygınlaşmıştır. Dolayısıyla, afeti yakından yaşamış olan mağdurlarla temasta olup onlarla ilgilenenler, bölgeye ulaşmadan çok daha önce korkunun sesleri ve görüntüleriyle buluşmaktadır. Hatta yardım sağlayanlar, kurbanların kendisinden daha fazla şeye tanıklık etmiş daha çok şey görmüş olmaktadır. Afet bölgesine varmadan önce, neredeyse gerçekten orada olanları yaşamış gibi bir duruma maruz kalıyor olması, onlar için mesafeyi korumayı güçleştirmekte ve hayatta kalanların anlattıklarıyla hemen bir özdeşim kurulmasına yol açmaktadır. Bu kişiler, anlatılan tanımlarla yalnızca bir dinleyici gibi değil, güçlü duygular uyandıran olayla ilgili resimlerlerle birlikte bazen oradakilerle eşit düzeyde hatta daha fazla bilgi sahibi birer eşlikçi gibi özdeşim kurabilmektedirler. Bu durum yardım sağlayan kişinin, empati derecesini, olayı içselleştirmesini ve durumla özdeşimini arttırmaktadır. Bu tür görüntülerin tekrar ve tekrar yayınlanıyor olması, genellikle kişiyi sahneleri izleme konusunda kendine doğru çekerek yarı-hipnotik bir durum yarattığı söylenebilir. Tıpkı kabusta olduğu gibi, görüntüler insanın üstüne gelmeye devam etmekte ve onları adeta aynı olayın aktörleri, şahitleri ve bazen görünmez kurtulanlardan biri olarak hissetmelerine neden olmaktadır. Bir Engel Olarak Giriş /Kabul Ritüellerinin Eksikliği Şefkat yorgunluğunun savunma etmenleri Günlük hayatta bir ruh sağlığı çalışanı, fazla yüklü ve marazi bilginin hayatına nüfüz etmesine engel olan ve kendisini ayrıştıran bazı ritüeller geliştirmiştir. Bu ritüeller, rolün içine girmek açısından çok yararlıdır. Bunlardan önemli olan bir tanesi de danışan ile temasın ilk aşamasını oluşturan ön görüşme dir. Bu, aşamda, uzman görüşmeyi yapacak kişinin kendisi olacağı hakkında kişiyi bilgilendirir ve bu görüşmede kendisinin ve danışanın kendi içinde bulunduğu durumu ve koşullarını daha iyi anlayabilmesine yardımcı olabilecek bazı bilgilerin toplanacağı bilgisini paylaşır. Terapist, kaydeder, danışan yanıt verir. Böylece, ikisi arasındaki sınır çizilmiş olur. Tanışma ritüeli zamanla sınırlı olmayabilir, bir veya birden fazla ön görüşmeye yayılabilir. Ancak, bu tür tek bir görüşme yapılıyorsa, terapistin elde ettiği bilgiler üzerinde çalışması (danışan evine gittikten sonra), danışanın sorunlarını kavramsallaştırmasında ona yardımcı olur ve böylelikle danışan ve ona yardım sağlayan kişi ayrımı netleşir. Zamanın ayarlanması da bir o kadar önem taşımaktadır. Terapist danışanın ihtiyaçlarını dikkate alıyor dahi olsa zamanın belirlenmesi genellikle terapistin kontrolü altındadır. Bu ritüelde, terapist çok temel bir

4 bileşeni denetimi altında tutar; bu da görüşmenin ne kadar süreceği ve ne zaman olacağıdır. İlgili uygulamaya gelince bu genellikle 50 kutsal dakika şeklindedir. Aynı derecede yer de bir o kadar önem taşımaktadır. Bu da tamamen, yardım sağlayan kişini kararına bağlıdır. Bu yer genellikle kendi alanı olarak tasarlanmış ve az çok buna uygun dekore edilmiş olan ofisi veya görüşme odasıdır. Bunun dışında karşılama ve uğurlama gibi ritüeller de bulunmaktadır. Bir afet durumunda anında müdahale bu tür ritüellerin kullanımını devre dışı kalır. Derinlemesine bir anamnez almaya zaman yoktur, hatta bunun aksine literatürün belirttiği üzere yakın zaman önce yaşanmış acıyla (akut stres reaksiyonu) tarihsel bir bağlantı kurmak ve travma sonrası durumlar (PTSD) iyileşmeyi ters etkilemektedir. (Witstom 1989). Dolayısıyla çok temel bir mekanizma olan ayrıştırma süreci ortadan kalkmış olur. Müdahalenin nerede yapılacağına ilişkin kararı terapist de veremez. Günümüzde, ikincil müdahaleler olayın gerçekleştiği bölgeye yakın bir yerde başlamaktadır tıpkı İsrail den 1995 ten beri cenazelerde ve son dönemlerde 1998 Ağustos unda Kuzey İrlanda daki Omagh katliamında olduğu gibi. Bu tür müdahaleler yas tutan aileleri evlerinde veya yakın çevrelerinde ziyaret etme veya mağdurun okulunu ziyaret etme şeklinde olabilir. Her oyun için can alıcı bir özellik olan performansın uzunluğu bile tanımlanmamıştır. Vardiyalar 18 saat ve hatta daha fazla olabilmektedir. Bazen, müdahaleler her gün yapılan görüşmelerle günlerce sürebilir veya gün içinde pek çok kere tekrarlanabilir ve iş daima çok yoğun geçer. Kfir in (1990) değindiği üzere, olaya yakın zamanlarda afetzedelerle günlük olarak bir araya gelmek bazen saatlerce sürebilir. Dolayısıyla, psikolojik yardım sağlayanların ulaşılabilir olması ve uygun ritüeller olmaksızın yoğun temasta bulunuyor olması, bu kişileri afetin yoğunluğuna daha da zorlayıcı bir şekilde maruz bırakmaktadır. Coğrafi Yakınlık ve Psikolojik Yakınlık ( mesafenin yokluğu); Psikososyal kriz müdahaleceiler genellikle çalıştıkları veya yaşadıkları yere yakın olan yerlerde müdahalede bulunmaları için çağırılırlar. Bu yakınlık, hemen özdeşim yaratmakta ve ramak kaldı duygusuna yol açmaktadır; onlar da kurban durumunda olacakken, şimdi yardım etmek üzere çağırılmaktadırlar. Bu durum, yardım eden kişilerin olayla arasındaki mesafeyi korumasını zorlaştırmaktadır. Afet bölgesi yardım eden kişinin yaşadığı doğal ortam olduğu için, kişi eve gittiğinde olayın gerçekleştiği zamana, sahneye ve deneyime yeniden gitmektedir. Bu durum dolayısıyla, bu benim de başıma gelebilirdi düşüncesini sürekli hatırlatmakta ve kişinin savunma mekanizmalarını zayıflatmaktadır. Buna coğrafi yakınlık denmektedir. Afetzedeler veya akrabalarıyla yardım eden kişinin hayatındaki benzerlikler veya bazen arkadaş grubu veya ailesiyle olan benzerlikler psikososyal yakınlık olarak anılmaktadır. Bu türü durumlar da çok büyük zorluk yaratabilmektedir. Örneğin, Dizengoff Alışveriş Merkezi nde olan bir felaket, (Tel Aviv, Israil, Nisan 1996) Apropos cafe de olan bir facia, (Tel Aviv, Israil, Mart 1997) yardım sağlayanların pek çoğunun oldukça aşina oldukları bölgelerde gerçekleşti. Kurbanlar yaş ve sosyo ekonomik düzey olarak yardıma koşanlarla benzerlik taşıyordu. (Dizengoff Alışveriş Merkezi faciasında çocukların yarlanması ve ölümü, durumun hassasiyetini arttırmıştı. Apropos cafe de ise üç sosyal hizmet görevlisi kazazede olup, yardıma gidenlerin arkadaşlarıydı) Dolayısıyla, yardım eden ile kazazede arasındaki olası benzerlik, yukarıda bahsedilen coğrafi yakınlığı ve faciaların rastgele ve tesadüfen olma durumu dikkate alındığında kurbanla olan ödeşim ihtimalini ve

5 onların öykülerinde geçen bu benim parçam kısmını özümseme ihtimalini arttırmaktadır. Mağdurun hikayesinin içine girmek, özdeşim kurmak, karşı aktarım özdeşimi ve karşı aktarım genellikle terapistlerin eğitimi ve süpervizyonu esnasında ve kriz müdahalede tartışılan teröpatik sürecin iyi bilinen özellikleridir. Ancak, burada açıklandığı üzere, mağdurların akrabalarıyla temasta bulunurken bu iki durum belirli bir yoğunluk yaratabilir ve müdahalede bulunanlardan ağır bir bedel isteryebilir. Ruh sağlığı çalışanları çalışırken danışanlarıyla dolaysız bir şekilde yüzleşerek veya farklı yollarla durumu işleyerek, aktarımla doğrudan başetme konusuna önem verirler. Ancak, yardım eden kişi, kendisine sen bana oğlumu hatırlatıyorsun veya seni akrabammış gibi hissediyorum diyen hayatta kalmayı başarmış bir afetzedeyle karşılaştığında, kişinin bununla başetmesi veya bir aktarım olarak üzerinde çalışması o kişi için zor olmaktadır. Bu durum yardım eden kişiler tarafından yumuşak karına darbe yemiş gibiyim, onlar için çok önemli olduğumu hissederken, diğer taraftan, üzerimde inanılmaz bir duygusal yük hissediyordum şeklinde ifade edilmiştir. Yardım sağlayanlar, aile üyelerinden birine veya arkadaşa ait hayali rolü ( karşıaktarımsal) doldurarak bu duruma uyum sağlamaya çalışmaktadırlar. Mağdurla kurulan özdeşimin yarattığı duygusal yük, hayatta kalanlar ve aileleriyle kurulan yoğun ilişkilerin gelişmesiyle genellikle ifade bulmaktadır. Bu durum ise genellikle müdahale veya terapinin ötesinde yapılan ev ziyaretleri ve telefon görüşmeleriyle gerçekleşmektedir; Yardımda bulunanlar bu durumu şöyle açıklamaktadır; bu onlar için çok önemliydi, bana çok fazla ihtiyaçları vardı. Bu fenomen benim ölmüş olanın izini sürmek (the imprint of death) diye tanımladığım kavramla ilişkildir. Geride kalan kişi veya aile üyesi karşılaştıkları ilk hayat kurtarıcı nın imgesinde kaybettikleri kişinin izini sürer. Yardımda bulunan kişi de benzer bir sürece girerek kaybedilmiş olana ( kurbana) tutunur, sarılır. Bu durum genellikle düzensiz çalışma saatleri içinde o kişiyle görüşme yapmak veya iş tanımından saparak danışan adına farklı kuruluşları aramak gibi normalde yapılmayan bazı işleri danışan adına üstlemekle ortaya çıkar. Ayrıca, mağdurlar, aile üyeleri ve diğer hayatta kalanlardan uzaklaşmak bu kişiler için çok güç olabilir ve onlar için her türlü küçük işleri halledebilirler. Özdeşim sürecinin bir diğer ifadesi ise acı hissetme veya genellikle işbirliği içerisinde çalıştıkları kurumlara, organizasyonlara ve hizmet kuruluşlarına yönelik yoğun kızgınlık duyma gibi afetzedelerin yaşadıklarına benzeyen fiziksel semptomların geliştirilmesidir. Bazıları, olayla ilgili veya mağdur ve aileleriyle ilgili rüya gördüklerini ve aynı zamanda konsantrasyon bozukluğu ve günlük yaşamda apati (duygu donukluğu; yas tutma ve hafif depresyondakine benzeyen bir durum) yaşadıklarını ifade etmişlerdir. Şefkat Yorgunluğu Nasıl Gelişir? Bir kaç saat içinde geliştiğine tanıklık ettiğim olmuştur. Yardımcılar bunalırlar ancak bu insanları şimdi bırakamam ve onlar için çok önemliyim. Başka kimseyle bağlantı kuramazlar düşüncesi veya söylemiyle eve gitmeyi reddederler. Ya da yardım sağlayanlar, kendilerini ilgilendikleri aileleri daha bir kaç saat önce görmüş olmalarına ve bir başkası görevi devralmış olmasına rağmen birden onları telefonla ararken bulurlar. Diğer durumlarda ise yardım edenler aileyi tek bir gün bile görmeden geçirmedilerini, geçerken bir merhaba demek için uğradım diyerek çok fazla bağlandıkları yönünde açıklamalarda bulunmaktadırlar. Buna bir örnek verilecek olursa, çok deneyimli bir sosyal hizmet uzmanı müdahalede bulunan kişi olarak cenazede ailenin daha yeni ev taşıdığını öğrenir ve göründüğü kadarıyla salonlarında mobilyaları yoktur. Bunu farkeden uzman yakınlardaki oğlunun evinden mobilyaları alır ve aileye sadece yedi günlük yas dönemi için teslim eder.

