Çevre hukukunun demokratikleşmesi, kulağa şaşırtıcı geldiği kadar kışkırtıcı da gelmektedir. Zira demokratik devletlerin hukuku, mutlaka

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Çevre hukukunun demokratikleşmesi, kulağa şaşırtıcı geldiği kadar kışkırtıcı da gelmektedir. Zira demokratik devletlerin hukuku, mutlaka"

Transkript

1 ÇEVRE HUKUKUNUN DEMOKRATĠKLEġMESĠ Prof. Dr. Silke R. Laskowski Çeviren: Dr. Ahmet M. Güneş ÖZET Çevre hukukunun demokratikleşmesi konusundaki tartışma, çok düzlemli hukukta hukukun oluşturulmasına ve uygulanmasına ilişkin güncel sorunlar ile ilgilidir. Küresel çevresel sorunların çözümüne yönelik yol gösterici kararlar, artık ulusal düzeyde değil aksine uluslararası ve Avrupa Birliği düzeyinde alınmaktadır. Ancak demokratik meşruiyet zincirinin uzaması, demokratik potansiyelin zedelenmesine neden olmaktadır. Demokrasi açığı, uluslararası düzeyde olduğu gibi, Avrupa Birliği ve üye devletlerin demokratik iki düzlemli modelinde de ortaya çıkmaktadır. Demokratikleşme, parlamentoların ve bizatihi halkın güçlendirilmesi suretiyle bu açıkların giderilmesini amaçlamaktadır. Her şeyden önce yurttaşların çevresel karar alım süreçlerine katılımı, iklim değişikliği ile mücadele amacını taşıyan düzenlemelerde olduğu gibi, etkili bir uygulama açısından üstlendiği kilit rol nedeniyle her geçen gün önem kazanmaktadır. Demokratikleşme ayrıca, küresel, Avrupa Birliği ve ulusal düzeyde etkiler doğurarak, demokrasi ve çevre açısından sonuçlar doğuran ilave uluslararası ekonomi hukuku ile de ilişkilidir. 1 A. GiriĢ * Çevre hukukunun demokratikleşmesi, kulağa şaşırtıcı geldiği kadar kışkırtıcı da gelmektedir. Zira demokratik devletlerin hukuku, mutlaka Kassel Üniversitesi Öğretim Üyesi İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Görevlisi. Zeitschrift für Umweltrecht (ZUR) adlı derginin Nisan 2010 sayısında (s ) Demokratisierung des Umweltrechts başlığıyla Almanca yayınlanan bu çalışma, esasında Prof. Dr. Silke R. Laskowski tarafından Zeitschrift für Umweltrecht dergisinin 20. yılı kutlamaları çerçevesinde tarihinde Berlin de verdiği bir konferansa dayanmaktadır. Bu makalenin orijinal Almanca metnine fileadmin/zur/doc/aufsatz_zur_10_04.pdf ( ) linkinden erişmek mümkündür. Çeviride mümkün olduğunca orijinal metne sadık kalınmaya çalışılmıştır. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi (TAAD), Temmuz 2010, Yıl: 1, Sayı: 2

2 204 demokratik meşruiyete sahip olduğu iddiasındadır. O halde neden özel olarak çevre hukukunun demokratikleşmesi? Nihayetinde çevre hukuku, ulusal düzeyde temsili demokrasinin organları olan Alman Federal Meclisi ve Eyalet Meclisleri tarafından ulusal kamu yararının korunması amacıyla oluşturulmaktadır. Çevre hukuku çoğunlukla, Avrupa Birliği yasama organlarının düzenlemelerini ulusal hukuka aktarmaktadır. Konsey ve Avrupa Parlamentosu nun veya yalnızca Konsey in oluşturduğu Avrupa Birliği yasama organı ise, aynı şekilde demokratik meşruiyete sahip bir hukuk oluşturduğu iddiasındadır. 2 Ancak sorunlar burada başlamaktadır. Çünkü doğrudan seçimler yoluyla meşruiyet kazanan Avrupa Parlamentosu, yalnızca dolaylı meşruiyete sahip olan Konsey ile birlikte yasama işlemleri yapabilir. Bunun yanı sıra, Avrupa daki genel yararın koruyucusu işlevini Avrupa Parlamentosu değil, son derece güçlü bir yürütme organı olan Avrupa Komisyonu yüklenmiştir. Avrupa Komisyonu bunun dışında, Avrupa Birliği nin gelecekteki hukuki işlemleri için tek başına inisiyatif tekeline sahiptir. Avrupa Komisyonu bu sayede, Birliğin ve üye devletlerin çevre ve ekonomi politikasının gelişimine büyük ölçüde yön vermektedir. Reform Sözleşmesi ile her ne kadar Avrupa Parlamentosu nun sahip olduğu haklar güçlendirilmiş ise de, iki düzlemli modelin yapısal demokrasi açıklarına herhangi bir müdahale gerçekleşmemiştir. 3 Uluslararası düzeydeki çevresel yasamaya ilişkin demokratik açıklar ise, daha belirgin bir niteliğe sahiptir. Zira yasama sürecine katılacak bir dünya parlamentosu mevcut değildir. 4 Aynı şekilde ulusal parlamentolarda ve Avrupa Parlamentosu nda bulunan çıkar grupları uluslararası düzeyde mevcut değildir. Uluslararası antlaşmalar, sadece imzacı devletlerin temsilcileri tarafından müzakere edilmektedir. Bu temsilcilerin genel ve adil seçimler sonucunda seçilmeleri durumunda ise, ancak dolaylı bir demokratik meşruiyetten söz etmek mümkün olacaktır. Suudi Arabistan Krallığı veya Çin Halk Cumhuriyeti gibi uluslararası devletler topluluğunun ekonomik açıdan güçlü ancak çevrenin korunması ve insan hak Avrupa Birliği nin meşruiyet düzeyi uzun zamandır tartışmalıdır. Bu konuda karş. Stumpf, in: Schwarze (Hrsg.), EU-Kommentar, 2009, Art. 1 EUV N. 24. Bu hususta daha ayrıntılı açıklamalar için bkz. aşağıda D. başlığı. Bir küresel toplum tasavvuru için karş. Fischer-Lescano, Globalverfassung: Verfassung der Weltgesellschaft, ARSP 88 (292), 348.

3 ları konusunda ilgisiz üyeleri bakımından, bu tür bir demokratik meşruiyetten söz etmek mümkün görünmemektedir. 5 Bu çalışmada, öncelikle demokratik güvenceye sahip çevre hukukunun önemi ele alınacak (B), sonrasında iklimsel duyarlılığa sahip çevresel bir unsur olan su ışığında çevre hukukunun çok düzlemli yasamasının demokratikleşme gereksinimlerine ve yaklaşımlarına değinilecek ve küresel ekonomi hukukunun ilave alanı ele alınacaktır (C). Bunun devamında, Lizbon Antlaşması nın demokratikleşme tepileri (Impuls, ç.n.) incelenecektir (D). Ulusal düzlemi ele alan kısa bir bakış (E), Alman Federal Anayasa Mahkemesinin Lizbon Antlaşması na ilişkin kararının olası demokratikleşme tepileri (F) ve bir sonuç bölümü (G) ile çalışmamız sona erecektir. B. Demokrasi, DemokratikleĢme ve Çevresel Adalet Demokratikleşme, halkın egemenliği veya iktidarı kullanması anlamında kullanılan demokrasi kavramı ile bağlantılıdır. Demokrasi kavramının daha yakından incelenmesi durumunda, çevre hukukunun neden güçlü bir demokratik güvenceye ihtiyaç duyduğu anlaşılacaktır. Halk iktidarının olumlu bir türü olarak demokrasi, 6 en kolay şekilde ABD eski başkanı Abraham Lincoln un (1863) ünlü government of the people, by the people, and for the people tanımıyla izah edilebilir. Siyasal meşru kararlar, halkın iradesini ve ortak iradi özerkliğini (Selbstbestimmung, ç.n.) yansıtmalı ( halk vasıtasıyla iktidar ), ilgili konuda kamu yararına hizmet etmeli ve kamu yararını geliştirmelidir ( halk için iktidar ). 7 Siyasal bir kararın demokratik niteliği böylelikle, sadece ilgililerin kolektif idari özerklikleri için değil, aynı zamanda ulaşılan sonuçların kamu yararının yönünü tayin etmesi için de bir ölçüt olmaktadır. Demokrasi bu bağlamda, kamu yararını ve kolektif iradi özerkliği güvence altına alan bir denetim işlevine sahiptir. Sosyoloji kökenli bir kavram olan demokratikleşme ise, demokrasi kavramına dayanmaktadır. Demokratikleşme, bir yandan erişilmek iste German Watch/IndyACT ın analizlerine göre Suudi Arabistan, BM iklim müzakerelerini bloke etmiş ve gelişmekte olan ülkelerin konumunu zayıflatmıştır. Bu konuda bkz. Çin ise, veto yetkisini kullanarak 2009 yılındaki BM İklim Konferansı nda sera gazı salımlarının azaltılmasına ilişkin bir uzlaşıyı engellemiştir. Bu konuda bkz. politik/966/498262/text/. Sachs, in: Sachs (Hrsg.), GG, 5. Aufl. 2009, Art. 20 N. 11. Girdisel ve çıktısal meşruiyet için karş. Scharpf, Regieren in Europa, 1999, s. 16 vd. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, Temmuz 2010, Yıl:1, Sayı:2

4 206 nen bir hedef olarak demokrasiyi işaret etmekte, diğer yandan ise bu amaca ulaşmak için yürütülecek olan süreci ifade etmektedir. Demokratikleşme kavramsal açıdan, otoriter iktidar yapılarını iktidarın aşağıdan, toplumsal katılım, işbirliği ve hür iradi özerklik ile denetlenmesini esas alan yapılarla ikame etmeyi amaçlayan tüm faaliyetleri kapsamaktadır. 8 Modern demokrasi teorileri göz önünde bulundurulduğunda, bu teorilerin katılım merkezli demokrasi tipini, yani katılımcı halk iktidarını esas alan katılımcı ve müzakereci demokrasiyi ele aldığı görülür. Bu tarz bir demokrasi, mümkün olduğunca çok kişinin siyasal katkısını olabildiğince çok alanda en üst düzeye ulaştırmayı hedeflemektedir. Kamusal iradenin inşası ve bir sivil toplumun oluşturulması, bu bağlamda en önemli arzulardır. 9 Eşit katılım haklarının kullanımının bağlı olduğu kaynakların ve çevresel kaynakların eşit olmayan bir şekilde paylaşımına ilişkin sorunlar da, özel bir öneme sahiptir. Hiç kimsenin yoksun bırakılamayacağı küresel çevresel unsurlarla (örn. Su, hava, iklim) ilgili siyasal kararların söz konusu olduğu durumlarda, (küresel) demokrasinin genel yararı güvence altına alan denetim işlevi ön plana çıkacaktır. Çünkü bu karar küresel ekosistemler üzerinde ve böylelikle insanların, hayvanların ve bitkilerin somut yaşam koşulları üzerinde etkiler doğuracak, erişim ve paylaşım adaleti bakımından sorunlar doğuracaktır. Çok düzlemli çevre hukuku tam bu noktada, aynı zamanda sosyal adalet sorunları ile bağlantılı olan kolektif çevre koruma menfaatlerinin iradi özerkliğe dayalı düzenlenmesi ve hayata geçirilmesi bakımından kilit bir rol üstlenmektedir. 10 Uluslararası ve ulusalüstü yasama kapsamında demokrasi açıklarının ortaya çıkması durumunda ise, ulusal düzlemde etkiler yaratarak burada çevrenin korunmasına yönelik demokratik parlamenter inisiyatifleri engelleyen ve çevreyi tahrip etmeye elverişli ekonomi hukuku inisiyatiflerini teşvik eden kamu yararı ve iradi özerklik açıkları söz konusu olmaktadır. Uluslararası düzlemde genel yarar bakımından çarpık bir durum da, ekonomik açıdan güçlü (demokratik) devletlerin ortak çevresel unsurların hakça kullanımına ilişkin uluslararası hukuk ilkesini ( equitable Vilmar, Strategien der Demokratisierung, Bd. 1, 1973, 21. Ayrıca karş. Habermas, Kultur und Kritik, 1973, 11 vd. M. G. Schmidt, Demokratietheorien, 4. Aufl. 2008, 253 vd. Bu konuda Epiney,»Gerechtigkeit«im Umweltvölkerrecht, APuZ 24/2007, 31 vd.; Santarius, Klimawandel und globale Gerechtigkeit, APuZ 24/2007, 18 vd.; Schlüns, Umweltbezogene Gerechtigkeit in Deutschland, APuZ 24/2007, 25 vd.

