2 3 BİYOKİMYA BİYOKİMYA

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "2 3 BİYOKİMYA BİYOKİMYA"

Transkript

1 1

2 2

3 3 ÖNSÖZ Tıpta Uzmanlık Sınavı na hazırlık uzun ve zahmetli bir yoldur. Kaynak seçimi ise kişiye, sınava kadar kalan süreye ve hedeflenen puana göre değişiklik göstermektedir. Bu seri az zahmetli olan ve kısa kaynaklardan çalışmak zorunda olan kişiler için hazırlanmış ideal bir seridir. Bu kadar küçük hacim başarı için yeterlimidir? Daha hacimli kitaplara göre yeterli olmadığı açıktır ama ŞUNU KESİNLİKLE SÖYLEYEBİLİRİZ ki bu kadar kısa metinle en fazla sayıda soru yakalayan bir seri oluşturduk. Çünkü; bu serinin içeriği TUSDATA TUS HAZIRLIK MERKEZLERİ nin son 2-3 yıldır yaptığı çok özel TUS KAMPLARI nda anlatılan en özet ve en güncel metinlerden oluşmaktadır. Biz içeriğe güveniyoruz. Umarız yararlı olur ve başarınıza katkıda bulunuruz. Seri Editörleri

4 4 İÇİNDEKİLER 1. PROTEİNLER KARBONHİDRATLAR VE OKSİTATİF FOSFORİLASYON LİPİDLER VE VİTAMİNLER HORMONLAR NÜKLEİK ASİTLER VE DOKU SI ÖZEL KONULAR

5 5 PROTEİNLER PROTEİNLER VE AMİNO ASİTLER Proteinler DNA tarafından şifrelenen 20 amino asidin (Standart, Primer veya Normal amino asitler) peptid bağları ile bağlanmasıyla oluşurlar. Canlı organizmaların en çok bulunan intrasellüler makro molekülüdürler. Prolin diğerlerinden farklı olarak kimyasal yapısı ile bir imino asittir. Glisin dışındaki tüm amino asitlerin en az bir tane asimetrik C atomu vardır ve optikçe aktiftirler. Treonin ve İzolösin ikişer asimetrik C taşırlar. Proteinlerin yapıtaşı olan amino asitler L-amino asitlerdir. D-amino asitler ise, bazı antibiyotiklerde ve bakteri hücre duvarlarında bulunurlar. Örneğin; D-Alanin ve D-Glutamat Amino asitlerin amfoterik moleküllerdir. Yani hem asidik hem de bazik gruplar taşırlar. Sulu çözeltilerde dipolar moleküller yani zwitterion şeklinde bulunurlar. Alfa-karboksil grubu, protonsuz ve negatif yüklü; alfa-amino grubu ise, protonlanmış ve pozitif yüklüdür; yani molekül nötrdür. Asidik ortamda, karboksil grubu bir proton alarak molekül pozitif yüklü olur. Bazik ortamda ise, amino grubu proton kaybederek molekül negatif yüklenir. AMİNO ASİTLERİN SINIFLANDIRILMASI A-Yapılarına Göre; 1-Alifatik amino asitler: a-homojen amino asitler Tek COOH ve tek NH 2 li: 1. Glisin 2. Alanin 3. Valin 4. Lösin 5. İzolösin 2 COOH li: 1. Aspartat 2. Glutamat 2 NH2 li: 1. Asparagin 2. Glutamin 3. Lizin b-ek gruplu amino asitler Hidroksilli: 1. Serin 2. Treonin

6 6 Kükürtlü: 1. Sistein 2. Metyonin Guanidolu: Arginin 2-Aromatik amino asitler: a-benzen Halkalı: Fenilalanin, Tirozin b-indol Halkalı: Triptofan c-imidazol Halkalı: Histidin d-prolidan Halkalı: Prolin B-R gruplarının Polaritesine Göre ; 1-Polar amino asitler = Hidrofilik amino asitler = R grupları iyonize hale geçebilen amino asitlerdir. Glisin...Bazılarına göre apolar Aspartat... (-) yüklü R gruplu Glutamat... (-) yüklü R gruplu Asparagin... Yüksüz Glutamin... Yüksüz Serin... Yüksüz Treonin... Yüksüz Sistein... Yüksüz Tirozin... Yüksüz Lizin... (+) yüklü R gruplu Arginin... (+) yüklü R gruplu Histidin... (+) yüklü R gruplu 2-Apolar amino asitler = Hidrofobik amino asitler = Nonpolar amino asitler = Protein molekülünün iç kısmında kalmayı seçerler. Alanin Valin Lösin İzolösin Metyonin Fenilalanin Triptofan Prolin AMİNO ASİTLERİN BİREYSEL ÖZELLİKLERİ Glisin: En basit ve optik aktivitesi olmayan tek amino asittir. Yan zincir olarak tek bir Hidrojen (H) taşır. Çok küçük olduğundan bulunduğu proteinlerde diğer amino asitlerden daha fazla yapısal fleksibilite sağlar. Enzimlerin aktif bölgesinde bulunur ve substratın enzime yaklaşmasını sağlar. Vücutta en fazla sayıda metabolik yola giren amino asittir. Glisin katabolizması ile oluşan metilen tetrahidro folat (=H 4 Folat), tek C taşıyıcılardandır.

7 7 Kreatin: Glisin, arginin ve metyoninden sentezlenmektedir. Su kaybederek kreatinine çevrilir. Kaslarda ise, Kreatin Fosfat şeklinde bulunur. Glutatyon = GSH: Glisin, glutamat ve sistein amino asitlerinden oluşan bir tripeptiddir. Kolaylıkla H verebilen bir maddedir. Birçok enzim ve dokuyu özellikle eritrositleri peroksidatif hasardan korur. Taşıdığı SH grubu aracılığı ile detoksifikasyon yapan bir ajandır. Amino asitlerin grup translokasyonu ile membranlardan taşınmalarında da görevlidir. Alanin: Yan zincir olarak bir metil grubu (CH 3 ) taşır. Açlık kan şekerinin korunmasında önemli bir amino asittir, bunu Glukoz - Alanin Siklusuna girerek sağlar. Aynı siklus aracılığı ile, amonyağı da kas dokusundan karaciğere taşır. Kaslardan karaciğere proteinlerin amino gruplarını taşıyan majör amino asittir. Valin, lösin ve izolösin: Dallı zincirli amino asitlerdir. Her üç amino asit de esansiyeldir. Her üç amino asit de apolardır. İzolösin 2 asimetrik C içerir. Metabolizmalarında görevli dallı zincirli amino asit dekarboksilaz eksikliğinde MSUD (Maple Syrup Urine Disease) oluşur. OR geçişli bir hastalıktır. Dallı zincirli amino asitler, hem açlıkta beyine enerji sağlarlar, hem de toklukta kaslar tarafından tutulup, kaslarda enerji ve azot kaynağı olurlar. Katabolizmaları bazı aşamaları ile yağ asidi oksidasyonuna benzer. Karbon iskeletlerinin metabolizmalarında farklılıklar vardır: Valin saf glikojenik, Lösin saf ketojenik, İzolösin ise hem glikojenik hem de ketojenik olabilmektedir.

8 8 Aspartat ve asparagin: Aspartat; üre, pürin ve pirimidin iskeletlerinin yapısında kullanılır. Dikarboksilik amino asitlerden birisidir. Transaminasyon reaksiyonlarına katılır. Yapısında bulunan anyonik karboksilat (COO-) grupları, suda çözünen proteinlerin yüzeyinde bulunur. Asparagin; aspartatın amid türevidir. Yan zinciri polardır ve hidrojen bağı oluşumuna katılır. Glikoproteinlerdeki karbonhidrat yan zinciri, genellikle Asparaginin amid grubu üzerinden bağlanır. Yani asparagin glikozilasyon olayına katılır. Glutamat ve glutamin: Glutamat; transaminasyon reaksiyonlarına katılır. Glutamin; glutamatın amid türevidir. Gama-amido azotu, pürin ve pirimidin sentezinde kullanılabilir, karaciğerde üreye çevrilebilir veya böbrekten amonyak olarak atılabilir. Bu son reaksiyonu glutaminaz katalizler ve asit - baz düzenlenmesinde önemlidir. (Amonyak olarak atılan N, alfa amino azotu değil, amid azotudur. a-amin grubu diğer tüm amino asit kaynaklı azotlar gibi, üreye çevrilerek organizmadan atılır.) Glutamin, böbrekten atılan amonyağın başlıca kaynağı ve majör transport formudur. Glutamin kanda en yüksek konsantrasyonda bulunan amino asittir. Lizin: En uzun yan zincirli amino asitlerden birisidir. Esansiyeldir. Taşıdığı (+) yüke bağlı olarak (-) yüklü yan zincirlerle tuz bağı oluşturup protein molekülünün yapısal sağlamlığına yardımcı olur. Kollajenin yapısında hidroksillenmiş halde (Hidroksilizin) bulunur. Polipeptid içindeki lizil kalıntıları kollajende, aldol çapraz bağlarını oluştururlar. Elastinde ise desmozin çapraz bağlarının oluşumuna katılırlar. Trimetillizin: Karnitinin ön maddesidir. Karnitin uzun zincirli yağ asitlerini mitokondrial matrikse taşıyan önemli bir moleküldür. Kadaverin: Ölümden sonra, lizinin dekarboksilasyonu ile oluşur. Serin : Fosfolipidlerin ve sfingozinin bileşimine girer. Hidroksil grubu içerdiğinden fosforilasyon ile enzim aktivasyonuna aracılık yapar. Hidroksili sayesinde şeker kalıntılarını bağlayabilir, yani Glikozilasyon olayına da katılır. Toklukta, alanin ile birlikte, karaciğerde glikoneogeneze girerek, glukoz sentezine katkıda bulunur. Serinden sentezlenen KOLİN, karaciğerin fosfolipid sentezleyebilmesi için gereklidir.

9 9 Treonin: İzolösin gibi 2 asimetrik C atomu içerir. Serin gibi hidroksil grubu vardır. Bu grubu ile fosforik asit ve şeker kalıntıları ile reaksiyona girer, yani Fosforilasyon ve Glikozilasyon olaylarında önemlidir. Sistein: Yan zincirinde sülfidril (SH) grubu bulunur ve birçok enzimin aktif merkezinde yer alır. İki sisteinin SH grupları okside olarak SİSTİN i oluşturur. Sistinde Disülfid bağı (-S-S-) denilen kovalan bir bağ bulunur. Disülfid bağı, proteinlerin peptid bağı dışındaki tek kovalan yapılı bağıdır. Sistein safra asidi konjugasyonunda kullanılan taurinin, kükürtlü proteinlerin, glutatyonun ve koenzim A (coa) nın yapısında bulunur. Metyonin: Metyonin ATP nin adenozin kısmı ile birleşerek aktiflenir. Aktif şekli olan S- Adenozil Metyonin (S-AM) metil donörüdür. Prokaryotlarda, formil metyonil olarak protein sentezinde kullanılır. Ökaryotlarda, protein sentezinde kullanılırken formilli olması gerekli değildir. Arginin: En uzun yan zincirli amino asitlerdendir. Üre sentezi sırasında elde edilen arginin, siklus dışına çıkamaz. Çünkü sonraki aşamada Arginaz ile yıkılır ve protein sentezine katılamaz. Fakat arginin standart amino asitlerden birisidir ve vücutta kreatin yapısına katılır. Ayrıca ornitin üzerinden, metyonin ile birlikte poliaminlerin (putresin, spermidin, spermin) ön maddesidir. Bunlar hücre proliferasyonunda görev yapan küçük katyonik bileşiklerdir. Nitrik Oksit, argininden sentezlenen güçlü vazodilatatör bir moleküldür. Fenilalanin: Fenil halkası taşıdığından aromatiktir ve U.V. ışığı absorbe eder. Bu özellik bir solüsyondaki protein miktar tayininde kullanılır. 260 nm dalga boyundaki ışığı absorblar. Fenilalaninden Fenilalanin Hidroksilaz enzimi ile tirozin sentezlenir. Bu enzimin eksikliğinde FENİLKETONÜRİ oluşur.

