Kronik hepatit B enfeksiyonu. Klinik kavramlar ve etkin müdahaleler

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Kronik hepatit B enfeksiyonu. Klinik kavramlar ve etkin müdahaleler"

Transkript

1 Klinik kavramlar ve etkin müdahaleler Kronik hepatit B enfeksiyonuna müdahale: Neden, ne zaman ve nasıl? Jean-Michel Pawlotsky, MD, PhD Université Paris XII Créteil, Fransa Vaka incelemesi: HBeAg-pozitif bir hasta için tedavi seçenekleri Michael Manns, MD and Katja Deterding, MD Medizinische Hochschule Hannover Hannover, Almanya Vaka incelemesi: HbeAg-negatif hastalık için uzun vadeli antiviral tedavi Cihan Yurdaydin, MD Ankara Üniversitesi Tip Fakültesi Gastroenteroloji Bilim Dali Ankara, Türkiye Bu faaliyet Bristol-Myers Squibb tarafından verilen bağımsız bir tıbbi eğitim hibesi ile desteklenmektedir. İfade edilen görüşler yazara aittir ve içerikle ilgili olarak BMS nin herhangi bir katkısının veya kontrolünün olmaması nedeniyle zorunlu olarak BMS nin görüşlerini yansıtmaz.

2 İçindekiler Kronik hepatit B enfeksiyonuna müdahale: Neden, ne zaman ve nasıl? 2 Jean-Michel Pawlotsky, PhD Tıp Profesörü Hôpital Henri Mondor, Université Paris XII Créteil, Fransa Vaka incelemesi: HBeAg-pozitif bir hasta için tedavi seçenekleri 10 Michael Manns, MD Tıp Profesörü Medizinische Hochschule Hannover Hannover, Almanya Katja Deterding, MD Medizinische Hochschule Hannover Hannover, Almanya Vaka incelemesi: HbeAg-negatif hastalık için uzun vadeli antiviral tedavi 14 Cihan Yurdaydin, MD Ankara Üniversitesi, Tıp Fakültesi Gastroentereloji Bilim Dalı Ankara, Türkiye Öğrenim Bu faaliyeti tamamlayan katılımcılar: Kronik hepatit B (KBH) enfeksiyonunun Avrupa daki epidemiyolojisini ve doğal seyrini açıklayabilecek HBeAg-pozitif ve HBeAg-negatif KBH enfeksiyonunun tedavisinde kullanılan ajanların değerlendirebilecek Direncin klinik sonuçlar üzerindeki etkisini değerlendirebilecek ve tedavi sırasında çıkacak direnci ortadan kaldırmaya yönelik stratejileri tartışabilecektir. Bu faaliyet Bristol-Myers Squibb tarafından verilen bağımsız bir tıbbi eğitim hibesi ile desteklenmektedir. İfade edilen görüşler yazara aittir ve içerikle ilgili olarak BMS nin herhangi bir katkısının veya kontrolünün olmaması nedeniyle zorunlu olarak BMS nin görüşlerini yansıtmaz.

3 Kronik hepatit B virüs enfeksiyonuna müdahale: Neden, ne zaman ve nasıl? Jean-Michel Pawlotsky, MD, PhD Hepatit B virüs enfeksiyonunun epidemiyolojisi ve kronik hastalığın neden olduğu sıkıntılar Kronik hepatit B virüsü (HBV) enfeksiyonunun dünya genelinde 350 milyonun üzerinde insanı etkilediği tahmin edilmektedir. 1 Kronik hepatit B (KBH) küresel düzeyde ölüme neden olan ilk on enfeksiyon arasında yer almaktadır. 2 Genele göre yaygınlığın düşük veya orta derecede olduğu Avrupa da, 3.5 milyon kadar kronik HBV taşıyıcısının bulunduğu tahmin edilmektedir. 3 Enfeksiyonun yaygınlığı ülkeden ülkeye ve her ülkedeki nüfus gruplarına göre değişiklik göstermektedir. Doğu Avrupa, Rusya ve Akdeniz ülkeleri orta dereceli bir yaygınlığa (%1 8) sahip iken, Kuzey Batı Avrupa da HBV endemisitesi düşüktür (<%1).4 Cinsel bak mdan aktif erkekler, kad nlar, ergenler ve birden çok cinsel partneri olan yeti kinler HBsAg-pozitif bireylerin temas na aç k olan ev malzemeleri ve cinsel malzemeler Arada bir ya da düzenli olarak uyu turucu kullananlar HBV enfeksiyonu için endemik olan bölgelerden gelen bireyler, bu bölgelerden gelen evlatl k çocuklar ve ilk nesil göçmenler Hamile kad nlar Sa l k çalanlar Hemodiyaliz hastalar P ht la ma faktör konsantresi alanlar Cezaevlerinden gelenler Sebebi bilinmeyen anormal karaci er test sonuçlar na sahip ki iler Hepatit C visürü veya insan bakl k yetmezli i virüsü (HIV) ile enfekte ki iler Tablo 1. HBV enfeksiyonu için taramadan geçmesi gereken bireyler 7 Kuzey Batı Avrupa da, bireylerin büyük bölümü enfeksiyonlarını yetişkinliğin ilk yıllarında cinsel yollarla veya kirli iğnelerle uyuşturucu enjeksiyonu yoluyla kapmaktadır. Orta derecede endemisiteye sahip bölgelerde, peri-natal dönemde ya da ev içinde enfeksiyonlu maddelere temas yoluyla gerçekleşen bulaşma da kayda değer bulunmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü ne (WHO) göre, HBV enfeksiyonunun insidansı Batı Avrupanın büyük bölümünde her 100,000 kişi içinde 0 10 arasındayken, Doğu Avrupa ülkelerinde her 100,000 kişi içinde arasındadır. 5 Ancak, yüksek endemisiteye sahip bölgelerden yapılan göçler Avrupa daki HBV enfeksiyonunun profilini değiştirmekte, düşük HBV endemisitesine sahip ülkelerde kronik enfeksiyonun yaygınlığı artırmaktadır. Örneğin, yapılan yeni bir araştırmaya göre Fransa da hepatit B yüzey antijen (HBsAg) pozitifliğinin yaygınlığı 1990 ların başlarında % iken bu oran te %0.65 e çıkmıştır. 6 En yüksek taşıyıcılık oranları Sahra-güneyi Afrika da ya da Ortadoğu da doğan kişilerde gözlenmektedir (sırasıyla %5.25 ve %2.45). Tablo 1 de HBsAg ve hepatit B kor antikorlarının (anti-hbc) varlığının tespiti için sağlık taramasından geçirilmesi gereken birey grupları gösterilmiştir. 7 HBsAg-pozitif bireylerde, karaciğer hastalığının aktif replikasyonunun olup olmadığı tespit edilmelidir. Hastalığın doğal seyri ve hastalığın gidişatını etkileyen faktörler Kronik HBV taşıyıcılığı, altı aylık aralarla yapılan en az iki taramada saptanan, serum içinde HBsAg varlığı olarak tanımlanır. 4 Kronik enfeksiyon riski enfeksiyon sırasındaki yaş ile ilintilidir. Peri-natal dönemde enfekte olan çocukların yüzde doksanı kronik enfeksiyon geliştirmekteyken, bu oran çocukluğun ilk yıllarında (1 5) enfekte olanlar için %30 ve yetişkin iken enfekte olanlar için %1 5 olarak gerçekleşmektedir. KBH ciddi sekellerle sonuçlanabilir; bunlar arasında siroz, son dönem karaciğer hastalığı ve hepatoselüler karsinom yer almaktadır. HBeAgpozitif hastalarda beş yıllık kümülatif siroza dönüşme oranı %8 ila %20 arasında değişmektedir. 10 Hepatoselüler karsinom riski, sirozlu hastalarda yüksektir (yılda %4 6) Hastalık ilerledikçe bakım masrafları da ciddi ölçüde artmakta ve ülkeden ülkeye değişiklik göstermektedir. Yapılan yeni bir çalışmada, Fransa da 2001 yılında KBH için Avro olan yıllık ortalama bakım masrafının, dekompanse siroz hastaları için Avro ya yükseldiği bildirilmiştir. 14 Kronik HBV enfeksiyonunun ilerleyişi birkaç ardıl hastalık aşamasını takip eder (Şekil 1). 15 Bununla beraber, hastalar bu aşamaları her zaman doğrusal bir şekilde kaydetmezler. Akut episodun ardından gelen immünotolerant aşama, genellikle hepatit B e antijeninin (HBeAg) varlığı, minimal histolojik aktivite ve semptom yokluğu ile ilişkilendirilen aktif viral replikasyon ve yüksek HBV DNA serum düzeylerine yol açan zayıf host immün cevabı ile karakterize edilir. Bu aşama, özellikle peri-natal dönemde veya çocukluğun ilk zamanlarında enfekte olanlarda, yıllar boyu sürebilir. 15,16

