Dünya'da Ve Türkiye'de Kadın Sağlığının Durumu

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Dünya'da Ve Türkiye'de Kadın Sağlığının Durumu"

Transkript

1 Sağlık ve Toplum Yıl:22, Sayı: 2 Mayıs-Ağustos 2012 MAKALELER / Articles Woman's Health In The World And In Turkey Ahmet S. KILINÇ, Binali ÇATAK, Sevinç SÜTLÜ, Ayşe AKIN 4 ÖZET SUMMARY Türkiye, bölgesel farklılıkları da içerisinde barındırarak nüfusunun yaklaşık 2/3'si kentlerde yaşayan, genç ama yaşlanan nüfusa sahip bir ülkedir. Anne Ölüm Oranı, Perinatal Ölüm Hızı, Sağlık Personeli Tarafından Yaptırılan Doğumların Yüzdesi, Düşük Doğum Ağırlıklı Bebek Prevalansı gibi göstergelerde hala OECD ülkelerinin oldukça gerisindedir. Erken yaş evlilikleri yaygındır, özellikle Doğu ve Güneydoğu bölgelerinde doğurganlık hızları belirgin bir şekilde yüksektir. Kadın, doğurganlık konusunda karar verici konumda değildir. Adölesan sağlığı ile ilgili hizmetler yeterli değildir ve doğum öncesi bakım hizmetlerinde hem nicelik hem de nitelik açısından sorunlar söz konusudur. Doğumların hepsi hastanede yapılamamaktadır. Kadın, toplumsal statü bağlamında hemen her alanda erkeğin gerisindedir. Yoksulluğun feminizasyonu ile yaşlı nüfusun feminizasyonu söz konusudur. Evdeki yaşlıya bakan daha ziyade kadın olduğundan üzerindeki çifte yük de artarak devam etmektedir. Türkiye'de, kadın sağlığı, sağlık ve sosyal bileşenleri ile bütüncül değerlendirildiğinde sorunludur. Ataerkil yapının, kadının bireyselleşmesinin önündeki en büyük engel olarak durduğu, çözüm için çok yönlü, çok disiplinli ve çok sektörlü bir mücadeleye ihtiyaç olduğu düşünülmektedir. Turkey, is a country with regional differences and having young but aging population whose 2/3 lives in the cities. Turkey is still behind of OECD countries in terms of health indicators such as maternal and perinatal mortalities, percentage of deliveries with medical assistance, prevalence of low-birth-weight. Early marriages are common, the fertility rate is significantly high especially at the eastern and southeastern regions. The woman is not at the position of decision making about her fertility. Adolescent health services are not adequate and there are problems about antenatal care services in terms of both quantity and quality. Not all the deliveries take place at the hospitals. The status of woman is lower than man in almost every field of social life. By the feminization of poverty, the feminization of elderly people is also an issue. Care taker at home for elderly people almost always is woman therefore woman increasingly carry, double burden. When the woman's health in Turkey is evaluated in holistic manner with health and social components it looks problematic. It is thought that patriarchal family structure is the biggest barrier for woman to be accepted as an individual which needs a multi-dimensional, multi-disciplinary and multisectorial approaches for the solution. Anahtar Kelimeler: Göstergeler, kadın, sağlık, anne, aile planlaması Key Words: Indicators, woman, health, mother, family planning GİRİŞ göstergeler bağlamında karşılaştırmalı olarak incelenmektedir. Ülkelerin gelişmişlik düzeylerinin karşılaştırılmasında Kadın Sağlığı/Anne ve Çocuk Sağlığı ile ilgili göstergeler başta gelmekte, bu alana yapılan müdahalelerin de somut çıktıları olmaktadır. Bu derlemede, Türkiye'nin kadınla ilgili sosyodemografik özellikleri, dünyada ve Türkiye'de kadın sağlığı ile ilgili durum, Türkiye'nin sosyodemografik verileri incelenildiğinde; 2010 Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi(ADNKS)sonuçlarına göre; Türkiye'nin nüfusu 'dir. Nüfusun %71'i Kentsel nüfustur. Türkiye İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflamasına(Türkiye İBBS)göre İstanbul, birinci ve ikinci bölgeler ile Doğu Marmara bölgesinde kentsel nüfus oranı en fazla, Doğu Karadeniz ve Kuzey Doğu Anadolu bölgesinde kırsal nüfus en fazladır. Türkiye'de 0-14 yaş toplam nüfusun %25.6'sı, 65 yaş üstü nüfus ise; %7.2'dir yaş nüfus büyüklüğü Güneydoğu 1.Tıp Doktoru, Halk Sağlığı Müdürlüğü, Burdur 2.Halk Sağlığı Uzmanı, Üsküdar Toplum Sağlığı Merkezi, İstanbul 3.Tıp Doktoru, Halk Sağlığı Müdürlüğü, Burdur 4.Prof.Dr., Başkent Üniversitesi Halk Sağlığı AD. ve BÜKÇAM(B.Ü.Kadın-Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Araştırma ve Uygulama Merkezi), Ankara 3

2 Anadolu Bölgesinde en çok, Doğu Karadeniz Bölgesinde ise 65 yaş üstü nüfus en fazladır. Genç bağımlılık oranı %38.1, yaşlı bağımlılık oranı %10.8, toplam bağımlılık oranı ise %48.9'dur. Yıllık nüfus artışı binde 13, Kaba Doğum Hızı binde 17.5, Kaba Ölüm Hızı binde 6.3, Toplam Doğurganlık Hızı 2.1'dir. Yaşam beklentisi kadınlarda 76.8, erkeklerde 71.8'dir(1) Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırmasına (TNSA) göre; nüfusun %51'ini kadınlar oluşturmakta, nüfusun %7'si 65 yaş ve üzerinde, %9'u 5 yaşın altında, %27'si 15 yaşın altında ve Ortalama Hane Halkı Büyüklüğü 3.9'dur(2). Türkiye'de hanelerin %80.7'si çekirdek aile, %13'ü geniş ailedir(3). nedeni ile ölme riski 74'de 1, gelişmiş ülkelerde 2.800'de 1, gelişmekte olan ülkelerde 61'de 1 olarak bildirilmektedir (8). Gebeliğin 22. Haftasından sonra ve doğumu izleyen ilk 7 günü kapsayan perinatal dönemde meydana gelen ölü doğumları ve erken neonatal ölümleri içeren perinatal bebek ölümleri (PNBÖ), bin toplam doğumda olarak hesaplanan bir hız olup anne sağlığının, obstetrik hizmetlerin ve yenidoğan sağlığının duyarlı bir göstergesidir. Perinatal dönemdeki bebek ölümleri, toplam bebek ölümleri içerisinde önemli bir yer tutmaktadır. Annenin sağlık düzeyi, gebelik bakımı, doğum koşulları bebeğin perinatal dönemdeki sağlık durumunu belirleyen önemli faktörlerdir. Göstergeler bağlamında kadın sağlığı; Gebelik süresince, doğumda ya da doğumu izleyen 42 gün içinde obstetrik nedenlere bağlı meydana gelen ölümler olarak tanımlanan anne ölümü, yüzbin canlı doğumda olarak ifade edilmektedir. Gelişmiş ülkelerde Perinatal Ölüm Hızı binde 810, gelişmekte olan ülkelerde binde hatta daha yüksektir. Türkiye'de, 2008 TNSA verilerine göre, toplam doğumda 19'dur(2) yılında binde 22.6 olarak bildirilen Türkiye'deki Bebek Ölüm Hızı (BÖH) OECD bölgesindeki en yüksek hız olup, OECD ortalamasının dört katından daha fazladır(6). Gelişmiş ülkelerde yüzbin canlı doğumda 10 veya daha az olan anne ölüm oranı(aöo), gelişmekte olan ülkelerde , hatta daha fazla olabilmektedir yılında Afganistan'da 1.400, Somali'de 1.200, Irak'ta 75, İran'da 30, Bulgaristan'da 13, Yunanistan'da 2, Rusya Federasyonunda 39, Almanya'da 7, Çin'de 38, Kanada'da 12, ABD'de 24, İsveç'te 5, Türkiye'de 23 olarak bildirilmektedir (4) yılında yapılan Ulusal Anne Ölümleri Çalışmasına göre, sadece dolaylı ve dolaysız anne ölümleri dikkate alındığında Türkiye'de AÖO canlı doğumda 28.5 olarak bulunmuştu(5). Türkiye'de AÖO, 2006 yılında OECD(Organisation for Economic Co-operation and Development) ortalamasının yaklaşık 2.5 katıydı(6) yılı için Türkiye'nin AÖO S.B.(Sağlık Bakanlığı) tarafından yüzbin canlı doğumda 16.4 olarak bildirilmektedir (7). Diğer taraftan 2005 yılında yapılan Ulusal Anne Ölümleri Çalışmasında gebeliğe bağlı AÖO, Batı Anadolu Bölgesinde yüzbin canlı doğumda 12.4 ile en düşük, Kuzeydoğu Anadolu Bölgesinde yüzbin canlı doğumda 93.3 ile en yüksek bulunmuştur. Türkiye'de yaşam boyu gebeliğe bağlı ölüm riski 1.170'de 1'dir. Ancak yaşam boyu gebeliğe bağlı ölüm riski Batı Anadolu'da 4.702'de 1 iken, Kuzeydoğu Anadolu Bölgesinde 337'de 1 olmaktadır(5). Dünya'da yaşam boyu annelik Belirli bir dönemde, bir kadının doğurganlık dönemi boyunca, farklı yaş grupları için tahmin edilen hızlarda çocuk sahibi olması durumunda doğurganlık döneminin sonunda sahip olması beklenen toplam çocuk sayısını gösteren, toplam doğurganlık hızı(tdh), doğurganlık davranışlarını değiştirmeye yönelik politikaların başarısının ölçülmesinde kullanılmaktadır. Dünya'da bazı ülkeler için tahmin edilen TDH'ları; Nijer 7.52, Etiyopya 5.97, Haiti 2.98, Türkiye 2.13, ABD 2.06, İsveç 1.67, Çin 1.55, Singapur 0.78'dir (9) TNSA'ya göre Türkiye'de bir kadın, doğurganlık çağının sonuna geldiğinde ortalama 2.16 doğum yapması beklenmektedir ve doğurganlık yaş grubunda en yüksektir (2). S.B. istatistiklerine göre Türkiye'de 2010 yılında TDH 2.1 dir (7). Doğurganlık çağının sonuna geldiğinde, bir kadına düşen canlı doğum sayısı olan tamamlanmış doğurganlık, yani yaş grubu kadınların yapmış oldukları canlı doğum sayısı, 2008 TNSA'a göre yaş kadınlarda 3.31 olarak bildirilmektedir. Bu ortalama ile halen 4

