ve deposudurlar. çözünen vitaminlerin nda önemli rolleri vardır.

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ve deposudurlar. çözünen vitaminlerin nda önemli rolleri vardır."

Transkript

1 LĐPĐTLER Bitkisel veya hayvansal kaynaklıdır. Azot içermezler, i Çeşitli fizyolojik fonksiyonları vardır. r. Yüksek kaloriye sahiptirler. 9.3 kcal/g enerji verirler. Vücudun en önemli enerji kaynağı ve deposudurlar. Vücut dokularının n yapımında ve yağda çözünen vitaminlerin taşı şınmasında nda önemli rolleri vardır. r. Sıvı ve katı yağlarla birlikte bulunan ve biyolojik olarak önemli maddeler de vardır. r. Bunlar da yağlar gibi suda çözünmezler fakat benzen, petrol eteri, kloroform ve karbon sülfür r gibi organik çözücülerde çözünürler. Yağlar bir çok bileşikleri ikleri beraberinde bulundurduklarından ndan LĐPĐT adı altında incelenirler.

2 Lipitlerin tanımını yapmak zordur. Lipitler eter, kloroform, hegzan gibi organik çözücülerde çözünen maddeler olarak tanımlan mlanırlar. Ancak, bu tanım m yetersizdir. Örneğin, kısa k zincirli yağ asitlerinin monogliseritleri şüphesiz lipittir. Ancak bunları çözünürl rlüğü esas alan tanıma sokamayız, çünk nkü bunların n sudaki çözünürl rlüğü organik çözücülerdekinden daha fazladır.

3 Sıvı ve katı yağlar içerisinde i birçok madde bulunur: Trigliseritler: Gliserolün yağ asitleri ile olan esterleri (% 0.1 ve % 0.4 arasında mono ve digliseritler içerir) Serbest yağ asitleri Fosfogliseritler: Gliserofosfatlar (lesitin ve sefalin, fosfoinozitid ve fosfoserin Sakkarogliseritler: Galaktogliseritler Sfingozitler: Sfingomiyelin, serebrozitler, gangliozitler Yüksek alkoller ve bunların n ester ve eterleri: : Uzun zincirli alkoller (setil( alkol) ve bunların n esterleri (mumlar), gliseril eter (gliseril( butil eter) Steroller: Kolesterol, fitosteroller Hidrokarbonlar: Squalene, pristane, gadosen Lipokromlar: Karoten, likopen ve diğer karotenoidler,, klorofil Lipovitaminler: : A vitamini, D2 ve D3 vitaminleri, tokoferoller (E vitamini), K vitamini Antioksidanlar: Tokoferol, sesamol, sesamolin, gossipol Tat ve aroma maddeleri: : Doymamış hidrokarbonlar, laktonlar, doymamış aldehitler, metil ketonlar

4 LĐPĐTLERĐN N SINIFLANDIRILMASI Kaynağa, a, fiziksel özelliklere, kimyasal yapı veya fizyolojik fonksiyonlara göre g sınıflandırılabilir. labilir. Kaynak esas alınarak yapılan sınıflands flandırma en yaygın n olanıdır: 1. Bitkisel yağlar 2. Hayvansal yağlar Bitkisel yağlarda karakteristik olarak fitosteroller bulunur. Meyve ve tohum yağlar ları diğer yağlardan bu özelliği i ile ayrılırlar. rlar. Hayvansal yağlar zoosterolleri içermesi ile bitkisel yağlardan farklılık gösterirler. Özellikle kolesterol en önemli kriterdir. Ayrıca hayvansal yağlar iki ayrı gruba ayrılır. r. 1. Kara hayvanları yağlar ları a) Süt t yağlar ları b) Vücut depo yağlar ları 2. Deniz hayvanları yağlar ları a) Deniz memelileri yağlar ları b) Balık yağlar ları

5 Yağlar fiziksel özelliklerine göre: g -Katı yağlar (kuyruk yağı ğı,, kemik yağı ğı) -Yarı katı yağlar (domuz yağı ğı, palm yağı ğı) -Sıvı yağlar (bitkisel yağlar) Ancak bu şekildeki sınıflands flandırma tamamen ortam sıcakls caklığına bağlı olduğundan undan yeterli değildir. Örneğin: koko yağı ve palm yağı tropikal sıcakls caklıklarda klarda tamamen sıvıs olmalarına rağmen daha düşük d k sıcakls caklık ortamlarında katıdırlar.

6 Sıvı yağlar, kuruma özelliklerine göre: g 1. Kuruyan yağlar linoleik ve linolenik asitlerin hakim olduğu u yağlar Ör. keten tohumu yağı 2. Yarı kuruyan yağlar oleik ve linoleik asitlerin hakim olduğu u yağlar Ör. ayçiçeği, i, soya, kolza 3. Kurumayan yağlar oleik asitçe e zengin yağlar: zeytinyağı ğı,, yerfıst stığı yağı olarak sınıflands flandırılırlar. rlar.

7 Basit lipitler LĐPĐTLERĐN N SINIFLANDIRILMASI a) Nötral yağlar b) Mumlar (gerçek ek mumlar, kolesterol esterleri, vitamin A ve Vitamin D esterleri) Bileşik ik lipitler Fosfolipitler veya fosfatidler (gliserofosfatidler, fingomiyelinler, fosfatidik asit) Gliseroglikolipitler (Serebrozitler, sakkarolipitler) Sülfolipitler Türev lipitler Yağ asitleri Alkoller (düz z zincirli alkoller, steroller, A vitamini) Hidrokarbonlar (Alifatik hidrokarbonlar, karotenoidler, squalene) Vitaminler (A, D, E)

8 1.BASĐT T LĐPĐTLERL a) NÖTRAL N YAĞLAR Kimyasal olarak yağlar üç değerli erli bir alkol olan gliserol ile doğal yağ asitlerinin esterleşmesinden meydana gelmişlerdir. lerdir. Gliserol + yağ asiti = Yağ (trigliserit) Dolayısı ile yağlar ların özellikleri ve davranış ışları büyük ölçüde yağ asitlerinin yapısı ve konfigürasyonuna bağlıdır.

9 YAĞ ASĐTLER TLERĐ Genellikle çift sayıda karbon atomu içeren, i düz z zincirli, değişik ik zincir uzunluğuna una sahip, mono bazik organik asitler olarak tanımlanabilir. Bununla beraber çok az miktarlarda diğer yağ asitleri de bulunabilir. Doğada bulunan ve yapılar ları aydınlat nlatılmış 200 den fazla yağ asidi vardır. r. Bugüne kadar yapısı aydınlat nlatılmış yağ asitleri en az 4, en çok 26 karbon atomu içerirler. i Daha uzun zincirli yağ asitleri genellikle mumların n yapısında yer alırlar.

10 Yağ asitleri kısaca k iki ana gruba ayrılabilir. Doymuş yağ asitleri Doymamış yağ asitleri Bunun yanı sıra yağ asitleri, Kısa zincirli yağ asitleri (4-10 karbon atomlu) Orta zincirli yağ asitleri ( karbon atomlu) Uzun zincirli yağ asitleri (16 ve daha uzun karbon zincirine sahip olanlar)

11 Ayrıca yağ asitleri: Esansiyel yağ asitleri (ω - 3 ve ω - 6 yağ asitleri) Esansiyel olmayan yağ asitleri olarak da gruplandırılabilirler. labilirler.

12 Yağ asitlerinin isimlendirilmesi Yağ asitleri hidrokarbon türevi t olarak düşünülür. d 1892 yılında y Cenevre de yapılan kongrede belirlenen kurallara göre g isimlendirilirler. Doymuş yağ asitleri 5 farklı şekilde isimlendirilebilir: 1) Hidrokarbon zincirinin sonundaki CH 3 grubu COOH ile yer değiştirerek meydana gelmiş gibidir. Hexane hexanoic acid CH 3 CH 2 CH 2 CH 2 CH 2 CH 3 CH 3 CH 2 CH 2 CH 2 CH 2 COOH Hidrokarbonun Latince isminin sonundaki (-e)( ) yerine (-oic( oic) eki gelir.

13 2) Bu sistemde karboksilik asitin bağlı olduğu hidrokarbona göre g isimlendirme yapılır. Karboksilik aside bağlı olan karbon : 1 no lu C δ γ β α H CH 3 CH 2 CH 2 CH 2 C- H CH 3 CH 2 CH 2 CH 2 CH 2 COOH Pentane 1-pentane carboxylic acid Eğer karboksilik aside bağlı olan pentan ise yağ asidi 1-pentan1 karboksilik asit adını alır.

14 3) Genel isimleri ile söylenebilir. s Örneğin butirik asit, stearik asit, palmitik asit, 4) Đki kolonlu bir numerik sistemle isimlendirilir. Birinci kolonda karbon sayısı,, ikinci kolonda çift bağ sayısı verilir: (16:0), (18:0), 5) Her bir asit standart kısaltk saltılmış harflerle gösterilir. Örneğin: P (palmitik), S (stearik), O (oleik), vb

15 CH 3 CH CH 2 COOH I CH 3 1. Yönteme göre: 3- metil butanoik asit veya : β- metil butanoik asit 2. Yönteme göre: 2-metil propan karboksilik asit

16 Yağ asitlerinin sınıflands flandırılması A. Düz D z zincirli yağ asitleri Doymuş yağ asitleri (sature( y.a.) Doymamış yağ asitleri (ansature( y.a.) Monoen yağ asitleri (mono ansature- tekli doymamış y.a) Polien yağ asitleri (poli( ansature- çoklu doymamış y.a) i) Đzolen yağ asitleri ii)konjuge yağ asitleri B. Sübstitue olmuş yağ asitleri C. Halka içeren i (siklik) yağ asitleri D. Dallanmış zincirli (izo( izo-) ) yağ asitleri

17 A. Düz D z zincirli yağ asitleri 1. Doymuş Yağ Asitleri (C( n H 2n O 2 ) C-4 4 den C-26C 26 e e kadar yağ asitlerini içerirler. i Doğal trigliseritlerde bulunurlar. En çok bulunanlar 16 (palmitik) ve 18 (stearik) asitlerdir. On karbonluya kadar olanlar oda sıcakls caklığında sıvıdırlar. Karbon sayısı uzadıkça a katıla laşır. Yağ asidi zinciri kısaldk saldıkça a erime noktası düşer. 10 karbondan daha büyük b k olanlar oda sıcakls caklığında kristal haldedir.

18 1. Doymuş Yağ Asitleri (Cn( H 2n O 2 ) Yağ asitlerinin çözünürl rlüğü, çözücünün hidrofobik karakteri ve oda sıcakls caklığı arttıkça artar. Çift karbon sayılı doymuş düz z zincirli yağ asitlerinin erime noktası kendilerinden sonra gelen daha yüksek y tek karbonlu yağ asitlerinin erime noktasından ndan daha yüksektir. y Doymuş yağ asitleri oda sıcakls caklığında oksidasyona karşı daha dayanıkl klıdır. Yüksek Y sıcaklıklarda klarda oksidasyona karşı dayanıkl klılıkları azalır.

