DAVID EASTON UN SİYASAL SİSTEM KURAMI BAĞLAMINDA SİYASAL KATILMA: ERZURUM SEÇMENİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "DAVID EASTON UN SİYASAL SİSTEM KURAMI BAĞLAMINDA SİYASAL KATILMA: ERZURUM SEÇMENİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA"

Transkript

1 Türk Eğitim Bilimleri Dergisi Bahar 2009, 7(2), 237- DAVID EASTON UN SİYASAL SİSTEM KURAMI BAĞLAMINDA SİYASAL KATILMA: ERZURUM SEÇMENİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA Hasan TOPBAŞ 1 ÖZET Toplumsal yaşam içerisinde vatandaşlar çeşitli amaçlar doğrultusunda ve çeşitli şekillerde siyasetle ilgilenmekte ve siyasal sisteme siyasal katılma yoluyla girdi sağlamaktadır. Seçmenlerin, siyasal karar mercilerini etkilemeye yönelik davranış ve eylem türlerini içeren siyasal katılma kişinin otonom olarak yaptığı tercihler ve verdiği kararlar sonucunda siyasal karar mevkilerine gelecek olanları veya bu mevkileri ellerinde bulunduranları etkilemek üzere yaptıkları eylem ve davranışlar olarak tanımlanmaktadır. Ancak bu siyasal katılma türleri veya düzeyleri siyasal sistemden sisteme değişiklik göstermektedir. Sistem analizi içerisinde bireyler siyasal olmayan rollerden siyasal rollere geçişi ancak siyasal katılma yoluyla gerçekleştirebilirler. Vatandaşlar, toplumsal ve bireysel isteklerini, beklentilerini ve umutlarını, ancak siyasal katılma yoluyla siyasal sisteme göndermektedir. Siyasal sistem, bu siyasal katılma girdileri doğrultusunda karar almakta ve eyleme geçmektedir. Aksi takdirde siyasal sistem, toplum için bağlayıcı karar alma ve eyleme geçme gereği görmeyecektir. Çünkü siyasal katılma girdileri siyasal sistemin aldığı karar ve gerçekleştirdikleri eylemlerin hem varlık nedeni hem de hammaddesidir. Bu keşif çalışması, siyasal sistem kuramı bağlamında Erzurum seçmeninin siyasal olmayan rollerinden siyasal rollere geçerek hangi tür ve sıklıkta siyasal sisteme katıldıklarını analiz etmektedir. Ayrıca çalışmamızda, siyasal katılma türleri ile Erzurum seçmeninin sosyo-ekonomik ve sosyo kültürel değişkenleri arasındaki ilişkileri de incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: David Easton, Siyasal Sistem Kuramı, Siyasal Katılma POLITICAL PARTICIPATION IN RESPECT TO POLITICAL SYSTEM THEORY OF DAVID EASTON: A SURVEY ON ERZURUM VOTERS ABSTRACT In social life, citizens deal with politics for various purposes and in various ways, and provide inputs to political system through political participation. Political participation, including the types and behaviours of voters, directed to affecting the decision-makers is defined as the behaviours and activities realizde to affect those to come to pasitions to give political decisions or those holding these positions as a result of preferences decisions one makes autonomously however, these political participation types or levels change from one political system to another. Individuals can realize the transfer from nonpolitical roles to political ones only by political participation. Citizens can only address their socialand individual wishes, expectations and hopes to political system only through political participation. The political system makes decisions an puts them into action within the context of these political participation inputs. Otherwise, political system won t see the necessity of taking enforcing decisions and putting tehm ınto operation. This is because, political participation inputs are the exıstence reason and now material of the decisions and the operations of the political system. This survey analysis in what types an how often Erzurum voters participate the political system by transferring from nonpolitical roles to political ones withing the context of political system theory. In addition, the study brings forword the political participation types, and the relations between socioeconomic and socio- cultural variables of the voters. Keywords: David Easton, Theory Of Political System, Political Participation. 1 Atatürk Üniversitesi İletişim Fakültesi, Halkla İlişkiler ve Tanıtım Bölümü, Arş.Gör.Dr. İletişim 2003/18

2 82 H. Topbaş GİRİŞ İnsanların en temel özelliği onun toplumsal ve siyasal bir varlık olmasıdır. Dünyaya gelişiyle birlikte kendisinde var olan refah, mutluluk ve güven içinde yaşama ihtiyacı bireyi diğer bireylerle bir araya gelerek toplum adı verilen bütün içerisinde, ortak amaç ve ihtiyaçlarını gerçekleştirme durumu ile karşı karşıya bırakmaktadır. Dolayısıyla doğasından kaynaklanan bir gereklilikle toplumsal yaşama dâhil olan birey, oluşan bu yapı içerisinde diğer bireylerle çeşitli ve sayısız ilişkiler kurmakta ve böylelikle doğumuyla başlayan ve yaşamı boyu devam eden bir etkileşim süreci içerisinde yerini almaktadır. İnsanoğlunun toplu halde yaşamaya başlamasıyla birlikte söz konusu toplumsal bütün içerisinde düzenin temini, ortak amaçların gerçekleştirilmesi için iş bölümü ve kurumsallaşmanın sağlanması gibi pek çok sorun ile karşı karşıya kalmakta, bu durum ise, siyaset olgusunun ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Siyasetin, karmaşık bir yapıya sahip olması neticesinde günümüzde, siyasal analizlerin yapılmasında diğer bilimlerin verilerinden de büyük oranda yararlanılmaktadır. Özellikle psikoloji biliminin insan davranışına özgü tespit ettiği kuralların siyasal davranışlarında açıklanmasında da kullanılmaya başlanması ile birlikte siyaset çok yönlü bir olgu olarak, gerek bireylerin ve gerekse sistemlerin ilgi alanına girdiği görülmektedir. Başlangıçta sadece yönetici ve yönetim şekline ait olgularla açıklanan siyaset, uygulama sürecinde ise topluma ve bireye olan geniş etkisi nedeniyle çok farklı boyutlarda incelenmesi kaçılmaz hale gelmiştir. Oluşturduğu bu etki nedeniyle siyasetin, siyasal hayatta bireyleri ilgilendiren sorunları, sorunların oluşturduğu ortamı, toplumsal yaşam ve yapıyı, toplumsal ilişkileri, siyasal yapı ve kişileri, siyasal yaşamda aktif olmaya çalışan grup ve örgütleri, siyasal sistemin işleyiş ve kararlarını, sistemlerin değişim ve gelişimini, kısaca birey hayatını kuşatan hemen hemen her konuyu kendisine çalışma alanı olarak seçtiği görülmektedir (Çam, 1995: 37-38). Siyasal davranışta her davranış gibi insana özgü bir niteliğe sahiptir. Siyasal sistem ve sağladığı siyasal hakların muhatabı insan olması nedeniyle, siyasal davranışların toplum içinde gerçekleşerek bir anlama ve değere sahip olması nedeniyle siyasal katılımın irdelendiği her çalışma toplumcu ve bireyci yaklaşımın verilerinin kullanılması söz konusu olmaktadır. Psikolojik (bireyci) yaklaşım, siyasal davranışı, bireysel nitelikler ve değerler sisteminden hareket ederek açıklamakta ve bu iki unsurun seçmen davranışının temel belirleyicileri olduğunu kabul etmektedir. Bu yaklaşıma göre, seçmen Bahar 2010, Sayı:30

3 David Easton un Siyasal Sistem Kuramı Bağlamında Siyasal Katılma: 83 davranışı, seçmenlerin bir uyarıcıya verecekleri tepki ve davranışın, seçmenlerin dış dünyayı algılayışına, yorumlayışına bağlı olmakta ve seçmenler psikolojik baskılar altında seçimini yapmakta ve bu baskılar korku, bencillik, otoriterlik, saldırganlık gibi içgüdüsel tepkiler şeklinde davranışlara yansımaktadır (Gülmen, 1979: 4-5). Seçmen davranışlarına yön veren psikolojik etkilerin yanı sıra toplumsal etkenlerde bulunmakta ve bunlar kurumsal ve olgusal nitelikli olarak karşımıza çıkmaktadır. Sosyolojik yaklaşım seçmenlerden daha ziyade, ortak çıkarları bulunan bireylerin oluşturduğu grupları inceleme alanı olarak seçmektedir. Siyasal davranışın sistem bütünlüğü içerisinde açıklanması noktasında David Easton un Sistem Analizi Yaklaşımı ön plana çıkmaktadır. Siyasal sistem, genel toplum bütünü içerisinde otoriter yöntemle değer ve varlık dağıtan daha önce belirlenmiş roller ve roller arası ilişkilerden oluşan bir öğeler dizisi olarak karşımıza çıkmaktadır (Easton, 1965a: 77). Siyasal sistem her şeyden önce özünde iktidar fenomeni bulunan bir örgütlenme biçimi (Uysal Sezer, 1984: 10) olması, siyasal sisteme onu toplumdaki diğer iktidar ve otorite ilişkilerinden ayıran, bir kapsam ve emredicilik kazandırmaktadır. Emredicilik siyasal sistemin yaşaması için, gereksinim duyduğu düzenliliği, bütünlüğü ve sürekliliği ortaya çıkarmakta, bu nedenle söz konusu emredicilik siyasal sistemin, sürekliliğini sağlamak için, sistem değerlerinin topluma kabul ettirilmesi yönünde güç kullanma yetkisi de vermektedir. Siyasal katılma noktasında siyasal sistemler arasında yoğunluk ve biçim açısından önemli farklar bulunmaktadır (Turan, 1986: 30). Siyasal rekabete dayanan sistemlerde toplum üyelerinin siyasal sürece etkin bir biçimde katılmaları genellikle siyasal kültürü oluşturan değerlerden kaynaklanmaktadır. Katılma konusunda sistemler değişik anlayış ve uygulamalara yönelmişlerse de katılmasız bir siyasal sistem ve süreç bulunmamaktadır. Bu sebeple bireylerin siyasal katılma davranışlarındaki değişim ve gelişim toplumsal alt sistemlerin değişmesine ve gelişmesine sebep olacak bu değişim ve gelişim de toplumsal sisteme de yansıyacaktır. Siyasal sistem ile etkin bir "siyasal katılma" arasındaki ilişki halkın siyasal katılımının basitçe sandığa giderek oy kullanması veya temel vatandaşlık görevlerini yerine getirmesiyle değil, siyasetin etkin öznesi haline gelmesi, yani kamusal kararların alınmasına etkin siyasal katılımı sağlayan eylemlilik aracılığıyla gerçekleşecek, böylelikle de siyasal sistem bir değişim ve gelişim gösterecektir. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi

4 84 H. Topbaş Bu açıklamalar doğrultusunda, çalışmamızda siyasal katılma bir siyasal eylem olarak kabul edilmekte ve toplumun üyesi ile o toplumdaki siyasal otorite arasındaki bir bağ olarak ele alınmaktadır. Çalışma, Seçmenler siyasal sistemin dinamik bir yapıya kavuşması, siyasal sistemin uygulayacağı politikaların belirlenmesine ve etkilenmesine yönelik olarak siyasal sisteme, siyasal katılma yoluyla girdi sağlamaktadır. Seçmenlerin siyasal sisteme katılma düzey ve biçimleri, seçmenlerin sosyo ekonomik ve sosyo-kültürel değişkenlere göre değişiklik göstermektedir; temel varsayımları üzerine oturtulmakta ve seçmenler siyasal sistemin sağlıklı işlemesi için siyasal otoritelere ne tür siyasal gidiler vermektedir? Bu girdiler hangi değişkenlere göre faklılık göstermektedir? sorusuna da cevap aramaktadır. 1- DAVİD EASTON UN SİYASAL SİSTEM KURAMI David Easton siyasal teori alanında, ikinci dünya savaşı sonrasındaki çalışmalar arasında çok önemli yeri olan bir teoriysen, gelişmesinde Easton un büyük katkısı bulunan sistem analizi de son zamanların, bu alanda ortaya konmuş en kapsamlı modeli olarak kabul edilmektedir. (Saybaşılı; 1985: 23 24). Bu açıdan David Easton ın siyasal sistem kuramı çok yönden ele alınmış eleştirilmiş, lehinde ve aleyhinde birçok eser yayınlanmıştır 2 David Easton siyasal sistem kuramını geliştirirken Max Weber ve Talcott Parsons geleneğinden önemli ölçüde etkilenmekle birlikte, yapısal - işlevsel 2 Easton ın siyasal sistem kuramı hakkında eleştiriler çok çeşitli olup, araştırmacılar özel ilgi alanlarına göre, bazı noktalara ağırlık vermiş, diğer bazı noktalar üzerinde durmamışlardır. Tekeli bu eleştirileri sistemleştirerek, üç başlık altında toplamıştır (Tekeli, 1976: ). Bunlardan birincisi, Easton ın çalışmalarını, ya tümü ya da ortaya attığı bazı problemler açısından doğrudan doğruya inceleme konusu yapanlardır. Bu tür çalışmalarda ayırıcı özellik, tamamıyla kavramsal bir çalışma getirmiş olmasıdır. (Michel, 1970: ; Reading, 1972: ; Gross, 1967: ve Magid, 1955: ). İkinci grup eleştiri ise, Easton a uygulamacılar tarafından yöneltilmiştir (Tekeli, 1976:274). Üçüncü grup eleştiri ise Easton ın kuramının çoğu zaman metaorik veya metodoljik incelemeler sırasında kurama benzeyen ve benzemeyen genel, analitik, ampirik kuramlar mukayese edilerek incelendiği ve çoğu zaman inceleyenin, incelediği bütün kuramları birleştirdiğini düşündüğü bir kavram çerçevesinde bu mukayesenin yapıldığı türden eleştirilerdir (Grego, 1968: ve Campbell, 1971: 21 40). Bahar 2010, Sayı:30