6 Ancak, en çok rastllanan belirtiler fiziksel ağrılar, yakınmalar ve iştahta, değişim, uyku bozuklukları ve hepsinden öte günlük yaşam etkinliklerine ve günlük işyüküne yönelik duyulan ilginin azalması şeklindedir. Bu belirtiler çarpışma yorgunluğu (combat fatigue) denilen durumla benzerlik göstermektedir. Çabuk ortaya çıkar, fiziksel ve duygusal belirtiler genellikle üç dört gün içinde geçmekte ancak tamamiyle normale dönmek genellikle daha çok zaman almaktadır. Humpty Dumpty, kurtarıcı miti veya parçaları yeniden bir araya getirmek için duyulan zorlayıcı isteği anlamamıza yardımcı olmaktadır. ( Humpty Dumpy, Lewis Carrol un Alis Harikalar Ülkesinde kitabının ikincisi olan Aynanın İçinden kitabındaki yüksek bir duvarın üzerinde oturan yumurta biçimindeki bir adamdır. Dolayısıyla her an düşüp kırılabilir Kitabın Tomris Uyar tarafından yapılmış olan Türkçe Çevirisinde karakterin adı Kumkuma olarak geçmektedir. Bu çeviride de bu isimle anılacaktır.) Sepet sepet yumurta Kumkuma yı unutma, Bir gün duvardan düşmüş İmdada Kral koşmuş ama boşuna. Kumkuma nın parçalarını yeniden bir araya getirmek, yalnızca müdahalede bulunmak için değil aynı zamanda parçaları eski yerlerine tastamam koymaya çalışmak, bir kahramanın veya kurtarıcının yardım etme isteği üzerine verilebilecek harika bir örnektir. Bu oluşum, şefkat yorgunluğunda kesinlikle çok ana bir rol oynamaktadır. Bu durumda, Kumkuma ve Kralın adamları arasındaki karşılıklı oyun nedir? Felaketler, bizim devamlılığımızda ani bir kırılmaya neden olur. (Omer & Inbar 1991; Winnicott,1971). Bu devamlılıklar, sabit olduğumuza, hayatın mantıklı olduğuna, dünyanın adaletli, makul ve güvenli bir yer olduğuna ve iyi insanların başına iyi şeylerin geleceğine dair inancımızı destekleyen, bugünden yarını kestirebilmeyi sağlama almak adına kendimiz için oluşturduğumuz köprülerdir. Facialar, bizim iyi bir dünyaya olan inancımızı kırar ve birdenbire bizi kaosla yüzleştirir. Buna karşın tipik tepkiler: Neyin olduğunu anlamıyorum ( bilişsel devamlılık); kendimi bilmiyorum ( tarihsel devamlılık); Ne yapacağımı, burada nasıl davranacağımı bilmiyorum, yoksun bırakılmış, yaralı ve yaralanmış biri olmak nasıldır bilmiyorum (rol devamlılığı); Herkes nerede, çok yalnızım, sevdiklerim nerede? (sosyal devamlılık) Deneyimlerime dayanarak, şunu tespit ettim ki, mağdurların akıllarından birbiriyle çelişen iki düşünce geçmektedir: Bu bir kâbus, şimdi uyanacağım ve herşeyin eskisi gibi olduğunu göreceğim ve her şey daha da kötüleşecek, bu işte herşeyin sonu, korkunç bir şey bu, bir felaket, her türlü acıdan daha da fazla acı veriyor. Felaket gerçek olduğu ve gerçekten de olmuş olduğu için, ilk düşünce oldukça çabuk solar gider ve mağdur genellikle herşeyin her geçen gün daha da kötüye gideceğine dair feci düşünceler üretmeye doğru ilerler. Dışarıdan kişiyi düzene sokacak, ona gerçekte dayanak noktası oluşturacak, onu güvenli

7 olabilecek bir yere götürebilecek birine duyulan olağanüstü ihtiyaç, genellikle bazı mağdurların yardım elini uzatanlara çok güçlü duygusal ve fiziksel bir güçle tutunmasına neden olmaktadır. Mağdurlar tıpkı Kumkuma gibi sözel ve sözel olmayan bana yardım edin, bana bunun doğru olmadığını söyleyin, herşeyi eski haline geri getirin şeklinde varoluşsal mesajlar yansıtmaktadırlar. Buna paralel olarak, yardım eden kişi de benzer bir deneyime sahiptir. Diğer taraftan, bir görev duygusuyla ve yardım etme arzusuyla, kendisinin herşeyi yeniden yerli yerine koyabileceğine dikerek tutturabileceğine dair (tüm gücü yeterlik) duyduğu inanç olağanüstü bir gelecek vaadi yaratmaktadır. Diğer yanda ise, değersizlik duygusu bulunmaktadır. Grafiksel olarak durum aşağıdaki gibi gösterilebilir: Mağdur: Bu bir kâbus, Yapılacak hiçbirşey yok. Birazdan uyanacağım ve yalnızca herşey daha da kötüye gidecek. Yardım eden. Yardım edebilirim; Bu tam bir felaket. Ben çok önemliyim. Anlamı yok. Ben çok önemsizim Mağdur, tüm gücü yeter olma beklentilerini bir nevi ebeveyn figürü olan, yardım eden kişiye yansıtır ve bu durum yardım eden kişinin tüm gücü yeten ebeveyn olma fantazisini karşılar. Valent (1995) bu durumda bağlanma terimini kullanır, ben ise buna ebeveynin sihirli dokunuşu diyorum. Hayatta kalanlarla olan teması, incinmiş küçük bir çocuğun anne babası tarafından sakinleştirilmesi gibi görüyorum. Güvenli bağlanma da yardım çağırmak ve ağlamak bu ihtiyaçların giderilmesine ve yardım etme ihtiyaçlarının yatıştırılmasına yol açar. ( sarılma, öpme, fiziksel temasta bulunma) Bağlanma nesnesiyle bütünleşme kişide güvenlik, doyum ve rahatlama duygusu yaratır. Rutter a göre (1991) etolojik teori (karakter bilim) stresin bağlanma davranışını güçlendireceğini öngörmektedir. Valent a göre, bağlanma babaya veya gruptaki herhangi bir üyeye yönelebilir ve bu durum kırılganlığını hisseden yetişkinler için de geçerli olabilmektedir. Evrensel bir deneyim olan, küçük bir çocuğun acısını dindiren öpücük ve sarılma gibi ebeveynin sihirli dokunuşları, gözümün önüne yardım eden kişinin mutlak yeterli olma fantazisini getiriyor. İbrani çocuk kitaplarının yazarı, Devora Omer bu durumu şiirsel bir yolla anlatır. Kaybolan Öpücük öyküsünde bu durumu şöyle anlatır; bir kere anne öpücüğü bulunduğunda, ağlayan çocuğa sihir yapılmıştı, sihir çocuğu yatıştırdı. Bu deneyim, bağlanma ile yakından ilişkili olup pek çok yardım sağlayan kişinin herşeyi eski yerine koyabilme yetisi fantazisinin temelini oluşturduğunu aklıma getirmektedir. Maaleef, bu durum çocukluk büyüsü ortadan kalkınca yok olur ve sonrasında travmayla veya bir afetle karşılaşınca çoğunlukla böyle işlemez. Çok büyük çaresizlik ve acı yansıtan mağdur bize küçük bir çocuk gibi çaresiz görünür. Şiddetli koruma arzusu ebeveynin sihirli dokunuşu deneyimiyle bağlantılı olarak mutlak yeterli olma fantazisini harekete