3 Sağlık ve Toplum Yıl:22, Sayı: 2 Mayıs-Ağustos 2012 mevcut toplam doğurganlık hızı arasındaki fark bir çocuktan fazladır, yani doğurganlığın azaldığı söylenebilir (2). sağlık personeli yardımı ile yaptırılan doğumların yüzdesi Afganistan'da %14, Bulgaristan'da %99.6, Çin'de %96.3, Almanya'da %100, İran'da %97, Irak'ta %79.7, Japonya'da %100, Somali'de %33, İsviçre'de %100, Türkiye'de %91.3 olarak gerçekleşmiştir(4) TNSA'a göre Türkiye'de her 10 doğumdan 9'u doktor veya ebe/hemşire yardımıyla yapılmaktadır(2). Gebeliğin 22.haftasından önce sonlanması ya da embriyo/fetusun 500 gr.'ın altında iken sona erdirilmesi olan düşükler, kendiliğinden ya da isteyerek meydana gelebilmektedir. Kadın sağlığında çok önemli olan isteyerek düşükler, bir toplumda kontraseptif ihtiyacı, aile büyüklüğünü sınırlandırma ya da doğum aralıklarının uzatılması ile ilgili talebin düzeyini gösterir. Dünya'da her canlı doğuma karşı yasal ve yasal olmayan düşük yapıldığı tahmin edilmektedir(10). Türkiye'de 2008 TNSA'a göre bir kadının yaşamı boyunca yapacağı toplam düşük sayısı 0.3'tür(2) gramdan daha düşük ağırlıklı olan canlı doğumların yüzdesi olan düşük doğum ağırlıklı (DDA) bebek prevalansı, yüksek gelirli ülkelerde %7, orta gelirli ülkelerde %16.5, düşük gelirli ülkelerde %18.6 iken, Türkiye'de %11'dir(12,13). Gebe kalabilecek durumda olup(gebe değil, cinsel yönden aktif, kontraseptif yöntem kullanmayan ve emzirmeyen), en az 2 yıl veya daha uzun süredir gebe kalmayan doğurganlık çağındaki kadınların yüzdesi olan infertilite prevalansı, toplumda cinsel yolla bulaşan hastalıkların(cybh) yaygınlığı ve bunlarla ilgili sağlık hizmetlerinin eksikliğine işaret etmesi ve koruyucu sağlık hizmetleri açısından önemli bir göstergedir. Gelişmiş ülkelerde bu sıklığın yaklaşık %8-10 olduğu bildirilmektedir. Türkiye'de görülme sıklığı da benzerdir (7). İstenmeyen gebeliklerin düşükle sonlandırılması talebini gösteren isteyerek düşükler aile planlanması hizmetlerinin değerlendirilmesinde önemlidir TNSA sonuçlarına göre, Türkiye'de 100 gebelikte toplam düşük 20.5, kendiliğinden düşük 10.5, isteyerek düşük ise 10.0 olarak bildirilmektedir, Türkiye'de aile planlaması hizmetlerinin kullanımı artarken, isteyerek yapılan düşükler yıllar içinde giderek azalmaktadır (11). Gebeliği süresince en az bir kez eğitilmiş sağlık personeli tarafından gebelikle ilgili kontrol edilen kadınların yüzdesi olan doğum öncesi bakım(döb) kadın sağlığı yönünden en önemli hizmetlerden biridir. Kadın sağlığı göstergeleri arasında, yaş arası gebe kadınlarda HIV prevalansı da kullanılmaktadır Doğum öncesi bakım sırasında yapılan kan tetkiklerinde HIV pozitif olan yaş arası kadınların yüzdesidir. Türkiye'de HIV epidemisinin başlangıcında Kadın/Erkek oranı 1/5 iken, günümüzde bu oran kadınlar aleyhine artmış olup halen Kadın/Erkek oranı 4/6'dır yaş arasındaki gençler özel önem gösterilmesi gereken bir gruptur. Yeni HIV vakalarının yaklaşık yarısının gençlerde görüldüğü bildirilmektedir(14). DSÖ(Dünya Sağlık Örgütü) verilerine göre gelişmiş ülkelerde gebelerin %100'ü DÖB alırken, Afganistan'da %36, Bangladeş'te %52, Kanada'da %100, Çin'de %92, İran'da %99, Somali'de %26, Türkiye'de %92'si DÖB almaktadır(4). S.B. istatistiklerine göre; antenatal (en az 4 ziyaret) bakımın kapsayıcılığı %82'dir. Ortadoğu Anadolu ve Kuzeydoğu Anadolu Bölgesinde DÖB alma düşüktür(%53 ve %51) yılında gebe başına ortalama izlem sayısı 4.2 olmuştur. İstanbul'da ise bu sayı 2'dir(7). Hb düzeyinin gebelerde 110 gr/dl, gebe olmayanlarda 120 gr/dl altında olması anemi olarak kabul edilmektedir. Gelişmekte olan ülkelerde anemi, özellikle gebelik döneminde %50'lerin üzerindedir(10). Hastalık yükü olarak aneminin erkekteki yükü %1.5 iken, kadındaki yükü %2.5 olarak bildirilmektedir(15). Sağlık personeli tarafından yaptırılan doğumların yüzdesi, gebelik ve doğum sırasında gerçekleşen komplikasyonlara ilişkin dolaylı bir göstergedir. DSÖ 2008 verilerine göre, eğitimli Üreme çağındaki kadınların(veya eşlerinin) 5

4 herhangi bir kontraseptif yöntem kullanma yüzdeleri olan kontraseptif prevalansı, genellikle toplam, modern ve geleneksel yöntemler için ayrı ayrı hesaplanır. Gösterge, çiftlerin doğurganlıklarını kontrol etmek için ne ölçüde çaba harcadıklarını göstermektedir. Gebeliği önleyici yöntem kullanmanın artması genel olarak gelişmekte olan ülkelerde doğurganlıktaki düşmeyi yansıtan en önemli göstergelerden birisidir. Sadece istenmeyen gebeliklerin önlenmesi için değil, anne ve çocuk ölümlerinin en az üçte birini önleyebilen aile planlaması hizmetlerine bugün dünyada 300 milyon çift ulaşamamaktadır (10). Toplumsal cinsiyet (gender) rolü: kadının ve erkeğin sosyal olarak belirlenen rollerini ve sorumluluklarını ifade eder. Toplumsal cinsiyet normları aile, dini kurumlar, medya gibi toplumsal kurumlar tarafından üretilmekte ve genellikle de politikalar aracılığı ile de kurumsallaşmaktadır(17). Türkiye'de yemek yapma(%87.1), sofranın kurulması(%74.1) ve ütü yapma(%84.3) büyük ölçüde kadın tarafından, aylık faturaların ödenmesi(%69.1) ve küçük bakım onarım(%68.4) büyük ölçüde erkek tarafından, günlük alışveriş ise kadın ve erkek ayrı veya birlikte yapılmaktadır(3). Pek çok toplumda kadından aile içi görevleri yerine getirmesi, çocuk ve yaşlı bakımını gerçekleştirmesi beklenmektedir(16). Fırsatları kullanma, kaynakların ayrılması ve kullanımında, hizmetleri elde etmede bireyin cinsiyeti nedeniyle herhangi bir ayrımcılığa uğramaması yani toplumsal cinsiyette eşitlik son derece önemli bir kavram ve gösterge olup kadının statüsünde de belirleyici olmaktadır. Şöyle ki; dünya'da yoksul insanların %70'i kadındır. Yoksulluğun feminizasyonu hem zengin hem de yoksul ülkelerde saptanmıştır(16). Kadınlar eğitimde, sağlıkta, çalışma yaşamında, siyasi hayata katılımda, yasal, sosyal ve ekonomik haklara sahip olmada, hakları kullanmada; toprak ve sermaye gibi kaynaklara sahiplikte engellerle karşılaşmakta ve eşitsizliklere uğramaktadır. Kadınlar dünya nüfusunun en az %50'sini temsil ettikleri, iş saatlerinin %66'sını doldurdukları halde dünya gelirlerinin sadece %10'una, mülkiyetlerin de %1'ine sahiptirler(17). DSÖ'ne göre kontraseptif prevalansı; Afganistan'da %22.8, Çin'de %84.6, Mısır'da %60.3, Fransa'da %76.6, Norveç'te %88.4, Suudi Arabistan'da %23.8, Somali'de %14.6, ABD'de %78.6, Türkiye'de %73'dür(4) TNSA'ya göre; Türkiye'de evli kadınların %46'sı modern, %27'si geleneksel, toplamda %73'ü gebeliği önleyici bir yöntem kullanmaktadır. Yöntem kullanımı Güneydoğu Anadolu Bölgesinde en düşük(%58), Ege Bölgesinde en yüksektir (%80)(2). Türkiye'de aile planlamasında karşılanamayan gereksinim %6'dır (artık çocuk istemediği halde hiçbir yöntem kullanmayanlar). Ancak bu yüzdeye halen çocuk istemediği halde geleneksel yöntem kullanan % 27 de eklendiğinde aile planlamasında karşılanamayan gereksinim % 33 olmaktadır. Temel obstetrik bakımın ve kapsamlı obstetrik bakımın varlığı da kadın sağlığını değerlendirmede kullanılmaktadır. Eğitim durumu da toplumsal cinsiyet ayırımcılığının ya da eşitliğinin göstergesidir. Türkiye'de ortanca eğitim süresi erkeklerde 5.5 yıl olup, kadınlardan yarım yıl daha uzundur. Eğitim düzeyi farklılığı genç kuşaklarda azalmaktadır. Türkiye'de ilköğretim yaşındaki 10 çocuktan 9'u ilköğretime devam etmekte, lise düzeyinde ise 5 çocuktan 3'ü okula devam etmektedir. Eğitim açısından bölgeler arasından hala önemli farklılıklar vardır TNSA'a göre; kadınların %52'sinin sadece ilköğretimin birinci kademesini tamamladığı, %21'inin lise mezunu olabildiği bildirilmektedir(2). Ortaöğretim net okullaşma oranı Erzincan'da erkekler arasında yüzde 90.99, kızlar arasında yüzde 74.31, Kütahya'da erkekler arasında yüzde 88.88, kızlar arasında yüzde 74.10, Siirt'te ise erkekler Kadın sağlığının önemli bir göstergesi de kadının statüsüdür. Statü, toplumun sosyal çevrenin bireye atfettiği sosyal değer olarak tanımlanmaktadır. Kadının statüsü, pek çok psiko-sosyal faktörün etkilemesi, hatta faktörlerin bir bileşkesi şeklinde ortaya çıkan bir sonuçtur(11). Kadının bireysel ve toplumsal işlevlerini, özel yaşamını, işini ve diğer sorumluluklarını yerine getirebilmesi için sağlıklı olması, sağlığını koruyabilmek için de yeterli olanaklara sahip olması gerekmektedir(16). Kadının statüsünde belirleyici olan faktörler özetlenecek olursa; (11); 6

