T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI KİMYA TEKNOLOJİSİ BAZ MİKTARI TAYİNİ 524KI0048

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI KİMYA TEKNOLOJİSİ BAZ MİKTARI TAYİNİ 524KI0048"

Transkript

1 T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI KİMYA TEKNOLOJİSİ BAZ MİKTARI TAYİNİ 524KI0048 Ankara, 2011

2 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya yönelik olarak öğrencilere rehberlik etmek amacıyla hazırlanmış bireysel öğrenme materyalidir. Millî Eğitim Bakanlığınca ücretsiz olarak verilmiştir. PARA İLE SATILMAZ.

3 İÇİNDEKİLER AÇIKLAMALAR... İİ GİRİŞ... 1 ÖĞRENME FAALİYETİ ,1 N HCL ÇÖZELTİSİNİN HAZIRLANMASI VE AYARLANMASI Asit Baz Titrasyonları Asit Baz İndikatörleri ph Kavramı Asit Baz Titrasyon Eğrileri ,1 N HCl Çözeltisinin Hazırlanması Çözeltilerin Ayarlanması Volümetrik Analiz ,1 N HCl Çözeltisinin Ayarlanması UYGULAMA FAALİYETİ ÖĞRENME FAALİYETİ BAZ MİKTARI TAYİNİ Sodyum Hidroksit Miktarının Tayini Amonyak Miktar Tayini UYGULAMA FAALİYETİ ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME CEVAP ANAHTARLARI KAYNAKÇA i

4 AÇIKLAMALAR AÇIKLAMALAR KOD ALAN DAL/MESLEK MODÜLÜN ADI MODÜLÜN TANIMI 524KI0048 Kimya Teknolojisi Kimya Laboratuvarı Baz Miktarı Tayini Bu modül, asit çözeltisi hazırlama, ayarlayabilme ve ayarlı asit çözeltisiyle baz miktarı tayini yapabilme ile ilgili bilgi ve becerisinin kazandırıldığı öğrenme materyalidir. SÜRE 40/32 ÖN KOŞUL YETERLİK MODÜLÜN AMACI EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Baz miktarı tayini yapmak Genel Amaç Gerekli ortam sağlandığında, öğrenci, bu modül ile gerekli ortam sağlandığında, asit-baz miktarı tayini yapabilecektir. Amaçlar 1. Asit çözeltisi hazırlayabilecek ve ayarlayabileceksiniz. 2. Ayarlı asit çözeltisiyle baz miktarı tayini yapabileceksiniz. Ortam: Sınıf, atölye, laboratuvar, işletme, kütüphane, ev, bilgi teknolojileri ortamı (internet) vb. kendi kendinize veya grupla çalışabileceğiniz tüm ortamlar Donanım: Projeksiyon, bilgisayar, DVD çalar, televizyon, tartım aleti, balon joje, mezür, büret, erlen, bek, üçayak, amyant tel ve spatül Modülün içinde yer alan herhangi bir öğrenme faaliyetinden sonra, verilen ölçme araçları ile kendi kendinizi değerlendireceksiniz. Öğretmen modül sonunda ölçme aracı (çoktan seçmeli test, doğru-yanlış testi, boşluk doldurma, eşleştirme vb.) kullanarak modül uygulamaları ile kazandığınız bilgi ve becerileri ölçerek sizi değerlendirecektir. ii

5 GİRİŞ Sevgili Öğrenci, GİRİŞ Bu modül ile 0,1 N HCl hazırlamayı, ayarlamayı, ayarlı asit çözeltisi ile baz miktarı tayini yapmayı öğreneceksiniz. Modülden kazandığınız yeterlik ile yapacağınız birçok kimyasal işlemde baz miktarı tayininin önemini de kavramış olacaksınız. Yanlış yapılabilecek ölçümlerin deney sonuçlarını nasıl olumsuz etkilediğini de zamanla göreceksiniz. Bu nedenle modülü dikkatle takip ederek meslek hayatınızda sürekli kullanacağınız işlemleri yerinde ve zamanında öğrenmeniz sizin lehinize olacaktır. Bu modülü başarı ile bitirerek kimya analizlerinde önemli bir yer tutan asit baz titrasyonları konusunda önemli bilgileri kazanmış ve uygulamaya hazır hâle gelmiş olacaksınız. Yine bu modül ile baz miktarı tayinini doğru bir şekilde yapabileceksiniz. Milletimizin bilimsellik adına gelişimini sağlamak için her genç gibi siz de üzerinize düşen görevi en iyi şekilde yapmalı ve çok çalışmalısınız. Unutmamalısınız ki çalışmak başarının anahtarıdır. 1

6 2

7 ÖĞRENME FAALİYETİ 1 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ-1 Gerekli ortam sağlandığında kuralına uygun olarak 0,1 N HCl çözeltisini hazırlayabileceksiniz. ARAŞTIRMA HCl çözeltisinin kullanım alanlarını araştırınız. 1. 0,1 N HCL ÇÖZELTİSİNİN HAZIRLANMASI VE AYARLANMASI 1.1. Asit Baz Titrasyonları Asit-baz titrasyonları, asit ve baz örneklerinin analizi için en duyarlı ve en çabuk analiz yöntemidir.birçok inorganik asit veya baz ile yüzlerce organik asit ve baz bu yöntemle analiz edilir. Organik bileşikler daha çok susuz çözücülerde titre edilir. Temel amaç asit ya da bazın derişimini tespit etmektir. Buradan da çözeltinin ph değerini kolayca hesaplayabiliriz. Bir çözeltideki asit miktarını ölçmek için çoğunlukla kuvvetli bir baz, mesela sodyum hidroksit, bir baz miktarını ölçmek için ise kuvvetli bir asit, mesela hidroklorik asit kullanılır Asit Baz İndikatörleri Asit-baz indikatörlerinin hemen hemen tamamı organik boyalar olup belli ph aralıklarında renk değiştirirler. Her indikatörün ph aralığı farklıdır. Organik indikatörler zayıf asit ya da zayıf baz özelliğinde olup ortamın asitliğine göre farklı renktedir. Genelde indikatörler HIn sembolü ile gösterilir. Bu indikatörlerin ayrışma tepkimeleri yazılacak olursa; HIn In - + H + asit şekli baz şekli dengesi kurulur. Dengenin sağa veya sola kayması, ortamda bulunan hidrojen iyonlarının derişimine bağlıdır. Hidrojen iyonu derişiminin artması, yani ortamın asitli olması dengenin sola; azalması yani ortamın bazik olması dengenin sağa kaymasına sebep olur. Buna göre 3

8 ortamda ya HIn veya In - çoğunlukta olur. HIn ve In - farklı renklerde olduklarından ortam birinin rengini alır. Herhangi bir deney sırasında asit-baz indikatörü seçilirken aşağıdaki kurallara dikkat edilmesi gerekmektedir: Deney sırasında eklenen indikatör miktarı 2 damladan fazla olmamalıdır. Çünkü bazı titrantlar indikatörlerle reaksiyona girip rengini değiştirebilir. Bu ihtimali göz ardı edebilmek için eklenen indikatör hacmi çok az olmalıdır. Titrasyon sırasında indikatörün ilk renk değiştirdiği görüldüğü anda titrasyon bitirilmelidir. Deney sırasında seçilecek olan indikatörün renk değiştirme ph ı titre edilen çözeltilerin eş değerlik ph ına uymalıdır. Özellikle metil oranj ve metil kırmızısı indikatörleri, sıcak çözeltilerin titrasyonunda kullanılmamalıdır. Çünkü bu indikatörlerin görülebilen renk değişiklikleri sıcaklık artması ile daha düşük ph lara kayar. İndikatör Rengin Değiştiği ph Düşük ph taki Renk Tablo 1.1: Bazı indikatörlerin duyarlı oldukları ph aralıkları Yüksek ph taki Renk Kresol kırmızısı 0,2-1,8 Kırmızı Sarı Metil kırmızısı 4,2-6,2 Kırmızı Sarı Fenol kırmızısı 6,8-8,4 Sarı Kırmızı Bromtimol mavisi 6,0-7,6 Sarı Mavi Fenolftalein 8,3-10,0 Renksiz Kırmızı Alizarin sarısı 10,1-12,1 Sarı Leylak Kırmızı lahana suyu 2,4-4,5 Kırmızı Yeşil Metil oranj 3,1-4,4 Turuncu Sarı Bir çözeltinin ph ının 7 veya üstünde olduğu turnusolle ölçülür. Bu çok kaba bir ph ölçülmesidir. Bunun ötesinde daha kesin ph da ölçülebilir. Örneğin bir çözeltiden alınan bir kısma, birkaç damla kırmızı lahana suyu damlatıldığında rengi yeşil, başka bir kısma birkaç damla bromofenol damlatıldığında rengi mavi olursa Tablo 3.1 yardımıyla bu çözeltinin ph ının 4,5-4,6 arasında olduğu sonucuna varılır. Ama bu kadar doğru değeri her zaman ölçmek mümkün olmaz. 4

9 ph Kavramı Bir asit veya baz suda çözüldüğünde iyonlaşır (dissosiye olur). İyonlaşmanın derecesi, asit veya bazın kuvvetiyle ilişkilidir. Kuvvetli bir asit tamamen iyonlaşır, zayıf bir asit ise kısmen iyonlaşır. Aynı durum bazlar için de geçerlidir. HCl, HBr, HI, HNO 3, HClO 4 ve H 2 SO 4 gibi asitler kuvvetli asitlerdir. Zayıf asit ve bazlar ise suda kısmen iyonlaşır. Bir tek H + iyonu verebilen zayıf bir asit HA genel formülü ile gösterilir. Su ile olan reaksiyonu da aşağıdaki gibidir. HA + H 2 O H 3 O + + A - Bu reaksiyonun denge sabiti şu şekilde gösterilir. K denge H 3O ürünler girenler K denge HA 2 A H O Suyun derişimi sabit olduğu için aşağıdaki ifade şu şekilde kullanılır:. H O H3 O A = K HA K denge 2 a K a H3O A K a denge sabitine asitlik sabiti denir. HA Aynı şekilde tek proton alabilen zayıf bir baz B genel formülüyle gösterilir. B + H 2 O BH + + OH - Denge sabiti ; BH OH K denge 2 veya K denge 2 B H O. H O BH OH = B Kb 5

10 K b BH OH B K b denge sabitine bazlık sabiti denir. Suyun iyonlaşma dengesini aşağıdaki şekilde göstermek mümkündür: H 2 O + H 2 O H 3 H O + + OH - 3O OH K denge H O 2 2 K denge. [H 2 O] 2 = [H 3 O + ] [OH - ] = K su K su = [H 3 O + ] [OH - ] 25 C da K su nın değeri tür. Sıcaklık arttıkça iyonlaşma yüzdesi artacağından K su yükselir. Saf suda hidronyum ve hidroksit iyonu derişimlerinin aynı olacağı kesindir. Dolayısıyla; [H 3 O + ] = [OH - ] K su = [H 3 O + ] 2 = [OH - ] 2 [OH - ] = [H 3 O + ] = K su [OH - ] = [H 3 O + ] = = M dir. Sulu ortamda asitlik veya bazlık derecesi ph kavramı ile belirtilir. ph = - log [H 3 O + ] poh = - log [OH - ] şeklinde ifade edilir. pk su = - log K su = -log (10-14 ) = - ( -14 ) = 14 pk a = - log K a pk b = - log K b dir. 25 o C de saf suda ph + poh = 14 ph değeri 0-7 olan çözeltiler asidik, 7-14 olan çözeltiler ise baziktir Kuvvetli Asit ve Bazlarda ph ph = - log H + dır. Örnek : 0,05 M HCl çözeltisinin ph ını bulunuz.(log 5 = 0,7) Çözüm: 6

