DÝYABETLÝ HASTALARIN ÖZ-BAKIM GÜCÜ VE ALGILADIKLARI SOSYAL DESTEÐÝN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ. Papatya KARAKURT, Rabia HACIHASANOÐLU AÞILAR, Arzu YILDIRIM

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "DÝYABETLÝ HASTALARIN ÖZ-BAKIM GÜCÜ VE ALGILADIKLARI SOSYAL DESTEÐÝN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ. Papatya KARAKURT, Rabia HACIHASANOÐLU AÞILAR, Arzu YILDIRIM"

Transkript

1 ADÜ Týp Fakültesi Dergisi 2013; 14(1) : 1-9 Araþtýrma DÝYABETLÝ HASTALARIN ÖZ-BAKIM GÜCÜ VE ALGILADIKLARI SOSYAL DESTEÐÝN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ Papatya KARAKURT, Rabia HACIHASANOÐLU AÞILAR, Arzu YILDIRIM ÖZET AMAÇ: Bu araþtýrma, diyabetli hastalarýn öz-bakým gücü ve algýladýklarý sosyal desteðin deðerlendirilmesi amacýyla yapýlmýþtýr. GEREÇ ve YÖNTEM: Tanýmlayýcý olarak yapýlan bu araþtýrmanýn evrenini, Eylül 2008-Mart 2009 tarihleri arasýnda Erzincan Devlet Hastanesi B Blok Dahiliye Kliniklerinde tedavi gören tip 1 ve tip 2 diyabetli hastalar, örneklemini ise araþtýrmaya katýlmaya gönüllü olan, iletiþime açýk 103 diyabet hastasý oluþturmuþtur. Veriler, soru formu, Öz-Bakým Gücü Ölçeði ve Çok Boyutlu Algýlanan Sosyal Destek Ölçeði kullanýlarak yüz yüze görüþme yöntemi ile toplanmýþtýr. Verilerin analizinde yüzdelik, Kruskall Wallis, Mann Whitney-U, t testi ve Korelasyon Analizi testleri kullanýlmýþtýr. BULGULAR: Diyabetli hastalarýn Öz-Bakým Gücü Ölçeði puan ortalamasý 82.84±19.75, Çok Boyutlu Algýlanan Sosyal Destek Ölçeði toplam puan ortalamasý 45.34±9.93 olarak belirlenmiþtir. Hastalarýn ekonomik durumu ile öz-bakým gücü puan ortalamalarý, kan þekerini kontrol ettirme durumu ile sosyal destek ölçeðinin arkadaþ alt boyutu puan ortalamasý, diyabetin tipi ile aile alt boyutu puan ortalamasý arasýndaki fark istatistiksel olarak anlamlý bulunmuþtur. Ayrýca Öz-Bakým Gücü Ölçeði ile Çok Boyutlu Algýlanan Sosyal Destek Ölçeði'nin bir alt boyutu olan arkadaþtan algýlanan sosyal destek puan ortalamalarý arasýnda yapýlan korelasyon sonucunda, arkadaþtan algýlanan sosyal destek artýkça öz-bakým gücü puan ortalamasýnýn anlamlý olacak þekilde arttýðý belirlenmiþtir. SONUÇ: Diyabetli hastalarýnýn bireysel özellikleri de göz önüne alýnarak, sosyal ve psikolojik deðiþikliklere adaptasyonunu kolaylaþtýrmak için sosyal destek ve öz-bakým davranýþlarýný geliþtirmeye yönelik bilgilendirilme yapýlmalýdýr. Anahtar sözcükler: Diyabet, öz-bakým gücü, sosyal destek Evaluation of the Self-Care Agency and Perceived Social Support in Patients with Diabetes Mellitus SUMMARY OBJECTIVE: The research was conducted to evaluate the self-care agency and perceived social support in patients with diabetes mellitus. MATERIALS and METHODS: The population of this descriptive study consisted of patients with type 1 and 2 diabetes mellitus who received treatment in the Internal Diseases Clinic in Block B of Erzincan Devlet Hastanesi between September 2008 and March 2009, and the sample included 103 diabetic patients who volunteered to participate in the study and who were able to communicate. Data were collected by face to face interview technique, using a questionnaire, the Self-care Agency Scale (SCAS) and the Multidimensional Scale of Perceived Social Support (MSPSS). Percentage, Kruskal-Wallis test, Mann Whitney-U test, t-test and Correlation Analysis were used in data analyses. RESULTS: SCAS score average and MSPSS total score average of diabetes patients were determined as 82.84±19.75 and 45.34±9.93, respectively. There was a statistically significant difference between the patients' economic status and self-care agency score averages, their status of having their blood sugar checked and the friends subscale score average of the social support scale, diabetes type and the family subscale score average. Furthermore, as a result of the correlation between the total score averages of SCAS and MSPSS's subscale of perceived social support from friends, it was determined that self-care agency score averages increased significantly with the increase in perceived social support from friends. CONCLUSION: Taking the individual characteristics of diabetes patients into consideration, these patients should be informed about social support and self-care agency behaviours in order to facilitate their adaptation to social and psychological changes. Key words: Diabetes, self-care agency, social support Diyabet; yaþam boyu süren, her yaþtaki bireyi ve geliþmekte olan toplumlarýn tümünde özellikle tip 2 yakýnlarýný doðrudan ilgilendiren, geriye dönüþümsüz 5 diyabet prevelansý hýzla yükselmektedir. Diyabet, ve kronik hasarlarý nedeniyle ekonomik yükü aðýr dünya çapýnda büyüyen ciddi bir saðlýk sorunu olup olan, öz-bakým aktivitelerini etkileyen ve yaþam önemli ölçüde morbidite ve mortaliteye yol 1-4 süresini kýsaltan kronik bir hastalýktýr. açmaktadýr. Önümüzdeki 25 yýl içerisinde, diyabetin Günümüzde, diyabet ve onunla ayný risk dünyadaki belli baþlý ölümcül ve kiþiyi sakat faktörlerini paylaþan bulaþýcý olmayan, kronik býrakabilecek hastalýklardan biri olacaðý ön hastalýklar önemli bir saðlýk sorunu oluþturmaktadýr. 6 görülmektedir yýlý sonu itibarý ile tüm Yaþam tarzýndaki hýzlý deðiþim ile birlikte geliþmiþ ve dünyadaki diyabet nüfusu 285 milyon iken bu sayýnýn 1 Erzincan Üniversitesi, Hemþirelik, ERZÝNCAN, TÜRKÝYE 1

2 Diyabetli Hastalarýn Öz-Bakým Gücü ve Algýladýklarý Sosyal Desteðin Deðerlendirilmesi 20 yýlýnda 438 milyona ulaþmasý beklenmektedir. hastanýn öz-bakým aktivitelerini baðýmsýz bir þekilde Bunun baþlýca nedenleri nüfus artýþý, yaþlanma ve gerçekleþtirmesini saðlayabilir. Bu nedenle hemþire, kentleþmenin getirdiði yaþam tarzý deðiþimi sonucu gözlem ve görüþme teknikleriyle öz-bakým obezite ve fizksel inaktivitenin artmasýdýr. Türkiye'de 21 aktivitelerinin etkililiðini deðerlendirmelidir. diyabetle ilgili verilere bakýldýðýnda TURDEP-II'ye Diyabette psikososyal sorunlara yönelik hemþirelik göre Türk eriþkin toplumunda diyabet sýklýðýnýn bakým ilkeleri arasýnda;hastanýn, hastalýðýný 5 %13.7'ye ulaþtýðý görülmektedir. kendisinin yönetmesini saðlamak, kendine bakým Öz-bakým, bireylerin kiþisel olarak yaþamlarýný, davranýþlarýna uyumu için yardým etmek, benlik saðlýk ve iyiliklerini korumak için kendilerine düþeni saygýsýný yükseltmek için baðýmsýzlýðýný arttýrmasýna 7,8 yapmalarýdýr. Öz-bakýmda hedef, bireyin kendi yardým etmek, sorun çözme yöntemlerini öðretmek, saðlýðýna iliþkin tüm sorumluluklarý yüklenmesini kan þekeri düzeyini etkileyebilen stresörlerle 9 saðlamaktýr. Diyabet gibi kronik hastalýðý olanlarda 15 baþetmesi için yardým etmek yer almaktadýr. öz-bakým gereksinimlerinin karþýlanmasý önemlidir. Bu araþtýrma, diyabetli hastalarýn öz-bakým Diyabet tanýsýný alan bireylerin çoðu, yaþamlarýnýn g ü c ü v e a l g ý l a d ý k l a r ý s o s y a l d e s t e ð i n bazý evrelerinde öz-bakýmlarý ile ilgili düzenlemeleri deðerlendirilmesi amacýyla yapýlmýþtýr. 10,11 izlemek ve uygulamak zorundadýrlar. Diyabet bakýmýnýn %98'ini öz-bakým oluþturmaktadýr. Diyabet GEREÇ ve YÖNTEM hastalarýnýn hastalýklarýný kontrol altýnda tutabilmeleri için; uygun diyet, düzenli egzersiz, kan glikozunun Tanýmlayýcý olarak yapýlan bu araþtýrmanýn kontrolü, oral antidiyabetiklerin uygun kullanýmý, evrenini, Eylül 2008-Mart 2009 tarihleri arasýnda insülin tedavisinin etki ve yan etkilerinin tanýnmasý, Erzincan Devlet Hastanesi B Blok Dahiliye sigara ve alkol kullanýlmamasý, diyabetin Kliniklerinde tedavi gören tip 1 ve tip 2 diyabetli komplikasyonlarýný önleme, ömür boyu ilaç hastalar, örneklemini ise araþtýrmaya katýlmaya tedavisine uyum saðlama gibi öz-bakým aktivitelerini gönüllü olan, iletiþime açýk 103 diyabet hastasý benimsemeleri gerekmektedir. oluþturmuþtur. Veriler, araþtýrmacýlar tarafýndan Diyabet fiziksel bir hastalýk olmanýn yanýsýra hazýrlanan hastalarýn sosyo-demografik özelliklerine psikolojik ve psikososyal boyutlarý olan bir durumdur ve hastalýklarýna iliþkin sorularý içeren soru formu ile ve diyabetli fiziksel, duygusal, ruhsal, sosyal ve Öz-Bakým Gücü Ölçeði (ÖBGÖ) ve Çok Boyutlu cinsellikle ilgili bir dizi sorun ve çatýþmayla karþý Algýlanan Sosyal Destek Ölçeði (Multidimensional karþýyadýr. Özelikle endiþe, depresyon, stres ve sosyal Scale of Perceived Social Support MSPSS-) destek kaybý diyabet üzerinde olumsuz sonuçlar kullanýlarak toplanmýþtýr. 15 doðurmakta ve diyabeti þiddetlendirebilmektedir. Baþ etme kaynaðý olarak büyük rolü olan sosyal VERÝ TOPLAMA ARAÇLARI destek, stres verici yaþam olaylarýna ve stresin zararlý 16 etkilerine karþý kiþiyi korumaktadýr. Hastalar için Soru Formu: Hastalarýn sosyodemografik aileleri tarafýndan korunduklarýný bilmek büyük önem özellikleri ile hastalýklarýna iliþkin (yaþ, cinsiyet, taþýr; hastalarýn ailelerinin ve arkadaþlarýnýn yanýnda medeni durum, öðrenim durumu, mesleði, yaþadýðý olmasý kendilerine cesaret verir, umudunu yer, gelir durumu, hastalýk süresi, kan þekerini kontrol sürdürmesini saðlar, hastalýðý ile mücadele ettirme durumu, baþka hastalýðýnýn olma durumu, etmelerinde yardýmcý olur. Diyabetli hastalarda, diyabetin tipi ve tedavi þekli) toplam 12 sorudan psikolojik ve psikososyal sorunlarýn önlenmesi ve oluþmuþtur. tanýlanmasý diyabet kontrolü için gereklidir. Hemþire Öz-Bakým Gücü Ölçeði: Bireyin kendi- psikolojik ve psikososyal sorunlarý önleme, tanýlama, kendisine bakým verme yeteneði ya da öz-bakým uygun bakým ve eðitimi planlamada ve danýþmanlýk gücünü ölçmek için kullanýlan ölçek, Kearney ve vermede rol almalýdýr. Fleicher tarafýndan (1979) Ýngilizce olarak 43 Saðlýk ekibinin bir üyesi olan hemþire, diyabette maddeden oluþmaktadýr. Ölçek, Nahçývan tarafýndan öz-bakýmýn gerekli olduðunu ve deðiþik faktörlerin Türk toplumunda adölesanlara 1993 yýlýnda öz-bakýmý etkilediðinin farkýndadýr. Algýlanan sosyal uyarlanmýþ ve 35 maddeye indirgenmiþtir. Ölçekte desteðin ise hastalýklara karþý baþ etme stratejileri herbir ifade, 0'dan 4'e kadar puanlanmýþ, Beni hiç geliþtirmede ve öz-bakýmý korumada katkýsý tanýmlamýyor yanýtýna 0 puan, diðerlerine sýrasýyla azýmsanamayacak önemdedir. Hemþire, hastalarýn Beni pek tanýmlamýyor 1 puan, Fikrim yok 2 kendi kendine kan glikozunu izlemelerinin, puan, Beni biraz tanýmlýyor 3 puan ve Beni çok hastalýklarýnýn yönetiminde rol almalarýnýn, öz- tanýmlýyor yanýtýna 4 puan verilmektedir. bakýmlarý için iyi bir gösterge olduðunu bilmelidir. Türkçeleþtirilen ölçekte 8 madde (3,6,9,13,19,22, Diyabette öz-bakým çaba gerektirir ve öz-bakýmý ve 31. maddeler) negatif olarak deðerlendirilir ve 20 etkileyen deðiþik faktörler vardýr. Sosyal desteðin puanlama ters döndürülür. Bu ölçek, öz-bakým gücü varlýðý diyabet gibi kronik hastalýðý olan bireylerde kavramý ortaya atýldýktan sonra bu konuda geliþtirilen olumlu saðlýk davranýþlarý saðlayabilir. Bu da ölçeklerin en sýk kullanýlanýdýr. 35 maddeden oluþan hastalýðýn komplikasyonlarýndan hastayý korur ve bu ölçek, bireylerin öz-bakým eylemleriyle ilgilenme 2

