ÇEVRE FİNANSMANI: KAVRAMSAL BİR YAKLAŞIMLA KARBON FİNANS BORSASI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÇEVRE FİNANSMANI: KAVRAMSAL BİR YAKLAŞIMLA KARBON FİNANS BORSASI"

Transkript

1 Cil, Sayı, 010 ISSN: (Online) ÇEVRE FİNANSMANI: KAVRAMSAL BİR YAKLAŞIMLA KARBON FİNANS BORSASI Erhan DEMİRELİ Dokuz Eylül Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi E-posa: Ailla HEPKORUCU Dokuz Eylül Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi E-posa: ÖZET Günümüzde eknolojik değişimlere paralel olarak işlemelerin hem üreim hacmi armış hem de üreim eknolojileri çeşilenmişir. Bu durum global düzeyde reel sermaye sokunun arışını ifade emekedir. Üreim düzeyinin arışına ve kurumsal sosyal sorumluluk gereğine dayanarak işlemeler üreimlerini çevreye duyarlı olarak gerçekleşirmeye başlamış, çevreye duyarlı üreim sisemleri gelişirilmişir. Bu nokadan harekele emisyon icarei gündeme gelmeke, ülkelerin reel sermayeleri karbon salınımları ile ilişkilendirilmekedir. Kyoo prookolü kapsamında oraya çıkan emisyon icarei ülkelerin birbirlerine karbon koalarını pazarlamalarına ve bu yolla GSMH düzeylerini arırmalarına hizme emekedir. Bu çalışmada dünyanın en yeni piyasalarından olan karbon finans borsaları kavramsal bakış açısıyla incelenmiş, emisyon icareine ilişkin olarak değerlendirmelerde bulunulmuşur. Anahar Kelimeler: Emisyon Ticarei, Çevre Finansmanı, Karbon Salınımı, Karbon Borsası, Karbon Finans ENVIRONMENT FINANCE: A CONCEPTUAL APPROACH TO CARBON FINANCE MARKET Absrac Nowadays; firms producion rae is increased and specificaion of producion echnology is variaed by echnological improvemens in symmerically. This siuaion means ha non-financial secor is geing increased. By he increase of he producion rae and being sensiive of insiuional social responsibiliy, firms have changed heir own producion sraegies ha are being more sensiive o environmen. Wih he accumulaion of invesmen asses of counries is geing relaed wih emiion rading ha is geing more populaed. Emiion rading ha occurs wih Kyoo Proocol, enables o rade quoae of carbon by counries which are improved up accumulaion of invesmen asses for financial secor. In his paper, financial carbon markes which can be caegorized as a new marke, examined heoriically and emiion rading is invesigaed. Keywords: Emission Trading, Environmenal Finance, Carbon Release, Carbon Finance, Carbon Markes, Carbon Finance JEL Classificaion: Q51, Q53, G1 37

2 Cil, Sayı, 010 ISSN: (Online) 1. GİRİŞ Dünya üzerinde nüfus arışı, üreilen mal ve hizme çeşilerinin arması, işlemelerde kapasie arırımı olanaklarının oraya çıkması ve reel sermaye sokunda meydana gelen arışlarla birlike küresel ısınma sorunu gündeme gelmişir. Küresel ısınma alanında hükümeler çeşili organizasyonlar ve finansal araçlar üremişlerdir. Sözkonusu araçlar emisyon icare sisemini oluşurmaka ve bu alanda karbon finans borsası doğmakadır. Bu çalışmada iklim ve iklim değişikliği kavramları değerlendirilmiş, iklim değişikliğinin ekonomik, sosyal ekileri açıklanarak kavramsal bir bakış açısıyla karbon finans borsası ele alınmışır. Çalışmanın bundan sonraki bölümleri şu şekilde organize edilmişir. Birinci bölümdeki giriş kısmının ardından çalışmanın ikinci lieraürde yer alan çeşili araşırmalara yer verilmişir. Ardından çalışmanın üçüncü bölümünde iklim ve iklim değişikliği kavramları açıklanmış, dördüncü bölümde ise karbon borsası ve gönüllü karbon icareine değinilmiş, Türkiye nin emisyon icarei karşısındaki durumu değerlendirilmişir. Çalışmanın beşinci bölümünde karbon salınımlarına ilişkin olarak kirlilik oranları üzerinden bir simülasyon gerçekleşirilmiş ve opsiyon fiyalaması yapılmışır.. LİTERATÜR TARAMASI Emisyon icarei kapsamında karbon finans borsaları yapılan uygulamalardan en önemlisi konumundadır. Çalışmanın bu kısmında ilgili alanda yapılan bilimsel araşırmalara yer verilmişir. Aksay vd. (005) çalışmalarında kavramsal bir bakış açısıyla küresel ısınma ve iklim değişikliğini değerlendirmişlerdir. Çalışmada doğal iklim değişikliğinin nedenleri, akını sisemleri, küresel ısınma, sera ekisi ayrınılı olarak incelenmiş, amosfer kamanında bulunan gazlar hakkında bilgi verilmişir. Çalışma kapsamında küresel ısınma ve iklim değişikliği nedeniyle oraya çıkan sosyal ve ekonomik boyulu ekiler, daha sonra oraya çıkabilecek poansiyel ehdilerle birlike değerlendirilmişir. Güçlü (006) çalışmasında emisyon icare sisemini ve karbon piyasasını incelemişir. Çalışma kapsamında ABD karbon piyasası, İngilere emisyon icare sisemi, Avrupa Birliği emisyon icare sisemi, emisyon azalma hedefleri ve ulusal ahsisa planları incelenmişir. Creedy ve Sleeman (006) çalışmalarında; Yeni Zellanda da alınan karbon vergilerinin ükeici fiyaları üzerindeki ekisini endüsriler arası icare ve endüsriler arafından kullanılan fosil yakıları üzerinden incelemişlerdir. Karbon vergilerinin serve ekisi farklı gelir dilimindeki hane halkları açısından değerlendirilmiş ve bu araflar arasındaki eşisizlik oraya konulmuşur. Busch ve Hoffmann (007) çalışmalarında işleme riskinin yöneiminde karbon kısılamalarını incelemişlerdir. Çalışma kapsamında karbon düzeyinde oraya çıkan değişimler incelenmiş, fosil yakılarının yapısı ve iklim ekilerine ilişkin karbon kısılamaları anımlanmışır. Çalışmada ayrıca makro ekonomi, sekör ve işleme düzeyinde karbon kısılamalarının sonuçları değerlendirilmişir. Çalışma sonucunda karbon kısılamalarının endüsrilere farklı ekileri olduğu, işleme riskinin karbon yoğunluğu, enerji ve karbon emelli ürünlere bağlı olduğu bulgulanmışır. Show ve Lee (008) çalışmalarında karbon kredileri ve emisyon icareini incelemiş, aık su işlemlerini değerlendirmişlerdir. Çalışma kapsamında karbon kredilerinin küresel ısınma nedeniyle düzenlenen Kyoo prookolü çerçevesinde oraya çıkığı vurgulanmışır. Çalışmada emisyon salınımının azalımına ilişkin olarak mean gazının dönüşürülmesine yönelik bir proje örneği sunulmuşur. Peker ve Demirci (008) çalışmalarında iklim değişikliğini bilim ve ekonomi açısından değerlendirmişlerdir. Çalışma kapsamında iklim değişikliğinin bilimsel emellerinin geçerliliğine ilişkin görüş birliği bulunmadığı vurgulanarak, iklim değişikliğinin ekonomik yönünün Kyoo Prookolü kapsamında ifade edilen emisyon icarei sisemi olduğu belirilmişir. Alper ve Anbar (008) çalışmalarında iklim değişikliğinin finansal hizmeler sekörü üzerindeki 38

3 Cil, Sayı, 010 ISSN: (Online) ekilerini değerlendirmişlerdir. Çalışma kapsamında iklim değişikliğinin sigora sekörüne, bankacılık sekörüne, fon yöneimine ekileri değerlendirilmiş, ekonomik ekiler kapsamında bu alanlarda iklim değişikliği nedeniyle oraya çıkan fırsalar hakkında bilgi verilmişir. Chaurey ve Kandpal (009) çalışmalarında; Hindisan da kullanılan güneş enerjisi sisemlerinin karbon azalımına ekisini ve karbon finans nedeniyle maliye azalma poansiyelini incelemişlerdir. Çalışmada güneş enerjisi sisemlerinin karbon salımını azalma poansiyelleri ahminlenmişir. Çalışma sonucunda karbon finansın, karbon fiyaları on başına $10 arması durumunda, güneş enerjisi sisemlerinin ekinliğini %19 oranında azalığı ve karbon aşıma maliyelerini oradan kaldırdığı bulgulanmışır. Bigsby (009) çalışmasında, karbon bankacılığı kapsamında emisyon sahiplerinin kredi esnekliğini incelemiş, sözkonusu bankacılık sisemin işlerliği ve yararları değerlendirilmişir. Karbon bankacılığında ayrışırılmış karbon, finansal kurumlardaki mevdua gibi işlem görmekedir. Buna göre emisyon sahibi, yıllık bir ödeme geiri karşılığında elindeki emisyonu bankaya depozi olarak yaırmaka, emisyona ihiyacı olan araf da belli bir ödeme karşılığında bu emisyonu ödünç almakadır. Yani işlemler ıpkı bir mevdua bankası nieliğinde yürüülmekedir. Burada bankanın görevi, emisyon alep eden arafla, emisyon arz eden arafı karşılaşırmakır. Chevallier (009) çalışmasında, karbon vadeli sözleşmeler ile makro ekonomik koşullardaki değişiklikler arasındaki ilişkileri incelemişir. Çalışma sonucunda karbon vadeli sözleşmelerin faiz oranlarındaki değişimler, global emia fiyalarındaki eğilimler, ABD hazine bonosu faiz oranlarındaki değişimler karşısında duyarlı olduğu bulgulanmışır. Taşdan (009) çalışmasında Kyoo Prookolü finansal desek mekanizmaları çerçevesinde Türkiye de gönüllü salım icareini incelemişir. Çalışma kapsamında Kyoo prookolü mekanizmalarının konrolündeki piyasa ile prookolün konrolünde olmayan ve sosyal sorumluluk çerçevesinde gelişen gönüllü salım icareinin oluşurduğu karbon icareine ilişkin bilgiler verilmişir. Ayrıca Türkiye de gönüllü karbon icarei ve bu icarein yaırımları ekileme kapasiesi de çalışma kapsamında değerlendirilmişir. Şirin vd. (010) çalışmalarında, geniş bir lieraür araması yaparak Kyoo Prookolü ve emisyon icareinin dünyadaki uygulama şekillerini, Kyoo prookolünün Türkiye ye ekileri ve Türkiye nin yükümlülüklerini incelemişlerdir. 3. İKLİM VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ KAVRAMLARI İklim, yeryüzünün herhangi bir yerinde uzun yıllar boyunca yaşanan ya da gözlenen üm hava koşullarının oralama durumu olarak anımlanmakadır. Başka bir ifadeyle hava olaylarının/koşullarının oralama durumu yerine, hava olaylarının, amosferik süreçlerin ve iklim elemanlarının değişkenlikleri, uç oluşumları ve oralama değerleri gibi uzun süreli isaisiklerle karakerize edilen senezidir. İklim değişimi ise, nedeni ne olursa olsun iklim koşullarındaki büyük ölçekli ve önemli yerel ekileri bulunan uzun süreli ve yavaş gelişen değişikliklerdir (Türkeş vd., 000: 8). İklim değişikliği amosfere salınan sera gazlarının doğal seviyelerinden daha yüksek seviyelerde olmasından kaynaklanmakadır. Sera ekisine sahip bu gazlar, amosferin dünya yüzeyine yakın kısımlarında oralama dünya sıcaklığının armasına neden olmakadır (Alper ve Anbar; 008: 6). Özellikle endüsri devrimi sonrası fosil yakıların yoğun olarak kullanılması sonucunda dünya amosferi insan faaliyeleri nedeniyle zarar görmüşür (Samur, 007:5). Amosferdeki karbondioksi ve öeki sera gazı birikimlerinde sanayi devriminden sonra başlayan hızlı büyüme eğilimine paralel olarak küresel oralama yüzey sıcaklıklarında belirgin bir ısınma eğilimi gözlenmekedir. Küresel oralama yüzey sıcaklıklarında geçen yüzyılda yaklaşık 0,4-0,8 derecelik bir arış yaşanmasına karşın özellikle 1980 lerde çok ciddi bir ısınma eğilimi oraya çıkarak sıcaklık rekorları kırılmışır (Kovancılar, 001: 8). 39

