ÝÇÝNDEKÝLER. Yýl: 43 Sayý: Ekim - Kasým - Aralýk TMMOB ORMAN MÜHENDÝSLERÝ ODASI ADINA SAHÝBÝ Ali KÜÇÜKAYDIN. YAYIN SORUMLUSU Ümit YILIK

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÝÇÝNDEKÝLER. Yýl: 43 Sayý: 10-11-12 Ekim - Kasým - Aralýk 2006. TMMOB ORMAN MÜHENDÝSLERÝ ODASI ADINA SAHÝBÝ Ali KÜÇÜKAYDIN. YAYIN SORUMLUSU Ümit YILIK"

Transkript

1 TMMOB ORMAN MÜHENDÝSLERÝ ODASI ADINA SAHÝBÝ Ali KÜÇÜKAYDIN YAYIN SORUMLUSU Ümit YILIK YAYIN YÖNETMENÝ Okan ÇANÇÝN YAYIN KURULU Dr. Said DAÐDAÞ Hanifi AVCI Osman TURUNÇ Özer ÖZGÜÇ S.Iþýk DERÝLGEN Zeki KAMACI YAYIN KOÞULLARI Dergimizde yayýnlanmasý istenen yazýlar bilgisayarda yazýlmalý, daha önce baþka bir yerde yayýmlanmadýðýnýn belirtildiði imzalý dilekçe ile birlikte basýlý ve sayýsal ortamda Yönetim Yerine posta ile gönderilmelidir. Yazýlar 7 sayfayý (A4) geçmemelidir. 7 sayfayý aþan yazýlarýn birbirini izleyen sayýlarda yayýmlanabileceði düþünülerek bölümlere ayrýlmalýdýr. Fotoðraflar net ve temiz olmalý, slayt dýþýnda sayýsal gönderilecek fotoðraflarýn çözünürlüðü yüksek olmalýdýr. Yazlarda Türkçe kelimeler kullanýlmalý ve Türkçe dil kurallarýna uyulmalýdýr. Yayýmlanacak yazý ve çevirilerdeki düþünsel ve teknik sorumluluk yazarýna aittir. Oda yönetimini ve Dergi Yayýn Kurulunu sorumlu kýlmaz. Dergide yayýmlanan yazýlardan kaynak göstermek koþulu ile alýntý yapýlabilir. Dergiye gönderilen yazýlar yayýnlansýn ya da yayýnlanmasýn geri verilmez. Yazýlar Yayýn Kurulu tarafýndan incelenir. Yayýn Kurulu Yayýnlanacak yazýlarda gerekli düzeltmeleri yapabilir ve uygun görülen yazýlarý yayýnlar. YÖNETÝM YERÝ Necatibey Cad. No: 16/ Sýhhiye / ANKARA Tel: Belgegeçer: E-posta: TMMOB Orman Mühendisleri Odasý Hesap No: T.C. Ziraat Bankasý Necatibey Þubesi: BASKI 4Renk Yayýn Tanýtým Matbacýlýk Ltd.Þti. K.Karabekir Cad. 85/7 Ýskitler / ANKARA Tel: Fax: ISSN: Yýl: 43 Sayý: Ekim - Kasým - Aralýk 2006 ÝÇÝNDEKÝLER Baþyazý...2 Orman Mühendisleri Denizli Þubesi Açýldý...4 Orman Mühendisleri Odasý Genel Merkezinin de Katkýlarýyla Düzenlenen Çalýþtay Ürgüp / Nevþehir de Baþarýyla Tamamlandý...5 D.S.Ý. Ýhaleleri Ýle Ýlgili Olarak Ýtirazlarda Bulunuldu...7 Ýstanbul - Beykoz daki Orman Katliamý Ýle Ýlgili Basýn Bildirisi...8 Yaylalarýmýz ve Yaylacýlýk Paneli Abant / Bolu da Yapýldý...10 Orman Yangýnlarýnýn Süksesyon Üzerine Etkileri...12 Yabanýl Meyvelerin Fidanlýk Tekniði I. Bölüm...15 Orman Ürünleri Sanayii Artýklarýnýn Yakýt Olarak Kullanma Ýmkanlarý ve Mevcut Potansiyel Durum...19 Uygulamacýlarýn Araþtýrma Çalýþmalarýna Bakýþ Açýlarý Üzerine Bir Deðerlendirme...24 Doðu Anadolu Su Havzasý Rehabilitasyon Projesinin Erozyon Önleme Baþarýsý Açýsýndan Ýrdelenmesi...27 Ormanlarla Ýlgili Uluslararasý Tanýmlamalar-1 Orman (Forest) Sayýlý Orman Kanunu nun 2/B Maddesine Göre Orman Sýnýrlarý Dýþýna Çýkarýlan Sahalarda Zilyetlik Durumu...34 Gidenlerin Ardýndan Bakakalmak...36 Ormancýlýk Siyasetten Arýndýrýlmalýdýr!...37 Aydýnlýk Günler Ýçin Çevre...39 Doðu Karadeniz Bölgesinde Kadastroyu Bitirmek, Öncelikle Yöre Halkýnýn Yararýnadýr; Uygulayýcýlarýmýz, Aydýnlarýmýz, Medyamýz ve Halkýmýzla Birlikte Kadastro Çalýþmalarýna Olumlu Katký Vermemiz Gerekmektedir...40 Kamu Yönetimi ve Yeniden Yapýlanma Söylemi...42 Orman Mühendisi ve Orman Endüstri Mühendisleri Atamalarý...45 Serbest Çalýþan Orman Mühendislerinin Dikkatine...49 Meslek Yasamýz ve Uygulama Yönetmeliklerini Tanýtým ve Bilgilendirme Toplantýlarý Yapýldý...53 Orman Mühendisleri Odasý, Ormancýlýk Eðitiminin 150. Yýlý Anýsýna Belgesel Film Yaptýrdý...54 Odamýz Genel Merkez ve Sosyal Tesisler Binasý Önümüzdeki Aylarda Faaliyetde...54 Nezih Ozangüç ü Kaybettik...54 Odun Dýþý Orman Ürünleri Orman Köylüsü Ýçin Yeniden Umut Oldu...55 Sürdürülebilir Orman Yönetimi Çalýþtaylarý Yapýldý...56

2 Saygýdeðer Meslektaþlarýmýz, Yönetim Kurulumuz ve odamýzýn diðer organlarý ile birlikte; ikinci dönem 2nci defa, mesleðimize ve meslektaþlarýmýza hizmet görevi bizlere tevdi edildi. Bizlerde sizlerin bize verdiði bu onurlu görevi yapma gayreti içerisindeyiz. Tüm gayretlerimize raðmen, eksiklerimiz, hatalarýmýz ve yanlýþlarýmýz olabilir. Samimi olarak yapacaðýnýz her türlü eleþtiriye her zaman açýðýz. Yazdýklarý bildirinin altýna isimlerini yazma cesaretini bile gösteremeyen ve sayýlarýnýn birkaç kiþiyi aþmadýðýný bildiðimiz malum þahýslar, bazý meslektaþlarýmýza gönderdikleri bültenlerinin üçüncüsünde de; baþta oda yönetimimiz olmak üzere kendileri gibi düþünmeyen herkesi "onurlu duruþ sergilememekle, bilgisizlikle, kullanýlmakla ve emperyalizme karþý mücadele veremeyen lale devri çocuklarý" olarak nitelendirmektedirler. Biz, hýrsla kaleme alýnmýþ eleþtiriden çok iftira dolu bu satýrlara cevap vermeyi düþünmüyoruz. Ancak bültenlerin ulaþtýðý meslektaþlarýmýz, bu camianýn adýný kullananlarýn kimler olduðunu bize sormaktadýrlar. Bir meslektaþýmýzýn bize yazdýðý satýrlarýn arasýndan bir cümleyi sizlerle paylaþmak istiyoruz: "korkmadan bu bültenin altýna isimlerini yazsalardý, yalakalýk ve emperyalizme uþaklýk etmekle suçladýklarý 1980 sonrasý bu mesleðe girmiþ olanlarý kendileriyle kýyaslama imkaný bulurduk" Saygýdeðer Meslektaþlarýmýz, Serdaroðlu (Acaristanbul) Özel Ormaný ile birlikte, Dünya kültür baþkenti Ýstanbul'da bazý özel ormanlardaki yaðmalar, sýradaki özel ormanlarý bekleyen tehlikeler, devlet ormanlarýndaki baskýlar yeniden ülke gündemine oturdu. Kirli iliþkiler bir kez daha su yüzüne çýktý ve çýkmaya devam ediyor. Rantý çok yüksek olan ve birinci derece sit bölgesi olan Ýstanbul Boðazýnýn, yeþil dokusu, 2960 sayýlý Boðaziçi Kanunu, 3621 Sayýlý Kýyý Kanunu, 2863 Sayýlý Kültür ve Tabiat Varlýklarýný Koruma Kanunu, 3194 Sayýlý Ýmar Kanunu ve buna benzer yürürlükte olan onlarca kanuna raðmen, BAÞYAZI kýlýflarý hazýrlanarak yaðmalanabiliyor. Öyleyse meseleye, siyaset üstü, kurumlar ve meslekler üstü bir anlayýþla Devlet meselesi, milli dava, mesleki sevda olarak bakmak zorundayýz. Konuyla ilgili gündemdeki yoðun tartýþmalarý, medyanýn sahiplenmesi ve konunun üzerine gidilmesi elbette takdire þayandýr. Ancak konuya vakýf olmayan insanlarýn otorite gibi ortaya çýkmalarý, olaya bulaþmýþ bazý kiþilerin bu hassa konuyu fýrsat bilip medyada kahraman gibi boy göstermesi, siyasi hesaplaþmalar hafýzalarýn karýþmasýna, hedeften sapmaya ve bir süre sonra konunun küllenmesine neden olabilir. Ülkemiz genelindeki yaklaþýk Ha. Özel Orman ve Hükmi Þahsiyeti Haiz Amme Müesseselerine ait Orman vardýr (Genel Orman alanýmýzýn binbeþyüzde biri). Bu Ha.'ýn yaklaþýk %30'u Ýstanbul'un rantý yüksek bölgelerindedir. Yani, yeni Acarkent adaylarý sýrada beklemektedir. Öyleyse yapýlacak iþ; 6831 Sayýlý Orman Yasasýnýn 52nci maddesinde ayný kanunun 17 nci maddesine göre izin þartý ile %6 yapýlaþma hakký verilmiþ idi yýlýnda yenilenen "Özel Ormanlarda ve Hükmi Þahsiyeti Haiz Amme Müesseselerine Ait Ormanlarda Yapýlacak Ýþ ve Ýþlemler Hakkýnda Yönetmelik" ise, suistimale yol açabilecek þekilde bu yasa ile çeliþmektedir. Öncelikle; - Anayasa Mahkemesinin tarihli ve Esas No: 2000/75, Karar No: 2002/200 sayýlý kararý ile iptal edilen ve yeniden düzenlenen 6831 Sayýlý Kanunun 17.maddesinin 3 ve 4ncü fýkralarý göz önüne alýnarak süratle yönetmelik deðiþikliðine gidilmelidir. - Serdaroðlu (Acaristanbul) özel ormaný ile ilgili Beykoz Belediyesinin 2003 yýlýnda verdiði yapý ruhsatýnýn iptali için açýlan dava, 2006/434 sayýlý kararla iptal edilmiþ ve Yüksek Yargýya intikal etmiþtir. Onaylanmasý halinde, yetkili makamlarca kararýn uygulanmasý ve kaçak yapýlarýn yýkýlmasýný takip edeceðiz. - Doksanlý yýllarda kýlýfý hazýrlanarak inþa edilen Saitmolla (Acarkent) Özel ormanýndaki villalarýn 2

3 içerisinde yükselen 3 adet iþ merkezi için açýlan, 2004/1118 Esas no'lu davanýn kararý, yüksek yargýnýn iptali ile devam etmektedir. Odamýzda bu davaya müdahil olmuþtur. Çýkacak karara göre akýbeti takip edeceðiz. - Ormanlýk alanlardaki benzer kaçak yapýlarýn ve amacý dýþýnda kullanýlan izin sahalarý içinde, mahkeme kararlarýnýn uygulanmasý yönünde Devlet idaresinin oluþmasý için gayret göstereceðiz. Hiçbir güç devletin ve hukukun üzerinde deðildir. Devletin ve hukukun önünde kaçak gecekondu ile kaçak villanýn arasýnda fark olmadýðýna inanmak ve görmek istiyoruz. Saygýdeðer Meslektaþlarýmýz, Çevre ve Orman Bakanlýðýnda, Orman ve Köy Ýþleri Genel Müdürlüðü kapatýlarak Orman Genel Müdürlüðü içerisinde yeniden yapýlandýrýlmasý çalýþmalarý konuþulmaktadýr. Orman Köylerimizin kalkýndýrýlmasý Anayasamýzýn 170nci maddesinde düzenlenmiþ ve bu görev Devlete verilmiþtir. Yani orman içi ve bitiþiði köy kavramý Anayasamýza girmiþtir. Bu yönüyle olaya diðer ülkelerden biraz daha farklý ve bize özgü bakýlabilir. Ülkemizde kýrkbine yakýn köyün en az yarýsýnýn Ormanla iliþiði vardýr yýlýndan itibaren kurulmuþ olan Orman Bakanlýklarýnýn içinde devamlý olarak ORKÖY yer almýþtýr. Orman köylerinin kalkýndýrýlmalarýna yönelik olarak yetiþmiþ teknik eleman ve uygulama bakýmýndan ciddi birikim oluþmuþtur. Ancak soruna sadece Orman Ýdaresinin sorunu deðil, Devlet sorunu olarak bakmak gerekir. Kýrsal kalkýnmanýn, kýrsal fakirliðin son derece önemli olduðu günümüzde, Çevre ve Orman Bakanlýðý içerisinde OR-KÖY birimi mutlaka olmalýdýr. Ancak etkin hale gelmesi için mutlaka kaynak problemi çözülmelidir. Sorun kaynak sorunudur. Kaynak sorunu çözülmeden nereye baðlarsanýz baðlayýn çözüm olmayacaktýr. Maliye Bakanlýðý Genel Bütçe hazýrlýk çalýþmalarýnda, genel bütçeden aktarýlmasý gereken %1 kaynaðý vermediði gibi; fonlarýn kapatýlmasýndan sonra, orman ürünleri satýþ gelirlerinden saðlanan %3 kesintilerle, orman iþletmeleri kârlarýndan aktarýlan %10 miktarlarý dahi orman köylerine kredi olarak döndürülmesine engel olmuþtur. Yeniden yapýlanmada bu görevler, Bakanlýða baðlý, orman bölge müdürlüðü sorumluluk alanlarý ile sýnýrlý, proje esasýna göre çalýþan, merkez ve taþra kuruluþuna sahip özel bütçeli birimlerce yürütülmelidir. Merkezde, genel müdürlük düþünülmüyor ise, müstakil "Orman Köy Ýliþkileri Daire Baþkanlýðý" halinde yapýlanmalý ve þubeler proje bazýnda oluþturulmalýdýr. ORKÖY'ün Orman Genel Müdürlüðü içerisinde düþünülmesi ise; idare hukuk açýsýndan, bütçe ve finansman modeli açýsýndan uygulama ve performans açýsýndan, mümkün gözükmemektedir. Odamýzýn bu konuda hazýrladýðý rapor baþta sayýn Bakan olmak üzere ilgili makamlara sunulmuþtur. (http://www.ormuh. org.tr/bolum_2/yazi_ rapor/orkoy_rapor.htm) Bilindiði üzere, tarihinde yasalaþan "Meslek Yetki Yasa"mýzýn ikincil mevzuatýnýn çýkarýlmasý için altý aylýk süre öngörülmüþ idi. Yoðun çalýþmanýn ardýndan hazýrlanan ikincil mevzuat yayýnlanmak üzere Baþbakanlýða gönderilmiþtir. Uygulamanýn yoðunlaþmasý ve sektörün oluþumu için bundan böyle meslektaþýmýza daha da büyük görev düþmektedir. Bilgilendirme amaçlý Bölgesel toplantýlarýmýz devam etmektedir. Bir yýlý aþkýn süredir çekimleri devam eden ve ORMAN MÜHENDÝSLÝÐÝ'ni anlatan belgesel filmimiz tamamlandý. Meslektaþlarýmýzýn sýkça karþýlaþtýklarý "orman mühendisi ne iþ yapar? orman mühendisliði nedir?" gibi sorularý cevaplayacaðýna inandýðýmýz belgesel filmimiz çoðaltýlarak Þube Baþkanlýklarýmýza, Orman Fakültelerine, ormancýlýk alanýndaki sivil toplum kuruluþlarýna, Çevre ve Orman Ýl Müdürlüklerine ve Orman Bölge Müdürlüklerine gönderilmektedir. Saygýlarýmýzla YÖNETÝM KURULU 3