5 Sağlık ve Toplum Yıl:22, Sayı: 2 Mayıs-Ağustos 2012 arasında yüzde 50.57, kızlar arasında ise yalnızca yüzde 30.57'dir(18). Kırsaldaki kadınların %28'inin herhangi bir eğitim düzeyini tamamlayamadığı bildirilmektedir. ÖSYM (Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi) verilerine göre 1933 yılında % 14 olan kadın öğrencilerin oranı, yılında % 43'e yükselmiştir. Erkek öğrencilerin oranı ise % 57'dir(19). Türkiye'de 8 yıllık zorunlu eğitim 4306 sayılı yasa ile 1997 yılında başlamıştır. Ancak toplumda son günlerde olarak bilinen yasa ile mevcut kazanımlardan özellikle kız çocukları yönünden geri gidiş olacağı endişesi yaygındır. çalışırken, kadınlarda bu sıklık sırasıyla %37, %15 ve %48'dir(17). Gelir açısından toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri: Kamu dışı sektörde çalışan erkek, aynı nitelikte ve aynı tür işi yapan kadından daha fazla ücret almakta, yine bu iş yerlerinde kadınlar terfi olanaklarından daha az yararlanmaktadır. İşgücüne katılım ve gelir getiren bir işte çalışmada kadınların yüzleştiği diğer bir sorun alanı ise kazançlarını kullanmada çoğunlukla kendilerinin söz sahibi olamamasıdır(17). Politika alanındaki katılım: Türkiye'de son yıllarda kabinedeki kadın bakan sayısı ya 1 ya da 2 olmuştur (1). Çalışma yaşamına katılım ve kazanç: Kadının statüsünün yükselmesinde en önemli konu, onun para getiren bir işte çalışması, ekonomik özgürlüğüdür. Antalya'da yapılan bir çalışmada; yaş kadınların %75.7'sinin çalışmadığı bulunmuş, bunların %89.3'ü ev kadını olduğu, %2.5'i küçük çocukları olduğu, %4.5'i eşi izin vermediği için çalışmadığını bildirmiştir(16). Türkiye'de her beş kadından ikisi son 12 aylık süre içerisinde bir işte çalışmıştır. Orta ve Doğu Anadolu bölgelerinde, genç kadınlarda ve evli olanlarda çalışmama daha yaygındır(2). 1950'lerin ikinci yarısında %70'ler civarında olan kadınların işgücüne katılımları, 2005 yılında Cumhuriyet tarihinin en düşük düzeyine %23,3'e gerilemiş ve 2010 yılı itibariyle işgücüne katılma oranı küçük bir artış göstererek %27,6'ya ulaşmıştır(11). Kentleşme ve tarımsal alandaki istihdamın azalması nedeniyle kadınların işgücü piyasasına katılımı azalmış, kırsal alanda 1988 yılındaki %50.7 seviyesinden 2006'da %33'e gerilemiştir. OECD ülkelerinde kadınlarda işgücüne katılım oranı %61.2'dir(20). Parlamentodaki toplam sayı içinde kadın milletvekili oranı: Parlamentodaki kadın yüzdesi yakın geçmişte, %1-4 arasında seyretmiş, 2007'de %9.1, 2011'de %14.2 olmuştur(1). Küresel Toplumsal Cinsiyet Uçurumu endeksine göre, 134 ülkede kadınların parlamentolarda temsil oranları dikkate alındığında Türkiye 82. sırada yer almaktadır. Dünya ortalaması %12 olup, kuzey ülkelerinde %39'a çıkmaktadır(11). Karar verme sürecinde kadınların payı: 2009 yerel seçimlerine göre; kadın belediye başkanı oranı %0.9, belediye meclis üye oranı %4.2, il genel meclis üyesi oranı %3.3 olmuştur(1). Özel sektörde üst yönetimde çalışan kadınlar %31 ile 40 ülke arasında 8.sıradadır. Bu sıklık, Avrupa Birliği Ülkelerinde ortalama % 24 olarak bildirilmektedir. (22). Ne var ki Türkiye'de kadınların, fırsat eşitliği bağlamında özellikle kamu kurumlarında karar mekanizmalarında yer almaları veya üst düzey yönetici olmaları zordur. Kamu sektöründe tepe yönetimindeki kadın yüzdesi 4.2'dir(23). İş imkânları: Türkiye'de yükseköğrenimin kadınların iş bulabilme imkânlarını önemli ölçüde artırdığı bilinmektedir. Diğer taraftan Türkiye genelinde, erkeklerde işsizlik azalırken, kadınlarda artmaktadır(17). Kadınların %80'i ücretsiz işçidir. Avrupa Birliği'nde her iki kadından biri çalışabilmektedir ve kadınlarda yarı zamanlı çalışma oranı(%32), erkeklerin oranının(%8) dört katıdır(21). Sosyal engeller- kadına karşı ayrımcılık, kadına yönelik şiddet, geleneksel uygulamalar: Türkiye'de kadın erkek ayırımcılığında olumsuzluklardan biri de kadınların ikincil konumlarını, ayırımcılığı içselleştirmiş kalıp yargıları kendilerinin de benimsemiş olmalarıdır. Örneğin; kadınların beşte dördü kadınların evlendikleri zaman bakire olmaları gerektiği görüşüne katılmaktadır. Kadınların eşlerinin görüşlerine katılmasalar bile onlarla tartışmamaları gerektiğine inanan kadınların Endüstri ve hizmet sektöründe çalışan kadın oranı: Türkiye'de Erkekler hizmet sektöründe %51, sanayide %29, tarımda %20 oranında 7

6 yüzdesi 40'dır. Kadınların %15'i erkekler kadınlardan daha akıllıdır ifadesine katılmaktadır. Yaklaşık 10 kadından 7'si kadınlar eşlerinden izin almadan dışarıya çıkabilirler ifadesine karşı çıkmaktadır. Kadınların dörtte biri eşi tarafından fiziksel şiddete maruz kalınmasına ilişkin en az bir nedeni doğru bulmaktadır. Kadınların parayı gereksiz yere harcaması ve çocukların bakımını ihmal etmesi fiziksel şiddet için en çok kabul edilen nedenlerdir. Eğitim düzeyi yüksek, kentte yaşayan ve refah düzeyi yüksek kadınlarda fiziksel şiddeti doğru bulma oranı düşmektedir(2) yılında yapılmış olan Türkiye'de Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet Araştırması na göre; evlenmiş kadınların %39'u fiziksel şiddete, %15'i cinsel şiddete, %42'si fiziksel veya cinsel şiddete, %44'ü duygusal şiddete/istismara yaşamlarının herhangi bir döneminde eşleri veya birlikte oldukları kişiler tarafından uygulandığını bildirmiştir. Fiziksel şiddetin yaygınlığının kentsel ve kırsal yerleşim yerlerine göre önemli farklılık göstermezken, bölgeler arasında farklılıklar gösterdiği, Kuzeydoğu ve Orta Anadolu'da yaşayan kadınların yarısının fiziksel şiddete maruz kaldığı, lise ve üzeri her 10 kadından 3'ünün şiddet gördüğü, kadınların %7'sinin çocukluk döneminde cinsel istismara maruz kaldığı, her 10 kadından 1'inin gebeliği sırasında fiziksel şiddet gördüğü bildirilmiştir. Maruz kaldığı şiddetin sebebini eşinin ailesi ile sorunlar ile maddi sıkıntılar olarak belirtmişlerdir. Şiddete maruz kalanların üçte biri yaşamlarının herhangi bir döneminde hayatına son vermeyi düşünmüş, yaklaşık yarısı gördüğü şiddeti kimseyle paylaşmamış, neredeyse tamamı resmi kurumlara veya sivil toplum örgütlerine başvurmamışlardır(24). Kadına yönelik şiddet olarak değerlendirebilecek olan erken yaş evliliklerinin yaygın bir sorun olarak sürdüğü bildirilmektedir. Türkiye'de 2008 yılında, evli kadınların %27.6'sı yaş arasında evlenmiştir ve kadınların %10'u 19 yaşına ulaşmadan anne olmuştur(25). katılımıdır. Kadınların işgücüne katılımı 2010 yılı itibariyle %27,6 dır(1). Türkiye ekonomik katılım ve fırsatlar bağlamında kaygı verici düzeyde geride kalarak 135 ülke arasında 132. sırada yer almaktadır(26). Özetle; Türkiye, bölgesel farklılıkları da içerisinde barındırarak nüfusunun yaklaşık 2/3'si kentlerde yaşayan, genç ama yaşlanan, çoğunluğu çekirdek ailelerden oluşan nüfusa sahip bir ülkedir. Türkiye, Anne Ölüm Oranı, Perinatal Ölüm Hızı, Sağlık Personeli Tarafından Yaptırılan Doğumların Yüzdesi, Düşük Doğum Ağırlıklı Bebek Prevalansı gibi göstergelerde hala OECD ülkelerinin oldukça gerisindedir. Erken yaş evlilikleri yaygındır, hala karşılamayan aile planlaması hizmet gereksinimi yüksektir, özellikle Doğu ve Güneydoğu bölgelerinde doğurganlık hızları belirgin bir şekilde yüksektir. Türkiye'de doğurganlık konusunda karar verici konumda olan kadın değildir. Oysa doğurganlıkla ilgili karar verme bireyin insan haklarındandır buna öneri bağlamında bile olsa kimsenin müdahale hakkının olmaması gerekir. Son yıllarda toplumun hedef alındığı bazı popülist söylemlerin üreme sağlığındaki kazanımları geriye götürebileceğinden endişe duyulmaktadır. Adölesan sağlığı hizmetleri yeterli değildir ve ne yazık ki yaş arası gebe kadınlarda HIV prevalansı kadın aleyhine artmaktadır. Doğum Öncesi Bakım hizmetlerinde hem nicelik hem de nitelik açısından sorunlar söz konusudur. Sağlık sisteminin yeni kurgusunda, ülkenin Doğu ve Güneydoğusunda olduğu gibi, Batısında da tespiti ve takibi yapılamayan gebeler söz konusu olabilecektir. Temel ve kapsamlı obstetrik bakımın verildiği sağlık kurumları ülkeye homojen şekilde dağılmış değildir, kurumların donanımlarında ve ödeme kurumunun her gün değişen uygulamaları nedeniyle hizmete erişimde eşitsizlikler söz konusudur. Doğumların hepsinin hastanede yapılması hedefine henüz ulaşılmış değildir. Sezaryen oranları da hala çok yüksektir. Acil Servis, Doğum Salonu, Yoğun Bakım gibi riskli alanlarda çalışan eğitimli/sertifikalı personel açığı azalmış olsa da devam etmektedir. Doğum sonrası bakım hizmetleri ise en az önem verilen özelliğini sürdürmektedir. Kadının toplumsal sosyal statüsü ile ilgili olarak; Dünya Ekonomik Forumu 2011 yılı Küresel Toplumsal Cinsiyet Uçurumu Raporu'na göre (Global Gender Gap Report) Türkiye, 135 ülke arasında 122. sırada yer almaktadır. Türkiye, eğitime erişimde 106., sağlıkta 62., siyasal katılımda 89. sırada yer almıştır(26). Türkiye'nin en geride kaldığı alan kadınların işgücüne Kadının toplumsal sosyal statüsü ile ilgili olarak; sosyal bilimcilerin daha fazla katkısına ihtiyaç 8