4 Cil, Sayı, 010 ISSN: (Online) Sera gazları güneşen gelen ışın enerjisinin kaı yeryüzüne çarpıkan sonra amosferin üs kamanlarına kadar yükselmesini engelleyen yeryüzüne yakın amosfer abakalarının ve kaı yeryüzünün soğumasını önleyen gazlardır. Sera ekisi, dünyanın sıcaklığının 33 0 C daha fazla olmasına yol açan doğal bir olaydır. Sera ekisi nedeniyle dünyanın sıcaklığı -0 0 C değil oralama 14 0 C dir (Samur, 007:4). Karbondioksi, mean, diazomonoksi, halojenli bileşikleri içeren hidrifloro karbonlar, peroflorokarbonlar ve sülfürhegzaflorid gibi kimyasal gazlar sera ekisine yol açan gazlardır. Başka bir ifadeyle sera ekisi ya da diğer adıyla küresel ısınma, insan ekinlikleri sonucu oluşan sera gazlarının amosferin iç yüzeyini bir abaka halinde kaplayıp güneşen gelen ışınların geri yansımasını önleyerek yeryüzündeki sıcaklığın arması şeklinde ifade edilebilir (Uğurlu ve Örçen; 007: 434). 4. KARBON PİYASASI ve GÖNÜLLÜ KARBON TİCARETİ Karbon finans iklim değişikliğinin finansal çıkarımlarını inceleyen ekonomik bir alandır. Karbon finans, karbon salınımının yüksek olduğu oramlarda yaşamanın maliyeini araşırmakadır. Karbon finans; çevresel finansmanın özel bir boyuunu emsil eder. Karbon emisyonu yüksek oplumların finansal risk ve fırsalarını araşırır. Çevresel hedefleri başarmada ve çevresel riskleri önlemede piyasa emelli mekanizmaların kullanılması ve uygunluğunun belirlenmesini ifade emekedir. Geniş anlamda ise karbon finans iklim değişikliklerine karşın yaraılan piyasa çözümleridir (Laba and Whie, 007; 1-). Emisyon icareinin varlığı her ne kadar gelişmeke olan ülkelere bir kaynak akarımı gibi görünse de emelde yayılımcı poliikanın bir aracı olarak görülebilir. Ayrıca emisyon icarei ile her ne kadar salınımda belli bir indirim yapılmış gibi görünse de aslında havaya aynı mikarda gaz salınımı gerçekleşmekedir. Bu nedenle sisem bir çevre koruma poliikasından çok ekonomik bir emisyon olarak adlandırılabilir. Emisyon icareinde üm sera gazlarına ilişkin olarak önlemler alınsa da salınımı en çok olan gazın karbondioksi olması nedeniyle icarei yapılan gaz, karbondioksiir. Bu nedenle bu piyasaya da karbon piyasası adı verilmekedir (Şirin vd., 010: 10). Karbon piyasası finansal piyasalara benzer şekilde, karbondioksi mean ya da, diğer sera gazı emisyonlarını emsil eden, kirleme kredileri, kirlilik izinleri, kirlilik hakları, kirlilik koaları emisyon hisseleri ya da emisyon izinleri gibi farklı piyasalarda farklı şekillerde isimlendirilen karbon hisselerinin alınıp saılmasıyla oluşan piyasadır. Karbon piyasasında karbon izinlerinin alımı, brokerlar aracılığıyla ve yeni yeni oluşmaya başlayan uluslar arası finans kurumları aracılığıyla yapılmakadır. 005 yılında başlayan emisyon icarei fiyalarının enerji fiyaları, iklim koşulları gibi ekenlerden ekilendiği belirlenmişir. Fiyalar forward olarak belirlenmekedir. Karbon piyasasında ödemeler, naki, vadeli, hisse senedi, borçlanma warran ya da sera gazı azalımını sağlayacak eknolojilere kakı sağlanması gibi usullerden biri ya da birkaçı aracılığıyla yapılmakadır (Ayrıçay, 008: 9 10). Kyoo prookolünü imzalayan ülkeler, hem emisyon azalma hedeflerini uurmak hem de bu piyasadan kar elde edebilmek amacıyla Kyoo mekanizmalarına özellikle de karbon borsasına daha fazla önem vermekedirler. Diğer borsalar gibi, karbon borsası da, siyasi kararlar doğrulusunda oluşurulmuşur ve belli düzenlemeler doğrulusunda faaliyelerini yürümekedir. Dolayısıyla perol, gaz ve enerji piyasaları gibi diğer emia borsalarına benzer olarak çerçeve şarları ve faaliye kılavuzları ile ilgili kararlar fiya oluşumları üzerinde ekili olmakadır. Ancak diğer borsalarda olduğu gibi fiyalar arz/alep dengesinde oluşmakadır. Tahsisa arzını on karbondioksi yayabilme hakkı hükümeler (Ulusal ahsisa planıyla) belirlemekedirler. Genel olarak karbondioksi üreimi hava şarları, yakı fiyaları, karbon fiyaları ve ekonomik büyüme gibi çeşili fakörlere bağlıdır. Bunların arasında hava şarları diğer fakörlere nazaran iki ka önemlidir. Soğuk hava enerji ükeimini arırmaka dolayısıyla güç ve enerji üreimindeki 40

5 Cil, Sayı, 010 ISSN: (Online) karbondioksi emisyonunun armasına sebep olmakadır. İkinci olarak yağış ve rüzgarın hızı, karbondioksi emisyonu yaymayan kaynaklar arafından üreilen enerjinin payını ve dolayısıyla da emisyon seviyelerini ekilemekedir (Güçlü, ). Karbon piyasası çok farklı fakörlerden ekilenmekedir. Şirkeler, çevresel zararlar, hüküme poliikaları, ükeici baskıları, alernaif yaırım fırsaları, yeni finansal ürünler, yeni ükeim ürünleri gibi unsurlar karbon piyasa disiplinini ekilemekedir (Laba and Whie, 007; ). Karbon finans ekileşim çevresinde hüküme poliikaları, karbon fiyaı, yaırımcılar, yeni finansal ürünler, alernaif yaırım fırsaları, çevresel zarar, karbon borsaları, ükeici baskıları, yeni ükeim ürünleri, yeni eknolojiler, şirkeler yer almakadır. Gönüllü karbon piyasası ise karbon salınımlarının deneimli Kyoo Prookolü mekanizmalarından bağımsız elde edilmesini kasemekedir. Kyoo Prookolü piyasa mekanizmalarının aksine gönüllü karbon piyasasında zorunlu bir belirleyici kural veya sandar yokur. Kyoo Prookolü piyasa mekanizmalarına paralel olarak büyüyen gönüllü karbon piyasası hem Kyoo Prookolü yükümlülükleri alında bulunan ülkelerde hem de bunun dışındaki ülkelerde gelişme olanağı bulmakadır. Sosyal sorumluluk çerçevesinde küresel iklim değişikliklerine duyarlı şirkelerin, kuruluşların örgülerin, bireylerin karbon salınımlarını dengeleme kolaylığını sağlamak amacıyla oraya çıkmış bir piyasadır. Bununla birlike gönüllü karbon piyasasında Kyoo prookolü mekanizmasında olduğu gibi karbon icareinin kayı sisemi olmadığı için bu piyasada yapılan icarein büyüklüğü ahminlere dayanmakadır (Taşdan, 009: 6). Gönüllü karbon piyasası genellikle sera gazı salımlarını dengelemek iseyen ama bu konuda bağlayıcı herhangi bir deneime abi olmayan firmalar şahıslar ve kurumlar arafından oluşurulmuşur. Havacılık, oomoiv, bilişim, finans vb.sekörlerde faaliye göseren şirkeler bu kredilerin başlıca alıcıları arasındadır. Gönüllü karbon piyasasında süreçler Kyoo prookolü kapsamında zorunlu olarak uygulanan esneklik düzeneklerine göre daha karmaşıkır. Türkiye; BMİDÇS (Birleşmiş Milleler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi) Ek-I Lisesinde yer alması nedeniyle CDM projelerine ev sahipliği yapamamaka, Kyoo Prookolü Ek- Lisesi nde yer almayarak emisyon azalım hedefi belirlemediği için de Esneklik Mekanizmalarında yaırımcı olarak yer alma zorunluluğu bulunmamakadır. Dolayısıyla Türkiye, döneminde Kyoo Prookolü esneklik mekanizmalarında yaırımcı (karbon alıcı) ya da ev sahibi (karbon saıcı) ülke olarak yer alamayacakır (Çevre ve Orman Bakanlığı Özel İhisas Raporu, 008: 37). 006 yılından iibaren gönüllü karbon piyasasında, sera gazı salım azalım projeleri ile yer alan Türkiye de ilk kez Fuurecamp GmbH adlı danışman şirke arafından sera gazı salım azalım projesi olarak hazırlanan 30 MW kurulu gücündeki Bandırma Rüzgâr Enerjisi Sanrali (BARES) yıllık on CO azalımı sağlamışır. Bu projenin hazırlanmasından sonra Türkiye piyasasında enerji yaırımlarının gönüllü karbon piyasasından yararlanmak için hızla proje hazırlandığı görülmekedir (Taşdan, 008: 7). Türkiye, BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ne 004 e araf olmuşur. Diğer arafan Kyoo Prookolü, Avrupa Birliği nin çevre mükesebaının bir parçası olduğu için Avrupa Birliği ne kaılmak iseyen Türkiye için Prookolü kabul emek kaçınılmaz olmuşur. Bunun üzerine yaklaşık beş yıl sonra Türkiye, Şuba 009 da Kyoo Prookolünü imzalayan ülkeler arasına kaılırken, Mayıs 009 da Prookol Resmi Gazeede yayınlanarak yürürlüğe girmişir. Türkiye nin Kyoo Prookolü nü imzalamış olması, ülkeye 01 ye kadar bir yükümlülük geirmemekedir. Bu kapsamda Türkiye organize olmayan piyasalarda işlem yapabilmekedir. Türkiye deki şirkeler yapıkları ve onaylanmış emisyon indirimi (Verified Emission Reducions-VER) olarak adlandırılan indirimlerini Birleşmiş Milleler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi arafından akredie edilmiş kurumlara onaylaabilmekedir. Onaylanan bu indirimler ise gönüllü karbon indirimi birimleri olarak ezgahüsü piyasalarda işlem görebilmekedir (Çiko, 009: 13). Bununla birlike aralarında Türkiye nin de bulunduğu ve 01 41