4 ORMAN MÜHENDÝSLERÝ ODASI DENÝZLÝ ÞUBESÝ AÇILDI 1 Nisan 2006 tarihinde 41inci Olaðan Genel Kurulda alýnan karar çerçevesinde Denizli Þubesinin açýlýþý Odamýz Genel Merkez Yönetim Kurulu Üyelerinin katýlýmý ile düzenlenen mütevazi tören ile gerçekleþtirildi. Bugüne kadar Merkez (Ankara), Doðu Anadolu (Elazýð), Doðu Karadeniz (Trabzon), Marmara (Ýstanbul), Doðu Akdeniz (Adana), Batý Akdeniz (Antalya), Batý Karadeniz (Bolu), Ege (Ýzmir), Bursa olarak dokuz þube ile faaliyet gösteren Odamýz þube sayýsýný on'a çýkararak faaliyetlerine devam edecektir. Baþkanlýðýný Mustafa KALLÝMCÝ'nin yaptýðý Kurucu Yönetim Kurulu Denizli Þubemizde çalýþmalarýna baþlamýþlardýr. Þube açýlýþýndan sonra Denizli þubesine baðlý olarak açýlan Muðla temsilciliði de Alaaddin SÖZER'in baþkanlýðýnda çalýþmalarýna baþlamýþtýr. Denizli Þube ve Muðla Temsilciliði açýlýþlarýnda Konuþan Genel Baþkanýmýz Ali KÜÇÜKAYDIN " her yangýn döneminde orman mühendislerinin aðýr eleþtirilere maruz kaldýðýný belirterek zor bir mesleðin mensubu olduklarýný, orman yangýnlarýnda gösterilen canlarý uðruna çalýþmalarýn ne yazýk ki gözardý edildiðini ve daðlarýn ardýnda yapýlan bunca çalýþmanýn çok çabuk unutulduðunu" söylemiþtir. Daha sonra yeni çýkan kanunla orman mühendislerinin artýk kamu dairelerinin önünde iþ bekleyen kiþiler olmaktan çýkacaðýný kaydeden Ali Küçükaydýn, "Þu anda kamuda halen görev yapan 4 bin 500 orman mühendisi var. Sayýlarý günümüzde 9'u bulan Orman Fakülteleri'nden mezun olup ta iþ arayan 3 bin orman mühendisi var. Bu 3 bin orman mühendisini kýsa süreçte kamuda istihdam etmek mümkün deðil. O yüzden yeni çýkan kanun orman mühendisleri için can simidi oldu. Devlet artýk ormancýlýk hizmetlerini özel sektörden alabilecek. Kamudaki orman mühendisleri denetleyici konumunda olacak. Çýkarýlan kanunla Türkiye'de 5-10 yýl içinde ormancýlýk hizmetleri bakýmýndan bizim hesaplarýmýza göre 10 bin orman mühendisine ihtiyaç duyulacak. Özel sektörde görev yapan bir orman mühendisliði ofisinde çalýþacak diðer orman mühendislerini de hesaba katarsak büyük bir istihdam alaný oluþturulacak. Orman mühendisleri artýk diðer mühendis meslektaþlarý gibi özel büro açýp mesleklerini icra edebilecekler" diye konuþtu. 4

5 ORMAN MÜHENDÝSLERÝ ODASI GENEL MERKEZÝNÝN DE KATKILARIYLA DÜZENLENEN ÇALIÞTAY ÜRGÜP/NEVÞEHÝR'DE BAÞARIYLA TAMAMLANDI Çevre ve Orman Bakanlýðý Aðaçlandýrma ve Erozyon Kontrolu Genel Müdürlüðü, FAO, (Birleþmiþ Milletler Gýda ve Tarým Örgütü) Ýstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi ve Orman Mühendisleri Odasý Genel Merkezi tarafýndan ortaklaþa düzenlen "Türkiye de Yarý Kurak Bölgelerde Yapýlan Aðaçlandýrma ve Erozyon Kontrolu Uygulamalarýnýn Deðerlendirilmesi" konulu çalýþtay gerçekleþtirildi. Nevþehir Valisi, Belediye Baþkaný ve Ürgüp Kaymakamýnýn da katýldýðý açýlýþta düzenleyici kurumlarýn yöneticileri birer konuþma yapmýþlardýr. Çalýþtaya dokuz orman fakültesinden 29 bilim adamý, 12 araþtýrmacý ve yurdumuzun deðiþik illerinden 40 uygulayýcý katýldý. Çalýþtayýn gerçekleþmesine katkýda bulunan Orman Mühendisleri Odasý adýna açýlýþta bir konuþma yapan genel Baþkan Ali KÜÇÜKAYDIN özetle " Bu çalýþtay için seçilen yer, seçilen ilimiz konuyu en iyi temsil eden bir bölge. Ortalama 400 milimetrenin altýnda yaðýþ alan bölgelerde, yarý kurak mýntýkalarýmýzdaki aðaçlandýrma, yani ekstrem çalýþmalarý gerektiren aðaçlandýrma projelerini bu çalýþma ile masaya yatýracaðýz Yarýkurak mýntýkalarda meslektaþlarýmýzla en güçlü dönemlerde bin hektar aðaçlandýrma çalýþmalarý yapýlmýþ. Tabii burada en önemli etken, bu iþe ayrýlacak kaynak; yani sorun tespiti belli, ama sorunun çözümü için mutlaka yapýlmasý gereken iþin 5

6 Çalýþtayýn ilk günü arazi çalýþmasý ile tamamlanmýþtýr. baþýnda sadece Çevre ve Orman Bakanlýðýnýn bütçesi deðil, gerçekten bu devlet politikasý olarak artýk bu iþe kaynak ayýrýp, çölleþmeyle, erozyonla mücadele konusunu ön plana almak zorundayýz. Büyük alanlarda, büyük projelerle, özellikle aðaçlandýrma konusunda, havza bazýnda büyük alanlarda çalýþmak durumundayýz. Özellikle üzerinde durmak istediðim diðer konu ise; her sektörün taþýyacak, o sektöre hizmet edecek güçlü bir iþgücü kapasitesi, nitelikli bir iþgücü kapasitesi son derece önemli. O alanla ilgili sektör oluþturulmasý son derece önemli. Ýþte ormancýlýk hepimizin bildiði gibi, sadece devlet eliyle yürütmeye çalýþtýðýmýz, organize etmeye çalýþtýðýmýz bir sektör. Artýk deðiþen dünyada, devletin denetiminde ve kontrolünde ormancýlýk hizmet sektörünü piyasada kurmak zorundayýz. Ormancýlýðý sadece Çevre Orman Bakanlýðý yaptýrmayacak, bu bahsettiðimiz konular, erozyon, çölleþme, sadece ormanlýk alanlarý ilgilendiren bir konu deðil. Yarýn belediyeler devreye girecek, DSÝ devreye girecek. Bakýnýz, barajlarýmýzýn ömrü hepinizin malumu. Onun için bu iþin nitelikli olarak piyasada yapacak çok ciddi bir sektöre ihtiyaç var. Bunun temeli, bu yýl çýkan Ormancýlýk Meslek Yasasýyla hepinizin bildiði gibi atýlmýþtýr. Bunun yasal zeminini oluþturulmasý yönünde yönetmelikleri hazýrlanýyor. Sanýyorum, bu sektörün kurulmasý aþamasýnda, bu mecrada hepinizin ciddi desteðine ihtiyacýmýz var.. Ülke için, yapýlacak bu iþleri kaldýracak sektöre ihtiyaç var ve bunu hep birlikte kurmak zorundayýz." demiþtir. Ülkemiz topraklarýnýn % 35i yarý kurak iklim tipinin etkisinde bulunmaktadýr. Bakanlýðýmýzca son yýllarda yapýlan aðaçlandýrma çalýþmalarýnýn büyük çoðunluðu da bu bölgelerde bulunmaktadýr. Geçmiþ yýllarda yapýlan aðaçlandýrmalar genellikle endüstriyel amaçlý iken günümüzde yapýlan ve gelecekte yapýlmasý planlanan aðaçlandýrma çalýþmalarýnda; toprak muhafaza, su rejiminin düzenlenmesi, rekreasyon, yeþillendirme, karbon üretimi gibi diðer amaçlar ön plana çýkmýþ bulunmaktadýr. Ülkemizde deðiþik fonksiyonlar için farklý toprak ve iklim tiplerinde yürütülen aðaçlandýrma çalýþmalarýnda uygulanan fidanlýk, aðaçlandýrma, toprak iþleme teknikleri ile fidan dikim aralýk-mesafelerinin uygulama esaslarýnýn yeniden belirlenmesi daha da önem kazanmýþtýr. Düzenlenen çalýþtay da; Türkiye de yarý kurak bölgelerde yapýlan aðaçlandýrma ve erozyon kontrolu proje ve uygulamalarýnýn deðerlendirilerek bundan sonra yapýlacak çalýþmalara esas teþkil etmek üzere yeni teknik ve politikalarýn belirlenmesine çalýþýlmýþtýr yýlý baþýndan bu yana hazýrlanýlan çalýþtaya gönderilen toplam 58 tebliðden 26 tanesi bu çalýþtayda sunularak tartýþýldý. Arazi çalýþma guruplarýnýn hazýrladýðý raporlarýnda deðerlendirildiði çalýþtayýn, bir günü arazi çalýþmasý olmak üzere dört günde tamamlanmýþtýr. Çalýþtay sonu hazýrlanan sonuç raporunda özetle; Ülkemizde aðaçlandýrma ve erozyon kontrolu çalýþmalarýnýn aðýrlýk kazanmaya baþlamasý yaklaþýk yýl öncesine gittiði, bundan sonra yapýlacak bu baðlamdaki çalýþmalarý daha ileri götürmek amacýyla yeni teknik ve politikalarýn belirlenmesi için, içinde bulunduðumuz süreçte yapýlan ve yapýlacak proje, uygulama ve araþtýrmalarýn irdelenmesine ve yenilenmesine ihtiyaç duyulduðu belirtilmiþtir. 6

7 DSÝ ÝHALELERÝ ÝLE ÝLGÝLÝ OLARAK ÝTÝRAZLARDA BULUNULDU Odamýz Genel Merkezine "Orman Mühendisliði Kanununun 4. maddesinin 7. bendine göre erozyon kontrol yapýlarý, havla oslah yapýlarý, Orman Mühendislerinin faaliyet alaný olmasýna karþýn ekte bulunan DSÝ'ye ait ihale ilan metinin 4.4. maddesinde bu iþe denk mühendislik dalý inþaat mühendisliðidir denilmiþtir. Yapýlan uygulama orman mühendisleri Kanununa aykýrý olup orman mühendislerinin hak ve menfaatlerini yok etmektedir. Ayrýca bu uygulama bir tane olmayýp yýl içerisinde yüzlerce benzer ihale bu þekilde ihale edilmiþtir. Yapýlan uygulama orman mühendislerinin hak ve menfaatlerini yok ettiðinden uygulamaya itiraz edilmesini arz ederim. içeriðinde yapýlan yazýlý müracaatýn incelenerek, Devlet Su Ýþleri Genel Müdürlüðüne, DSÝ XI. Bölge Müdürlüðüne ve Kamu Ýhale Kurumu Baþkanlýðýna yazýlý itirazda bulunulmuþtur. Yapýlan yazýlý itirazlarda; "Odamýza gelen bir uyarý mektubu ile haberdar olduðumuz Tekirdað-Þarköy Hoþ Köy Beldesi yukarý havza ýslahý yapým iþi ihalesi duyurusunun 4.4 maddesinde "benzer iþler bölümünde" benzer iþ tanýmýna sadece tersip bendi iþleri, mühendislik bölümü ise inþaat mühendisliði olarak yazýlmýþtýr sayýlý "Orman Mühendisliði Orman Endüstri Mühendisliði ve Aðaç Ýþleri Endüstri Mühendisliði" kanununun 4. maddesinin a fýkrasýnda, orman mühendislerinin faaliyet alanlarý tanýmlanýrken, 7. bendinde, "Aðaçlandýrma erozyonla mücadele, sel ve çýð kontrolü, havza amenajmaný, entegre havza ýslahý ve kýrsal kalkýnma planlama projelendirme ve uygulama çalýþmalarý yapmak" görevlerinin orman mühendislerinin faaliyet konularý içerisinde yer aldýðý belirtilmektedir sayýlý kamu ihale kanununun özü, fýrsat eþitliði saðlamayý, rekabeti arttýrýcý olmayý ve iþin uzmanlarý tarafýndan yapýlmasýný öngörmektedir. Bu öngörü çerçevesinde yapýlacak olan bu ihalede ve bundan sonra yapýlacak bu tip ihalelerde; Ýsteklinin organizasyon yapýsý ve personel durumu baþlýklý faslýnda, anahtar personel veya teknik personel olarak mutlaka orman mühendislerinin bulundurulmasý, 2. Ýhale ilanýnýn 4.4 Benzer iþ tanýmýný yapan faslýnda, erozyon kontrolü ve havza ýslahý çalýþmalarýnýn da yazýlmasý, rekabetin artmasýný, fýrsat eþitliðini ve iþin uzmanlarýnca yapýlmasýný saðlayacaktýr. Konunun bu yönüyle deðerlendirilmesini ve gereðini saygýlarýmla arz ederim." denilerek konu Odamýz Genel Merkezi tarafýndan takip edilmektedir. 7

8 ÝSTANBUL- BEYKOZ'DAKÝ ORMAN KATLÝAMI ÝLE ÝLGÝLÝ BASIN BÝLDÝRÝSÝ Ýstanbul da orman talaný biçiminde ülke gündemine oturan ve kýsaca ACARÝSTANBUL olarak bilinen; Özel mülkiyete konu ormanlýk alanlarda yapýlaþma oranýnýn yasalarla belirlenenden çok daha fazla olduðu konuyla odamýz yönetimi de yakýnda ilgilenmektedir. Konu ile ilgili olarakta odamýz yönetim kurulu tarafýndan bir basýn açýklamasý yapýlmýþtýr. Dünya Þehri Ýstanbul'umuzun güzelliðini ortaya çýkaran ve nefes almasýný saðlayan boðazýn iki yakasýndaki ormanlýk alanlarýmýzdýr. Dün olduðu gibi bugünde bu alanlarýmýz, gözünü para hýrsý bürümüþ rant çevrelerinin tehdidi altýndadýr. Her türlü yasal boþluðu ve zorbalýðý kullanan bu rant çevreleri villa yapma uðruna, ormanlarý katletmeye ve Ýstanbul'un nefesini kesmeye devam etmektedirler. Son günlerde basýnda yer alan ve Devlete meydan okuduðu belirtilen bir Þirket (Acar Ýstanbul) Beykoz ormanlarýný yok ederek, kanunsuz olarak villa yapmak istemektedir. Bu þirket 1980'li yýllarda ormanlarý (Sait Molla Özel Ormaný) keserek binin üzerinde villa yapmýþ ve büyük rant elde etmiþtir. Maalesef bu eylem durdurulamamýþ, özel ormanlardaki % 6 yapýlaþma hakký (6831 sayýlý orman yasasý madde 52) % 90 larý geçmiþtir. Dönemin yetkili siyasileri bu talana ses çýkarmadýklarý gibi bürokrasiyi de sindirmiþlerdir. Gazetelerde adý geçen bu þirket birinci talandan çok kazanmýþ olmalý ki ikinci talana baþlamýþtýr. Bu defa Serdaroðlu Özel Ormaný üzerine 833 adet villa yapmak için on binlerce aðacý kesmiþ adeta Beykoz sýrtlarýný týraþlamýþtýr. Belli ki artýk mýzrak çuvala sýðmada zorlanýyor ki, ilk defa en yetkili makamlar, ses veriyor ve görevli memurlarýnýn tehdit edilerek görevlerinin engellendiðini belirtiyor. Bu sesin daha da güçlenmesi gerekir. Hep birlikte, rant hýrsýyla ormanlarýmýzý katledenlere ve bu yöntemle hukuksuzluða yol açanlara dur diyelim. Bu orman katliamýna Beykoz Belediyesinin ruhsat vererek destek olmasý ayrý bir talihsizliktir. Bu katliama, hukuksuzluða destek verenleri kýnýyoruz. 833 villadan gelecek rantýn kimleri kolayca satýn alabileceðini kamuoyunun dikkatine sunuyoruz. Halkýmýz baþta olmak üzere, basýnýmýzý, siyasi partilerimizi, sivil toplum örgütlerimizi bize destek olmaya çaðýrýyoruz. Mensuplarýndan onlarca görev þehidi vermiþ Orman Mühendisleri Odasý sonuna kadar mücadelede kararlýdýr. Orman Mühendisleri Odasý olarak; Bir kez daha ortaya çýkan bu yaðmacýlýðýn ve kokuþmuþluðun durdurulmasýný sadece bürokrasinin sýrtýna yükleme yerine, Hükümeti gereðini yapmaya, þimdiye kadar ahbap-çavuþ iliþkisiyle yapýlmýþ olan iþlemleri geri döndürmeye çaðýrýyoruz. Biz inanmak istiyoruz ki: Devletimiz hukuk tanýmazlarýn hakkýndan gelecek güce sahiptir. Dünya kültür baþkenti Ýstanbul'un akciðerleri olan ormanlarýn korunmasýnda mücadelemiz Hukuk zemininde sonuna kadar devam edecektir TMMOB ORMAN MÜHENDÝSLERÝ ODASI