3 Karakurt ve Ark. durumlarýný ve kendilerini deðerlendirmeleri üzerine ÝSTATÝSTÝKSEL ANALÝZ odaklanmýþtýr. Ölçekte maksimum puan 140'dýr. Öz- Bakým Gücü Ölçeði'nden (ÖBGÖ) alýnan puanýn Verilerin istatistiksel analizleri bilgisayarda yüksek olmasý bireyin öz-bakýmýný gerçekleþtirmede SPSS (Statistical Package for Social Science for 22,23 baðýmsýz ve yeterli olduðunu göstermektedir. Windows) 11.0 paket programý kullanýlarak Bireyin 0 a yakýn puan almasý öz-bakým gücü deðerlendirilmiþtir. Verilerin analizinde yüzdelik, puanýnýn düþtüðünü, 140 a yakýn puan almasý ölçek ortalama hesaplarý, Kruskall Wallis, Mann durumunda ise öz-bakým gücü puanýnýn yükseldiðini Whitney-U, t testi ve Korelasyon Analizi testleri göstermektedir. Bu araþtýrmada ölçeðin alpha deðeri kullanýlmýþtýr. Anlamlýlýk seviyesi p<0.05 olarak 0.89 bulunmuþtur. Nahcivan da ölçeðin alpha deðerini kabul edilmiþtir olarak bulduðunu belirtmiþtir. Çok Boyutlu Algýlanan Sosyal Destek Ölçeði: BULGULAR Çok Boyutlu Algýlanan Sosyal Destek Ölçeði (Multidimensional Scale of Perceived Social Support Araþtýrmaya katýlan hastalarýn yaþ ortalamalarý MSPSS-) Zimet, Dahlem, Zimet & Farley (1988) 63.97±12.81 olup, % 56.3'ünün kadýn, %78.6'sýnýn tarafýndan geliþtirilmiþtir. Çok Boyutlu Algýlanan evli, %46.6'sýnýn okur-yazar-ilkokul mezunu, Sosyal Destek Ölçeði ile üç farklý kaynaktan alýnan %53.4'ünün ev hanýmý, %44.7'sinin il merkezinde sosyal desteðin yeterliliði öznel olarak deðerlendirilir. ikamet ettiði, %45.6'sýnýn gelirinin giderinden az 12 ifade içeren ölçek ile aile (3, 4, 8, 11. maddeler), olduðu belirlenmiþtir. Hastalarýn %29.1'inin 11 yýl ve arkadaþlar (6, 7, 9, 12. maddeler) ve özel insan (1, 2, 5 daha fazla süredir diyabet tanýsý aldýðý, %70.9'unun ve 10. maddeler) olmak üzere 3 farklý destek kaynaðý kan þekerini düzenli ölçtürmediði, %76.7'sinin deðerlendirilebilir. Ayrýca alt boyut puanlarý diyabet dýþýnda baþka bir hastalýðý olduðu, %92.2'sinin toplanarak ölçeðin toplam puaný da belirlenebilir. Her Tip 2 diyabet hastasý olduðu, %59.2'sinin oral madde likert tipi puanlamaya sahip 7 aralýklý bir ölçek antidiyabetik hap kullandýðý belirlenmiþtir. hastalarýn kullanýlarak derecelendirilir. Ölçekteki alt boyutlarýn %29.1'inin 11 yýl ve daha fazla süredir diyabet tanýsý puaný 4 ile 28 arasýnda, ölçeðin toplam puaný ise 12 ile aldýðý, %70.9'unun kan þekerini düzenli ölçtürmediði, 84 arasýnda deðiþir. Elde edilen puanýn yüksek olmasý %76.7'sinin diyabet dýþýnda baþka bir hastalýðý olduðu, algýlanan sosyal desteðin yüksek olduðunu ifade eder. %92.2'sinin Tip 2 diyabet hastasý olduðu, %59.2'sinin Ölçeðin Türkçe'ye uyarlanmasý ve geçerlik güvenirlik oral antidiyabetik hap kullandýðý belirlenmiþtir. çalýþmalarý Eker ve Arkar tarafýndan normal ve hasta Hastalarýn gelir durumu ile öz-bakým gücü puan guruplar üzerinde yapýlmýþtýr. Ölçeðin güvenirliðini ortalamasý arasýndaki fark istatistiksel olarak anlamlý üniversite saðlýk merkezine baþvuran öðrenciler, bulunmuþtur (p<0.001). Yaþ, cinsiyet, medeni durum, saðlýklý üniversite öðrencileri, hastaneye gelen eðitim durumu ve meslek ile öz-bakým gücü ve toplam ziyaretçiler, psikiyatri ve böbrek hastalarý olmak üzere sosyal destek ile alt boyutlarýnýn puan ortalamasý; gelir 5 grupta Cronbach's alfa yöntemi ile deðerlendirilmiþ durumu ile toplam sosyal destek ve alt boyutlarýnýn ve alt ölçeklerin Cronbach's alfa katsayýlarý 0.77 ile puan ortalamasý arasýnda istatistiksel olarak anlamlý 0.92 arasýnda deðiþtiði belirlenmiþtir. Ayný çalýþmada bir fark saptanmamýþtýr (p>0.05, Tablo 1). ölçeðin faktör yapýsý incelenmiþ ve beklenen Araþtýrmaya katýlan hastalarýn kan þekerini 16 sonuçlara ulaþýlmýþtýr. Bu araþtýrmada ölçeðin total düzenli kontrol ettirme ile sosyal destek ölçeðinin ve alt boyutlarýnýn iç tutarlýlýðý yeniden arkadaþ alt boyutu puan ortalamasý, diyabetin tipi ile deðerlendirilmiþ ve cronbach's alfa güvenirlik aile alt boyutu puan ortalamasý arasýndaki fark deðerinin total ölçek için 0.78, arkadaþ alt boyutu için istatistiksel olarak anlamlý bulunmuþtur 0.60, özel insan alt boyutu için 0.61 ve aile alt boyutu (p<0.001,p<0.05, Tablo 2). Taný süresi ve tedavi þekli için 0.63 olduðu belirlenmiþtir. ile öz-bakým gücü ve toplam sosyal destek ile alt boyutlarýnýn puan ortalamasý; baþka hastalýk varlýðýile UYGULAMA öz-bakým gücü ve sosyal destek ölçeðinin alt boyutlarýnýn puan ortalamasý, kan þekerini düzenli Araþtýrmanýn verileri, soru formu ile Öz-Bakým kontrol ettirme durumu ile öz-bakým gücü ve toplam Gücü Ölçeði ve Çok Boyutlu Algýlanan Sosyal Destek sosyal destek ve aile, özel insan alt boyutlarýnýn puan Ölçeði kullanýlarak yüz yüze görüþme yöntemi ile ortalmasý, diyabetin tipi ile öz-bakým gücü ve toplam toplanmýþtýr. Formlarýn doldurulmasý ortalama 25- sosyal destek ve arkadaþ, özel insan alt boyutlarýnýn dakika sürmüþtür. Araþtýrmaya baþlamadan önce ilgili puan ortalmasý arasýnda istatistiksel olarak anlamlý bir kurumdan yazýlý izin alýnmýþ, ayrýca hastalara fark saptanmamýþtýr (p>0.05, Tablo 2). araþtýrmanýn amacý ve yöntemi anlatýlarak sözel Diyabetli hastalarýn Öz-Bakým Gücü Ölçeði onamlarý alýnmýþ ve gizlilik ilkesine saygý puan ortalamasý 82.84±19.75, Çok Boyutlu Algýlanan gösterilmiþtir. Sosyal Destek Ölçeði toplam puan ortalamasý 45.34±9.93 olarak belirlenmiþtir (Tablo 3). Öz-Bakým Gücü Ölçeði ile Çok Boyutlu 3

4 Diyabetli Hastalarýn Öz-Bakým Gücü ve Algýladýklarý Sosyal Desteðin Deðerlendirilmesi Tablo 1. Hastalarýn tanýtýcý özelliklerine göre öz-bakým gücü ve sosyal destek puanlarýnýn daðýlýmý (n=103). Tanýtýcý Özellikler Sayý (%) Öz-Bakým gücü Aile Arkadaþ Özel insan Toplam sosyal destek Yaþ r p Cinsiyet Kadýn ± ± ± ± ±9.77 Erkek ± ± ± ± ±10.16 t p Medeni durum Evli ± ± ± ± ±9.96 Bekar/Dul/Boþanm ± ± ± ± ±9.87 ýþ M-WU p Eðitim durumu Okur-yazar deðil ± ± ± ± ±10.15 Okur-yazar/ilkokul ± ± ± ± ±10.20 Ortaokul ± ± ± ± ±9. Lise/Üniversite ± ± ± ± ±6.42 KW p Meslek Ev hanýmý ± ± ± ± ±9.90 Emekli ± ± ± ± ±8.81 Ýþçi, memur, Çiftçi, ± ± ± ± ±10.35 esnaf vb. KW p Gelir durumu Gelir giderden az ± ± ± ± ±10.28 Gelir gidere eþit ± ± ± ± ±9.93 Gelir giderden ± ± ± ± ±8.21 fazla KW p Algýlanan Sosyal Destek Ölçeði'nin bir alt boyutu olan çalýþmada ise 45 yaþ ve altý hastalarýn sosyal destek arkadaþtan algýlanan sosyal destek puan ortalamalarý puan ortalamalarýnýn daha yüksek olduðu saptanmýþtýr arasýnda yapýlan korelasyon sonucunda, arkadaþtan 28. algýlanan sosyal destek artýkça öz-bakým gücü puan Araþtýrma kapsamýna alýnan hastalarýn cinsiyeti ortalamasýnýn anlamlý olacak þekilde arttýðý ile öz-bakým gücü, sosyal destek puan ortalamalarý belirlenmiþtir (Tablo 4). arasýnda anlamlý bir fark bulunmamýþ olup, kadýn hastalarýn öz-bakým gücü ve sosyal destek puan TARTIÞMA ortalamalarýnýn erkek hastalardan daha yüksek olduðu saptanmýþtýr. Düzöz ve ark.'nýn tip 2 diyabetli Bu araþtýrma sonucuna göre yaþ ile öz-bakým hastalarla yaptýklarý çalýþmada, öz-bakým gücü ve gücü, toplam sosyal destek ve alt boyutlarý ile yapýlan cinsiyet durumu açýsýndan anlamlý bir fark olmadýðý 25 korelasyonda anlamlý bir iliþki olmadýðý bulunmuþtur. Ünsar ve ark.'nýn hemodiyaliz belirlenmiþtir. Diyabetli hastalarla yapýlan hastalarýyla yaptýðý bir çalýþmada erkek hastalarýn özçalýþmalarda yaþla öz-bakým gücü puan ortalamalarý bakým gücü puan ortalamalarýnýn daha yüksek olduðu 29 arasýnda anlamlý bir fark tespit edilmediði tespit edilmiþtir. Hacýhasanoðlu ve Yýldýrým'ýn 12 belirlenmiþtir. Özkan ve Durna'nýn diyabetli hemodiyaliz hastalarýyla yaptýðý bir çalýþmada ise hastalarla yaptýðý çalýþmada ise hastalarýn yaþý ve öz- erkek hastalarýn öz-bakým gücü puan ortalamalarýnýn bakým gücü puan ortalamalarý arasýnda anlamlý bir daha yüksek olduðu ve cinsiyet ile öz-bakým gücü fark olduðu saptanmýþtýr. Arslantaþ ve ark.'nýn puan ortalamalarý arasýnda anlamlý bir fark olmadýðý yaptýðý bir çalýþmada hastalarýn yaþý ile algýlanan belirlenmiþtir. Yýlmaz ve ark.'nýn tip 1 diyabetli sosyal destek puan ortalamalarý arasýnda anlamlý bir adolesanlarla yaptýðý çalýþmada da bireylerin sosyal iliþkinin olmadýðý belirlenmiþtir. Yapýlan baþka bir destek puan ortalamalarý ile cinsiyet durumu arasýnda 4