11 H 2 O + HCl H 3 O + + Cl - 1 mol 1 mol 1 mol 1 mol [H 3 O + ] = [HCl] = 0,05 M ph = - log 0,05 = 1,30 Örnek: 0,1 M HCl çözeltisinin H + ve ph ını hesaplayınız. Çözüm: HCl kuvvetli bir asit ve derişimi düşük olduğundan suda tamamen iyonlarına ayrılmış kabul edilir ve H + = 0,1 yazılır. ph= - log (0,1) =1 Aynı durum kuvvetli bazlar için de geçerlidir. poh = - log OH - dir. Örnek: 200 ml 0,05 M HCl çözeltisine 0,01 mol katı NaOH eklenirse karışımın ph ı kaç olur? Çözüm: M n n MxV V 0,05. 0,200 = 0,01 mol HCl ve NaOH mol sayıları eşit olduğuna göre nötrleşme tamdır. Nötr çözeltilerde H OH 1x10-7 ve ph = 7 dir H OH Zayıf Asit ve Bazlarda ph 12 M Tamamen iyonlaşmayan asitlere ve bazlara zayıf asit veya baz denir. Zayıf asitler HA, zayıf bazlar da B ile gösterilir. H O A HA + H 2 O H 3 O + + A - 3,K a = 7 HA 2 H 2 O H 3 O + + OH - K su = [H 3 O + ] [OH - ]

12 Eğer K a değeri 10-4 ile 10-9 arasında ve asidin başlangıç derişimi M arasında ise, suyun iyonlaşma dengesinin ph ye etkisini olmadığı kabul edilir. Sadece K a denge ifadesini kullanarak hidronyum derişimi hesaplanabilir. Dengede; [HA] = C HA - [H 3 O + ] yazılabilir. Aynı zamanda [A - ] = [H 3 O + ] olduğundan K a = C H 3 O H HA 3 2 O Formülünden H 3 O + iyonunun derişimi bulunur. Bu tür problemlerin çözümünde diğer bir kabul ise başlangıç derişiminin K a ya oranı, CHA 10 ise asidin iyonlaşması ile başlangıç derişiminin fazla değişmediği K a düşünülebilir ve paydadaki H 3 O + derişimi C HA yanında ihmal edilebilir. H O K a = 2 3 C HA formülünden [H 3 O + ] çekilerek [H 3 O + ] = K a. CHA bağıntısı bulunur. Örnek: Derişimi 0.10 M olan asetik asit ( CH 3 COOH) çözeltisinin ph ı nedir? 25 o C sıcaklıktaki K a = 1,75x10-5 tir. Çözüm: CH 3 COOH veya genel formülü ile HA suda CH 3 COOH + H 2 O A - + H 3 O + Başlangıç: 0,10 M 0 0 Değişim : -x M + x M + x M Dengede: (0,10-x) M + x M + x M H3O A K a = HA 8

13 A H O 3 ise,k a = HO 3 HA 2 Asidin iyonlaşması ile başlangıç derişiminin fazla değişmediği düşünülebilir ve paydadaki H 3 O + derişimi HA yanında ihmal edilebilir ( x 0,1 den çok küçük olduğu için). K a = 1,75x10-5 = 2 x 0,10 x( ihmal) 0,10 1,75.10 >10 3 ise 1,75x10-5 = 5 2 x 0,10 x 2 = 1,75x10-6 ise [H 3 O + ] = x = 1,32x10-3 M ph = -log 1,32x10-3 ise ph = 2,88 Aynı kurallar zayıf bazlar için de geçerlidir. BH OH B + H 2 O BH + + OH - K b = B 2H 2 O H 3 O + + OH - K su = [H 3 O + ] [OH - ] 2 OH K b = B OH,,K b = OH B 2 Eğer K b değeri 10-9 dan küçük ve bazın derişimi de 10-3 M dan daha küçük ise suyun iyonlaşma etkisini göz önüne almak zorundayız. BH OH B + H 2 O BH + + OH - K b = B 2H 2 O H 3 O + + OH - K su = [H 3 O + ] [OH - ] [OH - ] = [OH - ] zayıf baz + [OH - ] su Zayıf bazdan gelen [OH - ] aynı zamanda [BH + ] ya, sudan gelen [OH - ] ise suyun [H 3 O + ] ya eşittir. Dolayısıyla, [OH - ] = [BH + ] + [H 3 O + ] yazılabilir. 9

14 [BH + ] = B K b OH, [H3 O + ] = K su OH Bu değerler yerine konulduğunda, [OH - ] = [OH - ] 2 = K b [B] + K su K B K [OH - ] = b su K B K b su OH OH baz zayıf olduğundan dengedeki B derişimi, bazın başlangıç derişimine eşit olarak düşünülebilir. Böylece eşitlik, [OH - ] = b K B K hâline gelir. su K b B >> K su olduğunda eşitlik, [OH - ] = Kb B şeklini alır Tampon Çözeltilerde ph ph ı belli olan, seyrelmeyle veya az miktarda kuvvetli asit veya baz ilavesi sonucu ph si değişmeyen çözeltilere tampon çözeltiler denir. Tampon çözelti, zayıf bir asit ve konjüge bazını veya zayıf baz ve konjüge asidini içeren bir çözeltidir. Zayıf bir asit olan HA çözeltisi, NaA tuzu ile karıştırılarak tampon çözeltisi hazırlanır. Genellikle oldukça derişik çözeltilerle çalışıldığından K a değeri de arasında düşünüldüğünden suyun iyonlaşma etkisini düşünmeye gerek yoktur. [H 3 O + ] = K a A HA,formülünden [H3 O + ] iyonunun derişimi, oradan da ortamın ph ı hesaplanır. Tampon hazırlamayı değişik örneklerle açıklayabiliriz. 10

15 Örnek : 1,0 M sodyum format (NaHCOO) ve 0,01 M formik asit (HCOOH) içeren çözeltinin ph ı nedir? Ka = 1,80x10-4 Çözüm: Öncelikle formik asidin (HCOOH) iyonlaşma tepkimesi yazılır. HCOOH + H 2 O HCOO - + H 3 O + NaHCOO Na + + HCOO - 1,0 M 1,0 M 1,0 M [HCOO - ] = [NaHCOO] HCOO H 3O Ka= [H 3 O + ] = HCOOH K a HCOOH HCOO [H 3 O + ] = 4 1, ,01 1 [H 3 O + ] = 1,80x10-6 M ph= 5, Asit Baz Titrasyon Eğrileri Asit baz titrasyon eğrileri aşağıda açıklanmıştır Kuvvetli Bir Asit İle Kuvvetli Bazın, Kuvvetli Bir Baz İle Kuvvetli Asidin Titrasyon Eğrisi Asit-baz titrasyonlarında hesaplanması gereken dört temel nokta vardır. Başlangıç ph ı Eş değerlik noktasından önceki hesaplamalar Eş değerlik noktasındaki hesaplamalar Eş değerlik noktasından sonraki hesaplamalar 11

16 Örnek: 100 ml 0,025 M HCl asidin 0,050 M NaOH ile titrasyonu sonucunda oluşacak titrasyon eğrisinin çizilmesidir. Çözüm: Başlangıçta asit üzerine hiç baz eklenmediği zaman ortamın ph ı doğrudan asidin ph sine eşittir. ph = - log[h 3 O + ] ise ph =- -log 0,025, ph = 1,60 25 ml NaOH eklendiği zaman (eş değerlik noktasından önce) Asit üzerine baz eklendiğinde eklenen baz, asidin bir kısmını nötralleştirecektir. Böylelikle ortamdaki asit derişimi azalacaktır. Kalan asidin derişimi de direkt ortamın ph sine eşit olacaktır. Diğer dikkat edilmesi gereken konu ise çözeltinin son hacminin değiştiğidir. Bunun için asidin mol sayısı bulunarak (M x V) toplam hacme (L) bölünerek son derişim bulunur. V 1xM1 V2 xm 2 [HCl] = V toplam 0,1x 0,025 0,025x0,050 [HCl] = 0,1 0,025 [HCl] = 0,01 ph = - log 0,01 ise ph = 2 dir. 50 ml NaOH eklendiği zaman (eş değerlik noktasında) V 1xM1 V2 xm 2 [HCl] = V toplam 0,1x 0,025 0,050x0,050 [HCl] = 0,1 0,050,[HCl] = 0 Bu da asit baz konsantrasyonlarının o anda eşit olduğunu gösterir. Ortam nötrdür. K su = [H 3 O + ]. [OH - ] [H 3 O + ] = K su ise [H 3 O + ] = 1x [H 3 O + ] = 1x10-7 ise ph = 7 12

17 75 ml NaOH eklendiği zaman (eş değerlik noktasından sonra) Eklenen baz miktarı, asit miktarından fazla olduğu için ortamdaki bütün asidi nötrleştirir ve ortamda sadece baz kalır. V 1xM1 V2 xm 2 [NaOH] = V toplam 0,075x0,050 0,10x0,025 [NaOH] = [NaOH] = 0,0071 0,1 0,075 poh = - log7,1x10-3 ise poh = 2,15 ph = 14,00-2,15 =11.85 Tablo 1.2: Kuvvetli asit-kuvvetli baz titrasyonu Aynı mantık ve kurallar, kuvvetli bir bazın kuvvetli bir asitle titrasyonunda da geçerlidir. Sadece başlangıçta ortam bazik olacak ve asit eklendikçe ortamdaki bazın derişimi eklenen asit kadar azalacaktır. 13

18 Zayıf Bir Asitle Kuvvetli Bir Bazın Titrasyon Eğrisi Asit-baz titrasyonlarında hesaplanması gereken dört temel nokta vardır. Başlangıç ph ı Eş değerlik noktasından önceki hesaplamalar Eş değerlik noktasındaki hesaplamalar Eş değerlik noktasından sonraki hesaplamalar Örnek: 100 ml 0,05 M asetik asidin (CH 3 COOH), 0,05 M sodyum hidroksit (NaOH) çözeltisi ile yaptığı titrasyon sonucunda oluşan titrasyon eğrisinin çizilmesidir. Çözüm: Başlangıçta ortamda sadece asetik asit (HA) vardır. Eklenen baz hacmi 0 olduğundan ortamın ph ını bulurken HA nın iyonlaşma denkleminden yararlanırız. HA + H 2 O H 3 O + + A - 0,05 x x K a = 1,75x10-5 H 3O A K a = K a = 2 x 0,05 HA [H 3 O + 5 ] = 1, , 05 = 9,35x10-4 ph = - log 9,35x10-4 ph= 4-log 9,35 ph= 3,03 50 ml 0,05 M sodyum hidroksit (NaOH) eklendiğinde (eş değerlik öncesi) Zayıf asidin üzerine baz eklenmesi ile HA/NaA tampon çözeltisi oluşuyor. Eklenen baz kadar HA derişimi azalacak ve eklenen baz kadar A - oluşacaktır. Bu durumda ilk olarak yeni derişimler hesaplanır. Çözeltinin son hacmi değiştiği için ortamdaki asidin mol sayısı bulunarak (M x V) toplam hacme (L) bölünerek son derişimi bulunur. V 1xM1 V2 xm 2 [HA] = V toplam 0,10x0,05 0,050x0,05 [ HA] = 0,10 0,05 [ HA] = 0,017 M 14