5 utilisation of common goods ) ulusal ekonomik menfaatleri lehine umursamazdan gelmesi ve böylelikle zayıf devletlerdeki ve özellikle gelişmekte olan ülkelerdeki çevresel ve yaşamsal şartların kötüleşmesi suretiyle oluşabilir. Bu nedenle demokratikleşme, devletlerin burada nasıl adil bir şekilde yükümlülük alacağı sorusunun cevaplanması ile de ilgilidir. Bu bağlamda adil ibaresi, hem çevresel sorunların ve zararların oluşumunda devletlerin rolü hem de sorunların çözümünde devletlerin ekonomik ve sosyal gücüne vurgu yapmaktadır. Uluslararası devletler topluluğunun ortak fakat farklılaşmış sorumluluk yaklaşımının demokratik bakımdan somutlaştırılması, burada ön plana çıkmaktadır. 11 C. Küresel Çevresel Yasamanın DemokratikleĢmesi Çevresel yasamanın uluslararası hukuk düzlemindeki demokrasi açıkları, Avrupa Birliği hukukuna ve ulusal hukuka aktarılma ile etkisini devam ettirmektedir. Bunun dışında Avrupa Birliği hükümleri, aktarım sürecinde üye devletlere sıklıkla sadece sınırlı bir hareket alanı bırakmaktadır. Bu durum, demokrasi teorisi açısından önemlidir, zira Alman çevre hukuku günümüzde büyük ölçüde Avrupa Birliği hükümleri tarafından şekillendirilmektedir. Avrupa Birliği nin 70 li yılların başından beri kademeli bir şekilde Avrupa çevre politikasını geliştirmesi, sınıraşan nitelikteki çevresel kirlilik nedeniyle tutarlılık arz etmektedir. Bu bakımdan çevre korumasının Avrupa Birliği hukuku etkisinde kalmadan gelişen bir alanı yok gibidir. Ancak bununla bağlantılı Avrupa artı değeri, 12 her şeyden önce Avrupa Parlamentosu nun Avrupa Birliği çevre hukuku üzerindeki etkisi nedeniyle (md. 175 I, 251 ATA) Avrupa Birliği nin vasat nitelikteki demokratik yasamasının görmezden gelinmesine neden olmamalıdır. Zira Alman çevre hukukunun demokratik meşruiyeti, nihayetinde günümüzde güçlü bir şekilde Avrupa Birliği ve uluslararası çevre hukukunun demokratik meşruiyetine bağlıdır Bu hususta daha ayrıntılı olarak karş. Laskowski, Das Menschenrecht auf Wasser, Die rechtlichen Vorgaben zur Sicherung der Grundversorgung mit Wasser und Sanitärleistungen im Rahmen einer ökologisch-nachhaltigen Wasserwirtschaftsordnung, 2010, 297 vd.; Glass, Die gemeinsame, aber unterschiedliche Verantwortlichkeit als Bestandteil eines umweltvölkerrechtlichen Prinzipiengefüges, 2008, 131 vd.; Epiney, APuZ 24/2007, 31, 33 vd. rregelungsrahmenundvollzug_node.html. Daha ayrıntılı olarak bkz. Wegener, Die Zukunftsfähigkeit des europäischen Umweltrechts, ZUR 2009, 459 vd. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, Temmuz 2010, Yıl:1, Sayı:2

6 208 I. ULUSLARARASI ÇEVRESEL SÖZLEġMELER HUKUKU Uluslararası çevresel yasamanın önemli bir aracı da, demokrasi teorisi açısından en büyük sorunları ortaya çıkaran uluslararası çevresel sözleşmeler hukukudur. 1. Maddi Bir Temel Ġlke Olarak Demokrasi Devletsel iktidarın hukuka uygunluk aracı olarak demokrasi, dünya ahalisi tarafından meşru kılınmış bir dünya hükümetinin elinde tuttuğu bir dünya iktidarının mevcut olmamasına rağmen günümüzde uluslararası hukuk topluluğunun temel bir prensibi olarak anlaşılmakta ve böylelikle uluslararası hukuk düzeninin meşruiyet yaklaşımı için önem taşımaktadır. Bu tarz bir demokrasi, her şeyden önce Birleşmiş Milletler Şartı nın 2. maddesinde ve Birleşmiş Milletlerin 1966 yılında kabul ettiği insan hakları antlaşmalarının 1. maddesinde güvence altına alınan ve bunun dışında uluslararası teamül hukukunca da tanınan ulusların kendi kaderini tayin hakkına uymalıdır. 13 Uluslararası hukuk biliminde günümüzde en önemli unsuru adil seçimlerin meşruiyeti olan 14 soyut bir demokrasi ilkesi de kısmen kabul görmektedir 15 Karar alımında şeffaflık, katılım hakları ve iyi yönetişim (Good Governance), bireyleri uluslararası hukuk süjesi olarak öne çıkaran uluslararası hukukun yeni demokrasi ilkesine ilişkin tartışmaya şekil vermektedir. 16 Fakat günümüzde geçerli olan uluslararası hukuk düzeninde devletler hala hâkim unsur olduğundan, ulusal hükümetler sözleşmesel uluslararası yasamanın önemli aktörlerini oluşturmaktadır. 17 Ulusal hükümetlerin dolaylı demokratik meşruiyetinden ise, ancak bu hükümetlerin genel ve adil seçimler ile başa gelmiş olmaları durumunda söz edilebilecektir. Ulusal parlamentoların veya Avrupa Parlamentosu nun Birleşmiş Milletler düzleminde kendi çıkar grupları hala mevcut değildir. Bununla birlikte, parlamenter dış politikanın bir aracı niteliğini taşıyan ve hükümetlerin gizli diplomasisine karşı bir denge Bu konuda bkz. Petersen, Demokratie als teleologisches Prinzip, 2009, 83 vd.; Thürer, Das Selbstbestimmungsrecht der Völker, AVR 22 (1984), 113, 115. Bu bağlamda karş. Tomuschat, in: Mehdi (Hrsg.), Démocratisation de l Etat, 2002, 101 vd.; Farer, in: Newman/Rich (Hrsg.), Promoting democracy, 2004, 32 vd.; Kokott, Souveräne Gleichheit und Demokratie im Völkerrecht, ZaöRV 64 (2004), 517, 526 vd.; Franck, in: Henkin/Hargrove (Hrsg.), Human Rights, 2004, 75 vd.; ayrıca Lang, VN 46 (1988), 195 vd. (»Menschenrecht auf Demokratie«). Franck, in: Henkin/Hargrove (Hrsg.), Human Rights, 2004, 75 vd. Karş. Herdegen, Völkerrecht, 8. Aufl. 2009, 7 N. 5 vd. Bu konuda bkz. Herdegen, Völkerrecht, 8. Aufl. 2009, 7 N. 3 vd.; 8 N. 1 vd.

7 unsuru oluşturan parlamenter kurullar öteden beri sıkça tartışılmaktadır. 18 Avrupa Parlamentosu, 2005 yılından beri açık bir tarzda Birleşmiş Milletler bünyesinde gerçek anlamda bilgi edinme, katılım ve denetim haklarına sahip olan bir organ niteliğinde parlamenter bir kurulun kurulmasını talep etmektedir Sivil Toplum Örgütlerinin ve Küresel Kamuoyunun Önemi Doğal yaşam kaynaklarının korunması, geçtiğimiz yıllarda uluslararası hukukun en önemli görevlerinden biri haline gelmiştir. Uluslararası çevresel sözleşmelerin önemi ise, her geçen gün artmaktadır. Bu durum, küresel bir kamu yararını esas alan bir uluslararası çevresel sözleşmeler hukukunun mevcut demokrasi açıklarını hiçbir zaman önlemeyeceği düşüncesini akla getirmektedir. Bununla birlikte son olarak 2009 yılı sonunda Stockholm deki Birleşmiş Milletler İklim Konferansı nın gösterdiği gibi, acil ihtiyaç duyulan çevre sözleşmeleri bile hükümetler tarafından belirlenen karşıt (ekonomik) menfaatler nedeniyle başarısızlıkla sonuçlanmaktadır. Uluslararası çevre hukukunun buna rağmen gerçekleşen anlam değişiminin bir nedenini de, demokrasi açıkları açısından mühim olan yasama usullerinin hususiyetinde aramak gerekir. Zira ne bir hükümet iştiraki amacı ne de ekonomik bir gaye güden sivil toplum örgütleri, küresel kamuoyunun bir parçası olarak gerek biçimselleştirilmiş (BM Şartı md. 71) gerekse de biçimsel olmayan katılım usullerinde çevre alanında önemli bir rol oynamaktadır. Ulusal bencilliklerden bağımsız bir şekilde küresel çevrenin korunması için hareket eden uzman örgütler olan Greenpeace veya Dünya Doğa Koruma Vakfı (WWF) gibi ulusaşırı kuruluşlar, özellikle 1992 yılında Rio de Janerio da düzenlenen BM Çevre Zirvesinin hazırlıkları çerçevesinde resmi olarak tanındıktan sonra (Resolution 44/228) bu alanda ciddi bir önem kazanmıştır. 20 Bu tür örgütlerin uluslararası müzakereleri gözlemlemesi, biçimsel şekilde görüş beyan etmesi ve kamuoyunu bilgilendirmesi, müzakerelerin ve müzakerelerin sonuçla Bu hususta bir özet için bkz. Ruffert/Walter, Institutionalisiertes Völkerrecht, 2009, N. 316 vd. Karş. EP-Resolution zur UN-Reform v , 010-ep.php. Ruffert/Walter, Institutionalisiertes Völkerrecht, 2009, N. 631; Sands, Principles of Environmental Law, 2. Aufl. 2003, 172 vd, 195; Kohout/Mayer-Tasch, Das ökologische Weltgewissen, APuZ 2002, 15, 18; Willets (Hrsg.), The Conscious of the World: The Influence of NGOs in the UN System, 1996, 55 vd. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, Temmuz 2010, Yıl:1, Sayı:2

8 210 rının şeffaflığına önemli bir katkı sunmakta ve böylelikle uluslararası çevresel sözleşmeler hukukunun gelişimine hizmet etmektedir. 21 Sivil toplum örgütleri bunun dışında, çevresel sözleşmelerin uygulanmasının denetimi bakımından önem taşımaktadır. Sözleşmesel uluslararası hukuktaki idari denetim mekanizmalarının zayıflığı karşısında, gerekli ve destekleyici bir denetim ancak küresel kamuoyu vasıtasıyla gerçekleşebilir. Uluslararası kamuoyunun hükümetlerden bağımsız kesimlerince yürütülecek bir izleme, bu bakımdan uluslararası sözleşmelerin hayata geçirilmesi açısından son derece mühimdir yılında kabul edilen Çölleşme İle Mücadele Sözleşmesi (CCD) 22 gibi birçok sözleşme, bu role açık bir şekilde yer vermektedir. Çevre alanında faaliyet gösteren ulusaşırı sivil toplum örgütlerinin uluslararası politika ve yasamadaki önemi ve ekolojik vicdan olarak rolleri bilhassa, küreselleşme çağında devletlerin elinden iktidarlarının alınması hususu ile daha iyi anlaşılacaktır. 23 Çevre ve ekonomi politikasına ilişkin yaşamın sürdüğü coğrafik evren, günümüzde küresel bir niteliğe sahiptir ve devletlerin temsili demokrasi için tasarlanmamış bir boyuttadır. Kendi birikim ve görüşlerini uluslararası müzakerelere katmak ve kamuoyuna sunmak amacıyla sivil toplum örgütleri, çevre alanında her halükarda ulusal parlamentolardan daha etkili bir biçimde örgütlenme yapılarını kurmuştur. Bu husus, sivil toplumun demokratik katılımının küresel niteliğe ulaşmasının önemli bir koşuludur. Son zamanlarda küresel yönetişim global governance kavramı bağlamında tartışılan katılım merkezli demokrasinin bir biçimi burada söz konusudur. 24 Katılım merkezli demokrasi yaklaşımı son zamanlarda ayrıca, değişik uluslararası çevresel sözleşmelerde halkın katılımına ve çevresel bilgilere erişimine ilişkin uygun hükümler ile normatif bakımdan kabul görmüştür. Bu bağlamda bölgesel uluslararası hukuka dâhil olan ve 1998 yılında kabul edilen, Çevresel Konularda Bilgiye Erişim, Çevresel Karar Verme Sürecine Halkın Katılımı ve Yargıya Başvuru Sözleşmesi (Aarhus Söz Daha ayrıntılı olarak bkz. Herdegen, Völkerrecht, 8. Auf. 2009, 10 N. 12; Oberthür u. a., Participation of NGOs in International Environmental Co-operations. UBA, Karş. Giriş, md. 3a, 5d), 6d), 9, 10, 13, 14 CCD. Daha ayrıntılı bkz. Buck/Verheyen, in: Koch (Hrsg.), Umweltrecht, 2. Aufl. 2007, 1 N. 27. Kohut/Mayer-Tasch, APuZ 2002, 15, 20; Höffe, Demokratie im Zeitalter der Globalisierung, 1999, 53 vd. Karş. Abschlußbericht der Enquete-Kommission»Globalisierung der Weltwirtschaft «, BT-Drs. 14/9200, Kap. 10»Global Governance«, 415 vd.

9 leşmesi) öne çıkmaktadır. Aarhus Sözleşmesi, uluslararası çevre hukukunun çevre hukukunu ve insan haklarını birbirine bağlayan yeni bir anlayışını yansıtmaktadır. Bu sözleşme, sadece taraf devletler bakımından mükellefiyetler doğurmakta olmayıp, aynı zamanda yurttaşlar için de bireysel haklar öngörmektedir. Aarhus Sözleşmesi, çevre hukuku ilkelerinin ancak ilgili tüm tarafların karar alım sürecine dâhil edilmesi durumunda gerçekleştirilebileceği düşüncesine dayanmaktadır. 25 Aarhus Sözleşmesi ayrıca, uluslararası çevre hukukunda temel yaklaşım olarak katılımcı demokrasiyi esas alan bir paradigmayı temsil etmektedir. Aarhus sözleşmesi, bilgi edinme özgürlüğü ve katılım haklarının güvence altına alınması suretiyle sivil toplumun idari karar alım süreçlerine daha güçlü bir şekilde dâhil olmasını hedeflemekte ve böylece gerek çevrenin korunmasına gerekse de demokrasi ilkesinin güçlenmesine hizmet etmektedir. 26 Aarhus Sözleşmesi nin yargısal başvuru ile ilgili en önemli hükmü ise, ilgili halka ve çevre örgütlerine geniş bir yargısal başvuru imkânı tanıyan 9. maddede düzenlenmiş olan çevresel toplu davadır. Hazırlanış sürecinde Avrupa daki sivil toplum örgütlerinin Aarhus Sözleşmesi için sarf ettiği yoğun çabalar düşünüldüğünde, 27 çevresel toplu davaların uluslararası çevre hukukunun gelişimi için taşıdığı önem daha iyi anlaşılacaktır. Sivil toplum örgütleri, uluslararası çevresel sözleşmeler hukukunda son olarak kamu yararının korunması yönünde etkili olmaktadır, zira sivil toplum örgütleri küresel çevre korumasının etkililiğine hizmet etmekte ve -internet çağında- epeydir ulusal sınırları aşmış olan küresel kamuoyunun iradi özerkliğini geliştirmektedir. 3. Ġklim DeğiĢikliği Meselesi: Çevre Koruması, Ġnsan Hakları ve Uluslararası Sorumluluk Topluluğu Bir başka demokratikleşme ihtiyacı da, iklim değişikliği nedeniyle ortaya çıkan ve Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi nin (UNFCCC) 3. maddesi ve 4. maddesinin 1. fıkrasında düzenlenen, taraf devletlerin etkin ve uluslararası açıdan etkili bir azaltma ve uyarla UNECE, Aarhus Convention, daha ayrıntılı Bratrschovsky, Wissen ist Macht Auch im Umweltschutz, in: Eisenberger u. a. (Hrsg.), FS für B.-C. Funk, 2003, 3, 7. Karş. Giriş, md. 1; daha ayrıntılı bkz. Fisahn, Effektive Beteiligung solange noch alle Optionen offen sind, ZUR 2004, 136 vd. Daha ayrıntılı bkz. Schlacke u. a., Informationsrechte, Öffentlichkeitsbeteiligung u. Rechtsschutz im Umweltrecht, 2010, 5 vd. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, Temmuz 2010, Yıl:1, Sayı:2