7 Sağlık ve Toplum Yıl:22, Sayı: 2 Mayıs-Ağustos 2012 KAYNAKLAR vardır, zira tutum ve davranış değişikliği isteniyorsa toplumun sosyokültürel yapısının kapsamlı ve derinlemesine değerlendirilmesi gerekmektedir. Yine, karar vericilerin kadını aile içerisinde değil, bir birey olarak değerlendirmeleri gerekmektedir. Hatta kadının mevcut durumu düzelinceye dek kadının lehine pozitif ayrımcılık yapılmalı ve sürdürülmelidir. Böylece özgürleşen birey kendi seçimlerini yapabilecektir. Özellikle politik alana katılım desteklenebilir, belli kotalar uygulanabilir. Parlamentolarda kadınların temsilinde başarı sağlayan ülkeler bunu kota sistemi koyarak başarmışlardır. Kesintisiz 8 yıllık eğitimin büyük kazanımları olmuştur, ortaöğretim net okullaşma oranı kızlar aleyhine hala sorunlu iken bundan geriye dönüşün ise telafisi çok zor sonuçları olabilecektir. Kadının aile bütçesine ciddi katkı sağlamasına karşın, evinde ürettiklerinin hala parasal bir ifadesi yoktur. Yoksulluğun feminizasyonu ve bu arada yaşlı nüfusun feminizasyonu söz konusudur. Yaşlı nüfus oranı da giderek artmaktadır. Evdeki yaşlıya bakan daha ziyade kadın, hatta yaşlı kadın olduğundan üzerindeki çifte yük de artarak devam etmektedir. Türkiye'de, kadının üzerindeki bu yükü kaldıracak kurumlar ya da uygulamalar yeterli değildir. Aksine, her yeni uygulama, kadının yaşlı bakımı görevini sürekli kılmaktadır. Kadın/anne sağlığı problemleri bebek ve çocuk sağlığını doğrudan etkileyerek gelecek kuşakların kaderini etkilemekte, dolayısı ile ülkenin geleceğini de etkileyecektir. Küresel toplumsal cinsiyet uçurumu açısından Türkiye'nin bu olumsuz durumdan kurtulabilmesi için öncelikle kadınların ve tabi erkeklerin topyekûn bilinçlenmesi gereklidir. 1-TÜİK, Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) s o n u ç l a r ı (Erişim tarihi: ). 2-TNSA (Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması) (2009), Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etüdleri Enstitüsü, Sağlık Bakanlığı Ana-Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü, Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı ve TÜBİTAK. Ankara. Türkiye. 3-Aile Yapısı Araştırması (2006). T.C. Başbakanlık Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü ve T.C.Başbakanlık Türkiye İstatistik Kurumu, 2006, Ankara. 4-World Health Organization, Maternal Health. Erişim tarihi: Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü, ICONInstitute Public Sector GmbH ve BNB Danışmanlık (2006) Ulusal Anne Ölümleri Çalışması, 2005, SB- AÇSAP Genel Md. ve Avrupa Komisyonu Türkiye Delegasyonu, Ankara. 6-OECD Sağlık Sistemi İncelemeleri Türkiye. OECD ve Dünya Bankası, 2008, Fransa. 7-T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık İstatistikleri Yıllığı Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı Refik Saydam Hıfzıssıhha Merkezi Başkanlığı Hıfzıssıhha Mektebi Müdürlüğü, 2011, Ankara. 8-Öztürk Y. Türkiye'de Ana Sağlığı Sorunları, Nedenleri ve Çözüm Önerileri. In: Öztürk Y, Günay O. (Ed.) Halk Sağlığı Genel Bilgiler. Erciyes Üniversitesi, 2011, Kayseri.s Central Intelligence Agency(CIA).Total Fertility Rate. https://www.cia.gov/library/publications/the-worldfactbook/rankorder/2127rank.html Erişim Tarihi: Üreme Sağlığına Giriş Eğitici Rehberi. S.B. Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü, 2006, Ankara. 11-Akın A, Bahar Özvarış Ş. Kadın Sağlığı/Üreme Sağlığı ve Aile Planlaması. In: Bertan M, Güler Ç. (Ed.) Halk Sağlığı Temel Bilgiler. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Yayınları, 2012, Ankara. (Baskıda) 12-Doğum Öncesi Bakım Yönetim Rehberi. Sağlık Bakanlığı Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü, 2009, Ankara. 13-Eras Z, Bingöler Pekçici E.B, Atay G. Prematüre Bebeklerin Mortalite ve Morbidite Sonuçları. Bakırköy Tıp Dergisi 2011;7: Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlar(CYBE) Eğitici Rehberi. S.B. Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü, 2006, Ankara. 15-Mıhçıokur S, Bilgili Aykut N. Sağlık Hizmetlerinde Toplumsal Cinsiyet Temelli Yaklaşım. In: Aslan D. Halk Sağlığı İle İlgili Güncel Sorunlar ve Yaklaşımlar. Ankara Tabip Odası, 2009, Ankara. 16-Özçelik Adak N. Sağlık Sosyolojisi Kadın ve Kentleşme. Birey Yayıncılık, 2002, İstanbul. 17-Akın A. ve ark. Kadının Statüsü ve Sağlığı İle İlgili Gerçekler. Başbakanlık Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü, 2008, Ankara. 18-U N I C E F. O k u l d ı ş ı n d a k i Ç o c u k l a r. Erişim Tarihi: Öğrenci Sayıları Özet Tablosu. Erişim Tarihi: Sonuç olarak; Türkiye'de, kadın sağlığı, sağlık ve sosyal bileşenleri ile bütüncül olarak değerlendirildiğinde sorunludur. Ayrıca bölgesel farklılıklar, kır kent, eğitimli eğitimsiz gruplar arasındaki farklar belirgindir ve bu durum yoksulluk ve sosyokültürel, özellikle de ataerkil yapı ile birlikte bir kısırdöngü oluşturarak problemleri daha çözümsüz hale getirmektedir. Kadını bu sarmaldan kurtarmak için gecikmeden, kadını bir birey olarak gören, çok yönlü, çok disiplinli ve çok sektörlü bir mücadeleye ihtiyaç vardır. Konu ile ilgili politik kararlılık olmasının yanı sıra, eğitimli, kentli, çalışan kadın sayısı arttıkça bu mücadelede daha hızlı ve daha fazla yol alınacağı öngörülebilir. 9

8 20-Türkiye'de Kadınların İşgücüne Katılımı:Eğilimler, Belirleyici Faktörler ve Politika Çerçevesi.T.C.Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı ve World Bank Rapor No 48508TR. 21-Avrupa Birliğinde Yarı Zamanlı Çalışma. Avrupa Yaşama ve Çalışma Koşullarını İyileştirme Vakfı htm Erişim Tarihi: Kadın Yöneticiler Araştırması. Grant Thornton Turkey. Erişim Tarihi: Türkiye'de Kadın İşgücü. Türkiye İşveren Sendikaları Konfederasyonu. Erişim Tarihi: KSGM, Türkiye'de Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet Araştırması T.C. Başbakanlık Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü Yayını, Ankara Mart Dünya Kadınlar Gününde Kadınlara İlişkin Bazı Gerçekler. Halk Sağlığı Uzmanları Derneği(HASUDER). Erişim Tarihi: World Economic Forum The Global Gender Gap Report Erişim Tarihi:

M2 S1. Üreme Sağlığı. Tanım, Üreme Hakları, Bütüncül Yaklaşım. Doç. Dr. Günay SAKA 12 Mayıs 2011

M2 S1. Üreme Sağlığı. Tanım, Üreme Hakları, Bütüncül Yaklaşım. Doç. Dr. Günay SAKA 12 Mayıs 2011 M2 S1 Üreme Sağlığı Tanım, Üreme Hakları, Bütüncül Yaklaşım Doç. Dr. Günay SAKA 12 Mayıs 2011 M2 S6 Üreme Sağlığına Yönelme Bükreş konferansı (1974) II. Nüfus Konferansı (1984 Meksika) Kadın ve çocuklara

Detaylı

07.11.2014. Ana Sağlığını Etkileyen Faktörler ve Alınacak Önlemler

07.11.2014. Ana Sağlığını Etkileyen Faktörler ve Alınacak Önlemler 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 2. Hafta ( 22 26 / 09 / 2014 ) 1.) KADIN ve ANASAĞLIĞINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER ve ALINACAK ÖNLEMLER 2.) KADIN ve ANA SAĞLIĞI İLE İLGİLİ ÖLÇÜTLER Slayt No: 2

Detaylı

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi 2012-2013 Eğitim Öğretim Yılı SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Dersin adı Üreme Sağlığı Anabilim dalı Sorumlu öğretim üyesi E-posta adresi Halk Sağlığı Prof.Dr.Haldun SÜMER

Detaylı

Türkiye de Doğurganlık Tercihleri

Türkiye de Doğurganlık Tercihleri 2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması İleri Analiz Çalışması Türkiye de Doğurganlık Tercihleri Dr. Pelin Çağatay Melike Saraç Emre İlyas Prof. Dr. A. Sinan Türkyılmaz 10 Eylül 2015, Hilton Oteli, Ankara

Detaylı

Aşırı doğurganlığın anne ve çocuk sağlığına etkileri İstenmeyen gebelikler ve isteyerek düşükler

Aşırı doğurganlığın anne ve çocuk sağlığına etkileri İstenmeyen gebelikler ve isteyerek düşükler Aşırı doğurganlığın anne ve çocuk sağlığına etkileri İstenmeyen gebelikler ve isteyerek düşükler Doç. Dr. Günay SAKA DÜTF HSAD 10.05.2010 1 Amaç : Tıp Fakültesi Dönem III öğrencileri, aşırı doğurganlık,

Detaylı

2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması

2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 213 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 2. Bölge Toplantısı TNSA-213 Sonuçları Doç. Dr. Alanur Çavlin Dr. Pelin Seçkiner 5 Şubat 215 Swiss Otel Büyük Efes, İzmir Sunuş Planı Hanehalkı nüfusunun ve kadınların

Detaylı

Temel Sosyo-Ekonomik Göstergeler

Temel Sosyo-Ekonomik Göstergeler STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI Temel Sosyo-Ekonomik Göstergeler Güncelleme: Ocak 2013, ANKARA I. Sosyo Demografik Göstergeler 1.1. Nüfusun Yaş Gruplarına Göre Dağılımı 1.2. Nüfusun Cinsiyete Göre Dağılımı

Detaylı

DOĞUM ÖNCESİ BAKIM VE DOĞUMA YARDIM 10

DOĞUM ÖNCESİ BAKIM VE DOĞUMA YARDIM 10 DOĞUM ÖNCESİ BAKIM VE DOĞUMA YARDIM 10 Banu Akadlı Ergöçmen ve Yadigar Coşkun Anne ve çocuk sağlığı açısından önemli bir konu olan doğum öncesi bakım ve doğuma yardıma ilişkin olarak TNSA-2003 den elde

Detaylı

İsmet Koç ve Erhan Özdemir

İsmet Koç ve Erhan Özdemir DOĞURGANLIK 4 İsmet Koç ve Erhan Özdemir Bu bölüm, günümüzdeki ve tamamlanmış doğurganlığın düzeyi, örüntüsü ve değişimi ve ilgili göstergeleri incelemenin yanında, doğum aralıklarını, doğurganlığa başlama

Detaylı

TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER

TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER g TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER TABLOLAR Tablo 1. TR63 Bölgesi Doğum Sayısının Yaş Gruplarına Göre Dağılımı (2011)... 1 Tablo 2. Ölümlerin Yaş Gruplarına Göre Dağılımı (2011)...