8 geçirerek yardım sağlayan kişiyi mutlak güçlü hissettirir. Ancak kazazedeyle karşılaşmada sihirin başarısız olması yardım sağlayan kişiyi çaresiz, boş ve kendinden şüphe eder hissetmesinden sorumludur. Literatürde, bu deneyim tüm gücü yeterllik karşısında iktidarsızlık olarak geçmektedir. Yıllarca acil müdahalelerde bulundum ve bu terim daima bana yetersiz geldi taa ki bir gün nedenini farkedinceye kadar. Özetle, Dipsiz Kuyunun Üstündeki Karanlık, yardım sağlayan ile mağdur arasındaki karşılıklı oyununun mecazi idrakidir. Van der Kolk (1996) travmatik stres üzerine yazdığı son kitabında travmanın kara deliği üzerine bir bölüm bulunmaktadır. Bu bölümde yazar, travmatik bir olayla karşılaşma deneyimini kara bir deliğe doğru çekilmek olmak tarif eder. Benim mağdurlarla ve oların aile yakınlarıyla karşılaşmalarımda ve gözlemlerimde sıklıkla buna benzer mecazi tanımlamalar duymuşumdur kara bir deliğe doğru düşüyorum, Kara uçsuz bucaksız bir kuyuya dalıyorum, Siyahla kuşatıldım veya adeta sonu gelmeyen bir delik İlginçtir ki, DSM 3 te (1980) ilk olarak TSSB, travma sonrası stres bozukluğu tanımlandığında, yazarlar Latince de geçen kaos, karmaşa terimine yakın olan bozukluk/ düzensizlik (disorder) gibi kavramlar kullanmışlardır. Dolayısıyla travmatik bir olayla karşılaşmayla beraber kaosu anlatan bir kavram üretilmiştir. Bazen bu durum hem mağdur hem de aile yakınlarıyla birlikte daima kalmaktadır. Dolayısıyla, burada yalnızca yetersizlikten bahsetmenin ötesinde çok daha geniş bir deneyimden bahsedildiğine inanıyorum; bu da insanın incinebilirliğidir. Kralın Adamları na Süpervizyon veya Yardım Edenlere Nasıl Yardım Sağlanabilir? Dünyadaki literatürde (Harris 1995; McCammon 1995; Pearlman 1995; Mitchell 1985; Dunning 1988; Dyregrov & Mitchell 1992; & Shepherd 1994) ve Israil deki kaynaklarda, (Shacham 1997; Lahad & Ayalon 1997; Klingman 1991) yardım edene yardım etmeyle ilgili, kişilerin kendilerini koruyabilmelerine yönelik pek çok sayıda farklı yaklaşımdan bahsetmektedir. Bunlardan birçoğu, CISD (Mitchell, 1985), de olduğu gibi ya yapılandırılmış prosedürleri içeren süpervizyonu ya da spontan iyileşmeyi içerir. Bu yaklaşımlar, çoklu bir model olan BASIC Ph modeline göre sınıflandırılmaktadır. (Lahad 1993): B Belief İnanç sistemi, umut, kendine güven, kontrol odağı A Affect Doğrudan veya dolaylı duygusal ifade S Social Arkadaşlar, rol ve aile I Imagination,- Hayal gücü ve yaratıcılık C Cognition, - Düşünce, mantık, gerçekçilik, bilişsel teknikler Ph Physical Fiziksel etkinlik, rahatlama ve eylem Tabi ki, bazı durumlar birden fazla kategoriyle bağlantılıdır. Bir olaya yeni bir anlam vermeyle bağlantılı olan inançlar ve değer sistemi, yara almış olan inanç sistemini beslemekte, acı çekmenin içinde anlam bulmaya yardımcı olmaktadır. (Ayalon & Lahad 1990; Frankel 1970; Lahad & Ayalon 1994; Perlman & Saakvinte 1995; White 1990).

9 Duygu ise olay sonrası konuşmayı cesaretlendirmeyi, duygunun doğrudan veya dolaylı bir şekilde meşrulaştırılması ve ifade bulmasına karşılık gelmektedir. (Dyregrov & Mitchell 1993), Lahad & Ayalon 1994.) Sosyal boyut ise, sosyal desteği, rol üstlenmeyi, bir yere ait olmayı içermekte olup, (Ayalon & Lahad 1990, Mitchell 1993, Elraz & Ozami 1994). Hodgkinson ve Stewart (1991), özellikle ekibin duygusal sağlığı ve fiziksel ihtiyaçları için olay yöneticisi olarak çalışan takımın lideri olma rolüne vurgu yapmaktadır. İş takvimlerinden sorumlu olan kişi diğerlerini yönlendirir, konuşmaları düzenler, yardımların ve çabalarının resmi bir şekilde tanınmasını sağlar. Hayal gücü ise yaratıcılığın kullanılmasına, oyunculuğa, yönlendirilmiş fantaziye, rahatlamaya ve oyalanmaya karşılık gelir. (Lahad & Ayalon 1990; Breznitz 1983, Shacham & Ayalon 1997 Moran ve Collers 1995). Bilişsel boyut ise olabileceklere önceden hazırlanmayı, sürecin gidişatını güncel tutmayı, rehberliği ve sorun çözmeyi ve hazır programlarının kullanılmasını ve CISD (Mitchell ve Bary 1990; Lahad &Ayalon 1994; Binyamini 1984; Cherney 1995) içierir. (Critical incident stress debriefing ; Kritik vaka stres debriefingi) içerir. Fiziksel boyutta ise odak, dinlenme, uyuma, rahatlama ve uygun yeme-içmeyi içeren stresi azaltan fiziksel etkinliklerdedir. (Kfir 1990; Figley 1995). Burada değinilen düşüncelerin üzerinden gidilmesi ve daha fazla araştırılması gerekmektedir. Ancak bunların sağladığı idrak, inanıyorum ki olayları anlamamıza ve onlarla baş etmemiz açısından bize yön gösterecektir. Makalenin Yayınlandığı Kaynak: Lahad, M. (2000) Darkness over the abyss: Supervising crisis intervention teams followingdisaster, Traumatology, 6 (1-4) *Psikolojik travma, kriz müdahale konularında uzmanlaşmış olan İsrailli Psikolog Prof.Dr. Mooli Lahad, CSPC The International Stress Prevention Center ın(toplumsal Stresi Önleme Merkezi) direktörü olup stres ile ilgili yaratıcı yöntem ve müdahaleleriyle tanınmaktadır. Kendisi aynı zamanda Tel Hai College de ve İngiltere, Surrey Üniversitesi nde dersler vermektedir. KAYNAKÇA American Psychiatric Association. (1980) Diagnostic and Statistic Manual of Mental Disorders, 3rd Ed. Washington D.C. Artiss, Kenneth, (1963). Human behavior under stress, from combat to social psychiatry. Military Medicine, 128, Ayalon, A. & Shacham, A., (2000). Helping the Helpers: Teaching the salutogenic approach to colleagues coping with war trauma. In Klingman, A.,

10 Raviv, A., Stein, B., (eds.), Children Under Emergency and Stress: Characteristicsand Psychological Interventions. Jerusalem, Israel, Ministry of Education, Servicefor Psychology and Counseling. (Hebrew). Ayalon, A. & M. Lahad (1990). Life on the Edge. Haifa: Nord Publishers (Hebrew). Beaton, D.R. and Murphy, S.A. (1995) Working with people in crisis: research implications. in Figley, Ch. (Ed.) Compassion Fatigue. New York: Brunner/Mazel. Binyamini, K. (1984) the psychologist in the field tent: Introduction to professional camping. Israeli Journal of Psychology and Counseling in Education,pp (Hebrew). Breznitz, S. (1983) The Denial of Stress. New York: University Press. Cherney, M. (1995) Treating the "Heroic Treater".in Figley, Ch. (Ed.) Compassion Fatigue. New York: Brunner/Mazel. pp Dunning, C. (1988) Intervention strategies for emergency workers. in Lystad, M. (Ed.) Mental Health Response to Mass Emergencies. New York: Brunner/Mazel. Elraz, I. & R. Ozami (1994). Use of Supporting resources: during a progressive war incident, Psychology, vol. 4, pp ( Hebrew) Figley, Ch. (Ed.) Compassion Fatigue. New York: Brunner/Mazel. Frankel, V. (1970). Man in Search for Meaning. Tel Aviv: Dvir. (Hebrew) Freudenbeyer, H.J. (1974) Staff burnout. Journal of Social Issues. 30 (1). pp Harris, C.J. (1995) Sensory based therapy for crisis counselors. in Figley, Ch.(Ed.) Compassion Fatigue. New York: Brunner/Mazel. Hodgkinson, P. & Stewart, M. (1991) Coping with Catastrophes. London: Routledge. Hodgkinson, P. & Shepherd, M. (1994) The impact of disaster support work. Journal of Traumatic Stress. 7(4). Janoff-Bulman, Ronnie, (1985). The aftermath of victimization: Rebuilding shattered assumptions. in Charles R. Figley (ed), Trauma and Its Wake, Vol. I, The Study and Treatment of Post Traumatic Stress Disorder. Brunner/Mazel Psycho-social Stress Series No. 4. Janoff-Bulman, Ronnie, (1992). Shattered Assumptions: Towards a New Psychology of Trauma. The Free Press, A Division of Macmillan, Inc. New-York. Joinson, C. (1992) Coping with compassion fatigue. Nursing. 22(4). pp

11 Kfir, N. (1990). Like Ripples in the Water. Tel Aviv: Am Oved. (Hebrew) Klingman, A. (1991). Psychological and Educational Intervention in Disaster.Jerusalem: Ministry of Education. (Hebrew) Lahad, M. (1995). Masking the gas mask: Brief intervention using metaphor, imagery, movement and enactment. In A. Gersie (Ed.), Dramatic Approaches to Brief Therapy. London: Jessica Kingsley Lahad, M. & Ayalon, A., (1994). On Life anddeath. Haifa: Nord..( Hebrew) Lahad, M. & Cohen, A. (1997) (Eds.) Community Stress Prevention 1&2. KiryatShemona: Community Stress Prevention Centre. Lifton, R.J., (1967). Death in Life: Survivors of Hiroshima. New York, Random House. Maslach, C. & Jackson S.E. (1981) The measurement of experienced burnout. Journal of Occupational Behaviour. 2(2). pp Maslach, C. (1982) Burnout: The Cost of Caring. Engelwood Cliffs: Prentice Hall. McCann, L. (1990) Vicarious traumatization: A framework for understanding the psychological effects of working with victims. Journal of Traumatic Stress. 3 (1) pp McCammon, S.L. & Allison, E.J. Debriefing and treating emergency workers. in Figley, Ch.(Ed.) Compassion Fatigue. New York: Brunner/Mazel. Mitchell, J. (1985) When disaster strikes...the critical incident stress debriefing process. Journal of Emergency Medical Services. pp Mitchell, J. & Bary, G. (1990) Emergency Services Stress. Englewood Clift. N.J.: Prentice Hall. Mitchell, J. & Dyregrov, A. (1993) Traumatic stress in disaster workers and emergency personnel. in Wilson, J. & Raphael, B. (Eds.) The International Handbook of Traumatic Stress Syndromes. New York: Plenum Press. pp Moran, C. & Colless, E. (1995) Positive reactions following emergency and disaster responses. Disaster, Prevention and Management. University Press. 4(1) pp Noy, Shabtai, (1987). Combat psychiatry: The American and Israeli Experience. In Belenky, G.L. (ed.), Contemporary Studies in Psychiatry. Westport,CT., Greenwood Press. Noy, Shabtai, (1991). Can t Take it Anymore: Combat Stress Reactions. Tel-Aviv, Ministry of Defense Publications. (Hebrew). Noy, Shabtai, (1991a). Combat Stress Reactions. in Gal, R., & Mangelsorf, A. D., International Handbook of Military Psychology. John Wiley,