19 Laurik Miristik Palmitik Stearik asit asit asit asit Hindistancevizi Tereyağı Çikolata Sığır r eti Yumurta Soya yağı Ton balığı

20 Yemeklik yağlarda bulunan en önemli doymuş yağ asitleri Asetik asit (C-2) (CH 3 COOH) genel formüle uyar, ancak yağ asidi değildir. Yağ asitleri butirik asitten itibaren başlar. Butirik asit (C-4) süt t yağı ğında % oranında nda bulunur. Bozuk tereyağı ğında hoşa a gitmeyen koku büyük ölçüde butirik asitten ileri gelir.

21 Kaproik asit (C-6) süt t yağı ğında % 2 civarında, koko yağı ğında % 1 den 1 az, palm çekirdeği i yağı ğında % 1.5 a a kadar bulunur. Mikroorganizmalar bu asidi n-propiln ketona dönüştürür r ve bunun hoş olmayan bir kokusu vardır. r. Kaproik asitin kendisi karakteristik teke (erkek keçi) kokusuna sahiptir.

22 Kaprilik asit (C-8) süt t yağı ğında % 1-2, 1 koko yağı ğında % 6-8, 6 palm çekirdeğinde inde % oranında nda bulunur. Kaprik asit (C-10) kaprilik asit ile beraber süt s t yağı ğında bulunur. % civarında koko ve palm çekirdeği yağı

23 Laurik asit (C-12) doğada çok yaygın n olarak bulunur. Özellikle Lauraceae familyasına ait bitkilerin çekirdeklerinden elde edilen yağlarda bulunur. Bazılar ları % 80 civarında bu asidi içerirler. i Palm çekirdeği i yağı ğında % Manda sütüs yağı ğında % 4-84 ve diğer memelilerin süt s t yağı ğında bulunurlar.

24 Miristik asit (C-14) bitkisel ve hayvansal yağlar ların n bileşenidir. enidir. Süt t yağı ğında % 8-12, 8 palm çekirdeğinde inde %20 e kadar Myristaceae bitkisinin yağı ğında % Palmitik asit (C-16) doğal yağlar ların n karakteristik bir bileşenidir. enidir. yemeklik yağlarda % 10, zeytin yağı ğında % 15 civarında Palm yağı ğında % 35-40

25 Stearik asit (C-18), doğal sıvıs ve katı yağlarda en çok bulunan doymuş yağ asitidir. yüksek molekül l ağıa ğırlığına sahiptir. Süt t yağı % 5-15, 5 domuz yağı % , sığır r don yağı ğında % 14-30, kakao yağı % 30-35, 35, mısır özü yağı % 2-4, 2 soya yağı % 2-6, 2 palm çekirdeği i % 1-31 Stearik asit ticari hidrojene yağlar ların n karakteristik bir bileşenidir. enidir. Tamamen hidrojene olmuş mısır ve soya yağlar larında % 90 a a kadar stearik asit bulunabilir.

26 Araşidik asit (C-20) çok az miktarlarda bulunan bir yağ asitidir. Yer fıstf stığı (Arachis hypogaea) ) yağı ğındaki yağ asitleri içerii eriğinin inin % 5-7 sini karbonlu doymuş yağ asitleri oluşturur, bunun da üçte biri araşidik asittir. Bazı hayvanların n depo yağlar larında ve süt s yağı ğında ve anne sütüs yağı ğında az olarak bulunur.

27 Behenik asit (C-22) Erime noktası C dir. ticari yağlarda bulunmaz. turpgillere ait çekirdek yağlar larında bulunur. Hardal tohumu yağı % 2-2.3, turp yağı ğında % 3-4 kolza tohumu yağı ğında % civarındad ndadır. Kolesterolü artırıcı özelliği i vardır. r.

28 Lignoserik asit (C-24) kolza tohumu ve yer fıstf stığı yağı ğında % 3 ü3 ün altındaki miktarlarda bulunur. Cerotic asit (C-26) bitkisel yağlarda iz miktarlarda bulunur. Bütün n doymuş yağ asitleri asimetrik karbon atomu içermedikleri i için i in optikçe aktiflik göstermezler. g Ancak zincir uzunluğu u (yani molekül l ağıa ğırlığı) ) arttıkça kırılma indisi değerleri erleri yükselir. y

29 Doymuş yağ asitleri genellikle çift bağ içerdiği halde, doğada az da olsa tek karbon atomuna sahip yağ asitleri de vardır. r. Örneğin: valerik asit (5:0), enanthik asit (7:0), pelargonik asit (9:0), margarik asit (C 17 H 33 COOH) gibi. Đnsan saçından izole edilen yağda tek sayıda karbon atomu içeren i (7, 9, 11 ve 13) yağ asitleri saptanmış ıştır.

30 Doymamış yağ asitlerinin adlandırılmas lması Doymuş yağ asitlerinin isimlendirilmesinde olduğu u gibi, kendilerinin eşi e i olan hidrokarbonların n sonuna anoic eki yerine enoic eki gelir. enoic eki doymamış ışlığın n işaretidir. i 18 C hidrokarbon octa-decan 18:0 yağ asiti octa-decanoic acid 18:1 yağ asiti octa-decenoicenoic acid 18:2 yağ asiti.octa-decadienoicdienoic acid

31 Çift bağlar ların n sayısı di, tri, tetra,.. gibi ekler getirilerek yapılır. Örneğin linoleik asitte 9 ve 12. C da iki çift bağ (=) vardır. r. Đsimlendirme : 9,12-octa decadi dienoic acid Çift bağı ğın n yerini göstermenin g en basit yolu asit isminden önce rakamla belirtmektir. Çift bağı ğın n yerleşimi metil grubundan başlayarak gösterilir: g Linoleik asit.9,12- octadecadienoic acid

32 Stearik asit 18:0 Linoleik asit 18:2

33 Çift bağı ğın n yerleşimi metil grubundan başlayarak gösterilebildig sterilebildiği i gibi omega işareti ile de gösterilebilir. g Linoleik asit : 9,12- octadecadi dienoic acid veya 18:2 w6 veya 18:2 (n-6) şeklinde

34 H H H R 2 C = C C = C R 1 R 2 R 1 H cis trans Çift bağı ğın n olduğu u noktalarda cis veya trans yerleşim söz z konusudur.

35 Cis-9-octadecenoic acid (oleik asit) trans-9-octadecenoic acid (elaidik asit)

36 Trans yağ asitleri (trans( yağlar) Trans-çift bağ içeren doymamış yağ asitleridirler. Cis çit bağlara göre g daha az dolaşı şıktırlar. Genellikle doğal olarak bulunmazlar. Ancak geviş getiren hayvanların n süt s t yağlar larında (%8.6) ve katalitik olarak hidrojene edilmiş yağlarda çokça bulunurlar. Araştırmalara rmalara göre: g trans yağ tüketimi ile Arterosklerosis ve koroner kalp hastalıklar kları gibi kan dolaşı şım m hastalıklar kları arasındaki ilişki, trans olmayanlara göre g daha fazla bulunmuştur. Trans yağlar kandaki LDL (kötü kolesterol) i i artırır, r, HDL (iyi kolesterol) i i azaltır toplam trigliseriti ve lipoproteinleri artırır. r.

37 2. Doymamış Yağ Asitleri Molekülde lde birden altıya kadar doymamış çift bağ ihtiva eden yağ asitleri vardır. r. Palmitoleik asit (16:1) ( ( 9,10 ) CH 3 (CH 2 ) 5 CH = CH (CH 2 ) 7 - COOH Oleik asit (18:1) ( ( 9,10 ) CH 3 (CH 2 ) 7 CH = CH - (CH 2 ) 7 - COOH Linoleik asit (18:2)( 9,10, 12,13 ) CH 3 (CH 2 ) 4 CH = CH CH 2 CH = CH - (CH 2 ) 7 - COOH Linolenik asit (18:3) ( ( 9,10, 12,13, 15,16 ) CH 3 CH 2 CH = CH CH 2 - CH = CH CH 2 CH = CH - (CH 2 ) 7 - COOH Araşidonik asit (20:4) ( ( 9,10, 12,13, 15,16, 18,19 ) CH 3 (CH 2 ) 4 CH = CH CH 2 -CH = CH CH 2 -CH = CH CH 2 CH = CH (CH 2 ) 3 -COOH Erusik asit (22:1) ( ( 13,14 ) CH 3 (CH 2 ) 9 CH = CH (CH 2 ) 11 COOH

38 2.a. Monoen Yağ asitleri (Bir çift bağlı yağ asitleri )(C n H 2n-2 O 2 ) 4-14 arasında karbon içeren, i çift bağlı yağ asitleri gıdalardaki g yağlarda çok az miktarlarda bulunurlar. Örneğin Kaproleik asit ( 9,10 dekenoik asit) sadece tereyağı ğında çok az miktarlarda bulunur. Miristoleik asit ( 9,10 tetradekenoik asit) balık k yağlar larında ve memeli deniz hayvanlarının n yağlar larında bulunur.

39 Palmitoleik asit ( 9,10 -hegzadekenoik asit) (18:1 n 9) balık k yağlar larında ve çeşitli sıcak s kanlı hayvanların n yağı ğında bulunur. Balık k yağlar larında %3-25 arasında, sardalya % 12,

40 Oleik asit ( 9,10 -okta dekenoik asit) tüm m yağlar ların n yapısında yer alır ve C da eriyen iki farklı formda kristalize olur. Trans-Oleik asite Elaidik asit de denir. Kaynama noktası cis-oleik asitten daha yüksektir y (45 0 C). Elaidinleşme yalnızca hidrojenasyon sırasında değil aynı zamanda termal polimerizasyon ve oksidasyon sırasında da meydana gelir.

41 Đzooleik Asitler Oleik asidin doğal olarak bulunan izomerlerine ĐZOOLEĐK K ASĐTLER denir. Oleik asitin stereo ve pozisyonel izomerlerinde moleküldeki ldeki çift bağı ğın n yerleri farklıdır. r. Bunlara örnek olarak: Petroselenik asit (18:1)(cis 6,7 - oktadekenoik asit umbellifera (şemsiyegiller) familyası bitkilerin tohum yağlar larında % 75 e e varan oranlarda bulunur Vaksenik asit (18:1)(trans trans- 11,12 -oktadekenoik a.) hayvan vücut v yağlar larında, süt s t yağlar larında çok düşük k oranlarda rastlanır. r.

42 Gadoleik asit (9-eikozenoik asit) (20:1) deniz hayvanları yağlar larında bulunur. Erusik asit ( 13,14 dokozenoik asit )(22:1) tek çift bağ bulunduran yağ asitlerindendir. Kolza ve hardal tohumunda bulunur. kolza tohumu % 40-50, hardal tohumunda % 40, su teresinde % 82 civarında bulunur. Erusik asitin trans şekline brassidik asit de denir. Su teresinden saf erusik asit elde edilebilir. Nervonik asit ( 15,16 -tetrakozenoik asit, C 24 H 46 O 2 ) beyin serebrozitlerinde bulunur.

43 2.b. Polien Yağ Asitleri (Çoklu doymamış ış,, iki veya daha fazla çift bağ içeren ) Đsolen yağ asitleri Yapısındaki doymamış bağlar ların n tek ve çift bağ şeklinde birbirini izleyen bir sıralanma s göstermediği i bütün b polienoik yağ asitlerine isolen yağ asitleri denir. Đsolen yağ asitlerinin bir grubu esansiyel (esas) yağ asitleri olarak da isimlendirilir. Bunlar memeliler tarafından sentezlenemeyen yüksek biyolojik aktivite gösteren g yağ asitleridir biyolojik aktivite nedeni ile ω (omega)) yağ asitleri olarak da adlandırılırlar. rlar.