5 Karakurt ve Ark. Tablo 2. Hastalarýn hastalýk ile ilgili özelliklerine göre öz-bakým gücü ve sosyal destek puanlarýnýn daðýlýmý (n=103) Toplam Sosyal Hastalýk Özellikleri Sayý (%) Özbakým Gücü Aile Arkadaþ Özel Ýnsan Destek Taný süresi 1yýldan az ± ± ± ± ± yýl ± ± ± ± ± yýl ± ± ± ± ± yýl ve üzeri ± ± ± ± ±10.13 KW p Kan þekerini düzenli kontrol etme durumu Evet ± ± ± ± ±9.28 Hayýr ± ± ± ± ±10.02 t p Baþka hastalýk varlýðý Yok ± ± ± ± ±10.73 Kalp-Göz-GÝS ± ± ± ± ±8.78 Kalp-HT-Sol.Böbrek ± ± ± ± ±9.08 GÝS Kalp-HT ± ± ± ± ±10.67 KW p Diyabetin tipi Tip I ± ± ± ± ±6.15 Tip II ± ± ± ± ±10.15 MW-U P Tedavi þekli Oral antidiyabetik hap ± ± ± ± ±10.36 Daha önce oral ± ± ± ± ±9.38 antidiayebtik hap iken þimdi insülin + insülin t p Tablo 3. Hastalarýn öz-bakým gücü ve çok boyutlu algýlanan sosyal destek ölçeði puanlarýnýn daðýlýmý (n=103). X±SS Özbakým Gücü Ölçeði 82.84±19.75 Çok Boyutlu Algýlanan Sosyal Destek Ölçeði Aile 16.14±4.18 Arkadaþ 13.69±3.96 Özel Ýnsan 15.51±4. Toplam Sosyal Destek 45.34±9.93 TABLO 4: Hastalarýn öz-bakým gücü ve çok boyutlu algýlanan sosyal destek ölçeði puanlarý arasýndaki iliþki (n=103) Sosyal Destek Ölçeði Öz-Bakým Gücü Ölçeði r p Aile Arkadaþ Özel Ýnsan Toplam Sosyal Destek istatistiksel olarak anlamlý bir fark bulunmadýðý gücü ve sosyal destek puan ortalamalarý arasýnda 31 belirlenmiþtir. Hastanede yatan hastalarla yürütülen anlamlý bir fark bulunmadýðý saptanmýþtýr. bir çalýþmada da cinsiyetin algýlanan sosyal destek Bekar/dul/boþanmýþ olan hastalarýn öz-bakým gücü, puan ortalamasýný etkilemediði saptanmýþtýr. evli olan hastalarýn ise sosyal destek puan ortalamalarý Araþtýrma sonucumuz bu sonuçlar ile benzerlik daha yüksek bulunmuþtur. Hacýhasanoðlu ve göstermektedir. Yýldýrým'ýn yaptýðý bir çalýþmada bekar olan hastalarýn Orem'e göre, bir toplum büyük ölçüde yalnýzca öz-bakým gücü puan ortalamalarýnýn daha yüksek ortak coðrafi alaný ve çevreyi deðil, yaþam biçimini olduðu tespit edilmiþtir. Sarý ve ark.'nýn hastanede düzenleyen ve yöneten kurumlarda ortak bir etkiyi ve yatan hastalarla yaptýðý çalýþmada algýlanan sosyal 7 ilgiyi paylaþan bir grup, birey ve aileden oluþur. destek düzeyi ile medeni durum açýsýndan anlamlý bir Diyabetli hastalarýn medeni durumu ile öz-bakým 32 fark olmadýðý bulunmuþtur. Arslantaþ ve ark'nýn 5

6 Diyabetli Hastalarýn Öz-Bakým Gücü ve Algýladýklarý Sosyal Desteðin Deðerlendirilmesi yatan hastalarla yaptýðý bir çalýþma ise medeni olmadýðý için, öz- bakým aktivitelerine daha çok dikkat durumun hastalarýn algýlanan sosyal destek puan ederler. Hacýhasanoðlu ve Yýldýrým'ýn yaptýðý bir ortalamasýný etkilemediði belirlenmiþtir. Arslantaþ çalýþmada da emekli olan hastalarýn öz-bakým gücü ve Ergin'nin yaptýðý bir çalýþmada da bireylerin puan ortalamalarýnýn daha yüksek olduðu medeni durumu ile arkadaþ ve aile sosyal desteði belirlenmiþtir. Özkan ve Durna'nýn yaptýðý 33 arasýnda anlamlý bir fark olduðu belirlenmiþtir. çalýþmada memurlarýn öz-bakým gücü puan Cerrahi kliniklerde yatan hastalarla yapýlan baþka bir ortalamalarýnýn daha yüksek olduðu bulunmuþtur. çalýþmada ise bekar hastalarýn sosyal destek puan Kýyak ve Ergüney'in hemodiyaliz hastalarýyla yaptýðý ortalamalarýnýn, evlilerin ise aileden algýlanan sosyal çalýþmada çalýþan hastalarýn öz-bakým gücü puan destek puan ortalamalarýnýn daha yüksek olduðu 37 ortalamalarýnýn daha yüksek olduðu belirlenmiþtir. 28 saptanmýþtýr. Gül ve arkadaþlarýnýn yaptýðý bir çalýþmada da çalýþan Hastalarýn eðitim düzeyi artýkça öz bakým gücü hastalarýn öz-bakým gücü puan ortalamalarýnýn puan ortalamalarýnýn arttýðý belirlenmiþtir. Hastalarýn çalýþmayanlara göre daha yüksek olduðu ve aradaki eðitim durumu ile sosyal destek puan ortalamalarý farkýn istatistiksel olarak anlamsýz olduðu arasýnda anlamlý bir fark tespit edilmemiþ olup belirlenmiþtir 38. Hastalarýn sosyal destek puan hastalarýn eðitim düzeyi yükseldikçe puan ortalamalarýnda da emekli olan hastalarýn en yüksek ortalamalarýnýn arttýðý belirlenmiþtir. Özkan ve bulunmuþtur. Yapýlan bir çalýþmada da iþsiz ve ev Durna'nýn diyabetli hastalarla yaptýðý çalýþmada lise hanýmý olan bireylerin aile sosyal desteði puan 33 mezunu olan hastalarýn öz-bakým gücü puan ortalamalarýnýn daha yüksek olduðu bulunmuþtur. ortalamalarýnýn diðer gruplara göre daha yüksek Yatan hastalarla yapýlan bir çalýþmada ise çalýþan olduðu belirlenmiþtir. Yapýlan bir çalýþmada da hastalarýn sosyal destek puan oranlamalarýnýn daha hastalarýn eðitim düzeyi ile öz-bakým gücü toplam yüksek olduðu aradaki farkýn anlamsýz olduðu puan ortalamalarý arasýnda anlamlý bir fark olmadýðý, belirlenmiþtir. Tan ve ark.' nýn yaptýðý bir çalýþmada fakat hastalarýn eðitim düzeyi artýkça öz-bakým gücü da emekli olan hastalarýn sosyal destek puan 25 puan ortalamalarýnýn arttýðý belirlenmiþtir. Tel ve ortalamalarýnýn en yüksek olduðu ve aradaki farkýn 36 arkadaþlarýnýn yaþlý bireylerle yaptýklarý bir çalýþmada anlamlý olduðu belirlenmiþtir. da bireylerin eðitim durumu ile öz-bakým gücü Diyabetli hastalarýn gelir durumu ile öz-bakým 34 arasýnda anlamlý bir fark olmadýðý saptanmýþtýr. gücü puan ortalamalarý arasýnda istatistiksel olarak Yapýlan baþka bir çalýþmada ise hastalarýn eðitim anlamlý bir fark olduðu belirlenmiþtir. Geliri düzeyi arttýkça öz-bakým gücünün arttýðý giderinden fazla olan hastalarýn sosyal destek puan belirlenmiþtir 29. Hacýhasanoðlu ve Yýldýrým'ýn o r t a l a m a l a r ý d a h a y ü k s e k b u l u n m u þ t u r. hemodiyaliz hastalarýyla yaptýðý bir çalýþmada ise Hacýhasanoðlu ve Yýldýrým'ýn yaptýðý çalýþmada geliri hastalarýn eðitim düzeyi arttýkça öz-bakým gücü puan giderine eþit olan hastalarýn öz-bakým gücü puan ortalamalarýnýn arttýðý ve eðitim durumu ile öz-bakým ortalamasýnýn daha yüksek olduðu ve aradaki farkýn gücü puan ortalamasý arasýnda istatistiksel olarak anlamlý olduðu belirlenmiþtir. Hemodiyaliz anlamlý bir fark olduðu belirlenmiþtir. Þahin ve hastalarýyla yapýlan bir çalýþmada ise gelir durumu iyi Altýnel'in yaþ arasý kadýnlarla yaptýðý bir olan hastalarýn öz-bakým gücü puan ortalamalarý daha çalýþmada kadýnlarýn eðitim durumu ile algýlanan 37 yüksek bulunmuþtur. Yapýlan bir çalýþmada gelir toplam sosyal destek puan ortalamalarý arasýnda gidere eþit veya yüksek olan hastalarýn sosyal destek 35 pozitif yönde bir iliþki saptanmýþtýr. Sarý ve ark.'nýn puan ortalamalarý daha yüksek bulunmuþtur 28. yaptýðý çalýþmada da eðitim düzeyi ortaokul ve üzeri Arslantaþ ve ark.'nýn yaptýðý çalýþmada hastalarýn olan hastalarýn algýladýklarý sosyal destek puan ekonomik durumu iyi olan hastalarýn sosyal destek 32 ortalamalarýnýn daha yüksek olduðu belirlenmiþtir. puan ortalamalarýnýn yüksek olduðu ve aradaki farkýn Araþtýrma bulgumuz bu bulguya benzerlik anlamlý olduðu belirlenmiþtir. Tip 1 diyabetli göstermektedir. Arslantaþ ve ark.' nýn yatan hastalarda hastalarla yapýlan bir çalýþmada ise hastalarýn yaptýðý çalýþmada ise hastalarýn eðitim düzeyi ailelerinin geliri giderine denk olan ailelerin sosyal yükseldikçe sosyal destek puanlarýnýn arttýðý destek puan ortalamasýnýn daha yüksek olduðu ve belirlenmiþtir. Arslantaþ ve Ergin'in yaþ gruplar arasýndaki farkýn istatistiksel olarak anlamlý arasýndaki bireylerle yaptýðý çalýþmada eðitim düzeyi 31 olduðu belirlenmiþtir. arttýkça bireylerin arkadaþ ve aile sosyal desteði puan Diyabetli hastalardan taný süresi 11 yýl ve üzeri 33 ortalamalarýnýn arttýðý belirlenmiþtir. Hemodiyaliz olan hastalarýn öz-bakým gücü puan ortalamalarýnýn hastalarýyla yapýlan bir çalýþmada hastalarýn eðitim daha yüksek olduðu belirlenmiþtir. Taný süresi 6-10 yýl durumu ile sosyal destek puan ortalamamalarý arasýnda olan hastalarýn ise sosyal destek puanlarý 36 arasýnda anlamlý bir fark olduðu tespit edilmiþtir. daha yüksek bulunmuþtur. Özkan ve Durna'nýn Araþtýrma kapsamýna alýnan diyabetli diyabetli hastalarla yaptýðý bir çalýþmada taný süresi 0- hastalardan emekli olanlarýn öz-bakým gücü puan 5 yýl olan hastalarýn öz-bakým gücü puan ortalamalarý ortalamalarý en yüksek bulunmuþtur. Emekli olan daha yüksek bulunmuþtur. Tip 2 diyabetli hastalarla bireyler, herhangi bir duruma karþý sorumluluklarý yapýlan bir çalýþmada ise diyabetli hastalarýn diyabet 6