9 GENEL BAÞKAN ALÝ KÜÇÜKAYDIN CANLI YAYINA KATILDI Geçtiðimiz günlerde yoðun biçimde medyada yer alan, Ýstanbul Beykoz'da Serdaroðlu Özel Ormaný içerisinde 6831 Sayýlý Orman Kanunu'na aykýrý bir þekilde inþa edilen Acaristanbul Villalarý konusunda SKYTURK televizyonundan Özlem Zenginin hazýrladýðý ve tarihinde yayýnlanan Haber Saati programýna Odamýz Genel Baþkaný Sayýn Ali KÜÇÜKAYDIN telefonla katýlarak þunlarý söylemiþtir. SORU -Gerçekten orman idaresinden izin almadan Beykoz belediyesi nasýl ruhsat verdi? Baþýndan itibaren kanunsuz olduðunu ifade ediliyor. - Çok teþekkür ediyorum. - Bu iþin birinci etabý, 1980 den bu yana yapýlan Acarkent ve þu an da da Acar-istanbul olarak ifade edilen Serdaroðlu özel ormaný, tam bir kokuþmuþluk örneðidir. - Þunu ifade edeyim. Bir defa 2003 yýlýnda Beykoz Belediyesince verilen Yapý ruhsatý tamamen kanun dýþýdýr. - Ancak benim Orman Genel Müdürlüðünden aldýðým bilgi, tarihinde verilen bu yapý ruhsatýnýn iptali için dava açýlmýþ, dava süre yönünden red edilmiþtir. Ýþte burada bir suistimalden bahsediliyor. Ýlgililerin Orman Bölge Müdürlüðüne baþvuru tarihinden itibaren kesin izinle ilgili olarak iki aylýk bir süre içerisinde bu baþvurunun cevaplanmasý gerekirken basýna da yansýdýðý gibi, orada iki tane bürokrattan bahsediliyor. Tabi ki olaylarýn detaylarýný bilmeden net bir þey söyleme imkanýna sahip deðiliz. SORU - Basýna yansýdýðý için sanýyorum isimleri vermekte sakýnca olmayacaktýr. Bir tanesi Hasan EKINCI mi? - Hayýr bakan olarak deðil bürokrat dedim. Hasan Ekinci ya da diðerleri ile ilgili siyasi ve bürokratik süreç, elbette incelenip, irdelenip kimlerin suçu varsa gereði yapýlmalýdýr. bu iþi sadece bürokratlara yýkmamak gerekir. - Ýþte bu iki aylýk süreçte, o zaman 2003 yýlýnda bir sümenaltýndan bahsediliyor. Bu gerçekten ciddi bir iddia. Eðer doðruysa da, son derece çirkin ve karþýlýksýz kalmamasý gereken bir hadisedir. - Bunlar emekli olmuþ, þu anda da hatta Acarkent de çalýþtýklarýndan bahisle basýna da yansýdý. Yani süre aþýmýna sebep olan iki kiþiden bahsediyorlar. bu konuda net olarak bilgi almýþ deðilim. - Dolayýsýyla bu vatandaþlarda iþlerine devam etmiþ, ancak mimarlar odasýnýn açtýðý dava 2005'te yürütmeyi durdurma, 2006 dada sonuca ulaþmýþtýr. Þu anda da yüksek yargýda devam etmektedir. - Bizler bu konunun takipçisi olacaðýz. Artýk tüm kamuoyu, basýn ve özellikle hükümete büyük görev düþmektedir. Bu iþ sadece bürokrasiye býrakýlamayacak kadar büyük kapsamlýdýr. - Birinci derece sit bölgesi olan, Ýstanbul Boðazýnýn, yeþil dokusu, 2960 sayýlý Boðaziçi Kanunu, 3621 Sayýlý Kýyý Kanunu, 2863 Sayýlý Kültür ve Tabiat Varlýklarýný Koruma Kanunu, 3194 Sayýlý Ýmar Kanunu ve buna benzer yürürlükte olan onlarca kanuna raðmen, kýlýflarý hazýrlanarak nasýl yaðmalanabiliyor. 9

10 YAYLALARIMIZ VE YAYLACILIK PANELÝ ABANT / BOLU DA YAPILDI Kasým 2006 tarihlerinde Çevre ve Orman Bakanlýðý Orman Genel Müdürlüðü tarafýndan düzenlenen Panele Orman Mühendisleri Odasý Genel Baþkaný Ali KÜÇÜKAYDIN bir bildiri ile katýlmýþtýr. Paneli düzenleyen Bakanlýk temsilcilerinin yanýnda çeþitli Bakanlýklarýn yetkilileri, belediye baþkanlarý, sivil toplum kuruluþlarýnýn da katýlýmý ile gerçekleþen panelde Türkiye ormanlarýnda yaþanan yayla ve yaylacýlýk sorunlarý ele alýndý ve bu sorunlar üzerine çözümler üretilmeye çalýþýldý. Sunumuna orman içindeki yayla amaçlý yapýlaþma sorunlarýný anlatarak baþlayan Genel Baþkanýmýz "Geçmiþi yüzyýllara dayanan yayla merkezlerinde zorunlu olarak orman içinde yapýlaþmalar olmaktadýr. Bu nedenle binlerce vatandaþ orman idaresi ile mahkemeliktir. Mahkeme kararlarý ise çeþitli nedenlerle uygulanamamaktadýr." demiþtir sayýlý Orman Kanunun 17/2 fýkrasýna göre devlet ormanlarý içinde usulsüz yapýlan her türlü yapý ve tesislerin ayný kanunun 93/4 fýkrasýna göre müsaderesine karar verilmektedir. 93/4 e göre müsadere olunan tesisler ise Orman Genel Müdürlüðünce ihtiyaç görüldüðü takdirde ormancýlýk veya diðer hizmetlerde kullanýlabilir. Aksi takdirde ilgili orman idaresince karar infaz olunur. Hükmünün getirdiði sorunlara deðinen Ali Küçükaydýn "Madde metninden de anlaþýlacaðý gibi müsaderesine karar verilen binalar ya ormancýlýk ya da diðer kamu hizmetlerinde kullanýlabileceði yönündedir. Aksi takdirde yýkýmdan baþka bir alternatifi olmayan ülke genelindeki yaylalarda müsaderesine karar verilen binlerce sayýda bina ve tesisin yasaya göre yýkýlmalarýnýn yüksek maliyet ve sosyal baskýyý da beraberinde getireceði muhakktýr." demiþtir, 6831 sayýlý orman kanunun 93/4 fýkrasýndan sonra gelmek üzere "Yaylalarda müsaderesine karar verilen yapý ve tesisler Orman Genel Müdürlüðü tasarrufuna geçer ve Orman Genel Müdürlüðünce Deðerlendirilir." Ayný kanunun izinleri düzenleyen 17. Maddesine de "Yaylalarda Orman Genel Müdürlüðünün tasarrufuna geçen yapý ve tesisler bedeli karþýlýðý izne konu edilebilir." fýkralarýnýn eklenmesi þeklinde görüþlerini 10

11 11 bildiren Küçükaydýn sonuç olarak; "Yayla ve yaylacýlýk hýzla geliþen, kültürel ve çok dinamik sosyal bir vaka haline gelmiþtir. Yayla yerleri geçmiþi 150 yýlý geçen yerleþim merkezleri olduðu gibi son yýllarda zorunlu olarak ihtiyaca binaen Orman içinde ve mera alanlarýnda kanunsuz, plansýz ve kontrolsüz bir þekilde yayla merkezleri oluþmuþ ve hýzlý bir þekilde yapýlaþma ve yerleþme devam etmektedir. Bütün bu olumsuzluklarý durdurup kontrol altýna almak ve saðlýklý bir yaylacýlýk ve meralarýn muhafazasý için; 1-Orman içine kanunsuz olarak yapýlan yayla ve tesisler; Deðerlendirme bölümünde izah edildiði gibi 6831 sayýlý orman kanunun 93 ve 17. Maddelerine bir fýkra eklenerek çözüme kavuþturulmalýdýr. Ülkemiz genelinde mevcut yayla merkezleri ile orman içinde bundan sonra zorunlu olarak oluþabilecek potansiyel yayla alanlarý ile ilgili kurum ve kuruluþlarla tespit edilip, yapýmýna yeni baþlanýlan Orman Amenajman planlarýnda olduðu gibi (F) rumuzu ile Estetik ve Rekreasyon Ýþletme sýnýfý olarak tescil edilmelidir. Tespit ve tescille yapýlan bu alanlarda yörenin kültürüne ve geleneklerine uygun ilgili kurum ve kuruluþlarýn yapacaðý mevzii planlamaya paralel olarak yerleþime açýlmalýdýr. Ýlgili kuruluþlar bu merkezlerin cazibe merkezler haline gelmesi için altyapýlarýný yapmalýdýr. Tespit edilen orman içindeki yayla merkezlerinde kullanýcýlardan tespit edilecek yýllýk kullanma bedelleri kanuna uygun yönetmelikle belirlenmelidir. Bu merkezlerin dýþýnda yayla amaçlý bina ve yerleþim yapanlar hakkýnda caydýrýcý kanuni müeyyide getirilmelidir. Bu görüþ ilk bakýþta çok radikal gibi görünmesine raðmen; kontrol altýna alýnýp saðlýklý bir yola sokulmasýndan baþka bir çözüm yolunun gözükmediði görüþündeyiz. 2-Mera alanlarýnda yayla ve turizm amaçlý yerleþme ve yapýlaþma, konusunda da saðlýksýz geliþme hýzla devam etmektedir. a) Yapýlaþmanýn çok az olduðu meralarda mera kanunun 20. Maddesine göre bu binalarýn yýkýlarak inþaat artýklarýnýn kaldýrýlýp arazinin ýslah edilip mera olarak kullanma devamý saðlanmalýdýr. b) Yapýlaþmanýn çok yoðun olduðu meralarda ise mera kanunun 14/d maddesine göre Maliye ile ilgili valiliðin uygun görüþü alýnarak mera Vasfýnýn Tarým ve Köy Ýþleri Bakanlýðý tarafýndan deðiþtirilmesi, hazine adýna tescili yapýlýp valilikçe imar planý yapýldýktan sonra 2886 sayýlý yasa hükümlerine göre deðerlendirilmesi gerekmektedir. c) Meralarda daðýnýk yerleþim olan ve istikbalde yapýlaþma talebinin artacaðý gözlenen alanlarda ise yapýlaþmanýn meranýn belirli bir kýsmýna bir plan dahilinde toplanarak kanunun 14/d maddesine göre vasfýnýn deðiþtirilerek yaylacýlýða açýlmasý, diðer kýsýmlarýnýn ise ýslah projeleri ile Islah edilerek mera haline getirilmesi uygun olacaktýr. 3-Doðu Karadeniz Bölgesinde bulunan mera ve yayla olarak kullanýlan alanlarýn doðal dokusunu bozmadan, doðaya uygun ahþap, Aðýrlýklý, küçük kapasiteli ( yataklý) turistik tesislerin planlý bir þekilde yapýlmasý uygun mütalaa edilmektedir. Bu tür alanlarda arazi tahsisinin Turizm ve Kültür Bakanlýðý tarafýndan yapýlmasý gerekmektedir. Turizm Teþvik Kanununda deðiþiklik yapan 4957 sayýlý kanunun 6. Maddesinde bu tür arazilerin tahsisindeki prosedürü oldukça azaltýlmýþtýr." demiþtir.

12 ORMAN YANGINLARININ SÜKSESYON ÜZERÝNE ETKÝLERÝ Dr. Ömer KÜÇÜK* Dünyadaki yangýna baðýmlý ekosistemlerden biri olan Akdeniz ekosistemlerinde, yangýn sistemin ayrýlmaz bir parçasýný oluþturur. Bu yüzden orman ekosistemlerimizin þekillenmesinde etken olan faktörlerin en önemlilerinden birisi de þüphesiz orman yangýnlarýdýr. (Bilgili, 2004; Bilgili vd., 2005). Dolayýsýyla, yangýnýn orman ekosistem yapýsý üzerindeki etkileri hakkýnda detaylý bilgi edinilmesi ve bu bilgilerin yapýlan planlamalara yansýtýlmasý son derece önemli olmaktadýr. Yangýn, iklim ve topografyanýn etkisine baðlý olarak Akdeniz ekosistemleri geçmiþten günümüze mevcut yapýsýný kazanmýþtýr. Bu faktörler, yangýn sonrasý bitki süksesyonunun oluþmasýnda önemli rol oynamýþlardýr. Akdeniz bitki örtüsünün yüksek oranda reçine içermesi ve eterik yaðlarca zengin olmasý yangýna hassasiyetlerini artýrmaktadýr. Bununla birlikte, Akdeniz ekosistemlerini oluþturan bitki türlerinin yangýna karþý ekolojik uyum mekanizmalarý geliþtirdikleri belirtilmektedir (Neyiþçi, 1985; 1988). Farklý tipte ve þiddette gerçekleþen orman yangýnlarý, toprak üzerindeki ölü ve diri örtüyü ortadan kaldýrabilmekte, toprak, flora ve fauna iliþkilerini önemli ölçüde etkilemekte, dolayýsýyla ekosistem dengesinde deðiþimlere yol açmaktadýr. Yangýnlarýn gerçekleþme zamaný, þiddeti ve sýklýklarý bu etkileþimde önemli rol oynamaktadýr. Bitki vejetasyonlarý bu etkileþimlere baðlý olarak farklý tür ve kompozisyonlar alabilmektedirler. Örneðin, yangýna duyarlý türler alandan uzaklaþmakta alana yangýna karþý dirençli türler gelerek yangýna adapte olacak uyum mekanizmalarý geliþtirmektedirler. Orman ekosistemlerimizin her yýl gerçekleþen orman yangýnlarýnýn etkisinde kalmasýna raðmen, yangýnlarla aralarýndaki ekolojik etkileþimleri ve baðýmlýlýklarý ele alan çalýþmalar oldukça sýnýrlý kalmaktadýr. Bu çalýþmada yangýnlarýn bitki süksesyonu üzerine olan etkileri üzerinde durulmuþtur. Süksesyon ve yangýn Süksesyon terimi, belli bir alanda kommünite kompozisyonunun, farklý kommünite tiplerinin birbirini izleyecek þekilde, zamanla olan deðiþimini anlatmada kullanýlýr. Ayrýca süksesyon, maksimum kararlý ve kaynaklardan maksimum etkinlikle yaralanan bir ekosistemin (klimaks) geliþme süreci olarak ta yorumlanýr. Süksesyon, kompozisyonel bir deðiþim olarak ta tanýmlanmaktadýr. Bu deðiþim, 30, 40 yýl gibi birkaç yüzyýl sürebilen deðiþik zamanlarda tamamlanýr. Orman yangýnlarý, birçok ekosistemin iþleyiþindeki ortak unsur olmuþtur ve olmaya da devam etmektedir. Yangýnýn sýklýðý, çýkýþ mevsimi (zamaný), yanan alanýn büyüklüðü ve yangýn þiddeti, vejetasyon yapýsýnýn, tür daðýlýmýnýn ve kompozisyonun þekillenmesi üzerinde önemli etkisi olmaktadýr. Yangýn *Kastamonu Üniversitesi Orman Fakültesi 12

13 sýklýðý, belli bir zaman periyodunda meydana gelen yangýn sayýsý olarak tanýmlanýr ve bir türün önemli hayat özelliklerini belirlemede önemli rol oynar. Bu özellikler, türlerin tohum tutma olgunluðu, ölüm yaþý ve yaþ sýnýflarý daðýlýmýdýr. Yangýn sýklýðý, belli bir alanda çýkan yangýnlar arasýndaki ortalama yýl ve bir alanýn yeniden yanabilmesi için gereken zaman (Yangýn devri) gibi özelliklere baðlý olarak belirlenir (Agee, 1993) ve doðal yangýn rejimlerinin belirlenmesinde özellikle önemlidir (Debano et al., 1998). Bir türün bir alanda yaþayabilmesi için bu türün ömrü ve tohum tutma olgunluðuna ulaþtýðý yaþý, yangýn sýklýðý (frekansý) ile uyumlu olmalýdýr. Bu yönüyle yangýn sýklýðý, bir alanýn vejetasyon yapýsýný belirleyen türlerin seçimini yaparak ekosistemin floristik kompozisyonunu etkiler (Ryan, 2002). Örneðin, yangýn olmasý gerekenden fazla sýk, daha erken veya daha geç meydana gelirse bazý türler hayatta kalamaz. Çayýrlýk alanlarýn sürekliliðinin korunabilmesi ve odunsu yapýdaki türlerin alandan uzak tutulabilmesi için 1 ile 3 yýlda bir yangýn görmelidir. Orman yöneticileri, yangýn rejiminin bu özelliðini kullanarak ormanýn yapý ve kompozisyonun arzu ettikleri deðiþimi yapabilirler. Ülkemizde Akdeniz ve Ege bölgelerinin karakteristik bitki toplumu olan maki vejetasyonunda yangýn dönüþüm süresi 9-10 iken bu süre yükseklere çýkýldýkça artmaktadýr (Neyiþçi, 1985). Yangýn sýklýðýnýn düþük olduðu alanlarda düþük þiddetli yangýnlar meydana gelirken, uzun süre yangýn çýkmayan alanlarda, yanýcý madde birikiminin fazla olmasý nedeniyle yüksek þiddetli yangýnlar meydana gelmektedir. Bu nedenle, yangýna baðýmlý ekosistemlerde, yangýnlarla etkin mücadele yangýn risk ve tehlikesini geciktirmek ve çýkabilecek bir yangýnýn þiddetini arttýrmaktan baþka bir þey ifade etmeyebilir. Yangýn sýklýðý bazý bitki örtüsü çeþitlerinde genellikle deðiþiklik göstermesine raðmen, bazý bitki örtüleri bu ekosistemlerde doðal yollardan çýkan yangýnlarýn etkilerinden normal olarak kurtulurlar. Bitki topluluklarýnda yangýný tolere edebilen bitki çeþitleri baskýn hale geldiðinden, kýsa süreli aralýklarla (<20 yýl) yangýn çýktýðýnda bitki topluluklarý üzerinde yangýnýn etkileri göreceli olarak daha azdýr. Bu tür yangýnlarda aðaç fideleri ve filiz vermeyen çalýlar sayýca daha fazla azalabilir veya o alanda tamamen ortadan kalkabilirler. Filiz veren aðaç ve çalýlar genç yaþtayken yanarlarsa üst taraflarý ölebilir (kökleri hala yaþarken) veya tamamen ölebilirler (Wright et al., 1976). Çalý aðýrlýklý bitki topluluklarýnda ve otlaklarda çýkan yangýnlar genelde küçük aðaç ve çalýlarýn topraðýn üstündeki kýsýmlarýný öldürürken yangýný tolere edebilen çeþitli otsularýn baskýnlýðýný artýrýr. Aðaç ve çalý topluluklarýndaki kýsa süreli (<20) yangýnsýz aralýklar, düþük þiddetli örtü yangýnlarýna sebep olur (Riggs et al., 1996). Bu aralýlarda gerçekleþen örtü yangýnlarýnda, aðaç topluluklarýnda yüksek oranda ölüme sebep olabilecek kadar etki görülmez. Bununla birlikte, yüksek riskli yangýnlarýn olduðu belirli alanlar da önemli derece etkilenmeler görülebilmektedir. Yangýn çýkma aralýðý arttýkça, yanabilecek bitki topluluðu artmaya devam eder, bu da olasý yangýnýn ciddiyetini artýrýr. Orta aralýklarla (20-75 yýl) yangýnsýz geçen dönemlerde bitki topluluklarýnda bazý aðaç türleri yaþamýný devam ettirir. Çoðunlukla yangýna duyarlýlýk gösteren bitki çeþitleri ortaya çýkar ve bazý durumlarda o alanda baskýn olurlar. Orta aralýk olarak ifade edilen sürede yanabilecek yanýcý madde birikimi artmakta, bu durum ise, yangýnýn daha etkili olmasýna neden olmaktadýr. Yangýnlar arasýndaki uzun aralýklar (100 yýl) tipik olarak büyük hasarýn oluþmasý için önemli nedenlerden biridir. Bu kadar uzun süreli bir aralýktan sonra çýkan yangýn, bitki örtüsünün deðiþmesine sebep olur (Þekil 1). Yangýndan önceki bitki örtüsü ile yangýndan sonraki bitki örtüsü, yapý ve bitki örtüsünü meydana getiren bitkiler açýsýndan belirgin bir þekilde farklýlýk gösterir. Þekil 1. Yangýn þiddeti ile süksesyonun iliþkisi (Debano et al., 1998) Farklý vejetasyon tiplerinde meydana gelen yangýnlarýn ortalama dönüþüm (tekrarlanma) süreleri, dolayýsýyla sistem içerisinde yeniden bir 13