44 Omega (ω)) yağ asitleri üçe e ayrılır. r. 1) ω - 9 grubu 18 : 1 (9)( oleik asit 22 : 1 (13( 13) erusik asit 24 : 1 (15( 15) nervonik asit 2) ω - 6 grubu 18 : 2 (9,12( 9,12) linoleik asit 18 : 3 (6,9,12( 6,9,12) γ-linolenik asit 20 : 4 (5,8,11,14( 5,8,11,14) araşidonik asit ω- 3 grubu 18 : 3 (9,12,15( 9,12,15) α-linolenik asit 20 : 5 (5,8,11,14,17( 5,8,11,14,17) EPA (Eicosa( pentenoik asit) 22 : 6 (4,7,10,13,16,19( 4,7,10,13,16,19) ) DHA (Dokozahegzenoik( asit)

45 Esansiyel yağ asitleri diğer doymamış yağ asitlerinden çift bağlar ların n sayısı ve pozisyonları itibarı ile farklılık k gösterirler. g Yapılar larında 2 den 2 4 e 4 e kadar çift bağ bulundururlar ve metil grubundan itibaren sıralandığında 3,4, 6,7, 9,10 karbonlarında nda (ω-şeklinde)( çift bağ içerirler.

46 ω- 6 yağ asitleri: Linoleic acid 18:2 (n 6)( 9,12-octadecadienoic acid Gamma-linolenic acid 18:3 (n 6)( 6,9,12-octadecatrienoic acid Eicosadienoic acid 20:2 (n 6)( 11,14-eicosadienoic acid Dihomo-gamma gamma-linolenic acid 20:3 (n 6)( 8,11,14-eicosatrienoic acid Arachidonic acid 20:4 (n 6)( 5,8,11,14-eicosatetraenoic acid Docosadienoic acid 22:2 (n 6)( 13,16-docosadienoic acid Adrenic acid 22:4 (n 6)( 7,10,13,16-docosatetraenoic acid Docosapentaenoic acid 22:5 (n 6)( 4,7,10,13,16-docosapentaenoic acid

47 ω- 3 YAĞ ASĐTLER TLERĐ α-linolenic acid (ALA) 18:3 (n 3)( all-cis cis-9,12,15-octadecatrienoic acid Stearidonic acid (STD) 18:4 (n 3)( all-cis cis-6,9,12,15-octadecatetraenoic acid Eicosatrienoic acid (ETE) 20:3 (n 3)( all-cis cis-11,14,17-eicosatrienoic acid Eicosatetraenoic acid (ETA) 20:4 (n 3)( all-cis cis-8,11,14,17-eicosatetraenoic acid Eicosapentaenoic acid (EPA)20:5 (n 3)( Docosapentaenoic acid (DPA): Docosahexaenoic acid Tetracosapentaenoic acid 24:5 ( Tetracosahexaenoic acid (Nisinic all-cis cis-5,8,11,14,17-eicosapentaenoic acid (DPA): Clupanodonic acid 22:5 (n 3)( all-cis cis-7,10,13,16,19-docosapentaenoic acid acid (DHA)22:6 (n 3)( all-cis cis-4,7,10,13,16,19-docosahexaenoic acid 24:5 (n 3) all-cis cis-9,12,15,18,21-docosahexaenoic acid Nisinic acid) ) 24:6 (n 3)( all-cis cis-6,9,12,15,18,21-tetracosenoic acid

48 Linoleik asit (9,12-oktadekadienoik asit) (18:2) Tüm m doğal yağlarda (özellikle( soya yağı ğı) ) yaygın olarak bulunur, (ω-6) yağ asitlerindendir Okside edici maddelere ve hava oksijenine karşı duyarlıdır. r.

49 Gama-linolenik asit 6,9,12-octadecatrienoic acid (18:3) ω 6 6 yağ asitidir Evening primrose flower (O.( biennis) yüksek oranda γ-linolenic acid içerir.

50 α-linolenik asit (ALA)(18:3) (9,12,15-oktadekatrienoik asit) ω-3 3 yağ asitidir. Keten tohumu yağı yaklaşı şık k % 55 ALA (alfa- linolenik asit) içerir. 155 gram keten tohumu yağı 8 gram ALA içerir

51 Keten tohumu (aka linseed) (Linum usitatissimum) pek çok balık k yağı ğından altı kat daha fazla ω-3 3 yağ asidi içerir. i Keten tohumu yağı ğı, ω-3 eldesinde en yaygın olarak kullanılan lan botanik kaynaktır. ω-6 dan 3 kat daha fazla ω-3 3 içerir. i Keten tohumu yağı ğı, yaklaşı şık k % 55 ALA (alfa- linolenic acid) içerir. Bu vücutta v % 2 15 EPA veya % 2 5 DHA a çevrilebilir.

52 Araşidonik asit (20:4) ( 5,8,11,14 eikozatetraenoik asit) ω-6 6 yağ asitlerindendir. Karaciğer lipitleri ve beyin fosfatidlerinin yapısında % 22 e e kadar oranlarda bulunur. Ayrıca balık k yağı ğında da bulunur. Çift bağlar nedeni ile ışık k ve oksijene duyarlıdır. r.

53 karbonlu ve 5,6 çift bağ içeren yağ asitleri özellikle deniz hayvanlarının yapılar larında yer alır r ve oksidasyon tepkimelerine çok duyarlıdırlar. rlar. Örneğin: Klupanodonik asit (22:6) DHA). (4,8,12,15,18,21-Dokozapentenoik Dokozapentenoik asit) (DHA)( Çift bağlar konjuge değildir. Deniz hayvanlarının n yağlar larında bulunur.

54 Timnodonik asit (20:5) (EPA)(4,8,12,15,18 4,8,12,15,18-Eikozapentenoik asit) Nisinik asit (24:6) (THA) (3,8,12,15,18,21-tetrakozahegzenoik asit) Bu üç yağ asidi de ilk kez Japon sardalya balığı yağı ğından izole edilmiştir.

55 EPA ve DHA içinin en iyi kaynak soğuk sularda yaşayan ayan yağlı balıklard klardır. r. Ör: somo mon, ringa ga, uskumru, hamsi, sardalya alya. Bu balıklardaki ω-3 yağlar, ω-6 6 olanlara göre yedi kat daha fazladır. Ton balığı gibi diğer yağlı balıklar ise daha az oranlarda ω-3 3 içerirler. i ω-3 3 yağlar balıklar tarafından sentezlenmezler, onlar da bu yağ asitlerini yedikleri alglerden alırlar.

56 Tüketiciler balıklarda potansiyel olarak bulunabilecek Ağır r metaller Poliklorlanmış bifeniller (PCB) Poliklorlanmış dibenzodioksinler (PCDD veya dioksinler) gibi yağda çözünen kontaminant maddeler konusunda bilinçli olmalıdırlar. Bazı besin desteği i (dietary( supplements) üreten firmalar ağır r metalleri ve diğer kontaminantları yağdan uzaklaştırmak üzere çeşitli yöntemler y uygulamaktadırlar. Bazı balık k yağlar ları iyi derecede sindirilemeyebilir. Bazı çalışmalar, trigliserit formunun biyo-yararl yararlılığının n ester formuna göre g daha iyi olduğunu unu söylerken, s üretimi daha ucuz olan ve üreticiler tarafından daha fazla kullanılan lan ester formunun daha iyi olduğuna una dair bir çalışmaya rastlanmamış ıştır.

57 Yağ asitlerinin numaralandırılmas lmasında; Kimyacılar, karbonil karbonundan itibaren başlarken (mavi), Biyokimyacılar, n(ω) ) karbondan başlarlar (kırm rmızı). n-ucunda, ilk çift bağ 3. C-C C C bağı ğındadır. Đnsan vücudundaki fizyolojik çevrimler sırass rasında n-ucu n hiçbir zaman değişmez. Diğer bir deyişle n-3 n 3 ismi enerjik olarak daha stabil olduğunu unu anlamına na gelir ve diğer karbonhidrat bileşikler ikler diğer karbonil ucundan sentezlenirler. Yağ asidi zincirinde veya çift bağ sayısında artma olsa bile ω yapısında değişme olmaz. Örneğin, linoleik asit (18:2 ω6) metabolizmada araşidonik aside (20:4 ω6) dönüşür. d Ancak esansiyel yağ asidi karakteri değişmez. Örneğin,, glis iseridlerde veya zincirin ortasındaki çift bağlardan lardan.

58 Konjuge yağ asitleri Yapılar larındaki doymamış bağlar tek ve çift bağ şeklinde birbirini izleyen bir sıralanma s gösterirler. g Đsolen yağ asitlerine kıyasla k çeşitli hayvansal ve bitkisel lipitlerin yapıta taşı oldukları geç anlaşı şılmıştır. Kimyasal ve fiziksel özellikleri isolen yağ asitlerinden oldukça a farklılık k gösterir. g Sahip oldukları dien konjugasyon yapı nedeni ile kimyasal tepkimelere daha kolay girerler. Belirli dalga boylarındaki ışınlar nları soğurduklar urdukları için in yer aldıklar kları bileşiklerde iklerde saptanabilirler. Hava oksijeni ile kuruma tepkimesi verirler ve ağıa ğırlık kaybına uğramadan u dayanıkl klı filmler oluştururlar. Bu tip yağlar lak ve yağlı boya sanayi için i in aranan hammaddelerdir

59 Sorbik asit (2,4-hegzadienoik asit) (6:2) Gıda sanayinde koruyucu olarak ve başka teknik amaçlarla yaygın n olarak kullanılır. 18 karbonlu konjuge yağ asitlerinin başlıcalar caları α- Elaeostearik asit ( 9,11,13 - oktadekatrienoik asit)(18:3) Eleostearik asit linolenik asitin konjuge şeklidir. Tung yağı ğında ve odun yağı ğında % civarında bulunur. Yemeklik olarak kullanılmaz, lmaz, boya sanayinde kullanılır. β- Elaeostearik asit ( 9,11,13 - oktadekatrienoik asit) (18:3) Alfa formuna göre g daha stabil bir yapısı vardır. r. α -Parinarik asit (18:4)( 9,11,13,15 - oktadekatetraenoik asit) Đlk kez Japon gülüg tohumu yağı ğından izole edilmiştir.

