ERP MPLEMENTASYONU PROJELERNDE DENETM SÜRECNN ÖNEM ve KARILAILAN RSKLER. Uur Kaan DNÇSOY

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ERP MPLEMENTASYONU PROJELERNDE DENETM SÜRECNN ÖNEM ve KARILAILAN RSKLER. Uur Kaan DNÇSOY"

Transkript

1 Giri ERP MPLEMENTASYONU PROJELERNDE DENETM SÜRECNN ÖNEM ve KARILAILAN RSKLER Uur Kaan DNÇSOY ERP (Enterprise Resource Planning - Kurumsal Kaynak Planlaması), bilgi sistemleri profesyonelleri tarafından bir kavram veya bir sistem olmaktan öte, uygulandıı sisteme deer katan, doru uygulandıında verimlilik, karlılık ve maliyet avantajı salayan, güvenli bir bilgi paylaımı ortamı sunabilen bir yapı olarak tanımlanmakdır. Aynı zamanda bu yapı, bilgi sistemleri yöneticileri için irketlerinde uyguladıkları ve yönettikleri, onların yaam biçimi olmu bir olgudur. ERP, dünyada ve Türkiye de son 20 yılda tüm bilgi sistemleri profesyonelleri tarafından kullanılan ve tartıılan bir olgudur. ERP sözcüü, çounlukla verimlilik artıı, sistem entegrasyonu, doru ve hızlı bir ekilde bilgiye ulaabilme ve güçlü bir imaj gibi kavramlarla yan yana kullanılan, ancak bazı durumlarda uzun proje uygulama süreleri, yüksek maliyetler, sürekli danımanlık hizmeti alma gereksinimi gibi olumsuz etkileri olduuna inanılan bir terim olmutur. Makale boyunca ERP sistemleri ve implementasyon projeleri hakkında kısa bilgiler verilip bu projelerde denetim sürecinin önemine deinilecektir. Ayrıca canlı geçi öncesi kontrol denetimleri yapılmadan kullanılmaya balanan sistemlerdeki riskler ele alınacaktır. ERP Sistemi Nedir? ERP sistemi, kurum içerisindeki iletme faaliyetlerini ve karar alma sürecini desteklemek amacıyla kurulan, bünyesinde çeitli yazılım ürünlerini barındıran bir sistemdir. Dier bir tanımı ile ERP sistemi, iletmenin temel i süreçlerini ve fonksiyonlarını tek bir yapı içinde bütünletiren, modüllerden oluan standart bir yazılım paketidir. Makale süresince Kurumsal Kaynak Planlaması sistemleri kavramı, bu kavramın ngilizce isminin kısaltması olan ERP ile ifade edilmektedir. ERP sistemleri 80 li yılların sonunda MRP (Materials Resource Planning) ve MRP II (Manufacturing Resource Planning) sistemlerinin verimlilik ve entegrasyon bakımından yetersiz kalması sonrasında gelitirilmi ve kısa sürede üretim tabanlı hizmet veren irketlerde yaygınlamıtır. Dünyada ve Türkiye de ERP ERP, dünyada ve Türkiye de yılda ortalama %10 luk büyüme oranları ile gelien bir pazardır. ERP pazarının büyük oyuncuları SAP, Oracle, IBM, Baan, JD Edwards, Marcarn, Peoplesoft, Ramco, Platinum gibi firmalardır. Bu firmalara son yıllarda Infor ve Sırp firması Sage eklenmitir. Dier pazarlarda olduu gibi, tüm dünyada ERP pazarında da irket birlemeleri ve satınalmaları gerçeklemektedir. Bunun son örneklerinden biri Oracle ın Peoplesoft u satın alarak SAP nin tekel olma hedefine karı bir güç olma eilimidir. Türkiye de ise pazara hakim olan firmalar aaıdaki gibidir: SAP (300 civarında firma tarafından kullanılan MySAP ve R/3 ile), Oracle (250 ye yakın irketin kullandıı Oracle Applications ile), Globalsoft (yaklaık 50 irketin kullandıı JD Edwards paketi ile),

2 IAS (20 civarında firma tarafından kullanılan CANIAS ürünü ile), LOGO (150 ye yakın küçük ve orta ölçekli firmada kullanılan ürünleri ile), NETSS (150 ye yakın firmada kullanılan aynı adlı ürünü ile). Türkiye de 2006 yılı rakamlarına göre ERP pazarının büyüklüü yıllık 30 milyon dolar civarındadır. Bu seviyenin 2006 yılında dünyada 15 milyar dolar olduu düünülürse, pazarın büyüme potansiyeli açık bir ekilde görülmektedir. Ayrıca dünyada 2011 yılına kadar her yıl %10 büyümesi beklenen pazarın 2011 yılı sonunda toplam 25 milyar dolar seviyesine gelmesi beklenmektedir. Dünya çapında 500 ün üzerinde ERP yazılımı üreten firma birbiriyle rekabet etmektedir. Bir Alman irketi olan SAP, ERP sistemlerinin önde gelen tedarikçisidir ve dünyada pazar payının yaklaık üçte birinden fazlasını elinde tutmaktadır. Bu rakamlar deiik aratırma irketlerine göre farklılık gösterse de genelde birbirine yakındır ve SAP firması pazarda tartımasız lider konumundadır. SAP, R/3 ile pazara koyduu aırlıını web tabanlı yeni ürünü olan MySAP ile devam ettirmektedir. Türkiye ye baktıımızda da SAP nin lider durumda olduu görülmektedir. Kendi iddiasına göre SAP, Türkiye deki 500 büyük firmadan 200 üne hizmet salamaktadır. Bu rakamların sadece satın alınan ERP paketlerini yansıttıı unutulmamalıdır. Bu rakamlara danımanlık, lisanslama ve bakım hizmetleri de eklendiinde, çözüm ortakları sayesinde pazarın büyüklüü, yukarıda bahsedilen rakamların yaklaık iki katına ulamaktadır. ERP mplementasyonu Projesi Süreçleri! ",$ #$ % " &&" #'() * ' )" )" )!+ ekil 1 : ERP mplementasyonu Projesi Süreçleri

3 Yukarıdaki tabloda bir ERP mplementasyonu projesinin süreçleri belirtilmitir. Denetimin ise bu süreçlerin tümüne katma deer salayabilecek bir faz olarak, implementasyon projesinde bulunması önerilmektedir. Makalenin bu aamadan sonraki bölümlerinde denetim fazının getirileri açıklanmaya çalıılacak, denetim fazını projelendirmeyen ve göz ardı eden irketlerde oluabilecek riskler hakkında bilgi verilecektir. Ayrıca ERP sistemleri denetimleri sonucunda karılaılan riskler detaylandırılacaktır. Bir ERP Projesi Fazı Olarak Denetim Süreci, Denetim Sürecinin Getirileri ve Proje mplementasyonu Sırasında Oluan Riskler ERP mplementasyonu projelerinde en önemli süreç, kurumun ihtiyaçlarının tanımlanması olup, bu ihtiyaçlara yönelik ERP paketinin modifiye edilmesi projelerin en uzun zaman alan kısmını oluturmaktadır. Uygulamada genellikle bu adımlar üzerinde youn çalımalar yapılmakta, danımanlar, firma proje ekibi ve son kullanıcılar tüm güçlerini bu adımları tamamlamaya harcamaktadırlar. Tüm konsantrasyonun implementasyonun baarılı bir ekilde yapılmasına ve tüm gereksinimlerin oluturulmasına yönelik olduu bir anda, denetimin göz ardı edildii irketlerde, proje balangıcında belirlenen daha güvenli ve sistemli bir yapıya ulama hedefinden sapılmakta, projeyi tamamlama içgüdüsünün bazı güvenlik standartlarının çinenmesine neden olduu görülmektedir. ncelemeler ve gözlemler esnasında karılaılan ERP sistemleri ve altyapısı konularındaki genel bulgular ve riskler aaıda listelenmitir: 1) Genel Güvenlik Parametrelerinin Uygulanmaması ncelemelerimizde ERP mplementasyonu projesini yeni ina etmi veya halen projenin devam ettii irketlerde güvenlik parametrelerinin standartlardan uzak ekillerde uygulandıı veya hiç uygulanmadıı görülmütür. Örnein, sistemlerde ifre parametrelerinin standartlara uygun olmadıı, ifrelerin komplex ve yeterli uzunlukta olmadıı gözlemlenmitir. Kullanıcılar, belirli bir zaman aralıında deitirilmesi zorunlu olmayan ifreler ile sisteme girebilmektedir. Bunların yanı sıra sistem üzerinde aynı kullanıcı adı ile birden fazla terminal üzerinden sisteme balanma parametrelerinin açık bırakıldıı görülmektedir. Bu parametrenin açık kalma nedeni ise projenin ve testlerin devamı, lisans kaygıları sonucu ortak kullanıcıların bulunmasıdır. Ayrıca sistem üzerinde time-out parametresi uygulanmamakta, sistem belirli bir süre ilem yapmayan kullanıcıyı sistem dıına atmamaktadır. Özellikle SAP ve Oracle da sınırsız yetkilendirmelere sahip kullanıcıları düzenleyen ve sistem tarafından gereksinim duyulan bu kullanıcıları inaktif yapıp canlı ortamda kullanılmamasını salayan parametrelerin de doru ekilde uygulanmadıı, bu kullanıcıların sistem üzerinde kullanılabilir oldukları tespit edilen bir düer güvenlik açııdır. Sistem üzerinde ifrelerin kriptolanarak saklanması, sistem tarafından belirlenmi özel tabloların yanlılıkla silinmekten korunması, belirlenmi canlı sistem irket kodlarına ait dataların korunması ve canlı ortam çalıırken dıarıdan sisteme eriim gibi konuları düzenleyen, güvenlik açısından çok önemli parametrelerin de tanımlanmadıı ve sistemle beraber gelen (default) deerlerinde kullanıldıı saptanmıtır. ERP sistemlerinin güvenlik deerlerinin standartlardan düük olması, yetkisiz kullanıcıların sistemde daha yüksek yetkiler ile ilem yapmasına, yapılan ilemlerde sorumlulukların belirlenememesine sebep olabilmektedir. -