10 10 Tirozin: Fenilalaninden hidroksilasyon ile sentezlenir ve hidroksi fenilalanin de denir. DOPA, dopamin, noradrenalin, adrenalin, melanin, tiramin ve tiroid hormonları tirozinden sentezlenirler. U.V. ışığı absorblar. OH grubu ile hidrojen bağları yaparak bazı enzimlerin aktiflenmesinde rol alır. Tirozin kalıntılarının iyotlanması ile T 3 ve T 4 (tiroid hormonları), dekarboksilasyonu ile de bir biyolojik amin olan, hipertansif etkili tiramin oluşur. Triptofan: Taşıdığı indol halkası sayesinde U.V. ışığı 280 nm de absorblar. Niasin, serotonin, melatonin ve triptamin için prekürsördür. Serotonin: Merkezi sinir sistemi, mast hücreleri ve trombositlerde bulunan önemli bir nörotransmitterdir. Damar düz kaslarında kasılma ile, güçlü vazokonstriksiyon yapar. 5-HIAA: Karsinoid tümörlerde sentez ve atılımı artar. Buna bağlı olarak niasin sentezi azalarak, Pellegra hastalığına ait belirtiler oluşur. Hartnup hastalığında da atılımı artar. Melatonin: Pineal bezde triptofandan sentezlenir. Karanlıkta sentezi artar. LH üzerine inhibitör etkisi vardır. Körlerde menstrüasyon bozuklukları ve hatta amonerö nedeni, melatonin sentezinin yüksek olması ve LH inhibisyonudur. Triptamin: Triptofandan direkt dekarboksilasyon ile oluşan bir biyolojik amindir. Kalın barsaklarda dışkının kokusunu veren indol ve skatole çevrilir. İndol ve skatolün bir kısmı emilerek, portal dolaşım aracılığı ile karaciğere gelir ve sülfat ya da glukuronat ile birleştirilip idrarla atılır. İndikan: İndoksil sülfatın potasyum tuzudur. Konstipasyon ve pütrefaksiyonlu barsak hastalıklarında idrarda artar. Blue-Diaper Sendromunda mavi bez oluşumundan sorumludur. Triptofan Yükleme Testi: Vitamin B 6 eksikliğinde standart doz triptofan verilişinden sonra idrarda Ksantürenik asit artar.

11 11 Histidin: İçerdiği imidazol halkası genellikle (+) yüklü olduğundan bazik amino asitlerdendir. Fizyolojik ph da tampon özelliği gösteren tek amino asit olması, taşıdığı yan zincirinin pk a sının (6,0) nötrale yakın olmasındandır. Tamponlayıcı rolünü taşıdığı imidazol halkası aracılığı ile göstermektedir. Bu, hemoglobin ve miyoglobin fonksiyonu için de önemlidir. Histidinden dekarboksilasyon ile histamin oluşur. Kaslarda bulunan karnozin ve anserin ile eritrosit, beyin ve karaciğerde bulunan ergotionin de histidinden sentezlenirler. 3 metil histidin, miyofibriler proteinler olan aktin ve miyozinin intrasellüler yıkılımı sonucunda oluşur ve idrarla atılır. Yani kas yıkımında atılımı artmaktadır. Histidin Yükleme Testi: Vitamin B 9 eksikliğinde, histidin verilişinden sonra idrarda Form İmino Glutamik Asit (FİGLU) artar. Prolin: Prolin alanin türevi değildir (diğerleri alanine bir takı gelmiş gibidir.) İmino asittir. Prolin kimyasal yapısı açısından amino asit olmasa da fonksiyonları açısından bu grupta bulunur. Bir proteinin yapısında yer alırken oluşturduğu peptid bağı diğerlerinden biraz farklı olabilir (cis konfigürasyonunda bağ yapabilir.) Rotasyonu engelleyen rijit bir halka yapısı olduğundan, polipeptid zincirinin katlanmasını zorlaştırır. Kollajen yıkımında, idrarda hidroksilli türevi olan OH-Prolin artar. Diğer amino asitlerden diğer bir farkı da, grup translokasyonu ile taşınmamasıdır. MODİFİYE = NONSTANDART AMİNO ASİTLER Bunlar ancak belirli proteinlere özgüdürler. Kollajende ; OH-Prolin ve OH-Lizin Miyozinde ; Metillizin Protrombin ve osteokalsinde; Gama karboksi glutamik asit Glutatyon Peroksidazda ; Selenosistein Elastinde ; Desmozin (Lizin türevi) Fosfoserin, fosfotirozin ve fosfotreonin; hidroksilli amino asitlerdeki OH yerine PO4 bağlanması ile oluşurlar. Enzim aktivasyonunda rol alırlar. NON-ALFA = NON PROTEİN AMİNO ASİTLER Organizmada protein yapısına katılmayıp serbest olarak bulunurlar. Biyolojik rolleri vardır. Amino grubunu alfa C da değil de başka bir C da taşırlar. β-alanin; Pirimidin katabolizması son ürünüdür. Pantotenik asit ve co A yapısında yer alır. γ- amino bütirik asit = GABA; glutamik asitten türer ve beyinde nörotransmitter olarak bulunur. δ- amino levülinik asit = δ-ala; Hem sentezi sırasında oluşur. β-amino bütirik asit; Pirimidin yıkımında son üründür.

12 12 VÜCUTTA POLİPEPTİD YAPISINDA BULUNMAYAN ALFA AMİNO ASİTLER Homoserin; kükürtlü amino asit metabolizması sırasında oluşur. Ornitin ve Sitrulin; Üre sentezi sırasında oluşurlar. Sarkozin; Kas dokusundan elde edilir. Tiroksin; tiroid hormonlarındandır. PROTEİNLERİN 3 BOYUTLU YAPILARI Her proteinin kendine özgü 3 boyutlu bir yapısı vardır. Bu yapıyı proteinin amino asit dizisi belirler. 1. Primer Yapı: Amino asitlerden peptid zinciri oluşumudur. Amino asitler birbirine kovalan peptid bağları ile bağlanmıştır. Bu bağ, bir amino asidin alfakarboksil grubu ile diğerinin alfa-amino grubu arasında 1 molekül su çıkışı ile oluşur. Peptid bağları denatürasyon sırasında kırılmaz. Peptid bağı, parsiyel çift bağ karakterindedir, rijit ve düzlemseldir ve bağ etrafında serbest rotasyon olmaz. Prolinin oluşturduğu peptid bağı hariç, trans konumundadır. 2. Sekonder yapı: Primer yapıyı oluşturan lineer amino asit dizisindeki, komşu amino asitlerin birbirleri ile olan ilişkileri sekonder yapıyı oluşturur. Sekonder yapı 3 şekilde olabilir; a. Alfa-heliks: Doğal proteinlerde en sık bulunan şekildir. Zincir içi H bağları ve zincirler arası Disülfid bağları ile stabilleşir. Prolin bu yapıyı bozar. b. Beta kırmalı tabaka: Zincir kıvrılmamış, pili oluşturmuştur. c. Gelişigüzel kangallanım: Sadece globüler proteinlerde bulunur. Periyodik olmayan, belli kurallara bağlanamayan bir şekilde proteinin boyunu kısaltmasıdır. Bazı proteinlerde bu 3 formdan yalnız biri bulunur. Böyle proteinler şekil olarak fibriler=lifsel proteinlerdir. Ama bu 3 modelin de bir arada bulunduğu proteinler globüler proteinlerdir. 3. Tersiyer yapı: Bu yapı kovalan Disülfid bağları, H bağları, iyonik bağlar ve hidrofobik etkileşimler ile stabilize olur. Globüler proteinlerde yumak, fibriler proteinlerde kalın halatlar oluşturacak şekildedirler. 4. Quarterner yapı: Birden fazla polipeptid zinciri içeren ve tersiyer yapısını tamamlamış proteinlerdeki polipeptid zincirlerinin birbirleriyle olan ilişkileridir. En az 2 alt birimden (monomer=subünit) oluşan proteinlerin quarterner yapıları olabilir. Non kovalan bağlar ile stabilize olur. Hemoglobin ve allosterik enzimler quarterner yapıya sahiptirler. --- En önemli bağlar; *Primer Yapı: Dizilme: Peptid bağları *Sekonder Yapı: Kıvrılma: H bağları *Tersiyer yapı: Katlanma: Hidrofobik Etkileşimler *Quarterner yapı: Non kovalan bağlardır.

13 13 **Rehber protein = Çaperon protein = Isı şok proteini = heat-shock protein family = hsp family = Bir proteinin nasıl katlanacağı konusunda ona yol gösteren, sitoplazmik küçük proteinlerdir. Hsp proteinlerin sentezi; ısı artışında ve serbest radikal hasarında yanıt olarak artar. Hsp 60, Hsp 70 ve Hsp 90 gibi çok sayıda isimlendirilmiş ısı şok proteini bulunmaktadır. Yavaş ATP az lar olarak da bilinirler ve ATP harcarlar. PROTEİN DENATÜRASYONU Proteinin primer yapısı haricindeki diğer yapılarının bozulmasıdır. Yüksek ısı, ph değişiklikleri, organik eriticiler (alkol, eter), deterjanlar, indirgeyici ajanlar ve ağır metaller (kurşun, civa) denatürasyon yapan faktörlerdir. ÜRE ve ß-MERKAPTO ETANOL ile denatürasyon, reversibldir. PROTEİN TURNOVER İŞARETLERİ 1. Ubikitin: Çok bol bulunan küçük bir proteindir. Protein yapısındaki lizin amino asidinin? aminosu ile reaksiyonlaşır. Böylece o protein etiketlenmiş olur ve proteazlarca tanınıp sindirilir. 2. Karışık fonksiyonlu oksidazlar: Protein yapısındaki lizinin? amino grubunu oksitler. 3. PEST dizisi: Bu bölge enzim için özel tanıma bölgesidir. (Prolin, glutamat, serin, treonin) 4. N-terminal amino asit: Fenilalanin, lösin, lizin, aspartat, arginin den birisi ise, o protein kısa ömürlüdür. PROTEİN METABOLİZMASI Proteinler depolanamazlar. Protein dışı azotlu maddeler 1. Üre- Protein metabolizması son ürünüdür. 2. Kreatinin 3. Ürik asit- Pürin metabolizması son ürünüdür. 4. Kreatin 5. Amonyak Günlük protein ihtiyacı; 1 gram / kg. dır. ESANSİYEL Amino Asitler: Bu listedeki amino asitler, sağlıklı erişkinler için esansiyeldirler. 1. Valin - Dallı zincirli amino asit 2. Lösin - Dallı zincirli amino asit 3. İzolösin - Dallı zincirli amino asit 4. Lizin - 2 aminolu amino asit 5. Treonin - Hidroksilli amino asit 6. Metyonin - Kükürtlü amino asit 7. Fenilalanin - Benzen halkalı amino asit 8. Triptofan - İndol halkalı amino asit