4 İmmüno-eliminasyon aşamasında, hostun HBV varlığına karşı verdiği immün cevabın sonucu olarak aktif enfl ammatuar karaciğer hastalığı meydana gelir. HBV DNA seviyeleri düşer ve kimi zaman dalgalanma gösterir; öte yandan, alanin aminotransferaz (ALT) seviyeleri yükselir ve bu da hepatositlerin immün sistem tarafından yok edildiğine işaret eder. Hepatik hasar ve onarım döngüsü semptomatik hastalığa ve progresif karaciğer hasarına, yani KBH ye yol açar. 16 Kimi KBH hastalarında HBeAg de saptanabilmektedir. Bu hastalar, spontane HBeAg kaybı yaşayabilir ve yılda yaklaşık %1 10 oranında anti-hbe serokonversiyonu gerçekleştirebilir, 10,17 ve asemptomatik taşıyıcı durumuna geçebilirler. Ancak, Avrupa da KBH hastalarının çok büyük bölümü HBeAg yönünden negatif ve anti HBe yönünden pozitiftir. Şekil 1. Hepatit B virüs enfeksiyonundaki aşamalar: HBeAg-negatif hastalığa sahip hastaların oranı Avrupa da yükseliş kaydetmektedir. 4,18 HBeAg-negatif hastalık, prekor bölgesinde (1896 pozisyonundaki stop kodon) ve bazal kor promoter bölgesinde (1762 ve 1764 pozisyonlarındaki nükleotid substitüsyonları) gerçekleşen ve HBeAg üretimini durduran veya aşağı yönlendiren mutasyonlar sonucu meydana gelir. 19 HBeAg kaybı ya da anti HBe antikorları serokonversiyonu sırasında, doğal tip virüs üzerindeki immün baskı büyük olasılıkla HBeAg-negatif varyantların baskın viral varyantlar olarak seçilmesine yol açmaktadır. HBeAg serokonversiyonu sonrasında, kişiler non-replikatif aşama da denilen inaktif HBV taşıyıcı aşamasına girebilirler. İnaktif hastalık, serumda HBsAg varlığı, düşük ya da saptanamayacak düzeyde HBV DNA, normal ALT aktivitesi ve HBeAg eksikliği ile karakterize edilir. 4 Buna karşın, söz konusu hastalar hastalığın reaktivasyonu riskiyle karşı karşıyadır; örneğin, immünosupresif ilaçlarla tedavi ediliyorlarsa, ve düzenli olarak muayene edilmeleri gerekiyorsa. Sirozlu inaktif taşıyıcılar da dikkatle izlenmelidir, çünkü bunlar HBV replikasyonu seviyesine bakılmaksızın hepatoselüler karsinom geliştirme riskiyle karşı karşıyadır. Az sayıda inaktif HBV taşıyıcısı spontane HBsAg serokonversiyonu geçirmektedir. Ancak, bu durum yılda %1 den daha az oranda gerçekleşir. 20 Kimler tedavi görmelidir? mmünotoleran faz HbeAg-pozitif Serum HBV DNA >10 5 kopya/ml Normal ALT mmüno-eliminasyon faz HbeAg-pozitif ya da negatif Serum HBV DNA >10 5 kopya/ml Sürekli ya da aral kl olarak yüksek ALT naktif hepatit B HbeAg-negatif Serum HBV DNA <10 5 kopya/ml Normal ALT Enfekte ki iler herhang bir zaman diliminde bir a amadan ba ka bir a amaya geçebilirler Amerikan Karaciğer Hastalıkları Araştırmaları Derneği (AASLD) tarafından yakın zamanda yayımlanan Uygulama Yönergelerinde gösterildiği üzere, tedaviye başlanmadan önce, hastanın yaşı, karaciğer hastalığının şiddeti, cevap verme olasılığı ve potansiyel yan etkilerin dikkatli şekilde değerlendirilmesi gerekmektedir. 21 Risklerin değerlendirilebilmesi bakımından, HBV ile enfekte hastaların sürekli muayeneden geçmesi gereklidir. Yakın ve öngörülebilir gelecekte (5 20 yıl) karaciğerle ilintili morbidite ve mortalite riskinin ve tanımlanmış bir tedavi sürecinin ardından veyahut devam etmekte olan tedavi sırasında sürekli viral supresyon elde etme olasılığının yüksek olması halinde, tedavi endikedir. Aksi durumda, yani ilerideki 20 yıl içinde karaciğerle ilintili morbidite ve mortalite riskinin ve sürekli viral supresyon elde etme olasılığının düşük olması halinde, tedavi endike değildir. 21 ALT seviyeleri normal (2 x ULN) nin üst limitinin iki katından daha fazla ise ya da hasta karaciğer biyopsisinde orta ila ağır hepatite sahipse ve serum HBV DNA seviyesi milimetre başına 20,000 uluslararası birimden (IU) daha yüksek ise, HBeAg-pozitif KBH hastaları tedavi edilmelidir. Kompanse karaciğer hastalığına sahip bireylerde, spontane HBeAg serokonversiyonunun gerçekleşip gerçekleşmediğinin belirlenmesi için tedavi 3 6 ay ertelenmelidir. Diğer yandan, ikterik ALT yanmaları olan hastalar vakit kaybetmeksizin tedavi edilmelidir. 4,21 HBeAg-negatif KBH, 20,000 IU/mL üzerinde HBV DNA seviyesi ve 2 x ULN den daha yüksek ALT seviyesine sahip hastalar tedavi için düşünülmelidir. Düşük HBV DNA seviyelerine ( ,000 IU/mL) ve sınırda, normal veya minimal yükseklikte ALT seviyelerine sahip kişilerde karaciğer biyopsisi düşünülebilir. Bu hasta grubunda, karaciğer biyopsisinde orta dereceli/şiddetli iltihap veya anlamlı ölçüde fi broz görülmesi halinde tedavi başlatılabilir. 4,21 Daha önce interferon (IFN) alfa ya da nükleosid/nükleotid analog tedavisine cevap vermeyen hastalar yeniden tedavi edilmelidir. Virolojik ilerleme kaydeden tüm hastalar, alternatif bir tedavi programı uygulanarak kurtarma tedavisine alınmalıdır. 21 ALT seviyesi 2 x ULN den yüksek olan kompanse siroz hastalarında ve normal ve minimal yükseklikte ALT seviyelerine sahip olup serum HBV DNA seviyeleri yüksek olanlarda (>2000 IU/mL) da tedavi seçeneği değerlendirilmelidir. Demokpanse siroz hastalarında, tedaviye derhal başlanmalıdır. 21

5 Tedavi seçenekleri Halihazırda, Avrupa da kronik HBV enfeksiyonunun tedavisi için beş ajan lisanslandırılmıştır. Bunlar, alfa IFN ler (standart IFN alfa, pegeklentili IFN alfa) ve nükleosid/nükleotid analogları (lamivudine, adefovir, entecavir) olarak kategorize edilebilir. Bunların yanı sıra, geliştirilme aşamasında olan çok sayıda ajan bulunmaktadır; bunlar arasında, halihazırda Avrupa Tıbbi Ürünler Değerlendirme Kurumu (EMEA) tarafından değerlendirme aşamasında olan ve çok yakında onaylanması gereken telbivudine de yer almaktadır. Tenofovir ve tenofovir ile emtricitabine in tek tablet halindeki kombinasyonu, HIV enfeksiyonunda kullanılmak üzere onaylanmıştır ve şu an HBV enfeksiyonunda III. Safha değerlendirmesinden geçmektedir. İnterferon alfa İnterferon alfa 2a veya 2b kronik HBV enfeksiyonunun tedavisinde kullanılan ilk ajandır. Standart IFN alfa tedavisi subkütanöz enjeksiyon gerektirir. HBeAg-pozitif KBH için hafta ve HBeAg-negatif hastalık için 48 hafta uygulanır. HBeAg-pozitif KBH konulu IFN çalışmalarına ilişkin bir meta-analizde (toplam n=837 hasta), hastaların %37 sinin 105 kopya/ml ye kadar HBV DNA supresyonu gerçekleştirdiği, %33 ünün HBeAg kaybı yaşadığı ve %8 inin de HBsAg kaybı yaşadığı, ve bu oranların tümünün plasebo ile ilişkilendirilen oranlardan daha yüksek olduğu bildirilmiştir. 22 Uzun vadeli bir takip çalışmasında (medyan 4.7 yıl), katılımcıların %88 inin sürekli antiviral supresyona sahip olduğu bildirilmiştir (HBV DNA <10 5 kopya/ml). 23 HBeAg-negatif KBH nin kısa vadeli IFN alfa tedavisine cevap verip vermediği bilinmemektedir. Tedavi sonunda hastaların %28 69 unun HBV DNA seviyelerinin 10 5 kopya/ml nin altına düşmesine ve ALT seviyesinin normalleşmesine karşın, tedavi dışı cevabın tanımlanması güçtür Yapılan bir çalışmada, tedavi sonlandıktan 72 ay sonra, hastaların %27 sinin düşük HBV DNA seviyelerine ve normal ALT seviyelerine sahip olduğu bildirilmiştir. 28 Çok yaygın olmasa da, bu hastaların bazıları HBsAg serokonversiyonunu gerçekleştirebilmektedir. Peg-eklentili IFN alfa-2a, gerek HBeAgpozitif gerek HBeAg-negatif hastalarda, 48 hafta süresince haftada bir kez 180 μg subkütanöz uygulanma avantajına sahiptir. Konvansiyonel IFN lerin pivotal denemelerinde kullanılanlardan daha hassas HBV DNA analizleri ile değerlendirilmektedir. HBeAg-pozitif hastalarda, 48 haftalık HBeAg-pozitif kronik hepatit B tedavi neticesinde hastaların %25 inde Serum HBV DNA kayb * (%) HBV DNA düzeyi 400 kopya/ml nin altına HBeAg kayb * (%) baskılanmış, çalışma grubunun %46 sında HBeAg serokonversiyonu (%) ALT normalizasyonu ve %24 ünde HBeAg HBsAg kayb * (%) serokonversiyonu elde edilmiştir. 29 Ancak, ALT normalizasyonu* (%) tedavinin sonlandırılmasından 24 hafta Histolojik iyile me (%) sonra HBV DNA seviyesi 400 kopya/ml nin Cevab n süreklili i (%) altında olanların oranı sadece %14 HBeAg-negatif kronik hepatit B olmuştur. Takip süresi arttıkça, HBeAg Serum HBV DNA kayb * (%) serokonversiyon oranları da artmış, tedavinin ALT normalizasyonu* (%) sonlandırılmasından 48 hafta sonra %42 olarak gerçekleşmiştir. 30 Histolojik iyile me (%) HBeAg-negatif Cevab n süreklili i (%) hastalarda, 48 haftalık peg-eklentili IFN alfa 2a tedavisi sonucunda olguların %73 ünde HBV DNA seviyeleri 400 kopya /ml nin altına inmiş ve beş hasta anti-hbs antikorlarına serokonversiyon gerçekleştirmiştir. 31 Buna karşın, tedavinin sonlandırılmasından 12 hafta sonra, hastaların yalnız %17 sinde HBV DNA saptanabilir düzeyde görülmüştür. 32 Standart IFN alfa hafta MD 7.8 MD MD MD Tablo 2 de kronik hepatit B enfeksiyonunun tedavisinde gerçekleştirilen IFN testlerinin sonuçları özetlenmiştir. Peg-eklentili IFN alfa 2a 180 µg qw 48 hafta 30/34 27/32 Nükleosid/nükleotid analogları Nükleosid/nükleotid analogları oral yolla verilir. Ajanlar günde bir kez verilir ve doz ajana göre değişiklik gösterir: lamivudine 100 mg; adefovir 10 mg; entecavir nükleosid kullanmamış hastalarda 0.5 mg, lamivudine-refrakter (lamivudine tedavisine cevap vermeyen) hastalarda 1.0 mg; telbivudine 600 mg. Nükleosid/nükleotid analoglarının tümü, hastaların büyük bölümünde viral supresyon, ALT normalizasyonu, histoloji iyileşmesi ve olumlu klinik sonuçlar ile sonuçlanır MD ~20 Peg-eklentili IFN alfa 2a 180 µg qw + lamivudine 100 mg 48 hafta 69 27/28 24/ MD ~20 *Analizin alt saptama limiti: standart IFN testleri için 20, ,000 IU/mL, peg-eklentili IFN testleri için yaklak 50 IU/mL, 48. ve 72. haftalarda cevap, 72. haftada karaci er biyopsisi. Tablo 2. HBeAg-pozitif ve HBeAg-negatif KBH hastalarında yapılan standart ve peg-eklentili IFN alfa testlerinin sonuçları (ref. 21 den alınmıştır). MD = Mevcut değil.

