VİTAMİNLER MİNERALLER VE SAĞLIĞIMIZ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "VİTAMİNLER MİNERALLER VE SAĞLIĞIMIZ"

Transkript

1 VİTAMİNLER MİNERALLER VE SAĞLIĞIMIZ Hazırlayan Doç. Dr. Gülhan Ero ğlu Samur Hacettepe Üniversitesi - Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Şubat ANKARA ANKARA

2 Birinci Basım : Şubat 2008 / 3000 Adet İkinci Basım : 2012 Sağlık Bakanlığı Yayın No: 727 Sağlık Bakanlığı Yayın No: 727 ISBN : : Baskı Baskı : Reklam : Klasmat Kurdu Matbaacılık Ajansı Org. Tan. Tas. Rek. San. Tic. Ltd. Şti. Altın Matbaacılar Örnek Sanayi Sanayi Sitesi Sitesi Sokak Sokak No:52 No: 26 İvedik, İvedik Ostim, Organize Yenimahalle Sanayi Bölgesi / ANKARA / ANKARA Tel: Tel: Fax: - Fax: Bu yayın; T.C. Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Bu Müdürlüğü yayın; T.C. Beslenme Sağlık Bakanlığı, ve Fiziksel Türkiye Aktiviteler Halk Sağlığı Daire Kurumu, Başkanlığı Obezite Diyabet tarafından ve bastırılmıştır. Metabolik Hastalıklar Dairesi Başkanlığı tarafından bastırılmıştır. Her Her türlü türlü yayın yayın hakkı, hakkı, T.C. T.C. Sağlık Sağlık Bakanlığı na Bakanlığı na aittir. aittir. Kısmen Kısmen dahi dahi olsa alınamaz, olsa alınamaz, çoğaltılamaz, çoğaltılamaz, yayınlanamaz. yayınlanamaz.

3 TEŞEKKÜR Ulusal sağlık politikalarının ana hedefi sağlıklı bireylerden oluşan sağlıklı bir topluma ulaşmaktır. Devlet, hastalıklar ile mücadeleye yönelik etkin ve yaygın politikalar geliştirirken, bir taraftan da hastalıklarla mücadelede temel teşkil eden vatandaşların öz sorumluluğun geliştirilmesine yardımcı olacak doğru bilgi kaynakları ve çeşitli imkânları sağlayarak toplumu ve bireyleri sağlıklı bir hayat tarzına teşvik eder. Tüm dünyada ve ülkemizde kronik hastalıklar ölüm nedenlerinde ilk sırada yer almakta olup tütün kullanımı, obezite, yetersiz hareket ve alkol kullanımı ortak önlenebilir risk faktörleridir. Tütün ile mücadele çalışmalarımız Dünya Sağlık Örgütü başta olmak üzere uluslararası alanda ve ülkemizde takdirle karşılanmakta olup aynı kararlılıkla devam edecektir. Diğer yandan çağımızın en büyük sağlık problemlerinden biri olan sağlıksız beslenmenin bir sonucu olan obeziteden (şişmanlık) korunmada devlete ve bireylere farklı sorumluluklar düşmektedir. Obezite, kalp-damar hastalıkları, yüksek tansiyon, şeker hastalığı, bazı kanser türleri, solunum sistemi hastalıkları, kas-iskelet sistemi hastalıkları gibi pek çok sağlık probleminin oluşmasına zemin hazırlamakta, hayat kalitesi ve süresini olumsuz yönde etkilemektedir. Obezitenin en önemli nedenlerinden olan sağlıksız beslenme ve hareket yetersizliği, tütün kullanımına bağlı meydana gelen sağlık sorunlarından sonra önlenebilir ölümlerin ikinci en sık nedenidir. Toplumun obezite ile mücadelede sağlıklı beslenme bilgi konusunda düzeyini artırmak, yeterli ve dengeli beslenme ve düzenli fiziksel aktivite alışkanlığı kazanmasını teşvik etmek ve böylece ülkemizde obezite ve obezite ile ilişkili hastalıkların (kalp-damar hastalıkları, diyabet, bazı kanser türleri, hipertansiyon, kasiskelet sistemi hastalıkları vb.) görülme sıklığını azaltmak amacıyla Türkiye Sağlıklı Beslenme ve Hareketli Hayat Programı hazırlanmıştır. Geniş tabanlı ve çok sektörlü bir yaklaşımı benimseyen Program ile ilgili Başbakanlık Genelgesi tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe girmiş bulunmaktadır. Sözkonusu program kapsamında toplumda yapılacak eğitimlerle farkındalık ve bilgi düzeylerinin artırılması çalışmalarına katkıda bulunacağına inandığımız bu bilgi serisinin ikinci baskısı ihtiyacı doğmuştur. Başta koordinatörlerimiz ve yazarlarımız olmak üzere birinci baskının hazırlanmasına emeği geçen Bakanlığımızın değerli yöneticilerine ve katkı veren herkese teşekkürlerimi sunarım. Dr. Mustafa AKSOY Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Başkanı

4 1. BASKI SUNUŞ SUNUŞ Vitaminler ve mineraller vücudumuzda gerçekleşen tüm işlemlerde anahtar rol oynayan ortak fonksiyon gösterdikleri diğer besin öğelerinin yerine de çalışarak organizmada birçok işin aksamadan yerine getirilmesini sağlayan besin öğeleridir. Vitaminler düzenleyici olarak çalışan, koenzim veya bir enzimin ortağı olarak görev yapan kompleks kimyasal maddelerdir. Mineraller kemik, diş ve tırnak gibi dokularda hücrelerin önemli bir kısmını oluşturan, enzimlerle birlikte çalışan ve organizmada gerçekleşen enzimatik reaksiyonları hızlandıran besin öğeleridir. Karbonhidratlar, proteinler ve yağlarla karşılaştırıldığında organizmanın vitamin ve mineral gereksinimi çok az miktarlardadır. Bu nedenle mikro besin öğeleri olarak adlandırılan vitamin ve mineraller doğrudan birer enerji kaynağı olmamakla birlikte, enerji sağlayan birçok mekanizmada düzenleyici olarak görev yapan öğelerdir. Bu kitapçıkta, vitaminler ve mineraller hakkında tüm bireylerin bilinçlendirilmesine katkı sağlamak amacıyla vitamin ve minerallerin çeşitliliği, sağlık üzerine etkileri, günlük önerilen miktarları ve besin kaynakları konusunda genel bilgiler verilmiştir. Bu kitabı hazırlayan Sayın Doç. Dr. Gülhan Eroğlu Samur a ve çalışmada emeği geçen herkese teşekkür eder, kitabın okuyanlara faydalı olmasını dilerim. Dr. Seraceddin ÇOM Genel Müdür

5 VİTAMİNLER MİNERALLER VE SAĞLIĞIMIZ İÇİNDEKİLER SUNUŞ... 3 VİTAMİNLER... 9 A VİTAMİNİ... 9 Vücut Çalışmasındaki Görevleri... 9 A Vitamini Yetersizliği ve Fazla Miktarda Tüketimi A vitamini yetersizliğinin en önemli belirtileri Günlük A Vitamini Gereksinmesi A vitamininin En Çok Bulunduğu Besinler D VİTAMİNİ Vücut Çalışmasındaki Görevleri D Vitamini Yetersizliğinde D Vitamininin Fazla alınması Günlük D Vitamini Gereksinmesi D Vitaminin En Çok Bulunduğu Besinler E VİTAMİNİ Vücut Çalışmasındaki Görevleri Yetersizlik ve Fazlalıkları Günlük E Vitamini Gereksinmesi E Vitamininin En Çok Bulunduğu Besinler VİTAMİN K Vücut Çalışmasındaki Görevleri Yetersizlik ve Fazlalıkları Günlük K Vitamini Gereksinmesi K Vitamininin En Çok Bulunduğu Besinler TİAMİN (B1 VİTAMİNİ) Vücut Çalışmasındaki Görevleri Yetersizlik ve Fazlalıkları Günlük B1 Vitamini Gereksinmesi B1 Vitamininin En Çok Bulunduğu Besinler RİBOFLAVİN (B2 VİTAMİNİ) Vücut Çalışmasındaki Görevleri Yetersizlik ve Fazlalıkları Günlük Riboflavin Gereksinmesi Riboflavinin En Çok Bulunduğu Besinler NİASİN (NİKOTİNİK ASİT, VİTAMİN PP) Vücut Çalışmasındaki Görevleri... 15

6 VİTAMİNLER MİNERALLER VE SAĞLIĞIMIZ Yetersizlik ve Fazlalıkları Günlük Niasin Gereksinmesi Niasinin En Çok Bulunduğu Besinler FOLİK ASİT Vücut Çalışmasındaki Görevleri Yetersizlik ve Fazlalıkları Günlük Folik Asit Gereksinmesi Folik Asitin En Çok Bulunduğu Besinler VİTAMİN B 6 (PİRİDOKSİN) Vücut Çalışmasındaki Görevleri Yetersizlik ve Fazlalıkları Günlük B 6 Vitamini Gereksinmesi B 6 Vitamininin En Çok Bulunduğu Besinler VİTAMİN B Vücut Çalışmasındaki Görevleri Yetersizlik ve Fazlalıkları Günlük B 12 Vitamini Gereksinmesi B 12 Vitamininin En Çok Bulunduğu Besinler PANTOTENİK ASİT Vücut Çalışmasındaki Görevleri Yetersizlik ve Fazlalıkları Günlük Pantotenik Asit Gereksinmesi Pantotenik Asitin En Çok Bulunduğu Besinler BİOTİN Vücut Çalışmasındaki Görevleri Yetersizlik ve Fazlalıkları Günlük Biotin Gereksinmesi Biotinin En Çok Bulunduğu Besinler C VİTAMİNİ (ASKORBİK ASİT) Vücut Çalışmasındaki Görevleri Yetersizlik ve Fazlalıkları Günlük C vitamini Gereksinmesi C Vitamininin En Çok Bulunduğu Besinler MİNERALLER KALSİYUM Vücut Çalışmasındaki Görevleri Kalsiyumun Yetersizliğinde Günlük Kalsiyum İhtiyacı Kalsiyumun En Çok Bulunduğu Besinler FOSFOR... 21

7 VİTAMİNLER MİNERALLER VE SAĞLIĞIMIZ Vücutta Dağılımı ve Görevleri Fosforun En Çok Bulunduğu Besinler Günlük Fosfor İhtiyacı SODYUM, KLOR ve POTASYUM Vücutta Dağılımı ve Görevleri En Çok Bulunduğu Besinler Günlük Sodyum, Potasyum ve Klor Gereksinmesi MAGNEZYUM Vücutta Çalışmasındaki Görevleri Magnezyumun En Çok Bulunduğu Besinler Günlük Magnezyum Gereksinmesi DEMİR Vücutta Dağılımı ve Görevleri Demirin En Çok Bulunduğu Besinler Demir Yetersiz Alındığında Günlük Demir Gereksinmesi İYOT Vücutta Dağılımı ve Görevleri İyot Yetersizliğinde İyotun En Çok Bulunduğu Besinler Günlük İyot Gereksinmesi ÇİNKO Vücutta Dağılımı ve Görevleri Çinko Yetersizliğinde Çinkonun En Çok Bulunduğu Besinler Günlük Çinko Gereksinmesi FLOR Vücutta Dağılımı ve Görevleri Florun En Çok Bulunduğu Besinler Günlük Flor Gereksinmesi KAYNAKLAR... 27