14 14 Yeni doğan ve çocuklarda; Arginin ve Histidin de esansiyeldir. Üremik erişkinlerde; Histidin de esansiyeldir (semi esansiyel amino asit) Karaciğer fonksiyon bozukluğunda ve prematürelerde ise; Sistein ve Tirozin esansiyel olur. Normalde metyonin ve fenilalaninden sentezlenebilen bu amino asitler bu şartlarda sentezlenemezler. PROTEİNLERİN SİNDİRİMİ Proteinler, ince barsaktan emilemeyecek kadar büyüktürler ve amino asitlere hidroliz olmaları gerekir. Mideye proteinlerin girmesiyle gastrik mukozadan gastrin salınır. Paryetal hücrelerden HCl, esas hücrelerden pepsinojen salınımını uyarır. (Pepsinojen, HCl ve aktif pepsinin oto katalitik etkisiyle aktiflenir.) Asidik gastrik ortamda globüler proteinlerin denatürasyonu enzimatik yıkımı kolaylaştırır. Ayrıca bu asidik ortam pepsin için uygun çalışma ortamı sağlar. Gastrik ph= arasındadır. Asidik mide içeriğinin ince barsaklara geçişi ile, kana sekretin salınır. Sekretin, pankreastan BİKARBONAT sekresyonunu artırır. Bu da, ph ı 7-8 lere çekerek, pankreatik enzimlerin optimal aktivitesini sağlar. Amino asitlerin duedonuma ulaşmaları ile kolesistokinin salınır ve kolesistokinin 4 pankreatik zimojen enzimin salınımını sağlar (asiner hücrelerden):tripsinojen, Kimotripsinojen, Proelastaz ve Prokarboksipeptidaz. İnce barsaklara gelen tripsinojen, ince barsaklardan salınan Enteropeptidaz tarafından tripsine çevrilir. Tripsin pankreastan salınan 4 zimojeni de aktifler. İntestinal hücre yüzeyinde karboksipeptidaz gibi ekzopeptidaz olan aminopeptidaz sindirimi sürdürür. Pepsin, Tripsin, Kimotripsin, Elastaz, Karboksipeptidaz ve Aminopeptidaz gibi proteolitik enzimler ve peptidazlar, peptidlerin farklı yerlerindeki bağları kırarlar. Pepsin: Fenilalanin, tirozin ve triptofan gibi aromatik amino asitlerin AMİNO terminal uçlarındaki peptid bağlarını kırar. Tripsin: Lizin ve arginin kalıntılarının KARBONİL uçlarındaki peptid bağlarını kırar. Kimotripsin: Fenilalanin, tirozin ve triptofan gibi aromatik amino asitlerin KARBOKSİ terminal uçlarındaki peptid bağlarını kırar. Elastaz: Alanin, serin ve glisin gibi küçük nötral amino asitleri hidroliz eder. Karboksipeptidaz:Pankreastan salınır ve karboksi terminal kalıntılarını ayırır. Zn lu bir enzimdir. Karboksipeptidaz A: Lizin, arginin, prolin hariç diğer tüm C-terminallere etkili Karboksipeptidaz B: Yalnız arginin ve lizin C-terminallere etkili Karboksipeptidaz C: Yalnız prolin C-terminallere etkili Aminopeptidaz: İnce barsaklardan salınır ve amino terminal kalıntılarını ayırır. Bu enzimlerden Pepsin, Tripsin, Kimotripsin ve Elastaz endopeptidazlardır. Karboksipeptidaz ve Aminopeptidaz ise ekzopeptidazlardır.

15 15 Sonuçta, serbest amino asitler, dipeptidler ve tripeptidler açığa çıkar. Bunları da barsak sıvısında ve hücre sitozolünde bulunan di ve tripeptidazlar parçalar. Portal sisteme yalnızca amino asitler geçebilir. RENNİN: Kimozin: Labferment: Sütün koagülasyonuna neden olur. Bu yüzden süt bebeklerinde önemli bir enzimdir. Erişkinlerde bulunmaz. Peynir yapımında kullanılan bir fermenttir. Fonksiyonu için kalsiyum gerektirir ve süt proteini kazeini parakazeine çevirerek çökmesini sağlar. AMİNO ASİTLERİN BARSAKTAN EMİLİMİ Aktif bir olaydır. Enerji gerektirir. Bir amino asidin emilimi için 3 ATP harcanır. Taşınma gama-glutamil siklusu ile olur. Prolin dışındaki tüm amino asitler grup translokasyonu denen bu transport mekanizması ile taşınırlar. Bu olayda GSH (Glutatyon) da görev alır. Bu siklus ile ilgili en sık görülen bozukluk gama-glutamil transpeptidaz (GGT) aktivitesinin artışıdır. Fetal ve neonatal ince barsaklarda değişime uğramamış proteinler de absorbe olabilir. Bu proteinlerin endositozu ile olur. Buna Pinositoz da denir. İmmun globülinlerin alınması olayında önemlidir. AMİNO ASİTLERİN METABOLİZMALARI Fazla amino asitlerin amino grupları üreye çevrilirken, C iskeletleri Sitrik Asit Siklusunun ara maddelerine çevrilerek enerji verirler. Organizmada dinamik bir amino asit havuzu vardır. AMİNO ASİTLERİN AMİNO GRUPLARININ METABOLİZMASI 1. Transaminasyon: Bir amino asidin alfa-amino grubunun, bir alfa keto aside naklidir. Reaksiyon sonunda serbest NH3 açığa çıkmaz. Transaminazlar = Aminotransferazlar olayı katalizleyen enzimlerdir. Koenzimleri Piridoksal fosfattır. Amino grupları alıcısı olarak görev yapan α-keto asit genellikle, α-keto glutarattır. Böylece oluşan glutamat, oksidatif olarak deamine olur ve amonyum iyonu oluşur veya amino asit sentezi için NH2 grubunu verir. GLUTAMAT, amino asit sentezinde EN BÜYÜK AMİNO DONÖRÜDÜR. Çünkü hızla oksidatif deaminasyona uğrayan tek amino asittir. Alfa amino asit + alfa keto glutarat Transaminaz, PLP Alfa keto asit + glutamat *** Lizin, Arginin ve Treonin direkt transaminasyona uğramazlar.

16 16 2. Oksidatif Deaminasyon: Başlıca, karaciğer ve böbrekte ve sadece mitokondrilerde meydana gelir. Transaminasyon ile glutamata nakledilmiş amino grupları, glutamat dehidrogenaz enzimi katalizi ile oksidatif deaminasyona uğrar. Böylece, amino asitlerin amino grupları amonyak halinde açığa çıkmış olur. Glutamat + NADP + (NAD + ) + H 2 O Glutamat Dehidrogenaz α-keto glutarat + NADPH(NADH) + H + + NH 3 Koenzim: NAD + veya NADP + dir. 3. Non oksidatif Deaminasyon: Serin ve Treonin adlı hidroksilli amino asitler için geçerlidir. Serbest NH3 açığa çıkar. Etkili enzimler serin dehidrataz ve treonin dehidratazdır. Koenzimleri PLP (B 6 vitamini) dır. ÜRE SİKLUSU Üre, amino asitlerin amino gruplarının başlıca atılım yoludur ve idrardaki azotlu bileşiklerin çoğunu oluşturur. Ürenin en önemli fizyolojik sentez yeri karaciğerdir. İlk 2 reaksiyon mitokondride, diğer 3 reaksiyon sitozolde olur. 1. Karbomoil fosfat oluşumu: Enzim Karbomoil fosfat sentetaz I dir. Mitokondrialdir. Hız kısıtlayıcı basamaktır. N-asetil glutamat bu enzimin allosterik aktivatörüdür. Amino asitler, özellikle arginin, N-asetil glutamat sentezini artırarak üre sentezini hızlandırırlar. **Karbomoil fosfat sentetaz II ise, sitoplazmada bulunur ve pirimidin sentezinde rol alır. 2. Sitrulin biyosentezi: Enzim ornitin transkarbomoilazdır. Ornitin ve karbomoil fosfattan, mitokondride sitrulin oluşur ve sitozole taşınır. ** Ornitin ve sitrulin, siklusta yer alan temel amino asitler olmasına rağmen, bunlar için genetik kod bulunmadığından hücresel proteinlerin yapısına giremezler. ** Siklusun her dönüşünde, ornitin rejenere olur. TEMEL MADDE 3. Argininosüksinat sentezi: Enzim argininosüksinat sentetazdır. Sitoplazmiktir. 4. Arginin sentezi: Enzim argininosüksinat liyaz dır. Sitoplazmiktir. Arginin ve fumarat açığa çıkar. Fumarat, SAS nun ara maddesidir. ** Fumarat aracılığı ile üre siklusu ve SAS birbiri ile bağlanır. 5. Ornitin ve üre sentezi: Enzim arginaz dır. Sitoplazmiktir. Arginin, üre ve ornitine hidroliz olur. Ornitin, mitokondriye dönüp, tekrar siklusa katılır. Oluşan üre, karaciğerden kanla böbreklere taşınır ve idrarla atılır. ** Ornitin ve lizin, arginaz reaksiyonunda arginin ile yarışan güçlü inhibitörlerdir. Enerji bilançosu: 1 molekül üre sentezinde net enerji sarfı yalnızca 1,5 ATP ye eşdeğerdir.

17 17 AMİNO ASİTLERİN KARBON İSKELETLERİNİN METABOLİZMASI Amino asitlerin C iskeletlerinin yıkımı ile 7 farklı madde meydana gelir. Bunlar; asetoasetil coa, asetil coa, piruvat, oksalasetat, fumarat, süksinil coa ve alfa-keto glutarattır. Bu maddelerin izledikleri metabolik yollara göre amino asitler glikojenik, hem glikojenik hem ketojenik veya saf ketojenik olarak 3 sınıfa ayrılırlar. Saf ketojenik tek bir amino asit vardır: LÖSİN Hem glikojenik hem ketojenik 5 amino asit vardır: İzolösin, Lizin, Fenilalanin,Tirozin ve Triptofan. Diğerleri glikojenik amino asitlerdir. (Kalan 14 amino asit) TEK KARBON TAŞIYICILAR 1. Biotin: CO 2 taşır. 2. S-adenozil metyonin (S-AM): Metil (CH 3 ) gruplarının transferini sağlar. 3. Tetrahidro folat (H 4 folat): Diğer tek C lu grupları taşır. Tek C metabolizmasına katılan amino asitler: Glisin, histidin, serin, metyonin ve triptofandır. BİYOLOJİK AMİNLER Amino asitler, Dekarboksilasyon ile biyolojik aminleri oluştururlar. **Histidin Dekarboksilaz hariç, koenzimleri piridoksal fosfattır (PLP). Serinden...Etanolamin Para-oksifrenil serinden...noradrenalin Sisteinden... Taurin Histidinden... Histamin Argininden... Agmatin Glutamattan... GABA Tirozinden...Tiramin Triptofandan... Triptamin 5-hidroksi triptofandan... Serotonin Ornitinden... Putresin Lizinden... Kadaverin Aspartatdan... ß-Alanin AMİNO ASİT METABOLİZMA HASTALIKLARI 1. Glisin Met. Boz.: Hiperglisinemi, primer hiperoksalüri ve glisinüri Ketotik Hiperglisinemi: Defektli enzim Glisin oksidazdır. Non ketotik Hiperglisinemi: Defektli enzim Glisin dekarboksilaz dır. Primer hiperoksalüri: Glioksalat birikir, oksalata çevrilip, idrarla atılır. Oksalatın suda erirliği çok az olduğundan Ca-oksalat taşları oluşur. Glisinüri: Glisinin renal transport sisteminde bir bozukluk vardır. Glisinle birlikte prolin ve OH-prolin atılımı da artmıştır. Yine Ca-oksalat taşları görülür.