Detaylı

2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması

2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 213 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması Ulusal Toplantı TNSA-213 Sonuçları Doç. Dr. A. Sinan Türkyılmaz Doç. Dr. Alanur Çavlin 2 Aralık 214, Rixos Grand Ankara Oteli, Ankara Sunuş Planı Hanehalkı nüfusunun

Detaylı

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü Kadına Şiddet Raporu 1 MİRBAD KENT TOPLUM BİLİM VE TARİH ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ KADINA ŞİDDET RAPORU BASIN BİLDİRİSİ KADIN SORUNU TÜM TOPLUMUN

Detaylı

TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU. Edirne Bölge Müdürlüğü

TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU. Edirne Bölge Müdürlüğü Cinsiyete göre çocuk nüfusu, 214 9.. Türkiye nüfusunun %29,4 ünü çocuk nüfusu oluşturmaktadır. 8.. 77 695 94 7.. 6.. 5.. 4.. 3.. 2.. 1.. 22 838 482 (%29,4) 11 725 257 (%15,1) 11 113 225 (%14,3) Türkiye

Detaylı

81 İl için Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Karnesi Ülker Şener & Hülya Demirdirek

81 İl için Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Karnesi Ülker Şener & Hülya Demirdirek 81 İl için Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Karnesi Ülker Şener & Hülya Demirdirek TEPAV, 2014 2 Neden bu çalışmaya ihtiyaç duyduk? Kadınların durumunu il düzeyinde ortaya koyacak cinsiyete duyarlı verinin

Detaylı

EVRENSEL ÜREME SAĞLIĞI HİZMETLERİNE ERİŞİM ve TÜRKİYE DEN YANSIYANLAR. HÜKSAM Gökhan Yıldırımkaya-UNFPA 20 Mart 2015 HÜKSAM - Ankara

EVRENSEL ÜREME SAĞLIĞI HİZMETLERİNE ERİŞİM ve TÜRKİYE DEN YANSIYANLAR. HÜKSAM Gökhan Yıldırımkaya-UNFPA 20 Mart 2015 HÜKSAM - Ankara EVRENSEL ÜREME SAĞLIĞI HİZMETLERİNE ERİŞİM ve TÜRKİYE DEN YANSIYANLAR HÜKSAM Gökhan Yıldırımkaya-UNFPA 20 Mart 2015 HÜKSAM - Ankara BM Nüfus Fonu (UNFPA) UNFPA; her hamileliğin istenilen, her doğumun güvenli

Detaylı

EFA 2008 Küresel İzleme Raporu. 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar

EFA 2008 Küresel İzleme Raporu. 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar EFA 2008 Küresel İzleme Raporu 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar EFA 2008 Raporu bir orta dönem değerlendirmesidir. 2000 yılından bu yana gerçekleşen önemli gelişmeler 1999-2005 yılları

Detaylı

TOPLUMSAL CİNSİYET TOPLUMDA KADINA BİÇİLEN ROLLER VE ÇÖZÜMLERİ

TOPLUMSAL CİNSİYET TOPLUMDA KADINA BİÇİLEN ROLLER VE ÇÖZÜMLERİ 445 TOPLUMSAL CİNSİYET TOPLUMDA KADINA BİÇİLEN ROLLER VE ÇÖZÜMLERİ Aydeniz ALİSBAH TUSKAN* 1 İnsanların bir biçimde sınıflanarak genel kategoriler oturtulması sonucunda ortaya çıkan kalıplar ya da bir

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002.

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ

Detaylı

Mevsimlik Tarım İşçilerinin ve Ailelerinin İhtiyaçlarının Belirlenmesi Araştırması 2011 Harran Üniversitesi-UNFPA

Mevsimlik Tarım İşçilerinin ve Ailelerinin İhtiyaçlarının Belirlenmesi Araştırması 2011 Harran Üniversitesi-UNFPA Mevsimlik Tarım İşçilerinin ve Ailelerinin İhtiyaçlarının Belirlenmesi Araştırması 211 Harran Üniversitesi-UNFPA Hizmet için kanıt oluşturan sonuçlar açısından Hizmetleri planlama ve uygulama açısından

Detaylı

Türkiye nin Çocuk İhmali: Son 5 Yıldaki Bebek Ölümleri ve Koruyucu Hizmetlerden Yararlanmamada Eşitsizlikler

Türkiye nin Çocuk İhmali: Son 5 Yıldaki Bebek Ölümleri ve Koruyucu Hizmetlerden Yararlanmamada Eşitsizlikler Türkiye nin Çocuk İhmali: Son 5 Yıldaki Ölümleri ve Koruyucu Hizmetlerden Yararlanmamada Eşitsizlikler Prof.Dr.Muzaffer Eskiocak Trakya Üni.Tıp Fak. Halk Sağlığı Anabilim Dalı Bu yazı Türkiye de son 5

Detaylı

2050 ye Doğru Nüfusbilim ve Yönetim: Eğitim Sistemine Bakış

2050 ye Doğru Nüfusbilim ve Yönetim: Eğitim Sistemine Bakış 2050 ye Doğru Nüfusbilim ve Yönetim: Eğitim Sistemine Bakış Prof. Dr. Yüksel KAVAK Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi TÜSİAD / UNFPA İstanbul, 5 Kasım 2010 1 Ana tema: Nüfusbilim ve Yönetim Çalışmanın

Detaylı

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE ANNE ÖLÜMLERİ

DÜNYADA VE TÜRKİYE DE ANNE ÖLÜMLERİ DÜNYADA VE TÜRKİYE DE ANNE ÖLÜMLERİ Dr. İbrahim PADIR İstanbul, 2015 Kavramlar ve Tanımlar Gebeliğe bağlı ölüm, bir kadının gebelik süresince, doğumda ya da gebeliğin sonlanmasından sonraki 42 gün içinde

Detaylı

KADINLARIN TEMEL ÖZELLİKLERİ VE STATÜLERİ 3

KADINLARIN TEMEL ÖZELLİKLERİ VE STATÜLERİ 3 KADINLARIN TEMEL ÖZELLİKLERİ VE STATÜLERİ 3 Attila Hancıoğlu ve Banu Akadlı Ergöçmen Bu bölümde, Türkiye de kadınların durumuna ilişkin bilgi verilmesi amaçlanmaktadır. Bölümde yer alan bilgiler, üreme

Detaylı

Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri. Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Mücadele Projesi

Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri. Kadına Yönelik Aile İçi Şiddetle Mücadele Projesi Aile İçi Şiddetin Kadın Sağlığına Etkileri 1 Öğrenim Hedefleri Toplumsal cinsiyet ayrımcılığının, yaşam dönemlerine göre kadın sağlığına olan etkilerini açıklar, Toplumsal cinsiyet ayrımcılığı ile kadına

Detaylı

2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması

2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 213 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 3. Bölge Toplantısı TNSA-213 Sonuçları Doç. Dr. Alanur Çavlin Dr. Tuğba Adalı 19 Şubat 215 Greenpark Otel, Diyarbakır Sunuş Planı Hanehalkı nüfusunun ve kadınların

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - ŞUBAT 2010 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Bilecik Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 09.05.2013 Bilecik İl Genel Meclis Toplantı Salonu

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Bilecik Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 09.05.2013 Bilecik İl Genel Meclis Toplantı Salonu 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bilecik Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 09.05.2013 Bilecik İl Genel Meclis Toplantı Salonu Küreselleşme Küresel ekonominin bütünleşmesi Eşitsiz büyüme Ekonomik

Detaylı

TÜRKİYE DE DOĞUM ve DOĞUM SONU HİZMETLERDEN YARARLANMA. Prof. Dr. Ayşe Akın Doç. Dr. Şevkat Bahar Özvarış

TÜRKİYE DE DOĞUM ve DOĞUM SONU HİZMETLERDEN YARARLANMA. Prof. Dr. Ayşe Akın Doç. Dr. Şevkat Bahar Özvarış TÜRKİYE DE DOĞUM ve DOĞUM SONU HİZMETLERDEN YARARLANMA Prof. Dr. Ayşe Akın Doç. Dr. Şevkat Bahar Özvarış I. GİRİŞ Doğumun sağlıklı koşullarda ve bir sağlık personelinin yardımıyla yaptırılmasının ve doğum

Detaylı

TÜRKİYE DE SAĞLIK SEKTÖRÜNÜN GENEL GÖRÜNÜMÜ

TÜRKİYE DE SAĞLIK SEKTÖRÜNÜN GENEL GÖRÜNÜMÜ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ İşletme Fakültesi Sağlık Yönetimi Bölümü SAĞLIK POLİTİKASI VE PLANLAMASI TÜRKİYE DE SAĞLIK SEKTÖRÜNÜN GENEL GÖRÜNÜMÜ Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT Bölüm Hedefi *Bu derste; Türkiye de genel

Detaylı

PERİNATOLOJİ ve ÖNLENEBİLİR ANNE ÖLÜMLERİ. Dr. Şevki ÇELEN ZTB Kadın Sağlığı EAH Perinatoloji Kliniği

PERİNATOLOJİ ve ÖNLENEBİLİR ANNE ÖLÜMLERİ. Dr. Şevki ÇELEN ZTB Kadın Sağlığı EAH Perinatoloji Kliniği PERİNATOLOJİ ve ÖNLENEBİLİR ANNE ÖLÜMLERİ Dr. Şevki ÇELEN ZTB Kadın Sağlığı EAH Perinatoloji Kliniği Perinatoloji Yüksek riskli gebelik Maternal ve fetal sağlığı tehdit eden, mortalite ve morbidite olasılığını

Detaylı

Türkiye de Kadınların Sağlığı

Türkiye de Kadınların Sağlığı + Pratisyen Hekimlik Kongresi 16-18 Mayıs 2015 İstanbul Türkiye de Kadınların Sağlığı Prof. Dr. Nilay Etiler Kocaeli Üniversitesi Öğretim Üyesi Türk Tabipleri Birliği Merkez Konseyi Üyesi + Zaman: 2015

Detaylı

Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı

Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı TEPAV Değerlendirme Notu Temmuz 1 19 191 19 193 19 195 19 197 19 199 199 1991 199 1993 199 1995 199 1997

Detaylı

190 kadın planlanmamış ya da istenmeyen gebelikle karşılaşmakta, 110 kadında gebeliğe bağlı komplikasyon gelişmekte,

190 kadın planlanmamış ya da istenmeyen gebelikle karşılaşmakta, 110 kadında gebeliğe bağlı komplikasyon gelişmekte, Dünyada her bir dakikada 380 kadın gebe kalmakta, 190 kadın planlanmamış ya da istenmeyen gebelikle karşılaşmakta, 110 kadında gebeliğe bağlı komplikasyon gelişmekte, 40 kadın sağlıksız düşük yapmaktadır.