10 212 ma politikasına ilişkin sorumluluğu konusunda ortaya çıkmaktadır. Sera gazı emisyonlarının ancak belirgin bir tarzda azaltılmasının iklim değişikliğinin ortaya çıkardığı neticelere uyum giderlerini finanse edilebilir sınırlarda tutması, iklim değişikliği ile mücadeleye yönelik bir azaltma politikasının ihmal edilmemesini gerektiren nedenlerin başında gelmektedir. Bunun yanı sıra halkın, paralel uyarlama politikası çerçevesinde iklim değişikliğinin ortaya çıkardığı neticelere hazırlanması ve etkili bir uyarlama yaklaşımı ile iklim değişikliğinin sonuçları ile mücadele politikasına aktif bir şekilde dâhil edilmesi gerekir. Tüm toplumsal grupların dâhil edilmesi bilhassa, gerek üretim gerekse de tüketim açısından küresel ısınmaya neden olan davranışların değiştirilmesi ile tahminen 1,8 4,0 C olacağı düşünülen yerkürenin sıcaklık artışının hem çevre hem de insanların, hayvanların ve bitkilerin yaşam koşulları üzerinde doğuracağı etkileri sınırlamak açısından gereklilik arz etmektedir. 28 Sivil toplum örgütlerine burada da küresel sorunlar ve bölgesel yaklaşımlar arasında önemli bir arabuluculuk rolü düşmektedir. Sivil toplum örgütleri bu bağlamda glokalist olarak ahalinin davranış değişliklerini teşvik edebilir. 29 Fiili davranış değişiklikleri, acil bir gereklilik arz etmektedir. Çünkü iklim değişikliği nedeniyle oluşan doğal felaketler, dünya çapında yılda insanın canına mal olmaktadır. Birleşmiş Milletler eski genel sekreteri Kofi Annan başkanlığında Global Humanitarian Forum tarafından Mayıs 2009 de yayınlanan bir raporun gösterdiği gibi, iklim değişikliğinin doğurduğu insani etkiler felaketsel boyutlara ulaşmıştır. 30 Bu rapora göre dünya çapında 300 milyon insan küresel ısınmanın olumsuz etkilerine maruz kalmaktadır. İklim değişikliği olgusu, tahrip edilmiş bir çevre ve bunun bir sonucu olarak kıtlık ve hastalıklar nedeniyle 2030 yılına kadar yılda yaklaşık yarım milyon insanın ölümüne neden olabilecektir. Çoğunluğu Asya ve Afrika da yer alan dünyanın en fakir bölgelerinde yaşayan yaklaşık dört milyar insan, deniz seviyesinin yükselmesinin veya su baskını, fırtına ve kuraklık gibi doğal felaketlerin tehdidi altındadır. İklim değişikliği, bu bölgelerde yıllık 125 milyar dolarlık bir ekonomik kayba neden olmaktadır. Uluslararası tartışma bu nedenle ik Köck/Möckel, Naturschutzrecht im Zeichen des Klimawandels, NuR 2009, 318. Kohout/Mayer-Tasch, APuZ 2002, 15, 22; ayrıca bkz. Altvater/Brunnengräber, NGOs im Spannungsfeld von Lobbyarbeit und öffentlichem Protest, APuZ 2002, 6, 9 vd. GHF, Human Impact Report: Climate Change The Anatomy of a Silent Crisis, 2009.

11 limsel adalet - climate justice kavramı etrafında yürütülmektedir. 31 Çevrenin korunması için ve aynı şekilde başta yaşama hakkı olmak üzere insan haklarının gerçekleştirilmesi için bu bağlamda, uygun bir uluslararası ve ulusal iklim koruma ve uyarlama politikasının önemi kendini göstermektedir. II. AVRUPA BĠRLĠĞĠ NĠN VE ÜYE DEVLETLERĠN ÇEVRESEL YASAMASI 2009 yılında Lizbon Antlaşması ile reforme edilen çevresel yasama, yetki ve usuller bakımından oldukça sınırlı bir şekilde değiştirilmiştir. Çevrenin korunmasına ilişkin Birlik hukuku tedbirleri nin yetki dayanakları, artık Avrupa Birliği nin Çalışma Usulüne İlişkin Antlaşma nın (AB- ÇUİA) 192. maddesinin 1. ve 2. fıkralarında yer almaktadır. ABÇU- İA nın 192. maddesinin 1-3. fıkraları, bölünmüş (yarışan) yetki olarak üye devletlerin yetkisinin yanında ortaya çıkan Avrupa Birliği nin esas çevre koruma yetkisini düzenlemektedir. Üye devletler ABÇUİA nın 2. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, ancak Avrupa Birliği bizzat harekete geçmediği sürece yetkiye sahiptir. ABÇUİA nın 191. maddesinin 1. fıkrasının 4. cümlesine ise, iklim değişikliği ile mücadele amacıyla ilaveler yapılmış, bu şekilde küresel ısınma ile mücadelenin önemine vurgu yapılmıştır. Bunun haricinde sınırlı yetki prensibi ve ölçülülük prensibi, eskiden olduğu gibi geçerli olmaya devam edecektir. 32 Reform Antlaşması, yasama usulü bakımından da çok küçük değişiklikler getirmiştir. ABÇUİA nın 192. maddesinin 1. fıkrası uyarınca Avrupa Parlamentosu ve Konsey, olağan yasama usulü kapsamında (önceden: ortak karar alma usulü) Ekonomik ve Sosyal Komite nin ve Bölgeler Komitesi nin görüşü alındıktan sonra ABÇUİA nın 191. maddesinin 1. fıkrasında belirtilen hedeflerin (çevrenin muhafazası, korunması ve kalitesinin iyileştirilmesi, insan sağlığının korunması, kaynakların ihtiyatlı kullanımı, uluslararası çevresel korumanın teşviki, özellikle iklim değişikliği ile mücadele) hayata geçirilmesine ilişkin karar alabilir. Mevcut çevresel kalitenin iyileştirilmesi ise, Avrupa Birliği Antlaşması nın (ABA) 21. maddesinin 2. fıkrasının f) bendi uyarınca artık uluslararası düzlemde de geçerli olacak bir ölçüttür. Ulusal parlamentoların subsidiarite denetimi kapsamında Avrupa Birliği (çevresel) yasamasına dâ Daha ayrıntılı karş. Santarius, APuZ 2002, 18 vd. Konsolidierte Fassungen d. Vertrags über die EU und des VAEU, ABl. EU Nr. C 115 v , s. 206 vd. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, Temmuz 2010, Yıl:1, Sayı:2

12 214 hil edilmesine ilişkin olarak 2 numaralı Protokolde öngörülen durum ise yenidir. 33 (bkz. aşağıda. D. IV. başlığı) Ancak Lizbon Antlaşması nın yürürlüğe girmesinden önce mevcut olan ve demokratik iki düzlemli modelin demokrasi yaklaşımına bağlanan 34 demokrasi açıklarının etkisini sürdürdüğünü ifade etmek gerekir. Bundan sonraki hareket noktası ise, temsili demokrasi ilkesinin güvence altına alındığı ABA nın 10. maddesinin 1. fıkrasıdır. Avrupa Birliği düzlemi için ilk meşruiyet kemendi olan ve doğrudan AB yurttaşları tarafından seçilen Avrupa Parlamentosu, olağan yasama usulünün öngörüldüğü hallerde yalnızca eksik yani yarı biçimde yasamaya katılmakta, yasamaya ilişkin diğer yarımı ise Konsey tamamlamaktadır. Özel yasama usullerinde ise karş. md. 192 f. 2 ABÇUİA Konsey, yani üye devletlerin hükümetleri yasamaya tek başına yetkili olmakta, Avrupa Parlamentosu nun ise sadece görüşü alınmaktadır. Konsey de temsil edilen hükümet üyelerinin ulusal parlamentolar üzerindeki demokratik geri bildirimi (ABA md.10 f. 2) şeklindeki ikinci meşruiyet kemendi ise, dolaylı kalmaktadır. 1. Çevresel Bir Unsur Olarak Suyun DemokratikleĢmesi Demokratik açıdan ortaya çıkan çarpıklık, çevre hukuku üzerinde de etkiler doğurmaktadır. Bu durumu, (iklimsel) duyarlılığa sahip çevresel bir unsur olan su vasıtasıyla açık bir şekilde ortaya koyabiliriz. ABÇU- İA nın 192. maddenin 1 ve 2. fıkralarında su için farklı yasama yetkileri öngörülmüştür: Su kalitesine ilişkin tedbirlerin söz konusu olduğu durumlarda, ABÇUİA nın 191. maddesinin 1. fıkrası ve böylelikle olağan yasama usulü uygulanacaktır. Buna karşın su miktarının yönetimine ilişkin tedbirlerin alınacağı hallerde ise, ABÇUİA nın 192. maddesinin 2. fıkrasında öngörülen özel yetki hükmü devreye girmektedir. Konsey tarafından oy birliği ile karar alınmasını zorunlu kılan bu hüküm, Avrupa Parlamentosu na ise sadece bir görüş bildirme hakkı tanımaktadır. ABÇUİA nın 2. fıkrasının b) bendinin 2. cümlesi ise, su kaynaklarının hem dolaylı hem de dolaysız teminine ilişkin tedbirlerin söz konusu olduğu durumlarda kapsamlı bir şekilde uygulanabilmektedir. Bu hüküm ayrıca, ABÇUİA nın 11. maddesi ve 191. maddesinin 1. ve 3. fıkraları Daha teferruatlı bkz. Lienbacher, in: Schwarze (Hrsg.), EU-Kommentar, 2. Aufl. 2009, Art. 5, EGV N. 38. Bu konuda bkz. Lübbe-Wolff und Pernice, Europäisches und nationales Verfassungsrecht, VVDStRL (2001), 246, 255 vd.; 265 vd.; 148, 155, 159 vd.

13 çerçevesinde suyun tasarruflu kullanımı amacıyla kaynakların korunmasına yönelik tedbirler gibi sürdürülebilirlik hedefine hizmet eden çevre politikası hedeflerini de kapsamaktadır. 35 Avrupa daki su kaynaklarının miktarsal yönetimi, Avrupa Birliği ahalisi için büyük bir önem taşımaktadır. Kamusal su temini alanındaki su hizmetleri bağlamında düşünüldüğünde bu husus daha iyi anlaşılacaktır. Zira burada önceki ham su teşviki ile doğrudan bir bağlantı mevcuttur. Aynı durum atık su arıtımı için söz konusudur, çünkü atık su arıtımı Avrupa da öncelikle kanalizasyonlar üzerinden gerçekleştirilmekte ve bu kanalizasyonlar yüksek düzeyde içme suyu tüketimine işaret etmektedir. 36 Avrupa su kaynaklarının miktarsal yönetiminin Avrupa ahalisi için taşıdığı ciddi öneme rağmen, AB- ÇUİA nın 192. maddesinin 2. fıkrası Avrupa Parlamentosu nu yasamaya eşit bir şekilde katmak yerine, yasama sürecinin dışında bırakmıştır. Devletin kendi su kaynakları üzerinde sınırsız bir egemenliğe sahip olduğu düşüncesini esas alan klasik devlet egemenliği anlayışının burada öne çıktığını belirtmek gerekir. 2. Ġklim DeğiĢikliği Çağında Devlet Merkezli Miktarsal Su Yönetimi? ABÇUİA nın 192. maddesinin 2. fıkrasında yer alan düzenleme dar yorumlanması gereken bir istisna hükmü olarak görülse de, 37 bu düzenlemenin klasik devlet merkezliliğinin küresel çevresel değişiklikler karşısında sorunların ortaya çıkmasına neden olduğunu ifade etmek gerekir. Miktarsal yönetime de hizmet eden bir niteliğe sahip olan yeterli bir kaliteye sahip suyun temini, çevresel durumun yanı sıra gerek Birliğin gerekse de üye devletlerin kamu hizmetleri ve iç güvenliğini ilgilendirmektedir. Avrupa Birliği topraklarında bulunan yerel su kaynaklarının sahip olduğu mevcut miktar, hem üye devletlerin hem de Avrupa Birliği nin ahalisinin içme suyu temininin güvenliği için kritik öneme sahiptir. Miktarsal su yönetimi bu bağlamda, gelecekte ulusal ve Avrupa Birliği politi Kahl, in: Streinz (Hrsg.), EUV/EGV, 2003, Art. 175 EG, N. 4. İklim değişikliğinin sonuçları ve yok olan su kaynakları karşısında son zamanlarda mevcut atık su arıtımının ekolojik-sürdürülebilirlik açısından optimize edilmesi amacıyla yeni atık su konseptlerinin araştırılması talebi dile getirilmektedir. Bu konuda bkz. von Keitz/Kraemer, in: von Keitz/Schmalholz (Hrsg.), Handbuch der EU- Wasserrahmenrichtlinie, 2002, 233 vd.; EEA, Climate change and water adaptation issues, EuGH v , Rs. C-36/98 (»Spanien/Rat«), EuGH, Slg. I-2001, S. 779, N. 46, 49, 55; Käller, in: Schwarze (Hrsg.), EU-Kommentar, 2. Aufl. 2009, Art. 175 EGV N. 23; Calliess, in: Ders./Ruffert (Hrsg.), EUV/EGV, 3. Aufl. 2007, Art. 175 N. 21; Kahl, in: Streinz (Hrsg.), EUV/EGV, 2003, Art. 175 EG, N. 15. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, Temmuz 2010, Yıl:1, Sayı:2