8

9 V TAM NLER VİTAMİNLER MİNERALLER VE SAĞLIĞIMIZ VİTAMİNLER Vitaminler vücutta bir oranda sentezlenmeyen, ya am yaşam için gerekli, çok için gerekli, çok küçük miktarlar yla hücre metabolizmas nda önemli miktarlarıyla tepkimeleri hücre uyaran metabolizmasında organik bile iklerdir. önemli Vitamin-tepkimeleri uyaran küçük organik lerin ço u bileşiklerdir. vücut taraf ndan Vitaminlerin yap lamad çoğu için vücut besinlerimizle tarafından yapılamadığı için besinlerimizle al nmas gerekmektedir. alınması gerekmektedir. Bu besinlerin bir Bu k sm besinlerin çi olarak, bir kısmı çiğ olarak, bir k sm da belirli pi irme süreçlerinden geçerek sofram za bir kısmı da belirli pişirme süreçlerinden geçerek soframıza gelir. Bu hazırlamlecek vitamin ve pişirme kay plar süreçleri insan sa l n esnasında yak ndan oluşabilecek ilgilendir- vitamin kayıpları in- gelir. Bu haz rlama ve pi irme süreçleri esnas nda olu abisamektedir. sağlığını Vitamin yakından gruplar n ilgilendirmektedir. etkileyen s, k, Vitamin asit ve alkali gruplarını etkileyen ısı, ışık ortamlar gibi etkenler vard r. O ile nedenle asidik ve her alkali besin ortamlar grubunun vardır. vitamin O nedenle her besin kay plar na neden olmadan tüketilmesi ya am n sa l kl grubunun sürdürülmesi vitamin aç s ndan kayıplarına gereklidir. neden olmadan tüketilmesi yaşamın sağlıklı sürdürülmesi açısından gereklidir. Vitaminler insan sa l n n korunmas için elzemdir. Genel özellikleri aç s ndan ya da ve suda eriyen vitaminler olarak Vitaminler iki grup insan alt nda sağlığının toplan r. korunması için elzemdir. Genel özellikleri açısından 1.Ya da yağda eriyen ve vitaminler: suda eriyen A,D,E,K vitaminler olarak iki grup altında toplanır. 1. Yağda eriyen vitaminler: A,D,E,K 2.Suda eriyen vitaminler: C ve B grubu 2. Suda eriyen vitaminler: C ve B grubu A V TAM N A VİTAMİNİ A vitamini; görme, büyüme, üreme, embriyo gelişmesi, kan yapımı, bağışıklık sistemi ve doku hüc- A vitamini; görme, büyüme, üreme, embriyo geli mesi, kan yap m, resi farklılaşmasında ba kl k sistemi gerekli ve doku bir vitamindir.a vitamini yağda farkl la mas nda erir, ısıya dayanıklıdır, gerekli bir emilimi için safra hücresi vitamindir.a asitlerine ihtiyaç vitamini vardır. ya da erir, s ya dayan kl d r, emilimi için safra asitlerine ihtiyaç vard r. Vücut Çalışmasındaki Görevleri Vücudun hastalıklara karşı bağışıklık sisteminin oluşumunda yardımcıdır. Vücut Çal mas ndaki Görevleri Kemik dokusunun ve üreme sisteminin gelişiminde Vücudun yardımcıdır. hastal klara kar ba kl k sisteminin olu umunda Gözlerinizin yard mc d r. karanlıkta normal olarak görmesine ve alacakaranlığa alışmasına yardım eder. Epitel (barsak,deri vb) 1doku yapımı, gelişimi ve korunmasında görev alır. A vitamini yetersizliğinde böbreklerde, sindirim organlarında bozukluklar görülebilir. Solunum ve üreme sistemi ile sindirim sisteminde; ağız, mide ve ince bağırsakların ve idrar yollarındaki deri ve dokuların sağlıklı bir şekilde devamlılığını sağlayarak, enfeksiyonlara karşı korur. Karotenoid formları bir antioksidan olarak çalışırlar ve çeşitli kanser türleri ile yaşlanmaya bağlı hastalıklara karşı koruyucu etki gösterebilirler

10 VİTAMİNLER MİNERALLER VE SAĞLIĞIMIZ A Vitamini Yetersizliği ve Fazla Miktarda Tüketimi A vitamini vücutta depo edilen bir vitamindir. Bu nedenle yetersizlik belirtileri, uzun süre A vitamini alınmadığında görülür. Yetersiz ve dengesiz beslenenlerde ve büyümenin hızlı olduğu çocukluk, gebe ve emziklilik dönemlerinde sorun ortaya çıkar. A vitamini Yetersizliğinin En Önemli Belirtileri; Epitel dokuların (derinin kuru ve pütürlü bir durumda olması, gözdeki epitel dokunun bozulması, kuruması ve koruyucu tabakanın kaybı) bozulması. Bağışıklık sisteminin bozulması nedeniyle enfeksiyon hastalıklarına yakalanma sıklığının artması. Vitamin A yetersizliği sindirim organlarında da kendini göstermekte ve mide yaraları oluşabilmektedir. A vitamini yetersizliğinde çocuklarda normal büyüme ve gelişme sağlanamamaktadır.özellikle çocuklarda sık görülen enfeksiyon hastalıkları, vücut direncinin düşük olması büyümede gerilik konusunun önemini ortaya çıkarmaktadır. A vitamininden yeterli beslenen bir birey günlük ihtiyacın 10 katı kadar A vitamini alırsa vücutta zehirlenme etkisi görülür. Zehirlenmenin ilk belirtileri baş ağrısı, baş dönmesi, kusma şeklindedir. Fazla alınmasında karaciğerde büyüme, eklemlerde ağrı, baş ağrısı, kuru ve pul pul dökülen deri, kusma ve iştah kaybı, uzun kemiklerde kalınlaşma, saç dökülmesi, deride sararma ve kafa içi basıncın artması, sinir sisteminde hasar ve doğumsal bozukluklar da gözlenebilir. Günlük A Vitamini Gereksinmesi Besinlerde A vitamini retinol ve A vitamini ön maddesi karoten olarak bulunur. Günlük ihtiyaçlar Retinol eşdeğeri (RE) olarak şöyledir: 0-12 aylık bebeklerde 375mcg, 1-3 yaş grubu çocukta 400mcg, 7-10 yaş grubu çocukta 700mcg, yaş grubu çocukta 800mcg, yaş grubu çocukta 1000 mcg retinoldür. İhtiyaç yetişkin erkek için 1000 mcg, kadın için 800 mcg dır. A Vitamininin En Çok Bulunduğu Besinler Organizmanız A vitaminini iki yolla sağlar. Retinol formundaki A vitaminini hayvansal kaynaklı karaciğer, balık yağı, süt, tereyağı, yumurta gibi besinlerden alırsınız. Bitkisel kaynaklardan ise beta karoten gibi karotenoidleri alır ve bunları organizmanızda A vitaminine dönüştürebilirsiniz. 10

11 VİTAMİNLER MİNERALLER VE SAĞLIĞIMIZ Karotenoidlerin ( A vitamini ön maddesi) kaynakları kırmızı ve sarı portakal ile birçok koyu yeşil yapraklı sebzelerdir. En çok sarı turuncu (havuç, kış kabağı vb.) koyu yeşil yapraklı sebzeler ile sarı ve turuncu meyvelerde (kayısı, şeftali vb.) bulunur. D VİTAMİNİ D vitamini; yağda eriyen bir vitamindir.emilimi için yağ ve safraya ihtiyaç vardır.balık Vücut Çal mas ndaki yağı Görevleri ve güneş ışığında bulunan D vitamini eksikliğinde En önemli i levi kalsiyum metabolizmas n denetlemek raşitizm görülür. Raşitizmde kemik ve dişlerde bozukluk ve eğrilik görülür. ve düzenlemektir. Kemikler kalsiyum deposudur. Kalsiyumun Dişler kemiklere geç çıkar. ta nmas na Kafa kemikleri ve yerle mesine yumuşar yard mc ve eğrilir. olur. Eklemlerde şişkinlik Ayn görülür. zamanda fosfor metabolizmas na da yard mc olmaktad r. Vücut Çalışmasındaki Görevleri D Vitamini Yetersizli inde; En önemli işlevi kalsiyum metabolizmasını denetlemek ve düzenlemektir. Kemikler ülkelerde, kalsiyum h zl büyüyen deposudur. çocuklarda Kalsiyumun D vitamini eksikli i kemiklere taşınmasına ve Güne n do rudan alamayan bireylerde, az güne alan görülür. yerleşmesine D vitamini yardımcı yetersizli inin olur. Aynı yayg n zamanda olarak fosfor görülme metabolizmasına da yardımcı nedeni do al yiyeceklerde yeterince bulunmamas na olmaktadır. ba l d r. Eksikli inde çocukluk ça ra itizmi (rikets) görülür. Bu hastal ktan korunma için güne nlar ndan yararlanmak gerekir. Pencere camlar ve kapal giysiler güne D Vitamini Yetersizliğinde; nlar n engeller. Güne nlar dik gelmeli, hergün15-30 dakika Güneş süre ışığını ile güne lenme doğrudan düzenli alamayan olarak bireylerde, yap lmal d r. hızlı büyüyen çocuklarda, Derinin az güneş ince ya alan da ülkelerde, kal n olmas, D vitamini rengi önemlidir. eksikliği Aç k görülür. D vitamini yetersizliğinin yaygın olarak görülme nedeni doğal yiyeceklerde yeterince tenliler güne ndan daha zor D vitamini olu tururlar. bulunmamasına Osteomalasia bağlıdır. eri kin dönemde Eksikliğinde görülen çocukluk bir kemik çağı hastal d r. Kemikler yumu ak, kalsiyum ve fosfor oran raşitizmi (rikets) görülür. dü üktür. Bu hastalıktan S k do um yapan, korunma yetersiz için ve güneş dengesiz ışınlarından beslenen, yararlanmak gerekir. Pencere güne ten camları yararlanamayan ve kapalı kad nlarda giysiler güneş görülen ışınlarını bir hastal kt r. engeller. Güneş ışınları dik gelmeli, hergün15-30 dakika süre ile güneşlenme düzenli olarak yapılmalıdır. Vitamin Derinin D suda erimedi i ince ya da için kalın fazlas olması idrarla ve at lamaz rengi ve önemlidir. Açık tenliler bu nedenle ihtiyaçtan fazlas ve geli igüzel al nmas güneş ışığından daha sak ncal d r. zor D vitamini oluştururlar. Osteomalasia erişkin dönemde görülen bir kemik D Vitamininin Fazla al nmas ; hastalığıdır. Kemikler yumuşak, kalsiyum ve fosfor Fazla al nmas eklemlerde ve yumu ak oranı düşüktür. dokularda Sık anormal doğum yapan, kireçlenmeye yetersiz ve dengesiz beslenen, neden olur. güneşten Yine çocuklarda yararlanamayan kadınlarda fazla ve geli igüzel kullan ld nda büyümede görülen bir hastalıktır. duraksama, kusma, böbreklerde Vitamin ta D suda olu umu erimediği gözlenir. için fazlası idrarla atılamaz ve D bu Vitamini nedenle Gereksinmesi ihtiyaçtan fazlası ve gelişigüzel Günlük alınması Gebe ve sakıncalıdır. emziklilerin, güne ten D Vitamininin Fazla alınması; 4 Fazla alınması eklemlerde ve yumuşak dokularda anormal kireçlenmeye neden olur. Yine çocuklarda fazla ve gelişigüzel kullanıldığında büyümede duraksama, kusma, böbreklerde taş oluşumu gözlenir. 11