6 Cil, Sayı, 010 ISSN: (Online) yılına kadar yükümlülüğü bulunmayan ülkelerden daha sonrası için bazı çalışmalarda bulunmaları beklenmekedir. Bu çalışmalar, sera gazı emisyonuna sebep olan kullanım alanlarında mevzua çalışmaları, güneş ve alernaif enerji kaynaklarından ekin şekilde faydalanma, ulaşım ve çöp depolamada çevreciliğin emel ilke olması, ısınma, ulaşım, eknoloji konularında daha az enerji kullanımı, fosil yakılar yerine bio-dizel yakıların kullanılması, ermik sanrallerde daha az karbon çıkaran sisemlerin kullanılması, sera gazı envaneri çalışmalarının başlaılması, sürdürülebilir aık yöneiminin yaşama geçirilmesi, ormanlaşırma çalışmalarının hızlanması şeklinde sıralanabilir (Çiko, 009: 1-14) 5. AMPİRİK ÇALIŞMA Çalışmanın bu kısmında karbon salınımlarına ilişkin bir simülasyon gerçekleşirilmiş ve opsiyon fiyalaması yapılmışır Veri Sei Çalışmada kullanılan kirlenme seviyesi, ülkesel bazda üreilen günlük karbon salınımı olarak kabul edilmiş ve simüle edilmeye çalışılmışır. Çalışmanın amacı karbon piyasasına ai ürev ensrümanların fiyaının belirlenmeye çalışılması olduğu için; salınım kavramı, mereküp hava başına (CO mol/m 3 hava) düşen karbondioksi gazının mol sayısı olarak düşünülmüş ve simüle edilmişir. Sera gazları anımı sadece karbondioksi gazını içermemekedir. Ancak çalışmada yanma reaksiyonlarında emel çıkı olarak karbondioksi gazının kullanılması da yanlış olmayacakır. Karbon gazlarının simülasyonu geomerik brownian meodu kullanılarak oluşurulmuşur. Bu meodun kullanılma sebebi; belirli bir ülke veya belirli bir coğrafya üzerindeki karbon salınımının birincil olarak enerji üreimi ve enerji kaynaklarından ekilenmesidir. Bir sonraki adımda üreilen bu değerler belirli ve uluslar arası arenada kabul edilen sabi bir koa değeri ile karşılaşırılmışır. Koa değeri; Kyoo prookolunü imzalayan ülkeler için üreebilecekleri karbon salınımı bakımından limi bir değerdir. Aşılması halinde, karbon salınımı daha az olan bir ülkeden ilgili karbon salınımı hakkının alınması gerekmekedir zaen bu işlem karbon piyasalarının oluşurulma sebebidir (Özcan ve Kayman,010: 8) Aşılan kısmın bu şekilde elafi edilmemesi ceza gerekirir. Bu bakımdan koa değeri basi Avrupa ipi opsiyonlarda sabi bir değer olan kullanım fiyaı ile özdeşleşirilebilir. Basi olarak opsiyon fiyaları da Black&Scholes opsiyon fiyalama eorisi ve varsayımları kullanılarak üreilmişir. 5.. Meodoloji Özellikle fosil yakılarından enerji elde edilmesi ile oluşan; karbon dioksi, karbon monoksi, kükür oksiler, azo oksiler gibi çesili gazlar, kurum ve kül gibi kaı anecikler ve çeşili hidrokarbon bileşikleri, havadaki kirlenme derecesinin belirlenmesi bakımından oldukça önemlidir (Aeşok vd;yil: ). Sera ekisine neden olan bu çıkıların mikarlarındaki arışın azalılması isenmekedir. Karbon piyasalarında yer alan ürev ürünlerin fiyalarının hesaplanmasında bu zararlı maddelerin havadaki mikarı belirleyici bir unsur nieliği aşımakadır. Bu nedenle çalışmada fiyalamanın birincil unsuru olarak karbon salınımının öngörülmesi ve simüle edilmesi ile fiyalama işlemine başlanılmışır. Karbon salınımın simülasyonu için geomerik brownian harekei ve varsayımları kabul edilmişir. Rassal yürüyüş olarak da bilinen brownian harekein özel bir hali olan geomerik brownian hareke kesikli bir zaman aralığında ΔS = S ( μδ + σδw ) şeklinde anımlanır. Görüleceği gibi anındaki kesikli değişim; anındaki fiyaa, ilgili fiyaın zaman serisinin oralama geiri oranı (μ), oynaklık (σ ) değerine ve 4

7 Cil, Sayı, 010 ISSN: (Online) Wiener sürecine ( W ) bağımlıdır. Elde edilen değerlerin, ilgili varlığın bekleni değeri ve oynaklığı değişmemek üzere rassal enformasyon aracılığıyla üreildiği varsayılmışır. Sürekli zamanda ise çok küçük zaman aralıklarında anımı Euler meodu kullanılarak; ds = S ( μ d + σdw ) şeklini alır. Temel olarak fiya değişimi; yoğunluk (drif) ve yayılma (diffusion) erimlerinden oluşmakadır. Yoğunluk erimi; geiri oralaması ve zaman değişimi olan erimlerden ibareir ve doğrusal bir değişim gösermekedir. Yayılma erimi ise; zaman içerisinde sabi kabul edilen oynaklık ve Wiener sürecinden oluşmakadır. Yayılma erimi, değişkenlik erimi olan oynaklık ile beyaz gürülü olarak da düşünülen Wiener sürecinden oluşuğu için; değişim ekisini siseme ekleyen kısımdır. Oralama geiri erimi ile oynaklık erimlerinin süreç boyunca ds sabi olarak kabul edilmeleri = ad + bdw göserimini kolaylaşırır;(a ve b erimleri süreç S boyunca sabi ve poziifir).bu diferansiyel denklemin çözümü; S = S e σ ( μ ) + σw 0 ( S 0 > 0) şeklindedir. Her iki arafın e abanı ile doğal logarimasını σ alarak; ln( S ) = ln( S0) + ( μ ) + σw şeklinde de göserilebilir.brownian harekee, Wiener sürecinin anımlanması bazı koşullara bağlıdır. Sürecin sıfır nokasından başlaması ve bu anda sıfır değerine sahip olması gerekmekedir. ( W0 = 0, = 0) Sürecin beklenen değeri sıfır ve oynaklığı olan normal bir dağılıma ( N(0, )) sahip olmalıdır. Son olarak değişimler birbirinden bağımsız ve değişimlerin kendisi de normal dağılıma sahip olmalıdır. Bu değişimlerin dağılımı ( N(0, d)) olarak kabul edilebilir.bu varsayımlar alında karbon salınımın sürekli zamanda alacağı değerlerin, geomerik brownian hareke ile anımlanabileceği kabul edilmişir. Belirli şarlar alında, büyük makroekonomik değişimlerin olmadığı bir oramda karbon salınımını, bir ülke ve bölge üzerindeki enerji üreim koşullarının belirleyecek olduğu varsayılmışır. Üreim mikarındaki değişimin enerji üreimini ekilemesi makroekonomik fakörlerin değişimi ile belirlenebilir. Ancak makro ekonomik ekilerin uzun zaman süreleri boyunca ekili olup enerji ihiyacının belirlenmesinde kısa vadeli ve direk şoklar yaramayacağı açıkır. Sonuç olarak; karbon salınımı ile enerji üreimi açısından doğrusal ve poziif bir korelasyon olduğu sonucuna varılabilir. Bu şekilde karbon salınımını ahminlemek için; aşırılıkların olmadığı düzgün paikalar izleyen bir süreç olan geomerik brownian hareke kullanılabilir. Aşağıda simüle edilmiş karbon salınımı değerleri verilmişir. 43

8 Cil, Sayı, 010 ISSN: (Online) Grafik 1: Zamana Göre Karbon Salınımı Değerleri Karbon Salın ım değerleri; Zaman; Yukarıda açıklanan varsayımlar alında; Grafik-1 de görülebileceği gibi karbon salınımı değerleri verilmişir. Temel olarak; dünya üzerindeki karbon salınımının aran haa monoon aran olarak kabul edilmişir. Bu sonuç yukarıdaki varsayımlar ile çelişmemekedir. Özellikle gelişmeke olan ülkelerde açığa çıkan aşırı karbon salınımı, ülkede aran enerji ihiyacı ile açıklanabilir(özcan ve Kayman, 14). Bu nedenle gelişmeke olan ülkelerde karbon salınımlarını ahminlemek için; simülasyon serilerinden genel eğimleri sıfır ve sıfırdan büyük olanların ercih edilmesi daha isabeli olacakır. Burada genel eğim ile kasedilen olgu; göserilebilir. Grafik : Aran Karbon Salınımı y x T an α =, ( ) T y x T > şeklinde Aran Karbon salımı; Benzer şekilde gelişmiş olan ekonomilerde çevreye duyarlı enerji üreen sisemler ön plana çıkmakadır. Gelişmiş ekonomilerin bulunduğu ülke veya bölgelerin bulunduğu yerler karbon salınımının ahminlenmesi için, genel eğimi negaif, sıfırdan küçük simülasyon serileri ercih edilmelidir. 44

9 Cil, Sayı, 010 ISSN: (Online) Grafik 3: Azalan Karbon Salınımı Azalan Karbon salınımı; Karbon ürev ürünlerini fiyalamak için gerekli karbon salınımı değişkenini anımladıkan sonra, fiyalamaya uygun bir model kullanılmalıdır. Temel varsayımda; karbon salınımı ile enerji üreimi arasında neredeyse am bir korelasyon olduğu ve üreimi ekileyen birincil fakörlerin başında makroekonomik değişkenlerin geldiği öne sürülmüşür. Bu nedenle düzgün ve aşırılıkların olmadığı bir paikayı akip eden karbon salınımının gerçekleşiği durumda, yine makroekonomik veriler arafından yön verilen faiz oranlarının da neredeyse sabi olduğu varsayılabilir. Faiz oranlarının sabi kabul edilmesi, Geomerik Brownian Harekee uygun bir değişkenin bulunması ve sabi bir koa değerinin karbon piyasaların emelinde yer alması iibariyle; söz konusu piyasaya ai ürev ürünlerin fiyalanmasında Black&Scholes opsiyon fiyalama eoremi ve varsayımlarının kullanılabileceğini düşündürmekedir. Söz konusu kabullenmeler, eoremin varsayımları ile benzeşmekedir. Karbon Piyasası dahilinde; karbon opsiyonun fiyaı ( f (, S ) ); zamana ve dayanak varlık fiyaına göre değişim gösermekedir. Çalışmada dayanak varlık olarak havada bulunan CO mikarı seçilmişir. Bu karbon salınımı değeri ile birim fiya (mereküp*birim fiya/mol CO ) çarpılarak emel göserge olan kirlenme derecesinin fiyaı bulunabilir. Havada bulunan CO mikarı S ile göserilsin. Arık karbon ürevinin değer değişimi, zaman ve havada bulunan karbondioksi mikarı arafından belirlenmekedir. Io-Lemma yönemi kullanılarak; f f df = μ + + S 1 f S σ S f d + σsdw S şeklinde iki değişkene göre karbon opsiyonunun fiya değişimi belirlenir. Black&Scholes opsiyon fiyalama eoremi, bir maringale koşulu olarak kabul edildiği üzere; geiri risk-yansız bir şekilde risksiz faiz oranı kadardır. f f 1 f + rs + σ S = rf.sonuç olarak fiyalama eoremi; S S 45