14 yangýnýn meydana gelebileceði yanýcý madde birikiminin oluþmasý için geçen sürenin dikkate alýnmasý, ileride o sistem içerisinde gerçekleþecek yangýlarýn ekolojik etkilerinin tahmin edilmesinde yardýmcý olacaktýr. Yangýnýn süksesyon üzerindeki etkisini etkileyen önemli faktörlerden birisi de yangýnýn çýktýðý dönemdir. Yangýnýn çýktýðý dönem (mevsim), yangýnýn tutuþabilirliðini etkileyen yanýcý madde nemi üzerindeki direkt etkisi nedeniyle çok önemlidir. Canlý yapraklarýn nem içeriði, ilkbaharda, tomurcuk patlamasý öncesinde en düþük seviyededir. Dolayýsýyla, bu dönemde ölü örtünün oldukça nemli olmasýna raðmen, çýkacak bir yangýnýn, tepe yangýnýna dönüþme ihtimali çok yüksektir. Yaz sonu ve ortalarýnda canlý yanýcý madde neminin þiddetli bir tepe yangýný baþlatmak ve devam ettirmek için fazla yüksek olmasýna raðmen, düþük baðýl nem, þiddetli rüzgar ve yeteri miktardaki ince yanýcý madde ile bu mümkün hale gelebilir (Bilgili vd., 2005). Yangýnýn çýkýþ zamaný aðacýn göstereceði direnci etkilemektedir. Bazý aðaç türleri yangýna karþý daha hassastýrlar. Genç yaþtaki fertler ve vejetasyonun baþladýðý dönemlerde fertler yangýna karþý daha hassastýrlar. Ayrýca geniþ tomurcuklu aðaç türlerinde iyi geliþen tomurcuklarda meristamatik doku, yalýtým özelliðine sahip olduðundan sýcaklýða karþý koruyucu görev yaptýðý böylece de aðaçlarýn yaþama devam etmelerini kolaylaþtýrdýðý da düþünülmektedir (Debano et al., 1998). Yanan alanýn büyüklüðü, sistemi oluþturan bireylerin alaný yeniden kaplamasýný etkileyen önemli ekolojik faktörlerden birisidir. Örneðin bitkilerin çoðu sürgünden çimlenme yeteneðine sahip deðilse ve rüzgar veya hayvanlarla tohumlarý taþýnamýyorsa, bunun yanýnda yanan alan, tohumlarýn uzak mesafelerden alana gelemeyecekleri kadar büyük ise bazý türler alana yeniden gelemeyeceklerdir. Yangýndan sonraki tür kompozisyonu büyük oranda yanmamýþ alandan yayýlan tohumlara, yangýndan sonra sürgün verebilen türlere baðlýdýr. Bu yüzden de yangýn sonraki komüniteler ya yangýn öncesi veya yanmamýþ alanlardaki komünitelere benzerlik gösterir (Debano et al., 1998; Bilgili vd., 2005). Yangýnýn þiddeti vejetasyon mozaiðinde önemli rol oynamaktadýr. Düþük þiddetli yangýnlarda alanýn %2' lik kýsmýndan azý ciddi olarak yanmakta, % 15'nden azý orta derecede yanmaktadýr. Geriye kalan kýsým ya çok az yanmakta ya da hiç yanmamaktadýr. Orta þiddetli yangýnlarda yangýnlarýn gerçekleþtiði alanýn %10'ndan az bir kýsmýnda ciddi biçimde yanma görülmektedir. Alanýný %15' in üzerindeki kýsmý orta þiddetli yangýnlarda orta derecede yanmaktadýr. Geriye kalan kýsým ise az veya hiç yanmamaktadýr (Debano et al., 1998). Bu durum mevcut vejetasyon yapýsýnýn deðiþimine ve tür çeþitliliðine neden olabilmektedir. Þiddetli yangýnlar sonrasýn da ise, orman alanýndaki yanabilir özellikteki yanýcý maddelerin tamamen yanmasý mümkün olabilmektedir. Yangýn þiddeti bazý türlerin gençleþmesi için zemin hazýrlarken, alanýn floristik yapýsýnda deðiþimler meydana getirebilir. Sonuç Orman yangýnlarý bitki süksesyonu üzerinde her zaman önemli roller oynamaktadýr. Periyodik olarak çýkan orman yangýnlarý, farklý yaþ ve tiplerde vejetasyon mozayiðinin oluþmasýný katký saðlamaktadýr. Yangýn, sadece vejetasyonun yenilenmesi ve dönüþümünü saðlamakla kalmamakta, ayný zamanda vejetasyonun yeniden düzenlenmesi ve dönüþümünün sürekli olmasýnda zincir rolünü üstlenir. Yani orman yangýnlarý ile vejetasyon dinamik olarak sürekli etkileþim içerisindedirler. Orman ekosistemlerinin ayrýlmaz bir parçasý olan yangýnlar, vejetasyon yönetimini önemli derecede etkilediðinden yangýnýn süksesyon üzerine etkileri çok iyi anlaþýlmasý gereklidir. Kaynaklar 1. Agee, J.K Fire ecology of Pacific Northwest forests. Island Press, Washington, D.C. 493 p. 2. Bilgili, E., Ülkemizde orman yangýný gerçeði, Orman Mühendisliði Dergisi, Sayý 7-8-9, S: Bilgili, E., Durmaz, B.D., Saðlam, B., Küçük, Ö., Baysal, Ý., Yangýn Koruma Çalýþmalarýnýn Uzun Dönemdeki Sonuçlarý, 1. Çevre ve Ormancýlýk Þurasý Tebliðler Cilt no:4, Mart 2005, Antalya. 4. DeBano, L.F., Neary, D.G., Ffolliott, P.F., Fire's effects on ecosystems, John Wiley &Sons, Inc. Third avenue, New York, NY Neyiþçi, T., Antalya Doyran Yöresi Kýzýlçam (Pinus brutia Ten.) Ormanlarýnda Yangýnlarýn Tarihsel etkileri, Ormancýlýk Araþtýrma Enstitüsü Yayýnlarý Teknik Raporlar Serisi No: Neyiþçi, T Orman yangýnlarýna ekolojik yaklaþým, Orman Mühendisliði Dergisi Þubat Sayýsý, S: Riggs, R.A., Bunting, S.C., Daniels, S.E., Prescribed fire, In: Krausman, P.R.., editor. Rangeland Wildlife, Society for Range Management, Danver, Colorado, pp Ryan, K.C Dynamic interactions between forest structure and fire behavior in Boreal ecosystems. Silva Fennica 36(1): Wright, H.A., Bunting, S.C., Neuenschwander, L.F., Effect on fire on honey mesquite, Journal of Range Management 29:

15 YABANIL MEYVELERÝN FÝDANLIK TEKNÝÐÝ I. BÖLÜM * Hazin Cemal GÜLTEKÝN** Ümmühan Gülþan GÜLTEKÝN*** GÝRÝÞ Eðirdir Orman Fidanlýðýnda fidan üretim çalýþmalarý diðer fidanlýklarýndan biraz farklý. Fidanlýðýn amacý biyolojik çeþitlilikte önemli yere sahip olan yabanýl meyvelerin kitlesel fidan üretimini gerçekleþtirerek, onlarýn kýrsal ve kentsel aðaçlandýrma çalýþmalarýnda kullanýlmasýný saðlamak. Bu amaçla üç aþamada çalýþýlmakta; yabanýl meyvelerin kitlesel fidan üretimini, kitlesel aðaçlandýrmalarýný dolayýsýyla onlarýn yeniden doðaya dönüþlerini gerçekleþtirmek ve çeþitli farklýlýklarýný tarayarak; peyzaj, meyvecilik ve ormancýlýk açýsýndan kültüre almak.bu doðrultuda, fidanlýðýmýzda türde, yýlda adet, yabanýl meyve üretilmektedir. Yabanýl meyveler; biyolojik çeþitlilik, yabanýl yaþam, doðrudan insan besini, stratejik gen ve besin kaynaklarý, endüstriyel odun hammaddesi, potansiyel enerji kaynaklarý, ilaç ve kozmetik hammaddesi, erozyon kontrolü ve kent aðaçlandýrmalarý, kýrsal peyzaj, tarým, hayvancýlýk ve alternatif týp alanlarýnda kullanýlan önemli kaynaklardýr. Günümüz ormancýlýðýnda asli ürün odun hammaddesi olmaktan çýkmýþ, diðer iþlevlere yönelmiþtir. Ormanlarýn bu yeni iþlevlerinde yabanýl meyveler önemli yer tutmaktadýr. Yabanýl meyvelere yabanýl yaþamýn ana besin kaynaklarýný ve barýnma ortamlarýný oluþturur. Hayvanlarla meyveler arasýnda simbiyotik iliþki söz konusudur. Yabanýl meyvelerin tamamýnýn ortak özelliði tohumlarýnýn yayýlýþlarýný yabanýl hayvanlar aracýlýðý ile yapmalarý. Bir çok yabanýl meyve tohumu hayvanlarýn sindirim sisteminden geçerek çimlenme ortamýna ulaþmakta, bazýlarý da direk olarak hayvanlar tarafýndan taþýnmaktadýr. Yabanýl meyveleri yiyen hayvanlar onlarýn tohumlarýný sindirim sistemlerinden geçirerek taþýmalarý yanýnda, tohumlarýn çimlenmesini engelleyen yada geciktiren etmenleri ortadan kaldýrmaktadýr. Bu engeller ; alýç, üvez vb. türlerinde olduðu gibi meyve etinin içerdiði bazý kimyasallar (blastakolin), tohum kabuðunun içerdiði bazý kimyasallar (yað, reçine vb.), yada tohum Yabanýl meyvelikler 15 * Uzunluðu nedeni ile iki bölüm halinde yayýnlanacak olan makalenin ikinci bölümü bir sonraki sayýda yer alacaktýr. ** Orman Yüksek Mühendisi *** Peyzaj Mimarý

16 kabuðunun mekanik direnci þeklinde olabilir. Mekanik direnç embriyonun geliþimini mekanik olarak engellediði gibi bitki taslaðýna su ve gazlarýn ulaþmasýný da engelleyebilir. Bazý meyvelerde de bitki taslaðýnýn dinlenme gereksiniminden kaynaklanan çimlenme engeli vardýr. Dinlenme süreci meyveler için yaþamsal öneme sahiptir. Yabanýl meyveler 2-3 yýlda bir bol tohum yýlýna sahiptir. Tohumlar dinlenerek, çimlenme için uygun iklim koþullarýný beklemekte ve çimlenmenin sürekliliðini saðlamaktadýr. Tohumlarýn bazýlarý ilk yýl çimlenirken bazýlarý da ikinci hata üçüncü yýl çimlenirler. Yine tohumlar kanatsýz olduðundan onlarý çimlenme ortamýna taþýyacak bir hayvana gereksinim duyarlar. Meyveler, doðrudan topraða düþtükleri zaman tohumlar hemen çimlenmeyerek, onlarý taþýyacak hayvanlara yeterli zamaný kazandýrmaktadýr. Doðal ortamdaki yabanýl meyve varlýðýndaki düþüþ doðrudan yabanýl hayvan varlýðýnýn azalmasýna da neden olmaktadýr. Bu durum biyolojik çeþitliliðin azalmasýna, buna baðlý olarak da ekosistemin bozulmasýna neden olmaktadýr. Yabanýl meyveler 4 grupta toplanýr. Bunlar: Yumuþak çekirdekli meyveler, sert çekirdekli meyveler, sert kabuklu meyveler ve üzümsü meyveler. Ülkemiz yabanýl meyve türleri bakýmýndan çok zengin, ne yazýk ki bir çoðunun kitlesel fidan üretim çalýþmalarý fidanlýklarýmýzda yeteri kadar yapýlmamakta. Bunun en önemli nedeni ise fidan üretim yöntemleri ve aðaçlandýrma teknikleri hakkýnda yeterli bilginin bulunmamasý. Bu nedenle de yýðýnsal fidan üretimi ve aðaçlandýrma çalýþmalarýnýn yapýlamamasýdýr. Bu çalýþmada Eðirdir orman fidanlýðýnda yabanýl meyvelerin yýðýnsal fidan üretim çalýþmalarýnda elde edilen bilgi, tespit, ölçüm ve deneyimlerin, uygulamada kullanýlacak þekilde kýsa ve öz olarak meslektaþlarýmýza sunulmasý amaçlanmýþtýr. 1.YUMUÞAK ÇEKÝRDEKLÝ MEYVELER Yumuþak çekirdekli meyvelerin tohumlarý iki yöntemle çýkartýlýr. Birincisi toplamayý takiben güneþe serilerek iyice olgunlaþmalarý saðlanýr. Ardýndan elle ezilerek basýnçlý su altýnda eleklerde yýkanýr. Ýkincisi ise meyveler býçakla kesilir ve tohum elde edilir. Amelanchier Medik (Karagöz, Kürt): Meyveler geç yaz, sonbahar aylarýnda toplanýr ve tohumlar çýkartýlýr. Tohumlar ekimden önce, 1-3 gün %5-10'luk külü suda bekletilmesinde yarar vardýr. En uygun ekim zamaný geç sonbahar olmakla birlikte kýþ ekimlerinden de iyi sonuçlar alýnýr. Ekim 2-3 mm derinlikte yapýlýr. Ekim yastýklarýnýn üzerine telis örtmekte yarar vardýr. Ekimlerin kýþ sonuna yada bahar baþýna sarkmasý durumunda 2-4 ºC sýcaklýkta 1-2 ay soðuk nemli katlama uygulamasý yararlýdýr. Karagözlerde tohumlarýn çimlenme sýcaklýðý 8-10 ºC'dir. Ekimlerde 7'li çizgi ekimi kullanýlýr ve metrekareye 3-5 gr arasý tohum ekilir. Tohumlarýn çimlenme oraný %80-98 arasýndadýr ve metrekareden adet fidan elde edilir. Amelanchier rodundifolia ve Amelanchier parviflora ülkemizde yayýlan türleridir. Karagöz tohumlarýnýn 1000 tane aðýrlýðý gr arasýnda, ortalamasý 11 gramdýr (GÜLTEKÝN ve ark, 2006a; GÜLTEKÝN, 2006) Berberis (Karamuk) ve Mahonia Nutt. (Mahonya): Meyveler geç yaz, sonbahar veya erken kýþ aylarýnda toplanýr ve tohumlar çýkartýlýr. Ekimlerde 7'li çizgi ekimi kullanýlýr ve metrekareye 5-10 gr arasý tohum ekilir. Tohumlarýn çimlenme oraný %80-93 arasýndadýr ve metrekareden adet fidan elde edilir. Tohumlar ekimden önce, 2-3 gün suda bekletilmesinde yarar vardýr. En uygun ekim zamaný geç sonbahar olmakla birlikte kýþ ekimlerinden de iyi sonuçlar alýnýr. Ekim yastýklarýnýn üzerine telis örtmekte yarar vardýr. Ekimlerin kýþ sonuna yada bahar baþýna sarkmasý durumunda 2-4 ºC sýcaklýkta ekim tarihine baðlý olarak en az 1 ay soðuk nemli katlama uygulamasýnda yarar vardýr. karamuklarda tohumlarý 6-8 ºC sýcaklýkta çimlenmeye baþlar. B.cretica L., B.crataegina DC., B.vulgaris L. ülkemizde yayýlan önemli türleridir. Karamuk tohumlarýnýn 1000 tane aðýrlýðý gr arasýnda, ortalamasý 13 gramdýr. Ekim 2-4 mm derinlikte yapýlýr (GÜLTEKÝN ve GÜRLEVÝK, 2006; GÜLTEKÝN, 2006). Diospyros L. (Trabzon hurmasý): D. Lotus L., D. kaki L. ülkemizde yaygýn iki türüdür. Meyveler sonbahar aylarýnda toplanýr ve tohumlar çýkartýlýr. Trabzon hurmasý 16