4 2) Sistem Üzerinde Tüm Kullanıcı Adlarının Benzersiz Olmaması ERP sistemlerinde proje aamasında deneme, test vb. gibi kullanıcı adlarının açıldıı ancak bu kullanıcı adlarının, sistem canlıya geçtiinde de kullanıldıı görülmütür. Etkin bir denetim ve iz kayıtları izleme stratejisi ile bu kullanıcı adlarıyla yapılan ilemler incelenebilmektedir. Kullanıcıların tanımlanamayan kullanıcı adları ile yaptıkları ilemler kontrol altına alınamamakta, mevzuata aykırı yapılan ilemlerin bu kullanıcı adları ile yapılması durumunda sorumlular tespit edilememektedir. 3) Yetkilendirme, Superuser (Yetkili Kullanıcı) Problemleri ile Görevler Ayrılıı Prensibine Aykırı Durumlar ERP sistemlerinde salıklı bir yapı salamanın en etkili yolu, kullanıcı yetkilerinin doru ekilde tanımlanmasıdır. Kullanıcı yetkilerinin doru ekilde tanımlanması ve sisteme entegre edilmesi ile birlikte, kiiler sadece görevleri ile ilgili ilemleri yapabilecek, görevlerin arasındaki çizgiler korunacak ve görevler ayrılıı prensibi (segregation of duties - SOD) çerçevesinde salam bir yapı oluturulacaktır. ERP mplementasyonu projelerinde, projenin bazı aamalarında test bazlı veya doru tanımlama yapılmadan verilmi olan kullanıcı hakları, sistem canlı olarak kullanılmaya balandıında sistemin güvenliini tehlikeye atacak, hakların kötü amaçlarla kullanılmasına olanak verecek riskleri dourmaktadır. mplementasyon projesi dahilinde denetim ekibinin çalımaları ile kullanıcı hakları irdelenmesi ve canlı sistem geçii öncesinde kullanıcı haklarını listeleyip standartlara göre çakımaları belirleyecek programlar ile kullanıcı haklarının gözden geçirilmesi sistemin güvenlik düzeyini artıracaktır. Ayrıca incelemeler sırasında yetkili kullanıcı (superuser) haklarının verildii kullanıcıların doru seçilmemi olduu, bu kullanıcılara periyodik i emri verme, kullanıcı profillerine erime, canlı ortama modifikasyon veya program yükleme (release) gibi yetkilerin verildii görülmütür. Ayrıca bu kullanıcıların sorumlu oldukları modül bazında deil de, tüm sistemin yetkilisi olabilen kullanıcı yetkileri ile donatıldıkları görülmütür. 4) letim Sistemi, Veritabanı Sistemi ve ERP Sistemi Entegrasyonunun Salanamaması ncelemelerimiz sırasında ERP sistemlerinin daha verimli çalıabilmesi için veritabanı ve iletim sistemi altyapısında deiiklie gitmi firmalarda, yeni veritabanı ve iletim sistemi ortamlarında da yeterli güvenlik seviyesine ulaamamı oldukları görülmütür. Yeni veritabanı ve iletim sistemine geçen firmalarda ERP sisteminin verimli çalıtıı ancak dier ortamların güvenlik açıkları bulunduu ve bu açıkların ERP nin üzerinde yürüdüü veritabanına eriim, iletim sistemi üzerinde HTTP, FTP, NTS gibi servislerin açık olması gibi tüm sistemi etkileyecek açıklar olduu görülmütür. irketler ERP sistemlerini uygulamaya alınması kararının sadece ilgili i süreçlerini etkileyeceini düünmekte, bu deiimin tüm sistemleri ve kullanılan tüm ortamları etkileyecek bir bilgi sistemleri altyapısı deiimi olduu boyutunu görememektedirler. Bu aamada güvenlik uzmanlarının sistemin bütününü daha salam bir yapıya ulatıracak testleri yapması gerekmektedir. Ayrıca sisteme getirdii yük nedeniyle (fiyat/performans analizi yapılmadan.

5 alınan kararlar nedeni ile) ERP sistemlerinin uyarı ve iz kayıtları fonksiyonlarının kullanılmaması da oluabilecek güvenlik ihlallerine karı irketleri zor durumda bırakmaktadır. 5) Önceden Tanımlı ifrelerin Kullanılması ERP sistemleri ve bunu besleyen iletim sistemleri ve veritabanı yönetim sistemlerinde sistemin doası olarak kullanılması gereken, önceden tanımlı yüksek haklara sahip olan ifrelerin canlı kullanıma geçildiinde modifiye edilmedii, hatta ERP dıındaki sistemlerde bu tarz güvenlik açıkları bulunduu hakkında bilgi eksiklii dahi bulunduu gözlenen bir noktadır. Bu açıklar sisteme dıarıdan yetkisiz kiilerin balanması ve sistemlere zarar vermesi gibi güvenlik riskleri yaratabilmektedir. 6) Politika ve Prosedür Eksiklii ERP sistemlerini kullanan irketlerde, sistem deiimleri, canlı sisteme eriim, güvenlik parametreleri, operasyonel iler, sisteme yeni kullanıcı ekleme ve çıkarma gibi konularda prosedürler ve i akıları belirlenmemi olup bu aktiviteleri yönetmekle görevli kiilerin tanımlı olmadıı saptanmıtır. Canlı ortama geçildikten sonra sistemi yönetecek kiilerin belirlenmesi, yönetilecek faaliyetleri belirleyen ve yönetim kademelerini açıklayan onaylı prosedürlerin yayınlanması, firma içerisinde güvenlik konusunda farkındalıı arttıracak ve kullanıcıların ERP sistemine adapte olmasını salayacak bir adımdır. Bu aamada da baımsız bir kuruluun ERP sistemi gereklilikleri ve firma ihtiyaçlarına yönelik çalımalar yaparak kullanıcıları yeni sisteme ve güvenli yapıya hazırlaması gerekmektedir. Politika ve prosedür eksiklikleri; yapılan ilerin standartlamamasına neden olmakta, süreç sahiplerinin insiyatifi dorultusunda yapılan ilerde, süreçin sahibinin deimesi ile, eski verimliliin yitirilmesine sebep olabilmektedir. Sonuç Günümüz rekabet koullarında otomasyon ve sistem entegrasyonu, maliyet ve karlılık için çok önemli noktalar haline gelmitir. ERP sisteminin bu iki konuda da irketlere katma deer salaması sebebiyle, ERP sistemlerini yönetmek birçok irketin varolan bir hedefi iken, dier irketler için de bu sistemi uygulamaya almak, kısa ve orta vadeli hedefleri haline gelmektedir. Hem bu sisteme geçii projelendiren, hem de ERP sistemine entegre olmu irketlerin ERP denetimini bir süreç olarak görmesi ve planlarında bu olguya da yer vermesi gerekmektedir. ERP sistemleri karmaık ve çok kullanıcılı yapılara sahip olduu için doru parametreler ve kullanıcı tanımlamaları yapılmadıında sistemler ve mali tablolarda geri dönülemez hataların olumasına, sistemlerde suistimale yönelik (fraud) ilemlerin yapılabilmesine olanak salamaktadır. Sistemler üzerinde denetim faaliyetlerinin etkin bir ekilde iletilmesi, ERP uygulamasının tümünün aaıdaki örnek yaklaım kapsamında incelenmesi, süreçler içerisinde bulunması gereken kontrollerin belirlenmesi ve önerilerle birlikte raporlanması tüm projenin baarısını etkileyecek bir faktördür. Örnek yaklaım adımları: ERP sisteminde yüksek düzeyde eriim haklarına sahip kullanıcıların belirlenmesi ve bu kullanıcıların profiline yönelik yetkilendirme yapılması, ERP sisteminde kritik haklara sahip olacak kullanıcıların belirlenmesi, /