60 B. Sübstitue olmuş yağ asitleri Bu gruba yağlar ların n ve mumların n yapısında doğal olarak yer alan oksi ve keto yağ asitleri dahildir. Oksi yağ asitleri içerdikleri i OH grupları nedeni ile optikçe e aktiflik gösterir. g Likanik asit (4-oksi oksi- 9,11,13 oktadekatrienoik asit) Doğada en yaygın n bulunan keto-ya yağ asitidir. Keto grubuna ilaveten 3 tane doymamış konjuge çift bağ ihtiva eder. Oficicia yağı ğında % civarında likanik asit bulunur. 18 karbonludur ve keton grubu 4. C dadır. Risinoleik asit (12 oksi 9 oktadesenoik asit) Hint yağı ğının n tamamına yakınını (% 90) bu yağ asitleri oluşturur. Đlaç sanayinde kullanılır. Optikçe e aktiftir (D(+))

61 C- Halka içeren i (siklik) yağ asitleri Flacourtiaceae familyasına ait bitkilerin tohum yağlar larında bulunurlar. Fizyolojik ve terapötik tik etkiye sahiptirler. Optikçe e aktiftirler. Yağ asidi zincirinin sonunda yer alan siklopentenil halkası ile karakterize edilirler. CH = CH I CH(CH 2 ) n COOH genel formül CH 2 CH 2 Kolmogrik (chalmogrik)(13-2,3 -siklopentenil-n-tridekanoik) asit cüzam c tedavisinde kullanılan lan ilaçlar ların n yapımında kullanılır. Hidnokarpik asit (11-2,3 -siklopentenil-n-undekanoik asit) Sterkülik asit (2-n-oktilsiklopropen oktilsiklopropen-1-oktanoikoktanoik asit) diğerlerinden farklı olarak üçlü halkaya sahiptir. Pamuk çekirdeği i yağı ğında bulunur.

62 D. Dallanmış (izo)) Yağ Asitleri Đlk kez tüberkt berküloz bakterilerin lipitlerinde tespit edilmiştir. Özellikle patojen bakterilerin hastalık yapıcı etmenlerinin bu yağ asitlerinden kaynaklandığı bilinmektedir. Bu yağ asitlerine ayrıca yün y n yağlar larında ve kimi hayvanların n içi yağlar larında rastlanmış ıştır. izovalerik asit (C-5) yunus balığı yağı ğında bulunur. Tüberkülostearik asit (10-metiloktadekanoik asit) Tüberküloz bakterisi lipitlerinde 12-metiltetradekanoik asit,, koyun içi yağı ğında saptanmış ıştır.

63

64 Doymamış yağ asitlerinin çift bağlar larına hidrojen ve halojenler katılarak doygun hale getirilirler. Bu özelliğinden inden faydalanılarak larak yağlar ların: iyot sayısı, tiyosiyanojen sayısı, hidrojenasyon sayısı, dien sayısı gibi değerleri erleri analitik olarak kullanılabilir. labilir.

65 YAĞLARIN KĐMYASAL K KOMPOZĐSYONU Doğadaki yağlar, esas olarak üç değerli erli bir alkol olan gliserol ile üç yağ asitinden meydana gelmiştir. Dolayısı ile büyük b k bir çoğunluğu trigliseritlerden oluşur. ur. Gliserol + 3 yağ asiti = Trigliserid Gliserol + 2 yağ asiti = Digliserid Gliserol + 1 yağ asiti = Monogliserid Gliserolün bir veya iki hidroksil gruplarının n yağ asitleri ile esterleşmesi ile meydana gelen mono ve di gliseritler yağlar ların çok az bir kısmk smını meydana getirirler.

66 TRĐGL GLĐSERĐTLER Yağlar ların n ağıa ğırlıkça a en büyük b k kısmk smını trigliseritler oluşturur. Bir gliserit molekülünde 3 hidroksil grubu da aynı yağ asiti ile esterleşmi miş ise buna basit gliserit (veya tek yağ asidi gliseriti), eğer er gliserit molekülünün n her konumunda farklı yağ asitleri esterleşmi miş ise bunlara karışı ışık gliserit denir. Doğal trigliseritler genellikle, karışı ışık gliserit yapısındad ndadır.

67

68 Trigliserit molekülündeki karbon atomları şu şekilde numaralandırılır: r: α 1 O CH 2 O - C R1 I O β 2 CH O - C R2 ά 3 CH 2 I O O - C R3 Bitkisel yağlardaki trigliserit moleküllerinin llerinin α-karbon atomlarında doymuş yağ asitlerinin, β (2) pozisyonunda ise doymamış yağ asitlerinin bağland landığı tespit edilmiştir. Hayvansal yağlarda ise bunun tersi bir durum mevcuttur. Bu konfigürasyondaki özellik yağlar ların n sindirilebilirliği üzerine ve erime noktalarına na etki etmektedir.

69 Trigliseritlerin adlandırılmas lması Kısa zincirli yağ asidi, uzun zincirliden önce söylenir. s Örneğin, α-miristo-β-palmito-α-stearin Đki stearik ve bir palmitik asitten oluşmu muş gliserit: palmitodistearin şeklinde (distearopalmitin( değil) Doymuş ve doymamış yağ asitleri aynı zincir uzunluğuna una sahip ise önce doymuş yağ asitleri söylenir. s Örneğin: Palmitostearo-olein olein Doymamış yağ asitleri aynı zincir uzunluğuna una sahip, ancak doymamış ışlık k dereceleri farklı ise, önce daha doymuş olan söylenir. s Örneğin: oleolinoleolinolenin Dallanmış yağ asitlerinde en uzun zincir esas alınır. Cis izomerler trans izomerlerden önce söylenir. s Optikçe e aktif L-şeklindeki L asitler önce söylenir. s Substitue asitler ve siklik asitler en son söylenir. s

70 Örnek: Doymamış yağ trigliseridi (C palmitic acid 2. oleic acid 3. alpha-linolenic linolenic acid 55 H O 6 )

71 Yağ asitlerinin trigliserid molekülündeki yerleşimlerinin yağı ğın n fiziksel özellikleri üzerine etkisini daha iyi anlayabilmek için, i in, koyun içyai yağı ile kakao yağı ğını karşı şılaştıralım: Her iki yağı ğın n yağ asidi içerikleri i benzer olmasına karşı şın n erime noktaları: koyun içyai yağının: n: C, kakao yağı ğının: n: C Kakao yağı ğının n erime noktasının n düşük d k olmasının sebepleri olarak, trigliseridlerin çoğunda: yapıda en az bir adet doymamış y.a. olması doymamış y.a.lar ların β- yerleşimini tercih etmeleri.

72 Doğal yağlar ların n yapısında yer alan yağ asitlerinin çeşit, miktar ve trigliseritteki yerleşimleri yağlar ların değişik ik karakteristiklerini belirleyen faktörlerdir. Doğal yağlarda trigliseridlerin oluşum um kuramları: Muntazam dağı ğılım m kuramı Olasılık k yasasına göre g dağı ğılım m kuramı Örneğin, bitkisel yağlarda : Trigliseritlerin β yerleşimlerine öncelikle doymamış yağ asitleri yerleştirilmekte, sonra kalanlar ve doymuş y.a. leri α ve α yerleşimlerine olasılık yasasına göre g dağı ğılmaktadır.

73 Doğal yağlarda az miktarlarda mono ve di gliseritler de Monogliserit o CH 2 O - C C 17 CH OH CH 2 - OH bulunur. 17 H 35 CH CH 2 OH O CH O - C C 17 CH 2 OH 17 H 35 α-monostearin β-monostearin Digliserit o o CH 2 -O- C C 17 H 35 CH 2 O - C C 17 CH O- C C 17 H 35 CH OH o CH 2 -OH CH 2 O - C C 17 1,2 distearin 1,3 distearin 17 H H 35

74 Monogliseritler yüzey aktif maddelerdir. Hem suda (polar) hem de yağda çözünen (apolar( apolar) grupları ihtiva ederler. Yüksek molekül l ağıa ğırlıklı yağ asitlerinin mono gliseritleri emülgat lgatör olarak gıda g endüstrisinde kullanılırlar. Yağda su (w/o) emülsiyonu için i in uygun maddelerdir. Yağı ğın n kolaylıkla kla kristallenmesini sağlarlar. Az miktarda yağa a ilave edildiğinde inde hızlh zlı bir şekilde mikrokristal bir yapı oluştururlar. Yağlı maddelerden yağı ğın n ayrılıp p akmasını (yağlanmay lanmayı) önleyici olarak (ör.( Margarin sanayi) kullanılırlar.

ur. esterleşmesi ile meydana gelen mono ve di gliseritler smını meydana getirirler.

ur. esterleşmesi ile meydana gelen mono ve di gliseritler smını meydana getirirler. YAĞLARIN KĐMYASAL K KOMPOZĐSYONU Doğadaki yağlar, esas olarak üç değerli erli bir alkol olan gliserol ile üç yağ asitinden meydana gelmiştir. Dolayısı ile büyük b k bir çoğunluğu trigliseritlerden oluşur.

Detaylı

LİPİDLER BASİT LİPİDLER 14.10.2015. Lipidler. GIDA KİMYASI ve BİYOKİMYASI 1. YAĞLAR

LİPİDLER BASİT LİPİDLER 14.10.2015. Lipidler. GIDA KİMYASI ve BİYOKİMYASI 1. YAĞLAR Lipidler GIDA KİMYASI ve BİYKİMYASI LİPİDLER Lipid sözcüğü yağ ve yağ benzeri maddeleri topluca ifade eden bir terimdir. Lipidler genellikle şöyle tanımlanır: Yağ asidi esterleriyle ilgili olan, hayvansal

Detaylı

Lipidler. Yrd. Doç. Dr. Ahmet GENÇ Adıyaman Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu

Lipidler. Yrd. Doç. Dr. Ahmet GENÇ Adıyaman Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Lipidler Yrd. Doç. Dr. Ahmet GENÇ Adıyaman Üniversitesi Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu Lipidler Suda çözünmeyen fakat kloroform gibi polar olmayan organik çözücülerde çözünebilen bileşiklerin heterojen

Detaylı

ESANSİYEL YAĞ ASİTLERİ

ESANSİYEL YAĞ ASİTLERİ ESANSİYEL YAĞ ASİTLERİ 1 Yağ ğ asitleri i Yağ asitleri, hidrokarbon zincirli monokarboksilik organik asitlerdir. Yapılarında, 4-36 karbonlu hidrokarbon zincirinin i i i ucunda karboksil k grubu bulunur.

Detaylı

ORGANĠK BĠLEġĠKLER. 2. ÜNİTE 6. Bölüm

ORGANĠK BĠLEġĠKLER. 2. ÜNİTE 6. Bölüm ORGANĠK BĠLEġĠKLER 2. ÜNİTE 6. Bölüm Organik ve Anorganik BileĢiklerin Ayırt Edilmesi Kimya bilimi temelde organik ve anorganik olmak üzere ikiye ayrılır. * Karbonun oksitleri (CO, CO 2 ) * Karbonatlar

Detaylı

Yağ ihtiyacı nereden karşılanır?