6 Nükleosid/nükleotid analogların klinik kullanımı, bunların özgün antiviral potansiyellerine ve direnç profi llerine (çapraz direnç dahil) bağlıdır. HBeAg-pozitif hastalarda bir yıllık tedavinin ardından viral yükteki ortalama log 10 azalma entecavir de en yüksek oranda gerçekleşirken ( 6.9 log 10 kopya/ml), bu oran telbivudine de 6.5 log 10 kopya/ml, lamivudine de 4.0 ila 5.5 log 10 kopya/ml ve adefovir de 3.5 log 10 kopya/ml olarak saptanmıştır HBeAg-negatif hastalıkta, 48 haftalık tedavi sonucunda HBV DNA düzeyi, adefovir, lamivudine ve entecavir alan hastaların, sırasıyla, % 51, %61 ve %91 inde 400 kopya/ml nin altına baskılanmaktadır Bu rakamlar karşılaştırma içermeyen çalışmalardan HBeAg-pozitif kronik hepatit B Serum HBV DNA kayb *(%) HBeAg kayb *(%) HBeAg serokonversiyonu (%) HBsAg kayb *(%) ALT normalizasyonu* (%) Histolojik iyile me (%) Cevab n süreklili i (%) HBeAg-negatif kronik hepatit B Serum HBV DNA kayb *(%) ALT normalizasyonu* (%) Histolojik iyile me (%) Cevab n süreklili i(%) <10 ~5 MD MD *Analizin alt saptama limiti: standart IFN testleri için 20, ,000 IU/mL, peg-eklentili IFN testleri için yaklak 50 IU/mL, Konsolidasyon tedavisi yok ya da çok k sa süreli. alınmıştır. Uzun vadeli tedavinin cevap verme oranlarını artırdığını kanıtlayıcı nitelikte uzun vadeli veriler de şu an itibariyle ortaya çıkmaya başlamaktadır. Tenofovir sadece HIV enfeksiyonunun tedavisinde kullanılması için onaylanmış olup HBV enfeksiyonunda da kullanılması için III. Safha klinik testleri devam etmektedir. Tenofovir HBV ile enfekte hastalarda adefovir den daha etkilidir. Tablo 3 te kronik HBV enfeksiyonunun tedavisinde gerçekleştirilen nükleosid/nükleotid analog testlerinin sonuçları özetlenmiştir. Lamivudine direnci insidansı klinik bir konu olarak kalmaktadır ve bir yıllık tedavinin ardından hastaların %14 32 sinde, iki yıllık tedavinin ardından %38 inde ve üç yılın ardından %53 76 sında meydana gelmektedir. 37 Lamivudine direnci ile ilişkilendirilen temel mutasyonlar HBV ters transkriptaz ının YMDD katalitik motifi nde yer almaktadır. Bunlar arasında, M204V (YVDD dizisi), M204I (YIDD) ve nadiren M204S (YSDD) yer alır. 38 Ek substitüsyonlar genellikle birlikte seçilir, örneğin, L180M ve V173L. Lamivudine direnci entecavir hassasiyetini azaltır ve M204I (YIDD) substitüsyonu gibi olması halinde telbivudine e tam direnç kazandırır. Telbivudine e karşı direnç, bir yıllık uygulamanın ardından HBeAg-pozitif ve -negatif hastaların, sırasıyla %22 sinde ve %9 unda meydana gelir ve tüm dirençli varyantlar M204I (YIDD) substitüsyonunu taşır. 34 Entecavir e karşı gelişen direnç, 204 pozisyonunda lamivudine direnç substitüsyonlarından oluşan bir dizi (M204V ve M204I), lamivudine e dirençli varyantların replikasyon kapasitelerini yükselten rtl180m substitüsyonu ve entecavir in varlığında tam replikasyonu sağlayan entecavir-spesifi k substitüsyonların (T184S/A/I/L, S202G/C ve M250I/V) biri ya da birkaçından oluşan üç aşamalı seleksiyon-mutasyon akümülasyon sürecinin bir sonucudur. 39 Mototerapi sırasında entecavir direncinin ortaya çıkma (kümülatif) olasılığı daha önce tedavi almamış hastalarda %1.2, lamivudine-refrakter hastalarda üç yıllık uygulamanın ardından %30 lar seviyesindedir. 40 Adefovir dipivoxil e gösterilen HBV dreinci komplekstir. Uzun süreli uygulamaların N236T ya da A181V taşıyan varyantları seçtiği kanıtlanmıştır. Adefovir direncinin oluşum süreci yavaştır, ancak beş yıllık monoterapinin ardından, olguların %29 undan fazlasında adefovir e dirençli varyantlar seçilmiştir. 41 Adefovir e direnç kazandıran mutasyonlar lamivudine, telbivudine ya da entecavir e önemli ölçüde çapraz direnç kazandırmamaktadır; bu duruma istisna olarak, lamivudin e düşük hassasiyet kazandırabilen A181T substitüsyonu gösterilebilir. Tenofovir sadece HIV enfeksiyonunun tedavisinde kullanılması için onaylanmış olup HBV enfeksiyonunda da kullanılması için III. Safha klinik testleri devam etmektedir. Lamivudin, telbivudine ya da entecavir ile in vitro hiçbir çapraz direnç göstermeyen tenofovir için bugüne kadar açık bir direnç mutasyonu teşhis edilmemiştir. Tedavi bitiş noktaları Lamivudine günde 100 mg hafta < Adefovir günde 10 mg 48 hafta ~ Entecavir günde 0.5 mg 48 hafta Telbivudine günde 600 mg 52 hafta Tablo 3. HBeAg-pozitif ve HBeAg-negatif KBH hastalarında yapılan standart ve peg-eklentili IFN alfa testlerinin sonuçları (ref. 21 den alınmıştır). MD = Mevcut değil ~ HBeAg kayb ya da serokonversiyon HbsAg klirensi Tedavi son noktalar Saptanamayacak düzeyde serum HBV DNA CccDNA klirensi Kronik HBV enfeksiyonunun tedavisinde, tedavi için bitiş noktalarının tespit edilmesi son derece önemlidir, çünkü şu an mevcut olan ajanlarla eradikasyon mümkün olamamaktadır. Virolojik, biyokimyasal, serolojik ve klinik bitiş noktalarından yararlanılabilir (Şekil 2). Anti-HBs serokonversiyonu ideal bitiş noktasıdır, ancak bu nadiren elde edilir. 4 HBeAg-pozitif KBH hastalarında, Normal ALT Azalm HAI ve fibroz Şekil 2. Kronik hepatit B de tedavi bitiş noktaları