10 Cil, Sayı, 010 ISSN: (Online) C = e + r( T ) δ = T 1 N( d) = π 1 = d ( S exp{( r σ / )( T ) + σy} K) C = S N( d ) Ke d d ln( S = 1 σ 1 d e / K) + ( r + σ / ) δ δ x / σ rδ δ dx N( d ) + exp( y şeklinde çözülmekedir. /(( T )) dy Bu kabullenme alında; simüle edilmiş karbon salınımı mikarları üzerinden yazılan Alım opsiyonu ve saım opsiyonu değerleri aşağıdaki grafiklerde göserilmişir. Grafik 4:Alım Opsiyonu Değerleri Grafik 5: Saım Opsiyonu Değerleri Alım opsiyonu değerleri; Saım Opsiyonları grafiği; Değ er; Değ er; Zaman; Zaman; 6. SONUÇ VE ÖNERİLER Küresel ısınmaya neden olarak öncelikle fosil yakıların kullanılması sonucu yerkürede oluşan sera ekisi arık gelişmiş büün oplumların dikkaini çekmişir. Doğaya duyarlı enerji üreim sisemlerine yönelen bazı gelişmiş oplumlar, uluslar arası arenada diğer oplumları da bu siseme yönelmeye ve karbon salınımını azalmaya çalışmakadırlar. Özellikle gelişmeke olan ülkeler için bu değişiklikler çok fazla maliyee yol açmakadırlar. Bu nedenle, bir arafan karbon salınımı arzı diğer arafan karbon salınımı alebi birbiri ile çakışır hale gelmişir. Bu süreç içinde özellikle sanayi bakımından az gelişmiş ülkeler doğaya duyarlı eknolojilere yönelmiş, gelişmiş ülkeler karbon koalarındaki fazlayı, koa mikarını aşan gelişmeke olan ülkelere sama imkanı bulmuşlardır. Firma bazında ise; yeni ve doğaya duyarlı eknolojiye yönelmenin maliyei ile karbon ürevlerini alarak yasal sorumluluklardan kurulmanın maliyei karşılaşırılır hale gelmişir. Bu ikilem emel olarak, karbon piyasalarının oluşum ve gelişim nedenidir. Çalışmada karbon ürevlerinin fiyalandırılması incelenmiş ve alernaif olarak kullanılan baz malın hesaplanmasında kirlenme derecesi kullanılmışır. Başlangıç olarak geomerik brownian hareke ile üreilen karbon salınımı serisinden yola çıkılarak, kirlenme derecesine bağlı basi Avrupa ipi alım-saım karbon opsiyonları incelenmişir. Sonuç olarak, henüz Türkiye de piyasası olmayan bir ürün olan karbon 46

11 Cil, Sayı, 010 ISSN: (Online) ürevlerinin fiyalandırılması açısından memnun edici sonuçlar ile karşılaşılmışır. Firmalar, ürev ürünlerin sağladığı kaldıraç ekisi ile az bir maliyee kalanarak yasal sorumluluklardan kurulabilmekedirler. Özellikle kullanılan varsayımların, opsiyon işlemcileri arafından sıkça kullanılan Black&Scholes opsiyon fiyalama eoremine uygun belirlenmesi, söz konusu yönemin kullanılabilirliğini arırmakadır. KAYNAKLAR A. CHAUREY, T.C. KANDPAL, Carbon abaemen poenial of solar home sysems in India and heir cos reducion due o carbon finance, Energy Policy 37 (009) Birol KOVANCILAR (001), Küresel Isınma Sorununun Çözümünde Karbon Vergisi ve Ekinliği, Celal Bayar Üniversiesi, İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi, Yöneim ve Ekonomi Dergisi, Cil: 8, Sayı:, 7-0 Cemal Seçkin AKSAY, Osman KETENOĞLU, Laif KURT, Küresel Isınma ve İklim Değişikliği, Selçuk Üniversiesi Fen Edebiya Fakülesi Fen Dergisi, Sayı 5, (005) 9-41 Çevre ve Orman Bakanlığı Özel İhisas Komisyonu Raporu (008). Kyoo Prookolü Esneklik Mekanizmaları ve Diğer Uluslar arası Emisyon Ticarei Sisemleri, ( ). Değer ALPER, Adem ANBAR, İklim Değişikliğinin Finansal Hizme Sekörüne Ekileri, Elekronik Sosyal Bilimler Dergisi, Kış 008, C:7, S:3, 3-53 Erdem Rıfa ÖZCAN, Selçuk KAYMAN, Enerji Tükeimindeki Değişimin Küresel Isınmaya Ekisi ve ABD, AB Ülkeleri, Japonya, Çin ve Türkiye Karşılaşırması: , hp://www.cmb.gov.r/yeni/ileisimgm/ozcan_kayman.pdf; Erişim Tarihi: Farız TAŞDAN, Kyoo Prookolü Finansal Desek Mekanizmaları Çerçevesinde Türkiye de Gönüllü Salım Ticarei, 1. Ulusal Enerji Verimliliği Forumu, Ocak 009, İsanbul Gönüllü Karbon Piyasaları ve Türkiye İçin Taşıdığı Fırsalar, GAIA Raporu, Haziran 008 Gülin ŞİRİN, Nilüfer IŞIK, Sevil Didem GÜLÖZ, Emisyon Ticarei Uygulaması ve Türkiye ye Ekileri, hp://www.kongreik.ege.edu.r/cd/pdf/5.pdf; Erişim Tarihi: Hayriye SAMUR, Küresel İklim Değişikliğinin Ekileri ve Uluslararası Alandaki Mücadele Sraejileri, Uluslar arası Küresel İklim Değişikliği ve Çevresel Ekileri Konferansı, 18-0 Ekim 007, Konya Hugh BIGSBY, Carbon banking: Creaing flexibiliy for fores owners, Fores Ecology and Managemen 57 (009) John CREEDY, Caherine SLEEMAN, Carbon axaion, prices and welfare in New Zealand, Ecological Economics 57 (006) Julien CHEVALLIER, Carbon fuures and macroeconomic risk facors: A view from he EU ETS, Energy Economics 31 (009) K.Y. SHOW, D.J. LEE, Carbon credi and emission rading: Anaerobic wasewaer reamen, Journal of he Chinese Insiue of Chemical Engineers 39 (008)

12 Cil, Sayı, 010 ISSN: (Online) LABATT, S. and WHITE R.R., (007), Carbon Finance: The Financial Implicaions of Climae Change, Published by Jonh Wiley&Sons, INC, Hoboken, New Jersey Mura TÜRKEŞ, Uku M. SÜMER, Gönül ÇETİNER, (000); Küresel iklim değişikliği ve olası ekileri, Çevre Bakanlığı, Birleşmiş Milleler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi, Seminer Noları, 7-4; ÇKÖK Gn. Md. Ankara Osman PEKER, Musafa DEMİRCİ, İklim Değişikliğinin Bilim ve Ekonomi Perspekifinden Analizi, Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi, Yıl: 008, Cil: 13, Sayı: 1, Örgen UĞURLU, İlke ÖRÇEN, Küresel Isınmanın Türkiye nin Enerji Kaynaklarına Olası Ekileri, TMMOB Türkiye VI. Enerji Sempozyumu- Küresel Enerji Poliikaları ve Türkiye Gerçeği, Ekim, 007, Ankara. Özcan ÇİKOT, (009), Avrupa da Karbon ve Enerji Borsaları, Sermaye Piyasasında Gündem Dergisi, 8: 9-3. Sibel Berrin GÜÇLÜ, (006), Emisyon icare sisemi: Karbon Piyasası, Mealurji Dergisi, sayı: 14, hp://www.mealurji.org.r/dergi/dergi14/d14_63.pdf, (Erişim arihi: ) Sibel Berrin GÜÇLÜ, (009), Kyoo prookolü ve Türkiye nin Prookol Karşısında Durumu, Mealurji Dergisi, sayı: 14, (Erişim Tarihi: ) Timo BUSCH, Volker H. HOFFMANN, Emerging carbon consrains for corporae risk managemen, Ecologıcal economics 6 (007) Yücel AYRIÇAY, (008), Çevre Finansmanında Yeni Bir Trend: Avrupa Birliği Emisyon İzinleri Piyasası, Çevre finansmanı: Muhasebe ve Finansman İçin Yeni Trendler, Ediörler: Yücel Ayrıçay, Abdülmeci KARATAŞ, Gazi Kiabevi,

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması Yenilenebilir Enerji Kaynaklarına Geçiş Sürecinin Planlanmasında Doğrusal En İyileme Tekniğinin Kullanılması Ahu Soylu, Mein Türkay* Koç Üniversiesi Endüsri Mühendisliği Bölümü Sarıyer, İsanbul ahusoylu@ku.edu.r,

Detaylı

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler

Dolar Kurundaki Günlük Hareketler Üzerine Bazı Gözlemler Dolar Kurundaki Günlük Harekeler Üzerine Bazı Gözlemler Türkiye Bankalar Birliği Ekonomi Çalışma Grubu Toplanısı 28 Nisan 2008, İsanbul Doç. Dr. Cevde Akçay Koç Finansal Hizmeler Baş ekonomis cevde.akcay@yapikredi.com.r

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-8 / 24 Mayıs 2010 EKONOMİ NOTLARI TCMB Faiz Kararlarının Piyasa Faizleri Ve Hisse Senedi Piyasaları Üzerine Ekisi Mura Duran Refe Gürkaynak Pınar Özlü Deren

Detaylı

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI?

FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN, Zekeriya YILDIRIM, S. Faih KOSTAKOĞLU FAİZ ORANINDAKİ BİR ARTIŞ CARİ İŞLEMLER AÇIĞINI ARTIRIR MI? Ehem ESEN Yrd.Doç.Dr. Anadolu Üniversiesi,

Detaylı

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ

AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ,, 15(),71-79 AYÇİÇEK VE SOYA YAĞI İTHALAT TALEBİNİN ANALİZİ Selim Adem HATIRLI Vecdi DEMİRCAN Ali Rıza AKTAŞ Süleyman Demirel Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım

Detaylı

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region

A Study on the Estimation of Supply Response of Cotton in Cukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive A Sudy on he Esimaion of Suly Resonse of Coon in Cukurova Region Erkan Akas Faculy of Economics & Admin.Sciences a BIGA 2006 Online a h://mra.ub.uni-muenchen.de/8648/

Detaylı

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi

Türkiye nin Kabuklu Fındık Üretiminde Üretim-Fiyat İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi TÜRK TARIM ve DOĞA BİLİMLERİ DERGİSİ TURKISH JOURNAL of AGRICULTURAL and NATURAL SCIENCES www.urkjans.com Türkiye nin Kabuklu Fındık Üreiminde Üreim-Fiya İlişkisinin Koyck Yaklaşımı İle Analizi Şenol ÇELİK*

Detaylı

SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI

SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI SIVILAŞTIRILMIŞ DOĞAL GAZ DEPOLAMA ŞİRKETLERİ İÇİN TARİFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI BİRİNCİ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve İsenecek Veriler BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç

Detaylı

DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI. BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġstenecek Veriler

DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI. BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġstenecek Veriler DOĞAL GAZ DEPOLAMA ġġrketlerġ ĠÇĠN TARĠFE HESAPLAMA USUL VE ESASLARI BĠRĠNCĠ KISIM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Ġsenecek Veriler BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve kapsam Madde

Detaylı

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ

TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ PĐYASALARI ÜZERĐNE ETKĐSĐ Cenral Bank Review Vol. 10 (July 2010), pp.23-32 ISSN 1303-0701 prin / 1305-8800 online 2010 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ TCMB FAĐZ KARARLARININ HĐSSE SENEDĐ

Detaylı

TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASİNDA RÜZGAR ENERJİSİ

TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASİNDA RÜZGAR ENERJİSİ TÜRKİYE ELEKTRİK PİYASASİNDA RÜZGAR ENERJİSİ Musafa ŞEKKELİ Kahramanmaraş Süçü İmam Üniversiesi, Fen Bilimleri Ensiüsü, K.Maraş, msekkeli@ksu.edu.r Ceyhun YILDIZ Kahramanmaraş Süçü İmam Üniversiesi, Fen

Detaylı

Likidite Azlığı Priminin Menkul Kıymet Getirileri Üzerinde Etkileri ve Avrasya İçin Önemi

Likidite Azlığı Priminin Menkul Kıymet Getirileri Üzerinde Etkileri ve Avrasya İçin Önemi 30 INTERNATIONAL CONFERENCE ON EURASIAN ECONOMIES 0 Likidie Azlığı Priminin Menkul Kıyme Geirileri Üzerinde Ekileri ve Avrasya İçin Önemi Serdar Kuzu (Isanbul Universiy, Turkey) The Effecs of he Illiquidiy

Detaylı

Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği

Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği Volume 5 Number 4 2014 pp. 71-88 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Global Finansal Krizde Kredi Marjı: Japon Tahvil Piyasası Örneği Aydın Yüksel a Aslı Yüksel b Öze: Bu makale Ağusos 2007 arihinde oraya

Detaylı

ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ

ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ ELEKTRİK DAĞITIM BÖLGELERİNDE UYGULANACAK FİYAT EŞİTLEME MEKANİZMASI HAKKINDA TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Hukuki Dayanak, Tanımlar ve Kısalmalar Amaç ve kapsam MADDE 1- (1Bu Tebliğ, 4628 sayılı

Detaylı

ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ

ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ ÜRETİCİ FİYATLARINA GEÇİŞ ETKİSİNDE ARA MALLARI İTHALATININ ROLÜ Şenkan ALDEMİR (*) Öze: Döviz kuru değişimlerinin TÜFE ve ÜFE bazlı yuriçi fiyalara geçiş süreci, son yıllarda üzerinde önemle durulan konulardan

Detaylı

Effects of Agricultural Support and Technology Policies on Corn Farming in Çukurova Region

Effects of Agricultural Support and Technology Policies on Corn Farming in Çukurova Region MPRA Munich Personal RePEc Archive Effecs of Agriculural Suppor and Technology Policies on Corn Farming in Çukurova Region Erkan Akas and Oğuz Yurdakul Universiy of Cukurova Dep. Agriculural Economics,

Detaylı

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ

Bölüm 3 HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME YÖNTEMLERİ Bölüm HAREKETLİ ORTALAMALAR VE DÜZLEŞTİRME ÖNTEMLERİ Bu bölümde üç basi öngörü yönemi incelenecekir. 1) Naive, 2)Oralama )Düzleşirme Geçmiş Dönemler Şu An Gelecek Dönemler * - -2-1 +1 +2 + Öngörü yönemi

Detaylı

DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ

DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ ARAŞTIRMA RAPORU (Kamuya Açık) DÖVİZ KURU POLİTİKALARI VE TÜRKİYE DE DÖVİZ KURU OYNAKLIĞININ ETKİLEŞİMLERİ DR. MUSTAFA ÖZÇAM BAŞUZMAN ARAŞTIRMA DAİRESİ 27.02.2004 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ... 1 2. DÖVİZ KURU

Detaylı

YATIRIM KARARLARININ DEĞERLENDİRİLMESİNDE REEL OPSİYONLAR YAKLAŞIMI VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜNE BİR UYGULAMASI

YATIRIM KARARLARININ DEĞERLENDİRİLMESİNDE REEL OPSİYONLAR YAKLAŞIMI VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜNE BİR UYGULAMASI YATIRIM KARARLARININ DEĞERLENDİRİLMESİNDE REEL OPSİYONLAR YAKLAŞIMI VE HAZIR GİYİM SEKTÖRÜNE BİR UYGULAMASI REEL OPTIONS AND APPROACH FOR EVALUATION OF INVESTMENT DECISIONS AND AN APPLICATION SAMPLE FOR

Detaylı

İnönü Bulvarı No:27, 06490, Bahçelievler / Ankara-Türkiye hasan.tiryaki@euas.gov.tr, mehmet.bulut@euas.gov.tr. ikocaarslan@kku.edu.

İnönü Bulvarı No:27, 06490, Bahçelievler / Ankara-Türkiye hasan.tiryaki@euas.gov.tr, mehmet.bulut@euas.gov.tr. ikocaarslan@kku.edu. Termik Sanralların Konrol Sisemlerinde Teknolojik Gelişmeler ve Verimlilik Technologic Developmens on Conrol Sysems of Thermal Power Plans and Efficiency Hasan TİRYAKİ 1, Mehme BULUT 2, İlhan KOCAARSLAN

Detaylı

NL lmk : NU t k : Y t lmk : TEF t : E ijmlk : Q t mlk :

NL lmk : NU t k : Y t lmk : TEF t : E ijmlk : Q t mlk : TİMAK-Tasarım İmala Analiz Kongresi 26-28 Nisan 2006 - BALIKESİR OTOMATİK YÖNLENDİRİCİLİ ARAÇ SİSTEMLERİNİN YENİDEN TASARIMI İÇİN BİR MATEMATİKSEL MODELLEME YAKLAŞIMI KALENDER, Yeşim, TÜRKBEY, Orhan Gazi

Detaylı

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme

Türkiye Ekonomisinde Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme Türkiye Ekonomisinde Enerji Tükeimi ve Ekonomik Büyüme Mehme MUCUK * Doğan UYSAL ** Öze Genel olarak enerji, ekonomik ve endüsriyel kalkınma için önemli bir girdi kabul edilmekedir. Ancak enerjinin bazı

Detaylı

TİCARİ NÜKLEER SANTRAL MODELLERİNİN YAKIT MASRAFLARINA GÖRE ELEKTRİK ÜRETİM MALİYETLERİNİN DEĞERLENDİLİRMESİ

TİCARİ NÜKLEER SANTRAL MODELLERİNİN YAKIT MASRAFLARINA GÖRE ELEKTRİK ÜRETİM MALİYETLERİNİN DEĞERLENDİLİRMESİ Osmangazi Üniversiesi Müh.Mim.Fak.Dergisi C.XVII, S.2, 2004 Eng.&Arch.Fac.Osmangazi Universi, Vol.XVII, No: 2, 2004 İCARİ NÜKLEER SANRAL MODELLERİNİN YAKI MASRAFLARINA GÖRE ELEKRİK ÜREİM MALİYELERİNİN

Detaylı

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ

KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ KONYA İLİ SICAKLIK VERİLERİNİN ÇİFTDOĞRUSAL ZAMAN SERİSİ MODELİ İLE MODELLENMESİ İsmail KINACI 1, Aşır GENÇ 1, Galip OTURANÇ, Aydın KURNAZ, Şefik BİLİR 3 1 Selçuk Üniversiesi, Fen-Edebiya Fakülesi İsaisik

Detaylı

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, InroducoryEconomericsA Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ *

İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferhat TOPBAŞ * İşsizlik ve İnihar İlişkisi: 1975 2005 Var Analizi 161 İŞSİZLİK VE İNTİHAR İLİŞKİSİ: 1975 2005 VAR ANALİZİ Ferha TOPBAŞ * ÖZET İşsizlik, birey üzerinde olumsuz birçok soruna neden olan karmaşık bir olgudur.

Detaylı

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract

THE CAUSALITY RELATION BETWEEN CONSUMER CONFIDENCE AND STOCK PRICES: CASE OF TURKEY. Abstract Ekonomik ve Sosyal Araşırmalar Dergisi, Bahar 20, Cil:7, Yıl:7, Sayı:, 7:53-65 TÜKETİCİ GÜVENİ VE HİSSE SENEDİ FİYATLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ * Yusuf Volkan TOPUZ ** THE CAUSALITY

Detaylı

BİTÜMLÜ ŞİSTLERİN YERİ VE ÖNEMİ

BİTÜMLÜ ŞİSTLERİN YERİ VE ÖNEMİ Ekoloji (evre dsrgia > MEVCUT ENERJİ VE KİMYASAL HAMMADDE KAYNAKLARI ARASINDA BİTÜMLÜ ŞİSTLERİN YERİ VE ÖNEMİ Leven BALLİCE Miha YÜKSEL Mehme SAĞLAM Cumhur HANOĞLU H. Ü. Mühendislik Fak. Kimya Müh. Böl.