17 Ekimlerde 5'li çizgi ekimi uygulanýr ve metrekareye gr arasý tohum ekilir. Metrekareden adet fidan elde edilir. Tohumlar ekimden önce, 5-10 gün suda bekletilir. Tohumlar çýkarmayý takiben ekilir. Ekimlerin kýþ aylarýna sarkmasý halinde yastýklarýn üzerine telis ve örme plastik örtü örtülür. Geç kýþ ve bahar ekimlerinde ise 8-10 ºC sýcaklýkta en az 1.5 ay katlamaya alýnýr. Her meyveden 3-8 adet tohum çýkar. Tohumlarýn 1000 tane aðýrlýðý gr arasýndadýr. Ekim mm. derinlikte yapýlýr (GÜLTEKÝN, 2006) derinliði 4-6 milimetredir. Ekimi takiben telisle malçlama uygulanýr ve donlu günlerde yastýklarýn üzerine örme plastik örtünün örtülmesinde yarar vardýr. Tohumlar 6-7ºC sýcaklýkta çimlenmeye baþlarlar. Tohumlarýn çimlenme oraný %78-97 arasýndadýr. Ekimlerde 5'li çizgi ekimi kullanýlýr ve metrekareye gr tohum ekilir. Metrekareden adet fidan elde edilir. Tohumlarýn 1000 tane aðýrlýðý gr. arasýdýr. Aðaçlandýrmalarda 1-2 yaþlý tüplü fidanlar tercih edilmelidir (GÜLTEKÝN ve ark, 2006b; GÜLTEKÝN, 2006) Elma At elmasý Eriolobus triobatus (Pair) Roeme. (At elmasý): Meyveler olgunlaþmaya baþladýklarý sonbahar aylarýnda toplanýr ve toplanmayý takiben tohumlar çýkartýlýr. Tohumlar çýkarmayý takiben 5-10 gün 2-4 ºC sýcaklýkta suda bekletilir ve hemen ekilir. Ekim Malus sylvestris Mill. (Elma): Meyveler sonbahar aylarýnda toplanýr ve tohumlar çýkartýlýr. Ekimlerde 5'li çizgi ekimi kullanýlýr ve metrekareye 5-10 gr arasý tohum ekilir. Tohumlarýn çimlenme oraný %80-90 arasýndadýr ve metrekareden adet fidan elde edilir. Tohumlar ekimden önce, 1-3 gün suda bekletilmesinde yarar vardýr. Ekim derinliði 2-4 mm'dir. En uygun ekim zamaný sonbahar olmakla birlikte erken kýþ ekimlerinden de iyi sonuçlar alýnýr. Ekimlerin kýþ sonuna yada bahar baþýna sarkmasý durumunda 6-7 ºC sýcaklýkta 1,5-2 ay soðuk nemli katlama uygulamasýnda yarar vardýr. Tohumlarýn 1000 tane aðýrlýðý gr arasýdýr. Elmalarda tohumlar 6ºC sýcaklýkta çimlenmeye baþlar (GÜLTEKÝN ve ark, 2006c; GÜLTEKÝN, 2006) Mrytus communis L. (Mersin): Meyveler geç sonbahar aylarýnda toplanýr ve tohumlar çýkartýlýr. Çýkartýlan tohumlar alkolde yüzdürülerek boþ tohumlar uzaklaþtýrýlýr. Ekimlerde 7'li çizgi ekimi kullanýlýr ve metrekareye 4-6 gr arasý tohum ekilir. Tohumlarýn çimlenme oraný %73-85 arasýndadýr ve metrekareden adet fidan elde edilir. 17

18 Tohumlar ekimden önce 2-3 gün suda bekletilmesinde yarar vardýr. Kýþ ekimlerinden de iyi sonuçlar alýnýr. Ekim yastýklarýnýn üzerine mutlaka telis örtülür. Tohumlarýn 1000 tane aðýrlýðý 4-6 gr. arasýdýr (GÜLTEKÝN, 2006). yastýklara yada tüplere ekimler yapýlýr. Aksi taktirde tohumlar ikinci yýl ekilir. Ekim 4-6 mm. derinlikte yapýlýr. Ekimlerde 5'li çizgi ekimi kullanýlýr ve metrekareye gr. tohum ekilir (GÜLTEKÝN, 2006) Üvez Ahlata aþýlý armut Pyrus (Ahlat, Çördük): Pyrus amygdaliformis Vill., Pyrus elaeaðnifolia Pall. Vb. Meyveler sonbahar aylarýnda toplanýr ve tohumlar çýkartýlýr. Tohumlarýn büyüklüðü; türlere, pöpülasyonlara ve ya bireylere baðlý olarak deðiþir. Bu nedenle; tohumlarýn, 1000 tane aðýrlýðý 30 ile 90 gr arasý, ortalamasý 60 gramdýr. Ekimlerde 5'li çizgi ekimi kullanýlýr ve metrekareye gr arasý tohum ekilir. Tohumlarýn çimlenme oraný %80-95 arasýndadýr ve metrekareden adet fidan elde edilir. Tohumlar ekimden önce, 1-3 gün suda bekletilmesinde yarar vardýr. En uygun ekim zamaný geç sonbahar olmakla birlikte kýþ ekimlerinden de iyi sonuçlar alýnýr. Ekimlerin kýþ sonuna yada bahar baþýna sarkmasý durumunda 6-7 ºC sýcaklýkta 1-2 ay soðuk nemli katlama uygulamasýnda yarar vardýr. Armutlarda tohumlarýn çimlenme sýcaklýðý 7 ºC'dir (GÜLTEKÝN ve ark, 2006d; GÜLTEKÝN, 2006) Ruscus (Kandak): Meyveler geç sonbaharda toplanýr. Toplamayý takiben hiç bekletilmeden tohumlar çýkartýlýr. Çýkartýlan tohumlar 3-5 gün küllü suda bekletilir ve hemen doðal koþullarda katlamaya alýnýr. Katlama ortamýnýn üzeri telisle malçlanýr ve donlu günlerde havalanabilir plastik örtü örtülür. Katlamaya alýnan tohumlar geç kýþ ve erken bahar aylarýnda kontrol edilir çimlenmeler baþlamýþsa Sorbus L. (Üvezler): Üvezler, 17 taksonu ülkemizde doðal olarak yayýlýr ve üretim yöntemi bakýmýndan iki gruba ayrýlýr. 1.Aðaç formundaki üvezler. Sorbus domestica L., (üvez), S. torminalis L., (Akçaaðaç yapraklý üvez), S. Acuparia L. (kuþ üvezi). 2. Küçük aðaç veya çalý formundaki üvezler S. Umbellata (Desf.) Fritsch., (ak üvez), S. Persica Hedl., Vb: Meyveler olgunlaþmaya baþladýklarý dönemlerde toplanýp, tohumlar çýkartýlýr. Çýkartýlan tohumlar 5-10 gün suda bekletilir ve özellikle çalý formunda olan türlerde hemen ekilir. Aðaç formunda olanlarda ekimler erken kýþ aylarýna kadar sarkabilir. Geç kýþ ve erken bahar ekimlerinde ise aðaç formlular 1-2 ay, çalý formlular 2-3 ay, 6-7 ºC sýcaklý soðuknemli katlama ön iþleminden sonra ekilir. Ekimlerde 5'li yada 7'li çizgi ekimi kullanýlýr ve 3-5 mm. derinlikte yapýlýr. Ekimi takiben, yastýklarýn üzerine telis örtülerek malçlama uygulanýr. Soðuk iklim kuþaðýnda yastýklarýn üzerine örme plastik örtünün örtülmesinde yarar vardýr ve sulama asla aksatýlmaz. Toprak sýcaklýðý 6 ºC'yi bulduðunda tohumlar çimlenir. Tohumlarýn çimlenme oraný %80-90 arasýndadýr. Metrekareye 5-10 gr tohum ekilir ve adet fidan elde edilir. Sorbus domestica tohumlarýnýn 1000 tane aðýrlýðý 30 gr, diðerlerinin ise gr arasýdýr. Aðaçlandýrmalarda 1+0 veya 2+0 yaþlý tüplü fidanlar kullanýlýr (GEZER ve ark, 2004; GÜLTEKÝN ve DÝVRÝK, 2005; GÜLTEKÝN ve ark, 2006e; GÜLTEKÝN, 2006) BÝRÝNCÝ BÖLÜMÜN SONU 18

19 ORMAN ÜRÜNLERÝ SANAYÝÝ ARTIKLARININ YAKIT OLARAK KULLANMA ÝMKANLARI VE MEVCUT POTANSÝYEL DURUM Yrd. Doç. Dr. Halil Turgut ÞAHÝN*, Yrd. Doç. Dr. Abdullah SÜTÇÜ*, Yrd. Doç. Dr. Birol ÜNER*, Prof. Dr. Mustafa CENGÝZ** ÖZET Dünyada ülkelerin geliþmiþlik seviyesinin artmasýna paralel olarak enerjiye olan ihtiyaç gün geçtikçe artýþ göstermektedir. Bu artýþtan doðan enerji ihtiyacýný karþýlamak için petrol ve petrole dayalý fosil yakýtlarýnda yoðun olarak faydalanýlmaktadýr. Fakat bu enerji kaynaklarýnýn çevre kirliliði, fiyat istikrarsýzlýðý, tükenme olasýlýklarý, tekelleþme gibi olumsuz etkilere sahip olmasý, son yýllarda bu kaynaklara alternatif enerji kaynaklarý araþtýrmalarýnýn yoðunlaþmasýný saðlamýþtýr. Daha temiz, yaþanabilir bir çevre için öncelikle fosil yakýtlarýnýn kullanýlmasýyla ortaya çýkan karbon emisyonunun düþürülmesi ile birlikte ekolojik dengenin korunmasý gerekir. Tarýmsal ve orman atýklarý ile aðaç iþleyen sanayii artýklarýnýn (biyokütle) etkin þekilde enerji kaynaðý olarak kullanýmý üzerine yoðun çalýþmalar yapýlmýþ ve bu sorunun çözümünde önerilebilecek kaynaklar olduðu üzerine görüþler oluþmuþtur. Anahtar kelimeler: Fosil yakýtlarý, çevre kirlenmesi, biyokütle, odun ýsý deðeri ABSTRACT As a result of increased global population and levels of development, demand on energy has been globally increasing in an incredible rate. Fossil fuels such as petroleum and petroleum based products have been used in order to meet with energy demand. However, these energy sources have environmental unfriendly and have some technological problems. For these reasons, many new, environmentally benign technologies and alternative sources have been trying to overcome energy and environmental problems. For better environment, reducing carbon emissions from fossil fuels and sequestering carbon with improving ecological health are very important aspect. One suggestion for solving those problems, agricultural and forest based wastes (biomass) could be used as an enegry source for producing efficient energy. Keywords: Fossil fuels, enviroment contamination, biomass, wood energy value 1. GÝRÝÞ Ülkemiz ve dünya nüfusunun hýzlý artýþý, enerjiye olan ihtiyacýnýn gün geçtikçe artmasýna sebep olmaktadýr. Bu durum, doðal kaynaklarýn daha fazla tahrip olmasýna ve ekolojik dengede düzensizliklerin oluþmasýna sebep olmaktadýr. Dünya genelinde, ihtiyaç duyulan enerjinin büyük kýsmý, nispeten ucuz ve kolay elde edilebilen fosil yakýtlarýndan (petrol, doðal gaz, kömür vb.,) karþýlanmaktadýr. Fakat bu yakýtlarýn yanmasý sonucu oluþan CO, CO2 gibi zehirli gazlar atmosfere karýþmakta, özellikle yoðun kullaným olan bölgelerde ciddi çevresel problemler oluþturmaktadýr. Ayrýca, arz-talep dengesinde oluþan düzensizlikler sonucu bu enerji kaynaklarýnýn fiyatlarýnda dalgalanmalar görülmektedir. Bu tür problemler ve kaynaklarýn tükenme olasýlýðýnýn bulunmasý, dünyanýn deðiþik bölgelerinde alternatif, yeni enerji kaynaklarý üzerine çalýþmalarýn artarak devam etmesine sebep olmaktadýr. Dünya genelinde petrol ve doðal gaz fiyatlarýnda görülen dengesiz artýþlar ile enerji planlarý ve fiyatlarýna etki eden olaylardan bazýlarý aþaðýdaki þekilde özetlenebilir; - Petrol üretici ülkelerin OPEC örgütlenmesiyle * SDÜ Orman Fakültesi ** SDÜ Fen-Edebiyat Fakültesi 19

20 petrol arz ve fiyatýný kontrol etmesi - Körfez krizi ve Irak'ta yaþanan geliþmeler - Güney Amerika ve Orta Doðuda yaþanan sorunlar - Çernobil kazasý Son zamanlarda tüketicilerin ve toplumlarýn çevreye olan ilgisinin ve doðal dengeyi koruma bilincinin artmasý, fosil yakýtlarýnýn kullanýlmasý sonucu çevreye verilen zararlar ve hava kirliliðinin sürekli gündemde kalmasýný saðlamýþtýr. Ayrýca son zamanlarda bu kaynaklarýn daha dikkatli ve bilinçli kullanýlmasý üzerine yoðun çalýþmalar yapýlmýþ, hatta hava kirliliðin yoðun olduðu bölgelerde bazý kýsýtlamalar getirilmiþtir. Özellikle son yýllarda atmosferdeki CO2 emisyonu, fosil kaynaklarýnýn enerji için yoðun kullanýlmasý sonucu büyük oranda artmýþtýr. Bu durum dünyamýzýn küresel olarak ýsýnmasýna, asit yaðmurlarýna ve insan saðlýðý üzerine ciddi tehditlerin oluþmasýna sebep olmaktadýr. Bu çalýþmada alternatif enerji kaynaðý olarak orman ürünleri sanayii atýklarýnýn kullaným imkanlarý incelenerek verimlilik kýstaslarý ortaya konmaya çalýþýlmýþtýr. Bu yaklaþýmla, çalýþmanýn baþlangýcýnda yurdumuz orman varlýðý ve orman ürünleri endüstrisi iþletmelerinin sektörel bazda özellikleri ortaya konularak, potansiyel kullaným olanaklarý açýklanmaya çalýþýlmýþtýr. Çalýþmanýn ikinci kýsmýnda, odunlarýn enerji deðerleri verilerek, ülkemizde biyolojik yakýtlarýn kullaným düzeyi ile geliþen eðilimler belirtilmiþ, piyasada kullanýlan yakýtlarla odun arasýndaki fiyat verim oraný ve kalori deðeri karþýlaþtýrmalý olarak verilmiþtir. 2. ÜLKEMÝZDEKÝ ORMAN VARLIÐI ve ORMAN ÜRÜNLERÝ ENDÜSTRÝSÝNÝN DURUMU Orman Genel müdürlüðü'nün resmi web sitesinden elde edilen en güncel verilere göre, 1973 yýlýndan günümüze kadar olan süreçte, ormanlarýmýzýn yönetim planlarý yenilenmiþ, her yýl ormanlarýmýzýn yaklaþýk 1/10'na ait veriler güncellenmiþtir. Bu çalýþmadan çýkan sonuca göre, 1999 yýlý sonu itibariyle ülkemizdeki toplam ormanlýk alanlarýn 20.7 milyon hektar'a ulaþtýðý bildirilmiþtir [1]. Tür bazýnda ise, toplam ormanlýk alanlarýmýzýn yaklaþýk %54'ünü ibreli türlerin %46'sýnýn ise yapraklý türlerin oluþturduðu belirtilmiþtir. Tür olarak, normal koru ormanlarýmýzda, %32 lik kaplama alaný ile Kýzýlçam ilk sýrayý almakta, bu türü sýrasýyla %26 ile Karaçam, % 13 ile Kayýn, %8 ile Sarýçam ve %6 ile Göknar takip etmektedir. Baltalýk alanlarda en fazla sahaya % 85'lik oran ile Meþe türlerimiz sahiptir [2]. Ülkemizin sahip olduðu mevcut odun serveti Çizelge 1'de özet olarak verilmiþtir [1]. Çizelge 1. Türkiye Orman Varlýðý SERVET (M 3 -Ster) Niteliði Ýbreli Yapraklý Koru Toplamý Baltalýk Normal (Koru) Bozuk TOPLAM Kaynak: Orman ürünleri endüstrisinin temel girdisi ormanlardan saðlanan odun hammaddesidir. Orman ürünleri iþleyen tesislerde oluþan odun kökenli atýklar birincil ve ikincil atýklar olmak üzere sýnýflandýrýlabilir. Birincil atýklar, yumuþak ve sert odunlarýn direkt olarak kullanýlmasý veya iþlenmesi sýrasýnda oluþan talaþ, yonga, kabuk ile ahþap binalarda oluþan atýklar olarak belirtilebilir. Ýkincil atýklar ise, kontrplak, kaplama levha, yongalevha, lif levha üretimi esnasýnda oluþan iþlem görmüþ odunsal atýklarý kapsamaktadýr. Hammadde odunun tüm girdiler içerisindeki payý kereste ve parke sanayiinde %75, ambalaj sanayiinde %83, levha sanayiinde %84 ve mobilya sanayiinde ise yaklaþýk %76'dýr. Odun kökenli atýklarýn direkt veya dolaylý olarak deðiþik ürünlere ve enerjiye dönüþtürülmesi mümkündür [3]. Ýmalat sanayi iktisadi faaliyet kod sýnýflamasýna göre Türkiye Orman Ürünlerinin sektörel bazda iþyeri sayýsý, üretim ve satýþ bilgileri DÝE 2001 yýlý verilerine göre aþaðýda Çizelge 2 de gösterilmiþtir [4]. Odun iþleyen, orman ürünleri sanayi iþletmelerinin oluþturduðu artýklar oldukça yüksek düzeydedir. Örneðin, kereste, doðrama ve parke endüstrilerinde randýman ortalama olarak %65-70 arasýndadýr ve geri kalan %30-35'lik kýsým direkt yararlanýlamayan ve atýk olarak tanýmlanan testere talaþý, kapak tahtasý gibi artýklardan oluþmaktadýr. Bu kýsýmlar iþletmelerin bulunduklarý bölgelerle ve diðer odun iþleyen tesislere olan uzaklýða baðlý olarak, yongalevha, kaðýt veya lif levha tesislerinde hammadde kaynaðý olarak kullanýlabilmektedir. Fakat ekonomik nedenler ve taþýnmasýndaki zorluklardan dolayý bu artýklarýn büyük bir kýsmý genellikle tesis içerisinde enerji ihtiyacýnýn en azýndan bir kýs- 20

MALÝYE DERGÝSÝ ÝÇÝNDEKÝLER MALÝYE DERGÝSÝ. Ocak - Haziran 2008 Sayý 154

MALÝYE DERGÝSÝ ÝÇÝNDEKÝLER MALÝYE DERGÝSÝ. Ocak - Haziran 2008 Sayý 154 MALÝYE DERGÝSÝ Ocak - Haziran 2008 Sayý 154 Sahibi Maliye Bakanlýðý Strateji Geliþtirme Baþkanlýðý Adýna Doç.Dr. Ahmet KESÝK Sorumlu Yazý Ýþleri Müdürü Doç.Dr. Ahmet KESÝK MALÝYE DERGÝSÝ ÝÇÝNDEKÝLER Yayýn

Detaylı

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum ÇEVRE VE TOPLUM 11. Bölüm DOÐAL AFETLER VE TOPLUM Konular DOÐAL AFETLER Dünya mýzda Neler Oluyor? Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum Volkanlar

Detaylı

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta

Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta Mikro Dozaj Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip mikro dozaj sistemleri ile Kimya,Maden,Gýda... gibi sektörlerde kullanýlan hafif, orta ve aðýr hizmet tipi modellerimizle Türk

Detaylı

0.2-200m3/saat AISI 304-316

0.2-200m3/saat AISI 304-316 RD Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip hava kilidleri her türlü proseste çalýþacak rotor ve gövde seçeneklerine sahiptir.aisi304-aisi316baþtaolmaküzerekimya,maden,gýda...gibi

Detaylı

Simge Özer Pýnarbaþý

Simge Özer Pýnarbaþý Simge Özer Pýnarbaþý 1963 yýlýnda Ýstanbul da doðdu. Ortaöðrenimini Kadýköy Kýz Lisesi nde tamamladý. 1984 yýlýnda Ýstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü nü bitirdi.