18 18 2. Alanin katabolizmasına ait bilinen bir kusur yoktur. Çünkü, muhtemelen transaminazlar ile ilgili kusur yaşamla bağdaşmaz. 3. Dallı Zincirli Amino Asit Met. Boz.: En sık görülen tipi, MSUD (Maple Syrup Urine Disease) = Akçaağaç Şurubu Hastalığıdır. OR dir. Valin, lösin ve izolösinin alfa-keto asitlerini, metabolize eden alfa-keto asit dekarboksilaz defektidir. Tanıda idrarda DNPH (dinitrofenilhidrazin) veya FeCl3 testi kullanılır. 4. Metyonin Met. Boz.: En sık rastlanan metyonin metabolizma bozukluğu Homosistinüridir. Sistatyonin sentetaz defektidir. OR dir. Kanda metyonin ve metabolitleri, idrarda homosistin artar. Sistationüri: Sistatiyonaz defektidir.or dir. Sistatiyonin ve metabolitleri birikir. 5. Sistein Met. Boz.: Sistinüri: Sistin, ornitin, arginin ve lizinin (dibazik amino asitler) renal tubullerden ve GİS den absorbsiyonu bozuktur. OR dir. Sistinin idrardaki yüksek konsantrasyonu sistin taşları oluşturur. Sistinozis: Lizozomlardan sistin transportu için gerekli spesifik bir proteinin kalıtsal kusurudur. RES de ve böbrek gibi parankimatöz organlarda sistin kristalleri birikir. Böbrek harabiyeti ile, Fankoni sendromu ortaya çıkabilir. Metil malonil asidemi: Metil malonil coa mutaz eksikliğidir. Kanda metil malonil asit artar. Asidoz ve ketonemi olur. Metyoninden yoksun diyet verilir. Eksik enzimin kofaktörü olan B 12 vitamini verilebilir. 6. Prolin Met. Boz.: Tip I Hiperprolinemi: Prolin oksidaz eksikliği vardır. İdrarla prolin atılır. Böbrek hasarı ve zeka geriliği vardır. Tip II Hiperprolinemi: Prolin 5-karboksilat dehidrogenaz eksikliğidir. Zeka geriliği vardır. Hidroksiprolinemi: OH-Prolin oksidaz eksikliğidir. Prolin ve OH-prolin ile birlikte glisin absorbsiyonu da bozulup, Ca-oksalat taşları oluşur. İdrarda OH-prolin artışı, kollajen yıkımının arttığı hastalıklarda da olur. 7. Histidin Met. Boz.: Histidinemi: Histidaz eksikliğine bağlı kalıtsal bir hastalıktır. Plazma, BOS ve idrarda histidin artar. İdrar FeCl3 ile yeşil renk verir, bu yanlış fenilketonüri tanısına yol açtığı için önemlidir. Selim bir hastalıktır. Konuşma kusuru ve zeka geriliği olabilir. 8. Lizin Met. Boz.: Hiperamonemili periyodik hiperlizinemi: Yüksek lizin, arginazı inhibe eder. Plazma arginini artar ve hiperamonemi oluşur. Kesin mekanizma bilinmiyor. Sıvı alımı ve lizinsiz diyet yararlı. Hiperamonemisiz inatçı (devamlı) hiperlizinemi = Sakkaropinüri: Sakkaropini katabolize eden enzim defektidir. Bazılarında zeka geriliği olabilir. 9. Fenilalanin ve Tirozin Met. Boz.: Fenilketonüri: * FA ve tüm amino asit metabolizmasının en sık rastlanılan kalıtsal hastalığıdır.

19 19 a.klasik Tip Fenilketonüri: Fenilalanin hidroksilaz yokluğuna bağlıdır. En sık görülen tiptir.. Normal erişkin FA düzeyi % 2 mg ın altında iken, bunlarda % 20 mg dan fazladır. İdrarda büyük miktarlarda fenil pirüvat, fenil laktat, fenil asetil glutamin ve fenil asetat çıkarılır. İdrarın ve terin karakteristik küf kokusu, fenil asetattan kaynaklanır. Neonatal devrede kan fenilalanin düzeyi, güvenilir bir kriter. İdrarda fenil piruvat ile zeytin yeşili renk veren FeCl 3 testi, az güvenilir bir kriter. Çünkü, histidinemi karıştırıcı ve hayatın ilk haftalarında pozitif olmayabilir. Gutrie testi tarama testi olarak kullanılır. b.diğer Tip Fenilketonüriler: Dihidro biyopterin redüktaz veya tetrahidro biyopterin eksikliğine bağlıdır. Kan FA düzeyleri, % 8-20 mg civarındadır. Tedavisi yalnız FA kısıtlamasından daha karışıktır. Çünkü tetrahidro biyopterin, nörotransmitter sentezinde de gereklidir. Eksikliğinde, serotonin ve noradrenalin sentezi de bozulur. Tedaviye L-dopa ve 5-OH triptofan eklenmelidir. Tirozinemiler: Fumaril asetoasetat hidroksilaz eksikliği... Tip I tirozinemi (hepatorenal tirozinemi) Tirozin aminotransferaz eksikliği... Tip II tirozinemi (okülokütonöz tirozinemi) ß-hidroksi fenil piruvat oksidaz eksikliği... Neonatal tirozinemi Alkaptonüri: İlk tanımlanan doğuştan metabolizma hastalığıdır. Homojentisik asit oksidaz eksikliğidir. Kan, idrar ve dokularda Homojentisik asit birikir. Beklemekle melanine benzer bir pigment olan ALKAPTON oluşur, idrar siyahlaşır. Bu pigmentin kemik, bağ dokusu ve iç organlarda birikmesiyle OKRONOZİS gözlenir. Pigment birikimi artrite neden olabilir. C vitamini verilerek, homojentisik asit oksidazın maksimum aktivitesi sağlanabilir. Albinizm: Melanin sentezinin kalıtımsal kusurundan ileri gelir. Kusur, melanositlerde tirozinin melanine dönüşünü katalizleyen tirozinaz eksikliğidir. Tirozinaz bakırlı bir enzimdir. 10. Triptofan Met. Boz.: Hartnup hastalığı: Triptofan pirolaz eksiktir. Triptofan ile birlikte FA, metyonin ve diğer mono amino mono karboksilik nötral amino asitlerin renal tubuler ve barsak absorbsiyonları bozuktur. OR dir. Pellegra tipi deri döküntüleri, serebellar ataksi, diare ve psikolojik bozukluklar (4 D: Diare, Dermatit, Demans, Death) ile gider. Çünkü, triptofan eksikliğinde niasin sentezlenemez. Diyete niasin eklenmesi yararlı olabilir. İdrarda 5- HİAA atılımı artar ( karsinoid tümör ile ayırıcı tanı yapılmalıdır.) Blue Diaper Sendromu: Barsaktan triptofan emilimi bozuktur. Emilemeyen triptofan, kolon bakterileri tarafından indikana çevrilir ve bu, hava ile temas edince mavi renk oluşturur. Bu yüzden, hasta bebeğin bezleri maviye boyanır.

20 20 PLAZMA VE İDRARDA PROTEİNLER SERUM PROTEİN ELEKTROFOREZİ Proteinlerin farklı elektriksel yüklerine göre ayrılmasıyla, sırası ile 5 grup oluşur. Eğer, serum yerine plazma kullanılırsa, fibrinojene ait 6. bir bant daha oluşur ( β-γ arasında). Albümin, en hızlı göçendir, en belirgin bandı verir. Genellikle yalnız albümin içerir. α 1 -globülin bandı, hemen tamamen α 1 -antitripsinden ibarettir. Ayrıca; Tiroksin Bağlayan globülin (TBG), Transkortin (CBG), α 1 -asit glikoprotein, Alfa Feto Protein (AFP), α- lipoprotein (HDL) de bu bantta çökerler. α 2 - globülin bandı, başlıca haptoglobin ve α 2 - makro globülinden ibarettir. Ayrıca; Seruloplazmin ve anjiotensinojen de bu bantta çökerler. β- globülin bandı, 2 kısımdır. β 1 bandı başlıca transferrin, hemopeksin az miktarda da LDL içerir. β 2 bandı ise β 2 - mikroglobulin, LDL ve kompleman C 3 içerir. γ- globülin bandı, immunglobulinleri ve C- Reaktif Protein (CRP) içerir. Prealbumin ve Retinol Bağlayıcı Protein (RBP), albüminden hızlı çökerler. Miyoglobin, ß- γ arasında çöker. LDH-1 α-globülin ve LDH- 5 γ-globülin bölgelerinde çökerler. ANORMAL ELEKTROFOREZ PATERNLERİ 1. Bütün fraksiyonlarda paralel değişimler olabilir. Tüm fraksiyonlarda artış; proteinsiz sıvı kaybına bağlı volüm azalması veya stazı, tüm fraksiyonlarda azalma ise; ciddi malnutrisyon ve malabsorbsiyonu gösterir. 2. Akut faz paterni: Akut enflamasyon, travma, nekroz, enfarktüs, yanık ve kimyasal doku hasarında, bazen de malinitelerde akut faz reaktanları (AFR) artar. Başlıca AFR ları; fibrinojen, α 1 -antitripsin, haptoglobulin ve CRP dir. Seruloplazmin, C 3 kompleman ve α1-asit Glikoprotein (orosomukoid) de diğerleridirler. AFR nın artışı sırasında azalan; albümin, transferrin ve prealbumin de, (-) akut faz reaktanları olarak adlandırılırlar. Elektroforezde; 2 artmıştır. α 1 artabilir. Albümin azalmıştır. 3. Nefrotik sendromda; Albümin azalmış, α 2 - makro globülin artışından dolayı α 2 artmıştır. 4. Sirozda; Albümin ve α 1 azalmış, γ artmış, Ig A artışı ile β-γ köprüleşmesi olmuştur. 5. Enflamasyonlarda; kronikse; γ- globülinde difuz artış, akutsa; α 1 ve α 2 de de artış olmuştur.