Detaylı

Verimlilik Dergisi T. C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI VERİMLİLİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2015/3

Verimlilik Dergisi T. C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI VERİMLİLİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 2015/3 Verimlilik Dergisi Türk Mevdua Bankacılığı İçin Ekinlik Analizi: Küresel Finans Krizinin Ekileri Dr. Serdal ERGÜN Prof. Dr. Nezir KÖSE İzmir de İşlemelerin Sanayi Sicil Veri Tabanına Gönderdikleri Verilerin

Detaylı

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri

24.05.2010. Birim Kök Testleri. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök Testleri, Eşbütünleşme, Hata Düzeltme Modelleri Yıldız Teknik Üniversiesi İkisa Bölümü Ekonomeri II Ders Noları Ders Kiabı: J.M. Wooldridge, Inroducory Economerics A Modern Approach, 2nd. ed., 2002, Thomson Learning. Zaman Serisi Modelleri: Birim Kök

Detaylı

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ

YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ Aaürk Ü. İİBF Dergisi, 0. Ekonomeri ve İsaisik Sempozyumu Özel Sayısı, 20 463 YAPAY SİNİR AĞLARI İLE DOĞALGAZ TÜKETİM TAHMİNİ Oğuz KAYNAR Serkan TAŞTAN 2 Ferhan DEMİRKOPARAN 3 Öze: Doğalgaz emini nokasında

Detaylı

HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA SÜRÜ DAVRANIŞI: BİST TE BİR ARAŞTIRMA HERDING IN STOCK MARKETS: A RESEARCH IN BIST Bahadır ERGÜN Hatice DOĞUKANLI

HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA SÜRÜ DAVRANIŞI: BİST TE BİR ARAŞTIRMA HERDING IN STOCK MARKETS: A RESEARCH IN BIST Bahadır ERGÜN Hatice DOĞUKANLI Uluslararası Sosyal Araşırmalar Dergisi The Journal of Inernaional Social Research Cil: 8 Sayı: 40 Volume: 8 Issue: 40 Ekim 2015 Ocober 2015 www.sosyalarasirmalar.com Issn: 1307-9581 HİSSE SENEDİ PİYASALARINDA

Detaylı

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ PETROL FİYATLARININ BORSA İSTANBUL SANAYİ FİYAT ENDEKSİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Yrd.Doç.Dr. Cüney KILIÇ Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Biga İ.İ.B.F., İkisa Bölümü Yrd.Doç.Dr. Yılmaz BAYAR Karabük Üniversiesi

Detaylı

Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Cilt:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66

Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi Cilt:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66 Dokuz Eylül Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Cil:22 Sayı:2, Yıl:2007, ss:49-66 SPOT VE VADELİ İŞLEM FİYATLARININ VARYANSLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK TESTİ Emrah İsmail ÇEVİK * Mehme

Detaylı

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey

Erkan Özata 1. Econometric Investigation of the Relationships Between Energy Consumption and Economic Growth in Turkey 1 Öze: Ülkelerin ekonomik ve sosyal gelişmelerinin sürükleyici unsuru ve en emel gereksinimlerinden biri enerjidir. Đş yapma kapasiesi olarak anımlanan enerjiye gelişmiş ülkelerle birlike, gelişmek iseyen

Detaylı

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA

İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Yıl: 24 Sayı:88 Temmuz 2010 97 İSTANBUL MENKUL KIYMETLER BORSASI NDA EŞHAREKETLİLİK VE ASİMETRİK AYARLAMA Ebru Yüksel* - Güldal Güleryüz** 32 Öze Bu makale, İsanbul Menkul Kıymeler Borsası na (İMKB) ai

Detaylı

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI

BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI BİRİM KÖK TESTLERİNDE YAPISAL KIRILMA ZAMANININ İÇSEL OLARAK BELİRLENMESİ PROBLEMİ: ALTERNATİF YAKLAŞIMLARIN PERFORMANSLARI Arş. Gör. Furkan EMİRMAHMUTOĞLU Yrd. Doç. Dr. Nezir KÖSE Arş. Gör. Yeliz YALÇIN

Detaylı

ÜSTEL VE LOGARİTM FONKSİYONLAR

ÜSTEL VE LOGARİTM FONKSİYONLAR ÜSTEL VE LOGARİTM TMİK FONKSİYONLAR Şekil 5.1a Üsel Fonksiyonlar 2 y 10 8, 1 y = f = b b> 6 4 2-3 -2-1 1 2 3 Şekil 5.1b Üsel Fonksiyonlar 3 y 50 2 y = f = 2 40 30 20 y = f = 2 10-2 -1 1 2 3 4 Şekil 5.1c

Detaylı

DEMĐRYOLLARINDA TOPLAM FAKTÖR ÜRETĐM ANALĐZĐ

DEMĐRYOLLARINDA TOPLAM FAKTÖR ÜRETĐM ANALĐZĐ DEMĐRYOLLARINDA TOPLAM FAKTÖR ÜRETĐM ANALĐZĐ Yasemin MENEKŞE Eylül 2006 DENĐZLĐ DEMĐRYOLLARINDA TOPLAM FAKTÖR ÜRETĐM ANALĐZĐ Pamukkale Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Yüksek Lisans Tezi Đnşaa Mühendisliği

Detaylı

Ege University Working Papers in Economics 2006 http://www.iibf.ege.edu.tr/economics/tartisma

Ege University Working Papers in Economics 2006 http://www.iibf.ege.edu.tr/economics/tartisma Ege Universiy Working Papers in Economics 2006 hp://www.iibf.ege.edu.r/economics/arisma İZMİR KÜÇÜK, ORTA VE BÜYÜK ÖLÇEKLİ İMALAT SANAYİNDE ÜRETİM ETKİNLİĞİ VE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ANALİZİ Eruğrul

Detaylı

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-6 / 1 Nisan 2010 EKONOMİ NOTLARI FİNANSAL STRES VE İKTİSADİ FAALİYET -10 -15 -20.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Sayı: 2010-6 / 1 Nisan 2010 EKONOMİ NOTLARI FİNANSAL STRES VE İKTİSADİ FAALİYET -10 -15 -20. Cumhuriye Merkez Bankası Sayı: 2010-6 / 1 Nisan 2010 EKONOMİ NOTLARI FİNANSAL STRES VE İKTİSADİ FAALİYET Selim Elekdağ İbrahim Burak Kanlı Absrac: This noe examines he ineracion beween financial sress

Detaylı

İMKB Dergisi İÇİNDEKİLER. Yıl: 9 Sayı: 36. Finansal Bilgi Manipülasyonunun Tespitinde Yapay Sinir Ağı Modelinin Kullanımı

İMKB Dergisi İÇİNDEKİLER. Yıl: 9 Sayı: 36. Finansal Bilgi Manipülasyonunun Tespitinde Yapay Sinir Ağı Modelinin Kullanımı İMKB Dergisi Yıl: 9 Sayı: 36 ISSN 1301-1650 Yıl: 9 Sayı: 36 İÇİNDEKİLER Finansal Bilgi Manipülasyonunun Tespiinde Yapay Sinir Ağı Modelinin Kullanımı Güray Küçükkocaoğlu & Yasemin Keskin Benli & Cemal

Detaylı

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme

Finansal İstikrarın Bankacılık Sisteminin Borç Verme Politikaları Üzerindeki Etkisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Finansal İsikrarın Bankacılık Siseminin Borç Verme Poliikaları Üzerindeki Ekisi: 2008 Küresel Krizi Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir İnceleme Öze Ekrem ERDEM * M. Faih İLGÜN ** Cüney DUMRUL *** 2008 yılında

Detaylı

GEÇİŞ EKONOMİLERİ VE TÜRK TARIM SEKTÖRÜNDE ETKİNLİK VE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ANALİZİ (1992-2004)

GEÇİŞ EKONOMİLERİ VE TÜRK TARIM SEKTÖRÜNDE ETKİNLİK VE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ANALİZİ (1992-2004) Ege Akademik Bakış / Ege Academic Review 8 (2) 28: 843-86 GEÇİŞ EKONOMİLERİ VE TÜRK TARIM SEKTÖRÜNE ETKİNLİK VE TOPLAM FAKTÖR VERİMLİLİĞİ ANALİZİ (1992-24) THE ANALYSIS OF EFFICIENCY AN TOTAL FACTOR PROUCTIVITY

Detaylı

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ ÜNİTE EKONOMİK VE FİNANSAL SİSTEM İKİNCİ ÜNİTE PARANIN ZAMAN DEĞERİ

İÇİNDEKİLER BİRİNCİ ÜNİTE EKONOMİK VE FİNANSAL SİSTEM İKİNCİ ÜNİTE PARANIN ZAMAN DEĞERİ İÇİNDEKİLER BİRİNCİ ÜNİTE EKONOMİK VE FİNANSAL SİSTEM 1 13 1. EKONOMİK SİSTEM 2 2. FİNANSAL SİSTEM 5 3. FİNANSAL SİSTEMİN UNSURLARI 8 4. FİNANSAL PİYASALARIN YAPISI 9 4.1. Borç ve Öz Sermaye Yapısı 9 4.2.

Detaylı

İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ

İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ T. C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANA BİLİM DALI İÇSEL BÜYÜME VE TÜRKİYE DE İÇSEL BÜYÜMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLERİN AMPİRİK ANALİZİ DOKTORA TEZİ DANIŞMAN YRD.DOÇ. DR. AHMET AY HAZIRLAYAN

Detaylı

İSTATİSTİK ANABİLİM DALI

İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ YÜKSEK LİSANS TEZİ Adnan KARAİBRAHİMOĞLU İNDEKS SAYILARIN KULLANIMI İSTATİSTİK ANABİLİM DALI ADANA, 27 ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İNDEKS

Detaylı

PAMUK BORSALARINDA OLUŞAN FİYATLARIN ETKİNLİĞİ ÖZET

PAMUK BORSALARINDA OLUŞAN FİYATLARIN ETKİNLİĞİ ÖZET D.E.Ü.İ.İ.B.F.Dergisi Cil:17 Sayı:2, Yıl:2002, ss:55-74 PAMUK BORSALARINDA OLUŞAN FİYATLARIN ETKİNLİĞİ Erdinç Telaar * Şadiye Türkmen ** Özgür Teoman *** ÖZET Bu çalışmada pamuk borsalarında oluşan fiyaların

Detaylı

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz

Türkiye de Elektrik Tüketimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz Enerji, Piyasa ve Düzenleme (Cil:2, 2011, Sayfa 49-73) Türkiye de Elekrik Tükeimi Büyüme İlişkisi: Dinamik Analiz H. Mura Eruğrul * Öze Çalışmada Türkiye de elekrik ükeimi büyüme ilişkisi 1998Ç1-2011Ç3

Detaylı

Modern endüstri tesislerinde yer alan en önemli

Modern endüstri tesislerinde yer alan en önemli Plasik Zincirli İleiciler, Tasarımları ve Plasik Zincir Baklasının Analizi Muharrem E. BOĞOÇLU, C. Okay AZELOĞLU Yıldız Teknik Üniversiesi Makina Fakülesi ÖZET Günümüzün modern endüsri esislerinde yer

Detaylı

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ

BANKA KREDİ PORTFÖYLERİNİN YÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAYANAN ALTERNATİF BİR YÖNTEM ÖNERİSİ BANKA KREDİ PORTFÖLERİNİN ÖNETİMİNDE ÖDEMEME RİSKİ ANALİZİ: KALMAN FİLTRESİNE DAANAN ALTERNATİF BİR ÖNTEM ÖNERİSİ K. Bau TUNA * ÖZ Ödememe riski banka kredilerini ve bankaların kredi porföylerini ekiler.