12 London. Omer, H. and H. Inbar (1991). Mass disasters: The role of the emergency team. Sichot, The Israeli Jouranl of Psychotherapy, 2 (3): (Hebrew) Omer, D. (1978) The kiss that got lost.sherbrak, Tel Aviv.(Hebrew) Perlman, L. & Saakvinte, K. (1995) Treating therapists with vicarious traumatization and secondary traumatic stress disorders. in Figley, Ch. (Ed.) Compassion Fatigue. New York: Brunner/Mazel. pp Pines, A.M. (1993) Burnout. in Goldberger, L. & Breznitz, S. (Eds.) Handbook of Stress, 2nd Ed. New York: Free Press. pp Pines, A.M. & Aronson, E. (1988) Career Burnout Causes and Cures. New York: Free Press. Salmon, T.W. (1919) The war neuroses and their lessons. New York Journal of Medicine. p.109. Solmon, Z. (1993) Combat Stress Reaction, The Enduring Toll of War. New York: Plenum Press. Solomon, Z. (1995) From denial to recognition: Attitudes towards Holocaust survivors from World War II to the present. Journal of Traumatic Stress.Vol 8. pp Solomon, Z., Benbenisti, R.,Mikulincer, M., (1988). A followup of Israeli casualties of combat stress reactions (Battle Shock) in the 1982 Lelbanon war. The British Journal of Clinical Psychology, 27 (2), Solomon, Z., Benbenishti, R., Spiro, S., (1986). Evaluation of the effectiveness of forward treatment in Combat Stress Reactions in the Lebanon War. Israel Defense Forces, Medical Corp., Mental Health Dept., Research & Evaluation Branch. (Hebrew) Valent, P. (1995) Survival strategies: A framework for understanding secondary traumatic stress and coping in helpers. in Figley, Ch. (Ed.) CompassionFatigue. New York: Brunner/Mazel. van der Kolk, B.A. (1966) The black hole of trauma. in Van Der Kolk & McFarlane, A.C. & Weisaeth, L. (Eds.) Traumatic Stress. New York: The Guilford Press. Webster s Encyclopedic Unabridged Dictionary of the English Language. (1989) New York, Grainevay. White, M. (1990) Narrative Means to Therapeutic Ends. New York: Norton. Witstom, A. (1989). Crisis intervention and short-term psychotherapy. In H. Dasberg, I. Isaacson, G. Shefler, Short-term Psychotherapy. Jerusalem: Magnes, pp (Hebrew) Winnicot, D.W. (1971) A Play and Reality. London: Tavistock Publication.

Deneyimsel Oyun Terapisi Đle Çocuklara Ulaşma

Deneyimsel Oyun Terapisi Đle Çocuklara Ulaşma Deneyimsel Oyun Terapisi Đle Çocuklara Ulaşma Oyun yoluyla çocuklarla çalışmayı isteyen profesyonellere özel bir atölye çalışması I. Düzey: 20 21 Ekim II. Düzey: 22 23 Ekim Deneyimsel Oyun Terapisi (Experiential

Detaylı

Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) Dr. Çağlayan Üçpınar Nisan 2005

Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) Dr. Çağlayan Üçpınar Nisan 2005 Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) Dr. Çağlayan Üçpınar Nisan 2005 Travma Nedir? Günlük rutin işleyişi bozan, Aniden beklenmedik bir şekilde gelişen, Dehşet, kaygı ve panik yaratan, Kişinin anlamlandırma

Detaylı

Ruhsal Travma Değerlendirme Formu. APHB protokolü çerçevesinde Türkiye Psikiyatri Derneği (TPD) tarafından hazırlanmıştır

Ruhsal Travma Değerlendirme Formu. APHB protokolü çerçevesinde Türkiye Psikiyatri Derneği (TPD) tarafından hazırlanmıştır Ruhsal Travma Değerlendirme Formu APHB protokolü çerçevesinde Türkiye Psikiyatri Derneği (TPD) tarafından hazırlanmıştır A. SOSYODEMOGRAFİK BİLGİLER 1. Adı Soyadı:... 2. Protokol No:... 3. Başvuru Tarihi:...

Detaylı

ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARI ANLAMAK

ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARI ANLAMAK ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUKLARI ANLAMAK Yrd.Doç.Dr. Faruk Levent Marmara Üniversitesi 19 Şubat 2016 3.Marmara Pediatri Kongresi Hilton Kozyatağı, İstanbul ÜSTÜN YETENEKLİ ÇOCUK ve ÜSTÜN YETENEKLİLİK KAVRAMI

Detaylı

ULUSLARARASI TRAVMA ÇALIŞMALARI PROGRAMI - İSTANBUL - NEW YORK İSTANBUL BİLGİ ÜNİVERSİTESİ

ULUSLARARASI TRAVMA ÇALIŞMALARI PROGRAMI - İSTANBUL - NEW YORK İSTANBUL BİLGİ ÜNİVERSİTESİ BİRİNCİ AY EĞİTİMLERİ ULUSLARARASI TRAVMA ÇALIŞMALARI PROGRAMI - İSTANBUL - NEW YORK İSTANBUL BİLGİ ÜNİVERSİTESİ Düzey Tarih Gün Zaman Seminerin Konusu Eğitimciler 25/10/13 26/10/13 27/12/13 Cuma 18:00-20:00

Detaylı

Kanserli Hasta Yönetiminde Danışman Hemşirenin Rolü

Kanserli Hasta Yönetiminde Danışman Hemşirenin Rolü Kanserli Hasta Yönetiminde Danışman Hemşirenin Rolü Yük. Hem. Gül Şav Özaydemir Danışman Hemşire EUKAM E.Ü.T.F. Radyasyon Onkolojisi ABD XIX. Ege Onkoloji Günleri 6-7 Nisan 2015 İzmir «Kanserle mücadele

Detaylı

Hani annemin en büyük yardımcısı olacaktım? Hani birlikte çok eğlenecektik? Kardeşime dokunmama bile izin vermiyor. Kucağıma almak da yasak.

Hani annemin en büyük yardımcısı olacaktım? Hani birlikte çok eğlenecektik? Kardeşime dokunmama bile izin vermiyor. Kucağıma almak da yasak. Bu ayki rehberlik bülteni konumuz Kardeş Kıskançlığı hakkındadır. Sizlere çocuğunuza bu süreçte nasıl yardımcı olabileceğiniz ile ilgili önerilerimiz olacaktır. KARDEŞ KISKANÇLIĞI Neler olduğunu hiç anlamıyorum!

Detaylı

Hem. Dr. SONGÜL KAMIŞLI Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü Prevantif Onkoloji A.B.D. Psikososyal Onkoloji Birimi

Hem. Dr. SONGÜL KAMIŞLI Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü Prevantif Onkoloji A.B.D. Psikososyal Onkoloji Birimi Kanserli Hastalar Tarafından Sık Sorulan Sorular Hem. Dr. SONGÜL KAMIŞLI Hacettepe Üniversitesi Kanser Enstitüsü Prevantif Onkoloji A.B.D. Psikososyal Onkoloji Birimi Hastaların Soruları Tıbbi tedavi Otonomi

Detaylı

Psikolog Dr. Nedret ÖZTAN nedretoztan@gmail.com. Yüksek Lisans, Psikoloji, Catholic University of America, Washington, D.C., 1979.

Psikolog Dr. Nedret ÖZTAN nedretoztan@gmail.com. Yüksek Lisans, Psikoloji, Catholic University of America, Washington, D.C., 1979. Psikolog Dr. Nedret ÖZTAN nedretoztan@gmail.com EĞİTİM Doktora, Klinik Psikoloji, Ankara Üniversitesi, 1996. Yüksek Lisans, Psikoloji, Catholic University of America, Washington, D.C., 1979. Lisans, Sosyoloji,

Detaylı

TÜRKİYE HASTANE AFET PLANI EĞİTİMLERİ HASTANE AFET PLANI (HAP) OPERASYON

TÜRKİYE HASTANE AFET PLANI EĞİTİMLERİ HASTANE AFET PLANI (HAP) OPERASYON TÜRKİYE HASTANE AFET PLANI EĞİTİMLERİ HASTANE AFET PLANI (HAP) OPERASYON Olay Komuta Sistemi HAP Başkanı Operasyon Şefi Alan Yönetimi Tıbbı Bakım Sorumlusu Tehlikeli Madde Direktörü Hastane Ünitesi Acil

Detaylı

ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI

ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI ERGENLERDE İNTERNET BAĞIMLILIĞI Bilgisayar ve internet kullanımı teknoloji çağı olarak adlandırabileceğimiz bu dönemde, artık hayatın önemli gereçleri haline gelmiştir. Bilgiye kolay, hızlı, ucuz ve güvenli

Detaylı

DEHB GÜNLÜK YAŞAM KAOS HALİNE GELDİĞİNDE

DEHB GÜNLÜK YAŞAM KAOS HALİNE GELDİĞİNDE Information på turkiska DEHB GÜNLÜK YAŞAM KAOS HALİNE GELDİĞİNDE Çocukların oturup konsantre olmakta ve dürtülerini kontrol etmekte zorlanmaları normaldir. Ancak DEHB li (Dikkat Eksikliği Hiperaktivite

Detaylı

Etkinlik Listesi BÖLÜM II İLİŞKİLENDİRME AŞAMASI 67

Etkinlik Listesi BÖLÜM II İLİŞKİLENDİRME AŞAMASI 67 İçindekiler Etkinlik Listesi Önsöz XII XIV BÖLÜM I GİRİŞ 1 1. Danışmanlık ve yardım nedir? 3 Bölüm sonuçları 3 Danışmanlık, psikoterapi ve yardım 4 Danışmanlık nedir? 9 Yaşam becerileri danışmanlığı yaklaşımı

Detaylı

OYUN VE ÇOCUK. -Çocuğun iç dünyasını anlayabilmek. -Çocuğun olayları anlamasına yardım etmek. -Çocuğa olaylarla baş etme becerileri kazandırmak