7 Karakurt ve Ark. yaþý 11 yýl ve üzeri olan hastalarýn öz-bakým gücü puan puan ortalamasý 45.34±9.93 olarak belirlenmiþtir. Öz- 25 ortalamalarýnýn daha yüksek olduðu belirlenmiþtir. bakým gücü konusu ile ilgili yapýlan çalýþmalarda öz- Tip 1 diyabetli hastalarla yapýlan bir çalýþmada ise bakým gücü puan ortalamalarýnýn arasýnda hastalarýn taný süresi ile sosyal destek puan 25,,41-43 olduðu belirlenmiþtir. Sosyal destek ile ilgili ortalamalarý arasýnda anlamlý bir fark olmadýðý yapýlan çalýþmalarda ise sosyal destek puan 31 belirlenmiþtir. ortalamalarý ise arasýnda olduðu tepit edilmiþtir Kan þekerini düzenli kontrol ettiren hastalarýn,31,32,44,45.öz-bakým gücü ile ilgili araþtýrma sonucumuz öz-bakým gücü ve sosyal destek puan ortalamalarýnýn Özkan ve Durna'nýn sonucu ile benzerlik daha yüksek olduðu ve kan þekerini düzenli kontrol gösterirken, diðer çalýþma sonuçlarýnda öz-bakým ettirme durumu ile sosyal destek ölçeðinin alt boyutu gücü puan ortalamalarý daha yüksek bulunmuþtur. Öz olan arkadaþ alt boyutu puan ortalamasý arasýnda bakým, bireylerin kiþisel olarak yaþamlarýný, saðlýk ve anlamlý bir fark olduðu belirlenmiþtir. Ýnsüline baðýmlý iyiliklerini korumak için kendilerine düþeni diyabetli hastalarla yapýlan bir çalýþmada kendi yapmalarýdýr. Bir eriþkinin kendi saðlýk ve iyiliði için 7 kendine kan þekeri kontrolü yapan hastalarýn öz- sürekli kiþisel çabasý olmalýdýr. Bu sonuç bu durumla bakým gücü puan ortalamalarýnýn daha yüksek olduðu açýklanabilir. Ayný þekilde sosyal destek durumuda öz- belirlenmiþtir. Düzöz ve ark.'nýn yaptýðý çalýþmada bakýmdan etkilendiði için sosyal destek ile ilgili ise açlýk kan þekerini 15 günde bir ölçen hastalarýn öz- araþtýrma sonucumuz diðer çalýþma sonuçlarýndan bakým gücü puan ortadamarýnýn daha yüksek olduðu farklý bulunmuþtur. 25 bulunmuþtur. Öz-bakým gücü ile sosyal destek ölçeðinin bir alt Diyabet dýþýnda baþka hastalýk varlýðý ile öz- boyutu olan arkadaþtan algýlanan sosyal destek puan bakým gücü ve toplam sosyal destek puan ortalamasý ortalamalarý arasýnda yapýlan korelasyon sonucunda, arasýnda anlamlý bir fark saptanmamýþtýr. Yapýlan bir arkadaþtan algýlanan sosyal destek artýkça öz-bakým çalýþmada herhangi bir kronik hastalýðý olan hastalarýn gücü puan ortalamasýnýn anlamlý olacak þekilde arttýðý öz-bakým gücü puan ortalamalarýnýn daha yüksek belirlenmiþtir. Orem'in öz-bakým kuramýnda bireye, 39 olduðu belirlenmiþtir. Arslantaþ ve ark.'nýn yatan yaþamýnýn sonraki dönemlerinde arkadaþlar, hastalarla yaptýðý bir çalýþmada eþlik eden hastalýk öðretmenler, televizyon ve toplum gibi birimler saðlýk durumu ile sosyal destek puan ortalamalarý arasýnda 7 bakýmý bilgisini verirler. Tip 2 diyabetli kadýn anlamlý bir fark olmadýðý tespit edilmiþtir. Yapýlan bir hastalarla yapýlan bir çalýþmada da sosyal destekle öz- çalýþmada ise kronik hastalýðý olan bireylerin arkadaþ etkililik arasýnda pozitif yönde bir iliþki olduðu ve aile sosyal destek puanlarýnýn daha düþük olduðu 46 belirlenmiþtir. Diyabet kiþi için yeni bir yaþam 33 belirlenmiþtir. deneyimidir ve uyum çabasý gerektirir. Diyabetini Hastalarýn diyabet tipi ile öz-bakým gücü ve baþarýlý olarak yönetmek için kiþi kendine bakým toplam sosyal destek puan ortalamalarý arasýnda davranýþlarýný öðrenmeli ve bunlarýn getirdiði anlamlý bir fark bulunmazken, diyabetin tipi ile sosyal zorluklarla baþedebilmelidir. Diyabetli bireylerin destek ölçeðinin bir alt boyutu olan aile alt boyutu kendine bakým davranýþlarýný aile fonksiyonlarý, arasýnda anlamlý bir fark olduðu belirlenmiþtir. psikolojik durumlarý metabolik kontrol gibi Araþtýrma kapsamýna alýnan hastalarýn %92.2'sini tip deðiþkenler etkileyebilmektedir Bu durumda 2 diyabetli hastalar oluþturmuþtur. Tip 2 diyabet en sýk hastalar, diyabetli diðer hastalarla daha çok etkileþim görülen diyabet þekli olup vakalarýn çoðu içinde bulunabilirler. Çünkü ailenin her bir üyesi asemptomatiktir. Bu hastalarda taný esnasýnda diyabetli bireyin yeni yaþama alýþmasýnda etkilenir. retinopati, nefropati, nöropati veya aterosklerotik kalp Bir veya daha fazla aile üyesinin fonksiyonlarý geçici hastalýðý saptanabilir. Hastalar genellikle ailede 15 veya sürekli deðiþebilir. 40 diyabet öyküsü olan 45 yaþ üzeri kiþilerdir. Bu Diyabet fiziksel bir hastalýk olmanýn yaný sýra nedenle aileden algýlanan sosyal destek öz-bakým psikolojik ve psikososyal boyutlarý olan bir durumu aktivitelerini gerçekleþtirirken etkili olabilir. belirtmenin yaný sýra, kalýtsal, çevresel etkilerle Hastalarýn aldýklarý tedavi þekli ile öz-bakým kolayca tetiklenen, yaþamýn kalitesi ve süresi gücü ve sosyal destek puan ortalamalarý arasýndaki yönünden önemli olan, toplumsal ve ekonomik, fark istatistiksel olarak anlamsýz bulunmuþtur. Daha kronik tedavi edilmesi zorunlu, hasar verici bir önce oral antidiayebtik hap iken þimdi insülin ve 1,15 hastalýktýr. Hastaneye yatan hastalarda öz-bakým sadece insülin kullanan hastalarýn öz-bakým gücü ve eksikliði ve sosyal destek varlýðýnýn eksikliði oral antidiyabetik hap kullanan hastalarýn ise sosyal kaçýnýlmaz bir durumdur. Bu nedenle bu araþtýrma destek puan ortalamalarý daha yüksek bulunmuþtur. klinikte yatan hastalarla yürütüldðü için sadece bu Ýnsüline baðýmlý diyabetli hastalarla yapýlan bir örneklem grubuna genellenebilir. çalýþmada insülin pompasý kullanan hastalarýn özbakým gücü puan ortalamalarý daha yüksek SONUÇ ve ÖNERÝLER bulunmuþtur. Diyabetli hastalarýn öz-bakým gücü puan Araþtýrma sonucunda diyabetli hastalarýn özortalamasý 82.84±19.75, sosyal destek ölçeði toplam bakým gücü ve toplam sosyal destek puan ortalamalarýnýn orta düzeyin üzerinde olduðu 7

8 Diyabetli Hastalarýn Öz-Bakým Gücü ve Algýladýklarý Sosyal Desteðin Deðerlendirilmesi belirlenmiþtir. Ayrýca öz-bakým gücü ile sosyal destek Schrijvers GJP. Education integrated into structured ölçeðinin bir alt boyutu olan arkadaþtan algýlanan general practice care for type 2 diabetic patients results sosyal destek puan ortalamalarý arasýnda pozitif yönde in sustained improvement of disease knowledge and anlamlý bir iliþki olduðu saptanmýþtýr. self-care. British Diabetic Association. Diabetic Medicine 2000;17: Bu sonuçlar doðrultusunda;araþtýrmanýn daha 14. Hosley JB, Molle-Mathews EA. Lippincott's textbook geniþ bir örneklem grubunda yapýlmasý, diyabete for clinical medical assisting. Wolter Kluwer Company, yönelik eðitimsel araþtýrmalarýn yapýlmasý, ayrýca Philadelphia, 1999: hemþirelerin diyabetli hastalarýn bireysel özelliklerini 15. Buzlu S. Diyabetin psikososyal yönü. In: Erdoðan S, de göz önünde bulundurarak, sosyal ve psikolojik editor. Diyabet hemþireliði temel bilgiler. Yüce Reklam deðiþikliklere adaptasyonunu kolaylaþtýrmak için Yayým Daðýtým A.Þ., Ýstanbul 2002: sosyal destek ve öz-bakým davranýþlarýný geliþtirmeye 16. Eker D, Arkar H. Çok boyutlu algýlanan sosyal destek yönelik bilgilendirme yapmalarý, hastalara sosyal ölçeðinin faktör yapýsý, geçerlik ve güvenirliði. Turk destek kaynaklarý önermeleri, hastalarýn evde bakýma Psikiyatri Derg 1995;10(34): Gelling L: The role of the hope for relatives of critically yönelik bilgilendirlmeleri, özellikle bakýmlarýna ill patients: a review of the literature. Nurs Stand ailelerinin de katýlýmlarýnýn saðlanmasý önerilebilir. 1999;14(1):33-8. KAYNAKLAR 18. Hupcey JE: Felling safe: the psychosocial needs of ICU patients. J Nurs Scholarsh 2000;32(4): Jensen BO, Petersson K. The illness experiences of 1. Yýlmaz C. Giriþ. In: Yýlmaz C, editor. Diyabet patients after a first time myocardial infarction. Patient hemþiresi el kitabý. Ýzmir Asya Týp Yayýncýlýk Ltd. Þti., Educ Couns 2003;51(2): Ýzmir, 2002: Siguroardottir AK. Self-care in diabetes:model of 2. Elkin M. Laboratory Tests. In: Elkin ME, Perry AG, factors affecting self-care. J Clin Nurs 2005;14:1-14. Potter PA, editors. Nursing interventions & clinical 21. Green-Nigro C. Endocrine function. In:Lueckenotte rd skills, 3 ed. Elsevier, United States of America 2004; AG, editor. Gerontologic nursing. 2nd ed. Mosby, St Louis, 2000: Smeltzer SC, Bare B. Brunner & Suddarth's textbook of 22. Kearney BY, Fleischer BJ. Development of an medical surgical nursing. 10 th ed. Lippincott Williams instrument to measure exercise of self-care agency. Res &Wilkins, Philadelphia, 2004: Nurs Health 1979;2(1): Masharani U, Karam JH. Diabetes mellitus and 23. Nahcivan NÖ. Saðlýklý gençlerde öz-bakým gücü ve hypoglycemia. In: Tierney LM, McPhee SJ, Papadakis aile ortamýnýn etkisi. Doktora Tezi, Ý.U.Saðlýk Bilimleri MA, editors. Current medical diagnosis & treatment. Enstitüsü, Hemþirelik Programý,1993. Adult ambulatory & inpatient management. Fort-First 24. Nahcivan NÖ. A Turkish language equivalence of the ed. McGrow Hill Companies, NewYork, 2002:1203- exercise of self-care agency scale. West J Nurs Res ;(7): T.C. Saðlýk Bakanlýðý Türkiye Diyabet Önleme ve 25. Düzöz GT, Çatalkaya D, Uysal DD. Tip 2 Diabetes Kontrol Programý. Temel Saðlýk Hizmetleri Genel Mellituslu hastalarýn öz-bakým gücünün Müdürlüðü, Anýl Matbaasý, Ankara, deðerlendirlmesi.yeni Týp Dergisi 2009;: Gulanick M, Klopp A, Galanes S, Myers JL, Gradihar. Özkan S, Durna Z. Ýnsüline baðýmlý diyabetli D, Puzas MK. Nursing care plans. Nursing diagnosis hastalarda öz-bakým gücünün belirlenmesi. Ege and intervention. Fifty ed. Elsevier, United States of Üniversitesi Hemþirelik Yüksekokulu Dergisi America, 2003: ;22(2): Velioðlu P. Hemþirelikte kavram ve kuramlar. Alaþ. Arslantaþ H, Adana F, Kaya F, Turan D. Yatan Ofset, Ýstanbul,1999. hastalarda mutsuzluk ve sosyal destek düzeyi ve 8. Akduman S, Bolýþýk B, Sönmez S. Saðlýklý ergenlerin bunlarý etkileyen faktörler. Ý.Ü.F.N. Hem Derg öz-bakým güçlerinin incelenmesi. Hemþirelik Forumu 2010;18(2) Dergisi 2004;7(1): Yýlmaz E, Özkan S. Cerrahi kliniklerinde yatan 9. Fadýloðlu Ç. Kronik hastalýklar. In: Fadýloðlu Ç, editor. hastalarýn algýladýklarý sosyal destek ve yalnýzlýk II. Ege Dahili Týp Günleri Kronik Hastalýklarda Bakým düzeyleri. Ege Üniversitesi Hemþirelik Yüksekokulu II. Meta Basým Matbaacýlýk Hizmetleri, Ýzmir 2003:1- Dergisi 2009;25(2): Ünsar S, Dindar Ý, Zafer R, Kumaþoðlu Ç. Hemodiyaliz 10. Balcý G. Özbakým gücü ve yaþam kalitesinin tedavisi gören hastalarýn öz-bakým gücü ve etkileyen etkilendiði bazý durumlar ve hemþirenin rolü. etmenler. Fýrat Saðlýk Hizmetleri Dergisi Hacettepe Üniversitesi Hemþirelik Yüksekokulu 2006;1(3): Dergisi 2003;10(2): Hacýhasanoðlu R, Yýldýrým A. Hemodiyaliz 11. Catharine H, Johnston B, Lewis MA, Garg S. Self hastalarýnda yaþam kalitesi ve öz-bakým gücünün Efficacy impacts self-care and HbA1c in young adults deðerlendirilmesi. Ege Üniversitesi Hemþirelik with type 1 diabetes. Psychosomatic Medicine Yüksekokulu Dergisi 2009;25(1): ;64: Yýlmaz EB, Taþ F, Yavuz B, Erol H. Tip 1 diyabetli 12. Toljama M, Hentinen M. Adherence to self-care and adolesanlarýn sosyal destek düzeylerinin belirlenmesi. glycaemic control among people with insülin- Dirim Týp Gazetesi 2011;86(1): dependent diabetes mellitus. J Adv Nurs 32. Sarý D, Khorshid L, Eþer Ý. Hastaneye yeni yatan 2001;34(6): hastalarýn algýladýðý sosyal destek ile anksiyete 13. Van den Arend IJM, Stolk RP, Ruttent GEHM, düzeyleri arasýndaki iliþkinin incelenmesi. Ege Üniversitesi Hemþirelik Yüksekokulu Dergisi 8

9 Karakurt ve Ark. 2011;(2): Arslantaþ H, Ergin F yaþ arasýndaki bireylerde yalnýzlýk, depresyon, sosyal destek ve etki eden faktörler. Turkish Journal of Geriatrics 2011;14(2): Tel H, Hizmetli S, Tel H, Yýldýrým M. Osteoartritli yaþlýlarda özbakým gücü ve yaþam kalitesi. Turk J Geriatr 2011;14(1): Þahin EM, Altýnel T. Edirne'de yaþayan kadýnlarýn algýladýklarý sosyal destek ve etkileyen faktörler. Türkiye Klinikleri J Med Sci 2010;(3): Tan M, Okanlý A, Karabulutlu E, Erdem N. Hemodiyaliz hastalarýnda sosyal destek ve umutsuzluk arasýndaki iliþkinin deðerlendirilmesi. Atatürk Üniversitesi Hemþirelik Yüksekokulu Dergisi 2005;8(2): Kýyak E, Ergüney S. Hemodiyaliz hastalarýnýn özbakým gücünün deðerlendirilmesi. Atatürk Üniversitesi Hemþirelik Yüksekokulu Dergisi 2002;5(1): Gül A, Üstündað H, Zengin N. Böbrek nakli yapýlan hastlarda öz-bakým gücünün deðerlendirilmesi. Genel Týp Dergisi 2010;20(1): Bakoðlu E, Þekerci K, Yaman S, Çevik M. Periton diyalizli hastalarda öz-bakým gücü. Fýrat Saglýk Hizmetleri Dergisi 2009:4(11): Çetinkalp Þ, Yýlmaz C. Diabetes mellitus için genel güncel bilgiler. Ýçinde Yýlmaz C, ed. Diyabet Hemþiresi El Kitabý. Ýzmir Asya Týp Yayýncýlýk Ltd. Þti. 2002; Ünsal E, Kýzýlcý S. Diyabetli bireylerin bilgi düzeyi özbakým gücü ve A1c düzeyi arasýndaki iliþki. DEÜHYO ED 2009;2(2): Yýldýrým S, Özgür G, Gümüþ AB. Huzurevinde yaþayan yaþlýlarýn öz bakým gücü ve etkileyen faktörler. Ege Üniversitesi Hemþirelik Yüksekokulu Dergisi 2007;23(2): Uðurlu N, Bolat M, Erdem S. Yaþlýlarda özbakým gücünü etkileyen etmenlerin incelenmesi. Psikiyatri Hemþireliði Dergisi 2010;1(2): Yýlmaz EB, Ergun A. Kalp yetmezliði olan hastalarýn algýlanan sosyal destek ile umutsuzluk ve ölüm kaygýsý düzeyleri arasýndaki iliþki. Ege Üniversitesi Hemþirelik Yüksekokulu Dergisi 2010;(3): Çýnar S. Psychosocial adjustment and social support in hemodialysis patients. Türkiye Klinikleri J Nurs Sci 2009;1(1): Park H, Kim MT. Impact of social role strain, depression, social support and age on diabetes selfefficacy in Korean women with type 2 diabetes. J Cardiovasc Nurs 2012;(1): YAZIÞMA ADRESÝ Yrd. Doç. Dr. Papatya KARAKURT Erzincan Üniversitesi, Hemþirelik, ERZÝNCAN, TÜRKÝYE E-Posta : Geliþ Tarihi : Kabul Tarihi :