Detaylı

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi

Yaz Saati Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Getirisine Etkisinin Test Edilmesi EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 10 Sayı: 4 Ekim 2010 ss. 1139-1153 Yaz Saai Uygulaması Anomalisinin İMKB 100 Endeks Geirisine Ekisinin Tes Edilmesi Tesing he Effec of he Dayligh Saving Time

Detaylı

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi

Reel Kesim Güven Endeksi ile İMKB 100 Endeksi arasındaki dinamik nedensellik ilişkisi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:38, Sayı/No:1, 009, 4-37 ISSN: 1303-173 - www.ifdergisi.org 009 Reel Kesim Güven Endeksi

Detaylı

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ

TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ TÜRKİYE DE İNŞAAT SEKTÖRÜ VE PARA POLİTİKALARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİLERİ Eem Hakan ERGEÇ Eskişehir Osmangazi Üniversiesi Mura TAŞDEMİR Eskişehir OsmangaziÜniversiesi Öze İnşaa sekörü çıkısının

Detaylı

İÇİNDEKİLER GİRİŞ. 1. BÖLÜM 1: ETKİNLİK ÖLÇÜMLERİ ve TANIMLAR.. 2. 1.1. Kavramlar ve Metodoloji... 2

İÇİNDEKİLER GİRİŞ. 1. BÖLÜM 1: ETKİNLİK ÖLÇÜMLERİ ve TANIMLAR.. 2. 1.1. Kavramlar ve Metodoloji... 2 İÇİNDEKİLER GİRİŞ. 1 BÖLÜM 1: ETKİNLİK ÖLÇÜMLERİ ve TANIMLAR.. 2 1.1. Kavramlar ve Meodoloji.... 2 1.2. Ekinlik Ölçüm Yönemleri; Avanaj ve Dezavanajları. 5 1.3. Ölçeğe göre geiri varsayımlarının farkları.

Detaylı

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama

Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Kocaeli Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Dergisi (6) 2003 / 2 : 49-62 Box-Jenkıns Modelleri ile Aylık Döviz Kuru Tahmini Üzerine Bir Uygulama Hüdaverdi Bircan * Yalçın Karagöz ** Öze: Bu çalışmada geleceği

Detaylı

Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Etkisinin Türkiye Bağlamında Test Edilmesi

Yabancı Sermaye Yatırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Etkisinin Türkiye Bağlamında Test Edilmesi Yabancı Sermaye Yaırımlarının Ekonomik Büyümeye Olan Ekisinin Türkiye Bağlamında Tes Edilmesi Yrd. Doç. Dr. Yusuf DEMİR Süleyman Demirel Üniversiesi, İİBF. Öze Bu çalışma; uluslararası sermaye harekelerinin

Detaylı

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1

BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 BİR YATIRIM ARACI OLARAK ALTIN İLE HİSSE SENEDİ ENDEKSİ ARASINDAKİ İLİŞKİNİN ANALİZİ: TÜRKİYE ÜZERİNE AMPİRİK UYGULAMA 1 Bülen DOĞRU* Musafa UYSAL** ÖZET Bu çalışmanın amacı 2000:1-2012:09 döneminde Türkiye

Detaylı

Enerji Piyasası Reformlarının Elektrik Enerjisi Piyasasına Etkisi: EÜAŞ ve Ayrıcalıklı Şirketler Üzerine Bir Analiz 1

Enerji Piyasası Reformlarının Elektrik Enerjisi Piyasasına Etkisi: EÜAŞ ve Ayrıcalıklı Şirketler Üzerine Bir Analiz 1 YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2010 Cil:17 Sayı:1 Celal Bayar Üniversiesi İ.İ.B.F. MANİSA Enerji Piyasası Reformlarının Elekrik Enerjisi Piyasasına Ekisi: EÜAŞ ve Ayrıcalıklı Şirkeler Üzerine Bir Analiz 1 Doç.

Detaylı

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik:

Hisse Senedi Fiyatlarıyla Yabancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Hisse Senedi Fiyalarıyla abancı İşlem Hacmi Arasında Nedensellik: Toda-amamoo aklaşımı Dr. Cüney AKAR Balıkesir Üniversiesi, Bandırma İİBF. Öze Bu çalışmada İsanbul Menkul Kıymeler Borsasında (İMKB) IMKB100

Detaylı

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ

TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ TÜRKİYE DE FAİZ, DÖVİZ VE BORSA: FİYAT VE OYNAKLIK YAYILMA ETKİLERİ Doç. Dr. Macide Çiçek Dumlupınar Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Öze Bu çalışmada Türkiye de devle iç borçlanma seneleri,

Detaylı

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama

Türkiye nin İthalat ve İhracat Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cil: 3 Sayı: 2 Nisan 203 ss. 9-208 Türkiye nin İhala ve İhraca Bağımlılığı: Seçilmiş Ülke Örnekleri Üzerine Ampirik Bir Uygulama Dependency of Impor and Expor of

Detaylı

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ

FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ FİNANSAL PİYASA VOLATİLİTESİ VE EKONOMİ Yrd. Doç. Dr. Hülya Kanalıcı Akay Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Mehme Nargeleçekenler Uludağ Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi

Detaylı

FİNANSAL ZAMAN SERİLERİ İÇİN ORTALAMAYA DÖNME SIÇRAMA DİFÜZYON MODELİ

FİNANSAL ZAMAN SERİLERİ İÇİN ORTALAMAYA DÖNME SIÇRAMA DİFÜZYON MODELİ Marmara Üniversiesi İ.İ.B.F. Dergisi YIL 7, CİLT XXII, AYI 1 FİNANAL ZAMAN ERİLERİ İÇİN ORTALAMAYA DÖNME IÇRAMA DİFÜZYON MODELİ Doç. Dr. Ömer ÖNALAN * Öze Bu çalışmada, finansal menkul kıyme zaman serilerinin

Detaylı

Enerji tasarrufu için yer altına gömülü çelik borularda yalıtımın ekonomik faydaları

Enerji tasarrufu için yer altına gömülü çelik borularda yalıtımın ekonomik faydaları 206 Keçebaş, Erciyes Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Dergisi, 29(3):206-22 Enerji asarrufu için yer alına gömülü çelik borularda yalıımın ekonomik faydaları Ali KEÇEBAŞ* Muğla Sıkı Koçman Üniversiesi,

Detaylı

GÜNEŞ ENERJİ DESTEKLİ ABSORBSİYONLU SOĞUTMA SİSTEMİNİN TERMODİNAMİK İNCELEMESİ

GÜNEŞ ENERJİ DESTEKLİ ABSORBSİYONLU SOĞUTMA SİSTEMİNİN TERMODİNAMİK İNCELEMESİ GÜNEŞ ENERJİ DESTEKLİ ABSORBSİYONLU SOĞUTMA SİSTEMİNİN TERMODİNAMİK İNCELEMESİ AKemal YAKUT Arzu ŞENCAN Reşa SELBAŞ Erkan DİKMEN Bulu GÖRGÜLÜ İhsan DOSTUÇOK Sefer KUTLU ÖZET Günümüzde soğuma sisemlerinin

Detaylı

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği

Borsa Getiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yöntemlerle Analizi: Türkiye Örneği Volume 4 Number 3 03 pp. -40 ISSN: 309-448 www.berjournal.com Borsa Geiri Oranı ve Faiz Oranı Arasındaki İlişkinin Doğrusal Olmayan Yönemlerle Analizi: Türkiye Örneği Yusuf Ekrem Akbaşa Öze: Bu çalışmada,

Detaylı

T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİM DALI

T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİM DALI T.C. ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İKTİSAT ANABİLİM DALI AVRUPA BİRLİĞİ ORTAK TARIM POLİTİKASI VE ÜYE ÜLKELERİN TARIM POLİTİKALARININ YAKINSAMASI:POLONYA ÜLKE ÖRNEĞİ Harun UÇAK DOKTORA

Detaylı

13 Hareket. Test 1 in Çözümleri. 4. Konum-zaman grafiklerinde eğim hızı verir. v1 t

13 Hareket. Test 1 in Çözümleri. 4. Konum-zaman grafiklerinde eğim hızı verir. v1 t 3 Hareke Tes in Çözümleri X Y. cisminin siseme er- diği döndürme ekisi 3mgr olup yönü saa ibresinin ersinedir. cisminin siseme erdiği döndürme ekisi mgr olup yönü saa ibresi yönündedir. 3mgr daha büyük

Detaylı

Ekonometri. Eylül 2012. Sınavın toplam süresi 150 dakikadır.

Ekonometri. Eylül 2012. Sınavın toplam süresi 150 dakikadır. TCMB Araşırmacı Yazılı Meslek Sınavı Ekonomeri Eylül 202 Sınavın oplam süresi 50 dakikadır.. [Toplam 2 puan] Bir araşırmacı, günlük ABD doları/türk lirasının zaman içerisindeki değişimini modellemek amacıyla,

Detaylı

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller

DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıtılmış Gecikme ve Otoregresiv Modeller DEĞİŞKENLER ARASINDAKİ GECİKMELİ İLİŞKİLER: Dağıılmış Gecikme ve Ooregresiv Modeller 1 Zaman serisi modellerinde, bağımlı değişken Y nin zamanındaki değerleri, bağımsız X değişkenlerinin zamanındaki cari

Detaylı

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ

TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ T.C. KÜLTÜR ve TURİZM BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI TURİZM GELİŞMESİNİN TÜRKİYE EKONOMİSİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİNİN EKONOMETRİK ANALİZİ UZMANLIK TEZİ Selim DAĞLIOĞLU EKİM - 010 ANKARA T.C. KÜLTÜR

Detaylı

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ

İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Sosyal Bilimler Dergisi 2010, (4), 25-32 İMKB NİN LATİN AMERİKA BORSALARIYLA İLİŞKİSİ ÜZERİNE ÇOK DEĞİŞKENLİ GARCH MODELLEMESİ Özlem YORULMAZ - Oya EKİCİ İsanbul Üniversiesi İkisa Fakülesi Ekonomeri Bölümü

Detaylı

TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ

TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ Nüfusbilim Dergisi\Turkish Journal of Populaion Sudies, 2012, 34, 31-50 31 TÜRKİYE NÜFUSU İÇİN STOKASTİK ÖLÜMLÜLÜK MODELLERİ Ölümlülük ahminleri, demografi ve aküerya bilimlerinde önemli bir rol oynamakadır.

Detaylı

Kazein Yüzeyine Metil Violetin Biyosorpsiyonu

Kazein Yüzeyine Metil Violetin Biyosorpsiyonu BAÜ Fen Bil. Ens. Dergisi Cil 14(1) 93-102 (2012) Kazein Yüzeyine Meil Violein Biyosorpsiyonu Özkan DEMĠRBAġ 1,, Adem KARADAĞ 2, Veli DALKIRAN 1,Cihan YILDIZ 1 1 BalıkesirÜniversiesi Fen Edebiya Fakülesi

Detaylı

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012

Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Ankara e-posta: selma@kayalak.com. Geliş Tarihi/Received:30.05.2012 Türkiye de Fındık Üreim Alanlarının Armasında Deseklemelerin Ekisi Selma KAYALAK 1 Ahme ÖZÇELİK 2 1 Çanakkale Onsekiz Mar Üniversiesi Ziraa Fakülesi Tarım Ekonomisi Bölümü, Çanakkale 2 Ankara Üniversiesi

Detaylı

GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI

GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI GEFRAN PID KONTROL CİHAZLARI GENEL KONTROL YÖNTEMLERİ: ON - OFF (AÇIK-KAPALI) KONTROL SİSTEMLERİ: Bu eknik en basi konrol ekniğidir. Ölçülen değer (), se değerinin () üzerinde olduğunda çıkış sinyali açılır,

Detaylı

Araşırma Makaleleri REEL DÖVİZ KURU BELİRSİZLİĞİ İ TİCARET PERFORMA SI A ETKİSİ: TÜRKİYE UYGULAMASI Erşan SEVER ÖZET Bu çalışmada reel döviz kuru belirsizliğinin Türkiye nin icare performansına ekisi araşırılmışır.