Yağ ihtiyacı nereden karşılanır? Besinde Lipitler Besinsel Yağlar 1. Trigliseritler (%90) 2. Kolesterol (serbest ya da yağ asitlerine bağlı halde) 3. Serbest Yağ Asitleri 4. Fosfolipitler 5. Yağda Çözünen Vitaminler (A,D,E,K) Suda çözünmezler

Detaylı

HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR 2. AROMATİK 1. ALİFATİK HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR TEK HALKALI (BENZEN VE TÜREVLERİ) DOYMAMIŞ

HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR 2. AROMATİK 1. ALİFATİK HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR TEK HALKALI (BENZEN VE TÜREVLERİ) DOYMAMIŞ HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR HİDROKARBONLAR 1. ALİFATİK HİDROKARBONLAR 2. AROMATİK HİDROKARBONLAR DOYMUŞ HİDROKARBONLAR DOYMAMIŞ HİDROKARBONLAR TEK HALKALI (BENZEN VE TÜREVLERİ) BİTİŞİK İKİ HALKALI (NAFTALİN)

Detaylı

Çeşitli tohumların yağ bileşimi. USDA Nutrient Database. Tekli doymamış. Çoklu. Kanola Keten Mısır Fındık Zeytin Ayçiçeği Susam Soya Ceviz

Çeşitli tohumların yağ bileşimi. USDA Nutrient Database. Tekli doymamış. Çoklu. Kanola Keten Mısır Fındık Zeytin Ayçiçeği Susam Soya Ceviz LİPİTLER Hayvan ve bitki dokularının eter, benzin, kloroform gibi yağ çözücülerinde eriyen bölümlerine ham lipit denir. Organizmanın başlıca besin kaynağını oluştururlar, enerji verme ve depolama yönünden

Detaylı

Besinsel Yağlar. Besinde Lipitler. Yağ ihtiyacı nereden karşılanır? Besinsel lipitlerin fonksiyonu nedir? 09.03.2016

Besinsel Yağlar. Besinde Lipitler. Yağ ihtiyacı nereden karşılanır? Besinsel lipitlerin fonksiyonu nedir? 09.03.2016 Besinsel Yağlar 1. Trigliseritler (%90) 2. Kolesterol (serbest ya da yağ asitlerine bağlı halde) 3. Serbest Yağ Asitleri 4. Fosfolipitler 5. Yağda Çözünen Vitaminler (A,D,E,K) Besinde Lipitler Suda çözünmezler

Detaylı

Teorik : 6 ders saati Pratik : 2 ders saati : 8 Ders saati

Teorik : 6 ders saati Pratik : 2 ders saati : 8 Ders saati HĐDROKARBONLAR SÜRE Teorik : 6 ders saati Pratik : 2 ders saati Toplam süre s : 8 Ders saati Hedef ve Davranış ışlar HEDEF 1: Hidrokarbonları tanıyabilme DAVRANIŞLAR Hidrokarbonları sınıflandırır. r. Hidrokarbonları

Detaylı

Lipidler, ya gerçekten ya da potansiyel olarak yağ asitleri ile ilişkileri olan heterojen bir grup bileşiktir

Lipidler, ya gerçekten ya da potansiyel olarak yağ asitleri ile ilişkileri olan heterojen bir grup bileşiktir LİPİDLER Lipidler, ya gerçekten ya da potansiyel olarak yağ asitleri ile ilişkileri olan heterojen bir grup bileşiktir Lipidlerin ortak özellikleri Lipidler, biyolojik kaynaklı organik bileşiklerdir Lipidlerin

Detaylı

GMÜ 436 (01) YAĞ TEKNOLOJİSİ 2010-2011 Bahar Dönemi

GMÜ 436 (01) YAĞ TEKNOLOJİSİ 2010-2011 Bahar Dönemi GMÜ 436 (01) YAĞ TEKNOLOJİSİ 2010-2011 Bahar Dönemi Vize Tarihleri I.Vize (7 Nisan 2011) II.Vize (5 Mayıs 2011) Geçme Notu %20 (I.Vize) + %20 (II. Vize) + %40 FİNAL + %10 PROJE veya ÖDEV PROJE veya ÖDEV

Detaylı

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ Karbonun önemi Hücrenin % 70-95ʼ i sudan ibaret olup, geri kalan kısmın çoğu karbon içeren bileşiklerdir. Canlılığı oluşturan organik bileşiklerde karbon atomuna

Detaylı

MARGARİN. İnsan tüketimine uygun. bitkisel ve/veya hayvansal yağlardan elde edilen, süt yağı içeriğine göre tanımlanan,

MARGARİN. İnsan tüketimine uygun. bitkisel ve/veya hayvansal yağlardan elde edilen, süt yağı içeriğine göre tanımlanan, MARGARİN NEDİR? MARGARİN İnsan tüketimine uygun bitkisel ve/veya hayvansal yağlardan elde edilen, süt yağı içeriğine göre tanımlanan, temel olarak yağ içinde su emülsiyonu tipinde, süt ve/veya süt ürünleri

Detaylı

Tebliğ. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından:

Tebliğ. Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından: Tebliğ TÜRK GIDA KODEKSĠ BĠTKĠ ADI ĠLE ANILAN YAĞLAR TEBLĠĞĠ (Tebliğ No: 2011/Taslak) Amaç MADDE 1 (1) Bu Tebliğin amacı, bu Tebliğ kapsamında yer alan bitki adı

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI GIDA TEKNOLOJİSİ LİPİTLER 541GI0007

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI GIDA TEKNOLOJİSİ LİPİTLER 541GI0007 T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI GIDA TEKNOLOJİSİ LİPİTLER 541GI0007 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya

Detaylı

Madde 3- Bu Tebliğ, 16/11/1997 tarihli ve 23172 mükerrer sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği ne göre hazırlanmıştır.

Madde 3- Bu Tebliğ, 16/11/1997 tarihli ve 23172 mükerrer sayılı Resmi Gazete de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği ne göre hazırlanmıştır. Bitki Adıyla Anılan Yemeklik Yağlar Tebliği R.G. Tarihi:13.10.2001 R.G. Sayısı:24552 Amaç Madde 1- Bu Tebliğin amacı; gıda olarak tüketime uygun olan ve bu Tebliğin 3 üncü maddesinde tanımları yapılan

Detaylı

³DQ ³HQ (WDQ (WHQ 3URSDQ 3URSHQ % WDQ % WHQ

³DQ ³HQ (WDQ (WHQ 3URSDQ 3URSHQ % WDQ % WHQ En az ndan bir adet karbon-karbon çift ba içeren hidrokarbonlara denir. Bu bile iklerin di er bir ismi ise dir.alkenlerin genel formülleri Alkenlerde çift ba bir adet kuvvetli sigma ba ile sigma ba na

Detaylı

BİTKİSEL YAĞLAR. Kimyasal olarak yağ asitlerinin trigliseridleri olarak bilinen yağlar; (3 yağ asidi+gliserin=yağ) ;

BİTKİSEL YAĞLAR. Kimyasal olarak yağ asitlerinin trigliseridleri olarak bilinen yağlar; (3 yağ asidi+gliserin=yağ) ; BİTKİSEL YAĞLAR Temel besin maddelerinden olan ve insan beslenmesinde önemli bir yere sahip olan yağlar insan organizması için gerekli olan ve insanların yaşamsal faaliyetlerinin sürdürülebilmesinde beslenme

Detaylı

LİPİTLER. Lipitlerin Sınıflandırılması

LİPİTLER. Lipitlerin Sınıflandırılması LİPİTLER Lipitler polimer yapısında olmayan makromoleküllerdir. Hem yapısal hem de işlevsel olarak çok farklı moleküller ortak bir özellikleriyle lipit adı altında toplanmıştır: Bu özellik, apolar olmaları

Detaylı

Prof. Dr. Suat ERDOĞAN. 6 Mart 2014

Prof. Dr. Suat ERDOĞAN. 6 Mart 2014 Prof. Dr. Suat ERDOĞAN 6 Mart 2014 İçerik Lipidlerin tanımı Lipidlerin fonksiyonları Yağ asitleri Trigliserdiler Beslenmede önemi Fosfolipidler Kolesterol Steroidler Lipid Lipos Grekçede yağ anlamına gelir

Detaylı

Yağlar ve Proteinler

Yağlar ve Proteinler Yağlar ve Proteinler Yağlar Yağlar, yağ asitleri ve gliserolden oluşmuş organik bileşiklerdir. Yağlar en ekonomik enerji kaynaklarıdır. Yağlar aynı miktardaki karbonhidrat ve proteinlerin iki katından

Detaylı

Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi

Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi Pazardan Sofraya:Pazarlama ve Tüketim Beslenmede Balığın Yeri ve Önemi Prof. Dr. Yasemen YANAR Çukurova Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Avlama ve İşleme Teknolojisi Bölüm Başkanı Tarih boyunca medeniyetler

Detaylı

İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı

İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ İç Hastalıkları Anabilim Dalı Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı HASTA BİLGİLENDİRME FORMU HİPERLİPİDEMİ Hiperlipidemi; kanda çeşitli yağların yüksekliğini

Detaylı

ığına Etkileri Prof. Dr. Selma Türkay ve Çevreye Etkileri,Biyodizelin Önemi Sempozyumu 10 Ocak 2008-İstanbul

ığına Etkileri Prof. Dr. Selma Türkay ve Çevreye Etkileri,Biyodizelin Önemi Sempozyumu 10 Ocak 2008-İstanbul Atık k Bitkisel Yağlar ların İnsan Sağlığı ığına Etkileri Prof. Dr. Selma Türkay İTÜ Kimya MühendisliM hendisliği i BölümüB Atık k bitkisel Yağlar ların İnsan Sağlığı ve Çevreye Etkileri,Biyodizelin Önemi

Detaylı

Türk Gıda Kodeksi Yemeklik Zeytinyağı ve Yemeklik Prina Yağı Tebliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ Resmi Gazete 1 Aralık 2000 - Sayı: 24247

Türk Gıda Kodeksi Yemeklik Zeytinyağı ve Yemeklik Prina Yağı Tebliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ Resmi Gazete 1 Aralık 2000 - Sayı: 24247 Türk Gıda Kodeksi Yemeklik Zeytinyağı ve Yemeklik Prina Yağı Tebliğinde Değişiklik Yapılması Hakkında Tebliğ Resmi Gazete 1 Aralık 2000 - Sayı: 24247 Resmi Gazete 25 Nisan 1998 - Sayı: 23323 Tarım ve Köyişleri

Detaylı

www.kimyahocam.com HİDROKARBONLAR I ÖRNEK 1

www.kimyahocam.com HİDROKARBONLAR I ÖRNEK 1 İDROKARBONLAR Yalnızca karbon (C) ve hidrojen () elementlerinden oluşan bileşiklere hidrokarbon denir. Karbon elementinin atom numarası 6 dır. Elektron dizilişi, 1s 2 2s 2 2p 2 olup değerlik elektron say

Detaylı

FONKSİYONLU ORGANİK BİLEŞİKLER I

FONKSİYONLU ORGANİK BİLEŞİKLER I FNKSİYNLU GANİK BİLEŞİKLE rganik bileşiklerde, bileşiğin temel kimyasal ve fiziksel özelliklerini belirleyen ve formülleri yazıldığında tanınmalarını sağlayan atom gruplarına fonksiyonel gruplar denir.