6 ERP sisteminde güvenlik altyapısını gelitirecek ve sistemi maksimum verimde kullanacak parametrik ayarların yapılması, ifre, sistem kullanıcıları gibi konularda yüksek standartlara ulaılması, ERP sisteminde bulunan bilgi sistemleri içi ve dıı tüm kullanıcıların görevler ayrılıı prensibi analizi, Güvenlik ve kritik sistem tablolarının analizi, Kurum gereksinimleri göz önünde bulundurularak politika ve prosedürlerin oluturulması, ERP sisteminin yazılım gelitirme ve deiim yönetimi standartlarında yönetilmesi, ERP sisteminin üzerinde kotuu veritabanı ve iletim sisteminde de güvenlik ve verimlilii artırmaya yönelik parametrelerin oluturulması, bu sistemleri yönetmeye yönelik önerilerin raporlanması. Yukarıdaki adımlar ERP sistemlerini kullanmayı düünen, halen bu sistemi kullanan ancak güvenlik ve risk analizi yaptırmayı düünen, en iyi durumla kendi durumu arasındaki farkı görmek isteyen tüm firmaların geçmesi gereken denetim süreci adımlarıdır. Unutulmamalıdır ki ERP projesi ve sonrasında sisteme dahil olan baımsız bir denetim kuruluunun üçüncü göz olarak sistemi dıarıdan incelemesi, koordinasyonu salaması, riskleri bertaraf edecek veya azaltacak önerilerde bulunması; güvenli ve sistemli bir yapı, zaman ve maliyet hedeflerine ulama konularında hem firma hem de ERP salayıcısına çok deerli katkılarda bulunabilecektir. 0

7 Kaynaklar: AMR ERP Market Sizing Report , Air Force Mentor Frotage Program, ERP Life Cycle Demir V., ERP Sistemlerinin Maliyetlere ve letme Performansına Etkileri, 2006, stanbul ( ) ( ) slamolu S., Denetim Olgusunun ERP Sistemleriyle Bütünletirilmesi, Eylül 2006, stanbul Karadede A., ERP Uygulaması Sonrası letmelerin Yaadıı Sorunlar, Ocak 2006, stanbul Paaolu, D. (2004). Kurumsal Kaynak Planlaması Kararlarında Hataların Azaltılması ve Bir Karılatırma, Anadolu Üniversitesi Basılmamı Yüksek Lisans Tezi, Eskiehir Pınar,. Ve Erdem, K.S.( 2001), Kurumsal Kaynak Planlaması(ERP) Kullanıcısı letmelerin Memnuniyetlerini Ölçmeye Yönelik Bir Aratırma, www. sletme.istanbul.edu.tr/ dergi Srinivas S, ERP Uygulamalarının Baarılı Olması çin Gereken Ortamı Hazırlamak, 2007, New York Vasharhelyi,M., Kogan A., Alles M. ( July 2002) Would continuous auditing have prevented the Enron mess?, Tha CPA Journal, v.72,i.7 Uur Kaan Dinçsoy Deloitte Kurumsal Risk Hizmetleri 1

Bilgi savunmasının cepheleri

Bilgi savunmasının cepheleri Bilgi savunmasının cepheleri Fatih Emiral Deloitte. Etkin ve güçlü kurumlar için bilgi varlıkları (halen bilançolarında bu adla görülmeseler de) büyük deerlere ulamı ve vazgeçilmez konuma gelmitir. Bu

Detaylı

AMER KA B RLE K DEVLETLER SAYI TAYI

AMER KA B RLE K DEVLETLER SAYI TAYI AMERKA BRLEK DEVLETLER SAYITAYI Yazan: Dawid M. WALKER Çeviren: Müslüm PARLAK Amerika Birleik Devletleri Sayıtayı, Birleik Devlet yönetiminin yasama bölümü içerisinde yer alan baımsız bir kurumdur. Genellikle

Detaylı

Pozisyon Kontrol Sistemi Üzerine Karakteristik Yapı Çalı ması: STANBUL - 2010

Pozisyon Kontrol Sistemi Üzerine Karakteristik Yapı Çalı ması: STANBUL - 2010 Pozisyon Kontrol Sistemi Üzerine Karakteristik Yapı Çalıması: Set Üzerinde Kullanılacak Ekipman: 1 Motor sürücü ve çıkı potansiyometresi, 1 Ayarlama amplifikatörü, 1 Türevsel amplifikatör, 1 Toplama amplifikatörü,

Detaylı

Femsoft, kolay kullanımı ve genileyebilen esnek yapısı ile ilerinizi çok kolaylatıracak!

Femsoft, kolay kullanımı ve genileyebilen esnek yapısı ile ilerinizi çok kolaylatıracak! Femsoft Ticari Paket Programı küçük ve orta ölçekli iletmelerin optimum seviyede ilemlerini yapabilmesi için tasarlanmıtır ve ileri teknoloji içermektedir. Femsoft Ticari Paket Programı destekledii SQL

Detaylı

BYS. T.C. Ulatırma Bakanlıı Biliim Belge Yönetim Sistemi Çözümü

BYS. T.C. Ulatırma Bakanlıı Biliim Belge Yönetim Sistemi Çözümü BYS T.C. Ulatırma Bakanlıı Biliim Belge Yönetim Sistemi Çözümü Sunu Planı E-Ulatırma Projesinin Amacı, Konusu biliimbys nin Projedeki Yeri biliimbys nin Kapsamı biliimbys Nasıl Çalııyor? Saladıı Yararlar

Detaylı

BELEDYELERDE NORM KADRO ÇALIMASI ESASLARI

BELEDYELERDE NORM KADRO ÇALIMASI ESASLARI BELEDYELERDE NORM KADRO ÇALIMASI ESASLARI Belediyelerin görevlerini etkin ve verimli bir ekilde yerine getirebilmeleri için ihtiyaç duydukları optimal (ihtiyaçtan ne fazla ne de az) kadronun nicelik ve

Detaylı

Bu model ile çalımayı öngören kuruluların (servis ve içerik salayıcılar),.nic.tr sistemi ile uyumlu, XML tabanlı yazılım gelitirmeleri gerekmektedir.

Bu model ile çalımayı öngören kuruluların (servis ve içerik salayıcılar),.nic.tr sistemi ile uyumlu, XML tabanlı yazılım gelitirmeleri gerekmektedir. .tr alan adlarını tescili, 1991 yılından itibaren, Türkiye'yi ilk olarak nternet'e balayan Üniversitemiz bünyesinde devam etmektedir. Bu kapsamda, bugün itibarı ile, toplam yaklaık 70,000 adet.tr uzantılı

Detaylı

stanbul, 11 Ekim 2004 2004/1021

stanbul, 11 Ekim 2004 2004/1021 TÜRKYE SERMAYE PYASASI ARACI KURULULARI BRL Büyükdere Cad.No:173 I. Levent Plaza A-Blok Kat:4 34394 I. Levent-stanbul Tel : (212) 280 85 67 Faks : (212) 280 85 89 www.tspakb.org.tr stanbul, 11 Ekim 2004

Detaylı

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir Türkiye de Bölgesel Kalkınmanın Aracı Olarak Kalkınma Ajansları: zmir Kalkınma Ajansı Örnei Ergüder Can zmir Kalkınma Ajansı Giri: Türkiye de dier ülkeler gibi bölgelerarası hatta bölgeler içinde kalkınma

Detaylı

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir Yönetiim, Bölgesel Kalkınma ve Kalkınma Ajansları: Çukurova Kalkınma Ajansı Uygulaması A. Celil Öz 1 1- Giri Son çeyrek yüzyılda küresellemenin ve uluslar arası ve uluslar üstü kurumların da etkisiyle

Detaylı

ARGUS Plus Version 1.0.1 ERP Sistemi

ARGUS Plus Version 1.0.1 ERP Sistemi ARGUS Plus Version 1.0.1 ERP Sistemi ERP'ye Bakış ve ARGUS Plus Zaman içinde firmalar geliştikçe, iş yapış şekilleri değişmekte ve ihtiyaçları artmaktadır. Bir çok gelişen firma, gerçekleştirdikleri operasyonel

Detaylı

ICS 04.200.10 TÜRK STANDARDI TS EN OHSAS 18001/Mart 2001

ICS 04.200.10 TÜRK STANDARDI TS EN OHSAS 18001/Mart 2001 OHSAS 18001 SALII VE GÜVENL YÖNETM REHBER STANDARDI GR : Dünyada, üretim faktörünün temel öesi olan çalıanların salıı ve güvenlii endüstriyel gelimelere paralel olarak, ön plana çıkmaktadır. Salıı ve i

Detaylı

BÜLTEN. KONU: Menkul Kıymetlerin Vergilendirilmesi Hk 277 Nolu GVK G.T. Yayınlanmıtır

BÜLTEN. KONU: Menkul Kıymetlerin Vergilendirilmesi Hk 277 Nolu GVK G.T. Yayınlanmıtır Kültür Mah. 1375 Sk. No:25 Cumhuruiyet hanı K:5 35210 Alsancak - zmir-turkey Tel : + 90 232 464 16 16.. Fax: + 90 232 421 71 92. e-mail : info@psdisticaret.com..tr BÜLTEN SAYI :2010-054 Tarih: 27.12.2010

Detaylı

E-Beyanname* *connectedthinking

E-Beyanname* *connectedthinking E-Beyanname* Neden E-beyanname? Maliye Bakanlıı, Tüm dünyada hızla gelien bilgi ilem teknolojilerinden yararlanmak, Vergi beyannameleri ile bildirim ve eklerinin hızlı, kolay bir ekilde beyanını salamak,