7 düşük ya da saptanamayacak ölçüde HBV DNA seviyesi ve ALT normalizasyonu ile anti HBe antikorlarına serokonversiyon hedefl enir. Bu hedef kimi HBeAg-pozitif hastalarda kısa vadeli tedavi ile elde edilir. HBeAg-negatif hastalığa sahip hastalarda ve kısa vadeli tedavinin ardından HBeAg serokonversiyonunu gerçekleştiremeyen HBeAg-pozitif KBH hastalarında, hepatik nekro-enfl ammasyonu azaltacak ve karaciğer hastalığı komplikasyonlarının ortaya çıkmasını engelleyecek ölçüde, sürekli viral supresyon hedefl enir. Tedavi nasıl olmalıdır? Şu an itibariyle, HBV tedavisinin endikasyonları üzerinde tam bir görüş birliğine varılmış değildir. Şematik olarak, HBeAg serokonversiyon olasılığı yüksek olan HBeAg-pozitif hastalarda (viral yükü düşük ve serum aminotransferaz seviyeleri yüksek hastalar gibi) kısa vadeli peg-eklentili IFN alfa tedavisi endikedir. Buna karşın, yakın zamanda, iki ila üç yıl oral nükleosid/nükleotid analog tedavisi yoluyla benzer HBeAg serokonversiyon oranlarının elde edilebileceği (muhtemelen aynı hasta gruplarında) ve daha iyi bir yan etki profi linin görülebileceği gösterilmiştir. 32,42 HBeAg-negatif hastalarda, HBeAg serokonversiyon olasılığı düşük olan HBeAg-pozitif hastalarda ve IFN alfa tedavisi sırasında serokonversiyon gerçekleştiremeyenlerde, nükleotid/nükleotid inhibitörleri kullanılmalıdır. Çoğu vakada, bunların ömür boyu uygulanması gerekmektedir, çünkü bu ilaçlar sadece virüstatik olup viral replikasyon bunların çekilmesinin ardından yeniden başlamakta ve karaciğer hastalığı da ilerlemeye başlamaktadır. Daha önce tedavi görmemiş hastalarda: analogların uzun yıllar boyunca verilecek olması ve lamivudin, adefovir ve telbivudine ile erken dönemde direncin meydana gelme olasılığı göz önünde bulundurulduğunda, çapraz dirençten kaçınılması için bu ilaçların kombine şekilde kullanılması tavsiye edilir; yani, lamivudine ile birlikte adefovir ya da telbivudine ile birlikte adefovir. Ancak, olumlu direnç profi li ve uzun süreli takipler ile halihazırdaki yeni veriler dikkate alındığında, entecavir in orta dereceli fi brozu olmayan hastalarda monoterapi olarak kullanılabilir. Şiddetli enfeksiyonu olan hastalarda, ihtiyatlı olunmalı ve adefovir ile birlikte lamivudine, telbivudine ya da entecavir kullanılmalıdır. Adefovir e suboptimal cevaplar verenlerde, tenofovir kullanılabilir. Onaylanmış olması kaydıyla, bu kombinasyonlarda tenofovir muhtemelen adefovir in yerine geçecektir. Lamivudine-refrakter hastalarda, yapılan araştırmalar lamivudine ve adefovir / tenofovir ile yapılan kombinasyon tedavisinin veya entecavir e geçilmesinin etkili olduğunu bildirmektedir. İleride yapılacak çalışmalar da başka stratejilerin etkisini kanıtlayabilir, örneğin, entecavir ile birlikte adefovir, veyahut onaylandığında, tenofovir. 43,44 Tedavi nasıl takip edilmelidir? IFN tabanlı tedavide, tedavi başarısızlığı, tedavi sırasında ya da sonrasında HBeAg serokonversiyonunun gerçekleştirilememesi olarak tanımlanır. Altı aylık tedavinin ardından HBV DNA azalışı orta dereceli ise ya da hiç olmamışsa, bu tür bir başarısızlık beklenebilir. Primer tedavi başarısızlığı olarak da anılan nükleosid/nükleotid analog tedavisine cevap verilmemesi durumu, tedavinin ilk üç ayı içinde 1 log 10 HBV DNA dan fazla düşüş elde edilememesi anlamına gelir. Bazı hastalarda, 3 aylık tedavide 1 log 10 dan fazla ancak 2 3 log 10 dan az bir düşüşle karakterize edilen suboptimal cevap görülebilir. 36 İkincil antiviral tedavi başarısızlığı, daha önce cevap vermiş hastalarda en düşük değerin üzerinde 1 log 10 dan daha fazla serum HBV DNA ribaundu ile tanımlanır. Antiviral ilaç direncinin ortaya çıkması, ikincil tedavi başarısızlığının ana sebebidir. 45 Klinik uygulamalarda, HBV DNA, ALT ve HBeAg / anti-hbe ölçümleri baz çizgisinde ve daha sonra her üç ayda bir gerçekleştirilmelidir. Şayet bir hastanın ALT yükselmesi olmaksızın birincil ya da ikincil tedavi başarısızlığına sahip olduğundan kuşkulanılıyorsa, bu durum ikinci bir HBV DNA seviye ölçümüyle doğrulanmalıdır. Birincil ya da ikincil tedavi başarısızlığı durumunda, hastanın uyumu, gerekirse ilaç dozajları kullanılarak, değerlendirilmelidir. Uyumlu hastalarda, direnci kanıtlamak ve bilinçli bir tedavi kararı verilebilmesini sağlamak için direnç testi gittikçe daha yaygın şekilde kullanılmaktadır. Bununla birlikte, tedavi kararlarının hastanın direnç profi line uygun şekilde yönlendirilebilmesi için yakın gelecekte konsensüs yönergelerinin yayımlanması gerekecektir. Başarı tedavinin etkileri Şu an mevcut olan tedavi seçenekleri, hepatositlerin nükleüslerindeki kovalent kapalı dairesel proviral DNA nın (cccdna) persistansından dolayı, HBV yi eradike edememektedir. Buna karşın, tedavi müdahalesinin klinik sonuçlar üzerindeki faydalı etkisi çok sayıda araştırmada kanıtlanmıştır Niederau ve meslektaşları konvansiyonel IFN alfa tedavisi sırasında HBeAg kaybının çok uzun süreli sağ kalım ve komplikasyonsuz sağ kalım ile ilişkili olduğunu kanıtlamıştır. 46 Sirozlu ya da ileri derecede fi brozlu hastalarda lamivudine tedavisinin etkilerini araştıran Liaw ve meslektaşları lamivudine nin plasebo ya göre daha düşük hastalık ilerleme insidansı ile ilişkilendirildiğini bildirmiştir. Buna karşılık, lamivudine e dirençli mutasyon seleksiyonu, lamivudine tedavisinin olumlu faydasını azaltmaktadır. 47 Daha yakın zamanda, HBeAg-negatif hastalarda adefovir uygulanmasına ilişkin beş yıllık bir çalışmada, hepatik fi brozda iyileşmeler olduğu bildirilmiştir: 48 Hastaların % 71 i beş yıllık aralıksız tedavinin ardından Ishak fi broz ölçeğine göre bir puandan daha fazla bir düşüş göstermiştir.

8 Entecavir kullanıldığında histolojik ölçümlerde iyileşmeler görüldüğü de bildirilmiştir. Nükleosid tedavisi almamış hastalarda, 48 saatlik entecavir tedavisi, HBeAg-pozitif ve HBeAg-negatif hastaların sırasıyla %72 ve %70 inde histolojik iyileşme ile ilişkilendirilmektedir (Knodell in nekroenfl ammatuar skorunda iki puandan fazla iyileşme ve Knodell fi broz skorunun kötüleşmemesi olarak tanımlanır). 35 Diğer yandan, 48 haftalık peg-eklentili IFN alfa 2a tedavisi, HBeAg-pozitif ve HBeAg-negatif hastaların sırasıyla %38 ve %15 inde histolojik iyileşme sağlamaktadır. 29,31 Sonuçlar Kronik HBV enfeksiyonu ciddi bir sağlık sorunudur ve Avrupa da yaklaşık 3.5 milyon kişi kronik enfeksiyona sahiptir. HBeAg-negatif vakalarının sayısı arttıkça hastalığın profi li de değişmekte, buna nüfus göçleri de önemli ölçüde etkide bulunmaktadır. Hastalığın ilerleme riskinin azaltılabilmesi bakımından, kronik enfeksiyona sahip kişilerin etkili şekilde tespit edilmesi ve optimal müdahalede bulunulması hayati öneme sahiptir. KBH nin doğal seyri ve tedavinin etkileri göz önünde bulundurularak geliştirilen veriler ve daha etkili ajanların bulunması sonucunda tedavi paradigmalarında değişiklikler olacaktır. Referanslar 1. Maynard JE. Hepatitis B: Global importance and need for control. Vaccine 1990; 8(Suppl.): S Hoofnagle JH. Chronic hepatitis B. N Engl J Med 1990; 323: Custer B, Sullivan SD, Hazlet TK, et al. Global epidemiology of hepatitis B virus. J Clin Gastroenterol 2004; 38(10 Suppl.): S de Franchis R, Hadengue A, Lau G, et al. EASL Jury. EASL International Consensus Conference on hepatitis B. Consensus statement (long version). J Hepatol 2003; 39(Suppl. 1): S World Health Organisation. Hepatitis B incidence Euroregion Available at: euroregion_ pps (Accessed June 26, 2007). 6. Meffre C, Le Strat Y, Delarocque-Astagneau E, et al. Prevalence of hepatitis B in France, J Hepatol 2006; 44(Suppl. 2): S McMahon BJ. Selecting appropriate management strategies for chronic hepatitis B: Who to treat. Am J Gastroenterol 2006; 101(Suppl. 1): S McMahon BJ, Alward WL, Hall DB, et al. Acute hepatitis B virus infection: relation of age to the clinical expression of disease and subsequent development of the carrier state. J Infect Dis 1985; 151: Tassopoulos NC, Papaevangelou GJ, Sjorgren MH, et al. Natural history of acute hepatitis B surface antigen-positive hepatitis in Greek adults. Gastroenterology 1987; 92: Fattovich G, Brollo L, Giustina G, et al. Natural history and progression factors for chronic hepatitis type B. Gut 1991; 32: de Franchis R, Meucci G, Vecchi M, et al. The natural history of asymptomatic hepatitis B surface antigen carriers. Ann Intern Med 1993; 118: Yu MW, Hsu FC, Sheen IS, et al. Prospective study of hepatocellular carcinoma and liver cirrhosis in asymptomatic chronic hepatitis B virus carriers. Am J Epidemiol 1997; 145: Ikeda K, Saitoh S, Suzuki Y, et al. Disease progression and hepatocellular carcinogenesis in patients with chronic viral hepatitis: a prospective observation of 2215 patients. J Hepatol 1998; 28: Brown RE, De Cock E, Colin X, et al. Hepatitis B management costs in France, Italy, Spain, and the United Kingdom. J Clin Gastroenterol 2004; 38 (10 Suppl.): S Lee WM. Hepatitis B virus infection. N Engl J Med 1997; 337: Kao JH & Chen DS. The natural history of hepatitis B virus infection. In: Lai CL, Locarnini S (eds). Hepatitis B virus. London: International Medical Press, 2002: Lok AS. Natural history and control of perinatally acquired hepatitis B virus infection. Dig Dis 1992; 10: Zarski JP, Marcellin P, Leroy V, et al. Federation nationale des Poles de reference et des Reseaux Hepatites. Characteristics of patients with chronic hepatitis B in France: Predominant frequency of HBe antigen-negative cases. J Hepatol 2006; 45:

9 19. Ganem D and Prince AM. Hepatitis B virus infection natural history and clinical consequences. N Engl J Med 2004; 350: Tang JR, Hsu HY, Lin HH, et al. Hepatitis B surface antigenemia at birth: A long-term follow-up study. J Pediatr 1998; 133: Lok AS and McMahon BJ. Chronic hepatitis B. Hepatology 2007; 45: Wong DK, Cheung AM, O Rourke K, et al. Effect of alpha-interferon treatment in patients with hepatitis B e antigen-positive chronic hepatitis B. Ann Intern Med 1993; 119: Krogsgaard K. The long-term effect of treatment with interferon-alpha 2a in chronic hepatitis B. The European Study Group on Viral Hepatitis (EUROHEP). Executive Team on Anti-Viral Treatment. J Viral Hepat 1998; 5: Manesis EK and Hadziyannis SJ. Interferon alpha treatment and retreatment of hepatitis B e antigen-negative chronic hepatitis B. Gastroenterology 2001; 121: Lampertico P, Del Ninno E, Manzin A, et al. A randomized, controlled trial of a 24 month course of interferon alfa 2b in patients with chronic hepatitis B who had hepatitis B virus DNA without hepatitis B e antigen in serum. Hepatology 1997; 26: Oliveri F, Santantonio T, Bellati G, et al. Long-term response to therapy of chronic anti HBe-positive hepatitis B is poor independent of type and schedule of interferon. Am J Gastroenterol 1999; 94: Brunetto MR, Oliveri F, Coco B, et al. Outcome of anti-hbe-positive chronic hepatitis B in alpha-interferon treated and untreated patients: A long term cohort study. J Hepatol 2002; 36: Papatheodoridis GV, Manesis E, Hadziyannis SJ. The long-term outcome of interferon-alpha treated and untreated patients with HBeAg-negative chronic hepatitis B. J Hepatol 2001; 34: Lau GKK, Piratvisuth T, Luo KX, et al; Peginterferon Alfa-2a HBeAg-Positive Chronic Hepatitis B Study Group. Peginterferon alfa-2a, lamivudine, and the combination for HBeAg-positive chronic hepatitis B. N Engl J Med 2005; 352: Lau GKK, Piratvisuth T, Luo KX, et al. Durability of response and occurrence of late response to peginterferon alfa-2a (40 kd) (Pegasys) one year post-treatment in patients with HBeAg-positive chronic hepatitis B. J Hepatol 2006; 44(Suppl. 2): S Lau GK, Bonino F, et al; Peginterferon Alfa-2a HBeAg-Positive Chronic Hepatitis B Study Group. Peginteferon alfa-2a alone, lamivudine alone, and the two in combination in patients with HBeAg-negative chronic hepatitis B. N Engl J Med 2004; 351: Marcellin P, Chang T, Lim S. Increasing serologic, virologic, and biochemical response over time to adefovir dipivoxil 10 mg in HBeAg-positive chronic hepatitis B patients. J Hepatol 2005; 42(Suppl. 2): Chang TT, Gish R, de Man R, et al; BEHoLD AI Study Group. A comparison of entecavir and lamivudine for HBeAg-positive chronic hepatitis B. N Engl J Med 2006; 354: Lai CL, Gane E, Hsu CW, et al. Two-year results from the GLOBE trial in patients with hepatitis B: Greater clinical and antiviral efficacy for telbivudine (LDT) vs lamivudine. Hepatology 2006; 44(4 Suppl. 1): 222A. 35. Lai CL, Shouval D, Lok AS, et al. Entecavir versus lamivudine for patients with HBeAg-negative chronic hepatitis B. N Engl J Med 2006; 354: Hadziyannis SJ, Tassopoulos NC, Heathcote EJ, et al. Adefovir Dipivoxil 438 Study Group. Adefovir dipivoxil for the treatment of hepatitis B e antigennegative chronic hepatitis B. N Engl Med 2003; 348: Lai CL, Dienstag J, Schiff E, et al. Prevalence and clinical correlates of YMDD variants during lamivudine therapy for patients with chronic hepatitis B. Clin Infect Dis 2003; 36: Allen MI, Deslauriers M, Andrews CW, et al. Identification and characterization of mutations in hepatitis B virus resistant to lamivudine. Hepatology 1998; 27: Tenney DJ, Levine SM, Rose RE, et al. Clinical emergence of entecavir-resistant hepatitis B virus requires additional substitutions in virus already resistant to lamivudine. Antimicrob Agents Chemother 2004; 48: Colonno RJ, Rose RE, Pokornowski K, et al. Four year assessment of ETV resistance in nucleoside-naïve and lamivudine refractory patients. J Hepatol 2007; 46 (Suppl. 1): S294.

10 41. Borroto-Esoda K, Arterburn S, Snow A, et al. Final analysis of virological outcomes and resistance during 5 years of adefovir dipivoxil monotherapy in HBeAg-negative patients. J Hepatol 2006; 44(Suppl. 2): S Gish RG, Chang TT, de Man et al. Entecavir results in substantial virologic and biochemical improvement and HBeAg seroconversion through 96 weeks of treatment in HBeAg(+) chronic hepatitis B patients (Study ETV 022). Hepatology 2005; 42(Suppl. 1): 267A. 43. Fung SK, Chae HB, Fontana RJ, et al. Virologic response and resistance to adefovir in patients with chronic hepatitis B. J Hepatol 2006; 44: Sherman M, Yurdaydin C, Sollano J, et al. Entecavir for treatment of lamivudine-refractory, HBeAg-positive chronic hepatitis B. Gastroenterology 2006; 130: Locarnini S, Hatzakis A, Heathcote J. et al. Management of antiviral resistance in patients with chronic hepatitis B. Antivir Ther 2004; 9: Niederau C, Heinteges T, Lange S, et al. Long-term follow-up of HBeAg-positive patients treated with interferon alfa for chronic hepatitis B. N Engl J Med 1996; 334: Liaw YF, Sung JJ, Chow WC, et al. Cirrhosis Asian Lamivudine Multicentre Study Group. Lamivudine for patients with chronic hepatitis B and advanced liver disease. N Engl J Med 2004; 351: Hadziyannis S, Tassopoulos N, Chang TT, et al. Long-term adefovir dipivoxil treatment induces regression of liver fibrosis in patients with HBeAg-negative chronic hepatitis B: Results after 5 years of therapy. Hepatology 2005; 42(4 Suppl. 1): 754A (abstract # LB14).