Hemþirelerin Genel Ruhsal Durumlarýnýn Ýncelenmesi

Hemþirelerin Genel Ruhsal Durumlarýnýn Ýncelenmesi Hemþirelerin Genel Ruhsal Durumlarýnýn Ýncelenmesi The Analysis of the General Psychological Conditions of Nurses Dr. Serpil Yýlmaz*, Rabia Hacýhasanoðlu**, Zeynep Çiçek** Öz Hemþirelik, insanlarla iliþkiye

Detaylı

Yatan hastalarýn anksiyete ve depresyon düzeyleri ve iliþkili faktörlerin incelenmesi

Yatan hastalarýn anksiyete ve depresyon düzeyleri ve iliþkili faktörlerin incelenmesi ARAÞTIRMA 1 Yatan hastalarýn anksiyete ve depresyon düzeyleri ve iliþkili faktörlerin incelenmesi Fahriye Oflaz, Huriye Varol GATA Hemþirelik Yüksek Okulu 06010 Etlik-Ankara Özet Amaç: Bu çalýþmanýn amacý

Detaylı

2006 cilt 15 sayý 10 179

2006 cilt 15 sayý 10 179 Ankara'da Bir Lisenin 9 ve 10. Sýnýf Öðrencilerinin Kiþisel Hijyen Konusunda Davranýþlarýnýn Belirlenmesi Determination of the Behaviours of Ninth and Tenth Grade High School Students About Personal Hygiene

Detaylı

0 KLÝNÝK ARAÞTIRMA Romatolojik Sorunu Olan Hastalarda Yaþam Kalitesi ve Bazý Semptomlarla Ýliþkisi Quality Of Life Patients With Rheumatologic Problems And Its Correlates With Some Symptoms Arþ.Gör. Seda

Detaylı

Hemþirelik Hizmetlerinden Memnuniyetin Deðerlendirilmesi; Jinekoloji Servisi Örneði

Hemþirelik Hizmetlerinden Memnuniyetin Deðerlendirilmesi; Jinekoloji Servisi Örneði ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Hemþirelik Hizmetlerinden Memnuniyetin Deðerlendirilmesi; Jinekoloji Servisi Örneði The Evaluation of Satisfaction With Nursing Care; an Example of Gynaecology Service Tuðba

Detaylı

Dr. Sevim Buzlu*, Nihal Bostancý**, Derya Özbaþ***, Sevil Yýlmaz****

Dr. Sevim Buzlu*, Nihal Bostancý**, Derya Özbaþ***, Sevil Yýlmaz**** Ýstanbul'da Bir Saðlýk Ocaðýna Baþvuran Kadýnlarýn Genel Saðlýk Anketine Göre Ruhsal Durumlarýnýn Deðerlendirilmesi Assessment of the Psychological Status of Women Who Applied to a Primary Care Unit in

Detaylı

Hemþirelerin atýlganlýk düzeyleri

Hemþirelerin atýlganlýk düzeyleri ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Hemþirelerin atýlganlýk düzeyleri Assertiveness levels of nurses Birgül Özkan, Msc, Department of Nursing, Kayseri Atatürk Health Vocational School, Erciyes University,

Detaylı

Kayseri Ýl Merkezinde Bir Saðlýk Ocaðýna Baþvuran Diyabetik Hastalarda Metabolik Kontrol Durumu ve Eþlik Eden Faktörler

Kayseri Ýl Merkezinde Bir Saðlýk Ocaðýna Baþvuran Diyabetik Hastalarda Metabolik Kontrol Durumu ve Eþlik Eden Faktörler ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Kayseri Ýl Merkezinde Bir Saðlýk Ocaðýna Baþvuran Diyabetik Hastalarda Metabolik Kontrol Durumu ve Eþlik Eden Faktörler Metabolic Regulation and Related Factors in Diabetic

Detaylı

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN

KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ. Dr. Levent ŞAHİN T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KLİNİĞİ KANSER HASTALARINDA ANKSİYETE VE DEPRESYON BELİRTİLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ UZMANLIK TEZİ

Detaylı

Diyabetik Hastalarda Týbbi ve Sosyal Faktörlerin Yaþam Kalitesine Etkisi

Diyabetik Hastalarda Týbbi ve Sosyal Faktörlerin Yaþam Kalitesine Etkisi ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Diyabetik Hastalarda Týbbi ve Sosyal Faktörlerin Yaþam Kalitesine Etkisi The Effects of Medical and Social Factors on the Quality of Life of Diabetic Patients Rýza Çýtýl

Detaylı

Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon

Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon ARAÞTIRMA Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon Gülten Karadeniz 1, Serdar Tarhan 2, Emre Yanýkkerem 3, Özden Dedeli 3, Erkan Kahraman 4 1 Yrd.Doç.Dr., 3

Detaylı

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER TİP 2 DİYABETLİ BİREYLERDE UYKU KALİTESİ, GÜNDÜZ UYKULULUK HALİ VE İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Doç.Dr. Belgüzar Kara*, Özge KILIÇ** *GATA Hemşirelik Yüksekokulu, **GATA Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları

Detaylı

Huzurevinde Yaþayan Bireylerde Depresyon Düzeyi, Ölüm Kaygýsý ve Günlük Yaþam Ýþlevlerinin Belirlenmesi

Huzurevinde Yaþayan Bireylerde Depresyon Düzeyi, Ölüm Kaygýsý ve Günlük Yaþam Ýþlevlerinin Belirlenmesi ARAÞTIRMA Huzurevinde Yaþayan Bireylerde Depresyon Düzeyi, Ölüm Kaygýsý ve Günlük Yaþam Ýþlevlerinin Belirlenmesi Depression, Death Anxiety and Daily Life Functioning in the Elderly Living in Nursing Home

Detaylı

HEMAR-G. Yaþlýlarýn Evde Günlük Yaþam Aktivitelerini Sürdürme Durumu ve Yaþam Kaliteleri HEMÞÝRELÝKTE ARAÞTIRMA GELÝÞTÝRME DERGÝSÝ.

HEMAR-G. Yaþlýlarýn Evde Günlük Yaþam Aktivitelerini Sürdürme Durumu ve Yaþam Kaliteleri HEMÞÝRELÝKTE ARAÞTIRMA GELÝÞTÝRME DERGÝSÝ. HEMAR-G HEMÞÝRELÝKTE ARAÞTIRMA GELÝÞTÝRME DERGÝSÝ Yaþlýlarýn Evde Günlük Yaþam Aktivitelerini Sürdürme Durumu ve Yaþam Kaliteleri Hatice TEL* Nuran GÜLER** Havva TEL*** * Doç. Dr. Cumhuriyet Üniversitesi

Detaylı

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results:

ÖZET Amaç: Yöntem: Bulgular: Sonuçlar: Anahtar Kelimeler: ABSTRACT Rational Drug Usage Behavior of University Students Objective: Method: Results: ÖZET Amaç: Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin akılcı ilaç kullanma davranışlarını belirlemek amacı ile yapılmıştır. Yöntem: Tanımlayıcı-kesitsel türde planlanan araştırmanın evrenini;; bir kız ve

Detaylı

29 Fizik Tedavi Alan Hastalarýn Yaþam Kalitesinin Deðerlendirilmesi Assessment For Quality Of Life Of Patients Receiving Physical Therapy 1 Yrd.Doç. Dr.Birsen ALTAY 2 Yrd.Doç. Dr. H.Demet GÖNENER 1 Hemþ.

Detaylı

Aile Hekimliðinde Genogram

Aile Hekimliðinde Genogram Aile Hekimliðinde Genogram Prof. Dr. Ýsmail Hamdi KARA, Düzce Üniversitesi Týp Fakültesi Aile Hekimliði AD, Düzce Aile Hekimliði Dersleri - 02.06.2010 15:30 1 I. Tanýmlar Hastalarý yalnýz bir birey olarak

Detaylı

Dr. Emel Ege**, Msc. Sermin Timur***, Msc. Handan Zincir**** yeterince hizmet götürülemeyen kesimdir

Dr. Emel Ege**, Msc. Sermin Timur***, Msc. Handan Zincir**** yeterince hizmet götürülemeyen kesimdir Ebelik Son Sýnýf Öðrencilerinin Aile Planlamasý Eðitimi Etkinliðinin Deðerlendirilmesi* The Evaluation of the Educational Activitres of Pregraduate Midwifery Students on Family Planning Methods Dr. Emel

Detaylı

Araþtýrma Hazýrlayan: Ebru Kocamanlar Araþtýrma Uzman Yardýmcýsý Gýda Ürünlerinde Ambalajýn Satýn Alma Davranýþýna Etkisi Dünya Ambalaj Örgütü nün açýklamalarýna göre dünyada ambalaj kullanýmýnýn %30 unu

Detaylı

Madde Kullanma Eðilimi Ölçeðinin Geçerlik ve Güvenilirliði

Madde Kullanma Eðilimi Ölçeðinin Geçerlik ve Güvenilirliði Madde Kullanma Eðilimi Ölçeðinin Geçerlik ve Güvenilirliði Birsen CEYHUN*, Ömer OÐUZTÜRK**, Ayþe Gülsen CEYHUN*** ÖZET Alkol ve diðer maddelerin kötü kullanýmý ülkemizde yaygýn bir sosyal sorun haline

Detaylı

Birinci Basamakta Çalýþan Saðlýk Personelinin Aile Hekimliði Mevzuatýnda Yer Alan Bazý Konularý Benimseme Durumu

Birinci Basamakta Çalýþan Saðlýk Personelinin Aile Hekimliði Mevzuatýnda Yer Alan Bazý Konularý Benimseme Durumu ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Birinci Basamakta Çalýþan Saðlýk Personelinin Aile Hekimliði Mevzuatýnda Yer Alan Bazý Konularý Benimseme Durumu Opinions of Primary Care Health Workers on Family Medicine

Detaylı

Özay Çelen (*), Turgut Karaalp (*), Sýdýka Kaya (**), Cesim Demir (*), Abdulkadir Teke (*), Ali Akdeniz (*)

Özay Çelen (*), Turgut Karaalp (*), Sýdýka Kaya (**), Cesim Demir (*), Abdulkadir Teke (*), Ali Akdeniz (*) Gülhane Týp Dergisi 2007; 49: 25-31 Gülhane Askeri Týp Akademisi 2007 ARAÞTIRMA Gülhane Askeri Týp Fakültesi Eðitim Hastanesi Yoðun Bakým Ünitelerinde görev yapan hemþirelerin uygulanan hizmet içi eðitim

Detaylı

Diyabetli Bireylerin Bilgi Düzeyi Özbakım Gücü ve A1c Düzeyi Arasındaki İlişki Elif ÜNSAL * Sevgi KIZILCI **

Diyabetli Bireylerin Bilgi Düzeyi Özbakım Gücü ve A1c Düzeyi Arasındaki İlişki Elif ÜNSAL * Sevgi KIZILCI ** DEUHYO ED 2009, 2(2), 16-26 Diyabet Bilgi Özbakım A1c 16 Diyabetli Bireylerin Bilgi Düzeyi Özbakım Gücü ve A1c Düzeyi Arasındaki İlişki Elif ÜNSAL * Sevgi KIZILCI ** Özet Giriş: Diyabet glisemik kontrolün

Detaylı

Matematik ve Türkçe Örnek Soru Çözümleri Matematik Testi Örnek Soru Çözümleri 1 Aþaðýdaki saatlerden hangisinin akrep ve yelkovaný bir dar açý oluþturur? ) ) ) ) 11 12 1 11 12 1 11 12 1 10 2 10 2 10 2

Detaylı

Genelevde Çalýþan Kadýnlarýn ve Ev Kadýnlarýnýn Cinsel Yolla Bulaþan Hastalýklar Konusundaki Bilgi Düzeylerinin Anksiyete ile Ýliþkisi

Genelevde Çalýþan Kadýnlarýn ve Ev Kadýnlarýnýn Cinsel Yolla Bulaþan Hastalýklar Konusundaki Bilgi Düzeylerinin Anksiyete ile Ýliþkisi ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Reports) Genelevde Çalýþan Kadýnlarýn ve Ev Kadýnlarýnýn Cinsel Yolla Bulaþan Hastalýklar Konusundaki Bilgi Düzeylerinin Anksiyete ile Ýliþkisi The Relation Between Anxiety

Detaylı

Yaygýn Anksiyete Bozukluðu Tanýlý Bireylere Verilen Psikoeðitimin Tedavideki Etkinliðinin Ýncelenmesi

Yaygýn Anksiyete Bozukluðu Tanýlý Bireylere Verilen Psikoeðitimin Tedavideki Etkinliðinin Ýncelenmesi ARAÞTIRMA Yaygýn Anksiyete Bozukluðu Tanýlý Bireylere Verilen Psikoeðitimin Tedavideki Etkinliðinin Ýncelenmesi The Efficacy of Psychoeducation as an Adjuvant Therapy in Generalized Anxiety Disorder Havva