OYUN VE ÇOCUK. -Çocuğun iç dünyasını anlayabilmek. -Çocuğun olayları anlamasına yardım etmek. -Çocuğa olaylarla baş etme becerileri kazandırmak OYUN VE ÇOCUK Oyun oynamak çocukluk çağına özgü psikolojik, fizyolojik ve sosyal içerikli bir olgudur. Oyun hem zihinsel gelişimin aynası olan hem sosyal becerilerin öğrenildiği hem de duygusal boşalımın

Detaylı

İletişimin Bileşenleri

İletişimin Bileşenleri Düşünce, bilgi ve duyguların; sözcük, yazı ve resim gibi semboller kullanarak anlaşılır hale getirilmesi, paylaşılması ve etkileşim sağlanmasıdır. İletişim Sürecinde; Dönüt (feedback) sağlanamıyorsa iletişim

Detaylı

DEHB GÜNLÜK YAŞAM KAOS HALİNE GELDİĞİNDE

DEHB GÜNLÜK YAŞAM KAOS HALİNE GELDİĞİNDE Tiedot turkiksi DEHB GÜNLÜK YAŞAM KAOS HALİNE GELDİĞİNDE Çocukların oturup konsantre olmakta ve dürtülerini kontrol etmekte zorlanmaları normaldir. Ancak DEHB li (Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu)

Detaylı

Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600

Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600 Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600 Başlarken Acil Durum Yönetim Sistemi Kendilerini acil durumlarda da çalışmaya hedeflemiş organizasyon ve kurumların komuta, kontrol ve koordinasyonunu sağlama

Detaylı

DOĞU AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ DAÜ-PDRAM

DOĞU AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ DAÜ-PDRAM DOĞU AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ DAÜ-PDRAM Yayına Hazırlayan: DAÜ-PDRAM Kataloğu Hazırlayan: Funda Ortunç Haziran 2013 (2. Baskı) Yayın no:16 1 2 DAÜ ÇALIŞANLARI

Detaylı

Benjamin Beit-Hallahmi, Prolegomena to The Psychological Study of Religion, London and Toronto: Associated University Press, 1989.

Benjamin Beit-Hallahmi, Prolegomena to The Psychological Study of Religion, London and Toronto: Associated University Press, 1989. Ç. Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 2, Sayı 2, Temmuz-Aralık 2002 KİTAP TANITIMI Yrd. Doç. Dr. Hasan KAYIKLIK Çukurova Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi Benjamin Beit-Hallahmi, Prolegomena to The Psychological

Detaylı

CİNSEL TERAPİ EĞİTİMİ SERTİFİKA PROGRAMI

CİNSEL TERAPİ EĞİTİMİ SERTİFİKA PROGRAMI CİNSEL TERAPİ EĞİTİMİ SERTİFİKA PROGRAMI Bu programın amacı cinsellik, cinsel gelişim, cinsel bozukluklar, cinsel kimlik durumları, cinsel yönelim, parafililer, cinsel istismar ve cinsel işlev bozuklukları

Detaylı

Projenin Adı: Çocuklarla Birlikte Projesi

Projenin Adı: Çocuklarla Birlikte Projesi Projenin Adı: Çocuklarla Birlikte Projesi Proje Yürütücüsünün Adı ve Soyadı, Fakültesi/Bölümü: Dr.Özden Bademci, Fen Edebiyat Fakültesi, Psikoloji Bölümü Projenin Yürütüleceği Kurum/Kurumlar ya da Yapılacağı

Detaylı

BAŞETME GRUBU İLE SOSYAL DESTEK GRUBUNUN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİNE ETKİSİ

BAŞETME GRUBU İLE SOSYAL DESTEK GRUBUNUN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİNE ETKİSİ BAŞETME GRUBU İLE SOSYAL DESTEK GRUBUNUN HEMŞİRELERİN TÜKENMİŞLİK DÜZEYİNE ETKİSİ Öğr. Gör. Dr. Neslihan GÜNÜŞEN DANIŞMAN Prof.Dr. Besti ÜSTÜN Tanımlayıcı Tükenmişlik Araştırmaları Randomize değil Kesitsel

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: Zeynep Çatay Çalışkan 2. Doğum Tarihi: 18 Şubat 1975 3. Unvanı: Yardımcı Doçent 4. Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Psikoloji Boğaziçi Üniversitesi 1996 Y. Lisans

Detaylı

EĞİTİM TEKNOLOJİSİ VE İLETİŞİM

EĞİTİM TEKNOLOJİSİ VE İLETİŞİM 1 EĞİTİM TEKNOLOJİSİ VE İLETİŞİM 2 ÖĞRETİM TEKNOLOJİSİ ve İLETİŞİM Öğretim teknolojisi, öğrenmenin amaçlı ve kontrollü olduğu durumlarda öğrenmeyle ilgili sorunların analizi ve çözümünde insanları, yöntemleri,

Detaylı

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi

Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Böbrek Hastalıklarında Yaşanan Ruhsal Sıkıntılar; Yaşamı Nasıl Güzelleştirebiliriz? Prof.Dr.Oğuz Karamustafalıoğlu Üsküdar Üniversitesi Hangi Böbrek Hastalarına Ruhsal Destek Verilebilir? Çocukluktan yaşlılığa

Detaylı

Suriyeli Mülteci Çocuklar ile Dışavurumcu Sanat

Suriyeli Mülteci Çocuklar ile Dışavurumcu Sanat Suriyeli Mülteci Çocuklar ile Dışavurumcu Sanat Ezgi İçöz, MA 24 Haziran 14 Salı Tammam Azam Inside Outside Project: Gazeteci ve fotoğrafçılar ile çalışmak Motivasyon farklılıkları ve etik Çalışma süresi

Detaylı

Türkiye'de Ruh Saðlýðý Alanýnda Travma Maðdurlarýyla Çalýþanlarda Ýkincil Travmatik Stres

Türkiye'de Ruh Saðlýðý Alanýnda Travma Maðdurlarýyla Çalýþanlarda Ýkincil Travmatik Stres ARAÞTIRMA Türkiye'de Ruh Saðlýðý Alanýnda Travma Maðdurlarýyla Çalýþanlarda Ýkincil Travmatik Stres Secondary Traumatic Stress in Mental Health Workers in Turkey Ayten Zara 1, Ferhat Jak Ýçöz 2 1 Doç.Dr.,

Detaylı

13 Mart 2009 Cuma, 12:20 GÜNCEL. A.A Nursel Gürdilek. İşitme engelli çocuklar için Türk-İsrail işbirliği

13 Mart 2009 Cuma, 12:20 GÜNCEL. A.A Nursel Gürdilek. İşitme engelli çocuklar için Türk-İsrail işbirliği 13 Mart 2009 Cuma, 12:20 GÜNCEL A.A Nursel Gürdilek İşitme engelli çocuklar için Türk-İsrail işbirliği Türkiye ile İsrail arasında bir yılı aşkın süredir devam eden "işitme engelli çocuklara daha iyi bir

Detaylı

SINAV KAYGISI KİTAPÇIĞI

SINAV KAYGISI KİTAPÇIĞI SINAV KAYGISI KİTAPÇIĞI HAZIRLAYAN MUHAMMED PAMUK DİĞER DÖKÜMANLARIMIZI REHBERLİK İÇİN YAPILMIŞ YAZILIMLARIMIZI GÖRMEK İÇİN FACEBOOK GRUBUMUZA BEKLERİZ. LİNK: https://www.facebook.com/groups/teknorehbe

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikolojik Danışma ve Rehberlik RPD 201 Not II Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Eğitimde Rehberlik *Rehberlik, bireyin en verimli bir şekilde gelişmesini ve doyum verici

Detaylı

Beraberliğimizin ne kadar süreceğini bilmediğimizin farkına vararak, birbirimizin değerini bilelim. - Joshua Loth Liebman

Beraberliğimizin ne kadar süreceğini bilmediğimizin farkına vararak, birbirimizin değerini bilelim. - Joshua Loth Liebman Beraberliğimizin ne kadar süreceğini bilmediğimizin farkına vararak, birbirimizin değerini bilelim. - Joshua Loth Liebman YAS SÜREÇLERİ NİLÜFER ARDA ÖMER PAMUK Önemli bir kayıp yaşayan kişi, hayatını yeniden

Detaylı

Erken Bo alma. (Prematür ejakülasyon) ile ilgili Bilgilendirme Bro ürü. www.späterkommen.de

Erken Bo alma. (Prematür ejakülasyon) ile ilgili Bilgilendirme Bro ürü. www.späterkommen.de Erken Bo alma (Prematür ejakülasyon) ile ilgili Bilgilendirme Bro ürü www.späterkommen.de Erken bo alma sorununuz var ml test edin Erken boşalma riskinizi, aşağıdaki uzman kişilerce hazırlanmış sorulara

Detaylı

Türkçe dili etkinlikleri, öğretmen rehberliğinde yapılan grup etkinliklerindendir. Bu etkinlikler öncelikle çocukların dil gelişimleriyle ilgilidir.

Türkçe dili etkinlikleri, öğretmen rehberliğinde yapılan grup etkinliklerindendir. Bu etkinlikler öncelikle çocukların dil gelişimleriyle ilgilidir. KİTAP VE ÇOCUK Türkçe dili etkinlikleri, öğretmen rehberliğinde yapılan grup etkinliklerindendir. Bu etkinlikler öncelikle çocukların dil gelişimleriyle ilgilidir. Türkçe dil etkinlikleri çocuğun kendi

Detaylı

PSİKOLOJİK BOZUKLUKLARIN TEDAVİSİ. PSİ154-PSİ162 Psikolojiye Giriş II

PSİKOLOJİK BOZUKLUKLARIN TEDAVİSİ. PSİ154-PSİ162 Psikolojiye Giriş II PSİKOLOJİK BOZUKLUKLARIN TEDAVİSİ Psikolojik bozukluklar nasıl iyileştirilir? Tedavi için uygun kişi kimdir? En mantıklı tedavi yaklaşımı hangisidir? Bir terapi biçimi diğerlerinden daha iyi midir? Herhangi

Detaylı

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI SINAV KAYGISI

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI SINAV KAYGISI se Li ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI SINAV KAYGISI PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BİRİMİ - OCAK 2015 KAYGI; Kaygı, kişinin bir uyaranla karşı karşıya kaldığında yaşadığı bedensel, duygusal ve zihinsel

Detaylı

Düşüncelerimizi, duygularımızı ve kültürümüzü oyunlar aracılığı ile ifade ederiz.