14 216 kalarının bir öğesi olarak şimdikinden daha güçlü bir şekilde ön plana çıkacaktır, çünkü küresel iklim değişikliği Avrupa da bulunan su kaynakları üzerinde farklı biçimde etkiler doğurmaktadır. Günümüzde güney Avrupa başta olmak üzere Avrupa Birliği nin bazı kesimlerinde şiddetli kuraklık dönemlerinde sınırlı bir şekilde su temini gerçekleştirilebilmektedir. Doğu Almanya da da bu tür bölgelerin mevcut olduğunu ifade etmek gerekir. Potsdam-Instituts für Klimafolgenforschung adlı kurumun 2005 yılında ve Avrupa Çevre Ajansı nın 2007 yılında gerçekleştirdiği güncel iklim araştırmaları, 2030 yılına kadar başta Portekiz, İspanya ve Güney İtalya olmak üzere Avrupa Birliği topraklarının geniş bir bölümünde yağışsız yazların yoğunlaşacağını ve sürekli kuraklık dönemlerinin yaşanacağını tahmin etmektedir. 38 Potsdam-Instituts für Klimafolgenforschung adlı kurumun 2009 yılında yayınladığı güncel bildiride belirttiği gibi, Elbe Nehri nin su seviyesinin düşük olduğu dönemlerde nehrin kaynağının bulunduğu ve denize döküldüğü yerde bulunan ekonomi alanları arasındaki anlaşmazlıklar gün geçtikçe artmaktadır ve Tuna nehrine su sağlayan Alp Dağları nda bulunan kar kütleleri ciddi düzeyde azalmıştır. Su dengesi açısından ortaya çıkacak uzun vadeli sonuçlar, ekolojik ve ekonomik gelişim perspektiflerini birçok yerde derin bir şekilde etkileyecektir. Su kaynakları, günümüzde bile Almanya da olduğu gibi diğer Avrupa Birliği ülkelerinde enerji sektöründe, tarımda, denizcilikte ve turizmde çok yoğun bir şekilde kullanılmaktadır. Bu noktada farklı sorular akla gelebilmektedir. Örneğin, iklim değişikliği nedeniyle gelecekte bir bölgede var olan fazla suyun başka bir bölgeye - misalen Elbe Nehri nden Tuna Nehri ne - taşınmasının gerekip gerekmeyeceği sorulabilir. Bunun haricinde Avrupa Birliği Su Çerçeve Yönergesi, yüzey sularının ekolojik ve kimyasal bakımdan iyi durumunun ve yer altı sularının miktarsal ve kimyasal bakımdan iyi durumunun güvence altına alınmasını öngören bir su kaynakları yönetimini emretmektedir. Ancak, yerel bazda su kaynaklarının azalmasına neden olan değişen iklim koşulları altında bu tarz bir yönetim nasıl gerçekleştirilecektir? 39 Bu noktada, Avrupa su kaynaklarının miktarsal yönetimini de dikkate alacak su yönetimi açısından uygun olan bir çözüme gereksinim vardır EEA, Climate change and water adaptation issues, 2007, 14 vd.; Schröter u.a./ Potsdamer-Institut, Klimawandel in Deutschland, Vulnerabilität und Anpassungsstrategien Klimasensitiver Systeme, Bu sorular, tarihinde Potsdam-Instituts für Klimafolgenforschung tarafından gerçekleştirilen toplantının konusunu oluşturmakta idi,

15 ABÇUİA nın 191 ve 192. maddelerinde belirtilen hedefler ve ABÇU- İA nın 11. maddesinde yer alan çevresel hükümler ile birlikte su kaynaklarının miktarsal yönetimi, Avrupa su kaynaklarının ekolojik-sürdürülebilirlik bakımından miktarsal yönetimini zorunlu bir biçimde ilkeselleştirmekte ve üye devletlerin özel ekonomisinin, tarımının, su idaresinin ( su temini, atık su arıtımı) ve turizminin su ihtiyacını bu ilkeye uygun hale getirme gereğini doğurmaktadır. İklim değişikliği bağlamında ihtiyat ve sürdürülebilir kalkınma ilkelerini de dikkate alan uzun vadeli bir miktarsal yönetim stratejisi 40 ( water scarcity management ), günümüzde en az su idaresine ilişkin uyarlama tedbirlerinin tesisine yönelik stratejiler kadar gereklidir. 41 Su bakımından fakir olan üye ülkelerde yüksek maliyetli sulama sistemleri kullanılmadan sudan özenli yararlanmayı sağlayan tarım usullerine geçilmesi, su tasarrufunu sağlayan üretim tekniklerinin sanayide kullanılması ve bireylerin devlete karşı ileri sürebilecekleri bir su hakkının ( kişi başına günlük 20 litre ) 42 ihlalini doğurmayacak şekilde su idaresinin su tasarrufu sağlanacak tarzda üye devletlerce yeniden düzenlenmesi, bu stratejiler kapsamında değerlendirilebilir. Böylelikle ulusal ve Avrupa paylaşım ve erişim adaleti, Avrupa su kaynakları bakımından tekrar ön plana çıkmaktadır. Su sektörünün gelecekteki iklim değişikliklerine uyumu, su temini ve su ihtiyacı bilânçosunun dengeliliği bakımından ciddi bir önem taşımaktadır. Bu nedenle uyum tedbirlerinin ulusal ve Avrupa Birliği çerçevesinde birbirine iyi bir şekilde uyum sağlaması gereklidir. Bu tedbirler, ihtiyat ve sürdürülebilir kalkınma ilkelerinin dikkate alınarak Avrupa Birliği ahalisinin yerel su kaynakları ile kamusal su teminini uygun bir şekilde güvence altına alınmasında belirleyici bir role sahiptir. Avrupa daki hayati su kaynaklarının kullanımına ve yönetimine ilişkin bu bağlamda gerekli olan kararlar, ilgili yerdeki kamuoyunun dâhil edilmesi suretiyle gerek Avrupa Birliği gerek ulusal gerekse de bölgesel düzlemde mümkün Bu konuda bkz. Möckel/Köck, NuR 2009, 318 vd.; Köck, Klimawandel und Recht, ZUR 2007, 393 vd. Karş. Alcamo u.a., A grand challenge for freshwater research: understanding the global water system, Environmental Letters 3 (2008), 1 vd.; UN, Water Adaptation in National Adaptation Programmes for Action. Freshwater in Climate Adaptation Planning and Climate Adaptation in Freshwater Planning, Dialogue Paper (Björklund u.a.), 2009 Bu hakkın hukuki kökeni ve somutlaştırılması için bkz. Laskowski, Das Menschenrecht auf Wasser, Alman federal Hükümeti de, bu hakkı açık bir şekilde tanımaktadır, BT-Drs. 17/1120 v Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, Temmuz 2010, Yıl:1, Sayı:2

16 218 olduğunca demokratik bir güvenceye ihtiyaç duymaktadır. Avrupa Birliği Su Çerçeve Yönergesi nin kapsamlı ve aktif bir katılımı öngören 14. maddesi, bu bağlamda öne çıkan bir düzenlemedir. Suların yönetiminin Birlik düzeyinde önem taşıdığı hususuna, Avrupa yasama organı olan Konsey ve Avrupa Parlamentosu tarafından daha önce de Avrupa Birliği Su Çerçeve Yönergesi nde (2000/60/EG) suların kalitesi bakımından vurgu yapılmıştır. Su kaynaklarının miktarsal yönetime ilişkin ilave yönetim hükümleri ise halen mevcut değildir. ABÇUİA nın 192. maddesinin 2. fıkrasının b) bendine uyacak şekilde öncelikle ulusal menfaatleri gözeten ve Avrupa Parlamentosu nu yasama sürecine eşit bir şekilde dâhil etmeyen bir yönerge ise, bu durum karşısında ikna edici olmaktan uzak olacaktır. Avrupa devletler ve anayasa birliğine uygun postdevletsel (poststaatlich, ç.n.) bir bakış açısı her halükarda, kendi su kaynaklarının niteliksel kullanımına ilişkin olarak ABÇUİA nın 192. maddesinin 2. fıkrasının b) bendinde ifade edilen klasik egemenlik anlayışının, Avrupa ahalisi esas alınarak oluşturulacak Avrupa Birliği nin ve üye devletlerin ortak bir sorumluluk anlayışı lehine aşılması gerektiği sonucuna götürmektedir. Ortak çevresel standartları esas alan bir miktarsal yönetim, ancak bu şekilde Avrupa daki sınıraşan (tatlı) su kaynaklarını güvence altına alabilir ve miktarsal aşırı yararlanmayı önleyebilir. 43 Birlik çapında mümkün olabilecek en iyi demokratik çevresel ve kaynaksal koruma 44 cephesinden bakıldığında, Avrupa ahalisi tarafından doğrudan meşru kılınan tek organın Birlik ahalisi için hayata önem taşıyan meselelerde karar alımına ortak olamaması, bu bakımdan tatmin edici nitelikte değildir. Olağan yasama usulünün uygulanabilmesi için Komisyon ve Konsey in bu nedenle, ABÇUİA nın 192. maddesinin 2. fıkrası çerçevesinde burada oybirliği ile alınmış bir kararı dikkate alması gerekmelidir Son olarak burada ortak kaynakların uygun kullanımına ilişkin bir sorumluluk da söz konusudur. Bu hususta karş. Glass, Die gemeinsame, aber unterschiedliche Verantwortlichkeit als Bestandteil eines umweltvölkerrechtlichen Prinzipiengefüges, 2008, 131 vd.; Laskowski, Das Menschenrecht auf Wasser, 2010, 297 vd. Çevrenin olabilecek en iyi şekilde korunması ilkesi ile ilgili olarak bkz. Kahl, Umweltprinzip und Gemeinschaftsrecht, 1993; Calliess, Rechtsstaat und Umweltstaat, 2001, 131 vd.

17 3. Kapsamlı Bir Katılımın Gerekliliği Etkin bir miktarsal su yönetiminin önemi, niteliksel bir su yönetimi için Avrupa Birliği Su Çerçeve Yönergesi nin 14. maddesinde de düzenlenmiş olan halkın kapsamlı bir şekilde katılımını gerekli kılmaktadır. Yönergenin 14. maddesi bu bağlamda, halkın geniş kapsamlı bir katılımının yanı sıra ilgili birimlerin de katılımını öngörmektedir. Avrupa Birliği Su Çerçeve Yönergesi böylece, sivil toplumun su yönetimi ile ilgili tüm meselelere aktif bir şekilde katılımına açık bir şekilde yer vermektedir. Yönergenin 14. maddesi böylelikle, entegre su yönetiminin farklı aşamalarında hem bireylerin hem de bireylerin oluşturduğu birliklerin dahil olmasına imkan sağlamaktadır. Bu çerçevede ahalinin uygun bir tarzda bilgilendirilmesi ve su açısından önem arz eden kararlara katılımının sağlanması gereklidir. Bu durum, su temini ve atık su arıtımına ilişkin yerel düzeydeki kararlar için de geçerlidir, zira bu tür kararların da bölgesel su idaresi üzerinde etkiler doğurması mümkündür. Ancak yönergenin 14. maddesi, aktif katılıma ilişkin ayrıntılı hükümlerin düzenlenmesini üye devletlere bırakmıştır. III. AVRUPA BĠRLĠĞĠ VE ÜYE DEVLETLERĠN ULUSLARARA- SI YETKĠLERĠ: ÇEVRE VE TĠCARET İki düzlemli sistemin üye devletler açısından çevresel sonuçlar doğuracak diğer demokrasi açıkları, uluslararası düzlemde ortaya çıkmaktadır. Uluslararası çevresel sözleşmelerin akdedilmesinin söz konusu olduğu durumlarda, Avrupa Birliği (ABA md. 1, ABÇUİA md. 216) ve üye devletler sahip oldukları tüzel kişilik sayesinde uluslararası devletler topluluğunun üyesi olarak sahneye çıkmaktadır. ABÇUİA nın 191. maddesinin 4. fıkrası ve 192. maddesinde 45 ele alınan çevresel dış yetkiler bağlamında, çevresel sözleşmelerin gerek Avrupa Birliği gerekse de üye devletlerce akdedilebileceğini ifade etmek gerekir ( çevre politikası alanında sözleşme akdetmeye ilişkin paralel yetki 46 ). Çünkü ABÇUİA nın 191. maddesinin 4. fıkrası, Avrupa Birliği ve üye devletlerin kendilerine tanınan yetki çerçevesinde üçüncü devletlerle veya uluslararası örgütlerle işbirliği yapacağından söz etmektedir. Uluslararası çevresel sözleşmeler, bugüne kadar ATA nın 175 maddesine dayandırılmakta idi, bundan böyle Karş. Käller, in: Schwarze (Hrsg.), EU-Kommentar, 2. Aufl. 2009, Art. 174 EGV N. 46, 52; Calliess, in: Calliess/Ruffert, EUV/EGV, 3. Aufl. 2007, Art. 174 EGV N. 48. Schmalenbach, in: Calliess/Ruffert, EUV/EGV, 3. Aufl. 2007, Art. 300 EGV N. 5. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, Temmuz 2010, Yıl:1, Sayı:2

18 220 ise ABÇUİA nın 192. ve 216 maddeleri bağlamında 218. maddesinin 4. fıkrasına dayandırılacaktır (genel sözleşme akdetme yetkisi). Uluslararası çevresel sözleşmeler bağlamındaki yasama usulü ise, şimdiye kadar ATA nın 300. maddesince ele alınmakta idi. Bu çerçevede Komisyon ve Konsey e belirleyici roller verilmiş, Avrupa Parlamentosu nun ise etkili bir rolünden söz etmek mümkün değil idi. Müzakerelerin başlatılmasına yönelik teklif hakkına sadece Komisyon sahip iken, Konsey Komisyon a müzakereler için vekâlet verir, Komisyon tarafından müzakere edilen sözleşme ise Konsey tarafından topluluğun adına bir karar ile onaylanır idi. Avrupa Parlamentosu, gerek müzakereler esnasında gerekse karar için herhangi bir rol oynamamaktaydı. Çünkü ATA nın 300. maddesinde Avrupa Parlamentosu için sadece, duruma göre çok geç bir aşamada gerçekleşen bir dinlenme hakkı ve bağlayıcı nitelikte olmayan bir görüş bildirme hakkı öngörülmekteydi. Topluluğun çevresel sözleşmeleri bu nedenle, büyük ölçüde üye devletlerin bir meselesi olarak kalmış idi. Aarhus Sözleşmesi nin kabulüne ilişkin olarak tarihli 2005/370 sayılı karar, 47 bu duruma örnek teşkil etmektedir. Lizbon Antlaşması ile bu bağlamda demokratik etkiler ortaya çıkaracak bir değişiklik öngörülmüştür, zira uluslararası sözleşmelerin akdedilmesine ilişkin usulde Avrupa Parlamentosu nun ABÇUİA nın 218. maddesi çerçevesinde sahip olduğu haklar güçlendirilmiştir. ABÇUİA nın 218. maddesinin 4. fıkrasının a) bendi uyarınca, olağan yasama usulünün uygulanmasının gerekli olduğu alanlarla ilgili antlaşmalar da artık Avrupa Parlamentosu nun onayına ihtiyaç duymaktadır. ABÇUİA nın 192. maddesinin 2. fıkrasında belirtilen çevresel konularda ise, eskiden olduğu gibi Avrupa Parlamentosu nun sadece dinlenilmesi öngörülmüştür. ABÇU- İA nın 218. maddesinin 4. fıkrasının b) bendinde daha önce mevcut olan demokrasi açığı, bu nedenle varlığını sürdürmeye devam etmektedir. 1. Çevresel Bir Öğe Olarak Su ve Çevresel Hizmetler ABÇUİA nın 192. maddesinin 2. fıkrasının b) bendinin 2. cümlesi bağlamında Avrupa daki su kaynaklarının miktarsal yönetimini ilgilendiren uluslararası sözleşmelerin söz konusu olduğu hallerde de, bazı özel durumlar ortaya çıkacak, Avrupa Parlamentosu ortak karar alım hakkına sahip olmayacaktır. Burada Konsey, Komisyon un önerisi üzerine oy birliği ile tek başına karar alacaktır. 47 ABl. EG 2005 L 124, 1.