11 Vaka incelemesi: HBeAg-pozitif bir hasta için tedavi seçenekleri Michael Manns, MD ve Katja Deterding, MD Giriş Bu vaka incelemesi, ilk geldiğinde HBeAg-pozitif olan ve ilaca karşı direnç dahil olmak üzere belli komplikasyonlar geliştiren bir hasta ile ilgilidir. Bu vaka, kronik hepatit B tedavisine yönelik farklı stratejilerin olumlu ve olumsuz yanlarını ortaya çıkarmaktadır. Vaka raporu ve tartışma Haziran 2002 de hastanenin ayakta tedavi kliniğine kronik hepatit B enfeksiyonu olan 27 yaşında bir kadın alınmıştır. Hastanın 1995 yılından bu yana hepatit B virüsü (HBV) ile enfekte olduğu bilinmekte, ancak bulaşma şekli bilinmemekteydi. Transaminaz seviyeleri oldukça yüksekti: alanin aminotransferaz değeri (ALT) 244 U/L idi (normal aralığı <17 U/L) ve aspartat aminotransferaz (AST) değeri 200 U/L idi (normal aralığı <15 U/L). Hasta, HBsAg-pozitif ve HBeAg-pozitif idi, ve yüksek oranda viremi mevcuttu. Hasta bir tıp öğrencisi olduğundan, Ağustos 2002 de haftada bir PEG interferon alfa 2a 180 µg ile antiviral tedaviye başlanmasına karar verildi. O tarihte, karaciğer biyopsisi yapılamıyordu. HBeAg-pozitif hepatit B de antiviral tedaviyi başlatmak için karaciğer biyopsisi gerekli midir? Karaciğer biyopsisi, daha çok, tedavi için mevcut yönergeleri tam olarak karşılamayan kişilerde faydalıdır. Uluslararası yönergelerde tavsiye edildiği üzere, karaciğer biyopsisi, HBsAg-pozitif olup HBV DNA seviyeleri 20,000 IU/mL nin üzerinde olan (10 5 kopya/ml), (3 6 aylık bir süre için) 1 2 x ULN lik yüksek ALT seviyelerine sahip olan veyahut HBeAg-pozitif olup HBV DNA seviyeleri >20,000 IU/mL (10 5 kopya/ml) olan ve 40 yaşın üzerindeki hastalarda düşünülmektedir. Biyopside orta dereceli iltihap veya anlamlı ölçüde fibroz görülmesi halinde, bu tedavi düşünülmelidir. 1 Bununla birlikte, bizim vakamızda karaciğer biyopsisine bakılmaksızın tedavi endikeydi, çünkü hasta bir tıp öğrencisiydi ve yüksek HBV DNA seviyeleri infektiviteyi işaret etmekteydi ki, bu durum tıbbi sağlık profesyonellerinin işini kaybetmesine yol açabilirdi. Buna karşın, karaciğer biyopsisi hala çok faydalıdır ve karaciğer hastalığının diğer sebeplerini ortadan kaldırmak için tavsiye edilmelidir. Ayrıca, normal transaminaz seviyelerine sahip hastalar bile siroz geliştirebilir. Bundan ötürü, biyopsinin normal ya da minimal yükseklikte transaminaz seviyelerine sahip hastalarda daha da fazla gerekli olabileceği kanaatindeyiz. Bu hastada interferon bazlı tedavi endike miydi? Aşağıdaki faktörlerin interferon cevabı ile ilişkili olduğu bilinmektedir: transaminaz seviyesinin normal üst limitin en az iki katı (2 x ULN) olması viral yükün düşüklüğü, <200,000 IU/mL (<10 6 kopya/ml) HBV genotip A daha önce antiviral tedavi alınmamış olması Bizim hastamız bu kriterlerin ikisini karşılıyordu: geçmişte antiviral tedavi almamıştı ve transaminaz seviyeleri >2 x ULN idi. Interferon-alfa nın HBV replikasyonunun baskılanmasında (supresyon) ve karaciğer hastalığının remisyonunu tetiklemede etkili olduğu kanıtlanmıştır. Beş yıllık bir takip süresinin ardından %20 ye kadar HBsAg klirensi mümkündür. 2-5 Yapılan yeni araştırmalarda, HBV genotip A ve B ile enfekte hastaların genotip C ve D ile enfekte olanlara oranla interferon alfa ya daha iyi cevap verdiği gösterilmiştir. 6,7 Peg-interferon alfa, uygulama (veriliş) yönünden daha pratik olması ve viral supresyonun daha sürekli olması avantajlarına sahiptir. Peg-interferon alfa alan hastalar içinde anti-hbe serokonversiyonu geliştirenlerin oranının standart interferon alfa ile tedavi edilenlere göre daha yüksek olduğu kanıtlanmıştır. 8 HBeAg-pozitif kronik hepatit B hastaları için Avrupa da tavsiye edilen peg-interferon alfa tedavi süresi 48 hafta olup halen devam etmekte olan çalışmalarda daha kısa süreli (24 hafta) tedavi konusu değerlendirilmektedir. Interferon ciddi yan etkilerle ilişkilendirilebilmektedir; bunlar arasında, nezle benzeri semptomlar, kilo kaybı, trombositopeni, hipotroidizm ve hipertroidizm, anksiyete, depresyon ve intihar eğilimi yer alır. 1 Vaka devam etmektedir Hasta interferon tedavisi sırasında ilerleme kaydetmiş ve tedavi Ocak 2003 te sonlandırılmıştır. Nisan 2003 te, HBV replikasyonu saptanabilir düzeydeydi ve bundan dolayı günlük 100 mg lık lamivudine antiviral tedavisine başlanmıştır.

12 Hasta lamivudine tedavisine başlandıktan altı ay sonra hamile kalmıştır. Hasta hamileliğini devam ettirmeye ve lamivudine tedavisini sürdürmeye karar vermiştir. Hamilelik komplikasyonsuz şekilde devam etmiş ve 2004 Baharında sağlıklı bir çocuk dünyaya gelmiştir. Lamivudine tedavisine 2004 yılına kadar aralıksız devam edilmiştir. Haziran 2004 te, hastanın HBV DNA seviyesi 18 x 10 6 IU/mL nin üzerine çıkmış, buna karşın transaminaz seviyeleri normal bulunmuştur. Bu durum, tedavi sırasında nadir e oranla serum HBV DNA seviyelerinin 1 log 10 IU/mL nin üzerinde artırılması anlamına gelmiştir. Serum antiviral dirençli HBV mutantları için test edilmiş ve lamivudine direnci ile ilişkilendirilen L180 M mutasyonu saptanmıştır. Bunun sonucunda, tedavi günde 10 mg adefovir şeklinde değiştirilmiş ve hastanın HBV DNA seviyesi ilerleyen birkaç ay içinde düşüş kaydetmiştir. Hasta, Kasım 2006 da HBV DNA seviyeleri tekrar 3.88 x 10 6 IU/mL nin üzerine çıkana kadar günlük 10 mg adefovir almaya devam etmiştir. İlgili tarihte yapılan analiz sonucunda, adefovir direnci ile ilişkilendirilen N236T mutasyonu tespit edilmiştir. Hasta yeniden hamile kalmak istediğinden, tedai sonlandırılmıştır. Hasta karaciğer fonksiyon bozukluğu bakımından klinik ya da biyokimyasal herhangi bir belirti göstermemiştir ve doğum gerçekleştikten sonra bir karaciğer biyopsisinin yapılması ve şayet histolojik fibroz belirtileri görülecek olursa tedavinin yinelenmesi düşünülmüştür. HBeAg-pozitif hepatit B tedavisinde optimal nükleosid ya da nükleotid nasıl seçilmelidir Şu an itibariyle, lamivudine, adefovir, entecavir ve telbivudin (ABD de ve İsviçre de) kronik hepatit B hastalarının antiviral tedavisinde kullanılmak üzere lisanslandırılmıştır. Antiviral ajan seçimi aşağıdaki kriterlere dayanmalıdır: etkililik cevabın sürekliliği direnç profili karaciğer hastalığının durumu Tablo 1 de kronik hepatit B hastalarının antiviral tedavisi için lisanslandırılmış olan nükleosid ve nükleotid analoglarının etkililiğini ve buna ilişkin genotipik direncin insidansı gösterilmektedir. Hangi antiviral ajanın kullanılması gerektiğine karar verilirken, emniyet, etkililik ve tedavi sırasında ortaya çıkacak direnç riski göz önüne alınmalıdır. HBeAg-pozitif kronik hepatit B de, hasta HBeAG serokonversiyonunu gerçekleştirene kadar sürdürülmesi ve anti HBe antikorlarının ortaya çıkmasının ardından en az altı ay süresince ek tedavi uygulanması tavsiye edilir. Tablo 1. Halihazırda lisanslandırılmış olan antiviral ajanlara gösterilen genotipik direncin etkililiği ve insidansı 9,10,11 Antiviral tedavi gören hastalarda, HBV DNA her 3 6 ayda bir ölçülmelidir. HBeAg-pozitif hepatit B de lamivudine direnci ne şekilde ortadan kaldırılmalıdır Direnç geliştiğinde, lamivudine monoterapi olarak sürdürülmemelidir, çünkü direnç olduğunda lamivudine nin sürdürülmesinin klinik yararı yoktur. 12 Ayrıca, kompansatuar mutasyonlar meydana gelebilir ve bunlar sonradan diğer antivirallerin kullanımını sınırlandırabilir. 13 Buna karşılık olarak, adefovir ve entecavir lamivudine e dirençli hepatit B ye karşı etkilidir. 14 Yapılan yeni çalışmalarda, adefovirin lamivudine ile birlikte tamamlayıcı strateji olarak kullanılması gerektiği gösterilmiştir. Yapılan bu çalışmalardan birinde, lamivudine e ek olarak adefovir alan hastalarda, adefovir monoterapisine geçen hastalara oranla adefovir direncinin daha sık olarak saptandığı görülmüştür. 15 Adefovir monoterapisiyle tedavi edilen hastaların yaklaşık %20 30 u tedaviye suboptimal cevaplar verebilmektedir. Bu vakalarda, adefovir monoterapisinden tenofovir monoterapisine geçilmesi etkili bir strateji olabilir, çünkü yakın zamanda yapılan bir pilot denemede, adefovir den tenofovir e geçen hastaların neredeyse tümü hızlı bir cevap vermiştir (altı ay içinde). 16 Lamivudine direnci ve yüksek viremisi olan hastalarda entecavir de etkilidir (>200,000 IU/mL; >10 6 kopya/ml). Entecavir tedavisinin biyokimyasal cevap ile ilişkili olduğu kanıtlanmıştır, ancak bu hastalarda entecavir tedavisine direnç riski daha yüksektir; 144 haftalık tedavinin ardından