19 V M [A - ] = V toplam H 3O A K a = HA 0,050x0,05 ise [ A - ] = = [A - ] = 0,017M 0,100 0,05 formülünde bulunanlar yerine koyulursa 1,75x10 5 x0,017 [H 3 O + ] = 0,017 ph = 5 log 1,75,pH = 4,76 ise [H 3 O + ] = 1,75x10-5 M 100 ml 0,05 M sodyum hidroksit (NaOH) eklendiğinde (eş değerlik noktasında) Eş değerlik noktasında HA nın tamamı A - ya dönüşür. A - + H 2 O OH - + HA Burada K a x K b = K su K b = K K su a 14 1x10 denklemleri hatırlanmalıdır.k b = 5 1,75x10 OH HA K b = 5,71x10-10 ise K b = A Eş değerlik noktasında ortamda yalnızca A - var, fakat hacim 200 ml olduğu için A - derişimi yarıya düşer (Hacim iki katına çıktı). K b = 2 x 0,025 [OH - ] = 5,71x10 10 x0, 025 = 3,78 x 10-6 M poh = 6 log 3,78 ise poh = 5,42 poh + ph = 14 ise ph = 14 5,42 = 8,5 15

20 150 ml 0,05 M sodyum hidroksit (NaOH) eklendiğinde (eş değerlik noktasından sonra) Eş değerlik noktasından sonra ortamda bulunan [OH - ] kaynağı hem eklenen baz hem de A - iyonudur. Ortamda kuvvetli baz baskın olduğu için A - iyonundan gelecek olan [OH - ] katkısı azdır. V [OH - 1xM1 V2 xm 2 ] = V toplam 0,150x0,05 0,100x0,05 [OH - ] = [OH - ] = 0,01 M 0,250 poh = 2 ise poh + ph = 14 ph = 14 2 =12 Tablo 1.3: Zayıf asidin kuvvetli bazla titrasyonu Zayıf Bazın Kuvveli Asitle Titrasyon Eğrisi Zayıf bir bazın kuvvetli bir asitle titrasyonu eğrisi, zayıf bir asidin kuvvetli bir bazla titrasyonu eğrisinin tersi gibidir. Bu titrasyonda öncekinin tersine eş değerlik noktası, asidik bölgededir. Bu sebeple metiloranj veya metil kırmızısı gibi indikatörler kullanılabilir. Bu tür titrasyonların eğrileri bundan öncekinde olduğu gibi bazın iyonlaşma sabitine ve kullanılan çözeltinin derişimine bağlı olarak değişir. 16

21 Örnek: 100 ml NH 3 çözeltisinin 0,1 N HCl ile yaptığı titrasyon sonucunda oluşan titrasyon eğrisinin çizilmesidir. Çözüm: K b = Titrasyonun başında ph = 11,13 tür. Ortama 20 ml asit ilave edildiğinde ph = 9,86 30 ml asit ilave edildiğinde ph = 9,64 50 ml asit ilave edildiğinde ph = 9,26 90 ml asit ilave edildiğinde ph = 8,30 99 ml asit ilave edildiğinde ph = 7, ml asit ilave edildiğinde ph = 5,28 olur. 100 ml asit ilave edildiğinde dönüm noktasına varılır. Bu anda ortamda sadece NH 4 Cl vardır ve derişimi 0,05 N dir. Bundan sonra artık ortam tampon olmaktan çıkar ve ilave edilen asit kuvvetli asit olarak etki eder ve ph ı düşürür. Dönüm noktasında ortama bir damla daha asit ilave edildiğinde ph = 4,60 ve sonsuz ilavede ph = 1 olur. Tablo 1.4: Zayıf bazın kuvvetli asitle titrasyon eğrisi 17

22 1.2. 0,1 N HCl Çözeltisinin Hazırlanması HCl gazı, 83 0 C sıcaklıkta sıvılaşır ve C de katı hâle geçer. HCl gazının sudaki çözünürlüğü çok yüksektir C sıcaklıkta 1 kg suda 0,721 kg HCl gazı çözünür. HCl değişik yoğunlukta ve yüzdelerde bulunabilir. Bu nedenle çözelti hazırlarken kullanılacak olan asidin bulunduğu şişenin üzerindeki değerler okunarak işlem yapılmalıdır. Çünkü asidin yüzdesi değiştikçe yoğunluğu da değişmektedir (% 36 lık asidin yoğunluğu 1,18 g/ml dir.). Asit-baz titrasyonlarında ayarlı çözelti olarak genellikle HCl veya H 2 SO 4 kullanılır, zayıf asitler pek kullanılmaz. Nitrik asit kuvvetli bir asit ise de azot oksitlerini safsızlık olarak bulundurur ve asidin ayarı zamanla bozulur, bu nedenle pek kullanılmaz. 0,1 N lik HCl çözeltisi hazırlanırken aşağıdaki sıra izlenmelidir: Su banyosu hazırlanır. 1 litrelik temiz bir balonjoje alınır. İçine bir miktar saf su konur. Pipetle % 36 lık yoğunluğu 1,18 g/ml olan HCl den 8,6 ml alınır. Su banyosunda balonjoje içersine damla damla ilave edilir. Balonjoje hafifçe karıştırılarak yarıya kadar saf su ile doldurulur. Su banyosundan çıkartılan balonjoje seviye çizgisine kadar saf su ile doldurulur. Balonjojenin kapağı kapatılarak ters düz edilir. Balonjojenin kapağı çıkartılarak seviye kontrolü yapılır. Seviyede azalma olmuşsa saf su ile tamamlanır. Hazırlanan çözelti, temiz bir şişeye aktarılarak etiketlenir. Örnek: Bir litre 0,1 N HCl çözeltisini hazırlamak için yoğunluğu 1,18 g/ml olan % 36 lık asitten kaç ml almamız gerekir? Hesaplayınız (HCl:36,5g/mol). Çözüm: Verilenler;N: 0,1, d : 1,18 g/ml, M A : 36,5g/mol, T D : 1, V:1 L, %C : % 36 d % C v T N M V A 1,18 0,36 v 1 0,1 36,5 1 v 8,59 ml HCl gereklidir. D formülünde bilinenler yerlerine yazılırsa Örnek: 1 M lık 100 ml lik HCl çözeltisini 0,1 M lık HCl çözeltisi yapabilmek için kaç ml saf su ilave etmeliyiz? Çözüm: M 1.V 1 + M 2.V 2 = M S.V T 1. 0, V 2 = 0,1. ( 0,1 + V 2 ) 18

23 V 2 = 0,9 L = 900 ml Örnek: 0,2 M lık 1000 ml lik HCl çözeltisini 1 M lık HCl çözeltisi yapabilmek için kaç ml su buharlaştırmalıyız? Çözüm: M 1.V 1 = M S.V S 0,2. 1 = 1. V S V S = 0,2 L = 200 ml Buharlaşacak olan su miktarı = = 800 ml Örnek: 500 mililitre 0,2 N H 2 SO 4 çözeltisini hazırlamak için yoğunluğu 1,84 g/ml olan % 98 lik asitten kaç ml almamız gerekir? (H 2 SO 4 :98 g/mol) Çözüm: v. d.% C. T N M. V v ,98.2 0,2 98.0,5 v = 2,72 ml H 2 SO 4 gereklidir Çözeltilerin Ayarlanması Volümetrik Analiz A D Volümetrik analizlerde aranan maddenin belli bir miktarı veya belli hacimdeki çözeltisi, derişimi belli başka bir çözeltinin (ayıracın) aranan maddeye eş değer madde ihtiva eden hacmi ile tepkimeye sokulur. Burada en önemli nokta, derişimi bilinen ayıracın ne kadarının çözeltideki aranan maddeye eş değer olduğudur. Bu nokta, çözeltideki aranan madde ile ayıraç arasındaki tepkimenin tam bitim noktasıdır. Tepkimenin tam bitim noktasının belirlenebilmesi için indikatör adı verilen ve bu noktada ortamı farklı renge boyayan ve ortamdaki iyon derişimini gösteren belirteçler kullanılır. Volümetrik analizin gravimetrik analizlere göre birçok üstünlükleri vardır. Bunların en önemlisi çözelti ve örneğin analize hazırlanmasından sonra analizin çok kısa sürede tamamlanabilmesidir. Ancak bütün kimyasal olaylar volümetrik analiz için uygun değildir. Volümetriden yararlanabilmek için gereken şartlar: Kimyasal olay kesin bir şekilde ve tek bir kimyasal denklemle tanımlanabilmelidir. Tepkime stokiometrik olmalıdır. Yani, aa + bb Ürün türü bir tepkimede a ve b tam sayılar olmalıdır. Derişimi bilinen çözelti ile meydana gelen tepkime tam olarak bilinmiyorsa veya aynı anda birden fazla tepkime oluşuyorsa ayarlı çözelti ile madde arasındaki ilişkiyi kurmak mümkün olmaz. 19

24 Tepkime hızlı olmalıdır. Eğer tepkime yeterince hızlı değilse uzun süre beklemek gerekir ki bu da zaman kaybına sebep olur. Tepkimenin yavaş olması ortamdaki diğer maddeler ile istenmeyen bazı tepkimelerin olmasına da sebep olabilir. Tepkime tam olmalıdır. Derişimi belli çözelti eklendiğinde tepkime en az % 99,9 oranında gerçekleşmelidir. Aksi hâlde stokiometrik ilişkiyi kurmak mümkün olmaz. Kimyasal olayın sonucunu, yani derişimi bilinen çözeltiden ne kadar eklemek gerektiğini belirleyecek uygun bir indikatör bulunabilmelidir Titrasyon ve Geri Titrasyon Bir maddenin derişimi bilinen bir çözeltinin belirli hacmiyle tam olarak tepkimeye sokularak miktarının bulunması olayının tamamına titrasyon, bu işlemde iki maddenin tepkimeye sokulması bölümüne ise titre etmek denir. Bütün titrasyonlarda derişimi bilinen ve bilinmeyen iki ayrı çözeltinin belirli hacimleri tepkimeye sokulur. Tepkimenin tam olarak bittiği noktanın iyi belirlenebilmesi için çözeltinin damla damla eklenmesi gerekir. Bazı hâllerde ise belli hacimde ayıraç çözeltiye eklenir. Ayıracın fazlası, aranan maddenin veya başka bir maddenin derişimi belli çözeltisi ile titre edilir. Bu işleme geri titrasyon denir. Bu durumda ayıracın eklenen miktarından geri titre edilen miktarı çıkarılarak işlem yapmak gerekir Ayarlama ve Ayarlı Çözelti Volümetrik analizde kullanılan derişimi bilinen çözeltiye ayarlı çözelti denir. Çözeltinin derişiminin tam olarak hesaplanması için yapılan işleme ise o çözeltinin ayarlanması denir. Örneğin demir tayininde kullanılan 0,09867 N lik potasyum permanganat çözeltisine ayarlı permanganat çözeltisi, bu duyarlı değeri elde edebilmek için sodyum okzalat ile permanganat çözeltisinin titre edilmesine ise permanganatın ayarlanması denir Birincil ve İkincil Standart Volümetride, çözeltiyi ayarlayabilmek için kullanılan çok saf maddeye birincil standart (veya primer standart) denir. Hazırlanan bu çözeltilerin derişiminin doğruluğu, yapılan analizin doğruluğu anlamına gelmektedir. Mesela permanganat çözeltisinin ayarlanması, saf ve kuru sodyum okzalatın belli bir miktarının çok duyarlı bir şekilde tartılması ve bunun permanganatla tepkimeye sokulmasıyla yapılabilir. Bu ayarlamada kullanılan çok saf sodyum okzalata birincil standart denir. Aynı şekilde asit çözeltisinin sodyum karbonat ile ayarlanmasında veya gümüş nitrat çözeltisinin sodyum klorür ile ayarlanmasında sodyum karbonat ve sodyum klorür birer birincil standart maddelerdir. 20