Midede etkin enzim Pepsin Ürün; Albumoz ve pepton Barsakta etkili enzimler Tripsin Kimotripsin Elaztaz Karboksipeptidaz, Aminopeptidaz Dipeptidaz,

Midede etkin enzim Pepsin Ürün; Albumoz ve pepton Barsakta etkili enzimler Tripsin Kimotripsin Elaztaz Karboksipeptidaz, Aminopeptidaz Dipeptidaz, PROTEİN SİNDİRİMİ Polipeptit zincirini oluşturan amino asitler arasındaki peptit bağlarının hidrolizi; proteoliz Proteinlerin sindirimi midede başlar ve barsakta tamamlanır. Midede etkin enzim Pepsin Ürün;

Detaylı

AMİNO ASİTLER. COO - H 3 N + C a H R

AMİNO ASİTLER. COO - H 3 N + C a H R AMİNO ASİTLER AMİNO ASİTLER H 3 N + C a H R a-amino Asit (AA) Yapılarında Amino (-NH 3 + ) grubu Karboksil (- ) grubu Yan zincir ( R ) taşıyan organik bileşiklerdir (a-amino karboksilik asitler) Kısa zincirli

Detaylı

ENZİMLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ - II. Doç Dr. Nurzen SEZGİN

ENZİMLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ - II. Doç Dr. Nurzen SEZGİN ENZİMLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ - II Doç Dr. Nurzen SEZGİN bstrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate Enzyme substrate

Detaylı

AMİNO ASİTLER. Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ

AMİNO ASİTLER. Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ AMİNO ASİTLER Yrd. Doç. Dr. Osman İBİŞ Proteinler, tüm hücrelerde ve hücrelerin tüm bölümlerinde en çok bulunan biyolojik makromoleküllerdir ve canlının kuru ağırlığının % 50 veya daha fazlasını kapsarlar.

Detaylı

AMİNO ASİT, KANTİTATİF (PLAZMA, İDRAR)

AMİNO ASİT, KANTİTATİF (PLAZMA, İDRAR) Klinik Laboratuvar Testleri AMNO AST, KANTTATF (PLAZMA, DRAR) Kullanım amacı: Plazma ve idrarda kantitatif amino asit ölçümüne, amino asit metabolizma bozukluklarının araştırılması sırasında ihtiyaç duyulur.

Detaylı

Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu)

Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu) Yağ Asitlerinin Metabolizması- I Yağ Asitlerinin Yıkılması (Oksidasyonu) Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya A.B.D. Yağ Asitleri Uzun karbon zincirine sahip

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

δ-aminolevulinik ASİT

δ-aminolevulinik ASİT δ-aminolevulinik ASİT Diğer adı ve kısaltmalar: Delta aminolevulinik asit, δ-ala, DALA, ALA. Kullanım amacı: Porfiria olasılığını değerlendirmek, çeşitli pofiria türleri arasında ayırıcı tanı yapmak ve

Detaylı

PROTEİNLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ VE İŞLEVLERİ. Doç. Dr. Nurzen SEZGİN

PROTEİNLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ VE İŞLEVLERİ. Doç. Dr. Nurzen SEZGİN PROTEİNLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ VE İŞLEVLERİ Doç. Dr. Nurzen SEZGİN PROTEİNLER Organizmada en yüksek oranda bulunan makromoleküller % 70 su % 15 protein % 15 diğer Total hücre ağırlığı Amino asitlerin lineer

Detaylı

Amino Asit Metabolizması Bozuklukları. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya ABD

Amino Asit Metabolizması Bozuklukları. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya ABD Amino Asit Metabolizması Bozuklukları Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya ABD Amino Asit Metabolizması Bozuklukları Genelde hepsi kalıtsal ve otozomal resesifir

Detaylı

Enzimlerin Yapısı. Enzimler biyokatalizörlerdir,

Enzimlerin Yapısı. Enzimler biyokatalizörlerdir, Enzimler biyokatalizörlerdir,, Prof. Dr. Muhsin KONUK H 2 O 2 H 2 O + ½ O 2 A.E = 18.16 kkal/mol Kollaidal platin A.E= 11.71 kkal/mol Katalaz A.E = 1.91 kkal/mol Enzimlerin Yapısı Basit enzimler: Pepsin,

Detaylı

2008-2009 Güz Yarı Dönemi

2008-2009 Güz Yarı Dönemi BİY315 AMİNO ASİTLER Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ 2008-2009 Güz Yarı Dönemi Amino asitlerin yapısı Amino asit yapısındaki karbonlar iki sistemle tanımlanır: Numaralandırma ve sembol. α karbon atomu bir kiral

Detaylı

21.11.2008. I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI.

21.11.2008. I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI. Hazırlayan: Sibel ÖCAL 0501150027 I. Koenzim A nedir? II. Tarihsel Bakış III. Koenzim A nın yapısı IV. Asetil-CoA nedir? V. Koenzim A nın katıldığı reaksiyonlar VI. Eksikliği 1 2 Pantotenik asit (Vitamin

Detaylı

Kolesterol Metabolizması. Prof. Dr. Fidancı

Kolesterol Metabolizması. Prof. Dr. Fidancı Kolesterol Metabolizması Prof. Dr. Fidancı Kolesterol oldukça önemli bir biyolojik moleküldür. Membran yapısında önemli rol oynar. Steroid hormonların ve safra asitlerinin sentezinde öncül maddedir. Diyet

Detaylı

Enzimler ENZİMLER ENZİMLER ENZİMLER İSİMLENDİRME ENZİMLER

Enzimler ENZİMLER ENZİMLER ENZİMLER İSİMLENDİRME ENZİMLER Enzimler Yrd.Doç.Dr. Ahmet GENÇ Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu q Vücuttaki tüm reaksiyonlar, tüm işlem sonunda kendileri değişmeden reaksiyonların hızını artıran protein katalizörler olan enzimler

Detaylı

AMİNO ASİTLER. Yard.Doç. Dr. Melike BARAN EKİNCİ MAKÜ Gıda Kimyası Ders Notları

AMİNO ASİTLER. Yard.Doç. Dr. Melike BARAN EKİNCİ MAKÜ Gıda Kimyası Ders Notları AMİNO ASİTLER Yard.Doç. Dr. Melike BARAN EKİNCİ MAKÜ Gıda Kimyası Ders Notları Proteinler Yunanca da birinci sırada anlamına gelen proteois kelimesinden türemiştir. Proteinler canlı bir hücrenin kuru ağırlık

Detaylı

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın

İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın İ. Ü İstanbul Tıp Fakültesi Tıbbi Biyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Filiz Aydın Hücre iletişimi Tüm canlılar bulundukları çevreden sinyal alırlar ve yanıt verirler Bakteriler glukoz ve amino asit gibi besinlerin

Detaylı

Enzimler Enzimler metabolizma reaksiyonlarını hızlandıran moleküllerdir. Katalitik RNA moleküllerinin küçük bir grubu hariç, bütün enzimler

Enzimler Enzimler metabolizma reaksiyonlarını hızlandıran moleküllerdir. Katalitik RNA moleküllerinin küçük bir grubu hariç, bütün enzimler Enzimler Enzimler metabolizma reaksiyonlarını hızlandıran moleküllerdir. Katalitik RNA moleküllerinin küçük bir grubu hariç, bütün enzimler proteindir. Katalitik aktiviteleri doğal protein konformasyonunun

Detaylı

Amino Asitler. ) hem de karboksil grubu ( COOH) içeren bileşiklerdir. Amino asitler, yapılarında hem amino grubu ( NH 2. Prof. Dr.

Amino Asitler. ) hem de karboksil grubu ( COOH) içeren bileşiklerdir. Amino asitler, yapılarında hem amino grubu ( NH 2. Prof. Dr. Amino Asitler Amino asitler, yapılarında hem amino grubu ( NH 2 ) hem de karboksil grubu ( COOH) içeren bileşiklerdir. Prof. Dr. Fidancı 1 Fizyolojik ph da, amino asitlerin amino grubu proton taşır ve

Detaylı

Karaciğer Fonksiyon Bozukluklarına Yaklaşım

Karaciğer Fonksiyon Bozukluklarına Yaklaşım Karaciğer Fonksiyon Bozukluklarına Yaklaşım Dr. Sıtkı Sarper SAĞLAM DR.SITKI SARPER SAĞLAM - KEAH ACİL TIP KLİNİK SUNUMU 04.10.2011 1 Netter in Yeri: DR.SITKI SARPER SAĞLAM - KEAH ACİL TIP KLİNİK SUNUMU

Detaylı

Yağ Asitlerinin β Oksidayonu. Prof. Dr. Fidancı

Yağ Asitlerinin β Oksidayonu. Prof. Dr. Fidancı Yağ Asitlerinin β Oksidayonu Prof. Dr. Fidancı Yağ Asitlerinin Beta Oksidasyonu Yağ asitlerinin enerji üretimi amacı ile yıkımında (yükseltgenme) en önemli yol β oksidasyon yoldudur. β oksidasyon yolu

Detaylı

Prof. Dr. İzzet Hamdi Öğüş Yakın Doğu Ünversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya Anabilim Dalı, Lefkoşa, KKTC

Prof. Dr. İzzet Hamdi Öğüş Yakın Doğu Ünversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya Anabilim Dalı, Lefkoşa, KKTC Prof. Dr. İzzet Hamdi Öğüş Yakın Doğu Ünversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya Anabilim Dalı, Lefkoşa, KKTC AMİNO ASİTLERİN KARBON İSKELETLERİNİN YIKIM YOLLARI AMİNO ASİTLERİN KARBON İSKELETLERİNİN YIKIM

Detaylı

AMİNO ASİTLER. Amino asitlerin Genel Yapısı

AMİNO ASİTLER. Amino asitlerin Genel Yapısı Alanin AMİNO ASİTLER Prof Dr M KONUK, Dr R Liman Arjinin Amino Asitler Proteinlerin temel yapıtaşıdır İstisnalar l haricinde; tüm proteinler 20 farklı a.a. ten meydana gelir. Proteinlerin içerisinde farklı

Detaylı

HÜCRE ZARINDA TAŞINIM

HÜCRE ZARINDA TAŞINIM HÜCRE ZARINDA TAŞINIM Yrd. Doç. Dr. Aslı AYKAÇ YDÜ TIP FAKÜLTESİ BİYOFİZİK AD Küçük moleküllerin zardan geçişi Lipid çift tabaka Polar moleküller için geçirgen olmayan bir bariyerdir Hücre içindeki suda

Detaylı

PÜRİN VE PİRİMİDİN METABOLİZMASI

PÜRİN VE PİRİMİDİN METABOLİZMASI PÜRİN VE PİRİMİDİN METABOLİZMASI Nükleotidlerin vücuda alınımı Nükleotidler, nükleik asitlerin yapı taşları olarak besinlerde bulunur. Hücre içeren besinlerle alınan nükleik asitler, mide enzimlerinden

Detaylı

PEPTİDLER ve PROTEİNLERİN ÖZELLİKLERİ

PEPTİDLER ve PROTEİNLERİN ÖZELLİKLERİ PEPTİDLER ve PROTEİNLERİN ÖZELLİKLERİ PEPTİDLER Lineer amino asit polimerleri Amino asitlerin -amino ve -karboksil gruplarının peptid bağları ile birbirlerine bağlanmasıyla oluşurlar Peptid Bağı O - C

Detaylı

Hücresel Enerji Sistemleri. Prof. Dr. Fadıl ÖZYENER

Hücresel Enerji Sistemleri. Prof. Dr. Fadıl ÖZYENER Hücresel Enerji Sistemleri I-II Prof. Dr. Fadıl ÖZYENER Metabolizma Vücudun temel işlevlerini devam ettirebilmek için kullanılan enerji miktarıdır. Enerji değişimi içeren tepkimeler; Katabolik: Enerji

Detaylı

Kas Yapıcı Amino Asit Preparatları. Muscle Builder Amino Ascids. Op. Dr. Mustafa Akgün www.drmustafaakgun.com info@drmustafaakgun.