Detaylı

WEB SERVS TABANLI GELTRLEN MOBL UYGULAMALAR: ODTÜ MOBL ÖRENC LER BLG SSTEM (MOBS)

WEB SERVS TABANLI GELTRLEN MOBL UYGULAMALAR: ODTÜ MOBL ÖRENC LER BLG SSTEM (MOBS) WEB SERVS TABANLI GELTRLEN MOBL UYGULAMALAR: ODTÜ MOBL ÖRENC LER BLG SSTEM (MOBS) Hale ALTINOVA, Yasemin YALÇIN, ve Serdar ARSLAN Orta Dou Teknik Üniversitesi, Bilgi lem Daire Bakanlıı, ANKARA altinova@metu.edu.tr,

Detaylı

MUSK MUALLM MEKTEBNDEN GÜNÜMÜZE MÜZK ÖRETMEN YETTRME PROGRAMLARINDAK YAYLI ÇALGI ÖRETMNE LKN SINAMA-ÖLÇME-DEERLENDRME DURUMLARININ NCELENMES

MUSK MUALLM MEKTEBNDEN GÜNÜMÜZE MÜZK ÖRETMEN YETTRME PROGRAMLARINDAK YAYLI ÇALGI ÖRETMNE LKN SINAMA-ÖLÇME-DEERLENDRME DURUMLARININ NCELENMES MUSK MUALLM MEKTEBNDEN GÜNÜMÜZE MÜZK ÖRETMEN YETTRME PROGRAMLARINDAK YAYLI ÇALGI ÖRETMNE LKN SINAMA-ÖLÇME-DEERLENDRME DURUMLARININ NCELENMES 1. GR Yrd.Doç.Dr.Cansevil TEB *1924-2004 Musiki Muallim Mektebinden

Detaylı

KONTROL SSTEMLER LABORATUARI

KONTROL SSTEMLER LABORATUARI YILDIZ TEKNK ÜNVERSTES ELEKTRK-ELEKTRONK FAKÜLTES KONTROL ve OTOMASYON MÜHENDSL BÖLÜMÜ KONTROL SSTEMLER LABORATUARI Doç.Dr. Haluk GÖRGÜN Ar.Gör. brahim ALIKAN Ar.Gör. Yavuz EREN STANBUL - 2010-1 - DiGiAC

Detaylı

Bilgi Notu ARA TIRMA VE TASN F GRUBU 30.05.2002. " ç Kontrol: Kamusal Hesapverme Sorumlulu u çin Bir Yapı Olu turulması" Hk.

Bilgi Notu ARA TIRMA VE TASN F GRUBU 30.05.2002.  ç Kontrol: Kamusal Hesapverme Sorumlulu u çin Bir Yapı Olu turulması Hk. Bilgi Notu ARATIRMA VE TASNF GRUBU 30.05.2002 "ç Kontrol: Kamusal Hesapverme Sorumluluu çin Bir Yapı Oluturulması" Hk. ç Kontrol: Kamusal Hesapverme Sorumluluu çin Bir Yapı Oluturulması Kamu Kurumlarındaki

Detaylı

Servis Tabanlı Kurumsal Yazılım Gelitirilmesinde XP Kullanımı ve Eletirisi

Servis Tabanlı Kurumsal Yazılım Gelitirilmesinde XP Kullanımı ve Eletirisi Servis Tabanlı Kurumsal Yazılım Gelitirilmesinde XP Kullanımı ve Eletirisi Ensar GÜL 1, Ünal YILDIRIM 2 1 Avrupa Yazılım, Tübitak Mam Tekseb A Blok No: 201 Gebze, Kocaeli 1 eposta: ensar.gul@avrupayazilim.com

Detaylı

- 1. www.f1teknoloji.net. ... tarafından hazırlanan bu iyeri yönetmelii tüm irket çalıanları için geçerlidir.

- 1. www.f1teknoloji.net. ... tarafından hazırlanan bu iyeri yönetmelii tüm irket çalıanları için geçerlidir. - 1 Bilgisayar Kullanma Taahütnamesi AMAÇ Bu i talimatının amacı aaıdaki gibidir : -- Çalıanlara irket bilgisayarlarının kullanımı için gerekli yol gösterici bilgiyi salamak. -- irkete ait bilgisayar ve

Detaylı

GÜNCEL GELMELER IIINDA LKÖRETM: MATEMATK-FEN-TEKNOLOJ-YÖNETM

GÜNCEL GELMELER IIINDA LKÖRETM: MATEMATK-FEN-TEKNOLOJ-YÖNETM KTAP NCELEMES GÜNCEL GELMELER IIINDA LKÖRETM: MATEMATK-FEN-TEKNOLOJ-YÖNETM Editörler: Arif Altun ve Sinan Olkun Orhan KARAMUSTAFAOLU Yrd.Doç.Dr., Amasya Üniversitesi, Eitim Fakültesi, Dekan Yrd., AMASYA

Detaylı

GÖRÜNÜM CM 707 KULLANIM KILAVUZU. Tanım. Özellikler

GÖRÜNÜM CM 707 KULLANIM KILAVUZU. Tanım. Özellikler TR CM 707 KULLANIM KILAVUZU Tanım Honeywell CM707, ısıtma sistem verimliliini kontrol etmek,siz evdeyken ve dıarıdayken konfor sıcaklıklarını salamak amacıyla dizayn edilmi bir programlanabilir oda termostatıdır.

Detaylı

BOSAD Boya Sanayicileri Dernei TÜRK BOYA SEKTÖRÜ. Dünya Boya Ticaretindeki Gelimeler

BOSAD Boya Sanayicileri Dernei TÜRK BOYA SEKTÖRÜ. Dünya Boya Ticaretindeki Gelimeler BOSAD Boya Sanayicileri Dernei Dünya Boya Ticaretindeki Gelimeler TÜRK BOYA SEKTÖRÜ Dünya ekonomisindeki gelimeyle paralel olarak dünya boya üretimi bugün 29,4 milyon ton civarında gerçeklemektedir ve

Detaylı

PIZZA DONALDO TÜRKYE. Mevcut Durum

PIZZA DONALDO TÜRKYE. Mevcut Durum PIZZA DONALDO TÜRKYE Pizza Donaldo talya Ltd. (P.D.I) 1 1960 yılında talya da Senyör Donaldo tarafından küçük bir talyan restoranı olarak kurulmutur. 10 çocua sahip olan Senyör Donaldo yıllar içerisinde

Detaylı

TÜS AD YÖNET M KURULU BA KANI ARZUHAN DO AN YALÇINDA IN GLOBAL L DERL K FORUMU AÇILI KONU MASI. 11 Mayıs 2007 Bahçe ehir Üniversitesi, stanbul

TÜS AD YÖNET M KURULU BA KANI ARZUHAN DO AN YALÇINDA IN GLOBAL L DERL K FORUMU AÇILI KONU MASI. 11 Mayıs 2007 Bahçe ehir Üniversitesi, stanbul TÜRK SANAYCLER VE ADAMLARI DERNE TÜSAD YÖNETM KURULU BAKANI ARZUHAN DOAN YALÇINDA IN BAHÇEEHR ÜNVERSTES GLOBAL LDERLK FORUMU AÇILI KONUMASI 11 Mayıs 2007 Bahçeehir Üniversitesi, stanbul Deerli katılımcılar,

Detaylı

KATILIMCI YEREL YÖNET M ANLAYI INDA. H.Burçin HENDEN. Özet. Uluslararası nsan Bilimleri Dergisi ISSN: 1303-5134

KATILIMCI YEREL YÖNET M ANLAYI INDA. H.Burçin HENDEN. Özet. Uluslararası nsan Bilimleri Dergisi ISSN: 1303-5134 Uluslararası nsan Bilimleri Dergisi ISSN: 1303-5134 www.insanbilimleri.com 02.01.2005 KATILIMCI YEREL YÖNETM ANLAYIINDA E-BELEDYECLN YER VE ÖNEM H.Burçin HENDEN Özet 21. yüzyılın yönetim felsefesi Verimlilik,

Detaylı

BRSA BRDGESTONE SABANCI LASTK SANAY VE TCARET A. BLGLENDRME POLTKASI

BRSA BRDGESTONE SABANCI LASTK SANAY VE TCARET A. BLGLENDRME POLTKASI BRSA BRDGESTONE SABANCI LASTK SANAY VE TCARET A. BLGLENDRME POLTKASI Amaç Brisa, hissedarlarıyla effaf ve yakın bir iletiim içinde olmayı ilke edinmitir. Bu kapsamda Brisa yönetimi stratejik planları uygulayıp,

Detaylı

Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi letmeleri A.. 30.06.2013 Tarihi tibarıyla Sona Eren Hesap Dönemine likin Yönetim Kurulu Yıllık Faaliyet Raporu

Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi letmeleri A.. 30.06.2013 Tarihi tibarıyla Sona Eren Hesap Dönemine likin Yönetim Kurulu Yıllık Faaliyet Raporu Sayfa No: 1 Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi letmeleri A.. 30.06.2013 Tarihi tibarıyla Sona Eren Hesap Dönemine likin Yönetim Kurulu Yıllık Faaliyet Raporu Sayfa No: 2 Vakko Tekstil ve Hazır Giyim Sanayi