Detaylı

Hemodiyaliz ve Periton Diyalizi Uygulanan Hastalarda Psikiyatrik Bozukluklar, Algýlanan Sosyal Destek ve Yaþam Kalitesi Düzeylerinin Karþýlaþtýrýlmasý

Hemodiyaliz ve Periton Diyalizi Uygulanan Hastalarda Psikiyatrik Bozukluklar, Algýlanan Sosyal Destek ve Yaþam Kalitesi Düzeylerinin Karþýlaþtýrýlmasý ARAÞTIRMA Hemodiyaliz ve Periton Diyalizi Uygulanan Hastalarda Psikiyatrik Bozukluklar, Algýlanan Sosyal Destek ve Yaþam Kalitesi Düzeylerinin Karþýlaþtýrýlmasý The Comparison of Psychiatric Disorders,

Detaylı

Dr. Ünal Ayrancý*, Dr. Nedime Köþgeroðlu**, Dr. Çýnar Yenilmez***, Fatma Aksoy****

Dr. Ünal Ayrancý*, Dr. Nedime Köþgeroðlu**, Dr. Çýnar Yenilmez***, Fatma Aksoy**** Eskiþehir'de Yaþlýlarýn Sosyoekonomik Özellikleri ve Saðlýk Durumlarý Socio-economical Characteristics and Health Status of Elderly People in Eski ehir Dr. Ünal Ayrancý*, Dr. Nedime Köþgeroðlu**, Dr. Çýnar

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Yabancı Dil: İngilizce. Uluslararası dergilerde yayınlanan makaleler

ÖZGEÇMİŞ. Yabancı Dil: İngilizce. Uluslararası dergilerde yayınlanan makaleler ÖZGEÇMİŞ Adı : Derya Soyadı: : Özcanlı Atik Doğum Yeri : ADANA-Kozan Doğum Tarihi : 01.03.1981 Medeni Hali : Evli Tel: 0534 970 1568 E-posta: deryaatik@osmaniye.edu.tr EĞİTİM DURUMU: Mezun Olduğu Üniversite:

Detaylı

BALIKESÝR DEVLET HASTANESÝ DAHÝLÝYE KLÝNÝÐÝNDE YATAN YAÞLILARDA DÜÞME KORKUSU ve ETKÝLEYEN FAKTÖRLERÝN ÝNCELENMESÝ. Selda YÖRÜK

BALIKESÝR DEVLET HASTANESÝ DAHÝLÝYE KLÝNÝÐÝNDE YATAN YAÞLILARDA DÜÞME KORKUSU ve ETKÝLEYEN FAKTÖRLERÝN ÝNCELENMESÝ. Selda YÖRÜK ADÜ Týp Fakültesi Dergisi 2012; 13(2) : 25-29 Araþtýrma BALIKESÝR DEVLET HASTANESÝ DAHÝLÝYE KLÝNÝÐÝNDE YATAN YAÞLILARDA DÜÞME KORKUSU ve ETKÝLEYEN FAKTÖRLERÝN ÝNCELENMESÝ 1 Selda YÖRÜK ÖZET GÝRÝÞ: Bu çalýþmanýn

Detaylı

Mart 2010 Otel Piyasasý Antalya Ýstanbul Gayrimenkul Deðerleme ve Danýþmanlýk A.Þ. Büyükdere Cad. Kervan Geçmez Sok. No:5 K:2 Mecidiyeköy Ýstanbul - Türkiye Tel: +90.212.273.15.16 Faks: +90.212.355.07.28

Detaylı

Kadýnlarýn Pap smear yaptýrma durumlarý ile bunu etkileyen faktörlerin belirlenmesi

Kadýnlarýn Pap smear yaptýrma durumlarý ile bunu etkileyen faktörlerin belirlenmesi Gülhane Týp Dergisi 2006; 48: 25-29 Gülhane Askeri Týp Akademisi 2006 ARAÞTIRMA Kadýnlarýn Pap smear yaptýrma durumlarý ile bunu etkileyen faktörlerin belirlenmesi Aygül Akyüz (*), Gülten Güvenç (*), Tülay

Detaylı

Depresyon Tanýsý Almýþ Hastalarda Ölüm Kaygýsýnýn Araþtýrýlmasý

Depresyon Tanýsý Almýþ Hastalarda Ölüm Kaygýsýnýn Araþtýrýlmasý ARAÞTIRMA Depresyon Tanýsý Almýþ Hastalarda Ölüm Kaygýsýnýn Araþtýrýlmasý Investigation of Death Anxiety Among Depressive Patients Nilgün Öngider 1, Suna Özýþýk Eyüpoðlu 2 1 Psk.Dr., P.S. Yaþam Özel Aile

Detaylı

Ankara'da Bir Týp Fakültesi'nde Okuyan Son Sýnýf Öðrencilerde Tükenmiþlik Sendromu

Ankara'da Bir Týp Fakültesi'nde Okuyan Son Sýnýf Öðrencilerde Tükenmiþlik Sendromu Ankara'da Bir Týp Fakültesi'nde Okuyan Son Sýnýf Öðrencilerde Tükenmiþlik Sendromu Burnout Syndrome Among Last Year Medical Students of a Medical Faculty in Ankara Dr. Mehmet Güdük*, Dr. Þerafettin Erol*,

Detaylı

Giriþ Yaþlanma kaçýnýlmaz sosyal, biyolojik, bir yaþam sürecidir. Altmýþ beþ yaþ üzeri kiþiler geriatrik yaþ grubu olarak tanýmlanmaktadýr

Giriþ Yaþlanma kaçýnýlmaz sosyal, biyolojik, bir yaþam sürecidir. Altmýþ beþ yaþ üzeri kiþiler geriatrik yaþ grubu olarak tanýmlanmaktadýr Karamürsel Ýlçesi nde Yaþayan Yaþlýlarýn Sosyal Yaþama Ýliþkin Özellikleri Characteristics of the Elderly People Residing in Karamursel District, Regarding Social Life Dr. M. Eþber Özkömür*, Dr. Nüket

Detaylı

MedYa KÝt / 26 Ýnsan Kaynaklarý ve Yönetimi konusunda Türkiye nin ilk dergisi HR DergÝ Human Resources Ýnsan Kaynaklarý ve Yönetim Dergisi olarak amacýmýz, kurulduðumuz günden bu yana deðiþmedi: Türkiye'de

Detaylı

Simge Özer Pýnarbaþý

Simge Özer Pýnarbaþý Simge Özer Pýnarbaþý 1963 yýlýnda Ýstanbul da doðdu. Ortaöðrenimini Kadýköy Kýz Lisesi nde tamamladý. 1984 yýlýnda Ýstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü nü bitirdi.

Detaylı

Obsesif kompulsif bozuklukta sosyodemografik verilerin tedaviye direnç açýsýndan karþýlaþtýrýlmasý

Obsesif kompulsif bozuklukta sosyodemografik verilerin tedaviye direnç açýsýndan karþýlaþtýrýlmasý Týp Araþtýrmalarý Dergisi 23: 1 (3): 15-2 ARAÞTIRMA Obsesif kompulsif bozuklukta sosyodemografik verilerin tedaviye direnç açýsýndan karþýlaþtýrýlmasý Remzi Kutaniþ, Ömer A. Özer, Buket T. Eryonucu Yüzüncü

Detaylı

Ruh Saðlýðý Çalýþanlarýnda Tükenmiþlik

Ruh Saðlýðý Çalýþanlarýnda Tükenmiþlik ARAÞTIRMA Ruh Saðlýðý Çalýþanlarýnda Tükenmiþlik Müge Oðuzberk 1, Arzu Aydýn 2 1 Psk., Lodos Özel Eðitim Okulu, 2 Yrd.Doç.Dr., Mersin Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Psikoloji Bölümü, Mersin ÖZET Amaç:

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ 1. KİŞİSEL BİLGİLERİ Adı Soyadı : Bahar (VARDAR) İNKAYA Doğum Yeri ve Tarihi : Salihli/MANİSA, 16.03.1980 Ünvanı : Öğretim Görevlisi Adres : Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sağlık

Detaylı

Adölesan Çaðý Öðrencilerde Beslenme Alýþkanlýklarýnýn Deðerlendirilmesi Evaluating Dietary Pattern in Adolescence

Adölesan Çaðý Öðrencilerde Beslenme Alýþkanlýklarýnýn Deðerlendirilmesi Evaluating Dietary Pattern in Adolescence Adölesan Çaðý Öðrencilerde Beslenme Alýþkanlýklarýnýn Deðerlendirilmesi Evaluating Dietary Pattern in Adolescence Dr. Esma Demirezen*, Dr. Gülhan Coþansu* Öz Günümüzde gençler biyolojik ve psikososyal

Detaylı

Kayseri il merkezinde çalýþan hekimlerin hasta haklarý konusundaki bilgi düzeyleri

Kayseri il merkezinde çalýþan hekimlerin hasta haklarý konusundaki bilgi düzeyleri ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Kayseri il merkezinde çalýþan hekimlerin hasta haklarý konusundaki bilgi düzeyleri Knowledge levels of physicians working in Kayseri on patient rights Ali Özer, Dr., MD.

Detaylı

TEMÝZLÝK ÝÞÝNDE ÇALIÞAN KÝÞÝLERÝN TEMÝZLÝK VE SAÐLIK DAVRANIÞLARININ DEÐERLENDÝRÝLMESÝ

TEMÝZLÝK ÝÞÝNDE ÇALIÞAN KÝÞÝLERÝN TEMÝZLÝK VE SAÐLIK DAVRANIÞLARININ DEÐERLENDÝRÝLMESÝ ARAÞTIRMALAR (Research Reports) TEMÝZLÝK ÝÞÝNDE ÇALIÞAN KÝÞÝLERÝN TEMÝZLÝK VE SAÐLIK DAVRANIÞLARININ DEÐERLENDÝRÝLMESÝ The evaluation of hygiene and health attitudes of cleaning workers Elçin Balcý 1,

Detaylı

Erciyes Üniversitesi Hastanesi nde Yatan Hastalarýn Hasta Haklarý Konusundaki Bilgi Düzeyi

Erciyes Üniversitesi Hastanesi nde Yatan Hastalarýn Hasta Haklarý Konusundaki Bilgi Düzeyi ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Erciyes Üniversitesi Hastanesi nde Yatan Hastalarýn Hasta Haklarý Konusundaki Bilgi Düzeyi The level of knowledge of inpatiens at Erciyes University hospital on the patient

Detaylı

Kamu Hastanelerinde Çalýþan Saðlýk PersonelindeÝþ Doyumu ve Stres Ýliþkisi

Kamu Hastanelerinde Çalýþan Saðlýk PersonelindeÝþ Doyumu ve Stres Ýliþkisi ARAÞTIRMA Kamu Hastanelerinde Çalýþan Saðlýk PersonelindeÝþ Doyumu ve Stres Ýliþkisi Relationship Between Job Satisfaction and Stress The Employee of Health Personnel in Public Hospitals Derya Nur 1 1

Detaylı

Depresyon, Pratisyen Hekimler ve Depresyon Eðitimi

Depresyon, Pratisyen Hekimler ve Depresyon Eðitimi Depresyon, Pratisyen Hekimler ve Depresyon Eðitimi Dr. Sema Ýlhan Akalýn* Dr. Can Cimili**, Dr. Esma Kuzhan*** Giriþ: Depresyon birinci basamakta en yaygýn görülen ruh saðlýðý sorunudur, çok azýnýn ikinci

Detaylı

Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi

Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi 1 Özet Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi Mehmet Ali MALAS, Osman SULAK, Bahadýr ÜNGÖR, Esra ÇETÝN, Soner ALBAY Süleyman Demirel

Detaylı

GEBELERDE SOSYO-DEMOGRAFİK ÖZELLİKLER, ÖZ BAKIM GÜCÜ VE YAŞAM KALİTESİ İLİŞKİSİ

GEBELERDE SOSYO-DEMOGRAFİK ÖZELLİKLER, ÖZ BAKIM GÜCÜ VE YAŞAM KALİTESİ İLİŞKİSİ TAF Preventive Medicine Bulletin, 2006: 5 (6) ARAŞTIRMA RESEARCH ARTICLE GEBELERDE SOSYO-DEMOGRAFİK ÖZELLİKLER, ÖZ BAKIM GÜCÜ VE YAŞAM KALİTESİ İLİŞKİSİ Saliha ALTIPARMAK Celal Bayar Üniversitesi Sağlık

Detaylı

makale (7). Kiþinin saðlýðý ile yaptýðý iþ arasýnda birbirini etkileyen dinamik

makale (7). Kiþinin saðlýðý ile yaptýðý iþ arasýnda birbirini etkileyen dinamik BÝR TEKSTÝL FABRÝKASI ÇALIÞANLARINDA RUHSAL BELÝRTÝLERÝN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ Ayþe Berrin YÜCEL*, Zeynel SÜTOLUK **, Ferdi TANIR ***, Muhsin AKBABA **** Çalýþma hayatýnda stres ve sebep olduðu saðlýk problemleri

Detaylı

Dr. Selma Çetinkaya*, Dr. Seher Arslan**, Dr. Naim Nur ***, Dr. Ömer Faruk Demir**, Dr. Levent Özdemir****, Dr. Haldun Sümer*****

Dr. Selma Çetinkaya*, Dr. Seher Arslan**, Dr. Naim Nur ***, Dr. Ömer Faruk Demir**, Dr. Levent Özdemir****, Dr. Haldun Sümer***** Sývas Ýl Merkezi nde Sosyoekonomik Düzeyi Farklý Üç ÝlköðretimOkulu Öðrencilerinde Kiþisel Hijyen Alýþkanlýklarý Personal Hygiene Behaviors of The Students Attending in Primary Schools, in Sývas Dr. Selma

Detaylı

Alzheimer Hastalarý. P r o f. D r. Ý s m a i l T u f a n

Alzheimer Hastalarý. P r o f. D r. Ý s m a i l T u f a n Alzheimer Hastalarý D u r u m - Ö n g ö r ü - Ö n e r i P r o f. D r. Ý s m a i l T u f a n Alzheimer hastalarý örneðinde bakýma muhtaçlýk sorunu ele alýnacak, gelecek üzerine öngörüler ortaya konulacak

Detaylı

BEDEN EĞİTİMİ ve SPOR ÖĞRETMENLİĞİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN ALGILANAN SOSYAL DESTEK DÜZEYLERİNİN BAZI DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ

BEDEN EĞİTİMİ ve SPOR ÖĞRETMENLİĞİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN ALGILANAN SOSYAL DESTEK DÜZEYLERİNİN BAZI DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ BEDEN EĞİTİMİ ve SPOR ÖĞRETMENLİĞİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİLERİNİN ALGILANAN SOSYAL DESTEK DÜZEYLERİNİN BAZI DEĞİŞKENLER AÇISINDAN İNCELENMESİ Yrd. Doç. Dr. Hakan Salim ÇAĞLAYAN *, Yrd. Doç. Dr. Özden TAŞĞIN** Yrd.