25 Her bileşik birincil standart olarak kullanılamaz. Bir maddenin birincil standart olarak kullanılabilmesi için bazı şartları sağlaması gerekir; Maddenin bileşimi tam olarak bilinmeli ve oldukça saf olmalıdır. Ayarlanacak çözelti ile hızlı ve stokiometrik bir tepkime vermelidir. Oda sıcaklığında mutlaka kararlı olmalı, bir etüvde kurutulabilmeli ve kolaylıkla sabit tartıma gelmelidir. Eş değer ağırlığı eğer mümkün ise büyük olmalıdır. Çünkü küçük tartımlardaki hata oranı, büyük tartımlardakinden daha büyüktür. Madde kolaylıkla ve ucuz olarak temin edilebilmelidir. Çözelti ayarlamada çok saf madde yerine ayarı belli başka bir çözelti kullanılmış ise kullanılan bu ayarı belli çözeltiye ikincil standart (veya sekonder standart) denir. Mesela ayarlı bir asit çözeltisi ile bir baz çözeltisinin ayarlanmasında veya gümüş nitrat çözeltisinin ayarı belli sodyum klorür ile ayarlanmasında asit ve sodyum klorür çözeltileri birer ikincil standart maddelerdir. Ayarlama işlemlerinde ikincil standart kullanmak, birincil standarttaki kurutma ve tartma gibi bazı işlemleri içermediğinden daha az zaman alır. Bu sebeple birçok laboratuvarlarda ayarlı çözeltiler bulundurulur. Ancak bu çözeltilerin zamanla bozunmama, bulundukları kaptan ve güneşten etkilenmeme gibi özelliklere sahip olması gerekir. Aksi hâlde ayarlı olarak bilinen çözeltinin derişimi değişeceğinden birçok hatalara sebep olabilir Eşdeğerlik Noktası ve Dönüm Noktası Bir titrasyonda ayarlı maddenin titre edilen maddeyi tam olarak tükettiği noktaya eş değerlik noktası denir. Mesela kuvvetli bir asitle kuvvetli bir bazın titrasyonunda ph ın 7 olduğu yer eş değerlik noktasıdır. Demirin permanganatla titrasyonunda ise ortamdaki demirin tamamının permanganatla tepkimeye girdiği nokta eş değerlik noktasıdır. Eş değerlik noktası belli bir stokiometrik eşitliğe dayandığından teorik olarak hesaplanabilir. Mesela demirin permanganatla titrasyonu; MnO 4 + 5Fe H + Mn Fe H 2 O tepkimesine göre gerçekleştiğinden bu titrasyonun eş değerlik noktası ortamdaki bütün demirin her beş molüne eş değer olan bir mol permanganattır. Bu noktada, N A. V A = N B. V B dir. Dönüm noktası ise titrasyonda eş değerlik noktasını belirlemek için kullanılan indikatörün renginin değiştiği noktaya denir. Eş değerlik noktası ve dönüm noktası, aynı nokta gibi görülmekle birlikte farklı noktalar da olabilir. 21

26 Ayarlı bir asit çözeltisi ile baz tayininde indikatör olarak çoğu kere fenolftalein kullanılır. Damla damla asit ekleyerek yapılan analizde damlanın düştüğü noktada kırmızı renk meydana gelir, ancak bu dönüm noktası değildir. Çünkü çalkalandığında kaybolur. Titrasyona devam edildiğinde öyle bir noktaya gelinir ki asidin bir damla fazlası bütün çözeltiyi kırmızı renge boyar. Bu noktaya dönüm noktası denir. Bu titrasyonda dönüm noktası ile eş değerlik noktası aynı değildir. Çünkü fenolftalein ph yaklaşık 8,5 iken kırmızı renge döner. Eş değerlik noktası ise ph 7 iken söz konusudur. Öte yandan demirin permanganatla titrasyonunda ortamdaki bütün demir (II) iyonları yükseltgendikten sonra permanganatın bir damla fazlası çözeltiyi mor renge boyadığından bu titrasyonda eş değerlik noktası ve dönüm noktası aynı kabul edilir. Dönüm noktasının eş değerlik noktasından farklı olduğu durumlarda titrasyon hatası söz konusudur. Eş değerlik noktası ile dönüm noktası ne kadar farklı ise ayarlı çözeltiden o kadar eksik (veya fazla) harcanacağından bulunacak sonuç da o kadar farklı olacaktır. Titrasyon hatası hesaplanabilir ve büyük olması hâlinde düzeltme yapılabilir İndikatör Titrasyonda eş değerlik noktasının bulunmasında kullanılan ve bu noktada (veya buna en yakın noktada ) çözeltinin görünümünü değiştiren maddeye indikatör denir. Başka bir deyişle organik boyar maddelere indikatör denir. Değişim organik bir maddenin ortamı boyaması olabileceği gibi renkli bir kompleks bileşiğin meydana gelmesi, bir çökeltinin meydana gelmesi, permanganatta olduğu gibi ayıracın renginin görülmesi veya ortamdaki iyon değişiminin bir araçla gözlenmesi şeklinde olabilir. Bu tür çözeltiler titrasyonun bitiş noktasını saptamak amacıyla kullanılır. İndikatörler özellikleri ve kullanım alanlarına göre üç grupta incelenebilir: Asit- baz titrasyonları için indikatörler Redoks (yükseltgenme-indirgenme) titrasyonları için indikatörler Çöktürme veya kompleksleştirme titrasyonları için indikatörler Resim 1.1: ph indikatör kâğıtları 22

27 Volümetrik Faktör Yaklaşık normaliteli olarak hazırlanmış bir çözeltinin gerçek normal değerine getirmek için çarpılması gereken kat sayıdır. N N x Faktör ke sin N yak k. y N F N F N Çözeltinin ayarlanması primer standart maddeye karşı veya ikincil standart maddeye karşı yapılır. Buna göre F hesaplanır. m.1000 Primer standart maddeye karşı F genel formülü yazılır n. V N F: Ayarlanacak çözeltinin faktörü, m: Primer standart maddeden alınan kütle (g) N: Ayarlanacak çözeltinin normalitesi,n eş : Primer standart maddenin eş değer ağırlığı V: Ayarlanacak çözeltinin sarfiyatı eş. İkincil standart maddeye karşı (ayarlı çöz.karşı) k y F 1. V 1 = F 2. V 2 F 1 : Ayarlanacak maddenin aranan faktörü,v 1 : Ayarlanacak çözeltiden harcanan hacim F 2 : Ayarlı çözeltinin bilinen faktörü,v 2 : Ayarlı çözeltinin alınan hacmi Örnek: 0,2 g Na 2 C 2 O 4 hassas olarak tartılıyor. 100 ml saf su ile çözülüyor ve 0,1 N olarak hazırlanmış KMnO 4 ile titre ediliyor. KMnO 4 ten 18 cm 3 sarf ediliyor. KMnO 4 ün faktörünü hesaplayınız. KMnO 4 ün kesin normalitesini bulunuz ( Na2C2O 4 =134g/mol). Çözüm: m.1000 Na2C2O4 134 F n eş 67 n. V N 2 2 eş. 0, F 1,65 veya N k = N Y. F = 0,1. 1,65 = 0, , Volümetrik Analizde İşlem Basamakları Bütün analizlerde olduğu gibi volümetrik analizler de genel olarak üç aşamada tamamlanabilir: 23

5.111 Ders Özeti #23 23.1

5.111 Ders Özeti #23 23.1 5.111 Ders Özeti #23 23.1 Asit/Baz Dengeleri (Devam) Konu: Titrasyon Cuma günü ders notlarından Asidik tampon etkisi: Zayıf asit, HA, protonlarını ortamdaki kuvvetli bazın OH iyonlarına aktarır. Zayıf

Detaylı

ASİT BAZ TİTRASYONU TEORİ

ASİT BAZ TİTRASYONU TEORİ ASİT BAZ TİTRASYONU AMAÇ Bu deneyde öğrenciler asit-baz titrasyonu ve standart çözelti hazırlamayı öğreneceklerdir. Ayrıca aspirin tableti içindeki asetil salisilik asit yüzdesini ve aspirin çözeltisinin

Detaylı

TAMPON ÇÖZELTİLER. Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR 09-TAMPON ÇÖZELTİLER 1

TAMPON ÇÖZELTİLER. Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR 09-TAMPON ÇÖZELTİLER 1 TAMPON ÇÖZELTİLER Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR 09-TAMPON ÇÖZELTİLER 1 Tampon çözeltiler Kimyada belli ph larda çözelti hazırlamak ve bunu uzun süre kullanmak çok önemlidir. Ancak bu çözeltilerin saklanması

Detaylı

ÇÖZELTİLERDE DENGE (Asit-Baz)

ÇÖZELTİLERDE DENGE (Asit-Baz) ÇÖZELTİLERDE DENGE (AsitBaz) SUYUN OTOİYONİZASYONU Saf suyun elektrik akımını iletmediği bilinir, ancak çok hassas ölçü aletleriyle yapılan deneyler sonucunda suyun çok zayıf da olsa iletken olduğu tespit

Detaylı

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MALZEME BİLİMİ VE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME ÜRETİM LABORATUVARI- I TEMEL KAVRAMLAR. TİTRASYON DENEYİ (volumetrik analiz)

T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MALZEME BİLİMİ VE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME ÜRETİM LABORATUVARI- I TEMEL KAVRAMLAR. TİTRASYON DENEYİ (volumetrik analiz) T.C. ERCİYES ÜNİVERSİTESİ MALZEME BİLİMİ VE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MALZEME ÜRETİM LABORATUVARI- I TEMEL KAVRAMLAR TİTRASYON DENEYİ (volumetrik analiz) DENEY FÖYÜ Harun ARKAZ Kayseri,2012 Deneyin Adı: Asit

Detaylı

5.111 Ders Özeti #22 22.1. (suda) + OH. (suda)

5.111 Ders Özeti #22 22.1. (suda) + OH. (suda) 5.111 Ders Özeti #22 22.1 Asit/Baz Dengeleri Devamı (Bölümler 10 ve 11) Konular: Zayıf baz içeren dengeler, tuz çözeltilerinin ph sı ve tamponlar Çarşamba nın ders notlarından 2. Suda Baz NH 3 H 2 OH Bazın

Detaylı

ASİT-BAZ DENGESİ ÖSS DE ÇIKMIŞ SORULAR

ASİT-BAZ DENGESİ ÖSS DE ÇIKMIŞ SORULAR 1. Amonyağın, NH 3, baz özelliği gösterdiğini açıklayan denklem aşağıdakilerden hangisidir? A) NH 3(gaz) NH 3(sıvı) B) N 2(gaz) + 3H 2(gaz) 2NH 3(gaz) C) 2NH 3(gaz) +5/2O 2(gaz) 2NO (gaz) + 3H 2 O (gaz)