5 David Easton un Siyasal Sistem Kuramı Bağlamında Siyasal Katılma: 85 yaklaşımdan farklı bir sistem yaklaşımı ile siyasal olayı açıklamaya yöneldiği görülmektedir (Kalaycıoğlu, 1984: 46). Easton'a göre yapısal - işlevsel yaklaşımın geliştirmiş olduğu kavramlar siyasal sistemi incelemek için yeterli değildir. Üstelik yapısal-işlevselci yaklaşımın temel kavramı olan işlev bir teorinin temelini oluşturamaz. Her sistemin işlemesi için bazı işlevlerin yerine getirilmesi koşulu, (asgari olarak gerekli olduğundan), siyasal sistem için de gerekli varlık koşuludur. Sistem terimi bazı asgari işlevlerin yerine getirildiğini zaten belirtmekte ve tanım itibarıyla bunu varsaymaktadır. Kaldı ki, işlev kesinlik içeren bir terim değildir ve onun görgül olarak uygulanması çok zordur. İşlev kavramının ortaya çıkmış olduğu ilk alan olan antropolojide inceleme birimleri basit, tecrit edilmiş ve toplumsal dengeden sapışları kendiliğinden düzenlenen bir özel denge durumu içindedirler. Çağdaş veya modern, karmaşık siyasal sistemlere uygulandığında işlev tanımını büyük ölçüde genişletmek ve soyutlaştırmak gereklidir. Bu tür bir uygulama, işlev kavramını çok büyük ölçüde soyut bir hale sokacaktır ki neden-sonuç ilişkilerini onun aracılığıyla inceleyebilmemiz olanaksızlaşacaktır veya güçleşecektir. Bu durum ise sorun çözmekten çok sorun yaratmaktadır. Dolayısıyla, Easton doğrudan doğruya siyasal sistemin ayakta kalması için gerekli ve yeterli olan işlevlerin neler olduğunu araştırmamaktadır (Easton, 1965a: ). Easton'un çeşitli yazılarında ortaya koyduğu ve yanıtını aradığı temel sorun veya kendisine göre siyasal teorinin temel sorunu, nasıl olup da istikrar ve değişimlerle dolu bir dünyada herhangi bir siyasal sistemin varlığını ısrarla sürdürebildiği sorunudur. Bu sorunun yanıtı siyasal sistemlerin yaşam süreçlerini de, onları sürdüren tepki biçimlerini de açığa çıkaracaktır. Dolayısıyla siyasal teorinin temel sorunu bu süreçleri ve söz konusu tepkilerin doğası ve koşullarını incelemektir. Bu sorun analiz edilip ortaya konmadan, siyasal sistemin varlığını devam ettirmesinde önemli roller üstlenen işlevler de anlaşılamayacaktır (Easton, 1965b: 17 18). Easton, bu sorunun cevabını bulmaya çalışırken bazı varsayımlarda bulunmaktadır. Easton ın bu aşamada çözmeye çalıştığı şey, sistem ile çevresinin ilişkileridir (Tekeli, 1976: 117). Easton öncelikle, siyasal sistemin çevre içinde konumlu olan, çevre tarafından etkilenen ve çevreyi tepkileriyle etkileyen bir nitelik olduğunu kabul etmekte ve Şekil-1 de bu süreç ifadelendirilmektedir (Easton,1965b: 75). İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi

6 86 H. Topbaş Şekil- 1: Siyasal Sistemin Akım Modeli Ç E V R E Toplum İçi Çevre Toplum Dışı Çevre TALEPLER DESTEK Siyasal Sistem Haber Geri Beslemesi Taleplerin Çıktılara Dönüşümü Haber Geri Beslemesi O T O R İ T E L E R Çıktı Karar ve Eylemler Ç E V R E Geri besleme döngüsü Easton un siyasal sisteme ilk olarak yaklaşımında, siyasal sistemi kapalı kutu olarak kabul etmekte ve siyasal sistemin içinde ne olup bittiğine ilgi göstermemektedir (Easton, 1965b: 78). Easton bu noktada çözümlemeye çalıştığı şey, siyasal sistem ile çevresinin ilişkileridir. Easton siyasal sistem analizi ile siyasal yaşamın içerisine gömüldüğü, etkilere açık, sosyal sistemlerce çevrelenerek sınırlarının belli ve karşılıklı ilişkilerin yoğun olarak yaşandığı bur durumu ifadelendirmektedir (Easton, 1965b: 25). Siyasal Sistemin Akım Modeli siyasal sistemin geniş kapsamını göstermektedir. Şekil-1 den de anlaşılacağı üzere, siyasal sistem bir toplumsal sistemin içerisinde bulunmakta ve bu toplumsal sistem de bir dış çevrenin içine oturtulmaktadır. Aynı zamanda, siyasal sistem içsel çevre ile dışsal çevre arasındaki alışveriş ya da etkiler akışı da, çift yönlü olarak gerçekleşmektedir. Bu durumlarda siyasal sistemdeki canlılığın, geride kalan toplumsal sistemler üzerinde önemli sonuçlar ortaya çıkartabileceği gibi tam tersi bir durumda söz konusu olabilmektedir. Herhangi bir siyasal sistemin değişim göstermeden varlığını sürdürebilmesi için, ya siyasal sistemin çevreden gelen etkilere muhatap olmaması ya çevrede hiçbir Bahar 2010, Sayı:30

7 David Easton un Siyasal Sistem Kuramı Bağlamında Siyasal Katılma: 87 değişikliğin olmaması, ya da siyasal sistemin bu çevresel etkilere kapalı bir sistem olması gerekmektedir. Oysaki siyasal sistem, açık bir sistemdir ve çevresinde de sürekli değişiklikler meydana gelmekte, siyasal sistem, toplumun tümü için değerlerin otoriter dağıtımı amacıyla karar alabilecek ve bunları uygulayabilecek gücü elinde tutabilecek şekilde gerektiğinde değişebilecektir. Siyasal sistem içerisinde gelişen bu süreç, sistemin varlığını sürdürebilmesi için bir gerekliliktir. Çevreden gelen ve sistemde değişikliği öngören etkiler, sisteme yönelik bir baskı aracı olarak kabul edilmekte ve siyasal sistem söz konusu baskıya rağmen varlığını sürdürmek amacıyla baskıya cevap verebilme kapasitesi ve baskıyı kontrol altına alma süreci ni devreye sokmaktadır (Tekeli, 1976: 163) Siyasal sistemin temel değişkenleri üzerindeki gerilimlerle başa çıkabilme kapasitesi onun varlığını sürdürebilmesi için sahip olması gereken temel özelliklerden birisidir. Bu kapasitenin kullanılıp kullanılmaması bir siyasal sistemin varlığını sürdürüp sürdürememesiyle yakından ilgilidir. Dolayısıyla söz konusu kapasite var olmakla birlikte onun kullanımı olmayabilir. Kullanımın söz konusu olabilmesi için gerilim olasılığı içeren koşulların çevreden siyasal sisteme iletilmesi veya ulaştırılması gerekmektedir (Kalaycıoğlu, 1984: 50). Çevre, bilindiği gibi çok karmaşık bir yapı olduğu için ondan gelecek etkiler de aynı derecede çeşitli ve karmaşık olacaktır. Çevreden gelecek olan her bir etki ayrı ve kendine özgü bir biçimde ele alınır ve bu etkilerin teker teker özgül sonuçları siyasal sistem içinde incelenmeye çalışılırsa, kimsenin başaramayacağı karmaşıklıkta bir çözümleme sorunu ortaya çıkacaktır. Onun için çevrenin etkilerini sistematik olarak inceleyebileceğimiz bir biçime dönüştürmemiz, bu çok sayıda etkiyi bazı genel başlıklar altında toplayabilmemiz zorunludur. Dolayısıyla, çevreden kaynaklanan çok sayıda etkiyi az sayıda gösterge haline dönüştürmek onları incelenebilir kılmak için kaçınılmazdır (Easton, 1965b: 25) Bu doğrultuda incelenen siyasal sistemle çevresinin ilişkilerini iki öğe sağlamaktadır. Bunlar çevreden gelen ve sisteme itici güç veren girdiler (input) ile sistemin girdilere cevap şeklinde çevreye gönderdiği tepkiyi ifadelendiren çıktılardır (output) (Easton, 1965a:108). Çıktılar çevrede bir tepkime yaratarak yeni girdilerin doğmasına yol açmakta, siyasal sistem ise bunlara yeni çıktılar ile cevap vermektedir. Siyasal sistem diğer sistemlerden gelen etkiler, bunlar için çıktıları, siyasal sistem için ise girdileri simgelemektedir (Easton, 1965b: 25). Aynı şekilde, siyasal sistemin çıktıları da diğer sistemler için birer girdi olarak değerlendirilmektedir (Easton; 1965a: 109). Bu sibernetik devre ilkesine uygun olarak sürüp gitmekte ve ne başlangıcı nede sonu olmayan sürekli bir akış halinde İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi

8 88 H. Topbaş devam edipgitmektedir (Duverger, 1986: 351). İşte girdiler ve çıktılar siyasal sistemle çevresi arasında bu etkileşimi açıklayabilmek ve karmaşıklığı sadeleştirerek incelenebilir veya siyasal çözümleme yapılabilir hale getirmektedir. Siyasal sistem bir bütünü oluşturan, birbiriyle bağlantılı bir örgütler dizisi olması nedeniyle sistem otoritelerinin almış olduğu kararlar bir boşluk oluşturmamaktadır. Toplumun çeşitli kesimlerinde meydana gelen gereksinimler, istekler, sorunlar ve siyasal sistem otoritelerinin bunları algılamaları, kendi düşünce ve eğilimleri, kısa ve uzun dönemli amaçları, siyasal kararların alınmasında etkili olmaktadır. Bu noktada siyasal süreç, toplumdan ve sistemin kendisinden gelen isteklerin, sistem tarafından kararlara dönüştürülmesi ve uygulanması olarak karşımıza çıkmakta ve bu olay bir girdi-çıktı sürecini oluşturmaktadır. Talepler siyasal sisteme girmekte, sistem kendi içinde bu talepleri işleme tabi tutmakta ve sonuçta siyasal kararlar olarak çevreye ulaşmaktadır (Turan, 1986: 19). Siyasal sistem analizinde, gerek girdi ve gerekse çıktı kavramları bir soyutlamayı ifade etmektedir. Bu soyutlama bireyin siyasal olmayan rollerden siyasal olan bir role geçişini ifade etmektedir ki, bu aslında bireylerin siyasal sisteme katılma anlamı taşımaktadır (Kalaycıoğlu, 1984; 58). Siyasal sistemi herhangi bir yolla değiştiren veya etkileyen sistem dışı her türlü olayı içeren girdiler ikiye ayrılarak incelenmektedir (Easton, 1965b: 27). Bunlar; talep (demand) girdisi olarak ifade edilen ve siyasal sistemin otoritelerine yönelik gerilim yaratıcı unsurlar ile siyasal sistem üyelerinin sisteme yönelik tutumlarını içeren destek (support) girdi leridir. Talep girdisi, çevrede oluşan değişiklikleri siyasal sisteme ulaştırarak, sistemi bir eyleme yönelten ve böylece sistemin varlığını sürdürmesini sağlayan temel bir etken olarak karşımıza çıkmaktadır. Talepler incelenirken başlıca iki perspektif göz önünde bulundurulmaktadır. Birinci olarak, talepler çevrede meydana gelen bazı değişiklikleri siyasal sisteme ilettiklerinden, siyasal sistemin davranışları üzerinde etkili olduğu, ikincisi ise, taleplerin siyasal sistem üzerinde bir baskı oluşturdukları ve dolayısıyla siyasal sistemin varlığını tehdit ettikleri için, siyasal sistemin varlığını sürdürebilmek üzere talepleri ne şekilde minimize etmeye çalıştığı yaklaşımdır (Tekeli; 1976:184). Talep girdisi belli bir konuya ilişkin olarak siyasal otoritelerce emredici bir değer dağıtımı yapılıp yapılmaması hususunu ifade etmektedir (Easton, 1965b: 38). Başka bir ifadeyle talep girdisi, belli bir konuda siyasi otoriteye ilişkin bir tahsisin yapılıp yapılmaması hakkında ileri sürülen bir fikir veya düşünce olarak da Bahar 2010, Sayı:30

9 David Easton un Siyasal Sistem Kuramı Bağlamında Siyasal Katılma: 89 tanımlanmaktadır. Böylece bir düşünce ne derece geniş çaplı veya özgül olursa olsun, siyasi otoriteye ilişkin bir bölüşümün yapılması veya yapılmaması gerektiğine işaret edecek biçimde ifade edildiği zaman talep haline dönüşmektedir (Kalaycıoğlu, 1984; 54). Talep girdisi toplumsal isteklerin, beklentilerin, umutların belli öneriler olarak sistemin otoritelerine yöneltilip, onların karar almaları ve eyleme geçmelerinin istenmesini yansıtmaktadır. Easton için talep girdileri mutlaka açık olarak belirtilmesi gereken ifadeler değil aynı zamanda örtülü (zımni) olarak da ifade edilen girdilerdir. Örneğin belirli bir adaya oy vermek, belirli bir rejim karşıtı örgüte üye olmaya karar vermek de örtülü olarak taleplerin iletilmesi anlamına gelmektedir. Çünkü yukarıda ifade edilen davranış türleri mutlaka talep belirtme anlamına gelmemektedir (Kalaycıoğlu, 1984: 54) Talep girdileri siyasal sisteme yönelmiş olan çok sayıda etkiyi özet bir biçime indirgeyerek algılamamızı sağlamaktadır. Talep girdileri etrafında oluşan rekabet ve çatışmalar en basit veya ilkelinden en gelişmişine kadar tüm siyasal sistemlerde siyasetin özünü oluşturmaktadır. Talepler, siyasal sistem için bir enformasyon girdisi olması nedeniyle siyasal sistem analizinin temel bağımlı değişkeni dir. Bu noktada talep girdilerinin sıfıra yaklaştığı bir siyasal sistem çözülme durumuyla karşı karşıya kalacaktır (Tekeli; 1976: 185). Çünkü siyasal sistem kendisine yönelik talep girdisi olmadığı takdirde toplum ve bireyler için bağlayıcı kararlar alması için sebep ve gerekte görmeyecek siyasal sistemin faaliyette bulunması anlamsızlaşacaktır. Talep girdileri siyasal sistemin ürettiği, kararlar ye eylemlerin hem varlık sebebi hem de hammaddesidir. Nasıl hammadde olmaksızın bir fabrika üretimde bulunamazsa, talep olmaksızın da siyasal sistemler çıktı oluşturamazlar ve faaliyette bulunamazlar. Siyasal sistemde çıktı ların oluşmasına bir şeyin teşvik ve tahrik etmesi gerekmektedir. İşte bu kaynak talep girdisidir. Talep girdileri farklı, çatışan talepler otoritelere toplumsal sorunların neler olduğunu göstermekte aksi takdirde ise bu sorunların otoriteler tarafından algılanabilmesi imkânsız hale gelmektedir (Easton, 1965b: 40). Talep mevcut olmadığı takdirde siyasal bir sistemin hâkim üyeleri (otorite) hangi problemlere hangi enerjilerini yönelteceklerini kestirmekte zorlanmaktadır. Hangi sebeple olursa olsun (bu sebepler toplumun güvenliği, hâkim sınıfın iktidarını koruması, bürokrasinin devamı, kamu hizmetleri) herhangi bir eyleme geçebilmek için bireylerin yöneticilerin dikkatini bu sorunlara çekmesi gerekmektedir (Easton, 1965b: 49). İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi

10 90 H. Topbaş Talep ve destek girdisi dışında siyasal sisteme yönelik iki tür girdiden de söz etmek mümkündür. Bunlardan ilki sistemin kaynak gereksinimleri ile ilgilidir. Kaynak gereksinmesi, siyasal sistemin işlevlerini yerine getirebilmesi kontrol ettiği, edebildiği ve edebileceği kaynakların varlığı ve büyüklüğüne bağlıdır (Grumm: 1973: ) İkinci girdi tür ise siyasal katılmadır. Siyasal katılma olgusunda sistemler arasında yoğunluk ve biçimi açısından önemli farklar bulunmaktadır (Turan; 1986b: 30). Siyasal rekabete dayanan sistemlerde toplum üyelerinin siyasal sürece etkin bir biçimde katılmaları genellikle siyasal kültürü oluşturan değerlerden kaynaklanmaktadır. Katılma konusunda sistemler değişik anlayış ve uygulamalara yönelmişlerse de katılmasız bir siyasal sistem ve süreç bulunmamaktadır. 2. SİYASAL SİSTEMLERDE SİYASAL KATILMA Günümüzün en yaygın toplumsal-siyasal örgütlenme biçimi olan ulus devletlerin özünü oluşturan ilkelerden bir tanesi, siyasal iktidarın gücünü yönetilenlerden almasıdır. Siyasal iktidarın ilahi kaynaklara dayandığı düşüncesinin bırakılarak, yönetilenlerin rızasına dayandırılması uzun bir siyasal değişim süreci sonunda ortaya çıkmıştır. Sanayi devriminden sonra, yönetimden etkilenenler, giderek toplum adına uyulması zorunlu kararlar alma işlemine katılmak isteği göstermişler ve birçok toplumda uzun hatta zaman zaman kanlı çatışmalar meydana gelmiş, sonuçta yönetilenler siyasal sürece katılım hakkına sahip oldukları anlayışı gelişmiş ve yerleşmiştir. Bütün, modern siyasal toplumlarda siyasal katılma veri olarak benimsenmekten öteye, iyi vatandaşın katılımcı bir vatandaş olduğu düşüncesi yerleştiği görülmektedir. (Turan, 1987: 67). Geniş halk kitlelerinin pek çok ülkede sandık başına giderek oy kullandığı çağımızda, siyasal katılma olayının da, özellikle 1960 lı yıllardan beri siyasal bilim uzmanlarınca artan bir ilgi ile izlendiği görülmektedir. Siyasal katılma olayına iki yaklaşım söz konusudur. Bu yaklaşımlardan birincisi, siyasal katılmayı modernleşmenin bir sonucu veya siyasal gelişmenin bir göstergesi olarak ele alan yaklaşımdır (Weiner, 1971: ). İkinci yaklaşım ise, siyasal katılmaya kişisel çözümleme düzeyinde yaklaşan ve kişiyi oy vermeye, sorunlarını siyasal otoritelere yansıtmaya, siyasal gösterilerde bulunmaya neden olan koşulları araştıran yaklaşımdır (Verba, Nie ve Kim, 1978). Bu iki yaklaşımı bağdaştırmaya yönelik çabalar kullandıkları veriler ve bağlamlar dolayısıyla sınırlı kalmaktadır. Kaldı ki, bu alanda güvenirliliği yüksek, uzun süreli gözleme dayalı Bahar 2010, Sayı:30

11 David Easton un Siyasal Sistem Kuramı Bağlamında Siyasal Katılma: 91 verilere sahip olmamamız, özellikle siyasal değişim gibi ancak süreç olarak ifade edilebilecek siyasal olaylarla siyasal katılma arasındaki bağı gerektiği gibi incelenmesinde ciddi zorluklar çıkarmaktadır. Bu pratik veya teknik engellerin yanı sıra değişik yaklaşımlar kullanan bilim adamlarının siyasal katılmayı kavramsallaştırmaları da farklılıklar göstermektedir. Ayrıca, siyasal katılmanın kabul edilen tanımları ile bu tanımların içselleştirilmesi arasında da ciddi ayrılıklar ortaya çıkmaktadır. Lerner, The Passing Of The Tradiotional Society (1958) adlı eserindeki ortaya sürdüğü varsayımlarında sürekli olarak siyasal katılmaya atıfta bulunmakta, ölçümlerini ise tamamıyla oy vermeye dayandırmaktadır. Keza Karl Deutch da Social Mobilization And Political Developmant (1966: ) adlı makalesinde de siyasal katılmanın bağımlı değişkeni olarak toplam oy verme istatistiklerini incelemektedir. Türkiye üzerindeki çalışmalar arasında da şüphesiz en önemlileri olan Deniz Baykal ın Siyasal Katılma (1970) ve Ergun Özbudun un Toplumsal Değişme ve Siyasal Katılma ( 1975) adlı eserleri de büyük ölçüde oy verme istatistiklerine dayanmaktadır. Siyasal katılma kavramı, gerek 1920'lerden sonra, davranışçı akımın yaygınlaşmasının etkisi (Dahl, 1969: 69), gerek modernleşme sürecinin siyasal katılma üzerindeki etkileri paralelinde modern-geleneksel toplumların karşılaştırılmasında bir ölçü olarak kullanılması (Huntington, 1968: 32-36) ve gerekse liberal demokrasiye yöneltilen eleştiriler nedeniyle, 20. Yüzyılın ikinci yarısından itibaren birçok araştırmanın 3 konusu olmuş, ancak üzerinde düşünce birliği sağlanmış bir tanıma da henüz ulaşılamamıştır. Bu durumun nedeni olarak siyasal katılmanın çok yönlü bir olgu olması paralelinde farklı yaklaşımlar çerçevesinde açıklanması ve hangi eylemlerin siyasal katılma olarak ele alınacağının sınırının net olarak çizilememesi gösterilmektedir. Çeşitli alanlardan derlenmiş olan siyasal katılma kavramı, siyasal tercihin yaşamın her anında kendini ortaya koyması anlamında, siyasal etkileşimi anlatmak amacıyla kullanılmaktadır (Anık, 2000: 161). Araştırmacılar arasında hukuka aykırı eylemlerin, istenilen sonucu sağlayamayan "başarısız" etkileme girişimlerinin ve irade dışı katılma eylemlerinin siyasal katılma sayılıp sayılmayacağı konusunda da görüş birliği bulunmamaktadır (Özbudun, 1975: 2). Katılmaya dair ortak bir tanımın yılları arasındaki donemde yapılmış Türkiye ve dünyadaki bazı çalışmalar su şekilde sıralanabilir. Deutsch (1961), Frey (1963), Dahl (1963), Bulutay ve Yıldırım (1968), Nie, Bıngham, Prewıtt (1969), Pızzorno (1970), Baykal (1970), Verba, Nie, Kım (1971), Weıner (1971), Ozankaya (1971), Verba, Nie (1972), Cornelıus (1973), Sencer (1974), Karaesmen (1975), Karpat (1975), Kongar (1975), Mardin (1975), Özbudun (1975,A,B), Vergin (1977), Tekeli vc Gökçeli (1977), Ergil (1980). İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi

12 92 H. Topbaş olmamasının diğer bir nedeni de, katılmanın daha çok uygulamaya yönelik olmasıdır. Ulusal, yerel ya da çalışma yaşamı gibi farklı alan ve düzeylerde çeşitli katılma uygulamalarının varlığı her düzey ve alanın kendi amacına uygun tanımlar yapmasına neden olmaktadır (Uysal Sezer, 1984: 2). Ayrıca toplumların sosyoekonomik gelişme düzeylerinin farklı olması ve demokrasilerin uygulama farklılığı da ortak bir tanım yapılmasının önündeki engellerdendir. Siyasal katılma kavramının tanımları etrafında farklı yaklaşımların olması, bu konuda ortak bir tanıma ulaşılamaması, kavramın zihinlerde yeteri kadar berraklaşması bakımından yerli ve yabancı kaynaklarda yer alan birçok tanımın ortaya konulmasını gerekli kılmaktadır. McClosky (1972:252) siyasal katılmayı, "yöneticilerin ve yönetilenlerin doğrudan ya da dolaylı olarak kamusal politikaların nasıl oluşturulacağının belirlenmesinde toplum üyelerinin gönüllü olarak yaptığı faaliyetler" olarak tanımlamaktadır. Weiner (1971:164)'ise siyasal katılmayı, "yerel veya ulusal bütün düzeylerdeki siyasal liderlerin tercihlerini meşru veya gayri meşru yöntemler kullanarak etkilemeyi amaçlayan, başarılı ya da başarısız örgütlü ya da örgütsüz, sürekli ya da süreksiz olarak yapılan bütün eylemler" şeklinde tanımlamaktadır. Mılbrath ve Goel'de (1977:2) vatandaşların devlet yönetimini etkileme veya desteklemek için yaptıkları eylemlerin siyasal katılmayı ifade ettiğini belirtmektedir. Parry, Moyser ve Day (1992: 16) ise siyasal katılmanın kamu politikalarının formülasyonu ve uygulanmasında rol almayı içerdiğini belirtilerek, "kamu temsilcileri ve memurları tarafından alınan kararları etkilemeyi amaçlayan vatandaşların eylemi" olarak tanımlamaktadır. Başka bir tanımda ise siyasal katılma, "kimlerin yöneteceğini ya da onların nasıl yöneteceklerini etkilemek niyetiyle sergilenen bireysel davranışlar" olarak tanımlanmaktadır (Hague, Harrop ve Breslın, 1992: 156). Siyasal katılımın bir davranış olmanın ötesinde normatif bir karakter de kazandığına değinen Birch (1993: 81); Siyasal katılımın kötü bir şey olduğunu düşünen çok az insan vardır. Pek çok kişi, katılımı Batılı demokratik sistemlerin başarısında önemli bir unsur olarak görmekte ve bireylerin genel katılım düzeyinden ve biçiminden de demokrasinin kalitesini ve belki de etkinliğini arttıracağı kanısındadır. şeklinde değerlendirmede bulunmaktadır. Yabancı araştırmacılar yanında yerli araştırmacılar da siyasal katılma kavramı üzerinde değerlendirmeler yaparak çeşitli tanımlamalarda bulunmuşlardır. Özbudun (1975: 4) siyasal katılmayı, "vatandaşların, merkezi veya yöresel devlet organlarının personelini yahut kararlarını etkilemek üzere kendilerince ya da başkalarınca tasarlanmış, hukuki veya hukuk dışı başarılı veya başarısız eylemlere Bahar 2010, Sayı:30

13 David Easton un Siyasal Sistem Kuramı Bağlamında Siyasal Katılma: 93 girişmeleri" şeklinde tanımlamaktadır. Daver (1993: 203) siyasal katılmayı, bireyin siyasal sistem karşısındaki durumunu, tutumunu ve davranışlarını gösteren bir kavram olarak ifade etmektedir. Katılım basit bir meraktan, yoğun bir eyleme kadar uzanan geniş bir tutum ve faaliyet alanını kapsamaktadır. Kışlalı (1983:186)'da siyasal katılmayı "vatandaşların, devletin çeşitli düzeylerdeki karar ve uygulamalarını etkileme eylemleri" olarak tanımlamakta, Eroğul (1991: 17) ise siyasal katılımı devlet yönetimine katılma ile eş görmektedir. Tokgöz ise (1979: 297) "oy vermeyi de içerecek şekilde kampanyalarda çalışma, siyasal tartışmalara girme, siyaset adamlarıyla ilişki kurma ve benzeri şekildeki pek çok davranışsal faaliyeti" siyasal katılma olarak ifadelendirmektedir. Kısaca bu tanımlardan yola çıkarak siyasal katılmaya "kişinin otonom olarak yaptığı tercihler ve verdiği kararlar sonucunda, siyasal karar mevkilerine gelecek olanları veya bu mevkileri ellerinde bulunduranları etkilemek üzere yaptıkları eylem ve faaliyetler" Kalaycıoğlu (1983: 10) şeklinde bir tanımlamak mümkündür. Siyasal katılmada birey ile sistem değerleri ve süreçlerinin bütünleşmesi amaçlandığı için bu iki unsur arasında değer ve görüş birliğinin oluşturduğu bir uyum, birey davranışlarında siyasal sürecin devamı ve işlerliği için uygunluk, devamlılık ve yaygınlık kazanacaktır. Bu sebeple bireyin siyasal katılımı, bireyin beklentilerini, taleplerini, tutum ve değerlerini ve bunların geliştirip şekillendirdiği biçimde sisteme ve eyleme yönelişini kapsayan bir bütün (Uysal Sezer, 1984: 4) olarak karşımıza çıkacaktır. Siyasal katılmanın yaygın olarak görülen iki tür uygulama biçimi bulunmaktadır (Turan, 1986: 68-73). Bunlardan birincisi oy kullanma dır. Hemen her demokratik toplumda bireyler, siyasal tercihlerini, öncelikle oy verme davranışıyla ortaya koymaktadır. İkinci ve etkili biçimi olduğu için daha fazla önemsenen siyasal katılma ise, siyasal sistemde görev alan kişilerle ilişki kurulmasıdır. İkinci tür siyasal katılma, yönetilenlerin çağdaş demokratik siyasal sistemler için öngörülen denge ve denetim mekanizması işlevini yerine getirmektedir (Anık, 2000: 161). Yani siyasal katılmanın, tanımına uygun olan bu ikinci tür, seçmenin oy teveccühüne mazhar olmuş siyasi kişi, kurum, program veya kadroların vekâlet ettikleri süre içinde azil ya da teveccühten mahrum bırakma tehdidiyle onların denetim altında tutulması anlamına gelmektedir (Anık, 2000: 161). Hangi boyutta ve nasıl bir niteliğe sahip olursa olsun bireylerin siyasal katılmalarında belli bir amaç bulunmaktadır. Bu amaçları gerçekleştirme yönünde İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi

14 94 H. Topbaş "Genellikle dört çeşit güdü insanları siyasete katılmaya sevk etmektedir. Bunlar kişisel bağlılık, dayanışma, çıkar ve vatandaşlık duygusudur (Özbudun, 1975: 6). Bu güdülerle harekete geçen bireylerin siyasal katılımdan beklentileri ise; çıkarlarını koruma, sosyal dayanışma ve uyum, grubuyla hareket etme, dünyayı anlama, psikolojik tatminsizliklerin ikame edilmesi ve itibar görme, takdir edilme ihtiyaçları olarak karşımıza çıkmaktadır (Yücekök; 1987: 28). Siyasal katılmayı ifade eden tanımları büyük ölçüde genişletmek ve daha birçok tanım yapmak olanaklıdır. Gerek burada ele alınan gerekse alınmayan araştırmacıların tanımları değerlendirildiğinde; "siyasal eylem" yörüngesinde farklılaşmalar oluşmaktadır. Özellikle eylemin "içeriği" ve "niteliği" noktalarında bir ayrım söz konusudur. Nitekim McClosky, Weiner, Milbrath, Pizzorno, Nie ve Verba siyasal katılmanın vurgusunu içeriğine vererek "ne için" katılımda bulunduğunu ön plana çıkarmaktadır. Özbudun, Kalaycıoğlu, Kapani ve Tokgöz ise -"ne için"e de cevap vermekle birlikte- "ne tür eylemler" sorusunu yanıtlarken eylemin "niteliğini" de ön plana çıkmaktadır. Ayrıca tanımların bir kısmı dar kapsam içerisinde sadece davranış (eylem) boyutunu öne çıkartırken, bir kısmı ise daha geniş anlamda siyasal ilgi, bilgi ve tutumları da siyasal katılma kavramın içine almaktadır. Siyasal katılma kavramı üzerine yapılan tanımlardan yola çıkarak, siyasal katılmanın üç önemli özelliği ön plana çıkmaktadır: 1. Tutumlar ya da eğilimler her zaman eylemi ifade etmemesine rağmen, siyasal katılım eylemleri değil tutumları da içermelidir. (Huntington ve Nelson 1976: 4-6). Dolayısıyla siyasal katılımda fiili eylem önem taşımaktadır. 2. Katılımcıların siyasal eylemi geçici, belirli zamanları kapsayan ve genellikle diğer sosyal rollerle karşılaştırıldığında ikincil gelmektedir. 3. Siyasal katılım sadece hükümet kararlarını etkilemek için gerçekleştirilir. Dolayısıyla herhangi bir özel şirketin yönetimini etkilemek için yapılan bir grev, ne şekilde olursa olsun siyasal katılım sayılamaz. "Siyasal katılım toplumsal sorunların çözülmesinde bir konsensüs oluşturması bakımından, hem demokratik yapılanma hem de bireyler açısından büyük önem taşımaktadır" (Akarlı ve Ben-Dor, 1975: 33). Son analizde ise, tanımlama şekli ne olursa olsun siyasal katılmanın halk tarafından yönetim formülünde ifadesini bulan demokratik yönetimin hem ilkesi hem de demokrasiyi sürdürme aracı olarak; karar alma, alınan kararları etkileme ve Bahar 2010, Sayı:30

15 David Easton un Siyasal Sistem Kuramı Bağlamında Siyasal Katılma: 95 uygulama amaçları ile belirli bir ortamda, farklı düzey ve biçimlerde gerçekleşen, bireylerin tutum ve davranışları ile ilgili bir süreçtir. 3. NİCEL ARAŞTIRMA Siyasal katılma bağlamında, Doğu Anadolu Bölgesi ndeki en büyük seçmen kitlesine sahip Erzurum ili- merkez ilçelerinde yaşayan seçmen kitlesinin, hangi tür siyasal katılma biçimlerini hangi düzeyde yaptıklarına ilişkin görüşlerini tespit etmek ve faktör analizi ile siyasal katılma biçimlerinin tipolojisini çıkartarak bunlara etki eden bio-fizyolojik ve sosyo-ekonomik faktörlerin (etkenlerin) etkisini ortaya koymak amaçlanmaktadır. 3.1 Araştırma Evreni (Nüfus) ve Örneklemi Araştırma, Doğu Anadolu Bölgesindeki tek Büyükşehir belediyesi olma özelliği olan ve 452 bin 333 seçmen sayısına sahip Erzurum ili merkez ilçelerinde tesadüfî örneklem yöntemi ile Nisan 2009 tarihleri arasında 578 seçmen üzerinde gerçekleştirilmiştir. Örneklem tespiti yapılırken, 29 Mart 2009 Genel Mahalli İdareler Yerel Seçimlerde siyasi partilerin aldıkları oylar ve merkez ilçelerinin seçmen sayıları göz önünde bulundurulmuştur. Yapılan örneklem testinden sonra örneklemin dağılımı belirlenmiştir. Bu bağlamda; Erzurum ili merkez ilçelerinde 29 Mart 2009 Genel Mahalli İdareler Yerel Seçimlerinde siyasi partilerin aldıkları oy oranları ve örneklemdeki temsilleri aşağıdaki Tablo-1 de gösterilmektedir. Tablo-1: 29 Mart 2009 Genel Mahalli İdareler Yerel Seçimlerinde Siyasi Partilerin Almış Oldukları Oy Oranlarına Göre Örneklem Testi PARTİLER 29 Mart 2009 Genel Mahalli İdareler Yerel Seçimlerinde Siyasi Partilerin Almış Oldukları Oy Oranları (%) Örneklem Temsili (%) Ak Parti 56,8 58,3 MHP 33,9 33,0 CHP 1,1 1,6 SP 5,8 6,6 DİĞER 2,4 0,5 TOPLAM İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi

16 96 H. Topbaş 3.2 Uygulama ve Veri Toplama Aracı Araştırmada, araştırmanın varsayımlarına ve seçilen örnekleme uygun olarak belirlenen hipotezleri test etmek amacıyla, siyasal otoriteler tarafından alınan kararları etkilemeyi amaçlayan seçmenlerin doğrudan ve ya dolaylı olarak yaptığı basit meraktan yoğun bir eyleme kadar uzanan geniş bir tutum ve faaliyet alanını kapsayan siyasal katılma faaliyetlerinden oluşan 22 maddelik siyasal katılım skalası oluşturulmuştur. Oluşturulan bu siyasal katılma faaliyetleri katılma derecelerine göre 5 noktalı Likert tipi ölçek ölçek [hiçbir zaman, (1), çok seyrek (2), ara sıra (3), genellikle (4) ve her zaman (5) kullanılmıştır. Daha sonra bu 22 maddeden oluşan siyasal katılma skalası faktör analizine tabi tutularak faktörlerin diğer değişkenler (yaş, eğitim, meslek, gelir düzeyi ve cinsiyet) ile ilişkileri analiz edilmiştir. 3.3 Veri Analizi Aynı şekilde seçmenlerin siyasal sistemin işlevselliği ve siyasal otoritelerin alacağı kararları etkilemesi açısından siyasal katılma faktörleri 22 maddelik siyasal katılma skalası üzerinde Açıklayıcı Faktör Analizi (Exploratory Factor Analysis) ile incelenmiştir. Faktör analizi sonucunda oluşturulan siyasal katılma faktörleri ile seçmenlerin bio-fizyolojik ve sosyo-ekonomik durumları (demografik özellikler) T- testi, tekyönlü varyans analizi (ANOVA) test edilmiştir. 3.4 Araştırmanın Bulguları Araştırmaya katılan 578 seçmenin (deneğin) sosyo-demografik özelliklerinin belirlenmesi amacıyla, Erzurum mücavir alanı içerisinde ikamet ettikleri ilçe, cinsiyet, yaş, meslek, aylık gelir ve eğitim durumları ve ideolojik kimliklerine yönelik sorular sorulmuştur ve elde edilen bulgular aşağıda özetlenmiştir Araştırmaya Katılanların Sosyo-Demografik Özellikleri Araştırmaya katılanların cinsiyetleri açısından değerlendirildiğinde araştırmaya katılan deneklerin yüzde 66,1 i erkek, yüzde 33,9 u ise kadınlar oluşturmaktadır. Yaş açısından incelendiğinde seçmenlerin yüzde 20,2 si 18-24; yüzde 32,5 i 25-30; yüzde 26,6 sı 31-35; yüzde 12,3 ü 36-40; yüzde 5,9 u ve % 2,4 ü ise 51 yaş ve üstü yaş aralığında yer aldığı görülmektedir. Araştırmaya katılan seçmenler meslekleri açısından incelendiğinde; yüzde 10,7 si işçi, yüzde 22,3 ü memur; yüzde 14 ü esnaf; yüzde 10,7 si serbest meslek; yüzde 8,1 i emekli; yüzde 12,1 i ev hanımı; yüzde 10,2 si öğrenci ve yüzde 11,8 i ise işsiz olarak yaşamını sürdürmektedir. Araştırmaya katılan seçmenlerin meslek Bahar 2010, Sayı:30

17 David Easton un Siyasal Sistem Kuramı Bağlamında Siyasal Katılma: 97 grupları açısından değerlendiğimizde meslek gruplarının hemen hemen hepsinin de belirli oranda araştırmanın örnekleminde temsil edildiği görülmektedir. Ailenin aylık ortalama gelirler seviyeleri incelendiğinde, araştırmaya katılan seçmenlerin yüzde 29.8 i TL; TL yüzde 27,9; TL arasındakiler yüzde 30,8; TL arasında olanlar yüzde 7,8 ve 4001 TL ve üzerinde aylık gelire ise yüzde 3,8 dir. Bu veriler incelendiğinde ise Erzurum seçmenini genelde TL arasında gelire sahip olduğu söylenebilir. Araştırmaya katılan seçmenler eğitim seviyeleri açısından incelendiğinde; yüzde 2,8 unun okuryazar; yüzde 7,6 sının ilkokul; yüzde 11,2 sinin ortaokul; yüzde 34,4 ünün lise; yüzde 38,9 unun üniversite ve yüzde 4,3 ünün ise master ve doktora eğitimi aldığı görülmektedir. Bu veriler doğrultusunda araştırmaya katılan deneklerin büyük çoğunluğunun yüksek öğrenim gördüğü anlaşılmaktadır. Ayrıca araştırmaya katılan seçmenler ideolojik olarak kendilerini nasıl tanımladıkları incelendiğinde ise yüzde 6,4 ü Kemalist Atatürkçü; yüzde 31,7 si Milliyetçi; yüzde 25,1 i İslamcı, yüzde 16,1 i sosyal demokrat; yüzde 15,6 sı sağcı; yüzde 2,2 si liberal ve yüzde 2,9 u ise solcu olarak tanımlamaktadır. Araştırma verilerine göre Erzurum seçmeninin oy tercihlerinden de anlaşılacağı üzere milliyetçi ve İslamcı kimliklerinin ön palana çıktığı görülmektedir Seçmenlerin Siyasal Katılmalarına İlişkin Faktör Analizi Araştırmamıza katılan Erzurum seçmeninin siyasal katılmalarını incelemek amacıyla soru formumuzda yer alan ve çeşitli siyasal katılma faaliyetlerini içeren 22 maddelik siyasal katılma skalası, seçmenleri siyasal katılma faktörlerinin belirlenebilmesi amacıyla faktör analizine tabi tutulmuştur. Faktör yapısının ortaya çıkartılmasında, bütün değişkenleri maksimum varyansı açıklaması beklenen Temel Bileşenler Metodu (Principal Compenents) kullanılmıştır. Kullanılan ölçeğin güvenilirlik katsayısının ise Cronbach s Alpha 0,9235 olarak gerçekleşmiştir. Faktör analizinin güvenilirliği konusunda; örneklem uygunluk ölçütü olarak hesaplanan Kaiser-Meyer-Olkin (KMO) değeri 0,925 ve küresellik sınama testi olarak kabul edilen Barlett s Test of Sphericity: 11273,393 (sig= 0,000) ile anlamlı bulunmuştur. Bu iki test, üzerinde çalışılan örneklemin büyüklüğünün ve verilerin faktör analizi için uygun olduğu sonucunu ortaya çıkarmaktadır. Özdeğeri 1 den büyük olan ve faktör yükü 0,5 ve üzeri değişkenler faktör boyutlarını yorumlamada kullanılmıştır. Faktör analizi, kullanıcılar için toplam varyansın yüzde 88,334 açıklayan 5 faktör boyutunun ortaya çıkmasıyla sonuçlanmıştır. Rotasyona uğramış (Varimax) bileşen matrisi incelendiğinde faktörlere atanan değişkenler ve faktör yükleri Tablo-2 deki gibidir İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi

18 98 H. Topbaş Tablo- 2: Siyasal Katılma Faktörüne İlişkin Rotasyonlu (Varimax) Temel Bileşen Matrisi FAKTÖRLERE ATANAN DEĞİŞKENLER FAKTÖRLER Genel Seçimlerde oy kullanma,975 Yerel Seçimlerde oy kullanma,970 Bir siyasi partiye üye olma,915 Bir siyasi partide görev alma,887 Bir siyasi partinin veya adayın seçim kampanyasında yer alma,903 Siyasetle ilgili bir sivil toplum kuruluşuna üye olma,896 Basında güncel siyaset ile ilgili çıkan haberleri izleme,812 Siyasal içerikli panel, sempozyum, konferanslara dinleyici olarak katılma,745 Bir protesto gösterisine katılarak hükümeti protesto etmek,937 Desteklediğim siyasi parti/adaya diğer seçmenlerin oy vermelerini sağlamak için ikna etme,913 Güncel siyasal anketlere görüş belirtme,932 Gazetede yer alan siyasal haberler ya da köşe yazılarıyla ilgili olarak,928 mektup, faks, internet aracılığı kişisel düşünceleri aktarma Propaganda amaçlı bildiri, gazete, dergi vb. dağıtma, afiş yapıştırma,953 Siyasi konuları diğer vatandaşlar ile tartışma,890 İmza kampanyasına imza verme,839 Bir parti / aday rozeti / amblemi taşıma / arabaya asma,959 Televizyonda yayınlanan siyasal içerikli programları seyretme,792 Beğenilen bir uygulama için devlet yetkililerine takdir mektubu,824 yazma Herhangi bir toplumsal konuda, bilgi istemek amacı ile yetkililere,817 dilekçe ile başvurma Kamusal konularda şikâyetleri/beğenileri bildirmek için devlet,765 yetkililerini ziyaret eden bir grup içinde bulunma Siyasal mitinglere katılma,961 Siyasi konularda bilgi sahibi olarak bilgileri çevreme aktarma,900 Eingenvalues (Özdeğer) 41,1116,30 9,86 8,74 7,17 Açıklanan Varyans 26,4122,9717,6212,648,86 Cronbahc s Alfa 0,96 0,95 0,98 0,93 0,90 Extraction Method: Principal Component Analysis. Rotation Method: Varimax with Kaiser Normalization. a Rotation converged in 6 iterations. Bahar 2010, Sayı:30

19 David Easton un Siyasal Sistem Kuramı Bağlamında Siyasal Katılma: 99 Faktör analizi sonuçlarına göre araştırmaya katılan Erzurum seçmeninin siyasal sistemin daha sağlıklı işlemesi için girdi sağlaması açısından siyasal katılma biçimlerine ilişkin ilk ve en güçlü faktörün Siyasal Eylem olduğu görülmüştür. Bu faktörü açıklayan ve yükü 0,5 üzerinde olan 7 (Bir protesto gösterisine katılarak hükümeti protesto etme, Güncel anketlerde görüş belirtme, Gazetede yer alan haberler ya da köşe yazılarıyla ilgili olarak mektup, faks, internet aracılığı kişisel düşünceleri aktarma, İmza kampanyasına imza verme, Beğenilen bir uygulama için devlet yetkililerine takdir mektubu yazma, Herhangi bir toplumsal konuda, bilgi istemek amacı ile yetkililere dilekçe ile başvurma ve Kamusal konularda şikâyetleri/beğenileri bildirmek için devlet yetkililerini ziyaret eden bir grup içinde bulunma) siyasal eylem (item) tespit edilmiştir. Siyasal eylem faktörü toplam varyansın yüzde 26,41 açıklamakta ve güvenilirlik katsayısı Cronbach s Alphası ise 0,96 ve özdeğeri ise 41,11 olarak belirlenmiştir. Siyasal katılmaya ilişkin ikinci faktör, seçmenlerin siyasal konulara ilgilerini ifadelendiren Siyasal ilgi faktörü olarak tanımlanmıştır. Siyasal ilgi faktörü toplam varyans içindeki payı yüzde 22,972 ve güvenilirlik katsayısı Cronbach s Alphası 0,95 ve özdeğeri ise 16,30 dur. Siyasal ilgi faktörüne ilişkin olarak atanan değişkenler dikkate alındığında bu gruptaki değişkenlerin genellikle seçmenlerin siyasal konulara ilgisini gösteren, kitle iletişim araçlarında siyasal konularda çıkan haberleri izleme, siyasal içerikli panel konferans ve sempozyumları dinleme ile siyasal konular ile ilgili seçmenlere bilgi aktarma ve onları oy verme konularında ikna etme gibi siyasal ilgilerini gösteren aktiviteleri içerdiği görülmektedir. Siyasal katılmaya ilişkin üçüncü faktör, seçmenlerin siyasal katılma biçimlerinde seçim dönemlerindeki siyasal kampanyalara katılım eylemlerini içeren siyasal kampanya Aktiviteleri olarak tanımlanmıştır. Siyasal kampanya aktiviteleri toplam varyans içindeki payı yüzde 17,622, özdeğeri 9,86 ve güvenilirlik katsayısı Cronbach s Alphası ise 0,98 dir. Siyasal katılma davranışları içerisinde siyasal kampanya aktiviteleri faktörüne atanan değişkenler dikkate alındığında bu gruptaki değişkenlerin genellikle, bir siyasi parti veya adayın seçim kampanyalarında görev alma şeklindeki katılma davranışlarını içerdiği görülmektedir. Bu bağlamda bir siyasal parti veya adayın seçim kampanyalarında görev alma eylemlerine ilişkin olarak üçüncü siyasal katılım faktörü ise siyasal kampanya olarak ifadelendirilmiştir. Siyasal katılmaya ilişkin dördüncü faktör, seçmenlerin siyasal katılma biçimlerinde siyasal parti veya sivil toplum kuruluşlarına üye olarak katılan seçmenleri ifadelendiren siyasal üyeler faktörü olarak tanımlanmıştır. Siyasal üyelerin toplam varyans içindeki payı yüzde 12,646 iken özdeğeri 8,74 ve İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi

20 100 H. Topbaş güvenilirlik katsayısı Cronbach s Alphası ise 0,96 dır. Siyasal katılma davranışları içerisinde siyasal üyelik faktörüne atanan değişkenler dikkate alındığında bu gruptaki değişkenlerin genellikle, siyasal partilerde üye olarak veya görev alarak siyasal katılma davranışlarında bulunan seçmenler ile siyaset ile ilgili herhangi bir sivil toplum kuruluşuna üye olan seçmenleri içerdiği görülmektedir. Siyasal katılmaya ilişkin beşinci ve son faktör, seçmenlerin siyasal katılma biçimlerinde yerel veya genel seçimlerde oy kullanan seçmenleri ifadelendiren salt oy kullananlar faktörü olarak tanımlanmıştır. Salt oy kullanarak siyasal katılma faktörünün toplam varyans içindeki payı yüzde 8,680 ve güvenilirlik katsayısı Cronbach s Alphası 0,94 ve özdeğeri ise 7,17 olarak belirlenmiştir. Siyasal katılma davranışları içerisinde salt oy kullanma faktörüne ilişkin olarak atanan değişkenler dikkate alındığında bu gruptaki değişkenlerin genel ve yerel seçimlerde oy kullanarak siyasal sisteme katıldıkları görülmektedir Siyasal Katılmanın Toplumsal Algılanmasına İlişkin Faktörlerin Bazı Değişkenlerle İlişkisi Araştırmamızın bu bölümünde faktör analizi sonucunda ortaya koyduğumuz, Siyasal Eylem, Siyasal İlgi, Siyasal Kampanya Aktiviteleri, Siyasal Üyelik ve Salt Oy Kullanma faktörlerinin ortalamaları üzerinden yaş, eğitim, meslek, aylık gelir ve siyasal kimlikleri arasında anlamlı farkın olup olmadığını ortaya koymak için Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) ile test edilirken, değişken boyutunun iki olması nedeniyle cinsiyet değişkeni bağımsız t testi ile analiz edilmiştir. Bu değişkenler ile faktörler arasındaki ilişkiyi belirten tablolar aşağıda sunulmuştur. Değişken/ Siyasal Katılma Faktörleri Tablo-3: Siyasal Katılma Faktörlerinin Cinsiyet İle İlişkisi T Testi Sonuçları Siyasal Eylem (Faktör 1) T değeri p Siyasal İlgi (Faktör 2) T değeri Siyasal Kampanya Aktiviteleri (Faktör 3) Siyasal Üyelik (Faktör 4) p T değeri p T değeri p Salt Oy Kullanma (Faktör 5) T değeri Cinsiyet 2,20 0,00 5,05 0,00-6,72 0,50 1,80 0,07 2,29 0,02 p Siyasal katılma faktörlerinin cinsiyet değişkeni arasındaki anlamlı farklılık ilişkisi bağımsız t testi ile analiz edilmiştir. Bahar 2010, Sayı:30

Yürütülen bu çalışmada Ankara ili ile ilgili şu spesifik bilgilerin elde edilmesi amaçlanmıştır.

Yürütülen bu çalışmada Ankara ili ile ilgili şu spesifik bilgilerin elde edilmesi amaçlanmıştır. 1.GİRİŞ Varyans İstatistik Araştırma ve Danışmanlık Ltd. Şti. tarafından hazırlanan bu çalışmanın ilgi odağı 29.03.2009 tarihinde yapılacak yerel seçim için Ankara ili seçim sonuçlarının istatistiksel

Detaylı

İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır.

İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır. DR.HASAN ERİŞ İnsanların tek başına yeteneği, gücü, zamanı ve çabası kendi istek ve ihtiyaçlarını karşılama konusunda yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle yönetimin temel görevlerinden birisi, örgütü oluşturan

Detaylı

FAKTÖR ANALİZİ VAHİDE NİLAY KIRTAK

FAKTÖR ANALİZİ VAHİDE NİLAY KIRTAK FAKTÖR ANALİZİ VAHİDE NİLAY KIRTAK Çok Değişkenli İstatistikler Faktör Analizi Faktör Analizinin Amacı: Birbirleriyle ilişkili p tane değişkeni bir araya getirerek az sayıda ilişkisiz ve kavramsal olarak

Detaylı

ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI

ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI ANLATIM SORULARI 1- Bir siyasal düzende anayasanın işlevleri neler olabilir? Kısaca yazınız. (10 p) -------------------------------------------

Detaylı

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı.

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü. Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı. Ders T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Programları ve Öğretimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Öğretim Planı Tablo 1. ve Kredi Sayıları I. Yarıyıl Ders EPO535 Eğitimde Araştırma Yöntemleri

Detaylı

1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim

1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim 1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim Türkiye de 2007 genel milletvekili seçimlerine ilişkin değerlendirme yaparken seçim sistemine değinmeden bir çözümleme yapmak pek olanaklı değil. Türkiye nin

Detaylı

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK EYLÜL-2013 Temel olarak bir bilgisayar, çeşitli donanım parçalarını bir araya getirip uygun bir çalışma platformunu

Detaylı

BURDUR İLİNDE SPORA KATILIMIN SOSYO EKONOMİK BOYUTUNUN ARAŞTIRILMASI

BURDUR İLİNDE SPORA KATILIMIN SOSYO EKONOMİK BOYUTUNUN ARAŞTIRILMASI 996 I.BURDUR SEMPOZYUMU BURDUR İLİNDE SPORA KATILIMIN SOSYO EKONOMİK BOYUTUNUN ARAŞTIRILMASI Kemal FİLİZ * Kadir PEPE ** ÖZET Araştırmada, Burdur ilinde aktif spor yapan sporcuların sosyoekonomik profillerinin

Detaylı

1.Ünite: SOSYOLOJİYE GİRİŞ A) Sosyolojinin Özellikleri ve Diğer Bilimlerle İlişkisi

1.Ünite: SOSYOLOJİYE GİRİŞ A) Sosyolojinin Özellikleri ve Diğer Bilimlerle İlişkisi SOSYOLOJİ (TOPLUM BİLİMİ) 1.Ünite: SOSYOLOJİYE GİRİŞ A) Sosyolojinin Özellikleri ve Diğer Bilimlerle İlişkisi Sosyoloji (Toplum Bilimi) Toplumsal grupları, örgütlenmeleri, kurumları, kurumlar arası ilişkileri,

Detaylı

1. İLİŞKİLERİN İNCELENMESİNE YÖNELİK ANALİZLER. 1.1. Sosyal Bilimlerde Nedensel Açıklamalar

1. İLİŞKİLERİN İNCELENMESİNE YÖNELİK ANALİZLER. 1.1. Sosyal Bilimlerde Nedensel Açıklamalar 1. İLİŞKİLERİN İNCELENMESİNE YÖNELİK ANALİZLER Daha önceki derslerimizde anlatıldığı bilimsel araştırmalar soruyla başlamaktadır. Ancak sosyal bilimlerde bu soruların cevaplarını genel geçerli sonuçlar

Detaylı

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ

REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK BÖLÜMÜ Psikolojik Danışma ve Rehberlik RPD 201 Not II Uz. Gizem ÖNERİ UZUN Eğitimde Rehberlik *Rehberlik, bireyin en verimli bir şekilde gelişmesini ve doyum verici

Detaylı

GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI

GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI GEDİZ ÜNİVERSİTESİ PSİKOLOJİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI I. YARIYIL PSI 501 İleri İstatistik Zorunlu 3 0 3 8 Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 II. YARIYIL Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 Seçmeli Seçmeli 3 0 3 8 III. YARIYIL

Detaylı

Bilim ve Bilimsel Araştırma

Bilim ve Bilimsel Araştırma Bilim ve Bilimsel Araştırma Bilim nedir? Scire / Scientia Olaylar ve nesneleri kavramak, tanımak ve sınıflandırmak üzere çözümleyen, olgular arasındaki nesnellik ilişkilerini kuran, bu ilişkileri deney

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI SAKARYA ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ DÖRDÜNCÜ SINIF ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEĞİNE KARŞI TUTUMLARI Arş.Gör. Duygu GÜR ERDOĞAN Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi dgur@sakarya.edu.tr Arş.Gör. Demet

Detaylı

Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi

Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi Bilgisayar ve İnternet Tutumunun E-Belediyecilik Güvenliği Algısına Etkilerinin İncelenmesi Tuna USLU Gedik Üniversitesi İş Sağlığı ve Güvenliği Programı Özel Gebze Doğa Hastanesi Sağlık Hizmetleri A.Ş.

Detaylı

Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity

Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity Çalışma Hayatının İki Büyük Korkusu: İşsizlik ve İş Güvencesizliği Two Big Fear of Working Life: Unemployment and Job Insecurity İskender GÜMÜŞ* Nebi Sümer, Nevin Solak, Mehmet Harma İşsiz Yaşam: İşsizliğin

Detaylı

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ

FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ FEN BİLGİSİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ FEN BRANŞLARINA KARŞI TUTUMLARININ İNCELENMESİ Sibel AÇIŞLI 1 Ali KOLOMUÇ 1 1 Artvin Çoruh Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, İlköğretim Bölümü Özet: Araştırmada fen bilgisi

Detaylı

ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ. 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı. Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 SĠYASET

ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ. 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı. Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 SĠYASET ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 Adı Soyadı : No: Sınıf: 11/ SĠYASET Siyaset; ülke yönetimini ilgilendiren olayların bütünüdür.