Detaylı

03. En Muhtemel Sayı (EMS) Yöntemi (5 li EMS) 03.01. EMS Yönteminde Dilüsyon Kavramı

03. En Muhtemel Sayı (EMS) Yöntemi (5 li EMS) 03.01. EMS Yönteminde Dilüsyon Kavramı 03. En Muhtemel Sayı (EMS) Yöntemi (5 li EMS) En muhtemel sayı yöntemi, tüp dilüsyon yönteminin gelitirilmi eklidir. Bu yöntemde, materyalden FTS ile standart 1 : 9 oranında dilüsyon yapılır. Dilüsyonlardan

Detaylı

AB Uyum Sürecinde Türkiye nin Rekabet Gücü lerleme Raporu Üzerine Tespitler

AB Uyum Sürecinde Türkiye nin Rekabet Gücü lerleme Raporu Üzerine Tespitler AB Uyum Sürecinde Türkiye nin Rekabet Gücü lerleme Raporu Üzerine Tespitler Avrupa Komisyonu tarafından Türkiye hakkında hazırlanan lerleme Raporu, Türkiye ile müzakerelerin balaması yönünde olumlu bir

Detaylı

Taıt alımlarının ette tüketim endeksi kapsamında izlenmesi hakkında bilgi notu

Taıt alımlarının ette tüketim endeksi kapsamında izlenmesi hakkında bilgi notu Taıt alımlarının ette tüketim endeksi kapsamında izlenmesi hakkında bilgi notu ette tüketim endeksi, ekonomideki tüketim eilimlerini kartla yapılan tüketimi baz alarak incelemektedir. Bu nedenle, endeks

Detaylı

T.C. BÜYÜKÇEKMECE BELEDYES

T.C. BÜYÜKÇEKMECE BELEDYES Sayfa No 1 / 23 Sayfa No 2 / 23 PERFORMANS YÖNETM Gözlem ve Takip (kontrol ) Hedefleri konusunda nereye kadar ulatıklarını, gelitiklerini düzenli olarak sorun, takip edin htiyaçlarını belirleyin Gözlem

Detaylı

KOÇ ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER (KÜSB) KULÜBÜ TÜZÜÜ

KOÇ ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER (KÜSB) KULÜBÜ TÜZÜÜ KOÇ ÜNVERSTES SOSYAL BLMLER (KÜSB) KULÜBÜ TÜZÜÜ YAPI Madde 1. Koç Üniversitesi Sosyal Bilimler Kulübü, kısa adıyla K.Ü.S.B., Koç Üniversitesi örenci kulüpleri tüzüüne balı ve Koç Üniversitesi örencilerinin

Detaylı

Sosyo-Ekonomik Gelimilik Aratırması

Sosyo-Ekonomik Gelimilik Aratırması Giri Sosyo-Ekonomik Gelimilik Aratırması Taner Kavasolu Devlet Planlama Tekilatı Kalkınma Planlarımızda, ülke corafyasında ve kesimler arasında dengeli bir gelime salanması hedefi, ülke ekonomisi için

Detaylı

Fatih Emiral. Deloitte

Fatih Emiral. Deloitte Bilgi güvenlii bilincinin genele yayılması Fatih Emiral Deloitte nsan faktörü bilgi güvenlii programlarındaki en zayıf halka olarak nitelendirilmektedir. Kullanıcılar kasıtlı veya kasıtsız olarak, bilgi

Detaylı

Java Tabanlı Akıı Sisteminin Gelitirilmesi

Java Tabanlı Akıı Sisteminin Gelitirilmesi Java Tabanlı Akıı Sisteminin Gelitirilmesi Deniz KARATOPRAK 1 Meltem Turhan YÖNDEM 2 1 Meteksan Sistem, Simülasyon ve Görsel Sistemler 1,2, Orta Dou Teknik Üniversitesi, Bilgisayar Mühendislii, Ankara,

Detaylı

ARACI KURUMUN UNVANI :DELTA MENKUL DEERLER A.. Sayfa No: 1 SER:XI NO:29 SAYILI TEBLE STNADEN HAZIRLANMI YÖNETM KURULU FAALYET RAPORU

ARACI KURUMUN UNVANI :DELTA MENKUL DEERLER A.. Sayfa No: 1 SER:XI NO:29 SAYILI TEBLE STNADEN HAZIRLANMI YÖNETM KURULU FAALYET RAPORU Sayfa No: 1 A) Giri 1.Raporun Dönemi: Bu rapor, Delta Menkul Deerler A.. kuruluunun 1 Ocak 2009 31 Mart 2009 çalıma dönemini kapsamaktadır. 2. Ortaklıın Unvanı: Delta Menkul Deerler A.. irket in Merkezi

Detaylı

DELTA MENKUL DEERLER A..

DELTA MENKUL DEERLER A.. sayfa No: 1 A) Giri 1.Raporun Dönemi: Bu rapor, Delta Menkul Deerler A.. kuruluunun 1 Ocak 2008 31 Mart 2008 çalıma dönemini kapsamaktadır. 2. Ortaklıın Unvanı: Delta Menkul Deerler A.. 3. Dönem çinde

Detaylı

LEM KURALLARI BLDRM FORMU. Önemli Açıklama

LEM KURALLARI BLDRM FORMU. Önemli Açıklama LEM KURALLARI BLDRM FORMU Önemli Açıklama Sermaye piyasasında gerçekletireceiniz hisse senedi ilemleri sonucunda kâr edebileceiniz gibi zarar riskiniz de bulunmaktadır. Bu nedenle, ilem yapmaya karar vermeden

Detaylı

BAKIM HZMETLER SÖZLEMES

BAKIM HZMETLER SÖZLEMES BAKIM HZMETLER SÖZLEMES Madde 1) TARAFLAR: Bir taraftan, dier taraftan aaıda belirtilen Bakım hizmetini üstlenen. bu sözlemenin taraflarını olutururlar. Sözlemenin devam eden bölümlerinde taraflar kısaca

Detaylı

SINIF ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KULLANIMINA LKN TUTUMLARININ DEERLENDRLMES

SINIF ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KULLANIMINA LKN TUTUMLARININ DEERLENDRLMES Ahi Evran Üniversitesi Kırehir Eitim Fakültesi Dergisi (KEFAD) Cilt 8, Sayı 1, (2007), 209-222 209 SINIF ÖRETMEN ADAYLARININ NTERNET KULLANIMINA LKN TUTUMLARININ DEERLENDRLMES Erturul USTA Ahi Evran Üniversitesi,

Detaylı

İşletmenize sınırsız fırsatlar sunar

İşletmenize sınırsız fırsatlar sunar İşletmenize sınırsız fırsatlar sunar İşletmenize Modern iş çözümleri, kurum içerisindeki insanların verimliliğini arttıracak yeni perspektifler sağlayarak onların tüm potansiyellerini kullanmalarına imkan

Detaylı

TOPLU HAVALE EFT PROGRAMI

TOPLU HAVALE EFT PROGRAMI TOPLU HAVALE EFT PROGRAMI Toplu Havale EFT programı ile kurumlar, piyasa ve maa ödemelerine ilikin bilgileri hazırlayabilmekte ve bu bilgileri dosyalar halinde Garanti Bankası'na transfer edebilmektedirler.

Detaylı

Amaç ve Kapsam. Yetki ve Sorumluluk

Amaç ve Kapsam. Yetki ve Sorumluluk TEKSTL BANKASI A.. Amaç ve Kapsam Tekstil Bankası A.. (Tekstilbank) bilgilendirme politikası; Bankacılık Kanunu ve bu kanuna ilikin düzenlemeler, Sermaye Piyasası Mevzuatı, Türk Ticaret Kanunu, stanbul

Detaylı

Bilgi, Belge ve Açıklamaların Elektronik Ortamda mzalanarak Gönderilmesine likin Esaslar Hakkında Tebli

Bilgi, Belge ve Açıklamaların Elektronik Ortamda mzalanarak Gönderilmesine likin Esaslar Hakkında Tebli Sermaye Piyasası Kurulundan: Bilgi, Belge ve Açıklamaların Elektronik Ortamda mzalanarak Gönderilmesine likin Esaslar Hakkında Tebli Seri : VIII No : BRNC BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar Amaç ve

Detaylı

RUSYA-UKRAYNA ENERJ KRZ STRATEJK BR DEERLENDRME

RUSYA-UKRAYNA ENERJ KRZ STRATEJK BR DEERLENDRME RUSYA-UKRAYNA ENERJ KRZ STRATEJK BR DEERLENDRME I. RUSYA NIN YEN STRATEJS OCAK 2005 1- Rusya, ekonomik, siyasi ve askeri açıdan yeniden güçlenmek ve öncelikle bölgesinde nüfus sahibi olabilmek stratejisinde

Detaylı

! "#$ % %&%' (! ) ) * ()#$ % (! ) ( + *)!! %, (! ) - )! ) ) +.- ) * (/ 01 ) "! %2.* ) 3."%$&(' "01 "0 4 *) / )/ ( +) ) ( )

! #$ % %&%' (! ) ) * ()#$ % (! ) ( + *)!! %, (! ) - )! ) ) +.- ) * (/ 01 ) ! %2.* ) 3.%$&(' 01 0 4 *) / )/ ( +) ) ( ) ! "#$ % %&%' (! ) ) * ()#$ % (! ) ( + *)!! %, (! ) - )! ) ) +.- ) * (/ 01 ) "! %2.* ) 3."%$&(' "01 "0 4 *) / )/ ( +) ) ( )! )! ) 1 87 Seri No'lu Gider Vergileri Genel Teblii Resmi Gazete Sayısı 27737 Resmi

Detaylı

Kurumsal Risk Yönetimi

Kurumsal Risk Yönetimi Kurumsal Risk Yönetimi TÜSAD Risk ve Deer Yönetimi Çalıma Grubu Aralık 2006 çindekiler çindekiler... 1 Yönetici Özeti... 5 Giri... 9 1. Risk ve Risk Yönetimi... 10 1.1 Risk... 10 1.2 Risk Yönetimi Kavramı...