12 do rudan yararlanamayan ki ilerin D vitamini almalar veya güne nlar ndan düzenli yararlanmalar gerekmektedir. Çocuklara VİTAMİNLER MİNERALLER do umdan VE SAĞLIĞIMIZ gün sonra ek D vitamini 400 IU ( 10 mcg) verilmelidir. 400 IU vitamin D 1 çay ka bal k Günlük ya D ile Vitamini de sa lanabilir. Gereksinmesi Çocuk, genç ve yeti kin bireylerin Gebe ve günlük emziklilerin, ihtiyac güneşten 10 mcg d r. doğrudan yararlanamayan kişilerin D vitamini almaları veya güneş ışınlarından düzenli yararlanmaları gerekmektedir. Çocuklara doğumdan gün sonra ek D vitamini 400 IU ( 10 D Vitaminin En Çok Bulundu u Besinler mcg) Bal k verilmelidir. ya, bal k, 400 IU karaci er, vitamin D 1 yumurta çay kaşığı sar s, balık yağı tereya, ile de sağlanabilir. Çocuk, genç ve yetişkin bireylerin günlük ihtiyacı 10 mcg dır. zenginle tirilmi besinler (örne in margarin) ve güne nlar d r. D Vitaminin En Çok Bulunduğu Besinler Balık yağı, balık, karaciğer, yumurta sarısı, tereyağı, zenginleştirilmiş besinler (örneğin margarin) E V TAM N ve güneş ışınlarıdır. Günlük yiyeceklerde yeterli miktarlarda E VİTAMİNİ bulundu undan insanlarda yetersizlik Günlük yiyeceklerde belirtilerine yeterli s kl kla miktarlarda bulunduğundan rastlanmamaktad r. insanlarda Çok yetersizlik önemli bir belirtilerine sıklıkla vitamin rastlanmamaktadır. olan vitamin E ya da Çok önemli erir, bir vitamin güne olan nlar na vitamin E ve yağda alkali erir, ortama güneş ışınlarına ve duyarl d r. alkali ortama Oksijen duyarlıdır. ve demir Oksijen ile ve demir ile hemen okside olur, olur, emilimi emilimi için safra için asitlerine ihtiyaç safra vardır. asitlerine Diyette ihtiyaç bitkisel sıvı vard r. yağ miktarı arttığında Diyette vitamin bitkisel E ye s v ihtiyaç ya artar. miktar artt nda vitamin E ye ihtiyaç artar. Vücut Çal mas ndaki Görevleri Vücut Çalışmasındaki Görevleri Yağların Ya lar n emiliminde emiliminde bir bir bozukluk bozukluk oluştuğunda olu tu unda E E vitamini vitamini emilimi de emilimi azalır. de azal r. Hücre zarının koruyucusudur (antioksidan). Hücre Damar zar n n içerisinde koruyucusudur akışkanlığı sağlar, (antioksidan) damar tıkanıklığını. önler. (ateroskleroz) Damar içerisinde ak kanl sa lar, damar t kan kl n önler. Erken (ateroskleroz) doğmuş bebeklerde demirin kullanılmasına yardımcı olarak anemi (kansızlık) oluşumunu engeller. Erken do mu bebeklerde demirin kullan lmas na yard mc Yetersizlik olarak anemi ve Fazlalıkları (kans zl k) olu umunu engeller. Günlük besinler içinde yeterli miktarda bulunduğundan yetersizlik belirtilerine insanlarda sıklıkla rastlanmamaktadır. Deney hayvanlarında E vitamini eksikliği kısırlığa, kalp ve diğer kaslarda yorgunluğa, karaciğer hastalıklarına, kırmızı kan hücrelerinin kolayca parçalanmasına neden olmaktadır. Aşırı alındığında zararlı 5 etkisi görülmemiştir. Günlük E Vitamini Gereksinmesi Günlük ihtiyaç yetişkin erkeklerde 10 mg, kadınlarda 8 mg ve çocuklarda 3-10 mg arasında değişmektedir. 12

13 Günlük ihtiyaç yeti kin erkeklerde 10 mg, kad nlarda 8 mg ve çocuklarda 3-10 mg aras nda de i mektedir. E Vitamininin En Çok Bulundu u VİTAMİNLER Besinler MİNERALLER VE SAĞLIĞIMIZ Bitkisel ya lar, tah l taneleri, ya l tohumlar, soya, ye- il yaprakl E Vitamininin sebzeler En Çok, baklagillerdir. Bulunduğu Besinler Bitkisel yağlar, tahıl taneleri, yağlı tohumlar, soya, yeşil yapraklı sebzeler, baklagillerdir. V TAM N K Kan n p ht la ma etmeni olarak VİTAMİN tan mlanan K vitamin K günlük yiyeceklerimizde Kanın pıhtılaşma etmeni yeteri olarak kadar tanımlanan vitamin bulundu u K günlük ve yiyeceklerimizde kal n ba rsakta yeteri kadar bulunduğu bakterilerce ve kalın yap ld bağırsakta için yetersizli inde için yetersizliğinde olu an bir oluşan hastal k bir hastalık ta- bakterilerce yapıldığnımlanmamıştır. tan mlanmam t r. Yağda Ya da eriyen eriyen bir vitamin olup emilimi bir vitamin için safra olup asitlerine emilimi ve yağa için ihtiyaç vardır. safra asitlerine ve ya a ihtiyaç vard r. Vücut Vücut Çal mas ndaki Çalışmasındaki Görevleri Görevleri Vitamin K karaciğerde kanın pıhtılaşmasını sağlayan maddenin sentezi Vitamin K karaci erde kan n p ht la mas n sa layan için gereklidir. Eksikliğinde kanın pıhtılaşması engellendiği için kanama maddenin sentezi için gereklidir. Eksikli inde kan n p ht la mas engellendi i için kanama durmayabilir. Kemik durmayabilir. Kemik gelişimi için de önemlidir. geli imi için de önemlidir. Yetersizlik ve Fazlalıkları Yetersizlik Karaciğer ve ve Fazlal klar sindirim sistemi bozukluklarında özellikle safra akımının engellendiği Karaci er durumlarda ve sindirim K vitamini sistemi kullanılması bozukluklar nda yetersizleşir. özellikle Uzun süren safra antibiyotik ak m n n tedavileri engellendi i de bağırsakta durumlarda harabiyet K vitamini yapacağından kullan lmaskinliğini yetersizle ir. azaltarak yetersizlik Uzun süren yapabilir. antibiyotik Fazlalık belirtisi tedavileri olarak de suda çözü- vitamin K et- ba rsakta nen türevleri harabiyet yenidoğan yapaca ndan sarılığı (hiperbiluribinemi) vitamin K yapar. etkinli ini Günlük K Vitamini Gereksinmesi 6 Günlük ihtiyaç yetişkin erkekler için 80 mcg, kadınlar için 65 mcg, bebekler için 5-10 mcg, çocuklar için mcg dir. K Vitamininin En Çok Bulunduğu Besinler En zengin kaynakları, ıspanak ve benzeri yeşil yapraklı sebzeler, karaciğer, kuru baklagiller ve balıklardır. TİAMİN (B 1 VİTAMİNİ) Vücut Çalışmasındaki Görevleri En önemli görevi enerji metabolizmasındadır. Değişik besinlerle vücuda alınan besin öğelerinin vücutta enerjiye çevrilmesi, yine en önemli enerji kaynaklarından olan karbonhidratlardan enerji yapımında B 1 vitamininin önemli bir işlevi vardır. 13

14 T AM N (B1 V TAM N ) VİTAMİNLER MİNERALLER VE SAĞLIĞIMIZ Vücut Çal mas ndaki Görevleri Yetersizlik En önemli ve Fazlalıkları görevi enerji metabolizmas ndad r. Yorgunluk ve isteksizlik, De i ik besinlerle iştah azalması, vücuda kusma al nan ve sindirim besin sisteminde bozukluklar, ö elerinin kalp vücutta yetmezliği enerjiye, huzursuzluk sıklıkla çevrilmesi, görülen yetersizlik yine en önemli belirtileridir. enerji kaynaklar ndan olan karbonhidratlardan enerji yap m nda B1 Beriberi denilen ve sinir sistemi bozukluğu şeklinde tanımlanan, eklemlerde şişlik ve ağrı, vitamininin önemli denge bozukluklarına neden Günlük bir i levi olan B1 hastalıklar Vitamini en Gereksin vard r. önemli yetersizlik belirtisidir. B1 vitamini enerji metaboli Yetersizlik Fazlalık belirtileri ve Fazlal klar hakkında dan fazla bir bilgi karbonhidrat yoktur. tüket Yorgunluk ve fazlad r. isteksizlik, B1 vitamini vücutta de i tah azalmas, kusma ve sindirim Günlük Bsisteminde 1 Vitamini Gereksinmesi dir. bozukluklar, O nedenle günlük beslenme kalp B 1 yetmezli i vitamini enerji, huzursuzluk metabolizması s kl kla için gerekli görülen olduğundan Pratik yetersizlik olarak fazla her karbonhidrat tüketen kişilerde ihtiyaç daha fazladır. B kalori iç belirtileridir. ni almas uygundur. vitamini vücutta depo edilen bir vitamin değildir. O nedenle günlük beslenme içinde alınması gereklidir. Pratik Beriberi denilen ve sinir sistemi bozuklu u B1 Vitamininin eklinde En Çok Bulun tan mlanan, eklemlerde olarak her i lik 1000 kalori ve a r, için denge kişinin bozukluklar na 0.4 mg Karaci er B 1 vitamini ve alması di er organ etle neden uygundur. olan hastal klar en önemli yetersizlik belirtisidir. tah llar (bu day, m s r, pirinç), c Fazlal k B1 Vitamininin belirtileri En hakk nda Çok Bulunduğu bir bilgi Besinler yoktur. Karaciğer ve diğer organ etleri, et, süt, kuru baklagiller, tahıllar (buğday, mısır, pirinç), ceviz, fındık, yumurtadır. RİBOFLAVİN (B 2 VİTAMİNİ) 7 Işığa duyarlı olması nedeniyle riboflavin bulunan yiyecekler ışıkta bekletilmemeli, suda eriyen bir vitamin olduğu içinde sebzelerin pişirilme suyu ve yoğurdun suyu dökülmemelidir. Vücut Çalışmasındaki Görevleri Karbonhidrat, protein ve yağların metabolizmasında görev alan riboflavin bir düzenleyicidir. Yetersizlik ve Fazlalıkları K Besinlerle alınması gerekli bir vitamindir. Yetersizliğinde görev ya la Deride yaralar (dermatit), dudaklarda (keylozis, leyicidir. angular lezyon) ve göz çevresinde kesik şeklinde yaralar oluşur. Yetersizlik ve Fazlal klar Sinir sisteminde bozukluk, anemi (kansızlık) görülebilir. Besinlerle al nmas gerekli bi 14 Gözde yanma ve kızarıklık, ishal oluşabilir. R BOFLAV N (B2 I niyle cekle suda içinde ve yo dir. Vücu leri Deride yaralar (dermatit), du lezyon) ve göz çevresinde ke Sinir sisteminde bozukluk, an Gözde yanma ve k zar kl k, is

15 Büyümenin h zl oldu u çocukluk döneminde ihtiyaç fazlad r. Vücutta depo edilmedi i için günlük olarak al nmas gerekmektedir. htiyac n üzerinde al nd zamanda idrarla at m fazlad r. Riboflavin ihtiyac her VİTAMİNLER 1000 MİNERALLER kalori için VE 0.6 SAĞLIĞIMIZ mg d r. Riboflavinin Günlük Riboflavin En Çok Gereksinmesi Bulundu u Besinler Büyümenin hızlı olduğu çocukluk döneminde ihtiyaç fazladır. Vücutta Karaci er, et, süt ve ürünleri, yumurta, peynir, bal k, depo edilmediği için günlük olarak alınması gerekmektedir. İhtiyacın üzerinde alındığı zamanda idrarla atımı fazladır. Riboflavin ihtiyacı her 1000 ye il yaprakl sebzeler ve tah llard r. kalori için 0.6 mg dır. Riboflavinin En Çok Bulunduğu Besinler Karaciğer, et, süt ve ürünleri, yumurta, peynir, balık, yeşil yapraklı sebzeler ve tahıllardır. N AS N (N KOT N K AS T, V TAM N PP) NİASİN Niasin (NİKOTİNİK ;su ve alkolde ASİT, VİTAMİN çözünen Niasin; asit, su alkali, ve alkolde k çözünen ve s ya asit, alkali, PP) ışık dayan kl ve ısıya dayanıklı bir vitamindir. bir vitamindir. Vücut Çalışmasındaki Çal mas ndaki Görevleri Görevleri B grubu vitaminlerinden biri olarak karbonhidrat, B protein grubu ve vitaminlerinden yağ metabolizmasında biri görevlidir. olarak karbonhidrat, protein ve ya metabolizmas nda görevlidir. Yetersizlik ve Fazlalıkları Yetersizlik Diyette yeterince ve Fazlal klar niasin alınmaması sonucu sinir sistemi, sindirim sistemi ve güneş gören Diyette yeterince niasin a- deride simetrik yaralarla kendini l nmamas gösteren sonucu pellegra sinir hastalığı sistemi oluşur., Pellegra sindirim hastalığı sistemi daha ve çok güne tek yönlü gören beslenen;özellikle deride simetrik de yaralarla sadece mısır tüketen kendini toplumlarda gösteren pellegra görülür. Hastada hastal iştahsızlık, olu ur. Pellegra halsizlik hastal daha kol ve çok bacakların tek yönlü güneş beslenen;özellikle gören yerlerinde de yaralar sadece oluşur. m s r Depresyon belirtileri yaygın olup, yani tüketen ruhsal toplumlarda bozukluk hastalarda görülür. yaygındır. Hastada i tahs zl k, halsizlik belirtileri yayg n olup, kol ve bacaklar n güne gören yerlerinde Günlük Niasin yaralar Gereksinmesi olu ur. Depresyon yani ruhsal bozukluk hastalarda Besinlerle yayg nd r. alınan iyi kalite protein vücut için gerekli niasin gereksinimini karşılar. Özellikle de bir amino asit olan triptofan vücutta niasine dönüştüğü için alınan miktar niasin eş değeri olarak saptanmalıdır. Günlük niasin ihtiyacı her 1000 kalori için 6.6 mg dır. 9 Niasinin En Çok Bulunduğu Besinler Et, balık, kümes hayvanları, karaciğer, maya, tahıllar, kuru baklagiller ve yeşil yapraklı sebzelerdir. 1