Detaylı

DEMOGRAFİK DÖNÜŞÜMLE YAŞLANAN NÜFUS TÜRKİYE. Prof. Dr. Nükhet HOTAR AK PARTİ Genel Başkan Yardımcısı

DEMOGRAFİK DÖNÜŞÜMLE YAŞLANAN NÜFUS TÜRKİYE. Prof. Dr. Nükhet HOTAR AK PARTİ Genel Başkan Yardımcısı DEMOGRAFİK DÖNÜŞÜMLE YAŞLANAN NÜFUS TÜRKİYE Prof. Dr. Nükhet HOTAR AK PARTİ Genel Başkan Yardımcısı 30.09.2013 İçinde bulunduğumuz dönemde Türkiye orta yaş ve yaşlanmakta olan bir nüfus yapısına sahiptir.

Detaylı

Diyarbakırda Erken Yaş Evlilikleri

Diyarbakırda Erken Yaş Evlilikleri Diyarbakırda Erken Yaş Evlilikleri Hamit ACEMOĞLU Ali CEYLAN Günay SAKA Melikşah ERTEM Özet Amaç: Erken yaş evlilikleri kadın ve çocuk sağlığını olumsuz yönde etkilemektedir. Güneydoğu Anadolu Bölgesi

Detaylı

LÜTFEN KAYNAK GÖSTEREREK KULLANINIZ 2013

LÜTFEN KAYNAK GÖSTEREREK KULLANINIZ 2013 OECD 2013 EĞİTİM GÖSTERGELERİ RAPORU: NE EKERSEN ONU BİÇERSİN (4) Prof. Dr. Hasan Şimşek İstanbul Kültür Üniversitesi (www.hasansimsek.net) 5 Ocak 2014 Geçtiğimiz üç hafta boyunca 2013 OECD Eğitim Göstergeleri

Detaylı

KENTLI, YOĞUN, HIZLA YAŞLANAN BIR NÜFUS

KENTLI, YOĞUN, HIZLA YAŞLANAN BIR NÜFUS YEREL-BÖLGESEL POLITIKALARIN PLANLANMASINDA SÖZ HAKKIMIZ KANAL İSTANBUL PROJESI KENTLI, YOĞUN, HIZLA YAŞLANAN BIR NÜFUS Türkiye nüfusunun yaklaşık beşte biri, yani 14 milyon 160 bin 467 kişi, İstanbul

Detaylı

İNSANİ GELİŞMEYİ SÜRDÜRMEK:! EĞİTİM VE İŞGÜCÜ PİYASASI GÖSTERGELERİ İTİBARİYLE TÜRKİYE NİN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ!

İNSANİ GELİŞMEYİ SÜRDÜRMEK:! EĞİTİM VE İŞGÜCÜ PİYASASI GÖSTERGELERİ İTİBARİYLE TÜRKİYE NİN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ! İNSANİ GELİŞMEYİ SÜRDÜRMEK:! EĞİTİM VE İŞGÜCÜ PİYASASI GÖSTERGELERİ İTİBARİYLE TÜRKİYE NİN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ!! IŞIL KURNAZ" GAZİ ÜNİVERSİTESİ UNDP 2014 İNSANİ GELİŞME RAPORU# TÜRKİYE TANITIM

Detaylı

Türkiye de Kadın İstihdam Sorununa Çözümler LİZBON SÜRECİ ve KADIN GİRİŞİMCİLİĞİ

Türkiye de Kadın İstihdam Sorununa Çözümler LİZBON SÜRECİ ve KADIN GİRİŞİMCİLİĞİ Türkiye de Kadın İstihdam Sorununa Çözümler LİZBON SÜRECİ ve KADIN GİRİŞİMCİLİĞİ TOBB Kadın Girişimciler Kurulu Kongresi Ankara, 25 Ağustos 2008 Y.Doç.Dr. İpek İlkkaracan İstanbul Teknik Üniversitesi Kadının

Detaylı

E İTLİK VE ÇALI MA YA AMINDA KADINLAR

E İTLİK VE ÇALI MA YA AMINDA KADINLAR E İTLİK VE ÇALI MA YA AMINDA KADINLAR Prof. Dr. Yıldız Ecevit ODTÜ Kadın Çalışmaları ABD Başkanı ODTÜ Sosyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Denizli Sanayi Odası,D&S for DWE AB Hibe Projesi Meslek Sahibi kadınlar

Detaylı

Gelir Dağılımı. Gelir dağılımını belirleyen faktörler; Adil gelir dağılımı - Gelir eşitsizliği. otonus.home.anadolu.edu.tr

Gelir Dağılımı. Gelir dağılımını belirleyen faktörler; Adil gelir dağılımı - Gelir eşitsizliği. otonus.home.anadolu.edu.tr İKT442 Gelir Dağılımı Türkiye de Gelir Dağılımı Ve Yoksulluk Bir ekonomide belli bir dönemde yaradlan gelirin kişiler, hane halkları, sınıflar ve ürejm faktörleri arasında bölüşülmesini ifade etmektedir.

Detaylı

RESMİ İSTATİSTİK PROGRAMI TOPLANTI TUTANAĞI

RESMİ İSTATİSTİK PROGRAMI TOPLANTI TUTANAĞI RESMİ İSTATİSTİK PROGRAMI TOPLANTI TUTANAĞI RİP Konu Başlığı: Toplantı Tarihi/Saati: Toplantı No: 2 Toplantı Yeri: TOPLUMSAL CİNSİYET İSTATİSTİKLERİ 30.01.2013 Saat:14.00 TÜİK, 1. Kat 125 Nolu Toplantı

Detaylı

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti?

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? Dr. Gülşen Mermut Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji ABD EKMUD İzmir Toplantıları - 29.12.2015 Sunum Planı Dünya epidemiyolojisi

Detaylı

Araştırma Notu 15/182

Araştırma Notu 15/182 Araştırma Notu 15/182 18 Mayıs 2015 15-19 YAŞINDA 950 BİN GENÇ NE EĞİTİMDE NE İŞGÜCÜNDE Seyfettin Gürsel, Gökçe Uysal and Melike Kökkızıl Yönetici Özeti Hanehalkı İşgücü Anketi verileri kullanılarak hazırlanan

Detaylı

ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞININ ÖNEMİ. Sağlık; bireyin beden, ruh ve sosyal açıdan tam bir iyilik durumunda olmasıdır.

ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞININ ÖNEMİ. Sağlık; bireyin beden, ruh ve sosyal açıdan tam bir iyilik durumunda olmasıdır. ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞININ ÖNEMİ Sağlık; bireyin beden, ruh ve sosyal açıdan tam bir iyilik durumunda olmasıdır. Anne-çocuk sağlığı hizmetlerinin amacı; özelde anne ve çocukların, genelde ise toplumun sağlıklı

Detaylı

İstanbul Üniversitesi

İstanbul Üniversitesi İstanbul Üniversitesi MOBİL SAĞLIK VE GELECEK 18 Eylül 2013 Yard. Doç. Dr. S. Haluk ÖZSARI İstanbul Üniversitesi Hastaneleri Genel Direktörü Sağlık Bilimleri Fakültesi Sağlık Yönetimi Bölümü Öğretim Üyesi

Detaylı

TÜİK in YOKSULLUK ANALİZLERİ ÜZERİNE

TÜİK in YOKSULLUK ANALİZLERİ ÜZERİNE Yıl: 24 Sayı:87 Nisan 2010 9 Güncel TÜİK in YOKSULLUK ANALİZLERİ ÜZERİNE Sıddık Ensari TÜİK periyodik olarak 2002 yılından beri düzenli bir şekilde yaptığı Hanehalkı Bütçe Anketleri sonuçlarını esas alan

Detaylı

Kadın Sağlığına Genel Bakış. Dr. Nuran Elmacı

Kadın Sağlığına Genel Bakış. Dr. Nuran Elmacı Kadın Sağlığına Genel Bakış Dr. Nuran Elmacı Kadınların Sağlık Sorunları Doğurganlık Doğum - Doğum yardımı Aile planlaması Menopoz Kısırlık Kanserler Kadına yönelik Şiddet Kadınlar yedi milyara yaklaşan

Detaylı

Kadın Dostu Kentler Projesi. Proje Hedefleri. Genel Hedef: Amaçlar:

Kadın Dostu Kentler Projesi. Proje Hedefleri. Genel Hedef: Amaçlar: Kadın Dostu Kentler Projesi İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün ulusal ortağı ve temel paydaşı olduğu Kadın Dostu Kentler Projesi, Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu-UNFPA ve Birleşmiş Milletler

Detaylı

EKONOMİK KATILIM VE FIRSATLARDA CİNSİYET EŞİTSİZLİĞİNİN SOSYOEKONOMİK VE KÜLTÜREL DEĞİŞKENLERLE İLİŞKİSİ. Aslı AŞIK YAVUZ

EKONOMİK KATILIM VE FIRSATLARDA CİNSİYET EŞİTSİZLİĞİNİN SOSYOEKONOMİK VE KÜLTÜREL DEĞİŞKENLERLE İLİŞKİSİ. Aslı AŞIK YAVUZ EKONOMİK KATILIM VE FIRSATLARDA CİNSİYET EŞİTSİZLİĞİNİN SOSYOEKONOMİK VE KÜLTÜREL DEĞİŞKENLERLE İLİŞKİSİ Aslı AŞIK YAVUZ 1 İçindekiler 1. Küresel Cinsiyet Eşitsizliği Endeksi 2. Çalışmanın Amacı 3. Çalışmada

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Eskişehir Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 14.05.2013 Anadolu Üniversitesi

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Eskişehir Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 14.05.2013 Anadolu Üniversitesi 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 14.05.2013 Anadolu Üniversitesi Küreselleşme Küresel ekonominin bütünleşmesi Eşitsiz büyüme Ekonomik krizler Kaynak

Detaylı

DEMOGRAFİ: Nüfus meselelerine sosyolojik bir bakış

DEMOGRAFİ: Nüfus meselelerine sosyolojik bir bakış DEMOGRAFİ: Nüfus meselelerine sosyolojik bir bakış Ders 8 : Doğumlar Doç. Dr. Didem Danış Galatasaray Üniversitesi Sosyoloji Bölümü ddanis@gsu.edu.tr Ders 8 : Doğumlar Bu derste ele alınacak konular -

Detaylı

2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması

2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması Ulusal Toplantı Araştırmanın Tanıtımı ve Metodoloji Doç. Dr. A. Sinan Türkyılmaz 2 Aralık 2014, Rixos Grand Ankara Oteli, Ankara Kurumsal Yapı TNSA-2013 TÜBİTAK

Detaylı

Katılımcının Yaşı n % 21-30 114 21.6 31-40 152 28.8 41-50 208 39.5 51+ 53 10.1 TOPLAM 527 100.0

Katılımcının Yaşı n % 21-30 114 21.6 31-40 152 28.8 41-50 208 39.5 51+ 53 10.1 TOPLAM 527 100.0 12 Eczacı Profili-1998-2007 II. 1998 ARAŞTIRMASI BULGULARI ll.l.toplumsal VE EKONOMİK ÖZELLİKLER Katılımcının Yaşı n % 21-30 114 21.6 31-40 152 28.8 41-50 208 39.5 51+ 53 10.1 TOPLAM 527 100.0 Tabloda

Detaylı

Kadın İstihdamı: Sorun Alanları, Çözüm Önerileri. Ülker Şener 13.02.2013

Kadın İstihdamı: Sorun Alanları, Çözüm Önerileri. Ülker Şener 13.02.2013 Kadın İstihdamı: Sorun Alanları, Çözüm Önerileri Ülker Şener 13.02.2013 Temel sorun alanları Toplumsal yapı: kadın olmaya yüklenen anlam ve toplumsal cinsiyet rolleri İşgücü talebinden kaynaklı sorunlar:

Detaylı

1960 ile 2012 arasında ortalama yıllık büyüme oranı yüzde 4,5 olarak gerçekleşmiştir.