Detaylı

Bir Suistimalcinin Profili

Bir Suistimalcinin Profili Bir Suistimalcinin Profili!dil Gürdil, CPA, CFE, SMMM Ortak, Risk Yönetimi Danı"manlı#ı 17 Ekim 2011 Danı!manlık Ara!tırma Bir Suistimalcinin Profili - 69 ülke - 348 vaka 1 Temel Bulgular Bir Suistimalcinin

Detaylı

BLG SSTEMLERNN GÜVENLNE LKN OECD REHBER LKELER- GÜVENLK KÜLTÜRÜNE DORU

BLG SSTEMLERNN GÜVENLNE LKN OECD REHBER LKELER- GÜVENLK KÜLTÜRÜNE DORU BLG SSTEMLERNN GÜVENLNE LKN OECD REHBER LKELER- GÜVENLK KÜLTÜRÜNE DORU 14 Aralık 1960 tarihli ktisadi birlii ve Gelime Tekilat Anlamasının, özellikle 1b), 1 c), 3 a) ve 5 b) maddeleri uyarınca; 23 Eylül

Detaylı

Yüksek Lisans Çalımalarının Yürütülmesinde Aday Örencinin Sorumlulukları

Yüksek Lisans Çalımalarının Yürütülmesinde Aday Örencinin Sorumlulukları ANKARA ÜNVERSTES BLGSAYAR MÜHENDSL BÖLÜMÜ YÜKSEK LSANS PROGRAMI Yüksek Lisans Çalımalarının Yürütülmesinde Aday Örencinin Sorumlulukları Bölümümüzde yürütülmekte olan Tezli Yüksek Lisans Programı, YÖK,

Detaylı

2005 yılı sonu itibarı ile 76,760 adet geçerli alan adı bulunmaktadır. Alt alan adı uzantılarına göre sayısal bilgi aaıda yer almaktadır.

2005 yılı sonu itibarı ile 76,760 adet geçerli alan adı bulunmaktadır. Alt alan adı uzantılarına göre sayısal bilgi aaıda yer almaktadır. NIC.TR (.tr ALAN ADI) YÖNETM.tr Alan Adı Yönetimi kapsamında; yurt çapında ve yurt dıından ".tr" uzantılı alan adı almak isteyen tüm kurum, kurulu ve ahısların; alan adı bavuruları deerlendirilmekte, alan

Detaylı

ETK LKELER BANKACILIK ETK LKELER

ETK LKELER BANKACILIK ETK LKELER ETK LKELER Türkiye Bankalar Birlii tarafından hazırlanan ve Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu nun 15 Haziran 2006 tarih ve 1904 sayılı kararlı ile yayımlanan Bankacılık Etik lkeleri Bankamız tarafından

Detaylı

FORUMU 10.03.2007. A. hsan KARAMANLI. Eskiehir Organize Sanayi Bölgesi Müdürü

FORUMU 10.03.2007. A. hsan KARAMANLI. Eskiehir Organize Sanayi Bölgesi Müdürü ESKEHR ENERJ FORUMU 10.03.2007 A. hsan KARAMANLI Eskiehir Organize Sanayi Bölgesi Müdürü Elektrik Enerjisi Sektöründe Durum *TEK *EÜA *TEA *TETA *TEDA Özel Üretim irketleri ve Otop. Grupları *Enerji Bakanlıı

Detaylı

DI TCARET HADLERNDEK DEMN CAR LEMLER DENGES VE GSYH ÜZERNE ETKLER (1987-2006)

DI TCARET HADLERNDEK DEMN CAR LEMLER DENGES VE GSYH ÜZERNE ETKLER (1987-2006) DI TCARET HADLERNDEK DEMN CAR LEMLER DENGES VE GSYH ÜZERNE ETKLER (-2006) Zafer YÜKSELER Danıman 10 Austos 2007 1. Giri: hracat ve ithalat fiyat endekslerindeki farklı deiimler, yıllar itibariyle dı ticaret

Detaylı

Metropol Bölge ve Yönetiim

Metropol Bölge ve Yönetiim Metropol Bölge ve Yönetiim Prof.Dr. Nee Kumral Ege Üniversitesi ktisat Bölümü nese.kumral@ege.edu.tr Metropol Bölge ve Yönetiim 1.Metropol Bölge Yönetiiminde Amaç ve lkeler ehirleme hızının artması ile

Detaylı

Bilgi lem Müdürlüü Görev ve Çalıma Yönetmelii

Bilgi lem Müdürlüü Görev ve Çalıma Yönetmelii Bilgi lem Müdürlüü Görev ve Çalıma Yönetmelii Amaç Madde 1. Bu Yönetmeliin amacı; Bilgi lem Müdürlüünün tekilat yapısını, hukukî statüsünü, görev, çalıma usul ve esaslarını belirleyerek, hizmetlerin daha

Detaylı

Cadem CATIA Kitabı Cadem CAD/CAM Destek Merkezi A.. nin sertifikalı CATIA uzmanları tarafından hazırlanmıtır.

Cadem CATIA Kitabı Cadem CAD/CAM Destek Merkezi A.. nin sertifikalı CATIA uzmanları tarafından hazırlanmıtır. infrastructure 1 Cadem CATIA Kitabı Cadem CAD/CAM Destek Merkezi A.. nin sertifikalı CATIA uzmanları tarafından hazırlanmıtır. Kitaptan azami seviyede yararlanılması amacıyla Cadem CATIA Kitabı Türk CAD/CAM

Detaylı

EMC Veri Yedekleme ve Arşivleme Çözümleriyle Oyunun Kurallarını Değiştirin

EMC Veri Yedekleme ve Arşivleme Çözümleriyle Oyunun Kurallarını Değiştirin EMC Veri Yedekleme ve Arşivleme Çözümleriyle Oyunun Kurallarını Değiştirin Yedekleme Sisteminizi Dönüştürürken, Kanıtlanmış İş Değeri Yaratabilmek: Gökçe Öztürk Veri Yedekleme ve Kurtarma Bölümü Bölge

Detaylı

Durum böyle olmakla birlikte, özet çeviri metninin okuyucuların gerçekten yararlanabilecekleri i levsel bir doküman oldu u ku kusuzdur.

Durum böyle olmakla birlikte, özet çeviri metninin okuyucuların gerçekten yararlanabilecekleri i levsel bir doküman oldu u ku kusuzdur. AVUSTRALYA NIN YEN GÜNEY GALLER EYALET SAYITAYI PERFORMANS DENETM RAPORU Yıllık Raporlardan Hareketle Performansın Deerlendirilmesi: Sekiz Kuruluun Yıllık Raporlarının ncelenmesi (Özet Çeviri) Sacit Yörüker

Detaylı

Çok Katmanlı WEB Tabanlı Uygulamalarda Yetkilendirme Problemi

Çok Katmanlı WEB Tabanlı Uygulamalarda Yetkilendirme Problemi Çok Katmanlı WEB Tabanlı Uygulamalarda Yetkilendirme Problemi Yenal Göebakan cybersoft, Ankara, TURKEY yenal.gogebakan@cs.com.tr Abstract Yetkilendirme amaçlı gelitirilmi bulunan çeitli çözümler kaynaa

Detaylı

COBIT Bilgi Sistemleri Yönetimi. Şubat 2009

COBIT Bilgi Sistemleri Yönetimi. Şubat 2009 COBIT Bilgi Sistemleri Yönetimi Şubat 2009 Gündem Bilgi Sistemleri Yönetimi Bilgi Sistemleri Süreçleri Bilgi Sistemleri Yönetimi Uygulama Yol Haritası Bilgi Sistemleri (BS) Yönetimi Bilgi Sistemleri Yönetimi,

Detaylı

LETME SORUMLULUU HZMET SÖZLEMES

LETME SORUMLULUU HZMET SÖZLEMES Madde 1) TARAFLAR: LETME SORUMLULUU HZMET SÖZLEMES Bi taraftan, dier taraftan aaıda belirtilen iletme sorumluluu hizmetini üstlenen.. bu sözlemenin taraflarını olutururlar. Sözlemenin devam eden bölümlerinde

Detaylı

Bu dönemde daha önce belirttiim gibi yatırımlarımızla ilgili almı olduumuz kararlarımızın yanı sıra;