16 VİTAMİNLER Vücut Çal mas ndaki MİNERALLER VE SAĞLIĞIMIZ Görevleri Amino asit ve kan hücrelerinin yap m için gereklidir. Folik FOLİK ASİT asitin Vücut vücutta Çalışmasındaki deposu Görevleri yoktur ve ba rsaktaki Amino asit ve mikroorganizmalar kan hücrelerinin yapımı için gereklidir. taraf ndan Folik da asitin sentez vücutta edilir. deposu yoktur ve Vücutta bağırsaktaki görev mikroorganizmalar yapabilmesi için C tarafından da vitaminine sentez edilir. ihtiyaç Vücutta vard r. görev yapabilmesi için C vitaminine ihtiyaç vardır. Yetersizlik ve Fazlal klar Yetersizli inde kan yap m nda azalma olmaktad r. Özellikle Yetersizlik gebe kad nlarda ve Fazlalıkları ve çocuklarda yetersizlik belirtileri yayg nd r. Yetersizliğinde Yetersizlik kan yapımında nedeni; yetersiz azalma beslenme olmaktadır. (özellikle Özellikle gebe kadınlarda ve sebze çocuklarda ve meyve yetersizlik tüketimi), belirtileri emilim yaygındır. bozuklu u Yetersizlik ve nedeni; yetersiz vücuttan yetersiz beslenme a r kay p (özellikle olmas d r. yetersiz Alkoliklerde sebze ve meyve de tüketimi), gebelikte emilim bozukluğu asit ve yetersizli i vücuttan aşırı görülebilir. kayıp olmasıdır. Alkoliklerde de ve gebelikte folik folik asit yetersizliği görülebilir. Günlük Folik Asit Gereksinmesi Günlük Folik Asit Gereksinmesi Günlük ihtiyaç yeti kin erkek ve kad nda 400 mcg d r. Gebe Günlük kad nlara ihtiyaç günlük yetişkin 600 erkek emziklilere ve kadında mcg mcg dır. önerilmektedir. günlük 600 emziklilere 500 mcg önerilmektedir. Gebe kadınlara Folik Asitin En Çok Bulunduğu Besinler Karaciğer, diğer organ etleri, yeşil yapraklı sebzeler,maya, kuru baklagiller ve tahıllardır. Besinlerin hazırlanması, işlenmesi ve depolanması aşamaları folik asit kaybına neden olur. 10 Bu nedenle sebzelerin pişirilmesi ve saklanması ilkelerine dikkat edilmelidir. VİTAMİN B (PİRİDOKSİN) Vitamin B 6 suda kolayca çözünür, ışığa ve alkali ortama duyarlıdır. Vücut Çalışmasındaki Görevleri Protein, yağ ve karbonhidrat metabolizmasında yardımcıdır. B 6 vitamini aynı zamanda bağışıklık sistemi için gereklidir. Yetersizlik ve Fazlalıkları B 6 vitamini yetersizliğinde en önemli bulgu sinir sisteminde, kan hücrelerinde görülür. Deride yaralar oluşur. Sinir sistemi bozukluğuna bağlı olarak bayılma nöbetleri (konvulsiyon) görülür. Dudak kenarları ve dilde yaralar, huzursuzluk ve hipokromik anemi denilen kansızlık, çocukluk çağında sık görülen B 6 vitamini eksikliklerinden biridir. Büyüme geriliği, sindirim sistemi bozukluğu ve böbrekte taş oluşumu da B 6 eksikliğinde görülen hastalıklardan bazılarıdır. Fazlalık belirtileri bilinmemektedir. 1 FOL K AS T Folik Asitin En Çok Karaci er, di er maya, kuru baklagille s, i lenmesi ve depo neden olur. Bu neden ilkelerine dikkat edilm V TAM Vi ve alk Vücu Pr lizmas zama Yeter B 6 vitamini yeters minde, kan hücreler Sinir sistemi bozuklu (konvulsiyon) görül huzursuzluk ve hip çocukluk ça nda s k biridir. Büyüme ger böbrekte ta olu umu lardan baz lar d r. Faz Günlük B 6 Vitamini Çocukluk ça nda malarla beslenen çoc iyi kalite proteinli bes

17 VİTAMİNLER MİNERALLER VE SAĞLIĞIMIZ Günlük B Vitamini Gereksinmesi Çocukluk çağında anne sütü ile beslenmeyip hazır mamalarla beslenen çocuklarda ihtiyaç fazladır. Aynı şekilde iyi kalite proteinli besinlerle beslenenlerde ihtiyaç azalabilir. Günlük ihtiyaç mg dır. B Vitamininin En Çok Bulunduğu Besinler Et, karaciğer, böbrek, tahıllar ve kuru baklagillerdir. V TAM N B 12 VİTAMİN V TAM N B 12 B 12 ;Suda ve alkolde Vitamin B 12 ; Suda ve alkolde çözünen bir çözünen bir vitamindir. Yüksek s da vitamindir. Yüksek ısıda ısıtıldığında kayba s t ld nda kayba u rar. Karaci er, uğrar. Karaciğer, kalp ve böbrek dokularında B kalp 12 önemli ve oranda böbrek bulunmaktadır. dokular nda B 12 önemli oranda bulunmaktad r. Vücut Çalışmasındaki Çal mas ndaki Görevleri Görevleri Bağışıklık sisteminde, protein metabolizmasında, Ba kl k sinir sisteminde sisteminde, ve kemik iliğinde protein kan metabolizmas nda, hücrelerinin yapımında görevlidir. sinir sisteminde ve kemik ili inde kan hücrelerinin yap m nda Yetersizlik ve görevlidir. Fazlalıkları B 12 yetersizliğinde sinir sisteminde bozukluklarla Yetersizlik pernisiyöz ve Fazlal klar anemi oluşur. Kol ve bacaklarda B uyuşma, duyu azalması, ruhsal 12 yetersizli inde sinir sisteminde bozukluklarla pernisiyöz bunalım ve kasılmalar en belirgin eksiklik belirtisidir. Özellikle sadece bitkisel kaynaklı besin tüketenlerde, besinlerin anemi saklanması olu ur. ve pişirilmesindeki Kol ve bacaklarda aksaklıklarda uyu ma vitamin kaybı, duyu çok olmaktadır. Bu vitamin bunal m sadece ve hayvansal kas lmalar kaynaklı en belirgin besinlerde eksiklik bulunmaktadır. belirtisidir. azalmas, ruhsal Özellikle sadece bitkisel kaynakl besin tüketenlerde, besinlerin Günlük B 12 saklanmas Vitamini Gereksinmesi ve pi irilmesindeki aksakl klarda vitamin İnsanlar kayb vitamin çok B 12 olmaktad r. ihtiyacını hayvan Bu dokularından vitamin sadece sağlarlar. hayvansal Günlük ihtiyaç 2 mcg dır. Gebelik ve emziklilikte ihtiyaç 2.6 mcg dır. kaynakl besinlerde bulunmaktad r. Günlük B 12 Vitamininin B 12 Vitamini En Çok Bulunduğu Gereksinmesi Besinler Et,süt, peynir, yumurta ve balıktır. B 12 vitamini bitkisel besinlerde bulunmaz. nsanlar vitamin B 12 ihtiyac n hayvan dokular ndan sa larlar. Günlük ihtiyaç 2 mcg d r. Gebelik ve emziklilikte ihtiyaç 2.6 mcg d r. B 12 Vitamininin En Çok Bulundu u Besinler Et,süt, peynir, yumurta ve bal kt r. B 12 vitamini bitkisel besinlerde bulunmaz. PANTOTEN K AS T Vücut Çal mas ndaki 1

18 B 12 Vitamininin En Çok Bulundu u Besinler Et,süt, peynir, yumurta ve bal kt r. B 12 vitamini bitkisel besinlerde bulunmaz. VİTAMİNLER MİNERALLER VE SAĞLIĞIMIZ PANTOTENİK PANTOTEN K ASİT AS T Vücut Çal mas ndaki Görevleri Vücut Çalışmasındaki Görevleri Karbonhidrat, protein ve yağ metabolizması Karbonhidrat, için gerekli B grubu protein vitaminlerden metabolizmas biridir. Sinir sisteminin, için bazı gerekli hor- B ve ya monların grubu çalışmasında vitaminlerden ve yağların biridir. sen-sinitezinde sisteminin, etkindir. Pantotenik baz hormonlar n asit suda erir, çal mas nda besinlerin pişme ve suyuna ya lar n geçer, sente- asit ve alkalilere karşı duyarlıdır. Yetersizlik ve Fazlalıkları Pantotenik asit yetersizliğinde insanlarda 12 kusma, karın ağrıları,kasılma nöbetleri, yorgunluk gibi belirtiler saptanmıştır. Laboratuvar hayvanlarında yapılan deneylerde büyüme geriliği, kısırlık, sinir sistemi bozukluğu, saç renginde değişme, deride yaralar, ince barsak ülserleri, saç dökülmesi şeklinde bulgular vardır. Fazlalık belirtileri bilinmemektedir. Günlük Pantotenik Asit Gereksinmesi Bu vitamin tüm besinlerde bulunduğu için yetersizlik belirtileri sık görülmemektedir. Günlük ihtiyaç 4-7 mg kadardır. Pantotenik Asitin En Çok Bulunduğu Besinler Tüm hayvansal ve bitkisel besinleri tüketmekle yeteri kadar pantotenik asit alımı sağlanır. BİOTİN Biotin bazı hayvanlar için büyüme etmeni olarak yumurta akında bulunmuştur. Kayıplara dayanıklı bir vitamindir; ancak suda çözünür. Vücut Çalışmasındaki Görevleri Biotin, vücudumuzda ince barsak bakterileri tarafından sentezlenir. Karbonhidrat metabolizmasında görev alır ve enerji oluşumuna katkı verir. Yetersizlik ve Fazlalıkları Günlük tükettiğimiz besinlerde biotin yeterli miktarda bulunduğundan eksiklik belirtileri görülmemektedir. Halk arasında besleyici olur düşüncesi ile yumurta çiğ olarak tüketilmektedir. Çiğ yumurta akında avidin adlı bir protein vardır ve bu protein biotinin vücutta kullanılmasını engeller. Çiğ yumurta yiyenlerde saç dökülmesi, deri yaraları oldukça sık görülen 18