Detaylı

YAĞ İŞLEME TEKNOLOJİSİ

YAĞ İŞLEME TEKNOLOJİSİ YAĞ İŞLEME TEKNLJİSİ Doç. Dr. sman KLA Öğr. Gör. üseyin DURAN Temel besin maddelerinden ve insan beslenmesinde önemli bir yere sahip olan yağlar insan organizması için gerekli olan ve insanların yaşamsal

Detaylı

Alkoller, Eterler ve Tiyoller

Alkoller, Eterler ve Tiyoller Alkoller, Eterler ve Tiyoller Alkoller (R- OH) Alkoller, OH (hidroksil) fonksiyonel grubu taşıyan organik bileşiklerdir (alkil veya aril grubuna bağlı hidroksil) Metanol (CH 3 OH) en basit alkoldür Chemistry,

Detaylı

ANALİZ TALEP FORMU FUEL OİL ÖZELLİK KOD DENEY YÖNTEMİ. TS1451 EN ISO 3104 *TS 2031 Görünüş 120 İç Metot (TY-AY-046) Toplam Tortu 140

ANALİZ TALEP FORMU FUEL OİL ÖZELLİK KOD DENEY YÖNTEMİ. TS1451 EN ISO 3104 *TS 2031 Görünüş 120 İç Metot (TY-AY-046) Toplam Tortu 140 FUEL OİL Yoğunluk 100 TS EN ISO 12185 TS 1013 EN ISO 3675 Viskozite (Akmazlık) 100ºC 110 TS1451 EN ISO 3104 *TS 2031 Toplam Tortu 140 TS ISO 10307-1 TS ISO 10307-2 Akma Noktası 220 TS 1233 ISO 3016 ASTM

Detaylı

lması *Bisiklik -Alkenler -Alkinlerin -Alkil halojenürlerin -Aminlerin adlandırılmas -Esterlerin adlandırılmas *Benzen ve türevlerinin t kuralı

lması *Bisiklik -Alkenler -Alkinlerin -Alkil halojenürlerin -Aminlerin adlandırılmas -Esterlerin adlandırılmas *Benzen ve türevlerinin t kuralı 16.05.2010 1 16.05.2010 2 -Alkanların ve sikloalkanların adlandırılmas lması *Bisiklik bileşiklerin iklerin adlandırılmas lması -Alkenler ve sikloalkenlerin adlandırılmas lması -Alkinlerin adlandırılmas

Detaylı

SAĞLIKLI BESLENMEDE TÜKETİLEN YAĞ MİKTARI ve ÇEŞİDİNİN ÖNEMİ. Prof. Dr. Muammer KAYAHAN Emekli Öğretim Üyesi

SAĞLIKLI BESLENMEDE TÜKETİLEN YAĞ MİKTARI ve ÇEŞİDİNİN ÖNEMİ. Prof. Dr. Muammer KAYAHAN Emekli Öğretim Üyesi SAĞLIKLI BESLENMEDE TÜKETİLEN YAĞ MİKTARI ve ÇEŞİDİNİN ÖNEMİ Prof. Dr. Muammer KAYAHAN Emekli Öğretim Üyesi İnsan yaşamı yaklaşık 80 yıla ayarlanmış ve oldukça karmaşık mekanizması olan bir saate benzetilebilir.

Detaylı

LİPİTLER. Şekil 1: Gliserol ve yağ asidi esterleşmesi

LİPİTLER. Şekil 1: Gliserol ve yağ asidi esterleşmesi LİPİTLER Yağlar, insan ve hayvan diyetlerinde önemli yer tutan temel bileşendir; birim ağırlıkta en yüksek enerjiyi verir ve enerji depolamak için çok uygundur. Genel olarak suda çözünmeyen ancak eter,

Detaylı

Ek-1/B TÜRK STANDARTLARINA GÖRE TİCARİ KALİTE DENETİMİNE TABİ ÜRÜNLER Bitkisel Yemeklik Yağlar

Ek-1/B TÜRK STANDARTLARINA GÖRE TİCARİ KALİTE DENETİMİNE TABİ ÜRÜNLER Bitkisel Yemeklik Yağlar Ek-1/B TÜRK STANDARTLARINA GÖRE TİCARİ KALİTE DENETİMİNE TABİ ÜRÜNLER Bitkisel Yemeklik Yağlar No GTİP Madde İsmi İlgili Standart Standardın Farklı Uygulanacak Maddesi 1 107.90.90.00.00 Diğerleri (Soya

Detaylı

ELEMENT VE BİLEŞİKLER

ELEMENT VE BİLEŞİKLER ELEMENT VE BİLEŞİKLER 1- Elementler ve Elementlerin Özellikleri: a) Elementler: Aynı cins atomlardan oluşan, fiziksel ya da kimyasal yollarla kendinden daha basit ve farklı maddelere ayrılamayan saf maddelere

Detaylı

Yapısında yalnızca C ve H u bulunduran bileşiklere hidrokarbon adı verilir.

Yapısında yalnızca C ve H u bulunduran bileşiklere hidrokarbon adı verilir. HİDROKARBONLAR Yapısında yalnızca C ve H u bulunduran bileşiklere hidrokarbon adı verilir. Alifatik Hidrokarbonlar Düz zincirli veya dallanmış olabilir. Doymuş hidrokarbonlar : Alifatik hidrokarbonlar

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H 2.Radyoaktif izotoplar biyologları için önemlidir? Aşağıda radyoakif maddelerin kullanıldığı alanlar sıralanmıştır.bunlarla

Detaylı

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir.

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. EVDE KİMYA SABUN Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. CH 3(CH 2) 16 COONa: Sodyum stearat (Beyaz Sabun) CH 3(CH 2) 16 COOK:

Detaylı

4. Organik Kimyada Fonksiyonel Gruplar. Bazı Önemli Fonksiyonel Gruplar

4. Organik Kimyada Fonksiyonel Gruplar. Bazı Önemli Fonksiyonel Gruplar 4. Organik Kimyada Fonksiyonel Gruplar Bileşikleri reaktivitelerine göre sınıflandırmaya imkan veren yapısal özelliklere fonksiyonel grup denir. Fonksiyonel grup büyük bir molekülün bir parçasıdır; kendine

Detaylı

Alkinler (Asetilenler)

Alkinler (Asetilenler) Organik-İnorganik Kimya Alkinler (Asetilenler) ALKİNLER (ASETİLENLER) Genel formülleri C n H 2n-2 şeklinde olan ve yapılarında en az bir üçlü bağ içeren bileşiklerdir. Bu bileşiklere, moleküllerindeki

Detaylı

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler MBG 111 BİYOLOJİ I 3.1.Karbon:Biyolojik Moleküllerin İskeleti *Karbon bütün biyolojik moleküllerin omurgasıdır, çünkü dört kovalent bağ yapabilir ve uzun zincirler

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) GIDA TEKNOLOJİSİ LİPİTLER ANKARA 2006 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; Talim ve

Detaylı

Ek-1 7 NCİ VE 8 İNCİ MADDE KOŞULLARINDAN MUAFİYET

Ek-1 7 NCİ VE 8 İNCİ MADDE KOŞULLARINDAN MUAFİYET Ek-1 7 NCİ VE 8 İNCİ MADDE KOŞULLARINDAN MUAFİYET 1- Kimyasal olarak herhangi bir değişikliğe uğramamış, doğada doğal olarak bulunan maddeler: mineraller, cevherler, cevher özütleri, çimento cürufu, doğal

Detaylı

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ

SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ SÜTÜN BİLEŞİMİ ve BESİN DEĞERİ Prof. Dr. Metin ATAMER Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Süt Teknolojisi Bölümü Aralık 2006 ANKARA Sütün Tanımı ve Genel Nitelikleri Süt; dişi memeli hayvanların, doğumundan

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ

ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ ÖĞRENME ALANI : MADDE VE DEĞİŞİM ÜNİTE 4 : MADDENİN YAPISI VE ÖZELLİKLERİ E BİLEŞİKLER VE FRMÜLLERİ (4 SAAT) 1 Bileşikler 2 Bileşiklerin luşması 3 Bileşiklerin Özellikleri 4 Bileşik Çeşitleri 5 Bileşik

Detaylı

ZEYTİNYAĞI KALİTE KONTROLÜ

ZEYTİNYAĞI KALİTE KONTROLÜ ZEYTİNYAĞINDA KALİTE KONTROL PARAMETRELERİ ZEYTİNYAĞI KALİTE KONTROLÜ çeşitli özelliklerine göre sınıflandırıldıktan sonra; sağlık ve beslenme açısından, hile açısından ve duyusal açıdan kalite kontrolü

Detaylı

474 VERGİ HADDİ ÖLÇÜ BİRİMİ

474 VERGİ HADDİ ÖLÇÜ BİRİMİ 15.01 Katı domuz yağı (eritilmiş domuz yağı 'lard' dahil) ve kümes hayvanlarının katı yağları (02.09 ve 15.03 pozisyonlarındakiler hariç): 1501.10 - Eritilmiş domuz yağı (Lard): - - Sınai amaçlar için

Detaylı

Atık Kızartma Yağlarının Sağlık Üzerine Etkileri ve Dünyada Uygulanan Sistemler. Prof.Dr.Cevdet DEMİR. 25 Nisan 2012 Antalya

Atık Kızartma Yağlarının Sağlık Üzerine Etkileri ve Dünyada Uygulanan Sistemler. Prof.Dr.Cevdet DEMİR. 25 Nisan 2012 Antalya Atık Kızartma Yağlarının Sağlık Üzerine Etkileri ve Dünyada Uygulanan Sistemler Prof.Dr.Cevdet DEMİR 25 Nisan 2012 Antalya Bitkisel atık yağlar 25791 sayılı Bitkisel Atık Yağların Kontrolü Yönetmeliğine

Detaylı

Gliseritler. Gliserol. Yağ Asitleri. Gliseritler CH 2 OH CH 2 OCOR + H 2 O CHOCOR + RCOOH CHOCOR + RCOOH + H 2 O CHOH

Gliseritler. Gliserol. Yağ Asitleri. Gliseritler CH 2 OH CH 2 OCOR + H 2 O CHOCOR + RCOOH CHOCOR + RCOOH + H 2 O CHOH Gliserol Gliseritler Yağ Asitleri Gliseritler CH 2 OCOR + H 2 O CHOCOR CH 2 OH CHOCOR + RCOOH + H 2 O CH 2 OH CHOH + RCOOH CH 2 OCOR CH 2 OCOR CH 2 OCOR Trigliserit Digliserit Monogliserit 1 Gliseritler

Detaylı

MARGARĐNLER VE SAĞLIĞIMIZ

MARGARĐNLER VE SAĞLIĞIMIZ MARGARĐNLER VE SAĞLIĞIMIZ Bu konuda yazma fikri internet ortamında margarinlerin sağlığa zararlı olduğunu iddia eden yazılardan etkilenmem sonucu ortaya çıktı.[1] Sağlık açısından margarinin zararları

Detaylı

ALKENLER; ÇALIŞMA SORULARI

ALKENLER; ÇALIŞMA SORULARI ALKENLER; ÇALIŞMA SORULARI SORU 1.) 1 büten ve 2 büten için cis ve trans izomeri yazmak mümkün müdür? SORU 2.) Aşağıda verilen bileşikleri IUPAC metoduna göre adlandırınız. A) CH2 = C = CH CH3 B) CH3 CH

Detaylı

Tarih: 13.10.2001 Sayı: 24552

Tarih: 13.10.2001 Sayı: 24552 Türk Gıda Kodeksi Bitki Adı ile Anılan Yemeklik Yağlar Tebliği (Tebliğ No: 2001/29) Tarih: 13.10.2001 Sayı: 24552 Amaç Madde 1 Bu Tebliğin amacı; gıda olarak tüketime uygun olan ve bu Tebliğin 3 üncü maddesinde

Detaylı

Sfingozin türevi membran lipidleri

Sfingozin türevi membran lipidleri Dr. Suat Erdoğan Sfingozin türevi membran lipidleri Sfingolipidler Sfingomyelin Glikolipidler Kolesterol ve Steroidler Bu tür lipidler gliserol içermezler Yapıda bir amino alkol olan sfingozin bulunur

Detaylı

KARBOHİDRATLAR. Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ

KARBOHİDRATLAR. Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ KARBOHİDRATLAR Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ Karbohidratlar (CHO) şeker, nişasta, glikojen ve selüloz olarak canlılar aleminde en geniş yeri kaplayan makromoleküllerdir. İnsanlar, hayvanlar ve mikroorganizmalar

Detaylı

HİPERLİPİDEMİ TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ

HİPERLİPİDEMİ TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ HİPERLİPİDEMİ TEDAVİ KILAVUZU VE YAŞAM TARZI ÖNERİLERİ Hiperlipidemi; kanda çeşitli yağların yüksekliğini ifade etmek için kullanılan bir terimdir. Bu çeşitli yağ tipleri kolesterol, trigliserid, LDL-kolestroldür.