13 %15 19 unda entecavir direncinden kaynaklanan genel virolojik ribaund lar (geri sıçramalar) gözlenmiştir. 17 HBeAg-pozitif hepatit B de adefovir direnci ne şekilde ortadan kaldırılmalıdır? Daha önce lamivudine tedavisi görmemiş hastalarda ikincil adefovir direnci meydana geldiğinde, tedavi entecavir, telbivudine ya da lamivudine olarak değiştirilebilir. Lamivudine ile ön tedavi görmüş hastalarda ikincil adefovir tedavisinin başarısız olması halinde, lamivudine yerine entecavir uygulanabilir. Adefovir ile çapraz dirence girdiği için, tenofovir tavsiye edilmez. 13 Hastalarda direnç olasılığı genelde hastaların yaşı, karaciğer hastalığının ağırlığı ve hepatit ateşinin şiddeti ile ilintilidir. Direnci nasıl önleyebiliriz? Antiviral tedavi sadece gerektiğinde kullanılmalıdır. Antiviral tedavinin endikasyonu gözden geçirilmeli ve fayda risk oranı ölçülmelidir. Hastanın uyumunu desteklemek için, kabul edilebilen ve uygun dozajlar kullanılmalıdır. Önemli bir husus da, optimal antiviral potansiyele sahip ilaçların verilmesidir. Burada sunulan vakada, tedaviye başlandığında adefovir ve entecavir bulunmuyordu. Bugün ise, direncin monoterapi ile çok yüksek insidansı nedeniyle lamivudine monoterapisi tavsiye edilmemektedir. Klinik süreçte, monoterapinin ilk 12 ayını takiben HBV DNA düzeyi 6 log 10 dan yüksek ise, alternatif bir antiviral ajan verilmeli, birbiriyle çapraz dirence giren ilaçların kullanımından kaçınılmalıdır. Direncin önündeki genetik bariyerleri maksimize etmek için, zaman içinde düşük direnç insidansına sahip ilaçlar kullanılmalı, öte yandan ardışık monoterapiden ve tedavinin kesintiye uğratılmasından kaçınılmalıdır. Tedavi sırasında ortaya çıkan direncin gelecekte etkili seçeneklerin ortaya çıkması üzerindeki etkileri dikkate alınmalıdır. Eldeki veriler sınırlı olsa da, ilk basamak kombinasyon tedavisi dikkate alınmalıdır. HBeAg-pozitif hepatit B nin antiviral tedavisi sırasında hamilelik ne şekilde sürdürülmelidir Verilerin yetersiz olması nedeniyle, hamilelik sırasında antiviral tedaviye yönelik genel bir tavsiye verilememektedir. Peg-interferon alfa kontrendikedir. Nükleosid ve nükleotid analoglar sadece anne ve çocuk için riskler dengelendikten sonra, üçüncü trimestr da kullanılmalıdır. Buna karşılık, HBV ve HIV ile enfekte hastalarda edinilen deneyimler ışığında, lamivudine nispeten emniyetli görünmektedir; öte yandan şu an adefovir ve entecavir için eldeki veriler oldukça sınırlıdır. Sonuç Sonuç olarak, incelediğimiz vaka HBeAg-pozitif hepatit B nin uzun vadeli tedavisindeki belli problemlere dikkat çekmektedir. Direnç oluşumu antiviral tedavinin etkinliğinin sınırlandırabilmektedir ve karaciğer hastalığını daha da kötüleştirme potansiyeline sahiptir. Etkili antiviral tedavinin planlanması ve uygulanması sırasında, etkililik ve direnç paternlerinin dikkate alınması önem arz eder. Ayrıca, antiviral tedavi sırasında, her üç ila altı ayda bir ilaca karşı direnç gelişip gelişmediğinin takip edilmesi hepatit B hastaları için hayati öneme sahiptir. Referanslar 1. Lok AS & McMahon BJ. Chronic hepatitis B. Hepatology 2007; 45: Brunetto MR, Oliveri F, Coco B, et al. Outcome of anti-hbe positive chronic hepatitis B in alpha-interferon treated and untreated patients: a long term cohort study. J Hepatol 2002; 36: Papatheodoridis GV, Manesis E, Hadziyannis SJ. The long-term outcome of interferon-alpha treated and untreated patients with HBeAg-negative chronic hepatitis B. J Hepatol 2001; 34: Lampertico P, Del Ninno E, Vigano M, et al. Long-term suppression of hepatitis B e antigen-negative chronic hepatitis B by 24 month interferon therapy. Hepatology 2003; 37: Manesis EK & Hadziyannis SJ. Interferon alpha treatment and retreatment of hepatitis B e antigen-negative chronic hepatitis B. Gastroenterology 2001; 121: Janssen HL, van Zonneveld M, Senturk H, et al. Pegylated interferon alfa-2b alone or in combination with lamivudine for HBeAg-positive chronic hepatitis B: a randomised trial. Lancet 2005; 365: Lok AS, Wu PC, Lai CL, et al. A controlled trial of interferon with or without prednisone priming for chronic hepatitis B. Gastroenterology 1992; 102: Cooksley WG, Piratvisuth T, Lee SD, et al. Peginterferon alpha-2a (40 kda): an advance in the treatment of hepatitis B e antigen-positive chronic hepatitis B. J Viral Hepat 2003; 10:

14 9. Chang TT, Gish RG, de Man R, et al. A comparison of entecavir and lamivudine for HBeAg-positive chronic hepatitis B. N Engl J Med 2006; 354: Marcellin P, Chang TT, Lim SG, et al. Adefovir dipivoxil for the treatment of hepatitis B e antigen-positive chronic hepatitis B. N Engl J Med 2003; 348: Lai CL, Gane E, Liaw YF, et al. Telbivudine (LDT) vs lamivudine for chronic hepatitis B: First-year results from the international Phase III GLOBE trial. Hepatology 2005; 42(4 Suppl. 1): 748A. 12. Liaw YF, Chien RN, Yeh CT. No benefit to continue lamivudine therapy after emergence of YMDD mutations. Antivir Ther 2004; 9: Locarnini S, Hatzakis A, Heathcote J, et al. Management of antiviral resistance in patients with chronic hepatitis B. Antivir Ther 2004; 9: Peters MG, Hann HH, Martin P, et al. Adefovir dipivoxil alone or in combination with lamivudine in patients with lamivudine-resistant chronic hepatitis B. Gastroenterology 2004; 126: Lampertico P, Vigano M, Manenti E, et al. Adefovir rapidly suppresses hepatitis B in HBeAg-negative patients developing genotypic resistance to lamivudine. Hepatology 2005; 42: van Bommel F, Zollner B, Sarrazin C, et al. Tenofovir for patients with lamivudine-resistant hepatitis B virus (HBV) infection and high HBV DNA level during adefovir therapy. Hepatology 2006; 44: Colonno RJ, Rose RE, Pokornowski K, et al. Assessment at three years shows high barrier to resistance is maintained in entecavir-treated nucleoside-naïve patients, while resistance emergence increases over time in lamivudine-refractory patients. Hepatology 2006; 44: 229A (Abstract 110).

15 Vaka incelemesi: HBeAg-negatif hastalık için uzun süreli antiviral tedavi Cihan Yurdaydin, MD Vaka tarihçesi Temmuz 2001 de, 55 yaşında bir kadın bilinen üç yıllık kronik hepatit B için Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi ayakta tedavi kliniğine gelmiştir. Hastanın hepatit B teşhisi, kız kardeşine kronik hepatit B teşhisi konulduğunu öğrendikten sonra yapılmıştır. Yeni teşhis edilen hepatit B nin bir gastroenterelojist tarafından yapılan muayenesinde, hastanın alanin aminotransferaz (ALT) seviyeleri biraz yüksek (normal üst limitin (ULN) katı arasında) saptanmasına karşın, iki kez yapılan hibridizasyon testinde HBV DNA seviyesi saptanamamıştır. Hasta HBeAg-negatif ve anti-hbe-pozitif idi. Yapılan ultrason muayenesinde karaciğer yapısının ekojenisitesinin yüksek olduğu tespit edilmiştir. Hastanın doktoru, karaciğer enzimlerinin biraz yüksek çıkmasının büyük olasılıkla non-alkolik steato-hepatit ten kaynaklandığını belirtmiş ve egzersiz ve kilo verme tavsiyelerinde bulunmuştur. Hasta önce biraz kilo vermiş ancak sonra tekrar almış ve kilo vermenin karaciğer biyokimyası üzerinde bir etkisi olup olmadığından emin olmadığını bildirmiştir. Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi nde ilk kez muayene edildiğinde, hasta asemptomatik ve fiziksel muayene sonuçları normal idi. Hasta 1.64 m boyunda ve 71 kg ağırlığında idi (vücut kitle indeksi (VKİ) 26.4). Yapılan laboratuar muayenesinde, ALT seviyesinin 61 U/L (normal değer 37 U/L) ve AST (aspartat aminotransferaz) seviyesinin 46 U/L olduğu görülmüştür. Total bilirubin, alkalin fosfataz, gama-glutamil transpeptidaz, protrombin zamanı ve tam kan sayımı normal aralıklar içinde tespit edilmiştir. Hibridizasyon testinde HBV DNA saptanamamış, ancak yapılan bire PCR tabanlı testte 3 x 10 5 kopya/ml olarak tespit edilmiştir. Seroloji testi sonucunda hastanın HBeAg-negatif ve anti HBe-pozitif olduğu anlaşılmıştır. Karaciğer biyopsisinde ise kronik aktif hepatit beraberinde köprü fibriyosisi görülmüştür (3. Safha fibroz ve Knodell skoruna göre 12 puanlık histolojik aktivite indeksi). Hastaya, o tarihte lisanslı tek nükleosid/nükleotid analog olan lamivudine (günde 100 mg) reçete edilmiştir. Vaka incelemesi HBeAg-negatif hastalık, kronik hepatit B (KBH) enfeksiyonunun doğal seyri içinde ileri bir aşamadır. HBV genomunun prekor ve/ veya kor bölgesinde, mutasyonlu HBV varyantları yaygınlaştığında meydana gelir. Hastalığın bu fazı hastalar ve aynı şekilde klinisyenler için ciddi bir tehlike oluşturur; bunun sebebi, sadece tedavisinin HBeAg-pozitif KBH den 1 daha zor olması değil, aynı zamanda hastalara yanlışlıkla inaktif HBsAg taşıyıcısı teşhisi konulması ihtimalidir. İnaktif HBsAg taşıyıcısı, en az altı ay süreli, bilinen serumda HBsAg pozitiflik geçmişi, sürekli normal serum aminotransferaz lar, non-proliferatif testlerle saptanamayan HBV DNA ya da PCR-tabanlı testlerde 10 5 veya 10 4 kopya/ml nin altında çıkan HBV DNA seviyesi, ve karaciğer biyopsisinde minimal veya hiç gözlenmeyen nekro-enflammatuar aktivite ile karakterize edilir. Bununla birlikte, karaciğer biyopsisi inaktif HBsAg taşıyıcı durumunun teşhisinde mutlak bir gereklilik değildir. 2,3 Bu vakada, teşhis konulduktan sonraki üç yıl boyunca, hastanın gastroenterelojistinin yapılan iki HBV DNA tespitine dayanarak hastanın inaktif HBsAg taşıyıcısı olduğuna kanaat getirdiği tahmin edilmektedir. Peki yanlış teşhisin sebebi neydi? Öncelikle, HBeAg-negatif KBH hastalarının serum HBV DNA seviyeleri genellikle HBeAg-pozitif KBH hastalarından daha düşüktür. Hibridizasyon testleri için yaklaşık Normal dönemler aras nda ALT alevlenmeler kopya/ml olan son seviyeleri, özellikle HBeAg-negatif 400 KBH hastaları için uygun görünmemektedir. Ayrıca, inaktif HBsAg taşıyıcısı teşhisi tek bir kan tespitine dayandırılmamalı 100 ve bu prensip kronik HBV enfeksiyonunun tüm fazlarında 0 esas alınmalıdır. Bu bağlamda, HBeAg-negatif KBH nin klinik Alevlenme göstermeyen yüksek ALT düzeyleri spektrumunun göz önünde bulundurulması önemlidir. Bilinen 400 üç patern vardır: (i) biyokimyasal ve virolojik remisyonların eşlik 300 ALT (U/L) ettiği reküran hepatit B şiddetlenmeleri (eksaserbasyonları); (ii) süregelen kronik hepatit B; ve (iii) akut şiddetlenmelerin eşlik 0 ettiği süregelen hepatit B (Şekil 1). 4,5 Alevlenme gösteren yüksek ALT düzeyleri 400 Birkaç çalışmada, 10 5 kopya/ml lik bir serum HBV DNA son 300 seviyesi kullanılırken, bu eşiğin üzerinde ölçümlere sahip hastaların güvenli bir şekilde inaktif HBsAg taşıyıcısı olmaktan 0 çıkarılabilecekleri kanıtlanmıştır. 6, kopya/ml nin üzerindeki Süre (ay) HBV DNA ölçümünün inaktif HBsAg taşıyıcısı olma ihtimalinin güvenilir bir şekilde ortadan kaldırılmasında faydalı olabilmesine Şekil 1. HbeAg-negatif kronik hepatit B nin klinik spektrumu 5 karşın, 10 5 kopya/ml nin altındaki bir ölçümün, HBeAg-negatif