19 dir. Günlük Biotin Gereksinmesi VİTAMİNLER MİNERALLER VE SAĞLIĞIMIZ Biotin, vücutta barsak bakter durumlardır. O nedenle yumurtanın pişirilerek ve tüketilmesi günlük vücut besinlerle için daha vücuda y yararlıdır. Yetersiz tüketiminde deri yaraları, Yeti kinler iştahsızlık, kas için ağrıları, önerilen solukluk gibi belirtiler ortaya çıkar. Fazlalık belirtileri d r. tüketim bilinmemektedir. Günlük Biotin Gereksinmesi Biotinin En Çok Bulundu u Be Biotin, vücutta barsak bakterileri tarafından üretilmekte ve günlük besinlerle vücuda yeteri kadar alınmaktadır. Yetişkinler Tüm için yiyeceklerde önerilen tüketim yeteri kad miktarı günlük mcg dır. du u besinler karaci er yumurta mayad r. Biotinin En Çok Bulunduğu Besinler Tüm yiyeceklerde yeteri kadar bulunur. En çok bulunduğu besinler karaciğer yumurta sarısı, soya unu, etler ve C V TAM N (ASKO mayadır. C VİTAMİNİ (ASKORBİK ASİT) Vitamin C; hava ile temasla kolay okside olur, suda erir, ekşi tattadır, ışıkla temasta rengi koyulaşır, ısıya dayanıksız bir vitamindir. Vücut Çalışmasındaki Görevleri Vitamin C, bağ dokularını bir arada tutan, Zehirlenmeler ve ateşli hastalıklarda vücudu koruyan ve bağışıklık sistemini güçlendiren bir vitamindir. Vücudumuzda kan yapımı için gerekli olan demir ve folik asidin kana geçmesini kolaylaştırır ve kullanımını arttırır. Böylelikle kansızlığı önler. Damar çeperlerini güçlendirerek kanamaya ve gözde katarakt oluşumuna engel olur. Meme kanseri ve güneş ışınlarının oluşturduğu deri kanserlerinin gelişimini yavaşlatır. Antioksidan bir vitamindir. Vücudumuzda kan yap m için asidin kana geçmesini kolayla Yetersizlik ve Fazlalıkları Böylelikle kans zl önler. Vitamin C yetersizliğinde; diş etlerinde kanama, dişlerde anormallikler, yorgunluk, isteksizlik ve eklem ağrıları görülebilir. Damar Aşırı çeperlerini yetersizliği skorbüt hastalığına neden olur. Diş etlerinde kanama, katarakt eklemlerde olu umuna şişlik ve ağ-engel olu güçlendire rılarla belirti veren skorbüt hastalığını tedavi eden vitamin olarak bilinmektedir.. Ateşli hastalıklara dirençsizlik, sık hasta Meme olma, bağışıklık kanseri sisteminin ve güne zayıflığı da yetersiz alıma bağlanabilir. Fazla alındığı kanserlerinin takdirde idrarla geli imini atılır. yava İhtiyaçtan çok fazla alımlarda böbreklerde taş mindir. oluşumuna, ishale, allerjik deri belirtilerine neden olabilir. 1 Vit kolay o tattad koyula vitamin Vücut Çal mas ndaki Görevle Vitamin C, ba dokular n bir a Zehirlenmeler ve ate li hastal ba kl k sistemini güçlendire 14

20 VİTAMİNLER MİNERALLER VE SAĞLIĞIMIZ Günlük C vitamini Gereksinmesi Günlük vitamin ihtiyacı ortalama mg dır. Çocukluk çağında yani hızlı büyüme döneminde, gebelikte ve emziklilikte, ateşli hastalık döneminde ihtiyaç artar. Vücudumuzda oluşan değişik yara ve yanıkların tedavisinde ihtiyacı 5-10 misli artırmak gerekmektedir. C vitamininin deposu olmadığı için günde 3 öğün şeklinde besinlerle birlikte alınmalıdır. Böylece demir yetersizliği anemisinin önlenmesi de mümkün olur. C Vitamininin En Çok Bulunduğu Besinler; Limon,portakal, mandalina gibi turunçgiller, çilek, böğürtlen, kuşburnu, domates, lahana, patates ile ıspanak, marul, yeşil biber asma yaprağı gibi yeşil yapraklı sebzeler zengin kaynaklarıdır. Bu besinleri taze olarak tüketmek, bekletmemek kayıpları önlemek açısından önemlidir. MİNERALLER Mineraller doğada yaygın olarak görülen inorganik maddelerdir. Vücudun büyümesi ve gelişmesi, yaşamın sürdürülmesi ve sağlığın korunması vücut yap s n n olu mas nda y için minerallere ihtiyaç vardır. kas, kan ve di er dokularda da m Mineraller vücudumuzda yapıyı oluşturan ve birçok işlevi düzenleyen Mineraller inorganik maddele elzem besin öğeleri grubudur. Vücudunuzun %4 gibi çok mede küçük kullan lan bir kısmını di er elle yap la oluşturmalarına rağmen vücut yapısının oluşmasında u ramazlar. yardımcıdırlar. Kemik, diş, kas, kan ve diğer dokularda da mineraller bulunur. Günlük gereksinmemiz 250 Mineraller inorganik maddelerdir ve ısı veya besin raller işlemede makro kullanılan minerallerdir ve S diğer elle yapılan işlemler sırasında kayba uğramazlar. elektrolitleri ile kalsiyum, magne Günlük gereksinmemiz 250 mg ın üzerinde olan mineraller d rlar. Krom, makro bak r, minerallerdir ve Sodyum, potasyum ve klor elektrolitleri ile kalsiyum, mag- flor, iyot, de selenyum ve çinko gereksinimi ve bunlara eser elementler de nezyum ve fosfor bu gruptadırlar. Krom, bakır, flor, iyot, düzeyleri demir, manganez, belirlenenler sadece d molibden, selenyum ve çinko gereksinimi günlük 20 yumdur. mg ın altındadır ve bunlara eser elementler denir. Bunlardan günlük alım düzeyleri belirlenenler sadece demir, çinko, iyot ve selenyumdur. KALS Y Vücut Çal mas ndaki Görev KALSİYUM Kemik 20 Vücut Çalışmasındaki Görevleri Kemiklerin ve dişlerin yapımı. Kasların kasılması. Sinirlerin çalışması. Normal kan basıncının sağlanması. Kanın pıhtılaşması. Hücrelerin bir arada tutulması için gereklidir. Kaslar Sinirle Norm mas. Kan n Hücre için ge Vücuttaki kalsiyumun %99 u geri kalan %1 i ise vücut s v la maktad r. Kalsiyumun Yetersizli inde;

VİTAMİNLER MİNERALLER ve SAĞLIĞIMIZ

VİTAMİNLER MİNERALLER ve SAĞLIĞIMIZ VİTAMİNLER MİNERALLER ve SAĞLIĞIMIZ HAZIRLAYAN Yrd. Doç. Dr. Gülhan SAMUR Ekim-2006 ANKARA Birinci Basım : Ekim-2006 Ankara 3000 Adet ISBN : 975 590 181-7 Baskı : Sinem Matbaacılık Bardacık Sokak No:7/B

Detaylı

VİTAMİNLER MİNERALLER VE SAĞLIĞIMIZ

VİTAMİNLER MİNERALLER VE SAĞLIĞIMIZ VİTAMİNLER MİNERALLER VE SAĞLIĞIMIZ Hazırlayan Yrd. Doç. Dr. Gülhan Samur Hacettepe Üniversitesi - Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Şubat - 2008 ANKARA Birinci Basım : Şubat 2008

Detaylı

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK

BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK BESLENME İLKELERİ BESLEME, BESİN ÖĞESİ VE SAĞLIK Beslenme İle İlgili Temel Kavramlar Beslenme: İnsanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması, Yaşam kalitesini artırması için

Detaylı

BESİNLER. Süt, yumurta, peynir, et, tavuk, balık gibi hayvansal kaynaklı besinler

BESİNLER. Süt, yumurta, peynir, et, tavuk, balık gibi hayvansal kaynaklı besinler BESİNLER Yaşam için gerekli besin öğelerini sağlayan bitkisel ve hayvansal gıdalar BESİN olarak tanımlanır. Besinler, elde edildikleri kaynaklara göre iki gruba ayrılır: Süt, yumurta, peynir, et, tavuk,

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

HASTALIKLARA ÖZEL BESLENME

HASTALIKLARA ÖZEL BESLENME HASTALIKLARA ÖZEL BESLENME Beslenme Yetersizliğine Bağlı Sorunlar 1 PROTEİN ENERJİ YETERSİZLİĞİ Büyüme ve gelişme için gerekli olan enerji, protein, karbonhidrat, vitamin ve minerallerin yeterince alınmamasına

Detaylı

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu

Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksek Okulu Yaşlı Bakım-Ebelik 2. Ders YB 205 Beslenme İkeleri 2015 Uzm. Dyt. Emine Ömerağa emine.omeraga@neu.edu.tr BESLENME Dünya Sağlık Örgütü (WHO-DSÖ)

Detaylı

Su vücudun her yanına dağılmıştır Su oranı, kas, karaciğer, böbrek gibi organlarda yüksek, kemik ve dişlerde düşüktür.

Su vücudun her yanına dağılmıştır Su oranı, kas, karaciğer, böbrek gibi organlarda yüksek, kemik ve dişlerde düşüktür. Su ve Mineraller Su Suyun Önemi Su bütün canlıların yapılarının en büyük bölümünü oluşturan önemli bir maddedir. İnsan, besin almadan haftalarca canlılığını sürdürmesine karşın, susuz ancak birkaç gün

Detaylı

ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ

ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ Prof. Dr. Nilgün KARAAĞAOĞLU Doç. Dr. Gülhan EROĞLU SAMUR 4. Baskı Prof. Dr. Nilgün Karaağaoğlu Doç. Dr. Gülhan Eroğlu Samur ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ ISBN 978-605-364-200-8 Kitapta

Detaylı

Sporcu Beslenmesi Ve Makarna. Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı

Sporcu Beslenmesi Ve Makarna. Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı Sporcu Beslenmesi Ve Makarna Prof. Dr. Funda ELMACIOĞLU Beslenme ve Diyetetik Bölümü Bölüm Başkanı BESLENME Genetik yapı PERFORMANS Fiziksel kondisyon Yaş Cinsiyet Yaş Enerji gereksinimi Vücut bileşimi

Detaylı

Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz. Diyetisyen Serap Orak Tufan

Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz. Diyetisyen Serap Orak Tufan Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz Diyetisyen Serap Orak Tufan İstanbul 2015 NEDEN OKULA GİDERİZ? PEKİ NEDEN YEMEK YERİZ? Hastalanmamak için Daha Güçlü olmak için Daha çabuk büyümek için Karnımızı

Detaylı

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ Prof. Dr. Metin ATAMER Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Süt Teknolojisi Bölümü Aralık 2006 ANKARA Sütün Tanımı ve Genel Nitelikleri Süt; dişi memeli hayvanların, doğumundan

Detaylı

ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ

ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ Prof. Dr. Nilgün KARAAĞAOĞLU Doç. Dr. Gülhan EROĞLU SAMUR 2. Baskı Prof. Dr. Nilgün Karaağaoğlu Doç. Dr. Gülhan Eroğlu Samur ANNE ve ÇOCUK BESLENMESİ ISBN 978-605-364-200-8 Kitapta

Detaylı

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hayvan Beslemede Vitamin ve Minerallerin Önemi Vitaminler, çiftlik hayvanlarının, büyümesi, gelişmesi, üremesi, kısaca yaşaması ve verim vermesi için gerekli metabolik

Detaylı

OKUL ÇAĞINDA BESLENME

OKUL ÇAĞINDA BESLENME OKUL ÇAĞINDA BESLENME Doç. Dr. Yeşim ÖZTÜRK Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Pediatrik Gastroenteroloji, Beslenme ve Metabolizma Ünitesi Nisan 2008-İZMİR ADÖLESAN DÖNEM 1. Biyolojik değişim BÜYÜME