19 Çevre hukukuna ilişkin bu yetki normu ileriki zamanlarda, hizmetlerin ticaretinin serbestleştirilmesi (Liberalisierung, ç.n.) (WTO/GATS) cephesinden Avrupa su sektörü ile ilgili olan uluslararası sözleşmeler kapsamında çevresel bir öğe olarak suyun ve Avrupa Birliği yurttaşlarının Avrupa su kaynaklarına ilişkin demokratik iradi özerkliği aleyhine etkiler doğurabilecektir. Avrupa su sektörü, ABÇUİA nın 218. maddesi uyarınca uluslararası sözleşmelerin müzakerelerine başlanması için öneri hakkına sahip tek organ olan Komisyon tarafından küresel hizmet ticareti alanında öncelikle ekonomik bir sektör olarak görülecektir. Dünya Ticaret Örgütü ise, burada GATS ın (Hizmet Ticareti Genel Antlaşması - General Agreement on Trade and Services) uygulama alanına giren olası bir serbest ticaret sektörünün söz konusu olduğu görüşündedir. Bu nedenle Komisyon, WTO/GATS düzleminde 2003/2004 yıllarında yeni bir kategori niteliğindeki çevresel hizmetleri ve bunun alt kategorileri olarak atık su ve suyu devam etmekte olan Doha Raundu müzakerelerine katmıştır. 48 Çevresel hizmetlerin serbestleştirilecek hizmetler kataloguna dâhil edilmesi ise kamuoyunda ciddi tartışmalara neden olmuştur. Çevre veya suların korunması hukukuna ilişkin raunt ile dolaylı bir şekilde kısıtlanan kamusal (yerel) su idaresinin su ve atık su hizmetlerinin ( kamu hizmetleri ) ortaya çıkaracağı hukuki sonuçların tümüyle belirsiz bir nitelikte olması, bu tartışmaların nedenlerinden biridir. 49 Avrupa su sektörünü Avrupa Birliği nin dış ticarete ilişkin yetkilerinin serbestleştirme perspektifleri açısından ele aldığımızda ise, Lizbon Antlaşması nın burada öncelikle üye devletler düzleminde ulusal parlamentoların yetkisini tümden kaldırdığını görürüz. Zira tarihinden beri şu durum geçerlidir: ABÇUİA nın 3. maddesinin 1. fıkrasının e) bendinde ifade edilen ortak ticaret politikası, artık tümüyle Avrupa Birliği nin münhasır yetkisi alanına girmektedir. Hizmetlerin ve fikri mülkiyete ilişkin ticari hususların ABÇUİA nın 201. maddesinin 1. fıkrasına eklenmesiyle, ortak ticaret politikası alanında daha önce mevcut olan karma yetkiler ortadan kalkacaktır. Doha müzakere raundunun 2010 yılında sonlanması durumunda, sözleşmelerin akdedilmesi konusunda sadece Avrupa Birliği yetkili olacaktır. Şuan geçerli olan hükümler uyarınca ortak ticaret alanındaki sözleşmelerin akdedilmesi sürecinde sadece zorunlu olmayan Bu konudaki güncel durum için ( ) bkz. BMWi, Redaktion/PDF/WTO/ (s. 7»Handelsliberalisierung für Umweltgüter«). Laskowski, Das Menschenrecht auf Wasser, 2010, 241 vd. Ayrıca karş. Krajewski, National Regulation and Trade Liberalization in Services, 2003, 49 vd. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, Temmuz 2010, Yıl:1, Sayı:2

20 222 bir dinleme hakkına sahip olan Avrupa Parlamentosu nun, artık bu sürece biçimsel olarak katılacak olması, Avrupa Parlamentosu nun konumunu güçlendirmekte ve demokratik etkiler ortaya koymaktadır. Çünkü uluslararası sözleşmelerin akdedilmesi bakımından ABÇUİA nın 207. maddesinin 3. fıkrası gereği kural olarak ABÇUİA nın 218. maddesi uygulanacaktır. Bu nedenle ABÇUİA nın 218. maddesinin 4. fıkrasında 2. cümlesinin a) bendinde belirtilen olağan yasama usulünün uygulanacağı durumlarda, uluslararası sözleşmelerin Konsey ce akdedilmesinden önce ABÇUİA nın 218. maddesinin 2. fıkrası uyarınca Avrupa Parlamentosu nun zorunlu olarak onayına ihtiyaç vardır. 50 Avrupa Parlamentosu, yeni onay usulü çerçevesinde dış ticaret antlaşmalarının içeriğini de önceden denetleyebilecektir. Bununla birlikte ABÇUİA nın 218. maddesinin 4. fıkrasının 2. cümlesinin a) bendince ele alınmayan hallerde, Avrupa Parlamentosu nun AB- ÇUİA nın 218. maddesinin 4. fıkrasının 2. cümlesinin b) bendinde ifadesini bulan rolünün zayıfladığını belirtmek gerekir, çünkü burada Avrupa Parlamentosu için sadece bir dinlenilme hakkı öngörülmektedir. Su idaresine ilişkin çevresel hizmetlerin serbestleştirilmesine dair muhtemel bir GATS sözleşmesine ilişkin farklı bir bakışın gösterdiği gibi, Avrupa Parlamentosu nun bu zayıf katılımı Avrupa çevre hukukunun aleyhine etkiler doğurabilir: Hizmetlerin alanı (ABÇUİA md. 59) için şuan olağan yasama usulü geçerlidir (daha önceden yalnıza Avrupa Parlamentosu nun dinlenmesi öngörülmüş idi, ATA md. 52 f.1), bu nedenle Avrupa Parlamentosu nun zorunlu bir onayını öngören ABÇUİA nın 218. maddesinin 4. fıkrasının 2. cümlesinin (a) bendi burada öncelikle gündeme gelecektir. Eşzamanlı bir şekilde etkilenen çevre alanı -konumuz bağlamında burada su kaynakları- ile ilgili olarak ABÇUİA nın 192. maddesinin 1. fıkrası olağan yasama usulünün kural olarak aynı şekilde uygulanmasını öngörmektedir. Ancak, su kaynaklarının miktarsal idaresini etkileyen veya bu kaynakların teminini doğrudan veya dolaylı bir şekilde ilgilendiren tedbirler için Avrupa Parlamentosu nun sadece dinlenilmesi ve Konsey in oybirliği ile alacağı bir kararı şart koşan hususi bir yasama usulünü öngören ABÇUİA nın 192. maddesinin 2. fıkrasının b) bendinin uygulanacağı 50 Osteneck, in: Schwarze (Hrsg.), EU-Kommentar, 2. Aufl. 2009, Art. 133 N. 44. Olağan yasama usulünde Konsey ve Avrupa Parlamentosu, aynı zamanda ortak ticaret politikasının çerçevesinin belirleneceği tedbirleri de ortaya koyarlar (ABÇUİA md. 207 f. 2).

Doç. Dr. Ahmet M. GÜNEŞ Yalova Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi ÇEVRE HUKUKU

Doç. Dr. Ahmet M. GÜNEŞ Yalova Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi ÇEVRE HUKUKU Doç. Dr. Ahmet M. GÜNEŞ Yalova Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi ÇEVRE HUKUKU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... IX KISALTMALAR...XXI Birinci Bölüm Çevre Hukukunun Temelleri I. Genel Olarak...1

Detaylı

ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI

ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI 1. Viyana Anlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (1969) Viyana Anlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (The Vienna Convention on the Law of Treaties, 1969 (VCLT)), uluslararası hukuk araçlarının

Detaylı

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı,

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı, Türkiye nin İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı nın Geliştirilmesi Projesi nin Açılış Toplantısında Ulrika Richardson-Golinski a.i. Tarafından Yapılan Açılış Konuşması 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği

Detaylı

Dr. Ahmet M. GÜNEŞ İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Görevlisi AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE HUKUKU

Dr. Ahmet M. GÜNEŞ İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Görevlisi AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE HUKUKU Dr. Ahmet M. GÜNEŞ İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Görevlisi AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE HUKUKU İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... vii İÇİNDEKİLER...ix KISALTMALAR...xxi GİRİŞ...1 Birinci Bölüm AVRUPA BİRLİĞİ

Detaylı

TBMM DIŞİLİŞKİLER VE PROTOKOL MÜDÜRLÜĞÜ TARAFINDAN HAZIRLANMIŞTIR

TBMM DIŞİLİŞKİLER VE PROTOKOL MÜDÜRLÜĞÜ TARAFINDAN HAZIRLANMIŞTIR A V R U P A B İİ R L İİ Ğ İİ H U K U K U 1)) AVRUPPA TOPPLLULLUK HUKUKUNU OLLUŞŞTURAN TEEMEELL ANTLLAŞŞMALLAR BİRİNCİ İL HUKUK 1951-Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu Antlaşması 18/3/1951 de Paris'de imzalandı.

Detaylı

Ümit GÜVEYİ. Demokratik Devlet İlkesi Çerçevesinde. Seçimlerin Yönetimi ve Denetimi

Ümit GÜVEYİ. Demokratik Devlet İlkesi Çerçevesinde. Seçimlerin Yönetimi ve Denetimi Ümit GÜVEYİ Demokratik Devlet İlkesi Çerçevesinde Seçimlerin Yönetimi ve Denetimi İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...VII İÇİNDEKİLER... IX KISALTMALAR... XI GİRİŞ...1 Birinci Bölüm Teorik Boyutuyla Genel Kavramsal Çerçeve

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI

AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI AVRUPA BİRLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI Hazırlayan: Ömer Faruk Altıntaş Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü Daire Başkanı ANKARA 5 Nisan 2007 Birincil Kurucu Antlaşmalar Yazılı kaynaklar

Detaylı

YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ

YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ YENİ YAYIN ULUSLARARASI ÖRGÜTLER HUKUKU: BİRLEŞMİŞ MİLLETLER SİSTEMİ Yazar : Erdem Denk Yayınevi : Siyasal Kitabevi Baskı : 1. Baskı Kategori : Uluslararası İlişkiler Kapak Tasarımı : Gamze Uçak Kapak

Detaylı

T.C. YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI Basın Bürosu Sayı: 19

T.C. YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI Basın Bürosu Sayı: 19 09/04/2010 BASIN BİLDİRİSİ Anayasa değişikliğinin Cumhuriyetin ve demokrasinin geleceği yönüyle neler getireceği neler götüreceği dikkatlice ve hassas bir şekilde toplumsal uzlaşmayla değerlendirilmelidir.

Detaylı

ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI Ve TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ

ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI Ve TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI Ve TÜRKİYE ÜZERİNE ETKİLERİ ÇERÇEVE SUNU Gülçiçek ÖZKORKMAZ Başkanlık Baş Danışmanı Mukim Özel Temsilciler Direktörü ABD - AB SERBEST TİCARET ANLAŞMASI ve TÜRKİYE ÜZERİNE

Detaylı

18 Aralık 2009, İstanbul Ayşen SATIR

18 Aralık 2009, İstanbul Ayşen SATIR Çevre Alanında Kapasite Geliştirme Projesi AB Çevresel Bilgiye Erişim Direktifi nin Uyumlaştırılması ve Sivil Toplum Kuruluşlarının Rolü Semineri 18 Aralık 2009, İstanbul Ayşen SATIR 1 2003/4 Çevresel

Detaylı

(Resmî Gazete ile yayımı: 11.12.1992 Sayı : 21432 Mükerrer)

(Resmî Gazete ile yayımı: 11.12.1992 Sayı : 21432 Mükerrer) 25 Kamu Hizmetinde Örgütlenme Hakkının Korunmasına ve İstihdam Koşullarının Belirlenmesi Yöntemlerine İlişkin 151 Sayılı Sözleşmenin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun (Resmî Gazete ile yayımı:

Detaylı

Resmi Gazete Tarihi: 08.10.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26313

Resmi Gazete Tarihi: 08.10.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26313 Resmi Gazete Tarihi: 08.10.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26313 Amaç MADDE 1 KENT KONSEYİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar (1) Bu Yönetmeliğin amacı; kent yaşamında, kent vizyonunun

Detaylı

Resmî Gazete Sayı : 29361

Resmî Gazete Sayı : 29361 20 Mayıs 2015 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 29361 TEBLİĞ Orman ve Su İşleri Bakanlığından: HAVZA YÖNETİM HEYETLERİNİN TEŞEKKÜLÜ, GÖREVLERİ, ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam,

Detaylı

Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi

Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesi Çocuk Haklarının Kullanılmasına İlişkin Avrupa Sözleşmesinin Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Kanun No: 4620 Kabul Tarihi : 31/1/2001

Detaylı

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇÖLLEŞME İLE MÜCADELE SÖZLEŞMESİ 12. TARAFLAR KONFERANSI (COP12) EKİM 2015 TARİHLERİNDE ANKARA DA YAPILACAKTIR.