Detaylı

zeytinist mucahit@zeytin.org.tr www.mucahitkivrak.com.tr

zeytinist mucahit@zeytin.org.tr www.mucahitkivrak.com.tr 1 T.C. BALIKESİR ÜNİVERSİTESİ EDREMİT MESLEK YÜKSEKOKULU Zeytincilik ve Zeytin İşleme Teknolojisi Programı Öğr. Gör. Mücahit KIVRAK 0 505 772 44 46 kivrak@gmail.com www.mucahitkivrak.com.tr 2 3 4 KİMYASAL

Detaylı

ELEMENT Aynı tür atomlardan oluşmuş saf maddelere element denir. ELEMENTLERİN ÖZELLİKLERİ 1. Aynı tür atomlardan oluşurlar. 2. Saf ve homojendirler.

ELEMENT Aynı tür atomlardan oluşmuş saf maddelere element denir. ELEMENTLERİN ÖZELLİKLERİ 1. Aynı tür atomlardan oluşurlar. 2. Saf ve homojendirler. SAF MADDE: Aynı cins atom ya da moleküllerden oluşmuş maddelere, saf medde ÖR. Elementler saf maddelerdir. Çünkü; hepsi aynı cins atomlardan oluşmuşlardır. Bileşikler saf maddelerdir. Çünkü; hepsi aynı

Detaylı

Yeni Nesil Kalsiyum Sabunu By Pass Yağ; Magnapac Tasty

Yeni Nesil Kalsiyum Sabunu By Pass Yağ; Magnapac Tasty Katkı Servis Rm-43 Syf 250-260 Yeni Nesil Kalsiyum Sabunu By Pass Yağ; Magnapac Tasty KONU İLGİ Yem Alımında Problem Yaratmayan, Yeni Nesil Bypass Yağ- Magpanac Tasty beslemede kullanılan bypass yağ kaynaklarının

Detaylı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) KİMYA TEKNOLOJİSİ YAĞLAR VE YAĞ ANALİZLERİ

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) KİMYA TEKNOLOJİSİ YAĞLAR VE YAĞ ANALİZLERİ T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PRJESİ) KİMYA TEKNLJİSİ YAĞLAR VE YAĞ ANALİZLERİ ANKARA 2008 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;

Detaylı

Bileşiğin basit formülünün bulunması (moleküldeki C, H, O, X atomlarının oranından, veya molekül ağırlığından)

Bileşiğin basit formülünün bulunması (moleküldeki C, H, O, X atomlarının oranından, veya molekül ağırlığından) 1 SPEKTROSKOPİ PROBLEMLERİ Ref. e_makaleleri, Enstrümantal Analiz, Kütle Spektrometre Uygulamaları Molekül yapısı bilinmeyen bir organik molekülün yapısal formülünün tayin edilmesi istendiğinde, başlangıç

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

5- LİPİDLER 5.1- GENEL BAKI.

5- LİPİDLER 5.1- GENEL BAKI. 5- LİPİDLER 5.1- GENEL BAKI. 5.1.1- ÖNEMİ. Lipidler, karbonhidratlar ve proteinlerle birlikte doğada ve organizmada bulunan ve nicel yönden en büyük önemi taşıyan organik maddelerin bir grubudur. Yedek

Detaylı

UZMAN GÖRÜŞLERİ. Tavuk Etinin Optimal Beslenmedeki Yeri ve Önemi

UZMAN GÖRÜŞLERİ. Tavuk Etinin Optimal Beslenmedeki Yeri ve Önemi UZMAN GÖRÜŞLERİ Etinin Optimal Beslenmedeki Yeri ve Önemi Prof. Dr Sevinç YÜCECAN Yakın Doğu Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü seviyu@gmail.com Günümüzde diyete bağlı

Detaylı

Conjugated Linoleic Acid

Conjugated Linoleic Acid Conjugated Linoleic Acid Conjugated Linoleic Acid (CLA) GENEL BAKIŞ Konjuge linoleik l ik asit bir omega-6 esansiyel yağğ asidi olan linoleik asit (LA) in 28 geometrik ve pozisyonel izomerlerini kapsar.

Detaylı

Yağ Asitlerinin β Oksidayonu. Prof. Dr. Fidancı

Yağ Asitlerinin β Oksidayonu. Prof. Dr. Fidancı Yağ Asitlerinin β Oksidayonu Prof. Dr. Fidancı Yağ Asitlerinin Beta Oksidasyonu Yağ asitlerinin enerji üretimi amacı ile yıkımında (yükseltgenme) en önemli yol β oksidasyon yoldudur. β oksidasyon yolu

Detaylı

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır.

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır. CANLILARDA ENERJİ Besinlerin Enerjiye Dönüşümü Besin öğeleri: Karbonhidratlar, yağlar, proteinler, vitaminler, mineraller Besin maddelerindeki bu öğelerin vücut tarafından kullanılabilmesi için sindirilmesi

Detaylı

SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması)

SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması) SABUN SENTEZİ (Yağların Hidrolizi veya Sabunlaştırılması) Gerek hayvansal yağlar gerekse bitkisel (nebati) yağlar, yağ asitlerinin gliserin (gliserol) ile oluşturdukları oldukça kompleks esterlerdir. Bu

Detaylı

Trans yağ nedir? Trans Yağ ğ bir yağ ğ asidi türüdür. Birçok gıda maddesinde doğal olarak. Trans yağ asitleri, trans

Trans yağ nedir? Trans Yağ ğ bir yağ ğ asidi türüdür. Birçok gıda maddesinde doğal olarak. Trans yağ asitleri, trans Trans yağ nedir? Trans Yağ ğ bir yağ ğ asidi türüdür. Birçok gıda maddesinde doğal olarak trans yağ bulunur. Trans yağ asitleri, trans konfigürasyonunda en az bir çift bağ ğ bulunduran doymamış yağ asitleridir

Detaylı

Monosakkaridler organizmadaki metabolik reaksiyonlara tek başlarına giremezler. Bu nedenle evvela aktifleşmeleri gerekir. Monosakkaridlerin aktif

Monosakkaridler organizmadaki metabolik reaksiyonlara tek başlarına giremezler. Bu nedenle evvela aktifleşmeleri gerekir. Monosakkaridlerin aktif Monosakkaridler organizmadaki metabolik reaksiyonlara tek başlarına giremezler. Bu nedenle evvela aktifleşmeleri gerekir. Monosakkaridlerin aktif formu, fosforik asitle yaptığı esterlerdir Glukoz, galaktoz

Detaylı

KİMYASALLARIN ENVANTERİ YÖNETMELİĞİ VERİ GİRİŞİNDEN MUAF TUTULAN MADDELER

KİMYASALLARIN ENVANTERİ YÖNETMELİĞİ VERİ GİRİŞİNDEN MUAF TUTULAN MADDELER KİMYASALLARIN ENVANTERİ YÖNETMELİĞİ VERİ GİRİŞİNDEN MUAF TUTULAN MADDELER Kimyasalların Envanteri ve Kontrolü Hakkında Yönetmelik in Ek-1 inde yer alan maddeler 7 nci ve 8 inci madde koşullarından muaftırlar.

Detaylı

Beslenme Dersi sunusu

Beslenme Dersi sunusu Beslenme Dersi sunusu Beslenme ile ilgili kavramlar Besin (lat.aliment): Yenebilen bitki ve hayvan dokularıdır. Su, organik ve inorganik ögelerden oluşur. Hayvansal ve bitkisel olarak iki kaynaktan elde

Detaylı

Biyogaz Temel Eğitimi

Biyogaz Temel Eğitimi Biyogaz Temel Eğitimi Sunanlar: Dursun AYDÖNER Proje Müdürü Rasim ÜNER Is Gelistime ve Pazarlama Müdürü Biyogaz Temel Eğitimi 1.Biyogaz Nedir? 2.Biyogaz Nasıl Oluşur? 3.Biyogaz Tesisi - Biyogaz Tesis Çeşitleri

Detaylı

Yerlerine Göre G. Gerekli Standartlar ve Kontrol Yöntemleri Y. cevdet@uludag.edu.tr

Yerlerine Göre G. Gerekli Standartlar ve Kontrol Yöntemleri Y. cevdet@uludag.edu.tr Bitkisel Atık k Yağlar ların n Kullanım Yerlerine Göre G Gerekli Standartlar ve Kontrol Yöntemleri Y Prof.Dr.Cevdet.Cevdet DEMİR Uludağ Üniversitesi/TÜBİTAK-BUTAL cevdet@uludag.edu.tr Kızartma yağlar larının

Detaylı

Yağ asidinin Hidrojen atomu ile Giliserolün hidroksili bağlanıyor.

Yağ asidinin Hidrojen atomu ile Giliserolün hidroksili bağlanıyor. FRA C serisi nedir? Bütün FRA C serisi ürünler yağ asitlerinin son teknolojiyle esterleştirilmesi temeline dayanır ( şekil 1). Bu yeni kovalent moleküller hayvan yemlerinde kullanılmak üzere patentlendi.