Detaylı

Vitaminlerin Sınıflandırılması. Vitaminler. Suda Çözünen Vitaminler. Yağda Çözünen Vitaminler. C ve B vitaminleri. A,D,K,E vitaminleri

Vitaminlerin Sınıflandırılması. Vitaminler. Suda Çözünen Vitaminler. Yağda Çözünen Vitaminler. C ve B vitaminleri. A,D,K,E vitaminleri VİTAMİNLER Vitaminler, normal büyüme ve yaşamın sürdürülebilmesi için gıdalarla dışardan alınması zorunlu olan bileşiklerdir. Her vitaminin vücutta belirli ve kendine özgü bir işlevi olduğundan, yiyeceklerle

Detaylı

VİTAMİN NEDİR? Vitaminler organik besinler grubunda bulunup

VİTAMİN NEDİR? Vitaminler organik besinler grubunda bulunup VİTAMİN NEDİR? Vitaminler organik besinler grubunda bulunup normal yaşamın sürdürülmesi için gerekli olan, yiyecekler içerisinde doğal olarak bulunan basit yapılı bileşiklerdir. VİTAMİNLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ=)

Detaylı

Beslenme Dersi sunusu

Beslenme Dersi sunusu Beslenme Dersi sunusu Beslenme ile ilgili kavramlar Besin (lat.aliment): Yenebilen bitki ve hayvan dokularıdır. Su, organik ve inorganik ögelerden oluşur. Hayvansal ve bitkisel olarak iki kaynaktan elde

Detaylı

TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI

TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI TÜRKİYE DE EN FAZLA GÖRÜLEN BESLENME HATALARI Türkiye beslenme durumu yönünden hem gelişmekte olan, hem de gelişmiş ülkelerin sorunlarını birlikte içeren bir görünüme sahiptir. Ülkemizde halkın beslenme

Detaylı

D VİTAMİNİ TARİHSEL BAKI 01.11.2008. 25-D vitamini miktarına göre değişir. öğünde uskumru yesek de, böbrekler her

D VİTAMİNİ TARİHSEL BAKI 01.11.2008. 25-D vitamini miktarına göre değişir. öğünde uskumru yesek de, böbrekler her VİTAMİN BİYOKİMYASI D VİTAMİNİ BU BÖLÜMDE ANLATILACAK KONULAR: Tarihsel Bakış D vitamininin kimyasal ve biyolojik fonksiyonları Besin kaynakları Hazırlayan: V. Murat BOSTANCI Toksisite 1 2 TARİHSEL BAKI

Detaylı

İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm HİJYEN ve SANİTASYON İkinci Bölüm GIDA HİJYENİ, TANIMI ve ÖNEMİ Üçüncü Bölüm PERSONEL HİJYENİ

İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm HİJYEN ve SANİTASYON İkinci Bölüm GIDA HİJYENİ, TANIMI ve ÖNEMİ Üçüncü Bölüm PERSONEL HİJYENİ İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm HİJYEN ve SANİTASYON Hijyenin Tanımı ve Önemi... 1 Sanitasyon Tanımı ve Önemi... 1 Kişisel Hijyen... 2 Toplu Beslenme Sistemlerinde (TBS) Hijyenin Önemi... 3 Toplu Beslenme Sistemlerinde

Detaylı

Gıdalar ve Güzellik Ananas Armut Avokado Balık Balkabağı Biber Böğürtlen Brezilya fıstığı Çilek Elma

Gıdalar ve Güzellik Ananas Armut Avokado Balık Balkabağı Biber Böğürtlen Brezilya fıstığı Çilek Elma Gıdalar ve Güzellik Besinlerin dengeli bir şekilde tüketilmesi cildin sağlıklı bir görünüme sahip olmasını sağlar. Aşağıda cilt sağlığına katkıları olan besinler ve içerdikleri vitaminler ile mineraller

Detaylı

ÜNİTE 1 ÇOCUK BESLENMESİ İÇİNDEKİLER HEDEFLER BESLENME I. Yrd. Doç. Dr. Aynur AYTEKİN

ÜNİTE 1 ÇOCUK BESLENMESİ İÇİNDEKİLER HEDEFLER BESLENME I. Yrd. Doç. Dr. Aynur AYTEKİN BESLENME I İÇİNDEKİLER Beslenme ile İlgili Kavramlar Besin Ögeleri Proteinler Karbonhidratlar Yağlar Vitaminler Mineraller ÇOCUK BESLENMESİ Yrd. Doç. Dr. Aynur AYTEKİN HEDEFLER Bu üniteyi çalıştıktan sonra;

Detaylı

KRONİK BÖBREK YETMEZLİĞİ VE BESLENME

KRONİK BÖBREK YETMEZLİĞİ VE BESLENME KRONİK BÖBREK YETMEZLİĞİ VE BESLENME Hazırlayan Doç. Dr. Emine Akal Yıldız Hacettepe Üniversitesi-Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Şubat - 2008 2012 ANKARA İkinci Basım : 2012 Sağlık

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENMEDE SÜTÜN ÖNEMİ VE SAĞLIKLI SÜT

SAĞLIKLI BESLENMEDE SÜTÜN ÖNEMİ VE SAĞLIKLI SÜT SAĞLIKLI BESLENMEDE SÜTÜN ÖNEMİ VE SAĞLIKLI SÜT SAĞLIK Dünya Sağlık Örgütü tanımına göre sağlık ; bedensel ve ruhsal olarak tam iyi olma halidir. BESLENME Bir insanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken

Detaylı

KULLANIM KILAVUZUNDA BULUNACAK BİLGİLER

KULLANIM KILAVUZUNDA BULUNACAK BİLGİLER İsim: Centrum Silver Birim formülü Bir film tablet içeriği : % ÖGD** Vitaminler Lutein 1000 mcg * A Vitamini 800 mcg 100 (% 50 Beta Karoten) B1 Vitamini 1.65 mg 150 B2 Vitamini 2.1 mg 150 Niasinamid 24

Detaylı

www.boren.com.tr / info@boren.com.tr

www.boren.com.tr / info@boren.com.tr www.boren.com.tr / info@boren.com.tr YAŞAM da BOR BOR/B; Yeryüzünde bileşikler halinde, toprak, kaya ve suda az miktarlarda fakat yaygın olarak bulunan bir elementtir. Yer kabuğunda 10-20 ppm, deniz ve

Detaylı

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR?

YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? YETERLİ VE DENGELİ BESLENME NEDİR? Vücudun, büyümesi yenilenmesi çalışması için gerekli olan enerji ve besin öğelerinin yeterli miktarda alınmasıdır. Ş. İKİBUDAK BİYOLOJİ ÖĞRETMENİ SAĞLIKLI BİR Y AŞAMIN

Detaylı

Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı

Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı Bebeğinizin Beslenme Sağlığı ve Zeytin Yağı Bebek beslenmesinde 0-3 yaş arası kritik bir dönemdir. Bu dönemde annelerin her konuda olduğu gibi beslenme konusunda bebekleri için mümkün olan en 1 / 7 iyi

Detaylı

Yağlar ve Proteinler

Yağlar ve Proteinler Yağlar ve Proteinler Yağlar Yağlar, yağ asitleri ve gliserolden oluşmuş organik bileşiklerdir. Yağlar en ekonomik enerji kaynaklarıdır. Yağlar aynı miktardaki karbonhidrat ve proteinlerin iki katından

Detaylı

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar

Kilo verme niyetiyle diyet tedavisinin uygulanamayacağı durumlar nelerdir? -Hamilelik. -Emziklik. -Zeka geriliği. -Ağır psikolojik bozukluklar Diyet denilince aklımıza aç kalmak gelir. Bu nedenle biz buna ''sağlıklı beslenme programı'' diyoruz. Aç kalmadan ve bütün besin öğelerinden dengeli biçimde alarak zayıflamayı ve bu kiloda kalmayı amaçlıyoruz.

Detaylı

YAŞLILIKTA BESLENME Doç.Dr. Neslişah Rakıcıoğlu

YAŞLILIKTA BESLENME Doç.Dr. Neslişah Rakıcıoğlu YAŞLILIKTA BESLENME Doç.Dr. Neslişah Rakıcıoğlu Yaşlılık döneminde yeterli ve dengeli beslenmenin sağlanması; sağlığın korunması, iyileştirilmesi ve geliştirilmesi, yaşam süresinin ve kalitesinin arttırılmasında

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) YİYECEK İÇECEK HİZMETLERİ BESİN ÖĞELERİ - 2 ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;

Detaylı

Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi

Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi Prof. Dr. Yasemen YANAR Çukurova Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Avlama ve İşleme Teknolojisi Bölüm Başkanı Tarih boyunca medeniyetler

Detaylı

ÖZEL KAŞGARLI MAHMUT İLKÖĞRETİM OKULU Sağlık Bülteni-1. YETERLİ ve DENGELİ BESLENME. PSİKOLOJİK DANIŞMA ve REHBERLİK BÖLÜMÜ

ÖZEL KAŞGARLI MAHMUT İLKÖĞRETİM OKULU Sağlık Bülteni-1. YETERLİ ve DENGELİ BESLENME. PSİKOLOJİK DANIŞMA ve REHBERLİK BÖLÜMÜ ÖZEL KAŞGARLI MAHMUT İLKÖĞRETİM OKULU Sağlık Bülteni-1 YETERLİ ve DENGELİ BESLENME PSİKOLOJİK DANIŞMA ve REHBERLİK BÖLÜMÜ OKUL ÇAĞINDA BESLENME Okul çağı dönemi, büyüme ve gelişmenin hızlı olduğu, besin

Detaylı

Dr. Mehmet PENSE S.Ü. Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu

Dr. Mehmet PENSE S.Ü. Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu Dr. Mehmet PENSE S.Ü. Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu İnsan ve hayvan organizması temel olarak; organik, inorganik maddelerden kuruludur. Organik Yapıyı: Karbonhidrat, Lipit, Protein, Hormon İnorganik

Detaylı

AİLE VE TÜKETİCİ HİZMETLERİ

AİLE VE TÜKETİCİ HİZMETLERİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI AİLE VE TÜKETİCİ HİZMETLERİ SAĞLIKLI YAŞAM VE BESİNLER 726TR0019 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer

Detaylı

MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ

MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ MENAPOZDA VE YAŞLILIKTA BESLENME 1 MENOPOZ DÖNEMİNİN ÖZELLİKLERİ MENOPOZDA GÖRÜLEN SORUNLAR MENOPOZ DÖNEMİNDE BESLENME İLKELERİ YAŞLILIKTA BESLENME YAŞLILIKTA BESLENME İLKELERİ 2 3 YAŞAM BEBEKLİK ÇOCUKLUK

Detaylı

İŞÇİLERDE, SPORCULARDA VE YAŞLILARDA BESLENME

İŞÇİLERDE, SPORCULARDA VE YAŞLILARDA BESLENME İŞÇİLERDE, SPORCULARDA VE YAŞLILARDA BESLENME Besinlerle alınan enerjinin başlıca kaynağı olan besin öğeleri proteinler, karbonhidratlar ve yağlardır. Enerji gereksinimi ne olursa olsun, günlük alınan

Detaylı

Suda eriyen vitaminler. Vücutta kullanılması TİAMİN (B 1 VİTAMİNİ)

Suda eriyen vitaminler. Vücutta kullanılması TİAMİN (B 1 VİTAMİNİ) TİAMİN (B 1 VİTAMİNİ) Suda eriyen vitaminler B grubu vitaminleri içinde ilk tanınanıdır. Bitkilerde serbest, hayvanlarda ise fosfat veya proteine bağlı olarak bulunur. Vücutta kullanılması Bazı çiğ balıklardaki

Detaylı

Astım hastalığının görülme sıklığında, özellikle Batı toplumlarında daha fazla olmak üzere, tüm