Kas Yapıcı Amino Asit Preparatları. Muscle Builder Amino Ascids. Op. Dr. Mustafa Akgün www.drmustafaakgun.com info@drmustafaakgun. Kas Yapıcı Amino Asit Preparatları Muscle Builder Amino Ascids Op. Dr. Mustafa Akgün www.drmustafaakgun.com info@drmustafaakgun.com Super Amino Liquid Tek Fiyat 109,00 TL KDV, kargo dahil Ürün Analizi

Detaylı

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur.

2. Kanun- Enerji dönüşümü sırasında bir miktar kullanılabilir kullanılamayan enerji ısı olarak kaybolur. Enerji Dönüşümleri Enerji Enerji; bir maddeyi taşıma veya değiştirme kapasitesi anlamına gelir. Enerji : Enerji bir formdan diğerine dönüştürülebilir. Kimyasal enerji ;moleküllerinin kimyasal bağlarının

Detaylı

6. glikolizde enerji kazanım hesaplamalarında; Substrat düzeyinde -ATP üretimi yaklaşık yüzde kaç hesaplanır? a. % 0 b. % 2 c. % 10 d. % 38 e.

6. glikolizde enerji kazanım hesaplamalarında; Substrat düzeyinde -ATP üretimi yaklaşık yüzde kaç hesaplanır? a. % 0 b. % 2 c. % 10 d. % 38 e. www.lisebiyoloji.com ayxmaz/biyoloji Test Çoktan Seçmeli 1. Hangi terim moleküllerin parçalanması ile açığa çıkan enerjinin depolandığı metabolik yolları ifade eder? a. anabolik yollar b. Katabolik yollar

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H 2.Radyoaktif izotoplar biyologları için önemlidir? Aşağıda radyoakif maddelerin kullanıldığı alanlar sıralanmıştır.bunlarla

Detaylı

ĐÇERĐK. Vitamin B6 Formları. LOGO www.themegallery.com. Tarihsel Bakış. Yapısal Formüller. 4 Piridoksin Piridoksal Piridoksamin Piridoksal-fosfat

ĐÇERĐK. Vitamin B6 Formları. LOGO www.themegallery.com. Tarihsel Bakış. Yapısal Formüller. 4 Piridoksin Piridoksal Piridoksamin Piridoksal-fosfat LOGO ĐÇERĐK Tarihsel Bakış B6 Vitamininin Genel Özellikleri Kimyasal Ve Biyolojik Fonksiyonları Biyokimyasal Fonksiyonları YRD. DOÇ. DR. BEKİR ÇÖL SUNAN: DUYGU BAHÇE Emilim, Transport ve Metabolizma İmmün

Detaylı

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ

KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ KARBON ve CANLILARDAKİ MOLEKÜL ÇEŞİTLİLİĞİ Karbonun önemi Hücrenin % 70-95ʼ i sudan ibaret olup, geri kalan kısmın çoğu karbon içeren bileşiklerdir. Canlılığı oluşturan organik bileşiklerde karbon atomuna

Detaylı

BİY 315 AMİNO ASİT ve PROTEİN METABOLİZMASI

BİY 315 AMİNO ASİT ve PROTEİN METABOLİZMASI BİY 315 AMİNO ASİT ve PROTEİN METABOLİZMASI Proteinlerin yapısındaki C ve H atomlarından son ürün olarak H 2 O ve CO 2 oluşmaktadır. Ayrıca, proteinlerde %16 oranında bulunan azot, sadece proteinlere özgü

Detaylı

ERİTROSİTLER ANEMİ, POLİSİTEMİ

ERİTROSİTLER ANEMİ, POLİSİTEMİ ERİTROSİTLER ANEMİ, POLİSİTEMİ 2009-2010,Dr.Naciye İşbil Büyükcoşkun Dersin amacı Eritrositlerin yapısal özellikleri Fonksiyonları Eritrosit yapımı ve gerekli maddeler Demir metabolizması Hemoliz Eritrosit

Detaylı

METABOL ZMA. Metabolizmanın amacı nedir?

METABOL ZMA. Metabolizmanın amacı nedir? METABOL ZMA Canlıda olu an ve devam eden fiziksel ve kimyasal olayların tümüne birden metabolizma adı verilmektedir Ara metabolizma, katabolizma ve anabolizma olmak üzere iki faz içerir; bu iki faz arasındaki

Detaylı

Sfingozin türevi membran lipidleri

Sfingozin türevi membran lipidleri Dr. Suat Erdoğan Sfingozin türevi membran lipidleri Sfingolipidler Sfingomyelin Glikolipidler Kolesterol ve Steroidler Bu tür lipidler gliserol içermezler Yapıda bir amino alkol olan sfingozin bulunur

Detaylı

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler MBG 111 BİYOLOJİ I 3.1.Karbon:Biyolojik Moleküllerin İskeleti *Karbon bütün biyolojik moleküllerin omurgasıdır, çünkü dört kovalent bağ yapabilir ve uzun zincirler

Detaylı

Serbest radikal. yörüngelerinde) eşleşmemiş tek. gösteren, nötr ya da iyonize tüm atom veya moleküllere denir.

Serbest radikal. yörüngelerinde) eşleşmemiş tek. gösteren, nötr ya da iyonize tüm atom veya moleküllere denir. Superoxide Dismutase Hazırlayanlar: Funda İLHAN (050559017) Ebru KORKMAZ (050559021) Mehtap BİRKAN (050559008) Nihan BAŞARAN (050559007) Prof. Dr. Figen ERKOÇ Gazi Eğitim Fakültesi GAZİ İ ÜNİVERSİTESİİ

Detaylı

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.-

1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- 1-GİRİ 1.1- BİYOKİMYANIN TANIMI VE KONUSU.- Biyokimya sözcüğü biyolojik kimya (=yaşam kimyası) teriminin kısaltılmış şeklidir. Daha eskilerde, fizyolojik kimya terimi kullanılmıştır. Gerçekten de Biyokimya

Detaylı

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır.

Suda çözünebilen nişasta molekülleri pityalin (amilaz) enzimiyle küçük moleküllere parçalanır. CANLILARDA ENERJİ Besinlerin Enerjiye Dönüşümü Besin öğeleri: Karbonhidratlar, yağlar, proteinler, vitaminler, mineraller Besin maddelerindeki bu öğelerin vücut tarafından kullanılabilmesi için sindirilmesi

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

Amino asitler. Amino asitler, yapılarında hem amino grubu ( NH 2. ) hem de karboksil grubu ( COOH) içeren bileşiklerdir.

Amino asitler. Amino asitler, yapılarında hem amino grubu ( NH 2. ) hem de karboksil grubu ( COOH) içeren bileşiklerdir. Amino asitler Amino asitler, yapılarında hem amino grubu ( NH 2 ) hem de karboksil grubu ( COOH) içeren bileşiklerdir. Doğada 300 kadar farklı amino asit bulunmaktadır. Amino asitlerin standart amino asitler

Detaylı

6. glikolizde enerji kazanım hesaplamalarında; Substrat düzeyinde -ATP üretimi yaklaşık yüzde kaç hesaplanır? a. % 0 b. % 2 c. % 10 d. % 38 e.

6. glikolizde enerji kazanım hesaplamalarında; Substrat düzeyinde -ATP üretimi yaklaşık yüzde kaç hesaplanır? a. % 0 b. % 2 c. % 10 d. % 38 e. www.lisebiyoloji.com ayxmaz/biyoloji Test Çoktan Seçmeli 1. Hangi terim moleküllerin parçalanması ile açığa çıkan enerjinin depolandığı metabolik yolları ifade eder? a. anabolik yollar b. Katabolik yollar

Detaylı

BİYOLOJİK OKSİDASYON. Doç.Dr.Remisa GELİŞGEN

BİYOLOJİK OKSİDASYON. Doç.Dr.Remisa GELİŞGEN BİYOLOJİK OKSİDASYON Doç.Dr.Remisa GELİŞGEN OKSİDASYON-REDÜKSİYON REAKSİYONLARI Elektronların bir atom veya molekülden bir diğerine geçişleri redoks reaksiyonu olarak adlandırılmaktadır. Redoks : e-transferi

Detaylı

Proteinlerin Primer & Sekonder Yapıları. Dr. Suat Erdoğan

Proteinlerin Primer & Sekonder Yapıları. Dr. Suat Erdoğan Proteinlerin Primer & Sekonder Yapıları Dr. Suat Erdoğan Sunum planı Proteinlerin moleküler yapılarını hangi kimyasal güçler belirler? Proteinlerin moleküler yapıları Primer yapı Sekonder yapı α-heliks

Detaylı

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst. Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları Süreyya ÖZCAN Besin Öğeleri Canlının yaşamını devam ettirmesi için gerekli olan kimyasal element veya bileşiklerdir. Hücrelerin

Detaylı

Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları. Süreyya ÖZCAN

Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları. Süreyya ÖZCAN Yemlerde Amino asitler ve B Grubu Vitaminlerinin Önemi ve Test Metotları Süreyya ÖZCAN Besin Öğeleri Canlının yaşamını devam ettirmesi için gerekli olan kimyasal element veya bileşiklerdir. Hücrelerin

Detaylı

Folik asit(vitamin-b9)

Folik asit(vitamin-b9) Folik asit(vitamin-b9) Emilimi metabolizması ve fonksiyonları Emilimi,metabolizması,fonksiyonları Homosistein metabolizması Eksikliğinde trombotik ve artriel hastalıklar Emilim için folik asit besinlerde

Detaylı

PROTEİNLERİN 3 BOYUTLU YAPISI

PROTEİNLERİN 3 BOYUTLU YAPISI PROTEİNLERİN 3 BOYUTLU YAPISI PROTEİNLERİN 3 BOYUTLU YAPISI PROTEİNLERİN 3 BOYUTLU YAPISI 1-Primer Yapı (1 o ) 2-Sekonder Yapı (2 o ) -Alfa heliks -Beta kırmalı tabaka -Beta bendler (kıvrım, dirsek) -Tesadüfi

Detaylı

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I 2015-2016 DERS YILI 4. KOMİTE: HÜCRE BİLİMLERİ DERS KURULU IV

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I 2015-2016 DERS YILI 4. KOMİTE: HÜCRE BİLİMLERİ DERS KURULU IV KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I 2015-2016 DERS YILI 4. KOMİTE: HÜCRE BİLİMLERİ DERS KURULU IV (5 Hafta) (04 Ocak-26 Şubat) DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM Biyokimya 36 10 46 Tıbbi Genetik 18 10

Detaylı

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ)

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ) T.C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ... III

İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ... III İÇİNDEKİLER ÖN SÖZ... III İÇİNDEKİLER... V 1. LABORATUVARDA KULLANILAN MALZEME VE ALETLER... 1 1.1. Tüpler... 1 1.2. Beher... 1 1.3. Erlenmeyer... 2 1.4. Balonlar... 2 1.5. Mezur... 3 1.6. Pipetler...

Detaylı

Kolesterol Metabolizması. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya A.B.D.