Detaylı

5.111 Ders Özeti #21 21.1

5.111 Ders Özeti #21 21.1 5.111 Ders Özeti #21 21.1 AsitBaz Dengesi Bölüm 10 Okunsun Konular: Asit ve Bazların Sınıflandırılması, Suyun Öziyonlaşması, ph Fonksiyonları, Asit ve Baz Kuvvetleri, Zayıf Asit İçeren Dengeler. Asit ve

Detaylı

8. SINIF KĠMYA DENEYLERĠ

8. SINIF KĠMYA DENEYLERĠ 8. SINIF KĠMYA DENEYLERĠ DENEY NO : 1 DENEYĠN ADI : KÜTLENİN KORUNUMU KANUNU DENEYĠN AMACI : Doğada var olan maddelerin hiçbir şekilde yoktan var olamayacağı, varolanın da yok olamayacağını; başka şekillere

Detaylı

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar

ALKALİNİTE. 1 ) Hidroksitler 2 ) Karbonatlar 3 ) Bikarbonatlar ALKALİNİTE Bir suyun alkalinitesi, o suyun asitleri nötralize edebilme kapasitesi olarak tanımlanır. Doğal suların alkalinitesi, zayıf asitlerin tuzlarından ileri gelir. Bunların başında yer alan bikarbonatlar,

Detaylı

ASİT-BAZ VE ph. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla Evcin Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006

ASİT-BAZ VE ph. MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN. Yrd. Doç. Dr. Atilla Evcin Afyonkarahisar Kocatepe Üniversitesi 2006 ASİT-BAZ VE ph MÜHENDİSLİK KİMYASI DERS NOTLARI Yrd. Doç. Dr. Atilla EVCİN Asitler ve bazlar günlük yaşantımızda sıkça karşılaştığımız kavramlardan biridir.insanlar, her nekadar asetil salisilik asit ve

Detaylı

DENEY 4. ASİT BAZ TİTRASYONLARI (indikatörlü, potansiyometrik)

DENEY 4. ASİT BAZ TİTRASYONLARI (indikatörlü, potansiyometrik) DENEY 4 ASİT BAZ TİTRASYONLARI (indikatörlü, potansiyometrik) AMAÇ: Asit baz titrasyon işlemini öğrenmek ve asit-baz titrasyonu ile derişimi bilinmeyen bir asit ve/veya bir baz çözeltisinin derişimini

Detaylı

DENEY 5. ASİDİK VE BAZİK ÇÖZELTİLER ph Skalası ve ph Ölçümleri

DENEY 5. ASİDİK VE BAZİK ÇÖZELTİLER ph Skalası ve ph Ölçümleri DENEY 5 ASİDİK VE BAZİK ÇÖZELTİLER ph Skalası ve ph Ölçümleri AMAÇ: Çeşitli asit ve baz çözeltileri için ph nın ve ph skalasının ne olduğunun anlaşılması, ph kağıtları ve ph-metre yardımı ile hazırlanmış

Detaylı

TAMPON ÇÖZELTİLER-2. Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR(ADU) 12-TAMPON ÇÖZELTİLER-2 1

TAMPON ÇÖZELTİLER-2. Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR(ADU) 12-TAMPON ÇÖZELTİLER-2 1 TAMPON ÇÖZELTİLER-2 Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR(ADU) 12-TAMPON ÇÖZELTİLER-2 1 Tampon çözelti Tampon çözelti: Konjuge asit-baz çiftinin bulunduğu ve ph değişmelerine karşı direnç gösteren çözeltilere

Detaylı

ASİTLER-BAZLAR VE TUZLAR SU ARITIMI. Hazırlayan: Arif Özgür ÜLGER

ASİTLER-BAZLAR VE TUZLAR SU ARITIMI. Hazırlayan: Arif Özgür ÜLGER ASİTLER-BAZLAR VE TUZLAR SU ARITIMI Hazırlayan: Arif Özgür ÜLGER ASİTLER Sulu çözeltilerinde Hidrojen İyonu maddelere asit denir. veren HCI H + + CI CH 3 COOH CH 3 COO + H + ASİTLERİN GENEL ÖZELLİKLERİ

Detaylı

ASİTLER VE BAZLAR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI M.DEMİR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI 1

ASİTLER VE BAZLAR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI M.DEMİR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI 1 ASİTLER VE BAZLAR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI M.DEMİR ASİT VE BAZ KAVRAMLARI 1 Asit ve baz, değişik zamanlarda değişik şekillerde tanımlanmıştır. Bugün bu tanımların hepsi de kullanılmaktadır. Hangi tanımın

Detaylı

DENEY 6. CH 3 COO - + Na + + H 2 O ve

DENEY 6. CH 3 COO - + Na + + H 2 O ve DENEY 6 İLETKENLİK TİTRASYONU İLE KUVVETLİ VE ZAYIF ASİTLERİN ANALİZİ Deneyin Yapılışı: Deney için sırasıyla,5 N HCl;,1 N Asetik asit ve ikisinin de bilinmeyen miktarlarda bulunduğu karışımı,1 N NaOH ile

Detaylı

Araş. Gör. Can GÜNGÖREN

Araş. Gör. Can GÜNGÖREN 1 ph KAVRAMI VE HESABI Araş. Gör. Can GÜNGÖREN 2 ph ın Önemi Sulu çözeltilerde hidrojen iyonu aktivitesi çok önemli bir rol oynar. Kimyada, çözünmüş hidrojen iyonu aktivitesinin ölçüsüne ph denir. ph bir

Detaylı

1. BÖLÜM : ANALİTİK KİMYANIN TEMEL KAVRAMLARI

1. BÖLÜM : ANALİTİK KİMYANIN TEMEL KAVRAMLARI ANALİTİK KİMYA DERS NOTLARI Yrd.Doç.Dr.. Hüseyin ÇELİKKAN 1. BÖLÜM : ANALİTİK KİMYANIN TEMEL KAVRAMLARI Analitik kimya, bilimin her alanında faydalanılan, maddenin özellikleri hakkında bilgi veren yöntemlerin

Detaylı

Gıdalarda Tuz Analizi

Gıdalarda Tuz Analizi Gıdalarda Tuz Analizi 01. Peynir ve Tereyaında Tuz Analizi 01.01. Yöntemin Prensibi 01.02. Kullanılan Kimyasallar 01.03. Deneyin Yapılıı 01.04. Hesaplamalar 01.05. Kullanılan Malzemeler 02. Et ve Et Ürünlerinde

Detaylı

6.4. Çözünürlük üzerine kompleks oluşumunun etkisi ------------ 6.5. Çözünürlük üzerine hidrolizin etkisi ---------------------------- 6.6.

6.4. Çözünürlük üzerine kompleks oluşumunun etkisi ------------ 6.5. Çözünürlük üzerine hidrolizin etkisi ---------------------------- 6.6. iii İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ ------------------------------------------------------------------- 2. TANIMLAR ------------------------------------------------------------ 2.1. Atom-gram -------------------------------------------------------

Detaylı

ÇÖZELTİLERDE YÜZDELİK İFADELER. Ağırlıkça yüzde (% w/w)

ÇÖZELTİLERDE YÜZDELİK İFADELER. Ağırlıkça yüzde (% w/w) ÇÖZELTİ HAZIRLAMA İki veya daha çok maddenin çıplak gözle veya optik araçlarla yan yana fark edilememesi ve mekanik yollarla ayrılamaması sonucu oluşturdukları karışıma çözelti adı verilir. Anorganik kimyada,

Detaylı

00213 ANALİTİK KİMYA-I SINAV VE ÇALIŞMA SORULARI

00213 ANALİTİK KİMYA-I SINAV VE ÇALIŞMA SORULARI 00213 ANALİTİK KİMYA-I SINAV VE ÇALIŞMA SORULARI A) TANIMLAR, KAVRAMLAR ve TEMEL HESAPLAMALAR: 1. Aşağıdaki kavramları birer cümle ile tanımlayınız. Analitik kimya, Sistematik analiz, ph, Tesir değerliği,

Detaylı

T TRASYONU. Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Đnci. Morgil

T TRASYONU. Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Đnci. Morgil DENEYĐN N ADI: ASĐT T BAZ TĐTRASYONU T TRASYONU Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Đnci Morgil H.Ü.. Eğitim E Fakültesi HAZIRLAYAN: Yalçın Azem KAYA Deneyin Amacı: Sodyum hidroksit çözeltisi, derişimi imi bilinen

Detaylı

ÇÖZÜNMÜŞ OKSİJEN TAYİNİ

ÇÖZÜNMÜŞ OKSİJEN TAYİNİ ÇEVRE KİMYASI LABORATUVARI ÇÖZÜNMÜŞ OKSİJEN TAYİNİ 1. GENEL BİLGİLER Doğal sular ve atıksulardaki çözünmüş oksijen (ÇO) seviyeleri su ortamındaki fiziksel, kimyasal ve biyokimyasal aktivitelere bağımlıdır.

Detaylı

3. ASİTLER VE BAZLAR 3.1. GİRİŞ

3. ASİTLER VE BAZLAR 3.1. GİRİŞ 3. ASİTLER VE BAZLAR 3.1. GİRİŞ Asitler ve bazlar günlük yaşantımızda sıkça karşılaştığımız kavramlardan biridir. İnsanlar, her ne kadar asetil salisilik asit ve magnezyum hidroksit gibi kimyasal isimlerini

Detaylı

ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ

ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ ATIKSULARDA FENOLLERİN ANALİZ YÖNTEMİ YÖNTEM YÖNTEMİN ESASI VE PRENSİBİ Fenolik maddeler uçucu özellik göstermeyen safsızlıklardan distilasyon işlemiyle ayrılır ve ph 7.9 ± 0.1 de potasyum ferriksiyanür

Detaylı

ÜNİTE 11. Asitler ve Bazlar. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler

ÜNİTE 11. Asitler ve Bazlar. Amaçlar. İçindekiler. Öneriler ÜNİTE 11 Asitler ve Bazlar Amaçlar Bu üniteyi çalıştıktan sonra, Asit ve baz kavramlarını bilecek, Zayıf asit, zayıf baz, kuvvetli asit, kuvvetli baz kavramlarını tanıyacak, Titrasyon ve ph kavramlarını

Detaylı

Suda HCl. + - Suda 3H + + (PO ) Suda HNO 3. Suda 2H + + (CO ) H CO 2 3. Suda H PO. (Nitrik asit) SO (Sülfürik asit) (Karbonik asit) H CO H O.