Astım hastalığının görülme sıklığında, özellikle Batı toplumlarında daha fazla olmak üzere, tüm Bölüm 24 Astım ve Beslenme Dr. Alpaslan TANOĞLU ve Dr. Mustafa DİNÇ Astım hastalığının görülme sıklığında, özellikle Batı toplumlarında daha fazla olmak üzere, tüm dünya yüzeyinde, son 50 yılda büyük bir

Detaylı

Kanser Hastalarında Beslenme

Kanser Hastalarında Beslenme Kanser Hastalarında Beslenme Tedavi Öncesi, Tedavi Süresince ve Tedavi Sonrası Beslenme İpuçları Uzm.Dyt.Elvan YILMAZ AKYÜZ Hedefler Sağlıklı kiloyu korumak Vücudun onarımını ve tedavisini sağlayan sağlıklı

Detaylı

KRONİK BÖBREK YETMEZLİĞİ VE BESLENME

KRONİK BÖBREK YETMEZLİĞİ VE BESLENME KRONİK BÖBREK YETMEZLİĞİ VE BESLENME Hazırlayan Yrd. Doç. Dr. Emine Yıldız Hacettepe Üniversitesi-Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Şubat - 2008 ANKARA Birinci Basım : Şubat 2008

Detaylı

BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM)

BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM) BUĞDAY RUŞEYMİ (WHEAT GERM) Buğday rüşeymi buğday başağının alt kısmında bulunan embriyodur. Buğdayın 1 tonundan sadece 1 kilogram rüşeym elde edilebilmektedir. Rüşeym özel yöntemlerle elde edilmediği

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME VE MENÜ PLANLAMA BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KAFETERYALAR İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ

SAĞLIKLI BESLENME VE MENÜ PLANLAMA BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KAFETERYALAR İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ SAĞLIKLI BESLENME VE MENÜ PLANLAMA BİLKENT ÜNİVERSİTESİ KAFETERYALAR İŞLETMESİ MÜDÜRLÜĞÜ SAĞLIK; Fiziksel, zihinsel ve sosyal yönden tam bir iyilik halidir. BESLENME; Büyüme, gelişme, sağlıklı ve üretken

Detaylı

Hücrelerin içinde bol miktarda bulunup, kanda ve doku arası sıvılarda daha az miktardadır.

Hücrelerin içinde bol miktarda bulunup, kanda ve doku arası sıvılarda daha az miktardadır. Vücuttaki Madensel Maddeler İnsan vücudunun en önemli kısmı sudur. Su canlılığın olabilmesi için vazgeçilmez bir maddedir. Ancak, suyun görev yapabilmesi için, tuza da gerek vardır. Sofra tuzu olarak tanıdığımız

Detaylı

BESLENME İSTANBUL İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ

BESLENME İSTANBUL İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ BESLENME İSTANBUL İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ EĞİTİM ŞUBESİ 2008 SUNU PLANI Sağlıklı ve dengeli beslenme Temel besin öğeleri ve grupları Öğün içerikleri: Kahvaltı Fast-food ve zararları Çocuğunuzun beslenme çantası

Detaylı

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst. Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları Süreyya ÖZCAN Besin Öğeleri Canlının yaşamını devam ettirmesi için gerekli olan kimyasal element veya bileşiklerdir. Hücrelerin

Detaylı

Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları. Süreyya ÖZCAN

Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları. Süreyya ÖZCAN Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları Süreyya ÖZCAN Besin Öğeleri Canlının yaşamını devam ettirmesi için gerekli olan kimyasal element veya bileşiklerdir. Hücrelerin

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME. Beslenme BESİN ÖĞELERİ. Beslenme karın doyurmak veya doydurmak demek değildir. Besin maddesi

SAĞLIKLI BESLENME. Beslenme BESİN ÖĞELERİ. Beslenme karın doyurmak veya doydurmak demek değildir. Besin maddesi SAĞLIKLI BESLENME Yrd. Doç. Dr. Omca DEMİRKOL Beslenme Bilim Dalı Beslenme, besinlerin üretiminden hücrede kullanımına değin geçen tüm evrelerde insan-besin ilişkisini inceleyen bir bilim dalıdır. Beslenme

Detaylı

Dengeli Beslenme. Efe Kaan Fidancı

Dengeli Beslenme. Efe Kaan Fidancı Dengeli Beslenme Yaşamımız boyunca sürekli büyürüz. Bebeklikten itibaren sağlıklı bir şekilde büyümek ve gelişmek için düzenli, dengeli ve yeterli beslenmemiz gerekir. Beslenmek yani yemek yemek günlük

Detaylı

1- Süt ve Sütten Yapılan Besinler

1- Süt ve Sütten Yapılan Besinler Besin Grupları Doğada çok çeşitli besinler bulunmakta ve her besinin besin öğesi bileşimi farklılık göstermektedir. Besin öğelerini tek bir besinle vücudumuza almamız imkansızdır. Besin öğelerinin dengeli

Detaylı

Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU

Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU 173 Prof. Dr. Sedat BOYACIOĞLU Hiçbir canlının beslenmeden yaşamını sürdürmesi mümkün değildir. Bu, her yaşta olmak üzere, insanlar için de geçerlidir. Özellikle bebekler ve

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNĐTE 1 : VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER (MEB)

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNĐTE 1 : VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER (MEB) ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNĐTE 1 : VÜCUDUMUZDA SĐSTEMLER (MEB) B- BOŞALTIM SĐSTEMĐ (6 SAAT) BOŞALTIM SĐSTEMĐMĐZ VÜCUDUMUZDAN ATIKLARI UZAKLAŞTIRIR 1- Boşaltım Sistemi 2- Boşaltım Sistemi Organları

Detaylı

YİYECEK İÇECEK HİZMETLERİ

YİYECEK İÇECEK HİZMETLERİ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI YİYECEK İÇECEK HİZMETLERİ BESİN ÖĞELERİ - 2 541GI0002 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri

Detaylı

AĠLEM VE BEN BESLENME (TEMEL BESĠN GRUPLARI) YAZAN: MERAL ġahġn

AĠLEM VE BEN BESLENME (TEMEL BESĠN GRUPLARI) YAZAN: MERAL ġahġn AĠLEM VE BEN BESLENME (TEMEL BESĠN GRUPLARI) YAZAN: MERAL ġahġn Geçen sayıda beslenme konusuna genel bir giriş yaparak besin öğeleri hakkında bilgiler vermiştim. Bu sayıda ise temel besin grupları ve doğru

Detaylı

5. Sınıf Fen ve Teknoloji

5. Sınıf Fen ve Teknoloji KONU: Besinler ve Dengeli Beslenme Besinlerin gerekliliği Bütün canlılar büyümek, gelişmek, ve yaşamını sağlıklı bir şekilde devam ettirebilmek için beslenmeye ihtiyaç vardır. Canlılar koşmak, yürümek

Detaylı

ENERJİ METABOLİZMASI

ENERJİ METABOLİZMASI ENERJİ METABOLİZMASI Soluduğumuz hava, yediğimiz ve içtiğimiz besinler vücudumuz tarafından işlenir, kullanılır ve ihtiyaç duyduğumuz enerjiye dönüştürülür. Gün içinde yapılan fiziksel aktiviteler kalp

Detaylı

Hangi vitamin ne işe yarar?

Hangi vitamin ne işe yarar? On5yirmi5.com Hangi vitamin ne işe yarar? Vitaminler ve mineraller, vücudun biyokimyasal işlevlerinin sürdürülmesini sağlarlar. Yayın Tarihi : 10 Ekim 2012 Çarşamba (oluşturma : 8/24/2015) Yağda eriyen

Detaylı

Pfizer İlaçları Ltd.Şti. Ortaköy - İstanbul KULLANIM KILAVUZUNDA BULUNACAK BİLGİLER

Pfizer İlaçları Ltd.Şti. Ortaköy - İstanbul KULLANIM KILAVUZUNDA BULUNACAK BİLGİLER İsim: Centrum Birim formülü Bir film tablet içeriği : % ÖGD** Vitaminler Lutein 500 mcg * A Vitamini 800 mcg 100 (% 25 Beta Karoten) B1 Vitamini 1.4 mg 127 B2 Vitamini 1.75 mg 125 Niasinamid 20 mg 125

Detaylı

Vitaminler büyüme, sağlık, her türlü verim performansı gibi yaşamsal fonksiyonların devamlılığı için çok az miktarlarda ihtiyaç duyulan organik

Vitaminler büyüme, sağlık, her türlü verim performansı gibi yaşamsal fonksiyonların devamlılığı için çok az miktarlarda ihtiyaç duyulan organik VİTAMİNLER Vitaminler büyüme, sağlık, her türlü verim performansı gibi yaşamsal fonksiyonların devamlılığı için çok az miktarlarda ihtiyaç duyulan organik bileşiklerdir. Vitaminlerin Sınıflandırılması

Detaylı

GÜNLÜK OLARAK NEDEN YETERLİ MİKTARDA KALSİYUM ALMALIYIZ?

GÜNLÜK OLARAK NEDEN YETERLİ MİKTARDA KALSİYUM ALMALIYIZ? GÜNLÜK OLARAK NEDEN YETERLİ MİKTARDA KALSİYUM ALMALIYIZ? Kalsiyum bir çok kişinin bildiği gibi kemik ve dişlerin yapı, oluşum ve sürdürülmesinde temel bir gereksinimdir. Kemik erimesini azaltmada yardımcı

Detaylı

raşitizm okul çağı çocuk ve gençlerde diş çürükleri büyüme ve gelişme geriliği zayıflık ve şişmanlık demir yetersizliği anemisi

raşitizm okul çağı çocuk ve gençlerde diş çürükleri büyüme ve gelişme geriliği zayıflık ve şişmanlık demir yetersizliği anemisi büyüme ve gelişme geriliği diş çürükleri zayıflık ve şişmanlık okul çağı çocuk ve gençlerde demir yetersizliği anemisi 0-5 Yaş Grubu Çocuklarda iyot yetersizliği hastalıkları vitamin yetersizlikleri raşitizm

Detaylı

HİPERLİPİDEMİ TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ

HİPERLİPİDEMİ TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ HİPERLİPİDEMİ TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ Hiperlipidemi; kanda çeşitli yağların yüksekliğini ifade etmek için kullanılan bir terimdir. Bu çeşitli yağ tipleri kolesterol, trigliserid, LDL-kolestroldür.

Detaylı

İLKÖĞRETİM ÇOCUKLARI İÇİN SAĞLIKLI BESLENME BESİN ÖGELERİ

İLKÖĞRETİM ÇOCUKLARI İÇİN SAĞLIKLI BESLENME BESİN ÖGELERİ İLKÖĞRETİM ÇOCUKLARI İÇİN SAĞLIKLI BESLENME Doğumdan itibaren büyüme ve gelişme, sağlıklı ve uzun bir yaşam için vücudumuza gerekli olan bütün maddeleri besinlerle alırız. Besin; yenilebilen ve yenildiğinde

Detaylı

Kanser tedavisi sırasında sağlıklı bir diyet hemen hemen başka zamanlardakiyle aynıdır. Her gün çeşitli gıdalar yemeniz gerekir.

Kanser tedavisi sırasında sağlıklı bir diyet hemen hemen başka zamanlardakiyle aynıdır. Her gün çeşitli gıdalar yemeniz gerekir. KANSER HASTALARINDA BESLENME DESTEĞİ Dengeli ve sağlıklı beslenme sadece tedavi gören kanser hastaları için değil tedavi sonrası süreçte de sağlıklı yaşamı oluşturan önemli unsurlardan biridir. Kanser

Detaylı

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015

Hücre zedelenmesi etkenleri. Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Hücre zedelenmesi etkenleri Doç. Dr. Halil Kıyıcı 2015 Homeostaz Homeostaz = hücre içindeki denge Hücrenin aktif olarak hayatını sürdürebilmesi için homeostaz korunmalıdır Hücre zedelenirse ne olur? Hücre

Detaylı

İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı

İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı HASTA BİLGİLENDİRME FORMU HİPERLİPİDEMİ Hiperlipidemi; kanda çeşitli yağların yüksekliğini

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ GEBELİK VE EMZİKLİKTE BESLENME BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ?