Detaylı

2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması

2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması 2001 ve 2008 Yılında Oluşan Krizlerin Faktör Analizi ile Açıklanması Mahmut YARDIMCIOĞLU Özet Genel anlamda krizler ekonominin olağan bir parçası haline gelmiştir. Sıklıkla görülen bu krizlerin istatistiksel

Detaylı

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012)

H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) H.Ü. Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü BBY 208 Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri II (Bahar 2012) SPSS Ders Notları II (19 Nisan 2012) Aşağıdaki analizlerde lise öğrencileri veri dosyası kullanılmıştır.

Detaylı

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK

Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi. Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK Siirt Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yrd. Doç. Dr. H. Coşkun ÇELİK Arş. Gör. Barış MERCİMEK EYLÜL-2013 Bilgisayar, uzun ve çok karmaşık hesapları bile büyük bir hızla yapabilen, mantıksal (lojik) bağlantılara

Detaylı

SİYASAL KATILIMA ETKİ EDEN PSİKOLOJİK FAKTÖRLER VE SEÇMEN TERCİHİNE ETKİSİ; KARAMAN SEÇMENLERİ ÜZERİNE BİR ALAN ARAŞTIRMASI. Dr.

SİYASAL KATILIMA ETKİ EDEN PSİKOLOJİK FAKTÖRLER VE SEÇMEN TERCİHİNE ETKİSİ; KARAMAN SEÇMENLERİ ÜZERİNE BİR ALAN ARAŞTIRMASI. Dr. SİYASAL KATILIMA ETKİ EDEN PSİKOLOJİK FAKTÖRLER VE SEÇMEN TERCİHİNE ETKİSİ; KARAMAN SEÇMENLERİ ÜZERİNE BİR ALAN ARAŞTIRMASI ÖZ Dr. Fadime DİLBER 1 Demokrasinin var olabilmesi ve sürdürülebilirliği açısından

Detaylı

26.12.2013. Farklı iki ilaç(a,b) kullanan iki grupta kan pıhtılaşma zamanları farklı mıdır?

26.12.2013. Farklı iki ilaç(a,b) kullanan iki grupta kan pıhtılaşma zamanları farklı mıdır? 26.2.23 Gözlem ya da deneme sonucu elde edilmiş sonuçların, raslantıya bağlı olup olmadığının incelenmesinde kullanılan istatistiksel yöntemlere HĐPOTEZ TESTLERĐ denir. Sonuçların raslantıya bağlı olup

Detaylı

tepav Haziran2011 N201143 POLİTİKANOTU 12 Haziran 2011 Seçiminde Seçim Sisteminin Parlamento Yapısına Etkileri

tepav Haziran2011 N201143 POLİTİKANOTU 12 Haziran 2011 Seçiminde Seçim Sisteminin Parlamento Yapısına Etkileri POLİTİKANOTU Haziran2011 N201143 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Dr. Türkmen Göksel Öğretim Üyesi, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dr. Yetkin Çınar Öğretim Üyesi, Ankara

Detaylı

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları PA 101 Kamu Yönetimine Giriş (3,0,0,3,5) Kamu yönetimine ilişkin kavramsal altyapı, yönetim alanında geliştirilmiş teori ve uygulamaların analiz edilmesi, yönetim biliminin

Detaylı

GAE GİRNE ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ

GAE GİRNE ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ İLE İLGİLİ HALKOYLAMASI HAKKINDA KAMUOYU YOKLAMASI Kasım 2014 GAE GİRNE ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİ İLE İLGİLİ HALKOYLAMASI HAKKINDA KAMUOYU YOKLAMASI Anketin Amacı 29 Haziran

Detaylı

GİRİŞ. Bilimsel Araştırma: Bilimsel bilgi elde etme süreci olarak tanımlanabilir.

GİRİŞ. Bilimsel Araştırma: Bilimsel bilgi elde etme süreci olarak tanımlanabilir. VERİ ANALİZİ GİRİŞ Bilimsel Araştırma: Bilimsel bilgi elde etme süreci olarak tanımlanabilir. Bilimsel Bilgi: Kaynağı ve elde edilme süreçleri belli olan bilgidir. Sosyal İlişkiler Görgül Bulgular İşlevsel

Detaylı

İstanbul Tıp Fakültesi Sosyal Sorumluluk Projeleri

İstanbul Tıp Fakültesi Sosyal Sorumluluk Projeleri İstanbul Tıp Fakültesi Sosyal Sorumluluk Projeleri Sosyal Sorumluluk Projelerinin Amacı Yaşamın sürdürülebilirliği, Toplumsal yaşamın iyileştirilmesi için ortak evrensel değerlerin toplumlar tarafından

Detaylı

BĠYOLOJĠ EĞĠTĠMĠ LĠSANSÜSTÜ ÖĞRENCĠLERĠNĠN LĠSANSÜSTÜ YETERLĠKLERĠNE ĠLĠġKĠN GÖRÜġLERĠ

BĠYOLOJĠ EĞĠTĠMĠ LĠSANSÜSTÜ ÖĞRENCĠLERĠNĠN LĠSANSÜSTÜ YETERLĠKLERĠNE ĠLĠġKĠN GÖRÜġLERĠ 359 BĠYOLOJĠ EĞĠTĠMĠ LĠSANSÜSTÜ ÖĞRENCĠLERĠNĠN LĠSANSÜSTÜ YETERLĠKLERĠNE ĠLĠġKĠN GÖRÜġLERĠ Osman ÇİMEN, Gazi Üniversitesi, Biyoloji Eğitimi Anabilim Dalı, Ankara, osman.cimen@gmail.com Gonca ÇİMEN, Milli

Detaylı

İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU

İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU Kültegin Ögel Ceyda Y. Eke Nazlı Erdoğan Sevil Taner Bilge Erol İstanbul 2005 Kaynak gösterme Ögel K, Eke C, Erdoğan N, Taner S, Erol B. İstanbul

Detaylı

Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Lisans Programı

Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Lisans Programı Yeni Nesil Devlet Üniversitesi SİYASAL BİLGİLER FAKÜLTESİ Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Lisans Programı 2015-2016 Tanıtım Broşürü Bölüm Hakkında Genel Bilgiler Kamu Yönetimi, işlevsel anlamda kamu politikaları

Detaylı

DENİZLİ İLİ ÇALIŞAN NÜFUSUN İÇME SUYU TERCİHLERİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER. PAÜ Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D Araş. Gör. Dr. Ayşen Til

DENİZLİ İLİ ÇALIŞAN NÜFUSUN İÇME SUYU TERCİHLERİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER. PAÜ Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D Araş. Gör. Dr. Ayşen Til DENİZLİ İLİ ÇALIŞAN NÜFUSUN İÇME SUYU TERCİHLERİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER PAÜ Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D Araş. Gör. Dr. Ayşen Til Su; GİRİŞ ekosisteminin sağlıklı işlemesi, insanların sağlığı ve yaşamının

Detaylı

Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin toplam nüfusunun sadece

Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin toplam nüfusunun sadece SİLİVRİ 2014 DÜNYA VE AVRUPA KENTİ Türkiye dönüşüm geçirerek kırsal bir tarım ekonomisinden küresel ölçekte rekabetçi bir sanayi ekonomisi haline gelmiştir. 1950 yılında Türkiye nin kentsel nüfusu ülkenin

Detaylı

ACR Group. NEDEN? neden?

ACR Group. NEDEN? neden? ACR Group NEDEN? neden? CİNSİYET YÜZDE % Kadın Erkek 46,8 53,2 YAŞ - - - - - - 18-25 26-35 20,1 27,6 36-45 46-60 29,4 15,2 60+ 7,7 I. AMAÇ Bu çalışmanın amacı, aylık periyotlar halinde düzenlediğimiz,

Detaylı

ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON ELİF SANDAL ÖNAL

ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON ELİF SANDAL ÖNAL ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON ELİF SANDAL ÖNAL ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ VE MOTİVASYON Bireylerin günlük hayatlarının yaklaşık üçte birini geçirdikleri işyerleri, kişi için önemli bir ortamdır. İşyerlerinde

Detaylı

GÜVENLİK İKLİMİNİN BİREYSEL, ÖRGÜTSEL VE ORTAM ETMENLERİNİN BÜYÜK ÖLÇEKLİ MAKİNE, KİMYA VE MADEN İŞLETMELERİNDE İNCELENMESİ

GÜVENLİK İKLİMİNİN BİREYSEL, ÖRGÜTSEL VE ORTAM ETMENLERİNİN BÜYÜK ÖLÇEKLİ MAKİNE, KİMYA VE MADEN İŞLETMELERİNDE İNCELENMESİ GÜVENLİK İKLİMİNİN BİREYSEL, ÖRGÜTSEL VE ORTAM ETMENLERİNİN BÜYÜK ÖLÇEKLİ MAKİNE, KİMYA VE MADEN İŞLETMELERİNDE İNCELENMESİ Doç. Dr. Yakup KARA Ertuğrul YOZGAT (A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı) (İş Müfettişi

Detaylı

Trans Terapi ve Dayanışma Grubu Toplantılarının Yedincisi Gerçekleşti. SPoD CHP Beyoğlu Belediyesi Başkan Aday Adayı Gülseren Onanç ile görüştü

Trans Terapi ve Dayanışma Grubu Toplantılarının Yedincisi Gerçekleşti. SPoD CHP Beyoğlu Belediyesi Başkan Aday Adayı Gülseren Onanç ile görüştü Trans Terapi ve Dayanışma Grubu Toplantılarının Yedincisi Gerçekleşti SPoD un ve Uzman Psikiyatrist Dr. Seven Kaptan ın gönüllü işbirliğiyle düzenlenen Trans Terapi Toplantısı nın yedincisi 4 Eylül Çarşamba

Detaylı

YÖNETİM Sistem Yaklaşımı

YÖNETİM Sistem Yaklaşımı YÖNETİM Sistem Yaklaşımı Prof.Dr.A.Barış BARAZ 1 Modern Yönetim Yaklaşımı Yönetim biliminin geçirdiği aşamalar: v İlk dönem (bilimsel yönetim öncesi dönem). v Klasik Yönetim dönemi (bilimsel yönetim, yönetim

Detaylı

Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Kişisel ve Mesleki Gelişim Yeterlilikleri Hakkındaki Görüşleri. Merve Güçlü

Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Kişisel ve Mesleki Gelişim Yeterlilikleri Hakkındaki Görüşleri. Merve Güçlü Beden Eğitimi Öğretmenlerinin Kişisel ve Mesleki Gelişim Yeterlilikleri Hakkındaki Görüşleri Merve Güçlü GİRİŞ Öğretme evrensel bir uğraştır. Anne babalar çocuklarına, işverenler işçilerine, antrenörler

Detaylı

20. ULUSAL PAZARLAMA KONGRESİ Anadolu Üniversitesi - Eskişehir

20. ULUSAL PAZARLAMA KONGRESİ Anadolu Üniversitesi - Eskişehir 20. ULUSAL PAZARLAMA KONGRESİ Anadolu Üniversitesi - Eskişehir Marka Topluluğundan Beklenen Faydalar ve Markaya Adanmışlık İlişkisi: Gnctrkcll Marka Topluluğu Üyeleri Üzerinde Bir Araştırma 1 - Özet Bildiri

Detaylı

Benjamin Beit-Hallahmi, Prolegomena to The Psychological Study of Religion, London and Toronto: Associated University Press, 1989.

Benjamin Beit-Hallahmi, Prolegomena to The Psychological Study of Religion, London and Toronto: Associated University Press, 1989. Ç. Ü. İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt 2, Sayı 2, Temmuz-Aralık 2002 KİTAP TANITIMI Yrd. Doç. Dr. Hasan KAYIKLIK Çukurova Üniversitesi, İlahiyat Fakültesi Benjamin Beit-Hallahmi, Prolegomena to The Psychological

Detaylı

BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER. Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir.

BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER. Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir. BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir. 1.1.Sonuçlar Öğretmenlerin eleştirel düşünme becerisini öğrencilere

Detaylı

BOR İlçesi Mevcut Siyasi Durum Tespit Araştırması 24 ŞUBAT 2014

BOR İlçesi Mevcut Siyasi Durum Tespit Araştırması 24 ŞUBAT 2014 BOR İlçesi Mevcut Siyasi Durum Tespit Araştırması 24 ŞUBAT 2014 BOR İlçesi Mevcut Siyasi Durum Tespit Araştırması - 2014 1 1.1. ARAŞTIRMANIN ADI BOR İlçesi Mevcut Siyasi Durum Tespit Araştırması 1. 2.