Detaylı

Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5

Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5 Araşırma ve Para Poliikası Genel Müdürlüğü Çalışma Tebliğ No:09/5 Para Poliikası, Parasal Büyüklükler ve Küresel Mali Kriz Sonrası Gelişmeler K. Azim ÖZDEMİR Temmuz 2009 Türkiye Cumhuriye Merkez Bankası

Detaylı

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği

Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Volume 2. Number 1. 2011 pp. 121-142 ISSN: 1309-2448 www.berjournal.com Finansal Gelişme ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Đlişkinin Ampirik Bir Analizi: Türkiye Örneği Burcu Ozcan a Ayse Ari b Öze: Finansal

Detaylı

GÖRÜNMEZ AMA HĐSSEDĐLMEZ DEĞĐL: TÜRKĐYE'DE ÇIKTI AÇIĞI

GÖRÜNMEZ AMA HĐSSEDĐLMEZ DEĞĐL: TÜRKĐYE'DE ÇIKTI AÇIĞI Cenral Bank Review Vol. 11 (July 211), pp.15-28 ISSN 133-71 prin / 135-88 online 211 Cenral Bank of he Republic of Turkey hp://www.cmb.gov.r/research/review/ GÖRÜNMEZ AMA HĐSSEDĐLMEZ DEĞĐL: TÜRKĐYE'DE

Detaylı

1) Çelik Çatı Taşıyıcı Sisteminin Geometrik Özelliklerinin Belirlenmesi

1) Çelik Çatı Taşıyıcı Sisteminin Geometrik Özelliklerinin Belirlenmesi 1) Çelik Çaı Taşıyıcı Siseminin Geomerik Özelliklerinin Belirlenmesi 1.1) Aralıklarının Çaı Örüsüne Bağlı Olarak Belirlenmesi Çaı örüsünü aşıyan aşıyıcı eleman aşık olarak isimlendirilir. Çaı sisemi oplam

Detaylı

Prof. Dr. A. Ayşen Kaya - Berna Canlı

Prof. Dr. A. Ayşen Kaya - Berna Canlı Anadolu Üniversiesi Sosyal Bilimler Dergisi Anadolu Universiy Journal of Social Sciences Türkiye ye Yönelik Uluslararası Turizm Talebinin Belirleyenleri: Panel Veri Yaklaşımı The Deerminans of Inernaional

Detaylı

FORECASTING TOURISM DEMAND BY ARTIFICIAL NEURAL NETWORKS AND TIME SERIES METHODS: A COMPARATIVE ANALYSIS IN INBOUND TOURISM DEMAND TO ANTALYA

FORECASTING TOURISM DEMAND BY ARTIFICIAL NEURAL NETWORKS AND TIME SERIES METHODS: A COMPARATIVE ANALYSIS IN INBOUND TOURISM DEMAND TO ANTALYA Süleyman Demirel Üniversiesi İkisadi ve İdari Bilimler Fakülesi Dergisi Y.2009, C.14, S.1 s.99-114. Suleyman Demirel Universiy The Journal of Faculy of Economics and Adminisraive Sciences Y.2009, Vol.14,

Detaylı

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi

Reel Döviz Kuru Endeksinin Otoregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yöntemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi: İki Eşikli Tarch Yönemi İle Modellenmesi Reel Döviz Kuru Endeksinin Ooregresif Koşullu Değişen Varyanslılığının Analizi:

Detaylı

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ

HİSSE SENEDİ FİYATLARI VE DÖVİZ KURU İLİŞKİSİ The Journal of Academic Social Science Sudies Inernaional Journal of Social Science Doi number:hp://dx.doi.org/10.9761/jasss2963 Number: 37, p. 399-408, Auumn I 2015 Yayın Süreci Yayın Geliş Tarihi Yayınlanma

Detaylı

BOBĐNLER. Bobinler. Sayfa 1 / 18 MANYETĐK ALANIN TEMEL POSTULATLARI. Birim yüke elektrik alan içerisinde uygulanan kuvveti daha önce;

BOBĐNLER. Bobinler. Sayfa 1 / 18 MANYETĐK ALANIN TEMEL POSTULATLARI. Birim yüke elektrik alan içerisinde uygulanan kuvveti daha önce; BOBĐER MAYETĐK AAI TEME POSTUATARI Birim yüke elekrik alan içerisinde uygulanan kuvvei daha önce; F e = qe formülüyle vermişik. Manyeik alan içerisinde ise bununla bağlanılı olarak hareke halindeki bir

Detaylı

FİNANSAL BİLGİ MANİPÜLASYONUNUN TESPİTİNDE YAPAY SİNİR AĞI MODELİNİN KULLANIMI

FİNANSAL BİLGİ MANİPÜLASYONUNUN TESPİTİNDE YAPAY SİNİR AĞI MODELİNİN KULLANIMI FİNANSAL BİLGİ MANİPÜLASYONUNUN TESPİTİNDE YAPAY SİNİR AĞI MODELİNİN KULLANIMI ÖZET Yrd.Doç.Dr. Güray KÜÇÜKKOCAOĞLU 1 Yrd.Doç.Dr. Yasemin KESKİN BENLİ 2 Dr. Cemal KÜÇÜKSÖZEN 3 nun espiinde sıklıkla kullanılan

Detaylı

EKONOMĐK BÜYÜME VE ĐŞSĐZLĐK ARASINDAKĐ ASĐMETRĐK ĐLĐŞKĐ VE TÜRKĐYE DE OKUN YASASININ SINANMASI

EKONOMĐK BÜYÜME VE ĐŞSĐZLĐK ARASINDAKĐ ASĐMETRĐK ĐLĐŞKĐ VE TÜRKĐYE DE OKUN YASASININ SINANMASI T.C. Hii Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Đkisa Anabilim Dalı EKONOMĐK BÜYÜME VE ĐŞSĐZLĐK ARASINDAKĐ ASĐMETRĐK ĐLĐŞKĐ VE TÜRKĐYE DE OKUN YASASININ SINANMASI Yusuf MURATOĞLU Yüksek Lisans Tezi Çorum

Detaylı

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY

TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY Journal of Yasar Universiy 22 26(7) 4392-444 TÜRK EKONOMİSİNİN ENERJİ BAĞIMLILIĞI ÜZERİNE BİR EŞ-BÜTÜNLEŞME ANALİZİ A CO-INTEGRATION ANALYSIS ON THE ENERGY DEPENDENCY OF THE TURKISH ECONOMY M. Ali Bilginoğlu

Detaylı

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI YAPISAL KIRILMALI BİRİM KÖK TESTLERİNİN KÜÇÜK ÖRNEKLEM ÖZELLİKLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI TC. Pamukkale Üniversiesi Sosyal Bilimler Ensiüsü Yüksek Lisans Tezi Ekonomeri Anabilim Dalı Abdullah Emre ÇAĞLAR

Detaylı

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi

İMKB 100 endeksindeki kaldıraç etkisinin ARCH modelleriyle iki alt dönemde incelenmesi İsanbul Üniversiesi İşleme Fakülesi Dergisi Isanbul Universiy Journal of he School of Business Adminisraion Cil/Vol:41, Sayı/No:, 1, 14-6 ISSN: 133-173 www.ifdergisi.org 1 İMKB 1 endeksindeki kaldıraç

Detaylı

ALLIANZ YAŞAM VE EMEKLİLİK A.Ş. KOÇ İŞTİRAK ENDEKSİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU İÇTÜZÜĞÜ

ALLIANZ YAŞAM VE EMEKLİLİK A.Ş. KOÇ İŞTİRAK ENDEKSİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU İÇTÜZÜĞÜ FONUN KURULUŞ AMACI ALLIANZ YAŞAM VE EMEKLİLİK A.Ş. KOÇ İŞTİRAK ENDEKSİ EMEKLİLİK YATIRIM FONU İÇTÜZÜĞÜ MADDE 1 - Yapı Kredi Emeklilik A.Ş. arafından 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yaırım Sisemi

Detaylı

= t. v ort. x = dx dt

= t. v ort. x = dx dt BÖLÜM.4 DOĞRUSAL HAREKET 4. Mekanik Mekanik konusu, kinemaik ve dinamik olarak ikiye ayırmak mümkündür. Kinemaik cisimlerin yalnızca harekei ile ilgilenir. Burada cismin hareke ederken izlediği yol önemlidir.

Detaylı

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK

ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK ULUSAL HİSSE SENETLERİ PİYASASI NDA ETKİNLİK Nuray ERGÜL ÖZET Son yıllarda, Türk Sermaye Piyasalarında hukuk, muhasebe ve deneim alanlarında, uluslararası kuralların uygulanması için büyük değişiklikler

Detaylı

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri

Bankacılık sektörü. 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Bankacılık sektörü 2011 değerlendirmesi ve 2012 yılı beklentileri Şubat 2012 İçerik Bankacılık sektörünü etkileyen gelişmeler ve yansımalar 2012 yılına ilişkin beklentiler Gündemdeki başlıca konular 2

Detaylı

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu

Türkiye de Kırmızı Et Üretiminin Box-Jenkins Yöntemiyle Modellenmesi ve Üretim Projeksiyonu Hayvansal Üreim 53(): 3-39, 01 Araşırma Türkiye de Kırmızı E Üreiminin Box-Jenkins Yönemiyle Modellenmesi ve Üreim Projeksiyonu Şenol Çelik Ankara Üniversiesi Fen Bilimleri Ensiüsü Zooekni Anabilim Dalı

Detaylı

DEĞERE DAYALI PERFORMANS ÖLÇÜSÜ OLARAK EKONOMĐK KATMA DEĞER ĐN KURAMSAL

DEĞERE DAYALI PERFORMANS ÖLÇÜSÜ OLARAK EKONOMĐK KATMA DEĞER ĐN KURAMSAL DEĞERE DAYALI PERFORMANS ÖLÇÜSÜ OLARAK EKONOMĐK KATMA DEĞERĐN KURAMSAL TEMELLERĐ : DÜNYADA VE TÜRKĐYE DE UYGULAMALARI Mura Eruğrul Yard.Doç.Dr., Anadolu Üniversiesi, ĐĐBF, Đşleme Bölümü ÖZET Ekonomik kar

Detaylı

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey

Şeyma Çalışkan Çavdar Yildiz Technical University ISSN : 1308-7444 scavdar@yildiz.edu.tr 2010 www.newwsa.com Istanbul-Turkey ISSN:1306-3111 e-journal of New World Sciences Academy 2011, Volume: 6, Number: 4, Aricle Number: 3C0085 SOCIAL SCIENCES Received: May 2011 Acceped: Ocober 2011 Şeyma Çalışkan Çavdar Series : 3C Yildiz

Detaylı

15.433 YATIRIM. Ders 11: Hisse Senedi Opsiyonları. Bölüm 2: Ampirik Bulgular

15.433 YATIRIM. Ders 11: Hisse Senedi Opsiyonları. Bölüm 2: Ampirik Bulgular 15.433 YATIRIM Ders 11: Hisse Senedi Opsiyonları Bölüm 2: Ampirik Bulgular Bahar 2003 Black Scholes Modeli Hisse senedi fiyatları Geometrik Brownian Hareketine sahiptir. Hisse senedi fiyatları kesikli

Detaylı