Detaylı

Dr. Meltem Çiçeklioðlu*, Dr. Esin Ceber Ege**, Dr. Meral Türk Soyer*, Hem. Sündüz Çýmat***

Dr. Meltem Çiçeklioðlu*, Dr. Esin Ceber Ege**, Dr. Meral Türk Soyer*, Hem. Sündüz Çýmat*** Birinci Basamaktaki Hemþire/Ebelerin Eðitiminde Akran Eðiticilerin Kullanýlmasý; Meme Kanseri Erken Tanýsý Eðitim Programý Geliþtirme Deneyimi Use of Peer-Educators in the Education of Nurses/Midwifes

Detaylı

Annelerin Bebek Beslenmesi ve Emzirmeye Ýliþkin Bilgi ve Uygulamalarý The Knowledge and Practices Mothers to Related of Baby Feeding and Breastfeeding

Annelerin Bebek Beslenmesi ve Emzirmeye Ýliþkin Bilgi ve Uygulamalarý The Knowledge and Practices Mothers to Related of Baby Feeding and Breastfeeding Annelerin Bebek Beslenmesi ve Emzirmeye Ýliþkin Bilgi ve Uygulamalarý The Knowledge and Practices Mothers to Related of Baby Feeding and Breastfeeding Aslý Eker*, Mine Yurdakul* Öz Bu çalýþma hastanede

Detaylı

Türkiye de Mezuniyet Öncesi ve/veya Sonrasý Psikiyatri Eðitimi ve Hizmeti Veren Kurumlarýn Özellikleri

Türkiye de Mezuniyet Öncesi ve/veya Sonrasý Psikiyatri Eðitimi ve Hizmeti Veren Kurumlarýn Özellikleri Türkiye de Mezuniyet Öncesi ve/veya Sonrasý Psikiyatri Eðitimi ve Hizmeti Veren Kurumlarýn Özellikleri Orhan DOÐAN* ÖZET Bu çalýþmada mezuniyet öncesi ve/veya sonrasý psikiyatri eðitimi ve hizmeti veren

Detaylı

SINIF ÖÐRETMENLÝÐÝ ÖÐRETMEN ADAYLARININ BÝLGÝ OKUR-YAZARLIÐI BECERÝLERÝ ÜZERÝNE BÝR DURUM ÇALIÞMASI

SINIF ÖÐRETMENLÝÐÝ ÖÐRETMEN ADAYLARININ BÝLGÝ OKUR-YAZARLIÐI BECERÝLERÝ ÜZERÝNE BÝR DURUM ÇALIÞMASI Abant Ýzzet Baysal Üniversitesi Eðitim Fakültesi Dergisi Cilt: 8, Sayý: 2, Yýl: 8, Aralýk 2008 SINIF ÖÐRETMENLÝÐÝ ÖÐRETMEN ADAYLARININ BÝLGÝ OKUR-YAZARLIÐI BECERÝLERÝ ÜZERÝNE BÝR DURUM ÇALIÞMASI Türkan

Detaylı

Mardin ili ilköðretim okullarýnda 6-15 yaþ grubu öðrencilerde kilo fazlalýðý ve obezite prevalansý

Mardin ili ilköðretim okullarýnda 6-15 yaþ grubu öðrencilerde kilo fazlalýðý ve obezite prevalansý Týp Araþtýrmalarý Dergisi 2007: 5 (1): 31-35 ARAÞTIRMA Mardin ili ilköðretim okullarýnda 6-15 yaþ grubu öðrencilerde kilo fazlalýðý ve obezite prevalansý Uz. Dr. Ayfer Gözü Dicle Üniversitesi Týp Fakültesi,

Detaylı

CHECK-UP NEDÝR? Bir baþka deyimle Genel Saðlýk Kontrolü, hiçbir þikayet ve hastalýðý olmasa dahi, kiþide mevcut olabilecek hastalýklarýn yada bu hastalýklarýn erken bulgularýnýn ve kiþide bulunan, gelecekte

Detaylı

SAĞLIK YÜKSEKOKULU ÖĞRENCİLERİNDE ALGILANAN SOSYAL DESTEK DÜZEYİNİN SİGARA KULLANIMI ÜZERİNE ETKİSİ. Meryem BARAN, Gülden KÜÇÜKAKÇA, Gülsün AYRAN

SAĞLIK YÜKSEKOKULU ÖĞRENCİLERİNDE ALGILANAN SOSYAL DESTEK DÜZEYİNİN SİGARA KULLANIMI ÜZERİNE ETKİSİ. Meryem BARAN, Gülden KÜÇÜKAKÇA, Gülsün AYRAN ADÜ Tıp Fakültesi Dergisi 2014; 15(1) : 9-15 Araştırma SAĞLIK YÜKSEKOKULU ÖĞRENCİLERİNDE ALGILANAN SOSYAL DESTEK DÜZEYİNİN SİGARA KULLANIMI ÜZERİNE ETKİSİ 1 2 3 Meryem BARAN, Gülden KÜÇÜKAKÇA, Gülsün AYRAN

Detaylı

T.C. MÝLLÎ EÐÝTÝM BAKANLIÐI EÐÝTÝMÝ ARAÞTIRMA VE GELÝÞTÝRME DAÝRESÝ BAÞKANLIÐI KENDÝNÝ TANIYOR MUSUN? ANKARA, 2011 MESLEK SEÇÝMÝNÝN NE KADAR ÖNEMLÝ BÝR KARAR OLDUÐUNUN FARKINDA MISINIZ? Meslek seçerken

Detaylı

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi

Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Sağlık Akademisyenleri Dergisi 2014; 1(2):141-145 ISSN: 2148-7472 ARAŞTIRMA / RESEARCH ARTICLE Hemşirelerin Hasta Hakları Konusunda Bilgi Düzeylerinin Değerlendirilmesi Assessıng Nurses Level of Knowledge

Detaylı

Dr. Hakan Altýntaþ*, Dr. Funda Sevencan**, Dr. Tuðba Aslan***, Dr. Murat Cinel***, Dr. Engin Çelik***, Dr. Fatih Onurdað***

Dr. Hakan Altýntaþ*, Dr. Funda Sevencan**, Dr. Tuðba Aslan***, Dr. Murat Cinel***, Dr. Engin Çelik***, Dr. Fatih Onurdað*** HÜTF Dönem Dört Öðrencilerinin Uyku Bozukluklarýnýn ve Uykululuk Hallerinin Epworth Uykululuk Ölçeði ile Deðerlendirilmesi The Evaluation of Sleep Disorders and Sleepiness State with Epworth Sleepiness

Detaylı

Hemodiyaliz hastalarýnda tedaviye uyum: çok yönlü bir yaklaþým

Hemodiyaliz hastalarýnda tedaviye uyum: çok yönlü bir yaklaþým Gülhane Týp Dergisi 2007; 49: 132-136 Gülhane Askeri Týp Akademisi 2007 DERLEME Hemodiyaliz hastalarýnda tedaviye uyum: çok yönlü bir yaklaþým Belgüzar Kara (*) Özet Hemodiyaliz, son dönem böbrek yetmezliðini

Detaylı

Dr. Pembe Keskinoðlu*, Dr. Özgü Özkul**, Dr. Ruhan Ayan**, Dr. Gamze Norgaz**, Dr. Hatice Giray*, Dr. Bülent Kýlýç***

Dr. Pembe Keskinoðlu*, Dr. Özgü Özkul**, Dr. Ruhan Ayan**, Dr. Gamze Norgaz**, Dr. Hatice Giray*, Dr. Bülent Kýlýç*** Ýzmir de Bir Saðlýk Ocaðý Bölgesi nde 50-54 Yaþ Arasý Kadýnlarda Menopoz Durumu ile Diðer Etmenlerin Depresyon Görülme Sýklýðýna Etkisi Depression Prevalance and Effects of Menauposal Status and Other

Detaylı

Türkiye'de evli erkeklerin aile planlamasý yöntemlerini kullanmalarýný etkileyen faktörler

Türkiye'de evli erkeklerin aile planlamasý yöntemlerini kullanmalarýný etkileyen faktörler Gülhane Týp Dergisi 2006; 48: 63-69 Gülhane Askeri Týp Akademisi 2006 ARAÞTIRMA Türkiye'de evli erkeklerin aile planlamasý yöntemlerini kullanmalarýný etkileyen faktörler Levent Akýn (*), Nilüfer Özaydýn

Detaylı

Hastaların Hemşirelik Hizmetlerinden Memnuniyeti

Hastaların Hemşirelik Hizmetlerinden Memnuniyeti Kocatepe Tıp Dergisi Kocatepe Medical Journal 14: 69-75/Mayıs 2013 ÖZGÜN ARAŞTIRMA / RESEARCH STUDY Hastaların Hemşirelik Hizmetlerinden Memnuniyeti Afyon Kocatepe Üniversitesi, Ahmet Necdet Sezer Araştırma

Detaylı

SAMSUN ÇIRAKLIK EÐÝTÝM MERKEZÝ NE DEVAM EDEN ÇIRAKLARIN DURUMLUK-SÜREKLÝ KAYGI DÜZEYLERÝNÝN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ*

SAMSUN ÇIRAKLIK EÐÝTÝM MERKEZÝ NE DEVAM EDEN ÇIRAKLARIN DURUMLUK-SÜREKLÝ KAYGI DÜZEYLERÝNÝN DEÐERLENDÝRÝLMESÝ* Dr. Sevgi CANBAZ Yrd. Doç., Ondokuz Mayýs Üniv. Týp Fak. Halk Saðlýðý AD. Dr. Tevfik SÜNTER Yrd. Doç., Ondokuz Mayýs Üniv. Týp Fak. Halk Saðlýðý AD. Dr. Yýldýz PEKÞEN Prof., Ondokuz Mayýs Üniv. Týp Fak.

Detaylı

Yaþlý hastanýn deðerlendirilmesi aþamasýnda bazý

Yaþlý hastanýn deðerlendirilmesi aþamasýnda bazý 4 Prof. Dr. Yeþim GÖKÇE-KUTSAL Yýllar bizi bulduklarý gibi býrakmýyorlar Owen Meredith Yaþlý hastanýn deðerlendirilmesi aþamasýnda bazý temel özellikler klinisyen hekimlerce mutlaka önüne alýnmalýdýr.ýleri

Detaylı

Huzurevindeki Yaþlýlarda Depresyon Sýklýðý ve Ýliþkili Risk Etmenleri

Huzurevindeki Yaþlýlarda Depresyon Sýklýðý ve Ýliþkili Risk Etmenleri ARAÞTIRMA Huzurevindeki Yaþlýlarda Depresyon Sýklýðý ve Ýliþkili Risk Etmenleri Gülfizar Sözeri Varma 1, Nalan Kalkan Oðuzhanoðlu 2, Tarkan Amuk 3, Figen Ateþçi 2 1 Uz.Dr., 2 Prof.Dr., 4 Doç.Dr., Pamukkale

Detaylı

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN

TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe]. ofsport Sciences 2004 1 15 (3J 125-136 TÜRKiYE'DEKi ÖZEL SAGLIK VE SPOR MERKEZLERiNDE ÇALIŞAN PERSONELiN ış TATMiN SEViYELERi Ünal KARlı, Settar KOÇAK Ortadoğu Teknik

Detaylı

1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn

1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn 4. SINIF COÞMAYA SORULARI 1. BÖLÜM 3. DÝKKAT! Bu bölümde 1 den 10 a kadar puan deðeri 1,25 olan sorular vardýr. 1. Böleni 13 olan bir bölme iþleminde kalanlarýn toplamý kaçtýr? A) 83 B) 78 C) 91 D) 87

Detaylı

Ergenlerin Benlik Saygýsýna Ailelerinin Tutum ve Davranýþlarýnýn Etkisi Öðr.Gör.Dr. Nülüfer ERBÝL* Öðr.Gör.Dr. Zeynep DÝVAN** Öðr.Gör.Dr. Perihan ÖNDER** Özet Bu araþtýrma, ergenlerin benlik saygýsýna

Detaylı

Isparta il merkezinde görevli öðretmenlerin ilkyardým bilgi düzeyleri ve tutumlarý

Isparta il merkezinde görevli öðretmenlerin ilkyardým bilgi düzeyleri ve tutumlarý 123 ARAÞTIRMA Özet Isparta il merkezinde görevli öðretmenlerin ilkyardým bilgi düzeyleri ve tutumlarý Tufan Nayir*, Ersin Uskun**, Hakan Türkoðlu**, Ertan Uzun***, Mustafa Öztürk**, A. Nesimi Kiþioðlu**.