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇÖLLEŞME İLE MÜCADELE SÖZLEŞMESİ 12. TARAFLAR KONFERANSI (COP12) EKİM 2015 TARİHLERİNDE ANKARA DA YAPILACAKTIR. [ BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇÖLLEŞME İLE MÜCADELE SÖZLEŞMESİ 12. TARAFLAR KONFERANSI (COP12) 12-23 EKİM 2015 TARİHLERİNDE ANKARA DA YAPILACAKTIR. [ Birleşmiş Milletler Çölleşme ile Mücadele 12. Taraflar Konferansı

Detaylı

KAMU MALİ YÖNETİMİNDE SAYDAMLIK VE HESAP VEREBİLİRLİĞİN SAĞLANMASINDAKİ GÜÇLÜKLER VE SAYIŞTAYLARIN ROLÜ: EUROSAI-ASOSAI BİRİNCİ ORTAK KONFERANSI

KAMU MALİ YÖNETİMİNDE SAYDAMLIK VE HESAP VEREBİLİRLİĞİN SAĞLANMASINDAKİ GÜÇLÜKLER VE SAYIŞTAYLARIN ROLÜ: EUROSAI-ASOSAI BİRİNCİ ORTAK KONFERANSI KAMU MALİ YÖNETİMİNDE SAYDAMLIK VE HESAP VEREBİLİRLİĞİN SAĞLANMASINDAKİ GÜÇLÜKLER VE SAYIŞTAYLARIN ROLÜ: EUROSAI-ASOSAI BİRİNCİ ORTAK KONFERANSI Berna ERKAN Sunuş ASOSAI (Asya Sayıştayları Birliği) ve

Detaylı

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELEDE ULUSLARARASI BELGELER VE KORUMA MEKANİZMALARI Uluslararası Arka Plan Uluslararası Arka Plan Birleşmiş Milletler - CEDAW Avrupa Konseyi - Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi

Detaylı

187 SAYILI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİ GELİŞTİRME ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ, 2006

187 SAYILI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİ GELİŞTİRME ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ, 2006 187 SAYILI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİNİ GELİŞTİRME ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ, 2006 ILO Kabul Tarihi: 15 Haziran 2006 Yürürlüğe Giriş Tarihi: 20 Şubat 2009 Uluslararası Çalışma Örgütü Genel Konferansı, Uluslararası

Detaylı

FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI KORUMA DERNEĞİ ÇALIŞMA GRUPLARI VE KOMİTELER YÖNETMELİĞİ

FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI KORUMA DERNEĞİ ÇALIŞMA GRUPLARI VE KOMİTELER YÖNETMELİĞİ FİKRİ MÜLKİYET HAKLARI KORUMA DERNEĞİ ÇALIŞMA GRUPLARI VE KOMİTELER YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Hukuki Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1 Bu Yönetmeliğin amacı, Fikri Mülkiyet Hakları Koruma Derneği

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi

Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi Geleceğin Karbon Piyasaları Şekilleniyor Pazara Hazırlık Ortaklık Girişimi (PMR) Kyoto Protokolü nün ilk yükümlülük döneminin sona ereceği 2020 yılı sonrası yeni iklim

Detaylı

4. Gün: Strateji Uygulama Konu: Kanun Tasarısı Hazırlamak

4. Gün: Strateji Uygulama Konu: Kanun Tasarısı Hazırlamak 4. Gün: Strateji Uygulama Konu: Kanun Tasarısı Hazırlamak Tapio Laamanen 13 Ocak 2011 1 İstihdam ve Ekonomi Bakanlığı nda Kanun Tasarısı Hazırlama Süreci İlk adım Avrupa Birliği/Ulusal - Hükümet programı

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

Türkiye de Stratejik Çevresel Değerlendirme: İhtiyaçlar, Zorluklar ve Fırsatlar

Türkiye de Stratejik Çevresel Değerlendirme: İhtiyaçlar, Zorluklar ve Fırsatlar Technical Assistance for Implementation of the By-Law on Strategic Environmental Assessment EuropeAid/133447/D/SER/TR Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliği'nin Uygulanması Teknik Yardım Projesi

Detaylı

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır.

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır. 1992 yılına gelindiğinde çevresel endişelerin sürmekte olduğu ve daha geniş kapsamlı bir çalışma gereği ortaya çıkmıştır. En önemli tespit; Çevreye rağmen kalkınmanın sağlanamayacağı, kalkınmanın ihmal

Detaylı

LAW 104: TÜRK ANAYASA HUKUKU 14 HAFTALIK AYRINTILI DERS PLANI Doç. Dr. Kemal Gözler Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi

LAW 104: TÜRK ANAYASA HUKUKU 14 HAFTALIK AYRINTILI DERS PLANI Doç. Dr. Kemal Gözler Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi LAW 104: TÜRK ANAYASA HUKUKU 14 HAFTALIK AYRINTILI DERS PLANI Doç. Dr. Kemal Gözler Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1. HAFTA: OSMANLI ANAYASAL GELİŞMELERİ [Türk Anayasa Hukukukun Bilgi Kaynaklarının Tanıtımı:

Detaylı

159 NOLU SÖZLEŞME SAKATLARIN MESLEKİ REHABİLİTASYON VE İSTİHDAMI HAKKINDA SÖZLEŞME. ILO Kabul Tarihi: 1Haziran 1983. Kanun Tarih ve Sayısı (*) :

159 NOLU SÖZLEŞME SAKATLARIN MESLEKİ REHABİLİTASYON VE İSTİHDAMI HAKKINDA SÖZLEŞME. ILO Kabul Tarihi: 1Haziran 1983. Kanun Tarih ve Sayısı (*) : 159 NOLU SÖZLEŞME SAKATLARIN MESLEKİ REHABİLİTASYON VE İSTİHDAMI HAKKINDA SÖZLEŞME ILO Kabul Tarihi: 1Haziran 1983 Kanun Tarih ve Sayısı (*) : Resmi Gazete Yayım Tarihi ve Sayısı: Bakanlar Kurulu Kararı

Detaylı

Bursa SYK 2015. Ozlem Unsal, BSI Group Eurasia Ülke Müdürü 14 Ekim 2015, Bursa. Copyright 2012 BSI. All rights reserved.

Bursa SYK 2015. Ozlem Unsal, BSI Group Eurasia Ülke Müdürü 14 Ekim 2015, Bursa. Copyright 2012 BSI. All rights reserved. Bursa SYK 2015 Ozlem Unsal, BSI Group Eurasia Ülke Müdürü 14 Ekim 2015, Bursa Copyright 2012 BSI. All rights reserved. Sunum İçeriği Sürdürülebilirlik Raporlaması Nedir? Sürdürülebilirlik Raporlamasının,

Detaylı

ULUSAL İNSAN HAKLARI KURUMLARI ULUSLARARASI STANDARTLARA UYGUNLUĞUN YORUM İLKELERİ

ULUSAL İNSAN HAKLARI KURUMLARI ULUSLARARASI STANDARTLARA UYGUNLUĞUN YORUM İLKELERİ Doç. Dr. Abdurrahman EREN İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Anayasa Hukuku Anabilim Dalı Öğretim Üyesi ULUSAL İNSAN HAKLARI KURUMLARI ULUSLARARASI STANDARTLARA UYGUNLUĞUN YORUM İLKELERİ İÇİNDEKİLER

Detaylı

Dr. Muzaffer AKDOĞAN AVRUPA BİRLİĞİ KAMU ALIMLARINDA SÖZLEŞME SONRASI İHTİLAFLARIN ÇÖZÜM YOLLARI VE TÜRKİYE UYGULAMASI

Dr. Muzaffer AKDOĞAN AVRUPA BİRLİĞİ KAMU ALIMLARINDA SÖZLEŞME SONRASI İHTİLAFLARIN ÇÖZÜM YOLLARI VE TÜRKİYE UYGULAMASI Dr. Muzaffer AKDOĞAN AVRUPA BİRLİĞİ KAMU ALIMLARINDA SÖZLEŞME SONRASI İHTİLAFLARIN ÇÖZÜM YOLLARI VE TÜRKİYE UYGULAMASI İÇİNDEKİLER ESERİ TAKDİM...VII ÖNSÖZ... IX İÇİNDEKİLER... XI KISALTMALAR LİSTESİ...

Detaylı

Madde 3 - (1) Bu Yönetmelik; 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 76 ncı maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Madde 3 - (1) Bu Yönetmelik; 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanununun 76 ncı maddesine dayanılarak hazırlanmıştır. KENT KONSEYİ YÖNETMELİĞİ İçişleri Bakanlığından: Resmi Gazete Tarihi : 08/10/ 2006 Resmi Gazete Sayısı : 26313 BİRİNCİ BÖLÜM : Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1 - (1) Bu Yönetmeliğin amacı;

Detaylı

Berlin Katılım gelişmesinin durumu ve perspektifler

Berlin Katılım gelişmesinin durumu ve perspektifler Berlin Katılım gelişmesinin durumu ve perspektifler Hella Dunger-Löper Staatssekretärin für Bauen und Wohnen 1 Katılım (Latince: Katılım). Genel olarak: Katılım, vatandaşların ortak (siyasi) sorunların

Detaylı

vizyon escarus hakkında misyon hakkında Escarus un misyonu, müşterilerine sürdürülebilirlik çözümleri sunan öncü bir şirket olmaktır.

vizyon escarus hakkında misyon hakkında Escarus un misyonu, müşterilerine sürdürülebilirlik çözümleri sunan öncü bir şirket olmaktır. escarus hakkında Nisan 2011 de faaliyetine başlayan Escarus Sürdürülebilir Danışmanlık A.Ş., deneyimli ve profesyonel kadrosuyla sürdürülebilirlik çözümleri geliştirerek, danışmanlık hizmetleri vermek

Detaylı

Avrupa Ekonomik ve Sosyal Komitesi. Avrupa Ekonomik ve Sosyal

Avrupa Ekonomik ve Sosyal Komitesi. Avrupa Ekonomik ve Sosyal Avrupa Ekonomik ve Sosyal Komitesi Avrupa Ekonomik ve Sosyal Komitesi ve y Uzun bir ortak tarih Türkiye, Avrupa Ekonomik Topluluğu na (EEC) katılmak için ilk kez Temmuz 1959'da başvuru yaptı. EEC yanıt

Detaylı

TÜRKİYE ÇEVRE POLİTİKASINA ÖNEMLİ BİR DESTEK: AVRUPA BİRLİĞİ DESTEKLİ PROJELER

TÜRKİYE ÇEVRE POLİTİKASINA ÖNEMLİ BİR DESTEK: AVRUPA BİRLİĞİ DESTEKLİ PROJELER Technical Assistance for Implementation Capacity for the Environmental Noise Directive () Çevresel Gürültü Direktifi nin Uygulama Kapasitesi için Teknik Yardım Projesi Technical Assistance for Implementation

Detaylı

KARADAĞ SUNUMU Natalija FILIPOVIC

KARADAĞ SUNUMU Natalija FILIPOVIC VII. ULUSLARARASI BALKAN BÖLGESİ DÜZENLEYİCİ YARGI OTORİTELERİ KONFERANSI 28-30 MAYIS 2012, İSTANBUL Yeni Teknolojiler ve Bunların Yargıda Uygulanmaları Türkiye Cumhuriyeti Hâkimler ve Savcılar Yüksek

Detaylı

Türkiye de Sivil Toplumu Geliştirme ve Sivil Toplum-Kamu Sektörü Diyaloğunu Güçlendirme Projesi

Türkiye de Sivil Toplumu Geliştirme ve Sivil Toplum-Kamu Sektörü Diyaloğunu Güçlendirme Projesi Türkiye de Sivil Toplumu Geliştirme ve Sivil Toplum-Kamu Sektörü Diyaloğunu Güçlendirme Projesi Uluslararası Konferans Sivil Toplum-Kamu Sektörü İşbirliği 25-26 Nisan 2013, İstanbul 2 nci Genel Oturum

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve ÇEVRE Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB ve Çevre- Temel ilkeler AB ve İklim Değişikliği AB ve Su Kalitesi AB ve Atık Geri Dönüşümü Müzakere sürecinde

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ EYLEM PLANINDA SU

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ EYLEM PLANINDA SU T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI SU YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TAŞKIN VE KURAKLIK YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ EYLEM PLANINDA SU TANSEL TEMUR Meteoroloji Mühendisi Ulusal Su ve Sağlık Kongresi,

Detaylı

DERSİMİZİN TEMEL KONUSU

DERSİMİZİN TEMEL KONUSU DERSİMİZİN TEMEL KONUSU 1 1. TÜRK HUKUKUNUN TEMEL KAVRAMLARINI TANIMAK 2. TÜRKIYE DE NELER YAPABİLİRİZ SORUSUNUN CEVABINI BULABİLMEK DERSİN KAYNAKLARI 2 SİZE GÖNDERİLEN MATERYAL: 1. 1982 Anayasası: https://www.tbmm.gov.tr/anayasa/anayasa_2011.pdf

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

20. RİG TOPLANTISI Basın Bildirisi Konya, 9 Nisan 2010

20. RİG TOPLANTISI Basın Bildirisi Konya, 9 Nisan 2010 T.C. BAŞBAKANLIK AVRUPA BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ Siyasi İşler Başkanlığı 20. RİG TOPLANTISI Basın Bildirisi Konya, 9 Nisan 2010 - Reform İzleme Grubu nun (RİG) 20. Toplantısı, Devlet Bakanı ve Başmüzakerecimiz

Detaylı

FASIL 5 KAMU ALIMLARI

FASIL 5 KAMU ALIMLARI FASIL 5 KAMU ALIMLARI Öncelik 5.1 Kamu alımları konusunda tutarlı bir politika oluşturulması ve bu politikanın uygulanmasının izlenmesi görevinin bir kuruma verilmesi 1 Mevzuat uyum takvimi Tablo 5.1.1