Kolesterol Metabolizması. Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya A.B.D. Kolesterol Metabolizması Yrd. Doç. Dr. Bekir Engin Eser Zirve Üniversitesi EBN Tıp Fakültesi Tıbbi Biyokimya A.B.D. Steroidler Steroidlerin yapı taşı birbirine yapışık 4 halkalı karbon iskelehdir, bu yapı

Detaylı

2008-2009 Güz Yarı Dönemi

2008-2009 Güz Yarı Dönemi BİY315 ENZİMLER Yrd. Doç. Dr. Ebru SAATÇİ 2008-2009 Güz Yarı Dönemi ENZİMLER Canlılarda meydana gelen biyokimyasal reaksiyonları gerçekleştiren katalizörlere enzim denir.enzimler yapı olarak iki kısımda

Detaylı

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde

BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ. İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü. vücudun biyokimyasal süreçlerinin etkin bir şekilde BALIKLARDA SİNDİRİM VE SİNDİRİM ENZİMLERİ İlyas KUTLU Kimyager Su Ürünleri Sağlığı Bölümü Proteinler, yağlar ve karbohidratlar balıklar amino asitlerin dengeli bir karışımına gereksinim tarafından enerji

Detaylı

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS Aerobik Antrenmanlar Sonucu Kasta Oluşan Adaptasyonlar Miyoglobin Miktarında oluşan Değişiklikler Hayvan deneylerinden elde edilen sonuçlar dayanıklılık antrenmanları

Detaylı

Vitamin C. Elif AKMAN Yrd.Doç.Bekir ÇÖL. Kollagen Biyosentezi

Vitamin C. Elif AKMAN Yrd.Doç.Bekir ÇÖL. Kollagen Biyosentezi Vitamin C Elif AKMAN Yrd.Doç.Bekir ÇÖL Biyokimyasal Fonksiyonları Kollojen biyosentezi Karnitin biyosentezi Nöradrenalin biyosentezi Antioksidan Etkisi Vitamin C ve Kardiyovasküler Hastalıklar BİYOKİMYASAL

Detaylı

PROSPEKTÜS DECAVİT YUMUŞAK KAPSÜL

PROSPEKTÜS DECAVİT YUMUŞAK KAPSÜL Multivitamin ve Mineral Kombinasyonu FORMÜLÜ : PROSPEKTÜS DECAVİT YUMUŞAK KAPSÜL 11 Vitamin Vitamin A 10.000 I.U Vitamin B 1 20 mg Vitamin B 2 5 mg Vitamin B 6 10 mg Vitamin B 12 0.005 mg Vitamin C 150

Detaylı

PROTEİN VE AMİNO ASİT METABOLİZMASI

PROTEİN VE AMİNO ASİT METABOLİZMASI PROTEİN VE AMİNO ASİT METABOLİZMASI Protein ve amino asitlerin vücuda alınması 70 kg ağırlığında bir erişkin insan için günde yaklaşık 75 g kadar protein gerekmektedir. Hayvansal gıdalar ve baklagiller

Detaylı

MUĞLA HALK SAĞLIĞI LABORATUVARI

MUĞLA HALK SAĞLIĞI LABORATUVARI Sayfa No :1 / 7 1.0-KLİNİK DIŞI MİKROBİYOLOJİK ANALİZLER Diyaliz Suyu 2 gün LAL (Limulus Amebocyte Lysate) - Endotoksin Pyrosate Toplam Koloni Sayısı (37 C-48s) TS EN ISO 6222 Doğal Kaynak ve İçme Suyu

Detaylı

GIDA BİYOTEKNOLOJİSİ UYGULAMA DERSİ NO:5 Enzim Analizleri

GIDA BİYOTEKNOLOJİSİ UYGULAMA DERSİ NO:5 Enzim Analizleri 1. Enzimler GIDA BİYOTEKNOLOJİSİ UYGULAMA DERSİ NO:5 Enzim Analizleri Enzimler, hücreler ve organizmalardaki reaksiyonları katalizleyen ve kontrol eden protein yapısındaki bileşiklerdir. Reaksiyon hızını

Detaylı

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hayvan Beslemede Vitamin ve Minerallerin Önemi Vitaminler, çiftlik hayvanlarının, büyümesi, gelişmesi, üremesi, kısaca yaşaması ve verim vermesi için gerekli metabolik

Detaylı

24.03.2015. Hücre zarında en fazla fosfolipidler yer alır.en çok fosfotidil kolin (Lesitin) bulunur. %25 lipit. %42 lipit içerir.

24.03.2015. Hücre zarında en fazla fosfolipidler yer alır.en çok fosfotidil kolin (Lesitin) bulunur. %25 lipit. %42 lipit içerir. Prokaryotik Hücre Ökaryotik Hücre Büyüklük Küçük (1-10 m) Büyük (5-100 m ) HÜCRE MEMBRANI-SIVI MOZAİK MODEL Genom Hücre bölünmesi Membranlı organel DNA ve nonhiston proteinlerden oluşur. Nukleus zarı yoktur.

Detaylı

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler EGZERSİZ VE KAN Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler Akciğerden dokulara O2 taşınımı, Dokudan akciğere CO2 taşınımı, Sindirim organlarından hücrelere besin maddeleri taşınımı, Hücreden atık maddelerin

Detaylı

ÜNİTE 5 Proteinler. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler

ÜNİTE 5 Proteinler. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler ÜNİTE 5 Proteinler Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra; Amino Asitlerin yapısını ve sınıflandırılmasını, Proteinlerin sınıflandırılması ve özelliklerini Proteinlerin sindirim ve absorbsiyonunu, Amino

Detaylı

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Özel Formülasyon DAHA İYİ DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX! Özel Formülasyon DAHA İYİ Yumurta Verimi Kabuk Kalitesi Yemden Yararlanma Karaciğer Sağlığı Bağırsak Sağlığı Bağışıklık Karlılık DAHA DÜŞÜK MALIYETLE DAHA SAĞLIKLI SÜRÜLER VE DAHA FAZLA YUMURTA IÇIN AGRALYX!

Detaylı

Yeni Tanı Hipertansiyon Hastalarında Tiyol Disülfid Dengesi

Yeni Tanı Hipertansiyon Hastalarında Tiyol Disülfid Dengesi Yeni Tanı Hipertansiyon Hastalarında Tiyol Disülfid Dengesi İhsan Ateş 1, Nihal Özkayar 2,Bayram İnan 1, F. Meriç Yılmaz 3, Canan Topçuoğlu 3, Özcan Erel 4, Fatih Dede 2, Nisbet Yılmaz 1 1 Ankara Numune

Detaylı

FOTOSENTEZ C 6 H 12 O 6 + 6 O 2. Fotosentez yapan canlılar: - Bitkiler - Mavi yeşil algler - Bazı bakteriler - Bazı protistalar. Glikoz IŞIK KLOROFİL

FOTOSENTEZ C 6 H 12 O 6 + 6 O 2. Fotosentez yapan canlılar: - Bitkiler - Mavi yeşil algler - Bazı bakteriler - Bazı protistalar. Glikoz IŞIK KLOROFİL Fotosentez FOTOSENTEZ Işık enerjisinin kullanılarak organik bileşiklerin üretilmesidir. Yeşil yapraklı bitkilerin inorganik maddelerden (H 2 O, CO 2 ), ışık enerjisi ve klorofil yardımı ile organik besin

Detaylı

Peptitler Proteinler

Peptitler Proteinler Proteinler Proteinlerin Yapısal özellikleri (bağları) Proteinlerin yapısal konformasyonu Proteinlerin yapılarına göre sınıflandırılmaları Genel özellikleri Peptid ve Proteinler Peptitler, amino asitlerin

Detaylı

Biyokimya. Biyokimyanın tanımı ve önemi Organizmanın elementer yapısı Canlılık Su Kovalent olmayan bağlar (intermoleküler etkileşimler)

Biyokimya. Biyokimyanın tanımı ve önemi Organizmanın elementer yapısı Canlılık Su Kovalent olmayan bağlar (intermoleküler etkileşimler) Biyokimya Biyokimyanın tanımı ve önemi Organizmanın elementer yapısı Canlılık Su Kovalent olmayan bağlar (intermoleküler etkileşimler) Bölüm 1: Biyokimya ve önemi: 1. Biyokimya tanımı, önemi ve boyutsal

Detaylı

Enzimler MICHAELIS-MENTEN DENKLEMİ MICHAELIS-MENTEN DENKLEMİ MICHAELIS-MENTEN DENKLEMİ. Lineweaver-Burke Grafiği. Enzim Aktivitesinin İnhibisyonu

Enzimler MICHAELIS-MENTEN DENKLEMİ MICHAELIS-MENTEN DENKLEMİ MICHAELIS-MENTEN DENKLEMİ. Lineweaver-Burke Grafiği. Enzim Aktivitesinin İnhibisyonu MICHAELIS-MENTEN DENKLEMİ A Reaksiyon Modeli: Michaelis ve Menten enzimlerle katalizlenen reaksiyonların özelliklerinin çoğunu kapsayan basit bir model önermişlerdir. Enzim substratıyla geri dönüşümlü

Detaylı

Mert Görücü Ders Notları 2015 Güz BİYOKİMYA - I. Proteinler Ders Notu. Özet Biyokimya I dersine yardımcı proteinler ders notu.

Mert Görücü Ders Notları 2015 Güz BİYOKİMYA - I. Proteinler Ders Notu. Özet Biyokimya I dersine yardımcı proteinler ders notu. BİYOKİMYA - I Proteinler Ders Notu Özet Biyokimya I dersine yardımcı proteinler ders notu. Mert Görücü Erciyes Üniversitesi Veteriner Fakültesi, 2015 PROTEİNLERİN FONKSİYONEL AÇIDAN SINIFLANDIRILMASI Protein

Detaylı

Yağ ihtiyacı nereden karşılanır?

Yağ ihtiyacı nereden karşılanır? Besinde Lipitler Besinsel Yağlar 1. Trigliseritler (%90) 2. Kolesterol (serbest ya da yağ asitlerine bağlı halde) 3. Serbest Yağ Asitleri 4. Fosfolipitler 5. Yağda Çözünen Vitaminler (A,D,E,K) Suda çözünmezler

Detaylı

Karaciğer laboratuvar. bulguları. Prof.Dr.Abdullah.Abdullah SONSUZ Gastroenteroloji Bilim Dalı. 5.Yarıyıl

Karaciğer laboratuvar. bulguları. Prof.Dr.Abdullah.Abdullah SONSUZ Gastroenteroloji Bilim Dalı. 5.Yarıyıl Karaciğer ve safra yolu hastalıklar klarında laboratuvar bulguları Prof.Dr.Abdullah.Abdullah SONSUZ Gastroenteroloji Bilim Dalı 5.Yarıyıl 2006-2007 2007 eğitim e yılıy Karaciğer ve safra yolu hastalıklarında

Detaylı

YENİDOĞANDA KALITSAL METABOLİK HASTALIK TARAMASI (TANDEM MASS SPEKTROMETRE İLE)

YENİDOĞANDA KALITSAL METABOLİK HASTALIK TARAMASI (TANDEM MASS SPEKTROMETRE İLE) Klinik Laboratuvar Testleri YENİDOĞANDA KALITSAL METABOLİK HASTALIK TARAMASI (TANDEM MASS SPEKTROMETRE İLE) Diğer adları: Yeni doğanda metabolik tarama, Tandem mass ile metabolik tarama. Kullanım amacı:

Detaylı

ENDOTEL VE BİYOKİMYASAL MOLEKÜLLER

ENDOTEL VE BİYOKİMYASAL MOLEKÜLLER ENDOTEL VE BİYOKİMYASAL MOLEKÜLLER Endotel Damar duvarı ve dolaşan kan arasında tek sıra endotel hücresinden oluşan işlevsel bir organdır Endotel en büyük endokrin organdır 70 kg lik bir kişide, kalp kitlesix5

Detaylı

Proteinler. Fonksiyonlarına göre proteinler. Fonksiyonlarına göre proteinler

Proteinler. Fonksiyonlarına göre proteinler. Fonksiyonlarına göre proteinler Proteinler Canlılarda miktar olarak en çok bulunan biyomoleküllerdir. Amino asit birimlerinden oluşurlar Yapısal ve işlevsel olabilirler Genlerle aktarılan kalıtsal bilginin ortaya çıktığı moleküllerdir.