Detaylı

Kayseri de Pratisyen Hekimlere Verilen Groningen Modeli Akýlcý Ýlaç Kullanýmý Eðitiminin Deðerlendirilmesi

Kayseri de Pratisyen Hekimlere Verilen Groningen Modeli Akýlcý Ýlaç Kullanýmý Eðitiminin Deðerlendirilmesi ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Kayseri de Pratisyen Hekimlere Verilen Groningen Modeli Akýlcý Ýlaç Kullanýmý Eðitiminin Deðerlendirilmesi The Evaluation of a Groningen Model of Pharmacotherapy Training

Detaylı

Türk Tabipleri Birliði Yöneticilerinde Sigara Ýçme Alýþkanlýðý

Türk Tabipleri Birliði Yöneticilerinde Sigara Ýçme Alýþkanlýðý Türk Tabipleri Birliði Yöneticilerinde Sigara Ýçme Alýþkanlýðý Tobacco Smoking Among the Executives of the Turkish Medical Association Dr. Özen Aþut*, Dr. Sibel Kalaça** Özet Sigara içme alýþkanlýðý; yaygýnlýðý

Detaylı

Edirne Merkezinde 15-49 Yaþ Evli Kadýnlarýn Aile Planlamasý Yöntemleri Konusundaki Bilgi Düzeyleri ve Yöntem Kullaným Oranlarý*

Edirne Merkezinde 15-49 Yaþ Evli Kadýnlarýn Aile Planlamasý Yöntemleri Konusundaki Bilgi Düzeyleri ve Yöntem Kullaným Oranlarý* Edirne Merkezinde 15-49 Yaþ Evli Kadýnlarýn Aile Planlamasý Yöntemleri Konusundaki Bilgi Düzeyleri ve Yöntem Kullaným Oranlarý* Dr. Burcu Tokuç**, Dr. Muzaffer Eskiocak***, Dr. Galip Ekuklu***,Dr. Ahmet

Detaylı

Ýlköðretim Okulu Kýz Öðrencilerinde Menstrüasyon Dönemi Hijyeni* Menstruation Hygiene in Female Primary School Students

Ýlköðretim Okulu Kýz Öðrencilerinde Menstrüasyon Dönemi Hijyeni* Menstruation Hygiene in Female Primary School Students Ýlköðretim Okulu Kýz Öðrencilerinde Menstrüasyon Dönemi Hijyeni* Menstruation Hygiene in Female Primary School Students Dr. Güngör Güler**, Dr. Mine Bekar**, Dr. Nuran Güler**, Dr. Semra Kocataþ*** Özet

Detaylı

Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler. Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung. Freie Hansestadt Bremen.

Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler. Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung. Freie Hansestadt Bremen. Gesundheitsamt Freie Hansestadt Bremen Sozialmedizinischer Dienst für Erwachsene Bakým sigortasý - Sizin için bilgiler Türkischsprachige Informationen zur Pflegeversicherung Yardýma ve bakýma muhtaç duruma

Detaylı

Süleyman Demirel Üniversitesi hastanesinde yatan hastalarýn bakým veren intörn hemþireler hakkýnda memnuniyetlerinin incelenmesi

Süleyman Demirel Üniversitesi hastanesinde yatan hastalarýn bakým veren intörn hemþireler hakkýnda memnuniyetlerinin incelenmesi ARAÞTIRMA 1 Süleyman Demirel Üniversitesi hastanesinde yatan hastalarýn bakým veren intörn hemþireler hakkýnda memnuniyetlerinin incelenmesi Sýtký Orak*, Hikmet Orhan**, Burcu Özgürce***, Özlem Aðýrman***

Detaylı

Hipertansiyonu Olan Hastalarda Öfke ve Öz-Bakım Gücü İlişkisi

Hipertansiyonu Olan Hastalarda Öfke ve Öz-Bakım Gücü İlişkisi ORİJİNAL MAKALE / ORIGINAL ARTICLE 13 Hipertansiyonu Olan Hastalarda Öfke ve Öz-Bakım Gücü İlişkisi The Relationship between Anger and Self-Care Agency in Patients with Hypertension Ayşegül SAVAŞAN 1 ÖZET

Detaylı

BAŞ BOYUN KANSERİ NEDENİ İLE CERRAHİ GİRİŞİM GEÇİREN HASTALARIN ÖZ BAKIM GÜCÜNÜN DEĞERLENDİRİLMESİ

BAŞ BOYUN KANSERİ NEDENİ İLE CERRAHİ GİRİŞİM GEÇİREN HASTALARIN ÖZ BAKIM GÜCÜNÜN DEĞERLENDİRİLMESİ BAŞ BOYUN KANSERİ NEDENİ İLE CERRAHİ GİRİŞİM GEÇİREN HASTALARIN ÖZ BAKIM GÜCÜNÜN DEĞERLENDİRİLMESİ Hülya ÜSTÜNDAĞ* Neriman ZENGİN** Kabul Tarihi: 25.11.2006 ÖZET Bu çalışma baş boyun kanseri nedeniyle

Detaylı

Tip 1 diyabetli genç yetişkinlerin hastalığa psikososyal uyumları ve stresle başa çıkma tarzları

Tip 1 diyabetli genç yetişkinlerin hastalığa psikososyal uyumları ve stresle başa çıkma tarzları Tip 1 diyabetli genç yetişkinlerin hastalığa psikososyal uyumları ve stresle başa çıkma tarzları 1 Selda Çelik, 2 Meral Kelleci, 3 Dilek Avcı, 1 Elif Temel 1 İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi

Detaylı

Huzurevinde yaşayan yaşlı bireylerin yaşam ARAŞTIRMA kalitesi ve depresyon (Research düzeyleri Report) ve etkileyen faktörler

Huzurevinde yaşayan yaşlı bireylerin yaşam ARAŞTIRMA kalitesi ve depresyon (Research düzeyleri Report) ve etkileyen faktörler Huzurevinde yaşayan yaşlı bireylerin yaşam ARAŞTIRMA kalitesi ve depresyon (Research düzeyleri Report) ve etkileyen faktörler HUZUREVİNDE YAŞAYAN YAŞLI BİREYLERİN YAŞAM KALİTESİ VE DEPRESYON DÜZEYLERİ

Detaylı

Psikiyatri Polikliniðine Baþvuran Bir Grup Yaþlýda Huzurevi ya da Aile ile Kalmanýn Depresyon ve Anksiyete Düzeyine Etkisi

Psikiyatri Polikliniðine Baþvuran Bir Grup Yaþlýda Huzurevi ya da Aile ile Kalmanýn Depresyon ve Anksiyete Düzeyine Etkisi ARAÞTIRMA Psikiyatri Polikliniðine Baþvuran Bir Grup Yaþlýda Huzurevi ya da Aile ile Kalmanýn Depresyon ve Anksiyete Düzeyine Etkisi The Effect of Living with Family or Staying at Nursing Home on Depression

Detaylı

KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol

KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol KULLANILAN MADDE TÜRÜNE GÖRE BAĞIMLILIK PROFİLİ DEĞİŞİKLİK GÖSTERİYOR MU? Kültegin Ögel, Figen Karadağ, Cüneyt Evren, Defne Tamar Gürol 1 Acibadem University Medical Faculty 2 Maltepe University Medical

Detaylı

Kayseri Ýl Merkezinde Görev Yapan Öðretmenlerde Þiþmanlýk Prevalansý

Kayseri Ýl Merkezinde Görev Yapan Öðretmenlerde Þiþmanlýk Prevalansý ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Kayseri Ýl Merkezinde Görev Yapan Öðretmenlerde Þiþmanlýk Prevalansý Prevalence of Obesity Among Teachers Employed Within City Town of Kayseri Provinence Mualla Aykut Professor

Detaylı

Erciyes Üniversitesi Öðrencilerinde Sigara Ýçme Durumunun 1985 2005 Yýllarý Arasýndaki Deðiþimi

Erciyes Üniversitesi Öðrencilerinde Sigara Ýçme Durumunun 1985 2005 Yýllarý Arasýndaki Deðiþimi ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Erciyes Üniversitesi Öðrencilerinde Sigara Ýçme Durumunun 1985 2005 Yýllarý Arasýndaki Deðiþimi Change of Smoking Prevalence among Erciyes University Students between 1985

Detaylı

Hastaların Ameliyat Öncesi Döneme Ait Bilgi Gereksinimlerinin Belirlenmesi

Hastaların Ameliyat Öncesi Döneme Ait Bilgi Gereksinimlerinin Belirlenmesi Hastaların Ameliyat Öncesi Döneme Ait Bilgi Gereksinimlerinin Belirlenmesi Eda DOLGUN *, Yelda CANDAN DÖNMEZ** ÖZET Amaç: Çalışmada hastaların ameliyat öncesi döneme ait bilgi gereksinimlerinin belirlenmesi

Detaylı

Diyabetik hastalarda retinopati sýklýðý ve risk faktörleri

Diyabetik hastalarda retinopati sýklýðý ve risk faktörleri Gülhane Týp Dergisi 2005; 47: 164-174 Gülhane Askeri Týp Akademisi 2005 ARAÞTIRMA Diyabetik hastalarda retinopati sýklýðý ve risk faktörleri Ahmet Taþ (*), M.Zeki Bayraktar (**), Üzeyir rdem (**), Güngör

Detaylı

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ

HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ HEMŞİRELERİN HASTALARA VERDİKLERİ EĞİTİMLERİN ETKİNLİĞİNİN BELİRLENMESİ Zelha Türk*, Serpil Türker **, Pelin Gökoğlu***,Eda Ulutaş**** *Fulya Acıbadem Hastanesi Sorumlu Hemşire, **Fulya Acıbadem Hastanesi

Detaylı

Cornell Demansta Depresyon Ölçeðinin Türk Demans Hastalarýnda Geçerlik ve Güvenilirliði

Cornell Demansta Depresyon Ölçeðinin Türk Demans Hastalarýnda Geçerlik ve Güvenilirliði ARAÞTIRMA Cornell Demansta Depresyon Ölçeðinin Türk Demans Hastalarýnda Geçerlik ve Güvenilirliði Okan Taycan 1, Engin Eker 2 1 Uz.Dr., Muþ Devlet Hastanesi Psikiyatri Kliniði, Muþ, 2 Prof.Dr., Ýstanbul

Detaylı

Ankara da Bir Ýlköðretim Okulunda El Yýkama Konusunda Bir Müdahele Çalýþmasý

Ankara da Bir Ýlköðretim Okulunda El Yýkama Konusunda Bir Müdahele Çalýþmasý ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Ankara da Bir Ýlköðretim Okulunda El Yýkama Konusunda Bir Müdahele Çalýþmasý An Intervention Study on Handwashing Among Secondary School Students in Ankara Mehmet Kaya M.D.

Detaylı

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý

Örgütsel Davranýþýn Tanýmý, Tarihsel Geliþimi ve Kapsamý NOT : Bu bölüm önümüzdeki günlerde Prof.Dr. Hüner Þencan ýn incelemesinden sonra daha da geliþtirilerek son halini alacaktýr. Zaman kaybý olmamasý için büyük ölçüde- tamamlanmýþ olan bu bölüm web e konmuþtur.

Detaylı

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum ÇEVRE VE TOPLUM 11. Bölüm DOÐAL AFETLER VE TOPLUM Konular DOÐAL AFETLER Dünya mýzda Neler Oluyor? Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum Volkanlar

Detaylı

Böbrek nakli yapılan hastalarda öz-bakım gücü, Gül ve ark

Böbrek nakli yapılan hastalarda öz-bakım gücü, Gül ve ark Böbrek nakli yapılan hastalarda öz-bakım gücünün değerlendirilmesi Asiye Gül, Hülya Üstündağ, Neriman Zengin İstanbul Üniversitesi Bakırköy Sağlık Yüksek Okulu, İstanbul Amaç: Çalışma, böbrek nakli yapılan

Detaylı

Dr. Semih Demir. Tez Danışmanı. Doç.Dr.Barış Önder Pamuk

Dr. Semih Demir. Tez Danışmanı. Doç.Dr.Barış Önder Pamuk T.C. İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ İÇ HASTALIKLARI KLİNİĞİ GEÇİRİLMİŞ GESTASYONEL DİYABETES MELLİTUS ÖYKÜSÜ OLAN BİREYLERDE ANJİOPOETİN BENZERİ PROTEİN-2 ( ANGPTL-2

Detaylı

Üniversite Öðrencilerinde Yaþam Doyumunu Yordayan Etkenlerin Ýncelenmesi

Üniversite Öðrencilerinde Yaþam Doyumunu Yordayan Etkenlerin Ýncelenmesi ARAÞTIRMA Üniversite Öðrencilerinde Yaþam Doyumunu Yordayan Etkenlerin Ýncelenmesi Duru Gündoðar 1, Songül Sallan Gül 2, Ersin Uskun 3, Serpil Demirci 4, Diljin Keçeci 5 1 Yrd.Doç.Dr., Süleyman Demirel

Detaylı

Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN. SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU. Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi

Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN. SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU. Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi DİYABET HASTALARININ HASTALIK ALGI DÜZEYLERİNİN BELİRLENMESİ Melek ŞAHİNOĞLU, Ümmühan AKTÜRK, Lezan KESKİN SUNAN: Melek ŞAHİNOĞLU Malatya Devlet Hastanesi Uzman Diyabet Eğitim Hemşiresi Amaç: TURDEP-2

Detaylı

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi

İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi İnfertilite ile depresyon ve anksiyete ilişkisi Y R D. D O Ç. D R. M İ N E İ S L İ M Y E TA Ş K I N B A L I K E S İ R Ü N İ V E R S İ T E S I TIP FA K Ü LT E S İ K A D I N H A S TA L I K L A R I V E D

Detaylı

ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai

ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai ÇALIŞMAYAN KADINLARIN SAĞLIKLI YAŞAM BİÇİMİ DAVRANIŞLARI, SOSYAL GÖRÜNÜŞ KAYGISI VE FİZİKSEL AKTİVİTEYE KATILIMLARINI ENGELLEYEN FAKTÖRLER Zekai PEHLİVAN*; Elif Nilay ADA*;Gizem ÖZTAŞ* *Mersin Üniversitesi

Detaylı