Suda HCl. + - Suda 3H + + (PO ) Suda HNO 3. Suda 2H + + (CO ) H CO 2 3. Suda H PO. (Nitrik asit) SO (Sülfürik asit) (Karbonik asit) H CO H O. Asitler çözündüklerinde ortama H iyonu verebilen bileşiklere asit denir. Bazı Önemli Asitler HCl : Hidroklorik asit H SO : Sülfürik asit Asitler metal kaplarda saklanamazlar. Çünkü metallerle tepkimeye

Detaylı

Hidroklorik asit ve sodyum hidroksitin reaksiyonundan yemek tuzu ve su meydana gelir. Bu kimyasal olayın denklemi

Hidroklorik asit ve sodyum hidroksitin reaksiyonundan yemek tuzu ve su meydana gelir. Bu kimyasal olayın denklemi KİMYASAL DENKLEMLER İki ya da daha fazla maddenin birbirleri ile etkileşerek kendi özelliklerini kaybedip yeni özelliklerde bir takım ürünler meydana getirmesine kimyasal olay, bunların formüllerle gösterilmesine

Detaylı

Sulu Çözeltiler ve Kimyasal Denge

Sulu Çözeltiler ve Kimyasal Denge Sulu Çözeltiler ve Kimyasal Denge Sulu Çözeltiler Çözelti: iki veya daha fazla maddenin meydana getirdiği homojen karışımdır. çözücü, Kütlece fazla olan (veya çözme işlemini yapan) bileşene çözücü denir.

Detaylı

Erciyes Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü Gıda Analizleri ve Teknolojisi Laboratuvar Föyü Sayfa 1

Erciyes Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü Gıda Analizleri ve Teknolojisi Laboratuvar Föyü Sayfa 1 LABORATUVAR KURALLARI VE ÇÖZELTİ HAZIRLAMA LABORATUVAR KURALLARI 1. Laboratuvar çalışmaları sırasında elbiselerin özellikle yakıcı ve tehlikeli maddelerden korunması için laboratuara önlükle gelinmelidir.

Detaylı

4. 25 o C de sulu çözeltilerin özellikleri ile ilgili olarak, 5. ph 7 olan sulu çözelti için,

4. 25 o C de sulu çözeltilerin özellikleri ile ilgili olarak, 5. ph 7 olan sulu çözelti için, 1. ( ) ( ) ( ( ) Yukarıda verilen asit baz tepkimesinde asit özellik gösteren maddeler hangileridir? A), 4. 25 o C de sulu çözeltilerin özellikleri ile ilgili olarak, I. ph poh ise OH 1x10 7 II. OH H ise

Detaylı

Yöntem Titrant Belirteç Dönüm Noktası Fiziksel / Kimyasal

Yöntem Titrant Belirteç Dönüm Noktası Fiziksel / Kimyasal 1. 1,585 g lık bir deterjan numunesi 100 ml saf suda çözülüyor. Bu numunenin 25 ml si erlene alınıp Mohr metoduyla titre edildiğinde 0,1050 M standart AgNO 3 çözeltisinden 9,40 ml harcanıyor. Numunedeki

Detaylı

TAMPONLAR-pH ve pk HESAPLAMALARI

TAMPONLAR-pH ve pk HESAPLAMALARI Genel tanımlamalar TAMPONLAR-pH ve pk HESAPLAMALARI YRD. DOÇ.DR SEDAT MOTOR Tamponlarla ilgili açıklamalara geçmeden önce asit, baz, ph ve pk kavramlarını hatırlayalım. Suda çözündügü zaman (H + ) iyonu

Detaylı

REDOKS TİTRASYONLARI (çözümlü problemler)

REDOKS TİTRASYONLARI (çözümlü problemler) REDKS TİTRASYNLARI (çözümlü problemler) Prof. Dr. Mustafa DEMİR http://web.adu.edu.tr/akademik/mdemir/ 009-19-REDKS Örnek 1 İyodu ayarlamak için 0.10 g As tartılmış ve gerekli işlemlerden sonra 18.67 ml

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ EĞĐTĐM FAKÜLTESĐ KĐMYA ÖĞRETMENLĐĞĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME 8. SINIF FEN VE TEKNOLOJĐ DERSĐ 3. ÜNĐTE: MADDENĐN YAPISI VE ÖZELLĐKLERĐ KONU: BAZLAR ÇALIŞMA YAPRAĞI

Detaylı

www.kimyahocam.com Bu tepkimede; ile CO 2 konjuge asit baz çiftidir. O ile OH konjuge asit baz çiftidir. CO 3 ÖRNEK 1 HCN (suda)

www.kimyahocam.com Bu tepkimede; ile CO 2 konjuge asit baz çiftidir. O ile OH konjuge asit baz çiftidir. CO 3 ÖRNEK 1 HCN (suda) SULU ÇÖZELT LERDE AS T VE BAZ DENGELER I AS T BAZ TANIMLARI Arrhenius Tanımı Arrhenius a göre, suda çözündüğünde iyonlaşarak H iyonu verebilen maddeler asit, H iyonu verebilen maddeler bazdır. Bu tanım

Detaylı

KLOR (Cl2) ANALİZ YÖNTEMİ

KLOR (Cl2) ANALİZ YÖNTEMİ S a y f a 1 KLOR (Cl2) ANALİZ YÖNTEMİ YÖNTEMİN ESASI VE PRENSİBİ Klor, ph 8 de veya daha düşük bir ph da potasyum iyodür çözeltisinden iyotu serbest bırakacaktır. Serbest iyot, indikatör olarak nişasta

Detaylı

Suyun sertliği geçici ve kalıcı sertlik olmak üzere ikiye ayrılır ve suda sertlik çözünmüş Ca +2 ve Mg +2 tuzlarından ileri gelir.

Suyun sertliği geçici ve kalıcı sertlik olmak üzere ikiye ayrılır ve suda sertlik çözünmüş Ca +2 ve Mg +2 tuzlarından ileri gelir. 1. SU ANALİZLERİ 1.1.Sularda Sertlik Tayini Suyun sağlandığı kaynaklar, yağış suyu, (kar, yağmur vb.) yüzey suyu ( göl, ırmak vb.) deniz suyu ve yer altı suyu (kaynak, kuyu vb) olmak üzere dört grupta

Detaylı

[H + ] > [OH ] ortam asidiktir. [H + ]. [OH ] = 10 14 'tür. [H + ] < [OH ] ise ortam baziktir. NİTELİK Yayıncılık [H + ] = [OH ] = 10 7 M

[H + ] > [OH ] ortam asidiktir. [H + ]. [OH ] = 10 14 'tür. [H + ] < [OH ] ise ortam baziktir. NİTELİK Yayıncılık [H + ] = [OH ] = 10 7 M BÖLÜM - 3 Suyun Otoiyonizasyonu Çok hassas ölçüm aletleri ile yapılan ölçümlerde suyun mutlak bir yalıtkan olmadığı az da olsa elektriği ilettiği tespit edilmiştir. Bu durum suyun çok az iyonlaşabildiğini

Detaylı

SULU ÇÖZELTİLERDE DENGE

SULU ÇÖZELTİLERDE DENGE İMYASAL DENGE SULU ÇÖZELTİLERDE DENGE Prof. Dr. Mustafa DEMİR M.DEMİR 06-İMYASAL DENGE 1 SULU ÇÖZELTİLERDE DENGE Bileşikler suda, özelliklerine göre az veya çok oranda ayrışarak iyonlaşırlar. İyon içeren

Detaylı

Asidite ölçümünde titrasyondaki ideal son nokta, mevcut asitlerin nötralizasyonu için stokiyometrik eşdeğer noktaya karşı gelir.

Asidite ölçümünde titrasyondaki ideal son nokta, mevcut asitlerin nötralizasyonu için stokiyometrik eşdeğer noktaya karşı gelir. S a y f a 1 ASİDİTE TAYİNİ YÖNTEM YÖNTEMİN ESASI VE PRENSİBİ Çözünebilir maddelerin hidrolizi ve ayrılmasının bir sonucu olarak örnekte bulunan hidrojen iyonları standart alkali ilavesiyle reaksiyona girerler.

Detaylı

GENEL KİMYA-I DERSİ LABORATUVAR FÖYLERİ

GENEL KİMYA-I DERSİ LABORATUVAR FÖYLERİ 1 GENEL KİMYA-I DERSİ LABORATUVAR FÖYLERİ 2 LABORATUVAR DENEY ÇALIŞMALARINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR Laboratuvar çalışmalarının güvenilirliği, kullanılan deney metotlarının hassaslığı kadar çalışanların

Detaylı

ASİTLER VE BAZLAR 1. ASİT VE BAZLARI TANIYALIM. Asitlerin Özellikleri

ASİTLER VE BAZLAR 1. ASİT VE BAZLARI TANIYALIM. Asitlerin Özellikleri ASİTLER VE BAZLAR 1. ASİT VE BAZLARI TANIYALIM Asitlerin Özellikleri Tatları ekşidir. Aşındırıcı özellikleri vardır. Cildi, mermer yüzeyi aşındırırlar ancak asitlerin çoğu plastik, cam veya metal yüzeyleri

Detaylı

Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları

Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları 1. Çözelti Hazırlama ve ph S.1.1. Bir atıksu arıtma tesisinde ph ayarlamak için çözeltinin her bir litresine 1 ml 0.05N lik H 2 SO ilavesi yapılması gerekmektedir.

Detaylı

1. 250 ml 0,20 M CuSO 4 (aq) çözeltisi hazırlamak için gerekli olan CuSO 4.5H 2 O kütlesini bulunuz. Bu çözeltiden 100 ml 0,10 M CuSO 4 (aq) çözeltisini nasıl hazırlarsınız?( Cu: 63,5; S:32; O:16; H:1)

Detaylı

KONU: MOLEKÜLER BİYOLOJİDE TEMEL TEKNİKLER; Çözeltiler ve Tamponlar

KONU: MOLEKÜLER BİYOLOJİDE TEMEL TEKNİKLER; Çözeltiler ve Tamponlar KONU: MOLEKÜLER BİYOLOJİDE TEMEL TEKNİKLER; Çözeltiler ve Tamponlar AMAÇ: - Moleküler Biyoloji laboratuvarında kullanılan çözeltileri ve hazırlanışlarını öğrenmek. - Biyolojik tamponların kullanım amaçlarını,

Detaylı

5. GRUP KATYONLAR (Alkali grubu)

5. GRUP KATYONLAR (Alkali grubu) 5. GRUP KATYONLAR (Alkali grubu) Mg +2 Na + K + Li + Bu gruptaki katyonların hepsini çöktürebilen ortak bir reaktif yoktur. Na, K ve Li alkali metaller grubunun üyeleridir. NH 4 da bileşikleri alkali metal

Detaylı

CaCO3 + CO2 + H2O. ISI MgCO3 + CO2 + H2O

CaCO3 + CO2 + H2O. ISI MgCO3 + CO2 + H2O 9. SULARDA SERTLİK TAYİNİ 9.1. Sularda Sertlik Çeşitleri Geçici Sertlik (Karbonat Sertliği): Geçici sertlik, kalsiyum ve magnezyum iyonlarının suda çözünmüş olan bikarbonatlarından ileri gelir. Suyun belirli

Detaylı

GENEL KİMYA 101 ÖDEV 3

GENEL KİMYA 101 ÖDEV 3 TOBB EKONOMİ VE TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ-27 Kasım 2013 Bütün Şubeler GENEL KİMYA 101 ÖDEV 3 ÖNEMLİ! Ödev Teslim Tarihi: 6 Aralık 2013 Soru 1-5 arasında 2 soru Soru 6-10 arasında 2 soru Soru 11-15 arasında

Detaylı

Çözelti konsantrasyonları. Bir çözeltinin konsantrasyonu, çözeltinin belirli bir hacmi içinde çözünmüş olan madde miktarıdır.