1960 ile 2012 arasında ortalama yıllık büyüme oranı yüzde 4,5 olarak gerçekleşmiştir. MESAJ 1 GEÇTIĞIMIZ ONYILLARDA KAYDEDILEN ISTIKRARLI BÜYÜME TÜRKIYE YI YÜKSEK GELIR EŞIĞINE GETIRIRKEN, REFAH PAYLAŞILMIŞ VE ORTA SINIFIN BÜYÜKLÜĞÜ IKI KATINA ÇIKMIŞTIR. 1960 ile 2012 arasında ortalama

Detaylı

TÜRKİYE DE HIV/AIDS EPİDEMİYOLOJİSİ VE KONTROL PROGRAMI

TÜRKİYE DE HIV/AIDS EPİDEMİYOLOJİSİ VE KONTROL PROGRAMI TÜRKİYE DE HIV/AIDS EPİDEMİYOLOJİSİ VE KONTROL PROGRAMI Dr. M. Bahadır Sucaklı Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Klinik HIV/AIDS Sempozyumu 26-27 Kasım 2011 Antakya HIV/AIDS Kontrol

Detaylı

KADIN EMEKÇ LER N TALEPLER...

KADIN EMEKÇ LER N TALEPLER... KADIN EMEKÇ LER N TALEPLER D SK/GENEL- SEND KASI Emekçi kadınların sorunları gün be gün artmaktadır. Kapitalizmin yoğun saldırıları ve ataerkil sistem, kadın ve erkek arasındaki eşitsizliği derinleştirerek,

Detaylı

Türkiye 2,920,000 6,422,000

Türkiye 2,920,000 6,422,000 Meltem TÜRKER Türk Eczacıları Birliği Araştırma Uzmanı meltem.bayazit@teb.org.tr 1982 yılında Berlin de doğdu. 2001 yılında Çanakkale Süper Lisesi ni, 2006 yılında Orta Doğu Teknik Üniversitesi Sosyoloji

Detaylı

Yoksulluk Sınırı Nasıl Hesaplanır?

Yoksulluk Sınırı Nasıl Hesaplanır? B i r l i k t e Ö ğ r e n e l i m Yoksulluk Sınırı Nasıl Hesaplanır? Mahmut S. YARDIM 1 Yoksulluğun çok boyutlu bir olgu olması, tanımlanmasında ve ölçülmesinde farklı yaklaşımların kullanılmasına yol

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Bursa Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 28.05.2013 Merinos Atatürk Kültür ve Kongre Merkezi

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Bursa Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 28.05.2013 Merinos Atatürk Kültür ve Kongre Merkezi 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 28.05.2013 Merinos Atatürk Kültür ve Kongre Merkezi Küreselleşme Küresel ekonominin bütünleşmesi Eşitsiz büyüme Ekonomik

Detaylı

Türkiye de Erken Çocukluk Gelişimi ve Binyıl Kalkınma Hedefleri Yolunda Gelişmeler. Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı Yıldız YAPAR.

Türkiye de Erken Çocukluk Gelişimi ve Binyıl Kalkınma Hedefleri Yolunda Gelişmeler. Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı Yıldız YAPAR. Türkiye de Erken Çocukluk Gelişimi ve Binyıl Kalkınma Hedefleri Yolunda Gelişmeler Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı Yıldız YAPAR 12 Ekim 2010 Sunuş Planı Erken Çocukluk Gelişimi (EÇG) Nedir? Binyıl

Detaylı

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2003/6 http://www.tek.org.tr 2002 HANEHALKI BÜTÇE ANKETİ: GELİR DAĞILIMI VE TÜKETİM HARCAMALARINA İLİŞKİN SONUÇLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ Zafer Yükseler Aralık, 2003

Detaylı

AKP HÜKÜMETİNİN 2014 İTİBARSIZLIK ENDEKSİ

AKP HÜKÜMETİNİN 2014 İTİBARSIZLIK ENDEKSİ AKP HÜKÜMETİNİN 2014 İTİBARSIZLIK ENDEKSİ Demokrasi Endeksi: 2014 yılı i bariyle 167 ülke arasında Türkiye 89 (Yalnızca ilk 26 ülke tam demokrasi sayılıyor. Türkiye bu ülkelerin çok gerisinde. Sivil Özgürlükler:

Detaylı

Yrd.Doç.Dr.Ebru Z.BOYACIOĞLU Kadın Sorunları Uygulama ve Araştırma Merkezi

Yrd.Doç.Dr.Ebru Z.BOYACIOĞLU Kadın Sorunları Uygulama ve Araştırma Merkezi Yrd.Doç.Dr.Ebru Z.BOYACIOĞLU Kadın Sorunları Uygulama ve Araştırma Merkezi Kadın erkek eşit haklara sahiptir. Devlet,kadın erkek eşitliğinin yaşama geçirilmesinde yükümlüdür. kadın ve erkeğe yüklenen

Detaylı

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER

DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER DÜNYA EKONOMİSİNDEKİ GELİŞMELER 1.KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM ABD Merkez Bankası FED, 18 Aralık tarihinde tahvil alım programında azaltıma giderek toplam tahvil alım miktarını 85 milyar dolardan 75 milyar

Detaylı

TANITIM VE METODOLOJİ

TANITIM VE METODOLOJİ TANITIM VE METODOLOJİ Yrd.Doç.Dr. A. Sinan Türkyılmaz Arş.Gör. Tuğba Adalı 19 Kasım 2009 Grand Zorlu Otel Trabzon TNSA-2008 TÜBİTAK Kamu Kurumları Araştırma ve Geliştirme Projelerini Destekleme Programı

Detaylı

Dünyada Çocuk Sağlığı Politikaları / hedefleri. Dr. Günay SAKA DÜTF HSAD 10 Mayıs 2011

Dünyada Çocuk Sağlığı Politikaları / hedefleri. Dr. Günay SAKA DÜTF HSAD 10 Mayıs 2011 Dünyada Çocuk Sağlığı Politikaları / hedefleri Dr. Günay SAKA DÜTF HSAD 10 Mayıs 2011 1 DÜNYA DAKİ ÇOCUKLARIN SAĞLIĞININ KORUNMASI VE GELİŞTİRİLMESİNE YÖNELİK ÇALIŞMALAR 1946 BM ye bağlı UNICEF kuruldu.

Detaylı

Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi

Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi Mehmet ATASEVER Mayıs, 2015 Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013

Detaylı

TÜRKİYE DE GÖÇ BOYUTU, NEDENLERİ ve GÖÇÜN SAĞLIKLA İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE GÖÇ BOYUTU, NEDENLERİ ve GÖÇÜN SAĞLIKLA İLİŞKİSİ TÜRKİYE DE GÖÇ BOYUTU, NEDENLERİ ve GÖÇÜN SAĞLIKLA İLİŞKİSİ Sağlıklı Kentler Birliği Eğitim Prgramı Prof. Dr. SABAHAT TEZCAN Haccettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü Müdürü Tıp Fakültesi Halk Sağlığı

Detaylı

YENİDOĞAN ÖLÜMLERİ VE PREMATÜRİTE. Doç. Dr. Ahmet Yağmur Baş Etlik Zübeyde Hanım Kadın Hastalıkları EAH Yenidoğan Kliniği

YENİDOĞAN ÖLÜMLERİ VE PREMATÜRİTE. Doç. Dr. Ahmet Yağmur Baş Etlik Zübeyde Hanım Kadın Hastalıkları EAH Yenidoğan Kliniği YENİDOĞAN ÖLÜMLERİ VE PREMATÜRİTE Doç. Dr. Ahmet Yağmur Baş Etlik Zübeyde Hanım Kadın Hastalıkları EAH Yenidoğan Kliniği YENİDOĞAN SAĞLIĞI Yenidoğan dönemi; doğumdan bir aya kadar olan süreyi (ilk 28 gün)

Detaylı

TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN

TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON YEŞİM CAN KIRKLARELİ-2014 Kırklareli Üniversitesi Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi TÜRKİYE DE 2013 YILINDA ENFLASYON HAZIRLAYAN YEŞİM CAN Adres: Ekonomik ve Sosyal

Detaylı

ÖRNEKLEME HATALARI EK C. A. Sinan Türkyılmaz

ÖRNEKLEME HATALARI EK C. A. Sinan Türkyılmaz ÖNEKLEME HATALAI EK C A. Sinan Türkyılmaz Örneklem araştırmalarından elde edilen kestirimler (estimates) iki tip dan etkilenirler: (1) örneklem dışı lar ve (2) örneklem ları. Örneklem dışı lar, veri toplama

Detaylı

Sosyal Politikayı Yeniden Düşünmek! NEDEN?