Detaylı

TİCARÎ SIR, BANKA SIRRI VE MÜŞTERİ SIRRI HAKKINDA KANUN TASARISI

TİCARÎ SIR, BANKA SIRRI VE MÜŞTERİ SIRRI HAKKINDA KANUN TASARISI TİCARÎ SIR, BANKA SIRRI VE MÜŞTERİ SIRRI HAKKINDA KANUN TASARISI Amaç ve kapsam MADDE 1- (1) Bu Kanunun amacı; kamu kurum ve kuruluşları ile iktisadî, ticarî ve malî sektörlerde üretim, tüketim ve hizmet

Detaylı

ANAYASA MAHKEMESİ NE BİREYSEL BAŞVURU YOLU AÇILDI

ANAYASA MAHKEMESİ NE BİREYSEL BAŞVURU YOLU AÇILDI ANAYASA MAHKEMESİ NE BİREYSEL BAŞVURU YOLU AÇILDI GENEL OLARAK Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 148. maddesinde yapılan değişiklik ile Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yolu açılmıştır. 23 Eylül 2012

Detaylı

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ YABAN HAYATI KORUMA, KURTARMA, REHABİLİTASYON VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ YABAN HAYATI KORUMA, KURTARMA, REHABİLİTASYON VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ KAFKAS ÜNİVERSİTESİ YABAN HAYATI KORUMA, KURTARMA, REHABİLİTASYON VE ARAŞTIRMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1- (1) Bu Yönetmenliğin amacı; Kafkas Üniversitesine

Detaylı

T.C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ BİYOMEDİKAL TEST KALİBRASYON VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (BİYOMEDKAM) YÖNETMELİĞİ

T.C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ BİYOMEDİKAL TEST KALİBRASYON VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (BİYOMEDKAM) YÖNETMELİĞİ T.C. İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ BİYOMEDİKAL TEST KALİBRASYON VE ARAŞTIRMA MERKEZİ (BİYOMEDKAM) YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 Bu Yönetmeliğin amacı; İzmir

Detaylı

KPSS 2007 GK (50) DENEME 3 / 52. SORU 50. Aşağıdakilerden hangisi hukuk devleti ilkesinin gereklerinden biri değildir? A) Yasal idare B) Devlet faaliyetlerinin belirliliği C) İdarenin mali sorumluluğu

Detaylı

Dağlık alanda yaşayan insanlar ve yaşadıkları çevreler için birlikte çalışmak

Dağlık alanda yaşayan insanlar ve yaşadıkları çevreler için birlikte çalışmak Dağlık alanda yaşayan insanlar ve yaşadıkları çevreler için birlikte çalışmak BİZ KİMİZ? Dağ Ortaklığı bir Birleşmiş Milletler gönüllü ittifakı olup, üyelerini ortak hedef doğrultusunda bir araya getirir.

Detaylı

Değerli misafirler, Kıymetli iş insanları... Basınımızın değerli temsilcileri... Hanımefendiler... Beyefendiler...

Değerli misafirler, Kıymetli iş insanları... Basınımızın değerli temsilcileri... Hanımefendiler... Beyefendiler... TÜRKONFED BAŞKANI TARKAN KADOOĞLU TKYD KURUMSAL YÖNETİM ZİRVESİ KONUŞMA METNİ 14 Ocak 2016 Değerli misafirler, Kıymetli iş insanları... Basınımızın değerli temsilcileri... Hanımefendiler... Beyefendiler...

Detaylı

ÖMER FARUK BACANLI. DTD Genel Sekreteri 10 Eylül 2015

ÖMER FARUK BACANLI. DTD Genel Sekreteri 10 Eylül 2015 ÖMER FARUK BACANLI DTD Genel Sekreteri 10 Eylül 2015 * DTD hakkında Genel Bilgi, * Ulaştırma Sektör üne Genel Bakış, * Türkiye nin Ulaştırma Sektör ündeki Yeri, * Demiryolu Ulaştırmasının Serbestleştirilmesi,

Detaylı

Dr. Serkan KIZILYEL TEMEL HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİN KISITLANMASINDA KAMU GÜVENLİĞİ ÖLÇÜTÜ

Dr. Serkan KIZILYEL TEMEL HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİN KISITLANMASINDA KAMU GÜVENLİĞİ ÖLÇÜTÜ Dr. Serkan KIZILYEL TEMEL HAK VE ÖZGÜRLÜKLERİN KISITLANMASINDA KAMU GÜVENLİĞİ ÖLÇÜTÜ Yay n No : 3075 Hukuk Dizisi : 1512 1. Baskı Şubat 2014 İSTANBUL ISBN 978-605 - 333-102 - 5 Copyright Bu kitab n bu

Detaylı

Karar Verme Süreçlerinde Kamu Katılımına İlişkin AB Direktifinin sunduğu Fırsatlar. Kaidi Tingas Katılımuzmanı İstanbul, Aralık 2009

Karar Verme Süreçlerinde Kamu Katılımına İlişkin AB Direktifinin sunduğu Fırsatlar. Kaidi Tingas Katılımuzmanı İstanbul, Aralık 2009 Karar Verme Süreçlerinde Kamu Katılımına İlişkin AB Direktifinin sunduğu Fırsatlar Kaidi Tingas Katılımuzmanı İstanbul, Aralık 2009 Giriş (1) Çevre haklarının hukuk sistemine dahil edilmesi konusunun çerçevesi

Detaylı

T.C. SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI Tüketicinin ve Rekabetin Korunması Genel Müdürlüğü GENELGE NO: 2007/02....VALİLİĞİNE (Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü)

T.C. SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI Tüketicinin ve Rekabetin Korunması Genel Müdürlüğü GENELGE NO: 2007/02....VALİLİĞİNE (Sanayi ve Ticaret İl Müdürlüğü) IV- KREDİ KARTI ÜYELİK ÜCRETİ İLE İLGİLİ GENELGELER 1. GENELGE NO: 2007/02 Tüketicinin ve Rekabetin Korunması lüğü GENELGE NO: 2007/02...VALİLİĞİNE Tüketiciler tarafından Bakanlığımıza ve Tüketici Sorunları

Detaylı

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Sayılı Belediye Kanunu na Ek Madde Eklenmesi Hakkında Kanun Teklifi ve gerekçesi ekte sunulmuştur.

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA Sayılı Belediye Kanunu na Ek Madde Eklenmesi Hakkında Kanun Teklifi ve gerekçesi ekte sunulmuştur. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 5393 Sayılı Belediye Kanunu na Ek Madde Eklenmesi Hakkında Kanun Teklifi ve gerekçesi ekte sunulmuştur. Gereğini arz ederiz Umut Oran İstanbul Milletvekili (2)

Detaylı

Hükümet in TSK İçinde Oluşturduğu Paralel Yapılar; Cumhurbaşkanı ve AYİM nin Konumu..

Hükümet in TSK İçinde Oluşturduğu Paralel Yapılar; Cumhurbaşkanı ve AYİM nin Konumu.. 28 Nisan 2014 Basın Toplantısı Metni ; (Konuşmaya esas metin) Hükümet in TSK İçinde Oluşturduğu Paralel Yapılar; Cumhurbaşkanı ve AYİM nin Konumu.. -- Silahlı Kuvvetlerimizde 3-4 yıldan bu yana Hava Kuvvetleri

Detaylı

KÜLTÜRÜN TEŞVİKİ ULUSLARARASI FONU (IFPC) YÖNERGESİ 1

KÜLTÜRÜN TEŞVİKİ ULUSLARARASI FONU (IFPC) YÖNERGESİ 1 Hedefler KÜLTÜRÜN TEŞVİKİ ULUSLARARASI FONU (IFPC) YÖNERGESİ 1 1. Kültürün Teşviki Uluslararası Fonu kaynakları aşağıda sayılanları teşvik etmeyi hedeflemektedir: a. Bilginin, anlamların, değerlerin ve

Detaylı

Kyoto Protokolü nün Onanması (Taraf Olunması) ve Uluslararası İklim Rejiminin Geleceği ile İlgili Bazı Politik ve Diplomatik Noktalar

Kyoto Protokolü nün Onanması (Taraf Olunması) ve Uluslararası İklim Rejiminin Geleceği ile İlgili Bazı Politik ve Diplomatik Noktalar Kyoto Protokolü nün Onanması (Taraf Olunması) ve Uluslararası İklim Rejiminin Geleceği ile İlgili Bazı Politik ve Diplomatik Noktalar José Romero* İsviçre Federal Çevre Bakanlığı Berne, İsviçre Ankara,

Detaylı

AKOFiS. Halkla İlişkiler Başkanlığı

AKOFiS. Halkla İlişkiler Başkanlığı Yargılama Sürelerinin Uzunluğu ile Mahkeme Kararlarının Geç veya Kısmen İcra Edilmesi ya da İcra Edilmemesi Nedeniyle Tazminat Ödenmesine Dair Kanun Halkla İlişkiler Başkanlığı TA K D İ M Değerli; Ana

Detaylı

Bir Bakışta Proje Döngüsü

Bir Bakışta Proje Döngüsü 1 Bir Bakışta Proje Döngüsü Carla Pittalis, Operasyonlar Sorumlusu Dünya Bankası UYGULAMA DESTEK ÇALIġTAYI Ankara, 6-10 Şubat 2012 2 Amaçlar Proje hazırlık ve yönetim çalışmalarının önemini vurgulamak

Detaylı

Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı. Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015

Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı. Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015 Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015 KOBİ lere Yönelik Destekler -Kalkınma Ajansları -KOSGEB -TÜBİTAK -Bilim Sanayi

Detaylı

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Daha kapsayıcı bir toplum için sözlerini eyleme dökerek çalışan iş dünyası ve hükümetler AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Avrupa da önümüzdeki

Detaylı

EK-8. Madde 1. 1. Komite, 59 uncu maddenin 1 ve 2 nci paragrafları uyarınca, Sözleşmeye ilişkin değişiklik önerilerini inceler.

EK-8. Madde 1. 1. Komite, 59 uncu maddenin 1 ve 2 nci paragrafları uyarınca, Sözleşmeye ilişkin değişiklik önerilerini inceler. EK-8 İDARİ KOMİTE VE TIR YÜRÜTME KURULUNUN OLUŞUMU, İŞLEVLERİ, USUL VE ESASLARI / VE İÇ TÜZÜĞÜ İDARİ KOMİTENİN OLUŞUMU, İŞLEVLERİ, USUL VE ESASLARI VE İÇ TÜZÜĞÜ (06/06/1999 tarihli ve 23717 sayılı Resmi

Detaylı

İÇME SUYU ELDE EDİLEN VEYA ELDE EDİLMESİ PLANLANAN YÜZEYSEL SULARIN KALİTESİNE DAİR YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

İÇME SUYU ELDE EDİLEN VEYA ELDE EDİLMESİ PLANLANAN YÜZEYSEL SULARIN KALİTESİNE DAİR YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Yönetmeliğin Yayınlandığı Resmi Gazete nin Tarihi Sayısı 29/06/2012 28338 İÇME SUYU ELDE EDİLEN VEYA ELDE EDİLMESİ PLANLANAN YÜZEYSEL SULARIN KALİTESİNE DAİR YÖNETMELİK Amaç BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam,

Detaylı

KURULUŞ: Madde 2. Ankara Barosu Avukat Hakları Merkezi, Ankara Barosu Yönetim Kurulu kararı ile kurulur ve üyeleri atama yolu ile belirlenir.

KURULUŞ: Madde 2. Ankara Barosu Avukat Hakları Merkezi, Ankara Barosu Yönetim Kurulu kararı ile kurulur ve üyeleri atama yolu ile belirlenir. ANKARA BAROSU AVUKAT HAKLARI MERKEZİ YÖNERGESİ (2012) AMAÇ Madde 1. Bu Yönergenin amacı Avukat Hakları Merkezi'nin kuruluş, görev, yetki ve sorumlulukları ile çalışma usul ve esaslarını belirlemektir.

Detaylı

Kıbrıs Türk toplumunun ekonomik kalkınmasını teşvik etmek amacıyla mali destek aracı oluşturan ve Avrupa Yeniden Yapılanma Ajansı na ilişkin 2667/2000 sayılı Konsey Tüzüğü nü değiştiren 27 Şubat 2006 tarihli

Detaylı

Gökçe TOPALOĞLU AVRUPA BİRLİĞİ NİN AVRUPA İNSAN HAKLARI KONVANSİYONU NA KATILIMI

Gökçe TOPALOĞLU AVRUPA BİRLİĞİ NİN AVRUPA İNSAN HAKLARI KONVANSİYONU NA KATILIMI Gökçe TOPALOĞLU AVRUPA BİRLİĞİ NİN AVRUPA İNSAN HAKLARI KONVANSİYONU NA KATILIMI İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... V İÇİNDEKİLER...VII KISALTMALAR LİSTESİ... XIII GİRİŞ...1 BİRİNCİ BÖLÜM KATILIM ÖNCESİ SÜREÇ ve KATILIM

Detaylı

FASIL 6: ŞİRKETLER HUKUKU

FASIL 6: ŞİRKETLER HUKUKU FASIL 6: ŞİRKETLER HUKUKU 6.A. Avrupa Birliği ndeki Genel Sektörel Durum Analizi Şirketler hukuku mevzuatı, şirketler ile muhasebe ve denetim konularını kapsamaktadır. Şirketler konusuna ilişkin kurallar,

Detaylı

KAMU DÜZENİ K AVR AMI

KAMU DÜZENİ K AVR AMI Dr. Özge OKAY TEKİNSOY Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Görevlisi İDARE HUKUKUNDA KAMU DÜZENİ K AVR AMI İÇİNDEKİLER SUNUŞ... vii ÖNSÖZ...xi İÇİNDEKİLER... xiii KISALTMALAR...xxi GİRİŞ...1

Detaylı

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU

4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU 4. TÜRKİYE - AVRUPA FORUMU Yeni Dönem Türkiye - AB Perspektifi Transatlantik Ticaret ve Yatırım Ortaklığı: Fırsatlar ve Riskler ( 21-22 Kasım 2013, İstanbul ) SONUÇ DEKLARASYONU ( GEÇİCİ ) 1-4. Türkiye

Detaylı

ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ

ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ 209 ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nun 20 Aralık 1993 tarihli ve 47/135 sayılı Kararıyla ilan edilmiştir.