Detaylı

Vitamin metabolizması bozukluklarında laboratuvar. Prof.Dr.Dildar Konukoğlu

Vitamin metabolizması bozukluklarında laboratuvar. Prof.Dr.Dildar Konukoğlu Vitamin metabolizması bozukluklarında laboratuvar Prof.Dr.Dildar Konukoğlu Vitaminler Vitaminler büyüme, sağlık, her türlü verim performansı gibi yaşamsal fonksiyonların devamlılığı için çok az miktarlarda

Detaylı

Görevi: Bütün vücut hücrelerinin içindeki ve dışlarındaki suyun düzenlenmesi, kalp ritmi, sinir uyarılarının ve kaskasılmalarının

Görevi: Bütün vücut hücrelerinin içindeki ve dışlarındaki suyun düzenlenmesi, kalp ritmi, sinir uyarılarının ve kaskasılmalarının İNORGANİK BİLEŞİKLER Su Asit Baz Tuz Mineraller SU Özellikleri Yüksek yüzey gerilimine sahiptir Yüksek özgül ısı nedeniyle sıcaklık değişimine karşı dirençlidir Yüksek buharlaşma ısısı nedeniyle soğutma

Detaylı

Kan dokusu. Hematokriti hesaplamak için eritrositlerle dolu olan tüpün uzunluğu kanla dolu tüpün uzunluğuna bölünüp, çıkan sonuç 100 ile çarpılır.

Kan dokusu. Hematokriti hesaplamak için eritrositlerle dolu olan tüpün uzunluğu kanla dolu tüpün uzunluğuna bölünüp, çıkan sonuç 100 ile çarpılır. Kan dokusu Kan, hücrelerden ve plazma adı verilen bir sıvıdan oluşmuştur. Hücreler eritrositler (kırmızı kan hücreleri), lökositler (beyaz kan hücreleri) ve trombositlerdir. Hücrelerin % 99 undan fazlasını

Detaylı

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ CEVAP 1: (TOPLAM 9 PUAN) 1.1: Eğer terleme ve su emilimi arasındaki ilişkide ortam sıcaklığının etkisini öğrenmek istiyorsa; deneyi aynı sayıda yaprağa sahip aynı tür

Detaylı

İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri

İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri İlaçların Etkilerini Değiştiren Faktörler, ve İlaç Etkileşimleri Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.com Son güncelleme: 10.03.2009

Detaylı

ORGANİZMANIN ÖNEMLİ METABOLİK DURUMLARI

ORGANİZMANIN ÖNEMLİ METABOLİK DURUMLARI ORGANİZMANIN ÖNEMLİ METABOLİK DURUMLARI Metabolizma durumları Memelilerde ana hatları ile en az iki metabolizma durumu önemlidir. Bunların birincisi besin maddelerinin kana emildiği beslenme (rezorpsiyon),

Detaylı

Hemoglobinopatilere Laboratuvar Yaklaşımı

Hemoglobinopatilere Laboratuvar Yaklaşımı Hemoglobinopatilere Laboratuvar Yaklaşımı Dr. Çağatay Kundak DÜZEN LABORATUVARLAR GRUBU 1949 yılında Orak Hücre Anemisi olan hastalarda elektroforetik olarak farklı bir hemoglobin tipi tanımlanmıştır.

Detaylı

GOÜ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II IV. KURUL 2009 2010

GOÜ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM II IV. KURUL 2009 2010 IV. Kurul Gastrointestinal Sistem ve Metabolizma IV. Kurul Süresi: 5 hafta IV. Kurul Başlangıç Tarihi: 17 Şubat 2010 IV. Kurul Bitiş ve Sınav Tarihi: 22 23 Mart 2010 Ders Kurulu Sorumlusu: Yrd. Doç. Dr.

Detaylı

ÜNİTE 7 : HÜCRESEL SOLUNUM

ÜNİTE 7 : HÜCRESEL SOLUNUM ÜNİTE 7 : HÜCRESEL SOLUNUM Yaşam için gerekli enerjinin tümü güneşten gelir.güneşte hidrojen füzyonla helyuma dönüşür ve ışık üretilir.yeşil bitkiler güneş ışığının enerjisini fotosentezle glukozdaki kimyasal

Detaylı

YARA İYİLEŞMESİ. Yrd.Doç.Dr. Burak Veli Ülger

YARA İYİLEŞMESİ. Yrd.Doç.Dr. Burak Veli Ülger YARA İYİLEŞMESİ Yrd.Doç.Dr. Burak Veli Ülger YARA Doku bütünlüğünün bozulmasıdır. Cerrahi ya da travmatik olabilir. Akut Yara: Onarım süreci düzenli ve zamanında gelişir. Anatomik ve fonksiyonel bütünlük

Detaylı

PROTEĐNLERĐN FONKSĐYONEL YAPISI VE BĐYOFĐZĐKSEL ÖZELLĐKLERĐ

PROTEĐNLERĐN FONKSĐYONEL YAPISI VE BĐYOFĐZĐKSEL ÖZELLĐKLERĐ 334 ĐÇĐDEKĐLER 1- Amino Asitlerin Genel Yapısı 2- Aminoasitlerin Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri 3- Proteinlerin Yapısal Özellikleri 4- Proteinlerin Fiziksel ve Kimyasal Özellikleri 5- Proteinlerin Fonksiyonları

Detaylı

DEÜ TIP FAKÜLTESĐ 2010-2011 EĞĐTĐM YILI DÖNEM 1/3. BLOK/UYGULAMA 9 UYGULAMA REHBERĐ

DEÜ TIP FAKÜLTESĐ 2010-2011 EĞĐTĐM YILI DÖNEM 1/3. BLOK/UYGULAMA 9 UYGULAMA REHBERĐ DEÜ TIP FAKÜLTESĐ 2010-2011 EĞĐTĐM YILI DÖNEM 1/3. BLOK/UYGULAMA 9 UYGULAMA REHBERĐ Uygulamanın Adı: Sindirim Biyokimyası: Safra tuzlarının lipid sindirimindeki rolü. Uygulamanın Sorumlusu: Doç. Dr. Halil

Detaylı

BESLENMENİN BİYOKİMYASAL TEMELLERİ

BESLENMENİN BİYOKİMYASAL TEMELLERİ BESLENMENİN BİYOKİMYASAL TEMELLERİ Beslenme ve besin maddeleri Beslenme, büyüme, gelişme ve yaşamın sürdürülmesi için ekzojen maddelerin sağlanmasıdır. Beslenme sırasında besinler alınır. Besinlerde, bazıları

Detaylı

Hücreler Enerjiyi Nasıl Elde Eder?

Hücreler Enerjiyi Nasıl Elde Eder? Hücreler Enerjiyi Nasıl Elde Eder? MBG 111 BİYOLOJİ I Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER Ekosistem ve Enerji Ekosistemde enerjinin akışı güneş ışığı ve ısı şeklinde gözlenir. Tam tersine canlı hücrelerde

Detaylı

madde2 Transport protein Transport protein

madde2 Transport protein Transport protein Terimler Uniport taşınma Hücre zarına yerleşmiş bir transport proteinin tek bir maddeyi tek yönde taşıması. Taşınan maddeye göre pasif veya aktif olarak gerçekleşir madde Transport protein Simport taşınma

Detaylı

Enjeksiyonluk Çözelti Veteriner Vitamin

Enjeksiyonluk Çözelti Veteriner Vitamin Prospektüs Betakin sarı renkli, berrak çözelti olup, her ml'si 5 mg Thiamin HC1 (Vit. B,), 2 mg Riboflavin (Vit. B 2 ), 2 mg Pridoksin HC1 (Vit. B 6 ), 4 mcg Siyanokobalamin (Vit B] 2 ), 20 mg Niasin,

Detaylı

PROSPEKTÜS. Multimix Pediatrik Şurup, dengeli oranlarda bir araya getirilmiş bir multivitamin kombinasyonudur.

PROSPEKTÜS. Multimix Pediatrik Şurup, dengeli oranlarda bir araya getirilmiş bir multivitamin kombinasyonudur. PROSPKTÜS FORMÜLÜ: Her 5 ml (1ölçek) Multimix Pediatrik Şurup etkin madde olarak 2500, 0.9 B 1, 1 B 2, 1.3 B 6, 45, 400 D 3, 8.94, 3.5 D-Pantotenol, 0.085 D-, 11, tatlandırıcı olarak Ksilitol, tat ve koku

Detaylı

ÜNİTE 7:HÜCRESEL SOLUNUM

ÜNİTE 7:HÜCRESEL SOLUNUM ÜNİTE 7:HÜCRESEL SOLUNUM Hücreler iş yapabilmek için enerjiye gereksinim duyarlar. Enerji ekosisteme güneş enerjisi yoluyla gelir ve ototrof canlılar sayesinde güneş enerjisi besinlerdeki kimyasal bağ

Detaylı

Aminoasitler ve Peptidler. Sınıflandırılmaları Genel Özellikleri Yapıları Peptid Bağı

Aminoasitler ve Peptidler. Sınıflandırılmaları Genel Özellikleri Yapıları Peptid Bağı Aminoasitler ve Peptidler Sınıflandırılmaları Genel Özellikleri Yapıları Peptid Bağı Aminoasitler Amino asitlerin sınıflandırılması Amino asitlerin işlev görev ve önemlerini açıklayabilmek için farklı

Detaylı

21 gün. 21 gün. 21 gün. Tüm programlar için kullanılabilir. Tüm programlar için kullanılabilir. Tüm programlar için kullanılabilir.

21 gün. 21 gün. 21 gün. Tüm programlar için kullanılabilir. Tüm programlar için kullanılabilir. Tüm programlar için kullanılabilir. 2014 Yükleme Takvimi Yükleme takvimi aşağıdaki gibidir: Test Yükleme Test Yükleme Açılış Pencere Dönemi Sonuç Bildirim Son Günü 1 26 Mart, Çarşamba 2 25 Haziran, Çarşamba 3 22 Ekim, Çarşamba 21 gün 21

Detaylı

% 50-55 C % 6-8 H %15-18 N

% 50-55 C % 6-8 H %15-18 N PROTEİNLER Prof. Dr. Muhsin KONUK % 50-55 C % 6-8 H %15-18 N PROTEİN % 20-23 O % 0-4 S veya P 1. Protoplazmanın n yapısal bileşenidirler. enidirler. 2. Enzim olarak görev g yaparlar. 3. Besin maddelerinde

Detaylı

BĠYOKĠMYA DOÇ. DR. MEHMET KARACA

BĠYOKĠMYA DOÇ. DR. MEHMET KARACA BĠYOKĠMYA DOÇ. DR. MEHMET KARACA TANIMLAR GLĠKOLĠZ: (LĠZ LEZYON (LYSIS), YIKAMA, PARÇALAMA ANLAMINDADIR). Glikoliz hücrede sitozolde gerçekleģir. Glikoliz olayı hem aerobik hem de anaerobik organizmalarda

Detaylı