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... III 1: DİYABET...1 Diabetes insipedius...2 Diabetes mellitus...2 Diyabetin Etkileri...3 Belirtiler...4 Nedenler...4 Tedavi...4 Bitkilerin Rolü...5 Tıbbi Faydaları...6 2: KARACİĞER

Detaylı

Türk Gıda Kodeksi Özel Tıbbi Amaçlı Diyet Gıdalar Tebliği

Türk Gıda Kodeksi Özel Tıbbi Amaçlı Diyet Gıdalar Tebliği Türk Gıda Kodeksi Özel Tıbbi Amaçlı Diyet Gıdalar Tebliği Resmi Gazete Tarihi Sayısı Değişiklik Açıklaması İlk Yayın 24.12.2001 24620 1. Değişiklik 31.08.2003 25125 EK-1 in 7 inci maddesi, Madde 6 (Eklendi)

Detaylı

BESLENME. Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Şenay GÖRÜCÜ YILMAZ

BESLENME. Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Şenay GÖRÜCÜ YILMAZ BESLENME Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Şenay GÖRÜCÜ YILMAZ 2 SAĞLIKLI BESLENME O Beslenme, O Yeterli ve dengeli beslenme O Besin O Besin öğeleri 3 İnsanlar neden yemek yer? Beslenme; İnsanın büyümesi, gelişmesi,

Detaylı

Diyabet ve komplikasyonlarıyla. yla mücadele uzun bir yolculuk gibidir. Binlerce kilometrelik bir yolculuk bile, r. Lao Tzu MÖ 600

Diyabet ve komplikasyonlarıyla. yla mücadele uzun bir yolculuk gibidir. Binlerce kilometrelik bir yolculuk bile, r. Lao Tzu MÖ 600 İki veciz söz s Diyabet ve komplikasyonlarıyla yla mücadele uzun bir yolculuk gibidir. Binlerce kilometrelik bir yolculuk bile, tek bir adımla başlamak zorundadır. r. Lao Tzu MÖ 600 Şeker Hastalığı; Ülkemizde;

Detaylı

PROSPEKTÜS DECAVİT YUMUŞAK KAPSÜL

PROSPEKTÜS DECAVİT YUMUŞAK KAPSÜL Multivitamin ve Mineral Kombinasyonu FORMÜLÜ : PROSPEKTÜS DECAVİT YUMUŞAK KAPSÜL 11 Vitamin Vitamin A 10.000 I.U Vitamin B 1 20 mg Vitamin B 2 5 mg Vitamin B 6 10 mg Vitamin B 12 0.005 mg Vitamin C 150

Detaylı

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi 1 Verim Arzının Zaman İçinde Değişimi Verim Arzının dış görünümü olan iş verimi işin tekrarlanması

Detaylı

1.4.2. Vitaminlerin Gruplandırılması Vitaminler, yağda çözünen A, D, E, K ve suda çözünen, C ve B grubu vitaminleri olmak üzere ikiye ayrılır.

1.4.2. Vitaminlerin Gruplandırılması Vitaminler, yağda çözünen A, D, E, K ve suda çözünen, C ve B grubu vitaminleri olmak üzere ikiye ayrılır. 1 1.4. Vitaminler 1.4.1. Vitaminlerin Tanımı ve Önemi Vitaminler, sağlıklı yaģam, büyüme, geliģme, vücudun düzenli çalıģması için besinlerle alınması gereken ve metabolizmada görevli olan organik maddelerdir.

Detaylı

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI

SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI SAĞLIKLI BESLENME TABAĞI YETERLİ VE DENGELİ BESLENME Beslenme; insanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması için gerekli olan enerji ve besin öğelerinin vücuda alınıp kullanılabilmesidir.

Detaylı

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX! Özel Formülasyon DAHA İYİ Yumurta Verimi Kabuk Kalitesi Yemden Yararlanma Karaciğer Sağlığı Bağırsak Sağlığı Bağışıklık Karlılık DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Detaylı

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler EGZERSİZ VE KAN Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler Akciğerden dokulara O2 taşınımı, Dokudan akciğere CO2 taşınımı, Sindirim organlarından hücrelere besin maddeleri taşınımı, Hücreden atık maddelerin

Detaylı

KALP DAMAR SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI RİSKLERİNDEN KORUNMA

KALP DAMAR SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI RİSKLERİNDEN KORUNMA KALP DAMAR SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI RİSKLERİNDEN KORUNMA BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? KALP DAMAR HASTALIĞI NEDİR? DAMARLAR NEDEN DARALIR? KALP DAMAR HASTALIĞININ BULGULARI RİSK FAKTÖRLERİ NELERDİR? KALP

Detaylı

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır.

Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. ŞİŞMANLIK (OBEZİTE) Şişmanlık (obezite); sağlığı bozacak düzeyde vücutta yağ miktarının artmasıdır. Yağ dokusunun oranı; Yetişkin erkeklerde % 12 15, Yetişkin kadınlarda %20 27 arasındadır. Bu oranların

Detaylı

Madde 3- Bu Tebliğ, 16/11/1997 tarihli ve 23172 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği'ne göre hazırlanmıştır.

Madde 3- Bu Tebliğ, 16/11/1997 tarihli ve 23172 mükerrer sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği'ne göre hazırlanmıştır. Özel Tıbbi Amaçlı Diyet Gıdalar Tebliği Yetki Kanunu Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği Yayımlandığı R.Gazete 24.12.2001-24620 Tebliğ No 2001/42 Amaç Madde 1- Bu Tebliğin amacı, özel tıbbi amaçlı diyet gıdaların

Detaylı

ÖĞR.GÖR.İHSAN KAZKONDU

ÖĞR.GÖR.İHSAN KAZKONDU 1 VİTAMİNLER 2 Vitaminler, büyüme, sağlıklı yaşama ve metabolik olayların düzenli yürütülmesi için gerekli olan organik öğelerdir. Yetersiz alındıklarında büyüme, gelişme ve vücudun çalışması olumsuz yönde

Detaylı

Sağlığın A B C si. http://vitamingiller.com

Sağlığın A B C si. http://vitamingiller.com Sağlığın A B C si A Vitamini Göz Sağlığı Cilt Sağlığı Üreme Sağlığı Bağışıklık Sisteminin Çalışması 1. 2. 3. 4. 5. Hindi Ciğeri Süt Danası Ciğeri Dana Ciğeri Ciğer Salamı Kuzu Ciğeri (75,337 IU) (70,559

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ MENOPOZ DÖNEMİ BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? Menopoz nedir?

Detaylı

DiYABET VE BESLENME N M.-

DiYABET VE BESLENME N M.- DiYABET VE BESLENME Diyabet tedavisinin amacı;kan şekeri kontrolünü sağlayarak diyabetin seyrinde gelişebilecek bozuklukları (komplikasyonları) önlemek veya geciktirmek; böylece yaşam kalitenizi yükseltmektir.

Detaylı

ŞİKAYETİNİZ Mİ VAR??? Yemek sonrası şişkinlik hissediyorum... Yemeklerden sonra hazımsızlık hissediyorum...

ŞİKAYETİNİZ Mİ VAR??? Yemek sonrası şişkinlik hissediyorum... Yemeklerden sonra hazımsızlık hissediyorum... ŞİKAYETİNİZ Mİ VAR??? Yemek sonrası şişkinlik hissediyorum... Yemeklerden sonra hazımsızlık hissediyorum... ŞİKAYETİNİZ Mİ VAR??? Ha4ada 2-3 defa kabızlığım oluyor... Kabız olduğumda fissür/hemoroid şikayetlerim

Detaylı

Kimler Vitamin Almalı ve Nasıl Kullanmalı?

Kimler Vitamin Almalı ve Nasıl Kullanmalı? Kimler Vitamin Almalı ve Nasıl Kullanmalı? Vitaminler, vücudumuzdaki birçok metabolik olayın gerçekleşmesinde önemli görevleri olan maddelerdir. Vücudumuz vitaminleri kendisi yapamadığından gıdalarla almak

Detaylı

Kazanım Merkezli Çalışma Kağıdı 1. Ünite Vücudumuzda Sistemler Sindirim Sistemi

Kazanım Merkezli Çalışma Kağıdı 1. Ünite Vücudumuzda Sistemler Sindirim Sistemi Fen Bilimleri 7. Sınıf Aşağıda, sindirim sistemi ile ilgili verilen ifadelerden doğru olanlarının yanına (, yanlış olanlarının yanına (Y) koyunuz. Aşağıda verilen resimde sindirim sistemi organlarının

Detaylı

ÜNİTE 17 Biyoelementler II (Eser Elementler)

ÜNİTE 17 Biyoelementler II (Eser Elementler) ÜNİTE 17 Biyoelementler II (Eser Elementler) Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra, Eser element kavramını tanıyacak, Eser elementlerin biyoelementler içindeki yer ve önemini kavrayacak, Sağlıklı bir yaşam

Detaylı

Vitamin metabolizması bozukluklarında laboratuvar. Prof.Dr.Dildar Konukoğlu

Vitamin metabolizması bozukluklarında laboratuvar. Prof.Dr.Dildar Konukoğlu Vitamin metabolizması bozukluklarında laboratuvar Prof.Dr.Dildar Konukoğlu Vitaminler Vitaminler büyüme, sağlık, her türlü verim performansı gibi yaşamsal fonksiyonların devamlılığı için çok az miktarlarda

Detaylı

Görevi: Bütün vücut hücrelerinin içindeki ve dışlarındaki suyun düzenlenmesi, kalp ritmi, sinir uyarılarının ve kaskasılmalarının

Görevi: Bütün vücut hücrelerinin içindeki ve dışlarındaki suyun düzenlenmesi, kalp ritmi, sinir uyarılarının ve kaskasılmalarının İNORGANİK BİLEŞİKLER Su Asit Baz Tuz Mineraller SU Özellikleri Yüksek yüzey gerilimine sahiptir Yüksek özgül ısı nedeniyle sıcaklık değişimine karşı dirençlidir Yüksek buharlaşma ısısı nedeniyle soğutma

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ORTAÖĞRETİM PROJESİ AİLE VE TÜKETİCİ BİLİMLERİ BESLENME SORUNLARI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ORTAÖĞRETİM PROJESİ AİLE VE TÜKETİCİ BİLİMLERİ BESLENME SORUNLARI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI ORTAÖĞRETİM PROJESİ AİLE VE TÜKETİCİ BİLİMLERİ BESLENME SORUNLARI ANKARA, 2008 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının

Detaylı

Sütün İnsan Beslenmesindeki Yeri

Sütün İnsan Beslenmesindeki Yeri Sütün İnsan Beslenmesindeki Yeri Sağlığın yaşam boyu korunması için yeterli ve dengeli beslenmede süt ve süt ürünleri tüketimi büyük öneme sahiptir. Besin öğesi içeriği açısından dengeli olan süt ve süt

Detaylı

Çeşitli tohumların yağ bileşimi. USDA Nutrient Database. Tekli doymamış. Çoklu. Kanola Keten Mısır Fındık Zeytin Ayçiçeği Susam Soya Ceviz

Çeşitli tohumların yağ bileşimi. USDA Nutrient Database. Tekli doymamış. Çoklu. Kanola Keten Mısır Fındık Zeytin Ayçiçeği Susam Soya Ceviz LİPİTLER Hayvan ve bitki dokularının eter, benzin, kloroform gibi yağ çözücülerinde eriyen bölümlerine ham lipit denir. Organizmanın başlıca besin kaynağını oluştururlar, enerji verme ve depolama yönünden

Detaylı

Gebelikte Beslenme Vitaminler

Gebelikte Beslenme Vitaminler Gebelik döneminizde dengeli bir beslenme alışkanlığı edindiğinizde, sıvıyı bol miktarda aldığınızda, doktorunuzun verdiği demir içerikli preparatları düzenli olarak aldığınızda, normal sınırlar içinde

Detaylı