Detaylı

Fiskomar. Baþarý Hikayesi

Fiskomar. Baþarý Hikayesi Fiskomar Baþarý Hikayesi Fiskomar Gýda Temizlik Ve Marketcilik Ticaret Anonim Þirketi Cumhuriyetin ilanýndan sonra büyük önder Atatürk'ün Fýndýk baþta olmak üzere diðer belli baþlý ürünlerimizi ilgilendiren

Detaylı

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ IPA Cross-Border Programme CCI No: 2007CB16IPO008 BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ SINIR ÖTESÝ BÖLGEDE KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLÝ ÝÞLETMELERÝN ORTAK EKO-GÜÇLERÝ PROJESÝ Ref. ¹ 2007CB16IPO008-2011-2-063, Geçerli sözleþme

Detaylı

MALÝYE DERGÝSÝ ULAKBÝM ISSN 1300-3623

MALÝYE DERGÝSÝ ULAKBÝM ISSN 1300-3623 MALÝYE DERGÝSÝ ISSN 1300-3623 Temmuz - Aralýk 2007, Sayý 153 YAZI DANIÞMA KURULU Prof. Dr. Güneri AKALIN Prof. Dr. Abdurrahman AKDOÐAN Prof. Dr. Figen ALTUÐ Prof. Dr. Engin ATAÇ Prof. Dr. Ömer Faruk BATIREL

Detaylı

1. ÝTHÝB TEKNÝK TEKSTÝL PROJE YARIÞMASI

1. ÝTHÝB TEKNÝK TEKSTÝL PROJE YARIÞMASI Yarýþmanýn Amacý 1. ÝTHÝB 1.ÝTHÝB Teknik Tekstiller Proje Yarýþmasý, Ýstanbul Tekstil ve Hammaddeleri Ýhracatçýlarý Birliði'nin Türkiye Ýhracatçýlar Meclisi'nin katkýlarýyla Türkiye'de teknik tekstil sektörünün

Detaylı

Ne-Ka. Grouptechnic ... /... / 2008. Sayýn Makina Üreticisi,

Ne-Ka. Grouptechnic ... /... / 2008. Sayýn Makina Üreticisi, ... /... / 2008 Sayýn Makina Üreticisi, Firmamýz Bursa'da 1986 yýlýnda kurulmuþtur. 2003 yýlýndan beri PVC makineleri sektörüne yönelik çözümler üretmektedir. Geniþ bir ürün yelpazesine sahip olan firmamýz,

Detaylı

ALPER YILMAZ KIZILCAÞAR MAHALLESÝ MUHTAR ADAYI

ALPER YILMAZ KIZILCAÞAR MAHALLESÝ MUHTAR ADAYI Kýzýlcaþar Geleceðe Hazýrlanýyor Gelin Birlikte Çalýþalým ALPER YILMAZ KIZILCAÞAR MAHALLESÝ MUHTAR ADAYI Mart 2014 ALPER YILMAZ Halkla Bütünleþen MUHTARLIK Ankara Gölbaþý Kýzýlcaþar Köyünde 4 Mart 1979

Detaylı

ÝNSAN KAYNAKLARI VE EÐÝTÝM DAÝRE BAÞKANLIÐI

ÝNSAN KAYNAKLARI VE EÐÝTÝM DAÝRE BAÞKANLIÐI ÝNSAN KAYNAKLARI VE EÐÝTÝM DAÝRE BAÞKANLIÐI MEMUR PERSONEL ÞUBE MÜDÜRLÜÐÜ GÖREV TANIMI Memur Personel Þube Müdürlüðü, belediyemiz bünyesinde görev yapan memur personelin özlük iþlemlerinin saðlýklý bir

Detaylı

Mart 2010 Otel Piyasasý Antalya Ýstanbul Gayrimenkul Deðerleme ve Danýþmanlýk A.Þ. Büyükdere Cad. Kervan Geçmez Sok. No:5 K:2 Mecidiyeköy Ýstanbul - Türkiye Tel: +90.212.273.15.16 Faks: +90.212.355.07.28

Detaylı

MedYa KÝt / 26 Ýnsan Kaynaklarý ve Yönetimi konusunda Türkiye nin ilk dergisi HR DergÝ Human Resources Ýnsan Kaynaklarý ve Yönetim Dergisi olarak amacýmýz, kurulduðumuz günden bu yana deðiþmedi: Türkiye'de

Detaylı

Güvenliðe Açýlan Sosyal Pencere Projesi ODAK TOPLANTISI SONUÇ RAPORU

Güvenliðe Açýlan Sosyal Pencere Projesi ODAK TOPLANTISI SONUÇ RAPORU Güvenliðe Açýlan Sosyal Pencere Projesi ODAK TOPLANTISI SONUÇ RAPORU 13 OCAK 2011 Bu program, Avrupa Birliði ve Türkiye Cumhuriyeti tarafýndan finanse edilmektedir. YENÝLÝKÇÝ YÖNTEMLERLE KAYITLI ÝSTÝHDAMIN

Detaylı

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði, üyeler arasýndaki haberleþme aðýný daha etkin hale getirmek için, akademik çalýþmalar yürüten bilim insaný, antrenör, öðretmen, öðrenci ve ilgili

Detaylı

mmo bülteni ...basýnda odamýz...basýnda odamýz...basýnda odamýz... nisan 2005/sayý 83

mmo bülteni ...basýnda odamýz...basýnda odamýz...basýnda odamýz... nisan 2005/sayý 83 ...basýnda odamýz...basýnda odamýz...basýnda odamýz... 2 Mart 2005 Hürriyet Gazetesi Oto Yaþam Eki'nin Editörü Ufuk SANDIK, "Dikiz Aynasý" köþesinde Oda Baþkaný Emin KORAMAZ'ýn LPG'li araçlardaki denetimsizliðe

Detaylı

BÝMY 16 - TBD Kamu-BÝB XI Bütünleþik Etkinliði

BÝMY 16 - TBD Kamu-BÝB XI Bütünleþik Etkinliði BÝMY 16 - TBD Kamu-BÝB XI Bütünleþik Etkinliði Türkiye Biliþim Derneði, biliþim sektöründe çalýþan üst ve orta düzey yöneticilerin mesleki geliþimi ve dayanýþmalarýný geliþtirmek amacýyla her yýl düzenlediði

Detaylı

DOÐALGAZ ÝÇ TESÝSAT MÜHENDÝS YETKÝLENDÝRME KURSU DÜZENLENDÝ

DOÐALGAZ ÝÇ TESÝSAT MÜHENDÝS YETKÝLENDÝRME KURSU DÜZENLENDÝ ÝKK TOPLANTISI ÞUBEMÝZDE GERÇEKLEÞTÝRÝLDÝ 4 Kasým 2010 tarihinde ÝKK toplantýsý Þubemizde gerçekleþtirildi. ÞUBEMÝZ SOSYAL ETKÝNLÝKLER KOMÝSYONU TOPLANDI Þubemiz sosyal etkinlikler komisyonu 05 Kasým 2010

Detaylı

2003 ten 2009 a saðlýkta dönüþüm þiddet le sürüyor

2003 ten 2009 a saðlýkta dönüþüm þiddet le sürüyor TD 161.qxp 28.02.2009 22:11 Page 1 C M Y K 1 Mart 2009 Sayý:161 Sayfa 6 da 2003 ten 2009 a saðlýkta dönüþüm þiddet le sürüyor Saðlýkta Dönüþüm Programý nýn uygulanmaya baþladýðý 2003 yýlýndan bu yana çok

Detaylı

KOBÝ'lere AB kapýsý. Export2Europe KOBÝ'lere yönelik eðitim, danýþmanlýk ve uluslararasý iþ geliþtirme projesi

KOBÝ'lere AB kapýsý. Export2Europe KOBÝ'lere yönelik eðitim, danýþmanlýk ve uluslararasý iþ geliþtirme projesi 12 1 KOBÝ'lere AB kapýsý Export2Europe KOBÝ'lere yönelik eðitim, danýþmanlýk ve uluslararasý iþ geliþtirme projesi 2 3 Projenin amacý nedir Yurt dýþýna açýlmak isteyen yerli KOBÝ'lerin, Lüksemburg firmalarý

Detaylı

Yükseköðretimin Finansmaný ve Finansman Yöntemlerinin Algýlanan Adalet Düzeyi: Sakarya Üniversitesi Paydaþ Görüþleri..64 Doç.Dr.

Yükseköðretimin Finansmaný ve Finansman Yöntemlerinin Algýlanan Adalet Düzeyi: Sakarya Üniversitesi Paydaþ Görüþleri..64 Doç.Dr. MALÝYE DERGÝSÝ Temmuz - Aralýk 2011 Sayý 161 Sahibi Maliye Bakanlýðý Strateji Geliþtirme Baþkanlýðý Adýna Sorumlu Yazý Ýþleri Müdürü Yayýn Kurulu Baþkan Füsun SAVAÞER Üye Ali Mercan AYDIN Üye Nural KARACA

Detaylı

2 - Konuþmayý Yazýya Dökme

2 - Konuþmayý Yazýya Dökme - 1 8 Konuþmayý Yazýya Dökme El yazýnýn yerini alacak bir aygýt düþü XIX. yüzyýlý boyunca çok kiþiyi meþgul etmiþtir. Deðiþik tasarým örnekleri görülmekle beraber, daktilo dediðimiz aygýtýn satýlabilir

Detaylı

Organizatör Firma Cebeci Cad. No:54 Akatlar 34335 Ýstanbul Tel:0212 351 68 48 (pbx) Faks:0212 351 59 33 E-Posta: tculha@grem.com.tr BAHÇEÞEHÝR ÜNÝVERSÝTESÝ BEÞÝKTAÞ KAMPÜSÜ 11-12 Haziran 2008 SUNUM DOSYASI

Detaylı

Araþtýrma Hazýrlayan: Ebru Kocamanlar Araþtýrma Uzman Yardýmcýsý Gýda Ürünlerinde Ambalajýn Satýn Alma Davranýþýna Etkisi Dünya Ambalaj Örgütü nün açýklamalarýna göre dünyada ambalaj kullanýmýnýn %30 unu

Detaylı

T.C YARGITAY 9. HUKUK DAÝRESÝ Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI

T.C YARGITAY 9. HUKUK DAÝRESÝ Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI Yargýtay Kararlarý T.C Esas No : 2005 / 37239 Karar No : 2006 / 3456 Tarihi : 13.02.2006 KARAR ÖZETÝ : ALT ÝÞVEREN - ÇALIÞTIRACAK ÝÞÇÝ SAYISI Davalý þirketin ayný il veya diðer illerde baþka iþyerinin

Detaylı

Kanguru Matematik Türkiye 2015

Kanguru Matematik Türkiye 2015 3 puanlýk sorular 1. Hangi þeklin tam olarak yarýsý karalanmýþtýr? A) B) C) D) 2 Þekilde görüldüðü gibi þemsiyemin üzerinde KANGAROO yazýyor. Aþaðýdakilerden hangisi benim þemsiyenin görüntüsü deðildir?

Detaylı

KOBÝ lerin iþ süreçlerini daha iyi yönetebilmeleri için

KOBÝ lerin iþ süreçlerini daha iyi yönetebilmeleri için NEDEN KOBÝ lerin iþ süreçlerini daha iyi yönetebilmeleri için SAP Business One çözümünü seçmelerinin nedeni 011 SAP AG. Tüm haklarý saklýdýr. SAP Business One müþterileri SAP'ye olan güvenlerini gösteriyor.000+

Detaylı

Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler. Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung. Freie Hansestadt Bremen.

Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler. Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung. Freie Hansestadt Bremen. Gesundheitsamt Freie Hansestadt Bremen Sozialmedizinischer Dienst für Erwachsene Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung Yardýma ve bakýma muhtaç duruma

Detaylı

17-19 Aralýk 2010 Miracle Resort Hotel, Antalya 17-19 Aralýk 2010 - Miracle Resort Hotel, Antalya Deðerli Meslektaþýmýz, Kanser tedavisindeki hýzlý deðiþim ve geliþme farklý alanlarda uzmanlaþmýþ hekimlerin

Detaylı

SENDÝKAMIZDAN HABERLER

SENDÝKAMIZDAN HABERLER SENDÝKAMIZDAN HABERLER Sendikamýza Üye Ýþyerlerinde Çalýþanlardan Yýlýn Verimli Ýþçisi Ve Ýþvereni Seçilenlere Törenle Plaketleri Verildi 1988 yýlýndan bu yana Milli Prodüktivite Merkezi (MPM) nce gerçekleþtirilen

Detaylı

ݺletmelerin Rekabet Gücünün Artýrýlmasý. Dýºa Açýlmalarýna Mali Destek Programý

ݺletmelerin Rekabet Gücünün Artýrýlmasý. Dýºa Açýlmalarýna Mali Destek Programý ݺletmelerin Rekabet Gücünün Artýrýlmasý ve Dýºa Açýlmalarýna Mali Destek Programý 2010 içindekiler Orta Karadeniz Kalkýnma Ajansý Kalkýnma Ajanslarýnýn Kuruluþ Amaçlarý Vizyonumuz Misyonumuz Orta Karadeniz

Detaylı

hkm Jeodezi, Jeoinformasyon ve Arazi Yönetimi Dergisi 2006/2 Sayý 95 www.hkmo.org.tr Orman Dýþýna Çýkarýlan Yerlerle Ýlgili Öneriler Erdal KÖKTÜRK 1 Özet Türkiye nin toplam alanýnýn (201 992.96 km 2 )

Detaylı

Eðitim Baþvurularý Hakkýnda; -Eðitim katýlýmcý sayýsý ve eðitim tarih deðiþiklikleri Odamýz tarafýndan belirlenmektedir. -Eðitimlerimizle ilgili tüm güncel bilgiler www.corlutso.org.tr internet adresindeki

Detaylı

Mart 2010 Proje Hakkýnda NBÞ sektörünün ana girdisi olan mýsýrýn hasadý, hammadde kalitesi açýsýndan yetiþtirilmesi kadar önemli bir süreçtir. Hasat sýrasýnda gerçekleþtirilen yanlýþ uygulamalar sonucunda

Detaylı

GRUP TOPLU ÝÞ SÖZLEÞMESÝ GÖRÜÞMELERÝNDE UYUÞMAZLIK

GRUP TOPLU ÝÞ SÖZLEÞMESÝ GÖRÜÞMELERÝNDE UYUÞMAZLIK TOPLAM KALÝTE YÖNETÝMÝ VE ISO 9001:2000 KALÝTE YÖNETÝM SÝSTEMÝ UYGULAMASI KONULU TOPLANTI YAPILDI GRUP TOPLU ÝÞ SÖZLEÞMESÝ GÖRÜÞMELERÝNDE UYUÞMAZLIK YÝBÝTAÞ - LAFARGE GRUBUNDA KONYA ÇÝMENTO SANAYÝÝ A.Þ.

Detaylı

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. KONSOLÝDE BÜTÇE ÝLE ÝLGÝLÝ ORANLAR (Yüzde)

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. KONSOLÝDE BÜTÇE ÝLE ÝLGÝLÝ ORANLAR (Yüzde) V KAMU MALÝYESÝ 71 72 KAMU MALÝYESÝ Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. A. KONSOLÝDE BÜTÇE UYGULAMALARI 1. Genel Durum 1996 yýlýnda yüzde 26.4 olan

Detaylı

Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz!

Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz! Asýlsýz iddia neden ortaya atýldý? Ovacýk Altýn Madeni'ne dava öncesi yargýsýz infaz! 19 Haziran 2004 tarihinde, Ovacýk Altýn Madeni ile hiçbir ilgisi olmayan Arsenik iddialarý ortaya atýlarak madenimiz

Detaylı

BASIN AÇIKLAMALARI TMMOB EMO ADANA ÞUBESÝ 12. DÖNEM ÇALIÞMA RAPORU BASIN AÇIKLAMALARI

BASIN AÇIKLAMALARI TMMOB EMO ADANA ÞUBESÝ 12. DÖNEM ÇALIÞMA RAPORU BASIN AÇIKLAMALARI BASIN AÇIKLAMALARI Egemenler Arasý Dalaþýn Yapay Sonucu Zamlar EKONOMÝK KRÝZ VE ETKÝLERÝ 6 Aðustos 1945'te Hiroþima'ya ve 9 boyutu bulunmaktadýr. Daha temel nokta Aðustos 1945'te Nagasaki'ye

Detaylı

TÜRKÝYE / Fabrika SWITZERLAND. Tel : ( 0090 ) 246 281 29 29 - ( 0090 ) 246 281 29 30 Fax : ( 0090 ) 246 281 29 31 Gönen / ISPARTA

TÜRKÝYE / Fabrika SWITZERLAND. Tel : ( 0090 ) 246 281 29 29 - ( 0090 ) 246 281 29 30 Fax : ( 0090 ) 246 281 29 31 Gönen / ISPARTA TÜRKÝYE / Fabrika Tel : ( 0090 ) 246 281 29 29 - ( 0090 ) 246 281 29 30 Fax : ( 0090 ) 246 281 29 31 Gönen / ISPARTA SWITZERLAND Tel : ( 0041 ) 56 610 48 43 Cep Natel : ( 0041 ) 79 605 72 93 E-mail : tuerkel@dplanet.ch

Detaylı

Tehlikeli Atýk Çözümünde EKOVAR...