Düşüncelerimizi, duygularımızı ve kültürümüzü oyunlar aracılığı ile ifade ederiz. ANASINIFI PYP VELİ BÜLTENİ (8 Aralık 2014-23 Ocak 2015 ) Sayın Velimiz, Okulumuzda yürütülen PYP çalışmaları kapsamında; disiplinler üstü temalarımız ile ilgili uygulama bilgileri size tüm yıl boyunca

Detaylı

Theraplay Oyun Terapisi

Theraplay Oyun Terapisi Theraplay Oyun Terapisi & Marschak Etkileşim Metodu (MEM) Sertifika Eğitimleri 1. Seviye Theraplay ve MEM Eğitimi: 1-4 Ekim 2015 Grup Theraplay Eğitimi: 5 Ekim 2015 2. Seviye Theraplay ve MEM Eğitimi:

Detaylı

TÜRK PSİKOLOGLAR DERNEĞİ MERKEZ TRAVMA BİRİMİ GEZİ PARKI EYLEMLERİNDEN ETKİLENENLERE YÖNELİK PSİKOSOSYAL DESTEK ÇALIŞMALARI. 1 Haziran-30 Ağustos 2013

TÜRK PSİKOLOGLAR DERNEĞİ MERKEZ TRAVMA BİRİMİ GEZİ PARKI EYLEMLERİNDEN ETKİLENENLERE YÖNELİK PSİKOSOSYAL DESTEK ÇALIŞMALARI. 1 Haziran-30 Ağustos 2013 TÜRK PSİKOLOGLAR DERNEĞİ MERKEZ TRAVMA BİRİMİ GEZİ PARKI EYLEMLERİNDEN ETKİLENENLERE YÖNELİK PSİKOSOSYAL DESTEK ÇALIŞMALARI 1 Haziran-30 Ağustos 2013 Türk Psikologlar Derneği Travma, Afet ve Kriz Birimi

Detaylı

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur.

Açıklama 2008 2010. Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur. Açıklama 2008 2010 Araştırmacı, danışman, konuşmacı: Herhangi bir maddi ilişki yoktur. Gençlerde DEHB nin Öğrenim Hayatı Üzerine Etkileri Dr Aytül Karabekiroğlu Samsun Mehmet Aydın Eğitim ve Araştırma

Detaylı

UZMAN ÇOCUK GÜVENLİĞİ TAVSİYE VE DESTEK

UZMAN ÇOCUK GÜVENLİĞİ TAVSİYE VE DESTEK UZMAN ÇOCUK GÜVENLİĞİ TAVSİYE VE DESTEK KCS Danışmanlık Uluslararası okulları ve organizasyonları çocuklarınız için daha güvenli hale getirir Uluslararası lider uzamanlardan ve kuruluşlardan direk bilgiye

Detaylı

ÖZEL ATACAN EĞİTİM KURUMLARI ANAOKULU PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK SERVİSİ EYLÜL 2012 VELİ BÜLTENİ ÇOCUKLARDA OKUL KORKUSU

ÖZEL ATACAN EĞİTİM KURUMLARI ANAOKULU PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK SERVİSİ EYLÜL 2012 VELİ BÜLTENİ ÇOCUKLARDA OKUL KORKUSU ÖZEL ATACAN EĞİTİM KURUMLARI ANAOKULU PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK SERVİSİ EYLÜL 2012 VELİ BÜLTENİ ÇOCUKLARDA OKUL KORKUSU OKUL KORKUSU Her yıl milyonlarca çocuk okula başlayıp, neşeyle devam ederken

Detaylı

Çocuğunuz ne kadar zeki?

Çocuğunuz ne kadar zeki? On5yirmi5.com Çocuğunuz ne kadar zeki? Psikolojik Danışman Yusuf Menki ile zeka testi konusunu konuştuk. Yayın Tarihi : 20 Aralık 2012 Perşembe (oluşturma : 1/4/2016) Gizem Gül'ün röportajı Hepimiz zeki

Detaylı

Doç. Dr. Fatih Öncü. Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Doç. Dr. Fatih Öncü. Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Doç. Dr. Fatih Öncü Bakırköy Prof. Dr. Mazhar Osman Ruh Sağlığı ve Sinir Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi Psikolojik taciz Bedensel Ruhsal Bedensel ve ruhsal Çalışma hayatında mobbing veya psikolojik

Detaylı

İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI

İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU PDR BÖLÜMÜ 2013-2014 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI İSTEK ÖZEL ACIBADEM İLKOKULU Yaş Dönem Özellikleri BÜYÜME VE GELİŞME Gelişme kavramı düzenli, sürekli ve uyumlu bir ilerlemeyi dile

Detaylı

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ A u ok na lu ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BİRİMİ - MART 2014 ANAOKULLARI BÜLTENİ ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ Okul öncesi dönem, gelişimin hızlı olması ve

Detaylı

UYUŞTURUCU ÖZGÜRLÜĞÜN SONU!

UYUŞTURUCU ÖZGÜRLÜĞÜN SONU! Risk Faktörleri BİRECİK RAM Tedavi İçin Psikolojik sorunları olan ya da herhangi bir madde bağımlılığı bulunan ebeveynin çocukları daha büyük risk altındadırlar. Madde kullanan ve tedavi olmak isteyen,

Detaylı

İçerik. Duygunun Tanımı Bileşenleri Sınıflandırması Duyguların ifadesi Duygular ve psikosomatik bozukluklar Duygusal Zeka testi

İçerik. Duygunun Tanımı Bileşenleri Sınıflandırması Duyguların ifadesi Duygular ve psikosomatik bozukluklar Duygusal Zeka testi DUYGULAR İçerik Duygunun Tanımı Bileşenleri Sınıflandırması Duyguların ifadesi Duygular ve psikosomatik bozukluklar Duygusal Zeka testi Duygu Nedir? Kişiye göre deneyimleme Öznel ifade biçimi Karmaşık

Detaylı

Koçluk, danışanın problemlerini çözüme ulaştırmak ve yolunu aydınlatmaktır.

Koçluk, danışanın problemlerini çözüme ulaştırmak ve yolunu aydınlatmaktır. BEN BĐR YAŞAM KOÇUYUM 7.SEANS Koçluk ve danışmanlık Bazen öyle zamanlar olur ki danışanlarınızın koçluk hizmetinin sınırları içinde olmayan problemlerine yardım etme durumunda kalırsınız. Böyle zamanlarda

Detaylı

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem.

KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON. Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. KANSER HASTALIĞINDA PSİKOLOJİK DESTEĞİN ÖNEMİ & DEPRESYON Uzm. İletişim Deniz DOĞAN Liyezon Psikiyatri Yük.Hem. Onkoloji Okulu İstanbul /2014 SAĞLIK NEDİR? Sağlık insan vücudunda; Fiziksel, Ruhsal, Sosyal

Detaylı

Sivil Toplum Afet Platformu: Soma İçin Bilgi Paylaşımı Toplantısı 21.05.2014

Sivil Toplum Afet Platformu: Soma İçin Bilgi Paylaşımı Toplantısı 21.05.2014 Kurum Adı ÇALIŞMA ALANI NE YAPIYOR NEREDE HEDEF GRUP NE AŞAMADA KAPASITE ve EK BİLGİLER SİTAP adına Hayata Anne Çocuk Vakfı (AÇEV) İnsan Kaynağını Geliştirme Vakfı (İKGV) Bilgi Yönetimi ve Planlama Soma

Detaylı

Kurumsallaşma Eğitimi

Kurumsallaşma Eğitimi Eğitimler Kurumsallaşma Eğitimi İÇERİK Aile şirketlerinde kurumsallaşma ihtiyacı Kurumsallaşmanın gerektirdikleri İhtiyaç analizleri Kurumsallaşmanın önündeki engeller Aile firmalarında iletişim Problemler

Detaylı

Maslow (İhtiyaçlar Hiyerarşisi)

Maslow (İhtiyaçlar Hiyerarşisi) Kariyer q Kişinin yaşamı boyunca edindiği ilgili deneyimleridir. q Bir kişinin bütün yaşamı boyunca üstlendiği işlerin tümüdür. q Kişinin yaşamı boyunca sahip olduğu bir dizi iş ve bu işlere katılımı konusundaki

Detaylı

İçindekiler. xiii. vii

İçindekiler. xiii. vii Ön söz 1 Danışmaya davet 1 Giriş 1 Anlatı yaklaşımı 3 Bundan konuşmak için bir zemin ayırmak 5 Danışmanlık becerilerini öğrenmek 8 Sonuçlar 10 Okuma önerileri 10 2 Örtük danışmanlık modeli 11 Giriş 11

Detaylı

İnternet Teknolojisi. İnternet Teknolojisi. Bilgisayar-II - 4. Hafta. Öğrt. Gör. Alper ASLAN 1. Öğrt. Gör. Alper Aslan. İnternet Nedir?

İnternet Teknolojisi. İnternet Teknolojisi. Bilgisayar-II - 4. Hafta. Öğrt. Gör. Alper ASLAN 1. Öğrt. Gör. Alper Aslan. İnternet Nedir? İnternet Teknolojisi Öğrt. Gör. Alper Aslan ENF102 Bilgisayar - II İnternet Teknolojisi İnternet Nedir? İnternet Kime Aittir İnternet in Türkiye deki Gelişimi İnternet in Türkiye de Kullanımı Yakın Gelecekte

Detaylı

ÇOCUK İHMAL VE İSTİSMARI RUHSAL DEĞERLENDİRME FORMU. Temel Yakınmalar. . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi

ÇOCUK İHMAL VE İSTİSMARI RUHSAL DEĞERLENDİRME FORMU. Temel Yakınmalar. . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi ÇOCUK İHMAL VE İSTİSMARI RUHSAL DEĞERLENDİRME FORMU Çocuğun Adı- Soyadı: Cinsiyeti: TC Kimlik No: Görüşmecinin Adı- Soyadı:

Detaylı

Çocuklar İçin Bilişsel Davranışçı Terapi ÇOCUK BDT EĞİTİMİ. Bilgilendirme Kataloğu

Çocuklar İçin Bilişsel Davranışçı Terapi ÇOCUK BDT EĞİTİMİ. Bilgilendirme Kataloğu Çocuklar İçin Bilişsel Davranışçı Terapi ÇOCUK BDT EĞİTİMİ Bilgilendirme Kataloğu Apamer Aktüel Psikolojik Araştırmalar Merkezi Çocuklar İçin APAMER Aktüel Psikolojik Araştırmalar ve Eğitim Merkezi tarafından

Detaylı

PROQUEST NURSING & ALLIED HEALTH SOURCE

PROQUEST NURSING & ALLIED HEALTH SOURCE PROQUEST NURSING & ALLIED HEALTH SOURCE ProQuest Nursing & Allied Health SourceTM kullanıcılara hemşirelik, müttefik sağlık, alternatif ve tamamlayıcı tıp ve sağlık alanı ile ilgili daha birçok konuda