Bu dönemde daha önce belirttiim gibi yatırımlarımızla ilgili almı olduumuz kararlarımızın yanı sıra; BORYAD / Aralık 2009 1. 2009, finansal anlamda fırtınalı bir yıldı. Kısaca iecam ın 2009 yılını deerlendirebilir misiniz? Öncelikli konularınız neler oldu, kârlılık hedefleriniz de büyük amalar görüldü

Detaylı

SANAL MOBL EBEKE HZMET MOBILE VIRTUAL NETWORK SERVICES

SANAL MOBL EBEKE HZMET MOBILE VIRTUAL NETWORK SERVICES SANAL MOBL EBEKE HZMET MOBILE VIRTUAL NETWORK SERVICES Levent ÇANKAYA 1 Telekomünikasyon Kurumu, Lisans ve Sözlemeler Dairesi Bakanlıı, Ankara 1 e-posta: lcankaya@tk.gov.tr Özet Bu çalımada, Sanal Mobil

Detaylı

T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Kemal ÖZAT. İSG Uzman Yardımcısı İSG-KATİP Şubesi

T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Kemal ÖZAT. İSG Uzman Yardımcısı İSG-KATİP Şubesi T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Kemal ÖZAT İSG Uzman Yardımcısı İSG-KATİP Şubesi Aralık, 2014 1 AMAÇ GENEL BİLGİLER PAYDAŞLAR MEVCUT DURUM SONUÇ 2 İSG-KATİP

Detaylı

YAKMA YÖNETM VE BRÜLÖR KONTROL SSTEMLER

YAKMA YÖNETM VE BRÜLÖR KONTROL SSTEMLER 63 YAKMA YÖNETM VE BRÜLÖR KONTROL SSTEMLER Serdar HIZIROLU ÖZET Bu seminerde, mikroilemci kontrollu tam elektronik Yakma Yönetim ve Brülör Kontrol Sistemi ni oluturan ana kontrol ünitesi, servo motorlar,

Detaylı

BOYASAN TEKSTL SANAY VE TCARET ANONM RKET Sayfa No: 1 SER:XI NO:29 SAYILI TEBLE STNADEN HAZIRLANMI YÖNETM KURULU FAALYET RAPORU 31 MART 2010 TBARYLE

BOYASAN TEKSTL SANAY VE TCARET ANONM RKET Sayfa No: 1 SER:XI NO:29 SAYILI TEBLE STNADEN HAZIRLANMI YÖNETM KURULU FAALYET RAPORU 31 MART 2010 TBARYLE Sayfa No: 1 A- 1-RAPORUN DÖNEM : Faaliyet raporu, BOYASAN A. nin MART/2010 yılı faaliyetlerini kapsar. 2-ORTAKLIIN ÜNVANI : BOYASAN TEKSTL SANAY VE TCARET A.. 3-DÖNEM ÇNDE YÖNETM VE DENETM KURULUNDA GÖREV

Detaylı

JEOTERMAL SANTRALLARDA PERFORMANS GÖZLEM ÇN VERTABANI GELTRLMES VE DEERLENDRLMES ÇN BR PROGRAM : GEOPERFORM

JEOTERMAL SANTRALLARDA PERFORMANS GÖZLEM ÇN VERTABANI GELTRLMES VE DEERLENDRLMES ÇN BR PROGRAM : GEOPERFORM JEOTERMAL SANTRALLARDA PERFORMANS GÖZLEM ÇN VERTABANI GELTRLMES VE DEERLENDRLMES ÇN BR PROGRAM : GEOPERFORM 309 Gökhan GÜLGEZEN Emin Can SUMER Sıtkı AYTAÇ Macit TOKSOY ÖZET Jeotermal elektrik santrallarında,

Detaylı

Etik lkeler. Genel lkelere likin Esaslar

Etik lkeler. Genel lkelere likin Esaslar Etik lkeler Genel lkelere likin Esaslar Genel lkeler Sermaye piyasası faaliyetlerinin, toplumsal ve ekonomik yararın artırılması, aracılık mesleinin saygınlıının korunması ve gelitirilmesi, dier aracı

Detaylı

Kurumsal Yönetim Sistemleri Sistemleri

Kurumsal Yönetim Sistemleri Sistemleri Yazılım Danışmanlık Ltd. Şti. Kurumsal Yönetim Sistemleri Sistemleri Yönetim Kurumsal Yönetim Sistemleri Kurumsal Yönetim Sistemleri Kurumsal Akosis, sektörel olarak farklılık gösteren dinamikler ve iş

Detaylı

Bayi Servis Otomasyon Sistemi

Bayi Servis Otomasyon Sistemi KoçSistem Bayi Servis Otomasyon Sistemi 444 0 262 www.kocsistem.com.tr Bayi Servis Otomasyon Sistemi Yetkili firmaların servis ihtiyaç ve taleplerini karşılayacak uçtan uca zengin servis yönetim sistemleri

Detaylı

S R K Ü L E R : 2 0 0 8 / 3 2

S R K Ü L E R : 2 0 0 8 / 3 2 S R K Ü L E R : 2 0 0 8 / 3 2! " # $%&'( )*!! " #$!" ## $ %& &'()& & * + (,( %! # -.&%( & $/(%&& % 0 1 / # %(# 2 1 / (' 3'!! # % ##%.&% - ## (( '( 4% / (%&& % & 5'(67 8 / ('#3 ( 3'! (-.&% ## (( &&&! /

Detaylı

ESİS Projesi. Kaynaklar Bakanlığı

ESİS Projesi. Kaynaklar Bakanlığı ESİS Projesi Hem ulusal, hem de uluslararası platformda enerji, bir ülkenin politika üretmesi ve uygulaması gereken en önemli stratejik alanlardan birisidir. Ülkemiz de sahip olduğu kritik jeopolitik konumu

Detaylı

ÜNVERSTELERN GÖREVLER

ÜNVERSTELERN GÖREVLER ÜNVERSTELERN GÖREVLER VE YENDEN YAPILANMA Günümüz Türkiye sini gelecee taıyanlar i adamlarıdır. Ancak, i hayatının gayretleri Türkiye yi belli bir sınıra kadar ilerletebilir. Eer Türkiye, kaybettii bilimin

Detaylı

OTSTK BR OLGUNUN DUYGULARI ANLAMA VE FADE ETME BECERSNN KAZANDIRILMASINA YÖNELK DÜZENLENEN KISA SÜREL BR E TM PROGRAMININ NCELENMES

OTSTK BR OLGUNUN DUYGULARI ANLAMA VE FADE ETME BECERSNN KAZANDIRILMASINA YÖNELK DÜZENLENEN KISA SÜREL BR E TM PROGRAMININ NCELENMES Bu aratırma 005 yılında 1. Uluslararası zmir Özel Eitim ve Otizm Sempozyumu'nda poster bildiri olarak sunulmutur. OTSTK BR OLGUNUN DUYGULARI ANLAMA VE FADE ETME BECERSNN KAZANDIRILMASINA YÖNELK DÜZENLENEN

Detaylı

(A) GRUBU MTYAZLI PAY SAHPLER GENEL KURUL GÜNDEM

(A) GRUBU MTYAZLI PAY SAHPLER GENEL KURUL GÜNDEM F A A LYET RAPORU 2005 (A) GRUBU MTYAZLI PAY SAHPLER GENEL KURUL GÜNDEM 1. Bir bakan, bir oy toplama memuru ve katipten ibaret toplantı divanının tekili, 2. Divana tutanakları imzalama yetkisi verilmesi,

Detaylı

3. 27 I C C' C C (V B ' C ') C DC. EM1 Modeli I B C E (V B ' E ') E' r E ' I E

3. 27 I C C' C C (V B ' C ') C DC. EM1 Modeli I B C E (V B ' E ') E' r E ' I E 3. 27 3.2.2. EM2 Modeli EM2 modeli, bir bipolar tranzistordaki yük birikimi olaylarının temsil edildii birinci dereceden bir modeldir. Bu model, kısıtlı da olsa, frekans domeni ve geçici hal analizlerinin

Detaylı

e.t.t.e tüketim endeksi

e.t.t.e tüketim endeksi Kartlı alıverie dayalı e.t.t.e tüketim endeksi.sayı Ercan Türkan (ercan.turkan@tcmb.gov.tr) 22 Ocak 09 Özet Aralık 08 itibariyle tüketim endeksi, nominal olarak yıllık bazda yüzde 3,3 oranında artı göstermitir.