Detaylı

Avrupa Birliği ÇevrePolitikası. Kerem Okumuş REC Türkiye Direktör Yardımcısı 5 Ocak 2010, İstanbul

Avrupa Birliği ÇevrePolitikası. Kerem Okumuş REC Türkiye Direktör Yardımcısı 5 Ocak 2010, İstanbul Avrupa Birliği ÇevrePolitikası Kerem Okumuş REC Türkiye Direktör Yardımcısı 5 Ocak 2010, İstanbul AB Çevre Müktesebatı Yapısı Avrupa Antlaşmaları (..., Maastricht, Amsterdam, Nice) İkincil Hukuk Yönergeler

Detaylı

TÜRK TABİPLERİ BİRLİĞİ MERKEZ KONSEYİ BAŞKANLIĞINA

TÜRK TABİPLERİ BİRLİĞİ MERKEZ KONSEYİ BAŞKANLIĞINA TÜRK TABİPLERİ BİRLİĞİ MERKEZ KONSEYİ BAŞKANLIĞINA Sağlık Bakanlığı Sertifikalı Eğitim Yönetmeliği taslağı tarafımızca incelenmiş olup, aşağıda taslağın hukuka aykırı ve eksik olduğunu düşündüğümüz yönlerine

Detaylı

YABANCI HUKUK HAKKINDA BiLGi EDiNiLMESiNE DAiR AVRUPA SÖZLEŞMESİ NE EK PROTOKOL

YABANCI HUKUK HAKKINDA BiLGi EDiNiLMESiNE DAiR AVRUPA SÖZLEŞMESİ NE EK PROTOKOL YABANCI HUKUK HAKKINDA BiLGi EDiNiLMESiNE DAiR AVRUPA SÖZLEŞMESİ NE EK PROTOKOL Strazburg, 15.III. 1978 Bu Protokol ü imzalayan Avrupa Konseyi üyesi Devletler, 7 Haziran 1968 tarihinde Londra da imzaya

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI. Sürdürülebilirlik vizyonumuz

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI. Sürdürülebilirlik vizyonumuz SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI Sürdürülebilirlik vizyonumuz 150 yıllık bir süreçte inşa ettiğimiz rakipsiz deneyim ve bilgi birikimimizi; ekonomiye, çevreye, topluma katkı sağlamak üzere kullanmak, paydaşlarımız

Detaylı

AB nin İstihdam ve Sosyal Politikası

AB nin İstihdam ve Sosyal Politikası AB nin İstihdam ve Sosyal Politikası Büyümenin ve istihdamın artırılması için 2005 yılında kabul edilen Yenilenmiş Lizbon Stratejisi kapsamında, Avrupa Sosyal modelini yeniden şekillendiren Sosyal Gündem

Detaylı

TÜRKİYE BAROLAR BİRLİĞİ AVUKAT HAKLARI MERKEZİ YÖNERGESİ (AHM)

TÜRKİYE BAROLAR BİRLİĞİ AVUKAT HAKLARI MERKEZİ YÖNERGESİ (AHM) Kabul Tarihi :Y.K./03.01.2014/2014-6 (Gen.Sek.Sun.) TÜRKİYE BAROLAR BİRLİĞİ AVUKAT HAKLARI MERKEZİ YÖNERGESİ (AHM) I. BÖLÜM KURULUŞ, AMAÇ, DAYANAK, KAPSAM VE TANIMLAR KURULUŞ Madde 1: Türkiye Barolar Birliği

Detaylı

İKLİM DOSTU ŞİRKET MÜMKÜN MÜ?

İKLİM DOSTU ŞİRKET MÜMKÜN MÜ? İKLİM DOSTU ŞİRKET MÜMKÜN MÜ? Gülçin Özsoy REC Türkiye Proje Uzmanı İklim Platformu Program Yöneticisi 22 Mart 2012, İzmir REC Türkiye REC Kuruluş Sözleşmesi Ekim 2002 de imzalandı; Ocak 2004 te yürürlüğe

Detaylı

Uluslararası Anlaşmalar İhtisas Komitesi

Uluslararası Anlaşmalar İhtisas Komitesi Uluslararası Anlaşmalar İhtisas Komitesi Sina Baydur UTMK Başkan Vekili Uluslararası Anlaşmalar İhtisas Komitesi Başkanı Komite Başkanı: Sina BAYDUR UNESCO Türkiye Milli Komisyonu Yönetim Kurulu Üyesi,

Detaylı

G20 BİLGİLENDİRME NOTU

G20 BİLGİLENDİRME NOTU G20 BİLGİLENDİRME NOTU A. Finans Hattı Gündemi a. Büyüme Çerçevesi Güçlü, sürdürülebilir ve dengeli büyüme için küresel politikalarda işbirliğinin sağlamlaştırılması Etkili bir hesap verebilirlik mekanizması

Detaylı

7. Küresel Sahtecilik ve Korsanla Mücadele Kongresi (İstanbul, Türkiye)

7. Küresel Sahtecilik ve Korsanla Mücadele Kongresi (İstanbul, Türkiye) 7. Küresel Sahtecilik ve Korsanla Mücadele Kongresi (İstanbul, Türkiye) DEĞİŞEN ZORLUKLAR YENİLİKÇİ ÇÖZÜMLER Sahtecilik ve Korsanla Mücadele Küresel Kongresi, 24 ila 26 Nisan 2013 tarihleri arasında İstanbul

Detaylı

BİRİNCİ BOLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

BİRİNCİ BOLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar T.C. İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ BASIN YAYIN VE HALKLA İLİŞKİLER DAİRE BAŞKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ VE İSTANBUL ULUSLARARASI FİNANS MERKEZİ (İFM) ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ GÖREV VE ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BOLÜM

Detaylı

ELEKTRONİK TİCARET KANUNU KAPSAMINDA HİZMET SAĞLAYICILARIN BİLGİ VERME YÜKÜMLÜLÜĞÜ

ELEKTRONİK TİCARET KANUNU KAPSAMINDA HİZMET SAĞLAYICILARIN BİLGİ VERME YÜKÜMLÜLÜĞÜ ELEKTRONİK TİCARET KANUNU KAPSAMINDA HİZMET SAĞLAYICILARIN BİLGİ VERME YÜKÜMLÜLÜĞÜ Ufuk ÜNLÜ 25 ÖZ İnternet kullanıcı sayısının gün geçtikçe artması, ticari ilişkilerin de bu ortama kaymasına neden olmuştur.

Detaylı

ÇEVRE KORUMA VE KONTROL DAĠRESĠ BAġKANLIĞI ÇEVRE KĠRLĠLĠĞĠ KONTROL VE DENETĠM ġube MÜDÜRLÜĞÜ TEġKĠLAT YAPISI VE ÇALIġMA ESASLARINA DAĠR YÖNERGE

ÇEVRE KORUMA VE KONTROL DAĠRESĠ BAġKANLIĞI ÇEVRE KĠRLĠLĠĞĠ KONTROL VE DENETĠM ġube MÜDÜRLÜĞÜ TEġKĠLAT YAPISI VE ÇALIġMA ESASLARINA DAĠR YÖNERGE ÇEVRE KORUMA VE KONTROL DAĠRESĠ BAġKANLIĞI ÇEVRE KĠRLĠLĠĞĠ KONTROL VE DENETĠM ġube MÜDÜRLÜĞÜ TEġKĠLAT YAPISI VE ÇALIġMA ESASLARINA DAĠR YÖNERGE BĠRĠNCĠ BÖLÜM AMAÇ, KAPSAM, HUKUKĠ DAYANAK, ĠLKELER ve TANIMLAR

Detaylı

AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP)

AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP) AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP) Türkçe Adı Akdeniz Eylem Planı Sekretaryası (AEP) İngilizce Adı Secretariat on Mediterrenaen Action Plan (MAP) Logo Resmi İnternet Sitesi http://www.unepmap.org Kuruluş

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve KADIN Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB nin kadın-erkek eşitliği ile ilgili temel ilkeleri AB nin kadın istihdamı hedefi AB de toplumsal cinsiyete duyarlı

Detaylı

İçindekiler. Hakkımızda Misyon Vizyon TKYD Üyelik Ayrıcalıkları Faaliyetler

İçindekiler. Hakkımızda Misyon Vizyon TKYD Üyelik Ayrıcalıkları Faaliyetler w İçindekiler Hakkımızda Misyon Vizyon TKYD Üyelik Ayrıcalıkları Faaliyetler Çalışma Grupları Eğitim Programları İhtisas Programları Anadolu Seminerleri Kurumsal Yönetim Kütüphanesi Yayınlar Zirve ve Paneller

Detaylı

TÜRKİYE DEKİ FİNANSAL KURULUŞLAR İÇİN FATCA

TÜRKİYE DEKİ FİNANSAL KURULUŞLAR İÇİN FATCA TÜRKİYE DEKİ FİNANSAL KURULUŞLAR İÇİN FATCA Amerika Birleşik Devletleri (ABD), kendi yasalarına göre vergi mükellefi olan gerçek ve tüzel kişilerin yurt dışı banka hesapları üzerinden vergilendirmeden

Detaylı

RIO+20 ışığında KOBİ ler için yenilikçi alternatifler. Tolga YAKAR UNDP Turkey

RIO+20 ışığında KOBİ ler için yenilikçi alternatifler. Tolga YAKAR UNDP Turkey RIO+20 ışığında KOBİ ler için yenilikçi alternatifler Tolga YAKAR UNDP Turkey Billion people 10 World 8 6 4 2 Africa Asia Europe Latin America and Caribbean Northern America 2050 yılında dünya nüfusunun

Detaylı

1982 Anayasası nın Cumhuriyetin Nitelikleri başlıklı 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti nin bir hukuk devleti olduğu kurala bağlanmıştır.

1982 Anayasası nın Cumhuriyetin Nitelikleri başlıklı 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti nin bir hukuk devleti olduğu kurala bağlanmıştır. Esas Sayısı : 2015/109 Karar Sayısı : 2016/28 1982 Anayasası nın Cumhuriyetin Nitelikleri başlıklı 2. maddesinde, Türkiye Cumhuriyeti nin bir hukuk devleti olduğu kurala bağlanmıştır. Anayasa nın 2. maddesinde

Detaylı

VII. ULUSLARARASI BALKAN BÖLGESİ DÜZENLEYİCİ YARGI OTORİTELERİ KONFERANSI MAYIS 2012, İSTANBUL

VII. ULUSLARARASI BALKAN BÖLGESİ DÜZENLEYİCİ YARGI OTORİTELERİ KONFERANSI MAYIS 2012, İSTANBUL VII. ULUSLARARASI BALKAN BÖLGESİ DÜZENLEYİCİ YARGI OTORİTELERİ KONFERANSI 28-30 MAYIS 2012, İSTANBUL Yargının Bağımsızlığı ve Yasama ve Yürütme Güçleriyle İşbirliği Türkiye Cumhuriyeti Hâkimler ve Savcılar

Detaylı

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu

TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu v TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu ÖNSÖZ Yirmi birinci yüzyılı bilgi teknolojisi çağı olarak adlandırmak ne kadar yerindeyse insan hakları çağı olarak adlandırmak da o kadar doğru olacaktır. İnsan

Detaylı

EIPA LÜKSEMBURG İLE İŞBİRLİĞİ KAPSAMINDA GERÇEKLEŞTİRİLEN FAALİYETLER

EIPA LÜKSEMBURG İLE İŞBİRLİĞİ KAPSAMINDA GERÇEKLEŞTİRİLEN FAALİYETLER EIPA LÜKSEMBURG İLE İŞBİRLİĞİ KAPSAMINDA GERÇEKLEŞTİRİLEN FAALİYETLER I. EIPA Lüksemburg ile İşbirliği Kapsamında 2010 Yılında Gerçekleştirilen Faaliyetler AB Hukuku ve Tercüman ve Çevirmenler için Metotlar

Detaylı

Prof. Dr. OKTAY UYGUN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi DEMOKRASİ. Tarihsel, Siyasal ve Felsefi Boyutlar

Prof. Dr. OKTAY UYGUN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi DEMOKRASİ. Tarihsel, Siyasal ve Felsefi Boyutlar Prof. Dr. OKTAY UYGUN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi DEMOKRASİ Tarihsel, Siyasal ve Felsefi Boyutlar İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER...v GİRİŞ... 1 Birinci Bölüm Antik Demokrasi I. ANTİK DEMOKRASİNİN

Detaylı

Özet. Gelişen küresel ekonomide uluslararası yatırım politikaları. G-20 OECD Uluslararası Yatırım Küresel Forumu 2015

Özet. Gelişen küresel ekonomide uluslararası yatırım politikaları. G-20 OECD Uluslararası Yatırım Küresel Forumu 2015 G-20 OECD Uluslararası Yatırım Küresel Forumu 2015 Gelişen küresel ekonomide uluslararası yatırım politikaları Ekonomi Bakanligi Ev Sahipliginde Özet 5 Ekim 2015 Hilton Istanbul Bosphorus Hotel İstanbul,

Detaylı

UNESCO MİLLÎ KOMİSYONLAR TÜZÜĞÜ

UNESCO MİLLÎ KOMİSYONLAR TÜZÜĞÜ UNESCO MİLLÎ KOMİSYONLAR TÜZÜĞÜ Genel Konferansın 20. Oturumunda benimsenmiştir. (*) Giriş Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Kurumu nun amacının UNESCO Kuruluş Sözleşmesi tarafından belirlendiği

Detaylı

DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Temel Bilgiler G20 Nedir? G-20 (Group of 20) platformunun kuruluş amacı küresel ekonomik istikrarın sağlanması ve teşvik edilmesi için gayri resmi bir görüş alışverişi

Detaylı

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 25.5.2005 tarihli ve 5352 Sayılı Adli Sicil Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifim gerekçesi ile birlikte ektedir. Gereğini arz ederim. 29 Ocak

Detaylı

FASIL 10 BİLGİ TOPLUMU VE MEDYA

FASIL 10 BİLGİ TOPLUMU VE MEDYA FASIL 10 BİLGİ TOPLUMU VE MEDYA Öncelik 10.1. 2002 AB düzenleyici çerçevesi için anahtar başlangıç koşullarının kabul edilmesinin ve uygulanmasının tamamlanması 1 Mevzuat uyum takvimi Tablo 10.1.1 1 2002/20/AT

Detaylı