Tehlikeli Atýk Çözümünde EKOVAR... ARA DEPOLAMA www. ekovar.com info@ ekovar.com Hilal Mah. 50. Sokak, 4. Cad. No: 8/8 Yýldýz - Çankaya / ANKARA Tel : +(90) 312 442 13 05 +(90) 312 442 11 43 Faks : +(90) 312 442 13 06 Tehlikeli Atýk Çözümünde

Detaylı

7. ÝTHÝB KUMAÞ TASARIM YARIÞMASI 2012

7. ÝTHÝB KUMAÞ TASARIM YARIÞMASI 2012 7. ÝTHÝB KUMAÞ TASARIM YARIÞMASI 2012 KÝMLER KATILABÝLÝR? Yarýþma, Türkiye Cumhuriyeti sýnýrlarý dahilinde veya yurtdýþýnda okuyan T.C. vatandaþlarý veya K.K.T.C vatandaþý, 35 yaþýný aþmamýþ, en az lise

Detaylı

mmo bülteni mart 2005/sayý 82 05.02.2005

mmo bülteni mart 2005/sayý 82 05.02.2005 basýnda odamýz basýnda odamýz basýnda odamýz Ocak/ Dizayn Ýnfo Dergisinin 9. sayýsýnda "Makina Mühendisleri Odasý'na TÜRKAK'tan Akreditasyon Sertifikasý" baþlýklý haber yayýnlandý. 05.02.2005 Oda Baþkaný

Detaylı

ÝÞÇÝ SAÐLIÐI VE ÝÞ GÜVENLÝÐÝ PROJESÝ

ÝÞÇÝ SAÐLIÐI VE ÝÞ GÜVENLÝÐÝ PROJESÝ ÝÞÇÝ SAÐLIÐI VE ÝÞ GÜVENLÝÐÝ PROJESÝ EÐÝTÝM SEMÝNERÝ RESÝMLERÝ Çimento Ýþveren Dergisi Özel Eki Mart 2003, Cilt 17, Sayý 2 çimento iþveren dergisinin ekidir Ýþçi Saðlýðý ve Ýþ Güvenliði Projesi Sendikamýz

Detaylı

konularýnda servis hizmeti sunan Sosyal Hizmetler Dairesi bir devlet kuruluºu olup, bu kuruluº ülkede yaºayan herkese ücretsiz hizmet vermektedir.

konularýnda servis hizmeti sunan Sosyal Hizmetler Dairesi bir devlet kuruluºu olup, bu kuruluº ülkede yaºayan herkese ücretsiz hizmet vermektedir. 1/7 AMT FÜR SOZIALE DIENSTE FÜRSTENTUM LIECHTENSTEIN Sosyal Hizmetler Dairesi Çocuk ve gençlik hizmetleri Sosyal hizmetler Terapi hizmetleri Ýç hizmetler konularýnda servis hizmeti sunan Sosyal Hizmetler

Detaylı

2007/82 Nolu SGK GENELGESÝ(Fatura Bedellerinin Ödenmesinde Karþýlaþýlan Sorunlar) Cuma, 26 Ekim 2007

2007/82 Nolu SGK GENELGESÝ(Fatura Bedellerinin Ödenmesinde Karþýlaþýlan Sorunlar) Cuma, 26 Ekim 2007 2007/82 Nolu SGK GENELGESÝ(Fatura Bedellerinin Ödenmesinde Karþýlaþýlan Sorunlar) Cuma, 26 Ekim 2007 GENELGE 2007/ 82 2007/46 sayýlý Fatura Bedellerinin Ödenmesi konulu Genelge gereði Kurum web sayfasýnda

Detaylı

ÝÇÝNDEKÝLER. Yýl: 45 Sayý: 1-2-3 Ocak - Þubat - Mart 2008. Baþyazý...2. 42nci Olaðan Genel Kurulu Tamamlandý...4

ÝÇÝNDEKÝLER. Yýl: 45 Sayý: 1-2-3 Ocak - Þubat - Mart 2008. Baþyazý...2. 42nci Olaðan Genel Kurulu Tamamlandý...4 ORMAN MÜHENDÝSLERÝ ADINA SAHÝBÝ Ali KÜÇÜKAYDIN YAYIN SORUMLUSU Osman TURUNÇ YAYIN YÖNETMENÝ Okan ÇANÇÝN YAYIN KURULU Hakan AKDAÐ Hüseyin AYTAÇ Mustafa KIZMAZ Serkan ERÝKGENOÐLU Sevda ERGÝZ YAYIN KOÞULLARI

Detaylı

21-23 Kasým 2011 Çeþme Ýzmir www.tgdfgidakongresi.com organizasyon Ceyhun Atýf Kansu Caddesi, 1386. Sokak, No: 8, Kat: 2, 06520 Balgat / Ankara T:+90 312 284 77 78 F:+90 312 284 77 79 Davetlisiniz Ülkemiz

Detaylı

1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn

1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn 4. SINIF COÞMAYA SORULARI 1. BÖLÜM 3. DÝKKAT! Bu bölümde 1 den 10 a kadar puan deðeri 1,25 olan sorular vardýr. 1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn toplamý kaçtýr? A) 83 B) 78 C) 91 D) 87

Detaylı

PLASTÝK ENJEKSÝYON VE ÝNÞAAT MALZEMELERÝ SAN. TÝC. Hakkýmýzda KAMÝ GRUP 2007 yýlýnda Ýstanbul Topçularda, Sn. Baþak Kami tarafýndan kurulmuþtur. 2007 yýlýndan bu yana geliþimciliði ilke edinen firmamýz,

Detaylı

ÝÇÝNDEKÝLER. Yýl: 45 Sayý: 7-8-9 Temmuz - Aðustos - Eylül 2008. TMMOB ORMAN MÜHENDÝSLERÝ ODASI ADINA SAHÝBÝ Ali KÜÇÜKAYDIN

ÝÇÝNDEKÝLER. Yýl: 45 Sayý: 7-8-9 Temmuz - Aðustos - Eylül 2008. TMMOB ORMAN MÜHENDÝSLERÝ ODASI ADINA SAHÝBÝ Ali KÜÇÜKAYDIN TMMOB ORMAN MÜHENDÝSLERÝ ODASI ADINA SAHÝBÝ Ali KÜÇÜKAYDIN YAYIN SORUMLUSU Osman TURUNÇ YAYIN YÖNETMENÝ Okan ÇANÇÝN YAYIN KURULU Sevda ERGÝZ Mustafa KIZMAZ Hüseyin AYTAÇ Adem YILMAZEL Serkan ERÝKGENOÐLU

Detaylı

KÖÞE TEMÝZLEME MAKÝNASI ELEKTRONÝK KONTROL ÜNÝTESÝ KULLANIM KILAVUZU GENEL GÖRÜNÜM: ISLEM SECIMI FULL

KÖÞE TEMÝZLEME MAKÝNASI ELEKTRONÝK KONTROL ÜNÝTESÝ KULLANIM KILAVUZU GENEL GÖRÜNÜM: ISLEM SECIMI FULL KÖÞE TEMÝZLEME MAKÝNASI ELEKTRONÝK KONTROL ÜNÝTESÝ KULLANIM KILAVUZU GENEL GÖRÜNÜM: calismaya hazir Enter Tuþu menülere girmek için kullanýlýr. Kýsa süreli basýldýðýnda kullanýcý menüsüne, uzun sürelibasýldýðýnda

Detaylı

ORMAN KORUMA ALANLARI YÖNETÝMÝNÝN GÜÇLENDÝRÝLMESÝ PROJESÝ

ORMAN KORUMA ALANLARI YÖNETÝMÝNÝN GÜÇLENDÝRÝLMESÝ PROJESÝ ORMAN KORUMA ALANLARI YÖNETÝMÝNÝN GÜÇLENDÝRÝLMESÝ PROJESÝ 2011 ULUSLARARASI ORMAN YILI ETKÝNLÝKLERÝ SONUÇ RAPORU ARALIK 2011, ANKARA Hazýrlayanlar: Yýldýray Lise, Damla Akyýldýz, Mustafa Yýlmaz ÝÇÝNDEKÝLER

Detaylı

düþürücü kullanmamak c-duruma uygun ilaç kullanmamak Ateþ Durumunda Mutlaka Hekime Götürülmesi Gereken Haller:

düþürücü kullanmamak c-duruma uygun ilaç kullanmamak Ateþ Durumunda Mutlaka Hekime Götürülmesi Gereken Haller: Ayna-Gazetesi-renksiz-11-06.qxp 26.10.2006 23:39 Seite 2 Çocuklarda Ateþ Deðerli Ayna okuyucularý, bundan böyle bu sayfada sizleri saðlýk konusunda bilgilendireceðim. Atalarýmýz ne demiþti: olmaya devlet

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIÐI ÇED ve Planlama Genel Müdürlüðü Çevre Envanteri Dairesi Baþkanlýðý ÇEVRESEL GÖSTERGELER 2009 Veri Deðerlendirme Þube Müdürlüðü Ankara-2010 Hazýrlayanlar Tuncay DEMÝR Ýbrahim

Detaylı

2014-2015 Eðitim Öðretim Yýlý ÝSTANBUL ÝLÝ ORTAOKULLAR ARASI "4. AKIL OYUNLARI TURNUVASI" Ýstanbul Ýli Ortaokullar Arasý 4. Akýl Oyunlarý Turnuvasý, 21 Þubat 2015 tarihinde Özel Sancaktepe Okyanus Koleji

Detaylı

014-015 Eðitim Öðretim Yýlý ÝSTANBUL ÝLÝ ORTAOKULLAR ARASI "7. AKIL OYUNLARI ÞAMPÝYONASI" Ýstanbul Ýli Ortaokullar Arasý 7. Akýl Oyunlarý Þampiyonasý, 18 Nisan 015 tarihinde Özel Sancaktepe Bilfen Ortaokulu

Detaylı

ÝÇÝNDEKÝLER. Yýl: 44 Sayý: 7-8-9 Temmuz - Aðustos - Eylül 2007. Baþyazý...2. Yeniden Yapýlanma Konusunda Odamýzca Hazýrlanan Rapor...

ÝÇÝNDEKÝLER. Yýl: 44 Sayý: 7-8-9 Temmuz - Aðustos - Eylül 2007. Baþyazý...2. Yeniden Yapýlanma Konusunda Odamýzca Hazýrlanan Rapor... TMMOB ORMAN MÜHENDÝSLERÝ ODASI ADINA SAHÝBÝ Ali KÜÇÜKAYDIN YAYIN SORUMLUSU Ümit YILIK YAYIN YÖNETMENÝ Okan ÇANÇÝN YAYIN KURULU Dr. Said DAÐDAÞ Hanifi AVCI Osman TURUNÇ Özer ÖZGÜÇ S.Iþýk DERÝLGEN Zeki KAMACI

Detaylı

Matematik ve Türkçe Örnek Soru Çözümleri Matematik Testi Örnek Soru Çözümleri 1 Aþaðýdaki saatlerden hangisinin akrep ve yelkovaný bir dar açý oluþturur? ) ) ) ) 11 12 1 11 12 1 11 12 1 10 2 10 2 10 2

Detaylı

T.C. MÝLLÎ EÐÝTÝM BAKANLIÐI EÐÝTÝMÝ ARAÞTIRMA VE GELÝÞTÝRME DAÝRESÝ BAÞKANLIÐI KENDÝNÝ TANIYOR MUSUN? ANKARA, 2011 MESLEK SEÇÝMÝNÝN NE KADAR ÖNEMLÝ BÝR KARAR OLDUÐUNUN FARKINDA MISINIZ? Meslek seçerken

Detaylı

TÜRKÝYE BÜYÜK MÝLLET MECLÝSÝNÝN DIÞ ÝLÝÞKÝLERÝNÝN DÜZENLENMESÝ HAKKINDA KANUN

TÜRKÝYE BÜYÜK MÝLLET MECLÝSÝNÝN DIÞ ÝLÝÞKÝLERÝNÝN DÜZENLENMESÝ HAKKINDA KANUN TÜRKÝYE BÜYÜK MÝLLET MECLÝSÝNÝN DIÞ ÝLÝÞKÝLERÝNÝN DÜZENLENMESÝ HAKKINDA KANUN Kanun Numarasý : 3620 Kabul Tarihi : 28/3/1990 Resmi Gazete : Tarih: 6/4/1990 Sayý: 20484 Dýþ Ýliþkiler MADDE 1- Türkiye Büyük

Detaylı

3. Çarpýmlarý 24 olan iki sayýnýn toplamý 10 ise, oranlarý kaçtýr? AA 2 1 1 2 1. BÖLÜM

3. Çarpýmlarý 24 olan iki sayýnýn toplamý 10 ise, oranlarý kaçtýr? AA 2 1 1 2 1. BÖLÜM 7. SINIF COÞMAYA SORULARI 1. BÖLÜM DÝKKAT! Bu bölümde 1 den 10 a kadar puan deðeri 1,25 olan sorular vardýr. 3. Çarpýmlarý 24 olan iki sayýnýn toplamý 10 ise, oranlarý kaçtýr? 2 1 1 2 A) B) C) D) 3 2 3

Detaylı

TABLO-2 A GRUBU KADROLARA PERSONEL ALIMINA ÝLÝÞKÝN BAZI BÝLGÝLER

TABLO-2 A GRUBU KADROLARA PERSONEL ALIMINA ÝLÝÞKÝN BAZI BÝLGÝLER TABLO-2 A GRUBU KADROLARA PERSONEL ALIMINA ÝLÝÞKÝN BAZI BÝLGÝLER AÇIKLAMALAR: Bu tabloda daha az yerde daha fazla bilgi verebilmek için bazý kýsaltmalar yapýlmýþtýr. Testlere verilecek aðýrlýklar gösterilirken

Detaylı

4691 sayýlý Teknoloji Geliþtirme Bölgeleri Kanunu kapsamýnda kurulan ULUTEK TEKNOLOJÝ GELÝÞTÝRME BÖLGESÝ, Uludað Üniversitesi Görükle Kampüsü içerisinde 471.000 m2 alanda hizmet vermektedir. 2006 yýlýnda

Detaylı

Depo Modüllerin Montajý Öncelikle depolarýmýzý nerelere koyabileceðimizi iyi bilmemiz gerekir.depolarýmýzý kesinlikle binalarýmýzda statik açýdan uygun olamayan yerlere koymamalýyýz. Çatýlar ve balkonlarla

Detaylı

TABLO-2'nin devamý. Sanayi ve Ticaret Bakanlýðý

TABLO-2'nin devamý. Sanayi ve Ticaret Bakanlýðý Sanayi ve Ticaret Bakanlýðý Atama Yapýlacak Kadro Unvaný: Stajyer Kontrolör (Ýdari) Atama Yapýlmasý Planlanan Kadro Sayýsý: Ýdari+Mühendis Kadrolarý Toplamý : 5 Test Aðýrlýklarý: GY:0,1, GK:0,1, HU:0,2,

Detaylı

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý NOT : Bu bölüm önümüzdeki günlerde Prof.Dr. Hüner Þencan ýn incelemesinden sonra daha da geliþtirilerek son halini alacaktýr. Zaman kaybý olmamasý için büyük ölçüde- tamamlanmýþ olan bu bölüm web e konmuþtur.

Detaylı

5. 2x 2 4x + 16 ifadesinde kaç terim vardýr? 6. 4y 3 16y + 18 ifadesinin terimlerin katsayýlarý

5. 2x 2 4x + 16 ifadesinde kaç terim vardýr? 6. 4y 3 16y + 18 ifadesinin terimlerin katsayýlarý CEBÝRSEL ÝFADELER ve DENKLEM ÇÖZME Test -. x 4 için x 7 ifadesinin deðeri kaçtýr? A) B) C) 9 D). x 4x ifadesinde kaç terim vardýr? A) B) C) D) 4. 4y y 8 ifadesinin terimlerin katsayýlarý toplamý kaçtýr?.