Detaylı

2014 Yerel Seçimleri Tekirdağ Kapaklı Siyasi Eğilim Araştırması

2014 Yerel Seçimleri Tekirdağ Kapaklı Siyasi Eğilim Araştırması 2014 Yerel Seçimleri Tekirdağ Kapaklı Siyasi Eğilim Araştırması ARAŞTIRMANIN AMACI Yaklaşan Belediye Başkanlığı seçimlerinde ortaya çıkacak tablonun önceden tahmin edilmesi araştırmanın en temeldeki amacı

Detaylı

BACIM - Ağırlıklı olarak Türkiye kökenli göçmen kadınlar için buluşma ve danışmanlık merkezi

BACIM - Ağırlıklı olarak Türkiye kökenli göçmen kadınlar için buluşma ve danışmanlık merkezi Deutsches Rotes Kreuz Kreisverband Berlin-City e. V. BACIM - Ağırlıklı olarak Türkiye kökenli göçmen kadınlar için buluşma ve danışmanlık merkezi BACIM projesinin tanıtımı BACIM Berlin-City ev Alman Kızıl

Detaylı

1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim AKP

1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim AKP 1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim AKP VERİ ARAŞTIRMA A.Ş. Bu çalışma, Radikal Gazetesinin isteği üzerine seçim istatistiklerinden yararlanılarak VERİ ARAŞTIRMA A.Ş. tarafından RADİKAL Gazetesi

Detaylı

Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı (5 Zorunlu Ders+ 6 Seçmeli Ders)

Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı (5 Zorunlu Ders+ 6 Seçmeli Ders) Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı (5 Zorunlu Ders+ 6 Seçmeli Ders) Eğitim Yönetimi ve Denetimi Tezsiz Yüksek Lisans Programı Dersin Kodu Dersin Adı T U/L Kredi ECTS EYD-504 Eğitim

Detaylı

Türkiye de Seçim Uygulamaları/ Sorunları Işığında Temsilde Adalet Yönetimde İstikrar İlkelerinin İşlevselliği

Türkiye de Seçim Uygulamaları/ Sorunları Işığında Temsilde Adalet Yönetimde İstikrar İlkelerinin İşlevselliği Türkiye de Seçim Uygulamaları/ Sorunları Işığında Temsilde Adalet Yönetimde İstikrar İlkelerinin İşlevselliği Erol TUNCER Seçim sistemlerinin belirlenmesinde temsilde adalet ve yönetimde istikrar (fayda)

Detaylı

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ

ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ A u ok na lu ANABİLİM EĞİTİM KURUMLARI ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK VE REHBERLİK BİRİMİ - MART 2014 ANAOKULLARI BÜLTENİ ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ Okul öncesi dönem, gelişimin hızlı olması ve

Detaylı

AĞUSTOS 2015 TÜRKİYE GÜNDEMİ VESEÇMEN EĞİLİMİ ARAŞTIRMASI SONUÇ RAPORU 25 AĞUSTOS 2015

AĞUSTOS 2015 TÜRKİYE GÜNDEMİ VESEÇMEN EĞİLİMİ ARAŞTIRMASI SONUÇ RAPORU 25 AĞUSTOS 2015 ARGETUS ARAŞTIRMA, DANIŞMANLIK, EĞİTİM, PROJE VE ORGANİZASYON AĞUSTOS 2015 TÜRKİYE GÜNDEMİ VESEÇMEN EĞİLİMİ ARAŞTIRMASI 25 AĞUSTOS 2015 Mehmet Akif Mah.Recep Ayan Cad. Günaydın Sok. No:6 Kat:3 Çekmeköy

Detaylı

ELEKTRONİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ (ELECTRONIC HUMAN RESOURCES MANAGEMENT) E- İKY / E- HRM (I)

ELEKTRONİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ (ELECTRONIC HUMAN RESOURCES MANAGEMENT) E- İKY / E- HRM (I) ELEKTRONİK İNSAN KAYNAKLARI YÖNETİMİ (ELECTRONIC HUMAN RESOURCES MANAGEMENT) E- İKY / E- HRM (I) Günümüzde bilişim ve iletişim teknolojilerindeki hızına erişilemez gelişme ve ilerlemelerin sonucunda özellikle

Detaylı

1. Genel Olarak Mikro Kredi 2. Türkiye de Mikro Kredi Uygulayıcıları 3. Literatür İncelemesi 4. Çalışmanın Amacı 5. Çalışmanın Kapsamı 6.

1. Genel Olarak Mikro Kredi 2. Türkiye de Mikro Kredi Uygulayıcıları 3. Literatür İncelemesi 4. Çalışmanın Amacı 5. Çalışmanın Kapsamı 6. 1. Genel Olarak Mikro Kredi 2. Türkiye de Mikro Kredi Uygulayıcıları 3. Literatür İncelemesi 4. Çalışmanın Amacı 5. Çalışmanın Kapsamı 6. Çalışmanın Kısıtları 7. Araştırma Metodolojisi 8. Kullanılan Değişkenler

Detaylı

İZMİR DEKİ ÖZEL VE DEVLET ÜNİVERSİTELERİNDEKİ ÖĞRENCİLERİN BAŞARILARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ VE KARŞILAŞTIRILMASI ÖZET

İZMİR DEKİ ÖZEL VE DEVLET ÜNİVERSİTELERİNDEKİ ÖĞRENCİLERİN BAŞARILARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ VE KARŞILAŞTIRILMASI ÖZET Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (İLKE) Bahar 2007 Sayı 18 İZMİR DEKİ ÖZEL VE DEVLET ÜNİVERSİTELERİNDEKİ ÖĞRENCİLERİN BAŞARILARINI ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ VE KARŞILAŞTIRILMASI

Detaylı

30.12.2010 HALKLA İLİŞKİLER YÖNETİMİNDE ARAŞTIRMA. SBR 215 Halkla İlişkiler ve İletişim

30.12.2010 HALKLA İLİŞKİLER YÖNETİMİNDE ARAŞTIRMA. SBR 215 Halkla İlişkiler ve İletişim SBR 215 Halkla İlişkiler ve İletişim HALKLA İLİŞKİLER YÖNETİMİNDE ARAŞTIRMA Kamu kurumunun halkla ilişkiler uygulamasındaki aşamalar ile özel sektördeki aşamalar farklı ve değişik amaçlıdır. Özel kesimde

Detaylı

HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U)

HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U) DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. HALKLA İLİŞKİLER (HİT102U) KISA ÖZET

Detaylı

EPİSTEMOLOJİK İNANÇLAR ÜZERİNE BİR DERLEME

EPİSTEMOLOJİK İNANÇLAR ÜZERİNE BİR DERLEME EPİSTEMOLOJİK İNANÇLAR ÜZERİNE BİR DERLEME Fatih KALECİ 1, Ersen YAZICI 2 1 Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Matematik Eğitimi 2 Adnan Menderes Üniversitesi, Eğitim Fakültesi,

Detaylı

Tekrarlı Ölçümler ANOVA

Tekrarlı Ölçümler ANOVA Tekrarlı Ölçümler ANOVA Repeated Measures ANOVA Aynı veya ilişkili örneklemlerin tekrarlı ölçümlerinin ortalamalarının aynı olup olmadığını test eder. Farklı zamanlardaki ölçümlerde aynı (ilişkili) kişiler

Detaylı

ARAŞTIRMA GRUBU. Prof. Dr. Özer SENCAR Prof. Dr. İhsan DAĞI Prof. Dr. Doğu ERGİL Dr. Sıtkı YILDIZ Dr. Vahap COŞKUN MAYIS - 2011

ARAŞTIRMA GRUBU. Prof. Dr. Özer SENCAR Prof. Dr. İhsan DAĞI Prof. Dr. Doğu ERGİL Dr. Sıtkı YILDIZ Dr. Vahap COŞKUN MAYIS - 2011 ARAŞTIRMA GRUBU Prof. Dr. Özer SENCAR Prof. Dr. İhsan DAĞI Prof. Dr. Doğu ERGİL Dr. Sıtkı YILDIZ Dr. Vahap COŞKUN MAYIS - 2011 Bu rapor Mayıs-2011 araştırmasının II. kısmıdır. Araştırmanın bu kısmında;

Detaylı

Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı

Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı 292 Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 18 (2012) 292-297 KİTAP İNCELEMESİ Sosyal Bilimler İçin Veri Analizi El Kitabı Editör Doç. Dr. Şener BÜYÜKÖZTÜRK Dilek SEZGİN MEMNUN 1 Bu çalışmada,

Detaylı

İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN MÜZİK DERSİNE İLİŞKİN TUTUMLARI

İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN MÜZİK DERSİNE İLİŞKİN TUTUMLARI www.muzikegitimcileri.net Ulusal Müzik Eğitimi Sempozyumu Bildirisi, 26-28 Nisan 2006, Pamukkale Ünv. Eğt. Fak. Denizli GİRİŞ İLKÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİNİN MÜZİK DERSİNE İLİŞKİN TUTUMLARI Arş. Gör. Zeki NACAKCI

Detaylı

TÜRKİYE DE KADINLARIN SİYASAL HAYATA KATILIM MÜCADELESİ VE POZİTİF AYRIMCILIK

TÜRKİYE DE KADINLARIN SİYASAL HAYATA KATILIM MÜCADELESİ VE POZİTİF AYRIMCILIK TÜRKİYE DE KADINLARIN SİYASAL HAYATA KATILIM MÜCADELESİ VE POZİTİF AYRIMCILIK TürkİYE KADIN DERNEKLERİ FEDERASYONU Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu 1976 Yılında kurulmuş ülke genelinde 50.500 üyesi

Detaylı

Resmi Gazete Tarihi: 08.10.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26313

Resmi Gazete Tarihi: 08.10.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26313 Resmi Gazete Tarihi: 08.10.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26313 Amaç MADDE 1 KENT KONSEYİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar (1) Bu Yönetmeliğin amacı; kent yaşamında, kent vizyonunun

Detaylı

MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS

MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS. Dersin Adı Kod Yarıyıl T+U AKTS MALİYE ANABİLİM DALI ORTAK DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ 1. Yıl - GÜZ DÖNEMİ Doktora Uzmanlık Alanı MLY898 3 3 + 0 6 Bilimsel araştırmarda ve yayınlama süreçlerinde etik ilkeler. Tez yazım kuralları,

Detaylı

SURİYE, IŞİD VE ASKERİ OPERASYONLA İLGİLİ SEÇMEN DÜŞÜNCELERİ

SURİYE, IŞİD VE ASKERİ OPERASYONLA İLGİLİ SEÇMEN DÜŞÜNCELERİ SURİYE, IŞİD VE ASKERİ OPERASYONLA İLGİLİ SEÇMEN DÜŞÜNCELERİ ŞUBAT 2015 www.perspektifs.com info@perspektifs.com Perspektif Strateji Araştırma objektif, doğru ve nitelikli bilginin üretildiği bir merkez

Detaylı

SPSS E GİRİŞ SPSS TE TEMEL İŞLEMLER. Abdullah Can

SPSS E GİRİŞ SPSS TE TEMEL İŞLEMLER. Abdullah Can SPSS E GİRİŞ SPSS TE TEMEL İŞLEMLER SPSS in üzerinde işlem yapılabilecek iki ana ekran görünümü vardır. DATA VIEW (VERİ görünümü) VARIABLE VIEW (DEĞİŞKEN görünümü) 1 DATA VIEW (VERİ görünümü) İstatistiksel

Detaylı

Su Ürünlerinde Temel İstatistik. Ders 2: Tanımlar

Su Ürünlerinde Temel İstatistik. Ders 2: Tanımlar Su Ürünlerinde Temel İstatistik Ders 2: Tanımlar Karakter Araştırma yada istatistiksel analizde ele alınan ünitenin yapısal (morfolojik, fizyolojik, psikolojik, estetik, vb.) özellikleridir. Tüm karakterler

Detaylı

HAK ARAMA SÜRECÝNDE YASAL UYGULAMALAR HAKKINDA TUTUMLARI ARAÞTIRMASI. Giriþ. Örneklem ve Yöntem

HAK ARAMA SÜRECÝNDE YASAL UYGULAMALAR HAKKINDA TUTUMLARI ARAÞTIRMASI. Giriþ. Örneklem ve Yöntem Giriþ Bu yazýda TODAÝE KYUP (Türkiye ve Ortadoðu Amme Ýdaresi Enstitüsü Kamu Yönetimi Lisans Üstü Uzmanlýk Programý) gereðince hazýrlanan Bireysel Ýþ Uyuþmazlýklarýnda Hak Arama baþlýklý tez de yer alan

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Uygulamalı İşletme İstatistiği BBA 282 Bahar 3+0+0 3 5

DERS BİLGİLERİ. Uygulamalı İşletme İstatistiği BBA 282 Bahar 3+0+0 3 5 DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Kredi AKTS Uygulamalı İşletme İstatistiği BBA 282 Bahar 3+0+0 3 5 Ön Koşul Dersleri - Dersin Dili Dersin Seviyesi Dersin Türü İngilizce Lisans Zorunlu Dersin

Detaylı

ORTAÖĞRETİME ÖĞRETMEN YETİŞTİRMEDE "MESLEK BİLGİSİ" BAKIMINDAN FEN-EDEBİYAT VE EĞİTİM FAKÜLTELERİNİN ETKİLİLİĞİ

ORTAÖĞRETİME ÖĞRETMEN YETİŞTİRMEDE MESLEK BİLGİSİ BAKIMINDAN FEN-EDEBİYAT VE EĞİTİM FAKÜLTELERİNİN ETKİLİLİĞİ ORTAÖĞRETİME ÖĞRETMEN YETİŞTİRMEDE "MESLEK BİLGİSİ" BAKIMINDAN FEN-EDEBİYAT VE EĞİTİM FAKÜLTELERİNİN ETKİLİLİĞİ Prof. Dr. Nuray SENEMOĞLU ve Prof. Dr. Durmuş Ali ÖZÇELİK Eğitim, geçerli öğrenmeleri oluşturma

Detaylı

ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE. Sağlıklı örgüt için gerekenler: Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan. Örgüt Sağlığı. Örgüt Sağlığı.

ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE. Sağlıklı örgüt için gerekenler: Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan. Örgüt Sağlığı. Örgüt Sağlığı. ÖRGÜT SAĞLIĞI OKULDA SAĞLIK, İKLİM VE KÜLTÜR Yrd. Doç. Dr. Çetin Erdoğan Örgütün amaçlarına uygun olarak görevlerini yerine getirebilmesi, yaşamını sürdürmesi, karşılaştığı sorunları çözmesi ve gelişimini

Detaylı

Türkiye de Doğurganlık Tercihleri

Türkiye de Doğurganlık Tercihleri 2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması İleri Analiz Çalışması Türkiye de Doğurganlık Tercihleri Dr. Pelin Çağatay Melike Saraç Emre İlyas Prof. Dr. A. Sinan Türkyılmaz 10 Eylül 2015, Hilton Oteli, Ankara

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME İÇİN KİLİT YETKİNLİKLER

AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME İÇİN KİLİT YETKİNLİKLER AVRUPA BİRLİĞİ HAYAT BOYU ÖĞRENME İÇİN KİLİT YETKİNLİKLER Özgül ÜNLÜ HBÖ- HAREKETE GEÇME ZAMANI BU KONU NİÇİN ÇOK ACİLDİR? Bilgi tabanlı toplumlar ve ekonomiler bireylerin hızla yeni beceriler edinmelerini

Detaylı

R E H B E R L İ K B Ü L T E N İ - 1

R E H B E R L İ K B Ü L T E N İ - 1 1886 ÖZEL GETRONAGAN ERMENİ LİSESİ R E H B E R L İ K B Ü L T E N İ - 1 2010 2011 Bilgili olduğumuz oranda özgür oluruz. Sokrates 9. S ı n ı f l a r LĠSELĠ OLMAK ve REHBERLĠK SERVĠSĠNĠN TANITIMI Sevgili

Detaylı

A N A L İ Z. 7 Haziran dan 1 Kasım a Seçim Beyannameleri: Metin Analizi. Furkan BEŞEL

A N A L İ Z. 7 Haziran dan 1 Kasım a Seçim Beyannameleri: Metin Analizi. Furkan BEŞEL A N A L İ Z 7 Haziran dan 1 Kasım a Seçim Beyannameleri: Metin Analizi Furkan BEŞEL Ekim 2015 7 HAZİRAN DAN 1 KASIM A 7 Haziran 2015 te yapılan 25. Dönem milletvekili genel seçiminde 53.741.838 kayıtlı

Detaylı

SAĞLIK ETKİ DEĞERLENDİRMESİ

SAĞLIK ETKİ DEĞERLENDİRMESİ SAĞLIK ETKİ DEĞERLENDİRMESİ SAĞLIK ETKİSİ Bir politikanın, bir stratejinin programın veya projenin nüfusun ve nüfus gruplarının sağlığı üzerinde dolaylı yada dolaysız etkileridir. SAĞLIK ETKİ DEĞERLENDİRMESİNİN

Detaylı

EĞİTİM FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEK BİLGİSİ DERSLERİNE YÖNELİK TUTUMLARI Filiz ÇETİN 1

EĞİTİM FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEK BİLGİSİ DERSLERİNE YÖNELİK TUTUMLARI Filiz ÇETİN 1 58 2009 Gazi Üniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi Sayı:25, s.58-64 ÖZET EĞİTİM FAKÜLTESİ ÖĞRENCİLERİNİN ÖĞRETMENLİK MESLEK BİLGİSİ DERSLERİNE YÖNELİK TUTUMLARI Filiz ÇETİN 1 Bu çalışmanın

Detaylı

Öğretmen Adaylarının İnternet Kullanımı

Öğretmen Adaylarının İnternet Kullanımı 920 Öğretmen Adaylarının İnternet Kullanımı Nazan Doğruer, Eastern Mediterranean University, Famagusta, North Cyprus, nazan.dogruer@emu.edu.tr İpek Meneviş, Eastern Mediterranean University, Famagusta,

Detaylı

HANEHALKI İŞGÜCÜ ANKETİNDE YAPILAN YENİ DÜZENLEMELERE İLİŞKİN AÇIKLAMALAR

HANEHALKI İŞGÜCÜ ANKETİNDE YAPILAN YENİ DÜZENLEMELERE İLİŞKİN AÇIKLAMALAR HANEHALKI İŞGÜCÜ ANKETİNDE YAPILAN YENİ DÜZENLEMELERE İLİŞKİN AÇIKLAMALAR (1) Türkiye İstatistik Kurumu, işgücü piyasasının temel veri kaynağını oluşturan hanehalkı işgücü araştırmasını1988 yılından beri,

Detaylı

1. BÖLÜM ÇOCUK PSİKOLOJİSİNE GİRİŞ

1. BÖLÜM ÇOCUK PSİKOLOJİSİNE GİRİŞ İÇİNDEKİLER 1. BÖLÜM ÇOCUK PSİKOLOJİSİNE GİRİŞ ÇOCUK PSİKOLOJİSİNDE GELİŞİM MODELLERİ... 3 ÖĞRENME TEORİSİ MODELİ... 4 BİLİŞSEL GELİŞİM MODELİ... 5 İNSAN GELİŞİMİNİ VE PSİKOLOJİSİNİ AÇIKLAYAN TEMEL KURAMLAR...

Detaylı

YABANCI DİL EĞİTİMİ VEREN ÖZEL BİR EĞİTİM KURUMUNDAKİ ÖĞRENCİLERİN BEKLENTİLERİNİN ARAŞTIRILMASI. Sibel SELİM 1 Efe SARIBAY 2

YABANCI DİL EĞİTİMİ VEREN ÖZEL BİR EĞİTİM KURUMUNDAKİ ÖĞRENCİLERİN BEKLENTİLERİNİN ARAŞTIRILMASI. Sibel SELİM 1 Efe SARIBAY 2 Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi Cilt 5, Sayı:2, 2003 YABANCI DİL EĞİTİMİ VEREN ÖZEL BİR EĞİTİM KURUMUNDAKİ ÖĞRENCİLERİN BEKLENTİLERİNİN ARAŞTIRILMASI Sibel SELİM 1 Efe SARIBAY

Detaylı

İÇİNDEKİLER GİRİŞ... 1. 1. Bölüm: SİYASAL İLETİŞİM OLGU VE SÜRECİ... 3 1.1 Siyasal İletişimin Tanımı... 3 1.2 Siyasal İletişim Olgusu ve Süreci...

İÇİNDEKİLER GİRİŞ... 1. 1. Bölüm: SİYASAL İLETİŞİM OLGU VE SÜRECİ... 3 1.1 Siyasal İletişimin Tanımı... 3 1.2 Siyasal İletişim Olgusu ve Süreci... İÇİNDEKİLER GİRİŞ... 1 1. Bölüm: SİYASAL İLETİŞİM OLGU VE SÜRECİ... 3 1.1 Siyasal İletişimin Tanımı... 3 1.2 Siyasal İletişim Olgusu ve Süreci... 5 2. Bölüm: SİYASAL İLETİŞİMİN DİĞER DİSİPLİNLER VE ALANLARLA

Detaylı

1. ÖRNEKLEME VE ARAŞTIRMA PROBLEMİNE UYGUN ÖRNEKLEME YAPMA

1. ÖRNEKLEME VE ARAŞTIRMA PROBLEMİNE UYGUN ÖRNEKLEME YAPMA 1. ÖRNEKLEME VE ARAŞTIRMA PROBLEMİNE UYGUN ÖRNEKLEME YAPMA Araştırmacı kişi ya da kurumlar birinci el veri elde etye yönelik araştırma yapmaya karar verdiklerinde çoğu zaman araştırma yapacağı grubun tüm

Detaylı

PSİKOLOJİK YILDIRMANIN ÖNCÜLLERİ VE SONUÇLARI: HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ. Hacettepe Üniversitesi Psikometri Araştırma ve Uygulama Merkezi HÜPAM

PSİKOLOJİK YILDIRMANIN ÖNCÜLLERİ VE SONUÇLARI: HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ. Hacettepe Üniversitesi Psikometri Araştırma ve Uygulama Merkezi HÜPAM PSİKOLOJİK YILDIRMANIN ÖNCÜLLERİ VE SONUÇLARI: HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ÖRNEĞİ Hacettepe Üniversitesi Psikometri Araştırma ve Uygulama Merkezi HÜPAM PROJENİN AMACI Bu projenin temel amacı Hacettepe Üniversitesi

Detaylı

BULDAN DAKİ İLKÖĞRETİM SINIF ÖĞRETMENLERİNİN YAPISALCI ÖĞRENME HAKKINDAKİ GÖRÜŞLERİ

BULDAN DAKİ İLKÖĞRETİM SINIF ÖĞRETMENLERİNİN YAPISALCI ÖĞRENME HAKKINDAKİ GÖRÜŞLERİ BULDAN DAKİ İLKÖĞRETİM SINIF ÖĞRETMENLERİNİN YAPISALCI ÖĞRENME HAKKINDAKİ GÖRÜŞLERİ Aylin YAZICIOĞLU Afyon Kocatepe Üniversitesi,Sınıf Öğretmenliği Anabilim Dalı ÖZET: Eğitim,bireylerde istendik davranışları

Detaylı

ANTROPOLOG TANIM A- GÖREVLER

ANTROPOLOG TANIM A- GÖREVLER TANIM Antropolog, evrenin ve dünyanın oluşumu, yaşamın başlangıcı ve gelişimi, insanın biyolojik evrimi, ırkların doğuşu, insan topluluklarının fiziki yapı, kültür ve davranış özelliklerini ve diğer topluluklarla

Detaylı

ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ

ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ 209 ULUSAL VEYA ETNİK, DİNSEL VEYA DİLSEL AZINLIKLARA MENSUP OLAN KİŞİLERİN HAKLARINA DAİR BİLDİRİ Birleşmiş Milletler Genel Kurulu nun 20 Aralık 1993 tarihli ve 47/135 sayılı Kararıyla ilan edilmiştir.

Detaylı

SAĞLIKLI ŞEHİR PROJESİ NEDİR?

SAĞLIKLI ŞEHİR PROJESİ NEDİR? SAĞLIKLI ŞEHİR PROJESİ NEDİR? HERKES İÇİN SAĞLIK, İNSAN HAKLARI BEYANNAMESİ, YEREL GÜNDEM 21 PRENSİPLERİ IŞIĞINDA ŞEHİRDE YAŞAYAN İNSANLARIN FİZİKİ, PSİKOLOJİK ÇEVRESEL SOSYAL REFAHLARINI GELİŞTİRMEYİ

Detaylı

Müzakere Becerileri ile Satış Performansını Geliştirmek

Müzakere Becerileri ile Satış Performansını Geliştirmek Müzakere Becerileri ile Satış Performansını Geliştirmek Wilson Learning in yaptığı araştırma, Evet e Doğru Müzakere eğitiminin satış performansı üzerindeki etkisini değerlendirmek üzere geliştirilmiştir.

Detaylı

MADDELER T.C. İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ GENÇLİK MECLİSİ YÖNETMELİĞİ

MADDELER T.C. İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ GENÇLİK MECLİSİ YÖNETMELİĞİ MADDELER T.C. İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ GENÇLİK MECLİSİ YÖNETMELİĞİ AMAÇ Madde 1 İstanbul Büyükşehir Belediyesi Gençlik Meclisi Yönetmeliği nin amacı; gençlerimizin demokratik katılımını sağlayarak

Detaylı

TTI TriMetrix. Kişisel Yetenekler Versiyonu 1..2011

TTI TriMetrix. Kişisel Yetenekler Versiyonu 1..2011 TTI TriMetrix Kişisel Yetenekler Versiyonu D 1..2011 Türkiye Ana Distribütörü Barbaros Bulvari, Ertugrul Sitesi, No 133, Kat 5, Daire 11, 34349 BESİKTAS - ISTANBUL - TURKIYE +90 (212) 258 7625 / +90 (212)

Detaylı

ANAYASA MAHKEMESÝ KARARLARINDA SENDÝKA ÖZGÜRLÜÐÜ Dr.Mesut AYDIN*

ANAYASA MAHKEMESÝ KARARLARINDA SENDÝKA ÖZGÜRLÜÐÜ Dr.Mesut AYDIN* 1.Giriþ ANAYASA MAHKEMESÝ KARARLARINDA SENDÝKA ÖZGÜRLÜÐÜ Dr.Mesut AYDIN* Toplu olarak kullanýlmasýndan dolayý kolektif sosyal haklar arasýnda yer alan sendika hakký 1 ; bir devlete sosyal niteliðini veren

Detaylı

Bursa Yakın Çevresi Deprem Tehlikesi ve Kentsel Dönüşüm

Bursa Yakın Çevresi Deprem Tehlikesi ve Kentsel Dönüşüm Bursa Yakın Çevresi Deprem Tehlikesi ve Kentsel Dönüşüm Oğuz Gündoğdu ACİL DURUMLAR PANELİ KalDer Bursa Şubesi Çevre ve İş Güvenliği Kalite Uzmanlık Grubu 27 Mayıs 2015 Ülkemizde çağdaş anlamda Afet Yönetimi

Detaylı

EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI

EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM BİLİM DALI TEZLİ YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2011 2012 EĞİTİM ÖĞRETİM PLANI BİLİMSEL HAZIRLIK GÜZ YARIYILI DERSLERİ EGB501 Program Geliştirmeye Giriş

Detaylı

KORKMADAN ÖĞRENMEK OKUL ve OKUL ÇEVRESİ GÜVENLİĞİ

KORKMADAN ÖĞRENMEK OKUL ve OKUL ÇEVRESİ GÜVENLİĞİ 06 KORKMADAN ÖĞRENMEK OKUL ve OKUL ÇEVRESİ GÜVENLİĞİ ULUSLARARASI STRATEJİK ARAŞTIRMALAR KURUMU Sosyal Araştırmalar Merkezi USAK RAPOR NO: 11-06 Dilek Karal Eylül 2011 Korkmadan Öğrenmek: Okul ve Okul

Detaylı

MAHALLİ İDARELER SEÇİMİ 29.03.2009

MAHALLİ İDARELER SEÇİMİ 29.03.2009 TÜİK MAHALLİ İDARELER SEÇİMİ 29.03.2009 İl Genel Meclisi Üyeleri Büyükşehir Belediye Başkanlığı Belediye Başkanlığı Belediye Meclisi Üyeleri ISSN????-???? TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU MAHALLİ İDARELER SEÇİMİ

Detaylı

GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ

GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ EDEBİYAT FAKÜLTESİ Felsefe Bölümü DERS İÇERİKLERİ I.SINIF I.YARIYIL FL 101 FELSEFEYE GİRİŞ I Etik, varlık, insan, sanat, bilgi ve değer gibi felsefenin başlıca alanlarının incelenmesi

Detaylı

T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI

T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI İSTANBUL ŞİŞLİ BELEDİYESİ 2012 YILI DENETİM RAPORU ARALIK 2013 T.C. SAYIŞTAY BAŞKANLIĞI 06100 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 40 94 e-posta: sayistay@sayistay.gov.tr

Detaylı

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ

ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ PROBLEM ÇÖZME BECERİLERİ Doç. Dr. Deniz Beste Çevik Balıkesir Üniversitesi Necatibey Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Eğitimi Anabilim Dalı beste@balikesir.edu.tr

Detaylı

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR GİRİŞ Hasta eğitimi, sağlığı koruyan ve bireylerde davranış değişikliği geliştirmeye yardım eden öğrenim deneyimlerinin

Detaylı