Detaylı

Ayırma ve Đzolasyon Teknikleri : Ekstraksiyon

Ayırma ve Đzolasyon Teknikleri : Ekstraksiyon 3. Deney Ayırma ve Đzolasyon Teknikleri : Ekstraksiyon Sentezlerde istenen ürünü yan ürünlerden, fazla miktardaki veya tepkimeye girmemiş başlangıç bileşiklerinden, safsızlıklardan ve çözeltiden ayırmak

Detaylı

SÜT VE ÜRÜNLERİ ANALİZLERİ

SÜT VE ÜRÜNLERİ ANALİZLERİ Süt Nedir? SÜT VE ÜRÜNLERİ ANALİZLERİ Gıda Mühendisi Tülay DURAN Türk standartları çiğ süt standardına göre: Süt; inek, koyun, keçi ve mandaların meme bezlerinden salgılanan, kendine özgü tat ve kıvamda

Detaylı

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri

7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞĐMĐ 7. Sınıf Fen ve Teknoloji Dersi 4. Ünite: Madde ve Yapısı Konu: Elementler ve Sembolleri Çalışma Yaprağı Konu Anlatımı-Değerlendirme çalışma Yaprağı- Çözümlü

Detaylı

K MYA 8 ÜN TE III KARBON H DRATLAR 3. 1. GENEL YAPILARI VE ADLANDIRILMALARI 3. 2. MONOSAKKAR TLER 3. 3. D SAKKAR TLER

K MYA 8 ÜN TE III KARBON H DRATLAR 3. 1. GENEL YAPILARI VE ADLANDIRILMALARI 3. 2. MONOSAKKAR TLER 3. 3. D SAKKAR TLER ÜN TE III KARBON H DRATLAR 3. 1. GENEL YAPILARI VE ADLANDIRILMALARI 3. 2. MONOSAKKAR TLER 3. 3. D SAKKAR TLER 31 BU ÜN TEN N AMAÇLARI Bu üniteyi çal flt n zda; Karbon hidratlar n genel yap lar n, adland

Detaylı

Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz. Diyetisyen Serap Orak Tufan

Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz. Diyetisyen Serap Orak Tufan Sağlıklı besleniyoruz Sağlıkla büyüyoruz Diyetisyen Serap Orak Tufan İstanbul 2015 NEDEN OKULA GİDERİZ? PEKİ NEDEN YEMEK YERİZ? Hastalanmamak için Daha Güçlü olmak için Daha çabuk büyümek için Karnımızı

Detaylı

Bitkisel Karışım Sıvı Yağların Yağ Asiti Bileşimlerinin İncelenmesi

Bitkisel Karışım Sıvı Yağların Yağ Asiti Bileşimlerinin İncelenmesi Bitkisel Karışım Sıvı Yağların Yağ Asiti Bileşimlerinin İncelenmesi M. Taşan Ü. Geçgel Namık Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Gıda Mühendisliği Bölümü, Tekirdağ Bu çalışmada, 15 farklı firmadan sağlanan

Detaylı

BESİNLERİN ENERJİYE DÖNÜŞÜMÜ

BESİNLERİN ENERJİYE DÖNÜŞÜMÜ BESİNLERİN ENERJİYE DÖNÜŞÜMÜ Bir fabrikanın çalışması ve üretimi için nasıl işçilere ve makinalara ihtiyaç varsa canlıların yaşamlarını sürdürebilmeleri için de enerjiye ihtiyaçları vardır. Enerji, bir

Detaylı

Dr Muhlis İlter AĞDAĞ ÇİMSAN Teknik Müdürü

Dr Muhlis İlter AĞDAĞ ÇİMSAN Teknik Müdürü Dr Muhlis İlter AĞDAĞ ÇİMSAN Teknik Müdürü Kolza şalgama benzeyen tek yıllık bir serin sezon bitkisidir. B. oleracea (lahana grubu sebzeler) ve B. rapa Linnaeus (hardal ve şalgam grubu)'un sponton melezlenmesinden

Detaylı

FENOLİK MADDELER (Resveratrol)

FENOLİK MADDELER (Resveratrol) FENOLİK MADDELER (Resveratrol) Fenolik madde nedir? Fenolik bileşikler ve daha yaygın olarak kullanılan ismi ile polifenoller benzen halkası içeren maddelerdir. Fenollerin en basit bileşikleri bir adet

Detaylı

ULUSAL YAKIT : BİYODB

ULUSAL YAKIT : BİYODB ULUSAL YAKIT : BİYODB YODİZEL 10 AĞUSTOS A 2005 Prof. Dr. Hüseyin H ÖĞÜT Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi, KONYA Dr. Yahya ULUSOY Uludağ Üniversitesi Teknik Bil. MYO, BURSA Yrd. Doç.. Dr. Hidayet OĞUZO

Detaylı

GIDA ve TARIM KİMYASI LABORATUVARI TEST VE ANALİZLERİ - 2015

GIDA ve TARIM KİMYASI LABORATUVARI TEST VE ANALİZLERİ - 2015 BİTKİSEL VE HAYVANSAL YAĞ ANALİZLERİ GT 1 KIRILMA İNDİSİ TS 4960 EN ISO 6320 50 GT 2 ÖZGÜL AĞIRLIK (YOĞUNLUK) TS 4959 40 GT 3 İYOT SAYISI (Katı ve Sıvı Yağlarda) EN ISO 3961 60 GT 4 İYOT SAYISI (Ekstre

Detaylı

ORGANİK KİMYA ÖZET ÇÖZÜMLERİ TEST - 1

ORGANİK KİMYA ÖZET ÇÖZÜMLERİ TEST - 1 RGANİK KİMYA ÖZET ÇÖZÜMLERİ TEST - 1 1. Alkanlar, parafinler olarakta adlandırılırlar. lefinler ise alkenlerdir. 5. ( ) 2 C( ) 2 bileşiğinin UPAC adı: 1 C 2 3 4 5 6 2.5 dimetil 2 hekzen dir. 2. Siklo alkenlerin

Detaylı

Besin Değerleri Tablosu ve İçerik Bilgisi

Besin Değerleri Tablosu ve İçerik Bilgisi Besin Değerleri Tablosu ve İçerik Bilgisi ALERJEN UYARISI Ürünlerimiz gluten, süt, yumurta, fındık gibi sert kabuklu meyveler, soya ve susam içerebilir. Detaylı bilgi için, ürün içerik bilgilerini incelemenizi

Detaylı

AMİNO ASİTLER. COO - H 3 N + C a H R

AMİNO ASİTLER. COO - H 3 N + C a H R AMİNO ASİTLER AMİNO ASİTLER H 3 N + C a H R a-amino Asit (AA) Yapılarında Amino (-NH 3 + ) grubu Karboksil (- ) grubu Yan zincir ( R ) taşıyan organik bileşiklerdir (a-amino karboksilik asitler) Kısa zincirli

Detaylı

BT 28 MİKROBİYAL KAYNAKLI LİPAZ ÜRETİMİNE KARBON KAYNAĞI OLARAK BİTKİSEL YAĞLARIN VE GLUKOZUN ETKİSİ

BT 28 MİKROBİYAL KAYNAKLI LİPAZ ÜRETİMİNE KARBON KAYNAĞI OLARAK BİTKİSEL YAĞLARIN VE GLUKOZUN ETKİSİ BT 28 MİKROBİYAL KAYNAKLI LİPAZ ÜRETİMİNE KARBON KAYNAĞI OLARAK BİTKİSEL YAĞLARIN VE GLUKOZUN ETKİSİ B. Ş. Şengel 1, S. Takaç 1, G. Dönmez 2 1 Ankara Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Kimya Mühendisliği

Detaylı

Organik Bileşiklerin Sınıflandırılması - Alkanlar ve Stereokimya. Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ

Organik Bileşiklerin Sınıflandırılması - Alkanlar ve Stereokimya. Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ Organik Bileşiklerin Sınıflandırılması - Alkanlar ve Stereokimya Prof. Dr. Arif ALTINTAŞ Organik Bileşiklerin Sınıflandırılması idrokarbonlar yapılarında C ve bulunduran bileşiklerdir. Genel olarak 2 grupta

Detaylı

Bölüm 11 Alkoller ve Eterler. Alkollerin Yapısı. Sınıflandırma. Hidroksil (-OH) fonksiyonel grubu Oksijen sp 3 melezleşmiştir. =>

Bölüm 11 Alkoller ve Eterler. Alkollerin Yapısı. Sınıflandırma. Hidroksil (-OH) fonksiyonel grubu Oksijen sp 3 melezleşmiştir. => Bölüm 11 Alkoller ve Eterler Alkollerin Yapısı idroksil (-) fonksiyonel grubu ksijen sp 3 melezleşmiştir. 2 Sınıflandırma Primer(Birincil): ın bağlandığı karbon sadece bir adet karbona bağlı. Sekonder(Đkincil):

Detaylı

Bu bilgiler ışığında yukarıdaki C atomlarının yükseltgenme basamaklarını söyleyelim:

Bu bilgiler ışığında yukarıdaki C atomlarının yükseltgenme basamaklarını söyleyelim: Organik Bileşiklerde C atomunun Yükseltgenme Basamağının Bulunması Yükseltgenme basamağı, C'a bağlı atomların elektronegatifliğine göre değişmektedir. C'un başlangıçta yükseltgenme basamağını 0 gibi düşünelim.

Detaylı

HAYVANSAL KAYNAKLI AMİNO ASİT İÇEREN ORGANİK GÜBRE. Çabamız topraklarımız için. www.letafet.co

HAYVANSAL KAYNAKLI AMİNO ASİT İÇEREN ORGANİK GÜBRE. Çabamız topraklarımız için. www.letafet.co HAYVANSAL KAYNAKLI AMİNO ASİT İÇEREN ORGANİK GÜBRE Çabamız topraklarımız için www.letafet.co LETAMİN BASE HAYVANSAL KAYNAKLI AMİNO ASİT İÇEREN SIVI ORGANİK GÜBRE Letafet Uluslararası Pazarlama Gıda Satış

Detaylı

LERİ ÇEVRESEL ETKİLER. Teknoloji Enstitüsü. bkeskinler@gyte.edu.tr

LERİ ÇEVRESEL ETKİLER. Teknoloji Enstitüsü. bkeskinler@gyte.edu.tr ATIK BİTKB TKİSEL YAĞLARIN ÇEVRESEL ETKİLER LERİ Prof. Dr. Bülent B KESKİNLER Gebze Yüksek Y Teknoloji Enstitüsü bkeskinler@gyte.edu.tr ATIK YAĞ Sanayide veya sanayi dışıd alanlarda belli bir süre kullanılan

Detaylı

Bölüm 7 Alkenlerin Yapısı ve Sentezi

Bölüm 7 Alkenlerin Yapısı ve Sentezi Bölüm 7 Alkenlerin Yapısı ve Sentezi Burak Esat Fatih Üniversitesi 2006, Prentice all Giriş Karbon-karbon ikili bağı içeren hidrokarbonlardır Bazen olefinler olarak da adlandırılırlar, olefin= oil-forming

Detaylı

SELACID GREEN GROWTH MP KANITLANMIŞ GENİŞ SPEKTRUMLU ANTİBAKTERİYEL ETKİ

SELACID GREEN GROWTH MP KANITLANMIŞ GENİŞ SPEKTRUMLU ANTİBAKTERİYEL ETKİ Sayı : 2007/ Lay - 17 Sayfa : 123-131 SELACID GREEN GROWTH MP KANITLANMIŞ GENİŞ SPEKTRUMLU ANTİBAKTERİYEL ETKİ 4 KONU : Selacid Green Growth MP ~ İLGİ : KANATLI BESLEME KELİMELER Organik Asitler Yağ Asitleri

Detaylı

4. Bölüm Alkanlar. Sınıflandırma. Bileşik Türü. Grup. Yard. Doç. Dr. Burak ESAT 2006, Prentice Hall CH 3 -CH 2 -CH 3. Alkanlar

4. Bölüm Alkanlar. Sınıflandırma. Bileşik Türü. Grup. Yard. Doç. Dr. Burak ESAT 2006, Prentice Hall CH 3 -CH 2 -CH 3. Alkanlar 4. Bölüm Alkanlar Yard. Doç. Dr. Burak ESAT 2006, Prentice all Bileşik Türü Alkanlar Alkenler Sınıflandırma Fonksiyonel Grup Yok (Đkili veya Üçlü bağ bulunmaz) Đkili Bağ Örnek 3-2 - 3 Propan 2 =- 3 Propen

Detaylı