Detaylı

ISO 17025 Laboratuar Akreditasyonu Temel Prensipler

ISO 17025 Laboratuar Akreditasyonu Temel Prensipler Kalite Eitim Danımanlık Ltd.ti. ISO 17025 Laboratuar Akreditasyonu Temel Prensipler 1 Aralık 2005 -ANKARA KORE EHTLER CAD. NO. 36 D. 2 ZNCRLKUYU L-STANBUL Tel: 0212-274 15 63-64 Fax: 0212-274 15 66 E-mail

Detaylı

KENTSEL RAYLI SSTEMLERDEK SON GELMELERE LKN GÖRÜ VE ÖNERLER

KENTSEL RAYLI SSTEMLERDEK SON GELMELERE LKN GÖRÜ VE ÖNERLER KENTSEL RAYLI SSTEMLERDEK SON GELMELERE LKN GÖRÜ VE ÖNERLER Prof. Dr. Güngör EVREN Ara. Gör. K. Selçuk ÖÜT.T.Ü. naat Fakültesi Ulatırma Anabilim Dalı Ayazaa / STANBUL 1. GR Kentlerin, büyümeleri ölçüsünde

Detaylı

Atılım Üniversitesi Bilgi & Đletişim Teknolojileri Müdürlüğü Sistem Yönetim Uzmanı Görev Tanımı

Atılım Üniversitesi Bilgi & Đletişim Teknolojileri Müdürlüğü Sistem Yönetim Uzmanı Görev Tanımı Atılım Üniversitesi Bilgi & Đletişim Teknolojileri Müdürlüğü Sistem Yönetim Uzmanı Görev Tanımı Formal Doküman Detayları Hazırlanma Tarihi 17 Eylül 2012 Yayın Taslak Hazırlayan Ersun Ersoy Doküman Numarası

Detaylı

03. KÜLTÜREL SAYIM YÖNTEMLER. 03.01. Koloni Sayımı

03. KÜLTÜREL SAYIM YÖNTEMLER. 03.01. Koloni Sayımı 03. KÜLTÜREL SAYIM YÖNTEMLER 03.01. Koloni Sayımı Bu yöntemlerin prensibi mikroorganizmanın katı besiyerinde koloni oluturması, bu kolonilerin sayılarak örnekteki mikroorganizma sayısının hesaplanmasıdır.

Detaylı

LOS Energy. Akaryakıt / Gaz Dağıtım Çözümü

LOS Energy. Akaryakıt / Gaz Dağıtım Çözümü LOS Energy Akaryakıt / Gaz Dağıtım Çözümü Exepto Bilgi Teknolojileri A.Ş. 2003 Yılında kuruldu. Alışan Group Şirketi ISO 9001 Certified Microsoft Çözüm Ortağı Custom Solutions Competency Data Management

Detaylı

KTSAD LETMELRE DAHL MENKUL KIYMETLERN DEERLEMES. Bülent AK Ba Hesap Uzmanı

KTSAD LETMELRE DAHL MENKUL KIYMETLERN DEERLEMES. Bülent AK Ba Hesap Uzmanı KTSAD LETMELRE DAHL MENKUL KIYMETLERN DEERLEMES Bülent AK Ba Hesap Uzmanı 1. TCAR KAZANCIN TESPT YÖNTEM VE DEERLEME LEM : 1.1. Öz Sermaye Nedir? Öz sermaye; iletmenin sahip olduu iktisadi kıymetler ile

Detaylı

Hedef Kitle Ko ullar Kurs Tanımı Amaçlar Kurs Tanıtımı

Hedef Kitle Ko ullar Kurs Tanımı Amaçlar Kurs Tanıtımı CCNA 2: Yönlendirici ve Yönlendirme Temelleri Hedef Kitle Hedef kitle, a oluturma alanına pratik ve teknik bir giri yapmak isteyen lise örencileri, üniversite örencileri, a teknisyeni, a mühendisi, a yöneticisi

Detaylı

OTSTK ÇOCUKLARIN ALELERNE YÖNELK GRUP REHBERL NN ANNE BABALARIN DEPRESYON VE BENLK SAYGISINA ETKS

OTSTK ÇOCUKLARIN ALELERNE YÖNELK GRUP REHBERL NN ANNE BABALARIN DEPRESYON VE BENLK SAYGISINA ETKS Bu aratırma 2005 yılında 1. Uluslararası zmir Özel Eitim ve Otizm Sempozyumu'nda poster bildiri olarak sunulmutur. OTSTK ÇOCUKLARIN ALELERNE YÖNELK GRUP REHBERL NN ANNE BABALARIN DEPRESYON VE BENLK SAYGISINA

Detaylı

Esrar kullanımı dengeleniyor, gençler arasında gördüü rabetin azaldıına dair belirtiler var

Esrar kullanımı dengeleniyor, gençler arasında gördüü rabetin azaldıına dair belirtiler var YILLIK RAPOR 2007: ÖNEML NOKTALAR AB uyuturucu raporunun ilettii olumlu mesajlar, uyuturucuya balı ölümlerin yüksek düzeyi ve artan kokain kullanımıyla gölgeleniyor (22.11.2007, LZBON AMBARGO 10.00 CET)

Detaylı

Atılım Üniversitesi Bilgi & Đletişim Teknolojileri Müdürlüğü Sistem Yönetim Uzman Yardımcısı Görev Tanımı

Atılım Üniversitesi Bilgi & Đletişim Teknolojileri Müdürlüğü Sistem Yönetim Uzman Yardımcısı Görev Tanımı Atılım Üniversitesi Bilgi & Đletişim Teknolojileri Müdürlüğü Sistem Yönetim Uzman Yardımcısı Görev Tanımı Formal Doküman Detayları Hazırlanma Tarihi 11 Temmuz 2013 Yayın Taslak Hazırlayan Ersun Ersoy Doküman

Detaylı

AYDIN KESEN. ZMR TCARET BORSASI-Gazi Bulvarı No:2 35210 zmir, Tel: (0232) 425 13 70 (5 Hat), Fax: (0232) 484 29 54, www.itb.org.tr

AYDIN KESEN. ZMR TCARET BORSASI-Gazi Bulvarı No:2 35210 zmir, Tel: (0232) 425 13 70 (5 Hat), Fax: (0232) 484 29 54, www.itb.org.tr The Developments in Production and Trade of Biotech Cotton in Turkey and Traceability Türkiye de Biyoteknolojik Pamuk Üretim ve Ticaretindeki Gelimeler ve Biyoteknolojik pamukların zlenebilirlii Aydın

Detaylı

Türkiye de Ekonomik Aktivite çinde Yabancı Sermaye Payı

Türkiye de Ekonomik Aktivite çinde Yabancı Sermaye Payı TÜRKYE CUMHURYET MERKEZ BANKASI Türkiye de Ekonomik Aktivite çinde Yabancı Sermaye Payı Ercan TÜRKAN Danıman (ercan.turkan@tcmb.gov.tr) 19 Ocak 2005 çindekiler Sayfa No. Giri... 4 I. Kullanılan Metodoloji

Detaylı

Altyapımızı Yeni TTK ile uyumlu hale getirmek...

Altyapımızı Yeni TTK ile uyumlu hale getirmek... Altyapımızı Yeni TTK ile uyumlu hale getirmek... Yeni TTK ya uyum, mevzuatı kavrayarak tamamlayabileceğimiz bir sürecin ötesinde; önemli altyapısal değişiklikler getirecek bir dönüşümdür Dış Paydaşlar

Detaylı

KAZIKLI YAYILI TEMELLERN SAYISAL ANALZ

KAZIKLI YAYILI TEMELLERN SAYISAL ANALZ KAZIKLI YAYILI TEMELLERN SAYISAL ANALZ Sayısal analiz yöntemlerindeki gelimeler, imdiye kadar çounlukla iki boyutta incelenebilen zemin-yapı etkileiminin ve zeminlerin dorusal olmayan yük-ekil deitirme

Detaylı

SANAY SEKTÖRÜNDE ENERJ YÖNETM: ABD BRAHM LAÇ SANAY VE TC. A.. ÖRNE

SANAY SEKTÖRÜNDE ENERJ YÖNETM: ABD BRAHM LAÇ SANAY VE TC. A.. ÖRNE _ 889 SANAY SEKTÖRÜNDE ENERJ YÖNETM: ABD BRAHM LAÇ SANAY VE TC. A.. ÖRNE Murat TÜZEN zzet ENOL ÖZET 1912 yılında küçük bir eczane laboratuvarı olarak kurulan Abdi brahim laç, bugün Türk ilaç sektörünün

Detaylı

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir

2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumu 25-26 Ekim 2007, zmir Deniz Akkahve Devlet Planlama Tekilatı Müstearlıı Bölgesel Gelime ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüü AB Bölgesel Programları Dairesi Bakanı zmir de düzenlenen 2. Bölgesel Kalkınma ve Yönetiim Sempozyumunun

Detaylı

SYS Version 1.0.1 Satış Yönetim Sistemi

SYS Version 1.0.1 Satış Yönetim Sistemi SYS Version 1.0.1 Satış Yönetim Sistemi 1. Genel Bakış Değişen rekabet ortamı ve farklılaşan müşteri beklentileri, bayi ağlarının kompleks ve yönetiminin zor olması satış süreçlerini oldukça farklı bir

Detaylı

AVRUPA B RL KAPI ARALI INA SIKI MI ÜLKE: KUZEY KIBRIS

AVRUPA B RL KAPI ARALI INA SIKI MI ÜLKE: KUZEY KIBRIS 12 Mart 2009 TS/BAS-BÜL/09-19 AVRUPA BRL KAPI ARALIINA SIKIMI ÜLKE: KUZEY KIBRIS Özet Bulgular Yönetim Kurulu Bakanı Arzuhan Doan Yalçında bakanlıındaki TÜSAD heyeti, 12 Mart 2009 tarihinde Lefkoa yı ziyaret

Detaylı