Detaylı

Bir şey değişir, herşey değişir. KOÇLUK HİZMETLERİMİZ.! Hizmet Kataloğu / MART www.martgeldi.com

Bir şey değişir, herşey değişir. KOÇLUK HİZMETLERİMİZ.! Hizmet Kataloğu / MART www.martgeldi.com KOÇLUK HİZMETLERİMİZ Hizmet Kataloğu / MART www.martgeldi.com Gelişim Koçluğu Gelişim Koçluğu, bireyin isteği doğrultusunda, mevcut durumundan arzu ettiği duruma gerçekçi hedeflerle ulaşmasını sağlayan

Detaylı

NetQues Proje Raporu Avrupa da Dil ve Konuşma Terapisi Eğitimi Çeşitliliklerin Bütünleşmesi

NetQues Proje Raporu Avrupa da Dil ve Konuşma Terapisi Eğitimi Çeşitliliklerin Bütünleşmesi NetQues Proje Raporu Avrupa da Dil ve Konuşma Terapisi Eğitimi Çeşitliliklerin Bütünleşmesi Avrupa da Dil ve Konuşma Terapisi / Logopedi Alanındaki Standartların ve Eğitim Programlarının Niteliklerinin

Detaylı

İş Yerinde Ruh Sağlığı

İş Yerinde Ruh Sağlığı İş Yerinde Ruh Sağlığı Yeni bir Yaklaşım Freud a göre, bir insan sevebiliyor ve çalışabiliyorsa ruh sağlığı yerindedir. Dünya Sağlık Örgütü nün tanımına göre de ruh sağlığı, yalnızca ruhsal bir rahatsızlık

Detaylı

HASTALIK VE HASTANEYE YATMANIN ÇOCUK VE AİLEYE ETKİSİ

HASTALIK VE HASTANEYE YATMANIN ÇOCUK VE AİLEYE ETKİSİ HASTALIK VE HASTANEYE YATMANIN ÇOCUK VE AİLEYE ETKİSİ Prof.Dr. Güler CİMETE II. Çocuk Sağlığı sempozyumu 29 Mayıs 2009 İstanbul Çocuklarda Hastalık kavramı Gelişimi 0-2 yaş; Anlayamama, akıl erdirememe

Detaylı

Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL.

Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL. Dr Ali Bozkurt Clayton P, Desmarais L, Winokur G. A study of normal bereavement. Am J Psychiatry 1968;125:168 78. Clayton PJ, Halikes JA, Maurice WL. The bereavement of the widowed. Dis Nerv Syst 1971;32:597

Detaylı

ÇOCUĞUM OKULA BAŞLIYOOORRR

ÇOCUĞUM OKULA BAŞLIYOOORRR ÇOCUĞUM OKULA BAŞLIYOOORRR ANAOKULUNA UYUM SÜRECİ ÇOCUK NEDEN OKULA BAŞLAMALI? Kreş/Anaokuluna başlama hem aile için, hem de çocuk için çok önemli bir adımdır. İlk üç yıl içinde çocuk model olarak gördüğü

Detaylı

ÇOCUK VE GENÇLİK DESTEK MERKEZİ

ÇOCUK VE GENÇLİK DESTEK MERKEZİ ÇOCUK VE GENÇLİK DESTEK MERKEZİ Projenin Süresi Projenin amaçları Ortaklar Hedef gruplar Nihai Yararlanıcılar 1 Beklenen Sonuçlar 15 ay Genel Amaç: Cinsel istismara uğramış ve bu nedenden dolayı sosyal

Detaylı

ADLİ VAKA SÜRECİNDE HASTA ve AİLE İLE İLETİŞİM

ADLİ VAKA SÜRECİNDE HASTA ve AİLE İLE İLETİŞİM ADLİ VAKA SÜRECİNDE HASTA ve AİLE İLE İLETİŞİM Gamze Varlı Acıbadem Üniversitesi Atakent Hastanesi Çocuk Yoğun Bakım Ünitesi Klinik Eğitim Hemşiresi Sunu Planı Hemşirelik ve hasta/hasta yakınları eğitimi

Detaylı

PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI GÜZ DÖNEMİ PROGRAMI

PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI GÜZ DÖNEMİ PROGRAMI ANADAL EĞİTİM PROGRAMI ZORUNLU DERSLERİ 1.Sınıf/1.Yarıyıl in ön koşulu var mı? *** in önceki eğitim programında eşdeğer bir dersi var mı? **** 1 YDİ101 YDF101 YDA101 2 ATA101 Temel Yabancı Dil (İngilizce)

Detaylı

Kadın sağlığı konusunda küçük bir rehber

Kadın sağlığı konusunda küçük bir rehber Kadın sağlığı konusunda küçük bir rehber Skåne deki Temel Bakımda bulunan Ebe muayenehaneleri (Barnmorskemottagningarna) NEREYE BAŞ- VURABILIRIM? IKIZLERIM OLUR MU? BENİM İÇİN UYGUN MU? NORMAL MI? KAÇA

Detaylı

T.C ALİAĞA KAYMAKAMLIĞI REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Hizmetleri Bölümü BÜLTEN. Ayın Konusu

T.C ALİAĞA KAYMAKAMLIĞI REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Hizmetleri Bölümü BÜLTEN. Ayın Konusu T.C ALİAĞA KAYMAKAMLIĞI REHBERLİK VE ARAŞTIRMA MERKEZİ Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Hizmetleri Bölümü NİSAN Ayın Konusu FARKLILIKLARLA YAŞAMAK İÇİNDEKİLER 1. FARKLILIKLARA SAYGI DUYMA 2. EMPATĠ

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikolojik Danışma ve Rehberlik RPD 201 Not I Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Çağdaş Eğitim *Toplumların ihtiyaç ve beklentileri durmadan değişmiş, eğitim de değişen bu

Detaylı

UZ. DR. GÖNÜL ERDAL DAĞISTANLI

UZ. DR. GÖNÜL ERDAL DAĞISTANLI GÜRÜLTÜ = HOŞA GİTMEYEN SES GÜRÜLTÜNÜN SÜRESİ ŞİDDETİ ZAMANI TÜRÜ GÜRÜLTÜ FİZYOLOJİK TEPKİLER RUHSAL TEPKİLER FİZYOLOJİK TEPKİLER ANĠ GÜRÜLTÜDE KAS GERĠLMELERĠ BAġ DÖNMESĠ YORGUNLUK ĠġĠTME KAYIPLARI METOBALĠZMA

Detaylı

KADIN DAYANIŞMA VAKFI 2014 YILI KADIN DANIŞMA MERKEZİ FAALİYET RAPORU 1 OCAK 31 ARALIK 2014

KADIN DAYANIŞMA VAKFI 2014 YILI KADIN DANIŞMA MERKEZİ FAALİYET RAPORU 1 OCAK 31 ARALIK 2014 KADIN DAYANIŞMA VAKFI 2014 YILI KADIN DANIŞMA MERKEZİ FAALİYET RAPORU 1 OCAK 31 ARALIK 2014 2014 yılında Kadın Dayanışma Vakfı Danışma Merkezi ne 354 kadın başvurdu. 101 kadın yüz yüze başvuru yaparken,

Detaylı

Rehberlik bir süreçtir. Bir anda olup biten bir iş değildir. Etkili sonuçlar alabilmek için belli bir süre gereklidir.

Rehberlik bir süreçtir. Bir anda olup biten bir iş değildir. Etkili sonuçlar alabilmek için belli bir süre gereklidir. Rehberlik Servisinin Ve Rehberliğin Tanıtılması Rehberlik Nedir? Rehberlik; eğitimde bir hizmet alanı olarak demokratik ortam içinde öğrencinin bedensel, zihinsel ve sosyal bütün kapasitelerini en ileri

Detaylı

2011$ Çocuklu'Yaşam'Merkezi'' İlkiz&Özcan&Sönmez&

2011$ Çocuklu'Yaşam'Merkezi'' İlkiz&Özcan&Sönmez& Çocuklu'Yaşam'Merkezi'' İlkiz&Özcan&Sönmez& 2011$ Sahip&olduğunuz&ebeveynlik&değerlerinize&uygun,&size&özgü& koçluk& alın,& hayalini& kurduğunuz& mutlu& aile& hayatının& tadına&çıkarın&&& $ ÇOCUKLU$YAŞAM$MERKEZİ$

Detaylı

Klinik Psikoloji: Ruh Hali Rahatsızlıkları. Psikolojiye Giriş. Günümüz Kriterleri. Anormallik nedir?

Klinik Psikoloji: Ruh Hali Rahatsızlıkları. Psikolojiye Giriş. Günümüz Kriterleri. Anormallik nedir? Psikolojiye Giriş İşler Kötüye Gittiğinde Olanlar: Zihinsel Bozukluklar 1. Kısım Ders 18 Klinik Psikoloji: Ruh Hali Rahatsızlıkları Susan Noeln-Hoeksema Psikoloj Profesörü Yale Üniversitesi 2 Anormallik

Detaylı

DIR Floortime BAŞLANGIÇ DÜZEYİ KURSU

DIR Floortime BAŞLANGIÇ DÜZEYİ KURSU The Interdisciplinary Council on Developmental and learning Disorders DIR Floortime BAŞLANGIÇ DÜZEYİ KURSU TARİH : 13-14 Nisan 2013 YER: BİLGİ ÜNİVERSİTESİ İSTANBUL EĞİTİMCİ: Çiğdem Ergül M.S. Odyoloji

Detaylı

APAMER APAMER Corparation 2013-2015

APAMER APAMER Corparation 2013-2015 APAMER APAMER Aktüel Psikolojik Araştırmalar Eğitim Organizasyon Hizmetleri Ltd. Şti Zuhuratbaba Mah. Akmescit Sokak Çiğdem Apartmanı No:12 Daire:3 Bakırköy / İstanbul www.apamer.com.tr E-Posta: bilgi@apamer.com.tr

Detaylı

Bölüm 2 Kariyer Gelişimi Kuramlarını Anlama ve Uygulama 42

Bölüm 2 Kariyer Gelişimi Kuramlarını Anlama ve Uygulama 42 Bölüm 1 Kariyer Gelişimi Müdahalelerine Giriş 1 Zaman Boyunca Çalışmanın/İşin Anlamı 8 Çalışma ile Kendine Değer Verme Arasındaki Bağ 11 Sistematik Olarak Kariyer Gelişimi Müdahaleleri Sağlama 14 Kavramların