Sosyal Politikayı Yeniden Düşünmek! NEDEN? Sosyal Politikayı Yeniden Düşünmek! NEDEN? -Nereden?- Sosyal Sorunlar? İşsizlik, yoksulluk, ayırımcılık. Sosyal sınıflar, tabakalar, gruplar? İşsiz, yaşlı, çocuk, engelli. Yasalar, kurumlar, araçlar? -Anayasa,

Detaylı

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $)

Tablo 1. Seçilen Ülkeler için Yıllar İtibariyle Hizmetler Sektörü İthalat ve İhracatı (cari fiyatlarla Toplam Hizmetler, cari döviz kuru milyon $) 4.2. HİZMETLER 1. Hizmetler sektörünün ekonomideki ağırlığı bir refah kriteri olarak değerlendirilmektedir (1). (2) tarafından bildirildiği üzere, sanayileşmeyle birlikte, ulaştırma hizmetleri ve belirli

Detaylı

Araştırma Notu 15/176

Araştırma Notu 15/176 Araştırma Notu 15/176 3 Şubat 2015 57 BİN ÇOCUK HAFTADA 40 SAATTEN UZUN ÇALIŞIYOR Gökçe Uysal, Melike Kökkızıl ** Yönetici Özeti 2012 Çocuk İşgücü Anketi verileri Türkiye'de 292 bin çocuğun hala ekonomik

Detaylı

TÜRKIYE NIN EN BÜYÜK KULLANıLMAYAN

TÜRKIYE NIN EN BÜYÜK KULLANıLMAYAN TÜRKIYE NIN EN BÜYÜK KULLANıLMAYAN POTANSIYELI : KADıNLAR T.C. Devlet Planlama Teşkilatı Dünya Bankası TEMEL BULGULAR Türkiye deki birçok kadın çalışmak istiyor ancak çalışmalarını engelleyen bazı zorluklarla

Detaylı

ADOLESAN VE PERİMENOPOZDA İNFERTİLİTE TEDAVİSİ YAPILMALI MIDIR? Prof. Dr. Yusuf ÜSTÜN

ADOLESAN VE PERİMENOPOZDA İNFERTİLİTE TEDAVİSİ YAPILMALI MIDIR? Prof. Dr. Yusuf ÜSTÜN ADOLESAN VE PERİMENOPOZDA İNFERTİLİTE TEDAVİSİ YAPILMALI MIDIR? Prof. Dr. Yusuf ÜSTÜN ADOLESAN Çocukluktan erişkinliğe geçiş süreci DSÖ 10-19 yaş arasını kapsar Menarş sonrası ilk 2 yıl anovulatuar siklustan

Detaylı

TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ 2011 YILI OCAK-ŞUBAT-MART AYLARI EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU

TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ 2011 YILI OCAK-ŞUBAT-MART AYLARI EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU TR42 DOĞU MARMARA BÖLGESİ 2011 YILI OCAK-ŞUBAT-MART AYLARI EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU T.C. DOĞU MARMARA KALKINMA AJANSI NİSAN, 2011 BÖLÜM 1: DOĞU MARMARA TR42 BÖLGESİ NE GENEL BAKIŞ BÖLÜM 2: ULUSAL GÖSTERGELER

Detaylı

ÇALIŞMA EKONOMİSİ II

ÇALIŞMA EKONOMİSİ II ÇALIŞMA EKONOMİSİ II KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ.

Detaylı

Nüfus artıyor Nüfus yaşlanıyor Kronik hastalıkların maliyeti artıyor Pahalı teknolojiler ve ilaçlar piyasaya sürülüyor Nüfusun sağlık hizmetinde

Nüfus artıyor Nüfus yaşlanıyor Kronik hastalıkların maliyeti artıyor Pahalı teknolojiler ve ilaçlar piyasaya sürülüyor Nüfusun sağlık hizmetinde UZM. ECZ. HARUN KIZILAY GENEL SEKRETER TÜRK ECZACILARI BİRLİĞİ 3. Uluslararası İlaç Kullanımını Geliştirme Konferansı,i 14-18 18 Kasım 2011, Antalya Nüfus artıyor Nüfus yaşlanıyor Kronik hastalıkların

Detaylı

GELİR VE YAŞAM KOŞULLARI ARAŞTIRMASI. Son Güncelleme

GELİR VE YAŞAM KOŞULLARI ARAŞTIRMASI. Son Güncelleme TÜRKİYE ŞEKER SANAYİİ İŞÇİLERİ SENDİKASI GENEL MERKEZİ GELİR VE YAŞAM KOŞULLARI ARAŞTIRMASI 2008 Son Güncelleme 29/07/2010 Şeker-İş Sendikası Genel Merkezi AR-GE(Araştırma Geliştirme) Birimi Karanfil Sokak,

Detaylı

Brezilya da Çocuk Gelişimi ve Anne-Baba Refahı

Brezilya da Çocuk Gelişimi ve Anne-Baba Refahı Brezilya da Çocuk Gelişimi ve Anne-Baba Refahı Ricardo Barros - IPEA Mirela de Carvalho IETS Samuel Franco IETS Pedro Olinto Dünya Bankası Andrezza Rosalém - IETS Ankara, Ekim 2010. I. Yakın Zamanda Brezilya

Detaylı

İSO Kadın Sanayiciler Platformu 8 MART MANİFESTOSU

İSO Kadın Sanayiciler Platformu 8 MART MANİFESTOSU İSO Kadın Sanayiciler Platformu 8 MART MANİFESTOSU 1- Kadın istihdamı özendirilmeli Sorun: Gelişmiş ülkelerin çoğunda kadınların işgücüne katılım oranları yüzde 60-80 aralığında. Gelişmekte olan ülkelerde

Detaylı

22. BANKACILIK İSTATİSTİKLERİ

22. BANKACILIK İSTATİSTİKLERİ Kalkınma Göstergeleriyle TR41 Bursa Eskişehir Bilecik Bölgesi Bankacılık İstatistikleri 22. BANKACILIK İSTATİSTİKLERİ 22.1. Banka Şube Sayısı 2007-2011 Türkiye TR41 Bursa Eskişehir Bilecik 2007 7 906 365

Detaylı

oranları genel yapıyla benzerlik göstermekte ve yüzde 24,4 ile Orta Doğu dışındaki ülkelere göre oldukça düşük bir seviyede bulunmaktadır.

oranları genel yapıyla benzerlik göstermekte ve yüzde 24,4 ile Orta Doğu dışındaki ülkelere göre oldukça düşük bir seviyede bulunmaktadır. YÖNETİCİ ÖZETİ Türkiye de kadınların işgücüne katılımı 2008 yılı itibariyle yüzde 24 tür. Bu oranla Türkiye, Ortadoğu ülkeleriyle aynı grupta yer alırken Güney Avrupa ile Latin Amerika ülkelerinin, hatta

Detaylı

Araştırma Notu 15/180

Araştırma Notu 15/180 Araştırma Notu 15/180 22 Nisan 2015 ÇOCUKLARIN YARISI MADDİ YOKSUNLUK İÇİNDE Seyfettin Gürsel *, Gökçe Uysal ve Mine Durmaz Yönetici Özeti Avrupa Birliği standartlarına göre 2013 yılında Türkiye de 0-15

Detaylı

LALAPAŞA MERKEZ İLÇE DE YAŞAYAN 15-49 YAŞ GRUBU KADINLARIN ÜREME SAĞLIĞI DURUMLARI

LALAPAŞA MERKEZ İLÇE DE YAŞAYAN 15-49 YAŞ GRUBU KADINLARIN ÜREME SAĞLIĞI DURUMLARI T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI Tez Yöneticisi Doç. Dr. Galip EKUKLU LALAPAŞA MERKEZ İLÇE DE YAŞAYAN 15-49 YAŞ GRUBU KADINLARIN ÜREME

Detaylı

Kadına Yönelik Şiddet mi? Aile İçi Şiddet mi? Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet

Kadına Yönelik Şiddet mi? Aile İçi Şiddet mi? Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet Kadına Yönelik Şiddet mi? Aile İçi Şiddet mi? Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet TEMEL Kadına yönelik şiddetin tanımlanması: Fiziksel şiddet? Duygusal şiddet? Ekonomik şiddet? Cinsel şiddet? İhtiyaç- Hizmet

Detaylı

Kadınların Ġstihdama Katılımı ve YaĢanan Sorunlar

Kadınların Ġstihdama Katılımı ve YaĢanan Sorunlar Kadınların Ġstihdama Katılımı ve YaĢanan Sorunlar Lütfi ĠNCĠROĞLU Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdür Yardımcısı GiriĢ Nüfusunun yarısı kadın olan ülkemizde, kadınların işgücü piyasasına

Detaylı

Türkiye`de Sağlıkta Dönüşüm ve Endüstrimizin Mevcut Durumu

Türkiye`de Sağlıkta Dönüşüm ve Endüstrimizin Mevcut Durumu Türkiye`de Sağlıkta Dönüşüm ve Endüstrimizin Mevcut Durumu II. Sağlık Ekonomisi Kongresi, 4-5 Aralık 2014 Ecz. Halil Tunç Köksal Genel Sekreter Yrd. Sağlıkta Dönüşüm Programı ve Sosyal Güvenlik Reformu

Detaylı

İNSAN VE TOPLUM. KÜTAHYA www.zafer.org.tr

İNSAN VE TOPLUM. KÜTAHYA www.zafer.org.tr İNSAN VE TOPLUM Ülke genelinde medyan yaş 30,1 iken Kütahya ve çevre illerinde bu değer daha yüksektir. Tablo 67 de yer alan ve TÜİK tarafından yapılan nüfus projeksiyonu 2023 yılında Kütahya ve çevresinin

Detaylı

Türkiye nin Gizli Yoksulları 1

Türkiye nin Gizli Yoksulları 1 PLATFORM NOTU'14 / P-1 Yayınlanma Tarihi: 11.03.2014 * Türkiye nin Gizli ları 1 Thomas Masterson, Emel Memiş Ajit Zacharias YÖNETİCİ ÖZETİ luk ölçümü ve analizine yeni bir yaklaşım getiren iki boyutlu

Detaylı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı

MECLİS TOPLANTISI. Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı MECLİS TOPLANTISI Ender YORGANCILAR Yönetim Kurulu Başkanı 23 Aralık 2013 DÜNYA EKONOMİSİNDE 2013 ÜN EN LERİ 1. FED Başkanı Bernanke nin piyasaları dalgalandıran açıklamaları 2. Gelişmekte olan ülke risklerinin

Detaylı

1. EKONOMİK YAPI. 1.1. Temel Ekonomik Göstergeler

1. EKONOMİK YAPI. 1.1. Temel Ekonomik Göstergeler 1. EKONOMİK YAPI 1.1. Temel Ekonomik Göstergeler Bölge sosyo-ekonomik gelişmişlik sıralamasına göre 26 Bölge arasında son sırada bulunmaktadır. İller arasında bir karşılaştırma yapıldığında 81 il içersinde

Detaylı

tepav Yeni Milli Eğitim Kanun Tasarısı Bütçesi: Nicelik mi, Nitelik mi? Mart2012 N201217 POLİTİKA NOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı

tepav Yeni Milli Eğitim Kanun Tasarısı Bütçesi: Nicelik mi, Nitelik mi? Mart2012 N201217 POLİTİKA NOTU Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı POLİTİKA NOTU Mart2012 N201217 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Bengisu ÖZENÇ 1 Analist, Ekonomi Etütleri Selin ARSLANHAN MEMİŞ 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Yeni Milli Eğitim Kanun

Detaylı

www.gencfikirlerguclukadinlar.com

www.gencfikirlerguclukadinlar.com www.gencfikirlerguclukadinlar.com 2013 Proje Hakkında Proje T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı, Intel Türkiye ve KAGİDER tarafından hayata geçirilmektedir. 18 30 yaş arası gençlerin, yaşadıkları

Detaylı

1. GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER

1. GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER 1. GENEL EKONOMİK GÖSTERGELER 1.1. GSYİH (Gayri Safi Yurt İçi Hasıla) 1. Ekonomik kalkınmanın önemli göstergelerinden biri olan kişi başına düşen GSYİH, TÜİK tarafından en son 2001 yılında hesaplanmıştır.

Detaylı