Çözelti konsantrasyonları. Bir çözeltinin konsantrasyonu, çözeltinin belirli bir hacmi içinde çözünmüş olan madde miktarıdır. Çözelti konsantrasyonları Bir çözeltinin konsantrasyonu, çözeltinin belirli bir hacmi içinde çözünmüş olan madde miktarıdır. 1 -Yüzde ( % ) -Molarite (M) -Molalite (m) -Normalite (N) çözelti konsantrasyonlarını

Detaylı

STOKİYOMETRİ: SABİT ORANLAR YASASI

STOKİYOMETRİ: SABİT ORANLAR YASASI STOKİYOMETRİ: SABİT ORANLAR YASASI AMAÇ Bu deneyin amacı sabit oranlar yasasını kanıtlamak ve öğrencilere tartma analizlerinde ve hata hesaplamalarında deneyim kazandırmaktır. TEORİ Stokiyometri, bir bileşiğin

Detaylı

5. ÇÖZÜNÜRLÜK DENGESİ

5. ÇÖZÜNÜRLÜK DENGESİ 5. ÇÖZÜNÜRLÜK DENGESİ Birçok tuz suda çok az çözünür. Tuzların sudaki çözünürlüğünden faydalanarak çökelek oluşumu kontrol edilebilir ve çökme olayı karışımları ayırmak için kullanılabilir. Çözünürlük

Detaylı

VOLUMETRİK ANALİZ (Titrimetri)

VOLUMETRİK ANALİZ (Titrimetri) VOLUMETRİK ANALİZ (Titrimetri) Bir çözeltideki madde miktarının konsantrasyonu, ağırlığı veya hacmi bilinen ve ölçümü yapılacak madde ile belirli bir kantitatif reaksiyon verebilen bir başka çözelti (standart

Detaylı

ÜNİTE 3 ELEMENTLER ve ÖZELLİKLERİ Sayfa -1-

ÜNİTE 3 ELEMENTLER ve ÖZELLİKLERİ Sayfa -1- ÜNİTE 3 ELEMENTLER ve ÖZELLİKLERİ Sayfa -1- Sayfa - 2- Sayfa - 3 - Sayfa - 4 - Sayfa - 5 - Sayfa - 6 - Sayfa - 7-4 Sayfa - 8 - NaCl (Sodyum Klorür) Yemek Tuzu Ġyonik Bağlı bileşik molekülleri bir örgü

Detaylı

Asitler-Bazlar-Tuzlar. Prof Dr Arif ALTINTAŞ

Asitler-Bazlar-Tuzlar. Prof Dr Arif ALTINTAŞ Asitler-Bazlar-Tuzlar Prof Dr Arif ALTINTAŞ Asitler Asitler kimyada önemli bir bileşik sınıfını oluşturur. Günlük gıda maddelerinin bir çoğunda asit vardır. Canlıların yaşamsal faaliyetlerinde asitlerin

Detaylı

$e"v I)w ]/o$a+ s&a; %p,{ d av aa!!!!aaa!a!!!a! BASIN KİTAPÇIĞI 00000000

$ev I)w ]/o$a+ s&a; %p,{ d av aa!!!!aaa!a!!!a! BASIN KİTAPÇIĞI 00000000 BASIN KİTAPÇIĞI 00000000 AÇIKLAMA 1. Bu kitapç kta Lisans Yerle tirme S nav - Kimya Testi bulunmaktad r.. Bu test için verilen toplam cevaplama süresi 5 dakikadır.. Bu kitapç ktaki testlerde yer alan her

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKİ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) GIDA TEKNOLOJİSİ GIDALARDA TUZ TAYİNİ ANKARA 2007 Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller;

Detaylı

ÇÖKTÜRME TİTRASYONLARI (Çöktürmeye Dayanan Volumetrik Analizler)

ÇÖKTÜRME TİTRASYONLARI (Çöktürmeye Dayanan Volumetrik Analizler) ÇÖKTÜRME TİTRASYONLARI (Çöktürmeye Dayanan Volumetrik Analizler) Prof. Dr. Mustafa DEMİR http://web.adu.edu.tr/akademik/mdemir/ M.DEMİR(ADU) 2009-15-ÇÖKTÜRME TİTRASYONLARI 1 Çöktürme ile, gravimetrik analizlerin

Detaylı

4. GRUP KATYONLARI (TOPRAK ALKALİLERİ GRUBU)

4. GRUP KATYONLARI (TOPRAK ALKALİLERİ GRUBU) 4. GRUP KATYONLARI (TOPRAK ALKALİLERİ GRUBU) Ba +2, Ca +2, Sr +2 Bu grup katyonlarının bir grup altında toplanmalarına neden olan ortak özellikleri, amonyak (NH 4 OH) amonyum klorür (NH 4 Cl) tamponu ile

Detaylı

Ayırma ve Đzolasyon Teknikleri : Ekstraksiyon

Ayırma ve Đzolasyon Teknikleri : Ekstraksiyon 3. Deney Ayırma ve Đzolasyon Teknikleri : Ekstraksiyon Sentezlerde istenen ürünü yan ürünlerden, fazla miktardaki veya tepkimeye girmemiş başlangıç bileşiklerinden, safsızlıklardan ve çözeltiden ayırmak

Detaylı

DENEY I ÇÖZELTİ KONSANTRASYONLARI. Genel Bilgi

DENEY I ÇÖZELTİ KONSANTRASYONLARI. Genel Bilgi DENEY I ÇÖZELTİ KONSANTRASYONLARI Genel Bilgi 1. Çözelti İki ya da daha fazla maddenin herhangi bir oranda bir araya gelerek oluşturdukları homojen karışıma çözelti denir. Diğer bir deyişle, bir maddenin

Detaylı

Deney 1 HĐDROKSĐL GRUBU: ALKOL VE FENOLLERĐN REAKSĐYONLARI. Genel prensipler

Deney 1 HĐDROKSĐL GRUBU: ALKOL VE FENOLLERĐN REAKSĐYONLARI. Genel prensipler Deney 1 ĐDKSĐL GUBU: ALKL VE FENLLEĐN EAKSĐYNLAI Genel prensipler Alkol ve fenoller su benzeri organik yapılardır. - yapısındaki nin yerine; alkollerde alifatik grup(-),fenollerde ise aromatik grup(ar-)

Detaylı

ÇĠĞ SÜTTE ASĠTLĠK TAYĠNĠ

ÇĠĞ SÜTTE ASĠTLĠK TAYĠNĠ ÇĠĞ SÜTTE ASĠTLĠK TAYĠNĠ Yeni sağılan normal sağlıklı süt asidik reaksiyon gösterir, buna ilk asitlik veya doğal asitlik denir. Bu asitlik birinci derecede bileşimindeki kazein, fosfat ve sitratlardan;

Detaylı

Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları

Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları Çevre Kimyası 1, Örnek Çalışma Soruları 1. Çözelti Hazırlama ve ph S.1.1. Bir atıksu arıtma tesisinde ph ayarlamak için çözeltinin her bir litresine 1 ml 0.05N lik H 2 SO ilavesi yapılması gerekmektedir.

Detaylı

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI. Hazırlayan: Hale Sümerkan. Dersin Sorumlusu: Prof. Dr.

HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI. Hazırlayan: Hale Sümerkan. Dersin Sorumlusu: Prof. Dr. HACETTEPE ÜNĐVERSĐTESĐ ÖĞRETĐM TEKNOLOJĐLERĐ VE MATERYAL GELĐŞTĐRME KONU ANLATIMI Hazırlayan: Hale Sümerkan Dersin Sorumlusu: Prof. Dr.Đnci Morgil ANKARA 2008 ÇÖZELTĐLER Çözeltiler, iki ya da daha fazla

Detaylı

Çözünürlük kuralları

Çözünürlük kuralları Çözünürlük kuralları Bütün amonyum, bileşikleri suda çok çözünürler. Alkali metal (Grup IA) bileşikleri suda çok çözünürler. Klorür (Cl ), bromür (Br ) ve iyodür (I ) bileşikleri suda çok çözünürler, ancak

Detaylı

KALSİYUM, MAGNEZYUM VE SERTLİK TAYİNİ

KALSİYUM, MAGNEZYUM VE SERTLİK TAYİNİ KALSİYUM, MAGNEZYUM VE SERTLİK TAYİNİ Bir suyun sertliği içindeki başlıca çözünmüş kalsiyum veya magnezyum tuzlarından ileri gelip, suyun sabunu çökeltme kapasitesidir. Sabun, suda özellikle her zaman

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Meyve ve Sebze Analizleri İÇİNDEKİLER. HCl'de Çözünmeyen Kül Analizi. HCl'de Çözünmeyen Kül Analizi. HCl'de Çözünmeyen Kül Analizi

İÇİNDEKİLER. Meyve ve Sebze Analizleri İÇİNDEKİLER. HCl'de Çözünmeyen Kül Analizi. HCl'de Çözünmeyen Kül Analizi. HCl'de Çözünmeyen Kül Analizi İÇİNDEKİLER Meyve ve Sebze Analizleri Kül Tayini Formol Sayısı Analizi Asetilmetil Karbinol Testi Kakao Yağı-Süt Yağı Nem Tayini Çözünür Katı Madde Tayini Peroksit Sayısı Analizi Nişasta Analizi Tuz Analizi

Detaylı

ÇOKLU DENGELER -1. Prof.Dr.Mustafa DEMİR ÇOKLU DENGE PROBLEMİ ÇÖZÜMÜNDE SİSTEMATİK YAKLAŞIM M.DEMİR 08-ÇOKLU DENGELER-1 1

ÇOKLU DENGELER -1. Prof.Dr.Mustafa DEMİR ÇOKLU DENGE PROBLEMİ ÇÖZÜMÜNDE SİSTEMATİK YAKLAŞIM M.DEMİR 08-ÇOKLU DENGELER-1 1 ÇOKLU DENGELER -1 ÇOKLU DENGE PROBLEMİ ÇÖZÜMÜNDE SİSTEMATİK YAKLAŞIM Prof.Dr.Mustafa DEMİR M.DEMİR 08-ÇOKLU DENGELER-1 1 Kimyasal tepkimelerin bir çoğu, ortamda birden fazla tür olduğu ve bu türler arasında

Detaylı

10. SINIF. $ + - şeklinde olduğuna göre NH 3. Asitler, Bazlar ve Tuzlar I ( Asitleri ve Bazları Tanıyalım ) TEST. ün suda çözünme denklemi; 1.

10. SINIF. $ + - şeklinde olduğuna göre NH 3. Asitler, Bazlar ve Tuzlar I ( Asitleri ve Bazları Tanıyalım ) TEST. ün suda çözünme denklemi; 1. 10. SINIF K Asitler, Bazlar ve Tuzlar I ( Asitleri ve Bazları Tanıyalım ) 1. NH 3 ün suda çözünme denklemi; $ + - NH3^aqh+ HO^sh NH4 ^aqh+ OH ^aqh şeklinde olduğuna göre NH 3 ün sulu çözeltisi için aşağıdaki

Detaylı

ASĐT BAZ TĐTRASYONLARI TUZLAR

ASĐT BAZ TĐTRASYONLARI TUZLAR NÖTRALLEŞME ASĐT BAZ TĐTRASYONLARI TUZLAR SÜRE Teorik 4 ders saati Pratik 2 ders saati Toplam 6 ders saati HEDEF VE DAVRANIŞLAR HEDEF 1: Asit ve bazların nötralleşme tepkimelerini kavrayabilme DAVRANIŞLAR:

Detaylı

2+ 2- Mg SO 4. (NH 4 ) 2 SO 4 (amonyum sülfat) bileşiğini katyon ve anyonlara ayıralım.