Detaylı

Okul Temelli Psikolojik Destek Uygulamaları & Öğretmenler için Tükenmişlik ve Öz Bakım

Okul Temelli Psikolojik Destek Uygulamaları & Öğretmenler için Tükenmişlik ve Öz Bakım Okul Temelli Psikolojik Destek Uygulamaları & Öğretmenler için Tükenmişlik ve Öz Bakım Doç. Dr. Özgür Erdur-Baker Orta Doğu Teknik Üniversitesi 1 Neden Okullar?... Sosyal rolü ve barındırdığı çocuk sayısı

Detaylı

Uygulamalı Teori Eğitimi için;

Uygulamalı Teori Eğitimi için; Amerikan Aile Terapileri Derneği Eski Başkanları; Prof.Dr.Froma Walsh ve Prof.Dr.John Steven Rolland Aile Dayanıklılığını Güçlendirme (Strengthening Family Resilince) Uygulamalı Teori Eğitimi için; 15-16-17

Detaylı

EMDR Nedir? EMDR nin Ortaya Çıkışı

EMDR Nedir? EMDR nin Ortaya Çıkışı EMDR Nedir? EMDR- Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme- savaş stresi, taciz, doğal afetler veya çocukluk döneminde yaşanan üzücü olaylar gibi rahatsız edici yaşam deneyimlerinin neden

Detaylı

PSK 172 İletişim Becerileri. Sözel Olmayan İletişim Human Communication [Bölüm 4]

PSK 172 İletişim Becerileri. Sözel Olmayan İletişim Human Communication [Bölüm 4] PSK 172 İletişim Becerileri Sözel Olmayan İletişim Human Communication [Bölüm 4] Sözel Olmayan İletişim Anlam üretmek için sözcükler olmadan mesajları kullanma sürecidir. Sözel iletişimin önemli bir unsurudur.

Detaylı

Twi$er: @acarbaltas @BaltasBilgievi

Twi$er: @acarbaltas @BaltasBilgievi Twi$er: @acarbaltas @BaltasBilgievi REKABETE HAZIRLIK KENDİ YILDIZINI YAKALAMAK Prof. Dr. Acar Baltaş Psikolog 28 Şubat 2014 MOTİVASYON Davranışa enerji ve yön veren, harekete geçiren güç Davranışı tetikleme

Detaylı

Ebru ÖZKURT TOPCU. Uzman Klinik Psikolog. Aile ve Çift Terapisti

Ebru ÖZKURT TOPCU. Uzman Klinik Psikolog. Aile ve Çift Terapisti Ebru ÖZKURT TOPCU Uzman Klinik Psikolog Aile ve Çift Terapisti 2009 yılında Maltepe Üniversitesi Psikoloji bölümünden başarısı dolayısıyla Onur Öğrencisi olarak mezun olmuştur. Üsküdar Üniversitesi nde

Detaylı

ÖZEL ATACAN EĞİTİM KURUMLARI

ÖZEL ATACAN EĞİTİM KURUMLARI ÖZEL ATACAN EĞİTİM KURUMLARI ANAOKULU PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK SERVİSİ VELİ BÜLTENİ MAYIS -2012 ÇOCUK VE KİTAP "EĞİTİM YAŞAM İÇİNDİR" 2 ÇOCUK VE KİTAP Önceleri çocuk için kitap bir oyuncaktır.

Detaylı

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ

YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM FAKÜLTESİ DOÇ.DR. ZEHRA ALTINAY SINIF YONETIMI Bu derste, Sınıf ortamı ve grup etkileşimi Grup türleri Grup ve lider Liderlik türleri Grup içi etkileşimin hedefleri

Detaylı

1 of 5 14/10/2010. Stresle Başa Çıkma

1 of 5 14/10/2010. Stresle Başa Çıkma 1 of 5 14/10/2010 Stresle Başa Çıkma Stres bizim baskıya karşı duygusal ve fiziksel tepkimizdir. Bu baskı dışsal faktörlerden kendimizin ya da bir yakınımızın yaşam etkinliklerinden, hastalıklarından yaşam

Detaylı

ÖĞRETMEN ADAYLARININ MESLEK BİLGİSİ DERSLERİ ÜZERİNE BAKIŞ AÇILARI

ÖĞRETMEN ADAYLARININ MESLEK BİLGİSİ DERSLERİ ÜZERİNE BAKIŞ AÇILARI ÖĞRETMEN ADAYLARININ MESLEK BİLGİSİ DERSLERİ ÜZERİNE BAKIŞ AÇILARI Çiğdem ŞAHİN TAŞKIN* Güney HACIÖMEROĞLU** *Yrd. Doç. Dr., Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, İlköğretim Bölümü **

Detaylı

KARİYER YÖNETİMİ. Kariyer teorisi iki nokta üzerinde odaklanmaktadır. Öğr. Grv.. M. Volkan TÜRKER

KARİYER YÖNETİMİ. Kariyer teorisi iki nokta üzerinde odaklanmaktadır. Öğr. Grv.. M. Volkan TÜRKER KARİYER YÖNETİMİ Öğr. Grv.. M. Volkan TÜRKER 7 KARİYER YÖNETİMİ Kariyer, bireyin mesleği ile ilgili pozisyonları, çalışma hayatı boyunca peş peşe kullanması ve organizasyonun üst kademelerine doğru ilerlemesidir.

Detaylı

İnsanlar, tarihin her döneminde olduğu gibi bundan sonra da varlıklarını sürdürmek, haberleşmek, paylaşmak, etkilemek, yönlendirmek, mutlu olmak gibi

İnsanlar, tarihin her döneminde olduğu gibi bundan sonra da varlıklarını sürdürmek, haberleşmek, paylaşmak, etkilemek, yönlendirmek, mutlu olmak gibi İLETİŞİMLETİŞİİŞİM İnsanlar, tarihin her döneminde olduğu gibi bundan sonra da varlıklarını sürdürmek, haberleşmek, paylaşmak, etkilemek, yönlendirmek, mutlu olmak gibi amaçlarla iletişim kurmaya devam

Detaylı

Bu yaklaşımlar anne babaların kafasını oldukça meşgul eden şu soruyu akla getiriyor:

Bu yaklaşımlar anne babaların kafasını oldukça meşgul eden şu soruyu akla getiriyor: Uzm. Psikolog Nuray ÖZBEN AVŞAR Anne - baba - çocuk ilişkisinin son yıllarda hızlı bir değişim içerisine girmiş olduğu gözleniyor. Hızla gelişen dünya ile hayata bakış açıları her geçen gün gelişiyor ve

Detaylı

Aşerme (Craving) Bağımlılıkta Kriz Durumları ve Aşermeyle (Craving) Mücadele Yrd. Doç. Dr. Emrah SONGUR Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi

Aşerme (Craving) Bağımlılıkta Kriz Durumları ve Aşermeyle (Craving) Mücadele Yrd. Doç. Dr. Emrah SONGUR Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Aşerme (Craving) Bağımlılıkta Kriz Durumları ve Aşermeyle (Craving) Mücadele Yrd. Doç. Dr. Emrah SONGUR Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD Aşerme (Craving) kişinin

Detaylı

Doç. Dr. Tuncay ERGENE Türk PDR-DER Genel BaĢkanı

Doç. Dr. Tuncay ERGENE Türk PDR-DER Genel BaĢkanı Doç. Dr. Tuncay ERGENE Türk PDR-DER Genel BaĢkanı 1964 yılında Ankara da doğmuştur. Lisans eğitimini 1986 yılında Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Bölümü, Psikolojik Danışma ve

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI NIN ŞİRKET DIŞI KOÇU SEÇERKEN GÖZ ÖNÜNDE BULUNDURMASI GEREKEN ALANLAR

İNSAN KAYNAKLARI NIN ŞİRKET DIŞI KOÇU SEÇERKEN GÖZ ÖNÜNDE BULUNDURMASI GEREKEN ALANLAR İNSAN KAYNAKLARI NIN ŞİRKET DIŞI KOÇU SEÇERKEN GÖZ ÖNÜNDE BULUNDURMASI GEREKEN ALANLAR Araştırmalar koçların sözleşme için teklif verirken, doğru kültürel uyum ve kişisel tarzın yanı sıra, olumlu geçmiş

Detaylı

Duygusal ve sosyal becerilere sahip Genç profesyoneller

Duygusal ve sosyal becerilere sahip Genç profesyoneller Duygusal ve sosyal becerilere sahip Genç profesyoneller Y jenerasyonunun internet bağımlılığı İK yöneticilerini endişelendiriyor. Duygusal ve sosyal becerilere sahip genç profesyonel bulmak zorlaştı. İnsan

Detaylı

Çocuğunuzun uyumu, öğrenimi ve gelişimi

Çocuğunuzun uyumu, öğrenimi ve gelişimi Çocukları günlük bakımcıya veya kreşe gidecek olan vede başlamış olan ebeveynlere Århus Kommune Børn og Unge Çocuğunuzun uyumu, öğrenimi ve gelişimi Tyrkisk, Türkçe 9-14 aylık çocuklar hakkında durum ve

Detaylı

HAREKETLİ ÇOCUK DOÇ. DR.AYLİN ÖZBEK DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK PSİKİYATRİSİ AD. ÖĞRETİM ÜYESİ

HAREKETLİ ÇOCUK DOÇ. DR.AYLİN ÖZBEK DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK PSİKİYATRİSİ AD. ÖĞRETİM ÜYESİ HAREKETLİ ÇOCUK DOÇ. DR.AYLİN ÖZBEK DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ ÇOCUK PSİKİYATRİSİ AD. ÖĞRETİM ÜYESİ SUNUM PLANI: Hareketli çocuk kime denir? Klinik ilgi odağı olması gereken çocuklar hangileridir?

Detaylı

ERGENİM BEN!!! Nereden Çıktı Bu Sınav?

ERGENİM BEN!!! Nereden Çıktı Bu Sınav? Uzm Psk. Nuray ÖZBEN AVŞAR ERGENİM BEN!!! Nereden Çıktı Bu Sınav? Çocuklar hızla büyüyor, çocukluk dönemini bitirip ilk erişkinlik olan ergenlik dönemine adımlarını atıyorlar. Ergenlik çağında fiziksel

Detaylı

GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI KLİNİĞİ YATAN HASTA DEĞERLENDİRME FORMU

GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI KLİNİĞİ YATAN HASTA DEĞERLENDİRME FORMU Gaziosmanpaşa Üniversitesi Tıp Fakültesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları AD GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ RUH SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI KLİNİĞİ YATAN HASTA DEĞERLENDİRME

Detaylı