Detaylı

GIDA SEKTÖRÜNDE SORUMLU YÖNETÝCÝNÝN EL KÝTABI

GIDA SEKTÖRÜNDE SORUMLU YÖNETÝCÝNÝN EL KÝTABI TMMOB GIDA MÜHENDÝSLERÝ ODASI TMMOB KÝMYA MÜHENDÝSLERÝ ODASI TMMOB ZÝRAAT MÜHENDÝSLERÝ ODASI GIDA SEKTÖRÜNDE SORUMLU YÖNETÝCÝNÝN EL KÝTABI (50 Soruda Sorumlu Yöneticilik) Tasarým- Dizgi TMMOB Ziraat Mühendisleri

Detaylı

ÖNSÖZ. Güzel bahar günlerini ve sýcacýk anlarý birlikte paylaþmak dileðiyle

ÖNSÖZ. Güzel bahar günlerini ve sýcacýk anlarý birlikte paylaþmak dileðiyle ÖNSÖZ Biliþim Sektörünün deðerli çalýþanlarý, sektörümüze katký saðlayan biliþim dostlarý, Bilindiði üzere Türkiye Biliþim Derneði, Biliþim Sektörünün geliþmesi amacýyla tam 38 yýldýr çalýþmalarýna aralýksýz

Detaylı

ÝÇÝNDEKÝLER. Yýl: 42 Sayý: Nisan-Mayýs-Haziran 2005. TMMOB ORMAN MÜHENDÝSLERÝ ODASI ADINA SAHÝBÝ Ali KÜÇÜKAYDIN. YAYIN SORUMLUSU Ümit YILIK

ÝÇÝNDEKÝLER. Yýl: 42 Sayý: Nisan-Mayýs-Haziran 2005. TMMOB ORMAN MÜHENDÝSLERÝ ODASI ADINA SAHÝBÝ Ali KÜÇÜKAYDIN. YAYIN SORUMLUSU Ümit YILIK TMMOB ORMAN MÜHENDÝSLERÝ ODASI ADINA SAHÝBÝ Ali KÜÇÜKAYDIN YAYIN SORUMLUSU Ümit YILIK YAYIN YÖNETMENÝ Okan ÇANÇÝN YAYIN KURULU Dr. Said DAÐDAÞ Hanifi AVCI Osman TURUNÇ Özer ÖZGÜÇ S.Iþýk DERÝLGEN Zeki KAMACI

Detaylı

ÝÇÝNDEKÝLER. Yýl: 44 Sayý: 1-2-3 Ocak - Þubat - Mart 2007. TMMOB ORMAN MÜHENDÝSLERÝ ODASI ADINA SAHÝBÝ Ali KÜÇÜKAYDIN. YAYIN SORUMLUSU Ümit YILIK

ÝÇÝNDEKÝLER. Yýl: 44 Sayý: 1-2-3 Ocak - Þubat - Mart 2007. TMMOB ORMAN MÜHENDÝSLERÝ ODASI ADINA SAHÝBÝ Ali KÜÇÜKAYDIN. YAYIN SORUMLUSU Ümit YILIK TMMOB ORMAN MÜHENDÝSLERÝ ODASI ADINA SAHÝBÝ Ali KÜÇÜKAYDIN YAYIN SORUMLUSU Ümit YILIK YAYIN YÖNETMENÝ Okan ÇANÇÝN YAYIN KURULU Dr. Said DAÐDAÞ Hanifi AVCI Osman TURUNÇ Özer ÖZGÜÇ S.Iþýk DERÝLGEN Zeki KAMACI

Detaylı

PANEL YAPIÞTIRMA TEKNOLOJÝSÝ SIMSON PANELTACK Simson PanelTack Simson FoamTape Simson Primer PanelTack Panel Yapýþtýrýcýsý Çift Taraflý Yapýþkan Köpük Bant Astar SAYFA NO 174 175 176 Simson PanelTack Panel

Detaylı

ASIL ÝÞVEREN - ALT ÝÞVEREN ÝLÝÞKÝSÝ TANIM VE KAVRAMLAR Erdoðan ÇUBUKÇU*

ASIL ÝÞVEREN - ALT ÝÞVEREN ÝLÝÞKÝSÝ TANIM VE KAVRAMLAR Erdoðan ÇUBUKÇU* TÜHÝS Ýþ Hukuku ve Ýktisat Dergisi Cilt: 21 Sayý: 2-3 ASIL ÝÞVEREN - ALT ÝÞVEREN ÝLÝÞKÝSÝ TANIM VE KAVRAMLAR Erdoðan ÇUBUKÇU* GÝRÝÞ 4857 sayýlý Ýþ Kanunu ile deðiþtirilen bir önceki 1475 sayýlý Ýþ Kanunu'nun

Detaylı

Belediye Meclisinin. Bilgi Edinme ve Denetim

Belediye Meclisinin. Bilgi Edinme ve Denetim Belediye Meclisinin Bilgi Edinme ve Denetim Yollarý Yasin SEZER * Giriþ Yerel yönetimler reformu kapsamýnda yapýlan 5393 sayýlý Belediye Kanunu, belediyelerin görev, yetki ve iþleyiþine iliþkin önemli

Detaylı

15 Tandem Takým Tezgahlarý ndan Ýhtiyaca Göre Uyarlanabilen Kitagawa Divizörler Kitagawa firmasýnýn, müþterilerini memnun etmek adýna, standartý deðiþtirmesi yeni bir þey deðil. Bu seferki uygulamada,

Detaylı

B ölüm. BEÞERî SÝSTEMLER ÞEHÝRLERÝN FONSÝYONLARI VE NÜFUS POLÝTÝKALARI KONULAR NÜFUS POLÝTÝKALARI TARÝHSEL SÜREÇTE ÞEHÝRLER ÞEHÝRLER VE ETKÝ ALANLARI

B ölüm. BEÞERî SÝSTEMLER ÞEHÝRLERÝN FONSÝYONLARI VE NÜFUS POLÝTÝKALARI KONULAR NÜFUS POLÝTÝKALARI TARÝHSEL SÜREÇTE ÞEHÝRLER ÞEHÝRLER VE ETKÝ ALANLARI B ölüm 2. BEÞERî SÝSTEMLER ÞEHÝRLERÝN FONSÝYONLARI VE NÜFUS POLÝTÝKALARI KONULAR NÜFUS POLÝTÝKALARI TARÝHSEL SÜREÇTE ÞEHÝRLER ÞEHÝRLER VE ETKÝ ALANLARI Temel Kavramlar Nüfus politikalarý Küresel etki Aile

Detaylı

ORDU SERBEST MUHASEBECÝ MALÝ MÜÞAVÝRLER ODASI

ORDU SERBEST MUHASEBECÝ MALÝ MÜÞAVÝRLER ODASI T I K B ÝÞÝN MAHÝYETÝ ORDU SERBEST MUHASEBECÝ ( C h a m b e r C e r t i f i e d P u b l i c A c c o u n t a n t s O f O r d u ) 2011 YILI SERBEST MUHASEBECÝ MALÝ MÜÞAVÝRLÝK ASGARÝ ÜCRET TARÝFESÝ DEFTER

Detaylı

Ýnsan hayatýný korur

Ýnsan hayatýný korur Ýnsan hayatýný korur Yangýn güvenliði kablolar ile baþlar Kablolar, bir binanýn toplam maliyetinde yüzde 0.5'den daha az bir miktarý oluþturmaktadýr. Ancak, kamu güvenliðinin saðlanmasýnda, hayati öneme

Detaylı

Modüler Proses Sistemleri

Modüler Proses Sistemleri Ürünler ve Hizmetlerimiz 2011 Modüler Proses Makineleri Modüler Proses Sistemleri Proses Ekipmanlarý Süt alým tanklarý Süt alým degazörleri Akýþ transfer paneli Vana tarlasý Özel adaptör Tesisat malzemeleri

Detaylı

CHEMORBIS ONLINE REKLAM ÇÖZÜM TEKLÝFÝ Alternatif Çözümler ChemOrbis e reklam vermek, web sayfasýnda ve e-bültenler üzerinden olmak üzere iki þekilde mümkündür. 1) ChemOrbis Web Sayfasýnda a) Ana Sayfada

Detaylı

ISO 9001 CERTON N.008/02. SAIT Abrasivi S.p.A.

ISO 9001 CERTON N.008/02. SAIT Abrasivi S.p.A. C TIFIE D ER ISO 9001 CERTON N.008/02 SAIT Abrasivi S.p.A. 1953 yýlýnda kurulmuþ olan SAIT ABRASIVI, üstün kaliteli aþýndýrýcý imalatýnda lider firmadýr. Torino fabrikasý ve Piozzo Fabrikasý tamamen otomatik

Detaylı

Geometriye Y olculuk. E Kare, Dikdörtgen ve Üçgen E Açýlar E Açýlarý Ölçme E E E E E. Çevremizdeki Geometri. Geometrik Þekilleri Ýnceleyelim

Geometriye Y olculuk. E Kare, Dikdörtgen ve Üçgen E Açýlar E Açýlarý Ölçme E E E E E. Çevremizdeki Geometri. Geometrik Þekilleri Ýnceleyelim Matematik 1. Fasikül ÜNÝTE 1 Geometriye Yolculuk ... ÜNÝTE 1 Geometriye Y olculuk Çevremizdeki Geometri E Kare, Dikdörtgen ve Üçgen E Açýlar E Açýlarý Ölçme Geometrik Þekilleri Ýnceleyelim E E E E E Üçgenler

Detaylı

ÝÇÝNDEKÝLER. Yýl: 45 Sayý: 10-11-12 Ekim-Kasým-Aralýk 2008. TMMOB ORMAN MÜHENDÝSLERÝ ODASI ADINA SAHÝBÝ Ali KÜÇÜKAYDIN. YAYIN SORUMLUSU Osman TURUNÇ

ÝÇÝNDEKÝLER. Yýl: 45 Sayý: 10-11-12 Ekim-Kasým-Aralýk 2008. TMMOB ORMAN MÜHENDÝSLERÝ ODASI ADINA SAHÝBÝ Ali KÜÇÜKAYDIN. YAYIN SORUMLUSU Osman TURUNÇ TMMOB ORMAN MÜHENDÝSLERÝ ODASI ADINA SAHÝBÝ Ali KÜÇÜKAYDIN YAYIN SORUMLUSU Osman TURUNÇ YAYIN YÖNETMENÝ Okan ÇANÇÝN YAYIN KURULU Sevda ERGÝZ Mustafa KIZMAZ Hüseyin AYTAÇ Adem YILMAZEL Serkan ERÝKGENOÐLU

Detaylı

ORTAKLAR SERMAYE PAYI HÝSSE

ORTAKLAR SERMAYE PAYI HÝSSE ÝZULAÞ GÖREV TANIMI 1990 yýlýnda kurulan Ýzulaþ'ýn hedefi Ýzmir kent içi ulaþým hizmetleri, otopark iþletmeciliði, araç bakým onarým üniteleri kurup iþletmek, petrol daðýtým taþýmacýlýðý, kara - deniz

Detaylı

Motor kademeleri ile otomasyon seviyeleri arasýnda akýllý baðlantý Akýllý Baðlantý Siemens tarafýndan geliþtirilen SIMOCODE-DP iþlemcilerin prozeslerinin hatasýz çalýþmasýný saðlamak için gerekli tüm temel

Detaylı

T.C. MÝLLÎ EÐÝTÝM BAKANLIÐI EÐÝTÝMÝ ARAÞTIRMA VE GELÝÞTÝRME DAÝRESÝ BAÞKANLIÐI HANGÝ OKULDA OKUMAK ÝSTEDÝÐÝNE KARAR VERDÝN MÝ? Genel Liseler Fen Liseleri Sosyal Bilimler Anadolu Spor Güzel Sanatlar Askeri

Detaylı

Bat Guano, Agriculture & Mining Ltd.

Bat Guano, Agriculture & Mining Ltd. TUKUVAZ YAASA GÜBESİ TAIM ÜÜNLEİ MADENCİLİK SANAYİ ve TİCAET LİMİTED ŞİKETİ 71 Evler Mh. Tarih Bulvarı No: 43/A Odunpazarı/ESKİŞEHİ Tel&Faks: 0 222-237 03 05 Gsm: 0 545-237 03 05-0 532-790 41 49 www.yarasagubresi.com.tr

Detaylı

BASIN YAYIN VE HALKLA ÝLÝÞKÝLER MÜDÜRLÜÐÜ

BASIN YAYIN VE HALKLA ÝLÝÞKÝLER MÜDÜRLÜÐÜ BASIN YAYIN VE HALKLA ÝLÝÞKÝLER MÜDÜRLÜÐÜ GÖREV TANIMI 27.06.1984 tarih ve 3030 sayýlý Büyükþehir Belediyesi Kanununa göre kurulmuþ olup, 10.07.2004 tarih ve 5216 sayýlý Büyükþehir Belediye Kanununa göre

Detaylı

MEVZUAT ASGARÝ GEÇÝM ÝNDÝRÝMÝ GELÝR VERGÝSÝ GENEL TEBLÝÐÝ (SERÝ NO: 265) (R.Gazete: 14 Aralýk 2007-26720)

MEVZUAT ASGARÝ GEÇÝM ÝNDÝRÝMÝ GELÝR VERGÝSÝ GENEL TEBLÝÐÝ (SERÝ NO: 265) (R.Gazete: 14 Aralýk 2007-26720) MEVZUAT 1. Giriþ ASGARÝ GEÇÝM ÝNDÝRÝMÝ GELÝR VERGÝSÝ GENEL TEBLÝÐÝ (SERÝ NO: 265) (R.Gazete: 14 Aralýk 2007-26720) 5615 sayýlý Kanunla 193 sayýlý Gelir Vergisi Kanununda yapýlan deðiþiklikler sonucu vergi

Detaylı

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr.

KAMU MALÝYESÝ. Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. V KAMU MALÝYESÝ 73 74 KAMU MALÝYESÝ Konsolide bütçenin uygulama sonuçlarýna iliþkin bilgiler aþaðýdaki bölümlerde yer almýþtýr. A. KONSOLÝDE BÜTÇE UYGULAMALARI 1. Genel Durum 2000 yýlýnda uygulamaya konulan

Detaylı

KULLANIM KLAVUZU EFE KULUÇKA MAKINELERI KULLANMA TALIMATI

KULLANIM KLAVUZU EFE KULUÇKA MAKINELERI KULLANMA TALIMATI Ambalaj içinde bulunanlar: Köpük korumasý Kuluçka makinesi Güç kablosu Talimat kitapçýðý Açýklama: 1. Ýlk önce makineyi test ediniz. 2. Sýcaklýk ayarýný yapýnýz. 3. Sýcaklýk alarm parametre ayarlarý (AL

Detaylı

Ýlknur Menlik TGDF Kurumsal Ýletiþim Direktörü TGDF 24 sektörel üye dernek Türkiye Gýda ve Ýçecek Sanayisinin Üretim, Ýstihdam, Ýhracat ve ithalatýnýn %95 ni temsil etmekte Food Drink Europe TGDF 2006

Detaylı

Girne Mah. Küçükyalý Ýþ Merkezi B Blok No:15 34844 Maltepe/Ýstanbul [t] +90 216 518 99 99 pbx [f] +90 216 519 89 99 [e] info@ozenelektronik.

Girne Mah. Küçükyalý Ýþ Merkezi B Blok No:15 34844 Maltepe/Ýstanbul [t] +90 216 518 99 99 pbx [f] +90 216 519 89 99 [e] info@ozenelektronik. Girne Mah. Küçükyalý Ýþ Merkezi B Blok No:15 34844 Maltepe/Ýstanbul [t] +90 216 518 99 99 pbx [f] +90 216 519 89 99 [e] info@ozenelektronik.com www.ozenelektronik.com.tr mobydic 5000 Benzinli+LPG Egzoz

Detaylı

Yeni zirvelere doðru, mükemmellikle... ÝNÞAAT, TAAHHÜT VE MÜHENDÝSLÝK GÜÇLÜ BAÞLADI GÜCÜNE GÜÇ KATARAK DEVAM EDÝYOR! Deðerlerimiz Vizyonumuz Mevcut kültür, iþ ahlaký ve deðerlerini muhafaza ederken, tüm

Detaylı

Akýlcý Çözümler Üretiyoruz Türev Ürünlere Ýliþkin Eðitimler EÐÝTÝMÝN AMACI Kýyýyý gözden kaybetmeye cesaret edemeyen insan yeni okyanuslar keþfedemez. Andre Gide Bu eðitimde katýlýmcýlara, VOB ürünlerin

Detaylı

olarak çalýºmasýdýr. AC sinyal altýnda transistörler özellikle çalýºacaklarý frekansa göre de farklýlýklar göstermektedir.

olarak çalýºmasýdýr. AC sinyal altýnda transistörler özellikle çalýºacaklarý frekansa göre de farklýlýklar göstermektedir. Transistorlu Yükselteçler Elektronik Transistorlu AC yükselteçler iki gurupta incelenir. Birincisi; transistorlu devreye uygulanan sinyal çok küçükse örneðin 1mV, 0.01mV gibi ise (örneðin, ses frekans

Detaylı

AVC YAPI; 2011 yýlýnda iki mühendis kardeþin, bilgi. birikim ve tecrübelerini artýk kendi þirketlerinde. göstermeye karar vermesiyle kurulmuþtur.

AVC YAPI; 2011 yýlýnda iki mühendis kardeþin, bilgi. birikim ve tecrübelerini artýk kendi þirketlerinde. göstermeye karar vermesiyle kurulmuþtur. AVC YAPI; 2011 yýlýnda iki mühendis kardeþin, bilgi birikim ve tecrübelerini artýk kendi þirketlerinde göstermeye karar vermesiyle kurulmuþtur. AVC YAPI projeleri temel özellikleri arasýnda öncelikle yüksek

Detaylı

MAKÝNA MÜHENDÝSLERÝ ODASI AKREDÝTE MUAYENE KURULUÞU OLMA SÜRECÝNÝ BAÞARIYLA TAMAMLAYARAK TÜRKAK TARAFINDAN VERÝLEN AKREDÝTASYON SERTÝFÝKASINI ALDI

MAKÝNA MÜHENDÝSLERÝ ODASI AKREDÝTE MUAYENE KURULUÞU OLMA SÜRECÝNÝ BAÞARIYLA TAMAMLAYARAK TÜRKAK TARAFINDAN VERÝLEN AKREDÝTASYON SERTÝFÝKASINI ALDI MAKÝNA MÜHENDÝSLERÝ ODASI AKREDÝTE MUAYENE KURULUÞU OLMA SÜRECÝNÝ BAÞARIYLA TAMAMLAYARAK TÜRKAK TARAFINDAN VERÝLEN AKREDÝTASYON SERTÝFÝKASINI ALDI TMMOB Makina Mühendisleri Odasý Türk Akreditasyon Kurumu

Detaylı

Kanun Numarasý: 4562

Kanun Numarasý: 4562 BÝRÝNCÝ BÖLÜM : AMAÇ, KAPSAM, TANIMLAR AMAÇ ORGANÝZE SANAYÝ BÖLGELERÝ KANUNU Kanun Numarasý: 4562 Kabul Tarihi: 12/04/2000 Yayýmlandýðý Resmi Gazete Tarihi: 15/04/2000 Yayýmlandýðý Resmi Gazete Sayýsý:

Detaylı