2+ 2- Mg SO 4. (NH 4 ) 2 SO 4 (amonyum sülfat) bileşiğini katyon ve anyonlara ayıralım. KONU: Kimyasal Tepkimeler Dersin Adı Dersin Konusu İYONİK BİLEŞİKLERİN FORMÜLLERİNİN YAZILMASI İyonik bağlı bileşiklerin formüllerini yazmak için atomların yüklerini bilmek gerekir. Bunu da daha önceki

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI TEKSTİL TEKNOLOJİSİ ÇORAPTA FORM 542TGD503

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI TEKSTİL TEKNOLOJİSİ ÇORAPTA FORM 542TGD503 T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI TEKSTİL TEKNOLOJİSİ ÇORAPTA FORM 542TGD503 Ankara, 2012 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri kazandırmaya

Detaylı

1 SUDA SERTLİK ve CO2 TAYİNİ 1.SUDA SERTLİK TAYİNİ Suyun sertliği kavramı ile kalsiyum (Ca +2 ) ve magnezyum (Mg +2 ) iyonlarının toplamı anlaşılır ve 1 litre suyun içerdiği Ca ve Mg iyonlarının kalsiyum

Detaylı

MİKROBİYOLOJİ LABORATUARINDA SIK KULLANILAN BAZI BESİYERLERİNİN HAZIRLANMASI VE MUHAFAZASI

MİKROBİYOLOJİ LABORATUARINDA SIK KULLANILAN BAZI BESİYERLERİNİN HAZIRLANMASI VE MUHAFAZASI MİKROBİYOLOJİ LABORATUARINDA SIK KULLANILAN BAZI BESİYERLERİNİN HAZIRLANMASI VE MUHAFAZASI Çevre Mühendisliği Laboratuarlarında yaptığımız mikrobiyolojik deneylerde en çok buyyon ve jeloz besiyerlerini

Detaylı

Gravimetrik Analiz & Volumetrik Analiz

Gravimetrik Analiz & Volumetrik Analiz Gravimetrik Analiz & Volumetrik Analiz Kimyasal analiz; bir maddenin bileşenlerini ve/veya bileşenlerin bağıl miktarlarını tayin etmek için yapılan işlem(ler)dir. Analiz Yöntemleri Klasik (Yaş) Yöntemler

Detaylı

HAZIRLAYAN Mutlu ġahġn. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 3 DENEYĠN ADI: ASĠT, BAZ VE TUZLARIN ĠLETKENLĠĞĠ

HAZIRLAYAN Mutlu ġahġn. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 3 DENEYĠN ADI: ASĠT, BAZ VE TUZLARIN ĠLETKENLĠĞĠ HAZIRLAYAN Mutlu ġahġn Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 3 DENEYĠN ADI: ASĠT, BAZ VE TUZLARIN ĠLETKENLĠĞĠ DENEYĠN AMACI: ASĠT, BAZ VE TUZLARIN SULU ÇÖZELTĠLERĠNDE ĠYONLARINA AYRIġARAK ELEKTRĠK

Detaylı

DENEYĐN ADI. Organik bileşiklerde nitel olarak Karbon ve hidrojen elementlerinin aranması

DENEYĐN ADI. Organik bileşiklerde nitel olarak Karbon ve hidrojen elementlerinin aranması DENEYĐN ADI Organik bileşiklerde nitel olarak Karbon ve hidrojen elementlerinin aranması Deneyin amacı Organik bir bileşikte karbon ve hidrojen elementlerinin nitel olarak tayin etmek. Nicel ve nitel analiz

Detaylı

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir.

EVDE KİMYA SABUN. Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. EVDE KİMYA SABUN Yağ asitlerinin Na ve ya K tuzuna sabun denir. Çok eski çağlardan beri kullanılan en önemli temizlik maddeleridir. CH 3(CH 2) 16 COONa: Sodyum stearat (Beyaz Sabun) CH 3(CH 2) 16 COOK:

Detaylı

YENİDEN DÜZENLENMİŞTİR.

YENİDEN DÜZENLENMİŞTİR. 10. Sınıf KİMYA KONU KİTABI Hakan SÖYLEMEZ T.C MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı KİMYA Öğretim programında yaptığı son güncelleme doğrultusunda YENİDEN DÜZENLENMİŞTİR. PALME YAYINCILIK

Detaylı

ALKALİNİTE TAYİNİ 30 4.9 8.3 150 4.6 8.3 500 4.3 8.3. fosfat ve silikatlar 4.5 8.3. Rutin analizler 4.5 8.3. kompleks sistem 4.5 8.

ALKALİNİTE TAYİNİ 30 4.9 8.3 150 4.6 8.3 500 4.3 8.3. fosfat ve silikatlar 4.5 8.3. Rutin analizler 4.5 8.3. kompleks sistem 4.5 8. ALKALİNİTE TAYİNİ YÖNTEMİN ESASI VE PRENSİPLERİ Örnekte bulunan hidroksil iyonları, standart asitlerin ilavesi ile çözünebilir maddelerin hidrolizi ve ayrılmasının sonucunda reaksiyona girerler. Alkalinite

Detaylı

Bölüm 5 Çalışma Soruları

Bölüm 5 Çalışma Soruları Bölüm 5 Çalışma Soruları 5.1) Metanol, CH 3 OH, ve hidrojen siyanür, HCN, bileşiklerinin her ikisi de moleküler bileşik olmasına rağmen metanol elektrik akımını iletmezken, hidrojen siyanür iletir. Neden?

Detaylı

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 5 DENEYİN ADI: SUYUN ELEKTRİK ENERJİSİ İLE AYRIŞMASI

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 5 DENEYİN ADI: SUYUN ELEKTRİK ENERJİSİ İLE AYRIŞMASI HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 5 DENEYİN ADI: SUYUN ELEKTRİK ENERJİSİ İLE AYRIŞMASI DENEYİN AMACI: ELEKTRİK ENERJİSİNİ KULLANARAK SUYU KENDİSİNİ OLUŞTURAN SAF MADDELERİNE

Detaylı

ARRHENIUS KURAMI ASITLER VE BAZLAR

ARRHENIUS KURAMI ASITLER VE BAZLAR ARRENIUS KURAMI Arrhenius kuramına göre, sulu çözeltide iyonlaşarak hidronyum iyonu, (aq), oluşturan maddelere asit; sulu çözeltide iyonlaşarak hidroksit, - (aq), oluşturan maddelere baz adı verilir. CMU,

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ 2013 S A M S U N ASİT-BAZ EKSTRAKSİYONLARI TEORİ Ekstraksiyon, organik bileşikleri ayırmak için oldukça yaygın kullanılan bir metotdur. Ekstraksiyon, sıvı-sıvı

Detaylı

HAYATIMIZDA ASİTLER VE BAZLAR

HAYATIMIZDA ASİTLER VE BAZLAR HAYATIMIZDA ASİTLER VE BAZLAR Yaygın Olarak Kullanılan Bazı Asitler 1) Sülfürik asit (H 2 SO 4 ) Halk arasında zaç yağı veya dumanlı asit olarak bilinir. Yoğun kıvamlı, renksiz, kokusuz bir sıvıdır. Suda

Detaylı

amonyak primer amin sekonder amin tersiyer amin

amonyak primer amin sekonder amin tersiyer amin DENEY 9-Bölüm 1 AMĐNLE VE DĐAZONYUM BĐLEŞĐKLEĐ Genel Prensipler Aminler amonyak üzerindeki hidrojenlerin organik gruplar ile değiştirilmesi sonucu türetilen organik bazlardır. Değiştirilen hidrojenlerin

Detaylı

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 1 DENEYİN ADI: ÇÖZELTİLER DENEYİN AMACI: FARKLI DERİŞİMLERDE ÇÖZELTİ HAZIRLAYABİLME TEORİK BİLGİ: Katı, sıvı ve gazların birbirleri içerisinde

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJİ / ASİT VE BAZLAR GÜNLÜK YAŞAMDA ASİT VE BAZLAR

FEN ve TEKNOLOJİ / ASİT VE BAZLAR GÜNLÜK YAŞAMDA ASİT VE BAZLAR GÜNLÜK YAŞAMDA ASİT VE BAZLAR 1 Yüzyıllardır doğayı ve doğadan elde edilebilecek maddeleri keşfetme arzusu içinde olan insanoğlu 1400'lü yıllarda o güne kadar bilinmeyen bir asidi, yani HCl (hidrojen klorür,

Detaylı

YENİDEN DÜZENLENMİŞTİR.

YENİDEN DÜZENLENMİŞTİR. 10. Sınıf KİMYA SORU KİTABI Hakan SÖYLEMEZ T.C MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı KİMYA Öğretim programında yaptığı son güncelleme doğrultusunda YENİDEN DÜZENLENMİŞTİR. PALME YAYINCILIK

Detaylı

BASIN KİTAPÇIĞI ÖSYM

BASIN KİTAPÇIĞI ÖSYM BASIN KİTAPÇIĞI 00000000 AÇIKLAMA 1. Bu kitapç kta Lisans Yerle tirme S nav - Kimya Testi bulunmaktad r.. Bu test için verilen toplam cevaplama süresi 5 dakikadır.. Bu kitapç ktaki testlerde yer alan her

Detaylı

DENEY 2 GRĐGNARD REAKSĐYONU ile TRĐFENĐLMETHANOL SENTEZĐ. Genel Bilgiler

DENEY 2 GRĐGNARD REAKSĐYONU ile TRĐFENĐLMETHANOL SENTEZĐ. Genel Bilgiler DENEY 2 GRĐGNARD REAKSĐYONU ile TRĐFENĐLMETHANOL SENTEZĐ Genel Bilgiler 1900 yılında Fransız kimyacı Victor Grignard organomagnezyum halojenürleri keşfetti. Grignard 1912 yılında Nobel ödülü aldı ve bu

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ DENEYİN AMACI Gazlarda söz konusu olmayan yüzey gerilimi sıvı

Detaylı

YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ KİMYA

YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ KİMYA YAZILI SINAV SORU ÖRNEKLERİ KİMYA SORU 1: 32 16X element atomundan oluşan 2 X iyonunun; 1.1: Proton sayısını açıklayarak yazınız. (1 PUAN) 1.2: Nötron sayısını açıklayarak yazınız. (1 PUAN) 1.3: Elektron

Detaylı

EK 1 TABLO 1 ZEHİRLİLİK SEYRELME FAKTÖRÜ (ZSF) TAYİNİ

EK 1 TABLO 1 ZEHİRLİLİK SEYRELME FAKTÖRÜ (ZSF) TAYİNİ EK 1 TABLO 1 ZEHİRLİLİK SEYRELME FAKTÖRÜ (ZSF) TAYİNİ Atıksu muhtevası, balığın yüzgeçlerine yapışarak solunum epitellerinin şişmesine ve parçalanmasına neden olur ve bu şekilde balıklara zarar verir.

Detaylı

İDEAL GAZ KARIŞIMLARI

İDEAL GAZ KARIŞIMLARI İdeal Gaz Karışımları İdeal gaz karışımları saf ideal gazlar gibi davranırlar. Saf gazlardan n 1, n 2,, n i, mol alınarak hazırlanan bir karışımın toplam basıncı p, toplam hacmi v ve sıcaklığı T olsun.

Detaylı