16 KBH nin inaktif taşıyıcılıktan ayırt edilmesindeki faydası daha azdır. Bu durum özellikle teşhis tek bir tespite dayandırıldığında geçerlidir. HBeAg-negatif KBH vakalarının neredeyse yarısı bu eşik kullanılarak, tek seferlik ölçüm yoluyla teşhis dışı kalabilmektedir. 7 HBeAg-negatif KBH hastalarının sadece üçte birinin HBV DNA seviyeleri sürekli 10 5 kopya/ml nin üzerindedir. Dolayısıyla, tek seferlik HBV DNA ve ALT ölçümlerine dayanan kararlar yanıltıcı olabilir. HBV DNA ölçümlerinin üç farklı zamanda alınmış olsa dahi, 10 5 kopya/ml lik eşiğin HBeAg-negatif hastaların %30 unu tespit edemeyebileceği bildirilmiştir. Bu nedenle, 10 4 kopya/ml lik HBV DNA seviyesi daha iyi bir eşik seviyesi olabilir. Yapılan bir çalışmada, 3 x 10 4 kopya/ml son değerinin inaktif HBsAg taşıyıcılarının HBeAg-negatif kronik hepatit B den ayırt edebileceği bildirilmiştir. 6 Buna karşın, Chu ve meslektaşları bu verileri onaylamamış ve bu son değerin inaktif HBsAg taşıyıcılarının %7 ni ve daha önemlisi HBeAg-negatif kronik hepatit B hastalarının %30 unu yanlış sınıflandıracağını bildirmiştir. 7 Düşük HBV DNA seviyelerinin klinik anlamlılığı tam netlik kazanmamıştır; 8,9 ancak, yapılan çalışmalarda, bu hastalarda hastalığın ilerleyişinin yüksek HBV DNA seviyelerine sahip hastalardan daha yavaş olmasının beklenmesine karşın, bu hastaların yine de progresif karaciğer hastalığına sahip olabileceği onaylanmıştır. Özellikle, HBeAg-negatif KBH ile enfekte hastaların daha uzun süre enfekte olma ihtimalinin olduğu ve dolayısıyla siroza sahip olma olasılığının daha yüksek olduğu dikkate alındığında, doğru teşhis ve dolayısıyla HBeAg-negatif KBH nin inaktif taşıyıcılıktan ayırt edilmesi önemlidir. 10 HBeAg-negatif KBH teşhis edildiğinde, peg-eklentili interferonlar sınırlı bir tedavi süreci ile nükleosid/nükleotid analoguyla uzun süreli tedavinin olumlu ve olumsuz yönleri hasta ile tartışılmalı ve hastanın alacağı tedavi tipi tedaviyi uygulayan doktor ile hastanın ortak kararı olmalıdır. Tedavinin bırakılması ve süresiz bir tedavinin olası hale gelmesi durumunda, hastaların çoğunda relaps görülür. HBeAg-negatif KBH de tedavi ne zaman başlatılmalıdır? Nükleosid/nükleotid analogları ile tedaviye hangi hastaların daha iyi cevap verdiğine ilişkin veri mevcut mudur? Özel HBV genotipi, ALT seviyesi veya HBV DNA viral yükü olan hastaların tedaviye daha iyi cevap verme ihtimali var mıdır? İnterferon tabanlı tedavi rejimlerinin aksine, HBV genotipinden bağımsız olarak nükleosid/nükleotid analogları genellikle etkilidir; 11 buna karşın, bir çalışmaya göre, HBV genotipi ile enfekte olan hastalar, genotip D enfeksiyonu olanlara oranla, lamivudine direnci geliştirmeye daha yatkındır. 12 HBeAg negatif KBH hastalarında nükleosid/nükleotid analoglarla tedaviye ne şekilde cevap verildiğine ilişkin prediktif faktörleri araştıran çalışmaların sayısı oldukça azdır. Yapılan yeni bir çalışma, HBeAg-negatif KBH de tedaviye verilen cevabı öngören baz çizgisi faktörlerinin yüksek ALT, düşük HBV DNA, dişi cinsiyet ve genç yaş olduğunu göstermektedir. 13 Buna göre, antiviral tedavi, hastaların HBV DNA düzeylerinin düşük olmasının beklendiği, biyokimyasal alevlenme zamanında başlaması gerekmektedir. 14 Bu vakada, hasta o tarih itibariyle mevcut olan tek nükleosid/nükleotid analogu olan lamivudine tedavisine alınmıştır. Nükleosid/nükleotid analog monoterapisi ve özellikle lamivudine ile ilgili endişelerden biri kullanılan ajana karşı direnç geliştirilmesi ihtimalidir. Bundan dolayı, HBV DNA seviyelerinin her 3 6 ayda bir test edilmesi tavsiye olunur. Uyumun önemi vurgulanmalıdır. KBH nin nükleosid/nükleotid analoglarla tedavisinde gittikçe önem kazanan bir faktör de tedavi sırasında görülen cevap prediktörleridir. Altı aylık (ya da adefovir için 48 haftalık) sürekli tedavinin ardından alınan HBV DNA seviyeleri, cevabı ve viral ilerleme kaydetme olasılığı bulunan ya da dirençli mutant oluşma riskine sahip hastaları öngörebilmektedir Tedavi devam ederken HBV DNA seviyesi 10 4 kopya/ml den yüksek kalan hastalarda viral direnç riski vardır. 15,16 Bu ikinci husus, tedavi optimizasyonunda, özellikle baz çizgisinde ilerlemiş karaciğer hastalığı olan hastaların tedavisinde önemli etkilere sahip olabilir. 18 Son olarak, önemli bir konu da nükleosid/nükleotid analoglar ile tedavinin ne kadar sürdürülmesi gerektiğidir. HBeAg-pozitif KBH de durum oldukça nettir; HBeAg serokonversiyonu iyi bilinen bir son noktadır ve serokonversiyonu izleyen en az altı aylık konsolidasyon fazının ardından tedavi sonlandırılabilir. Durum, HBeAg-negatif KBH de bu kadar net değildir. Nükleosid/nükleotid analoglarına ya da interferona dayalı tedavinin sona erdirilmesi, genelde, viral ribaund ile ilişkilendirilir. Makul yaklaşımlardan biri, HBsAg kaybının kesin son noktasına (± HBsAg serokonversiyonu) ulaşılana kadar antiviral tedaviye devam edilmesi şeklindedir. Bu kesintisiz son noktada karşımıza çıkan sorun, çok az sayıda hastanın buna ulaşabilecek olmasıdır. Uzun süreli, veyahut süresiz, tedavinin gerekliliği aşikardır. Adefovir dipivoxil ile beş yıl süren tedavinin ardından PCR da HBV DNA seviyesinin saptanmadığı hastalarda tedavinin sonlandırılmasının etkileri yakın zamanda bildirilmiştir. 19 Sözü edilen çalışmanın sonuçları ümit vaat etse de, hasta kohortu nispeten küçüktür ve herhangi bir tavsiye sunulmadan önce daha ileri düzeyde takip ve doğrulama gerekmektedir. Başka kanıtlar ortaya çıkıncaya kadar, HBeAg-negatif hastaların çoğu için uzun süreli tedaviye gerek duyulacaktır. Yukarıda anlatılan hasta lamivudine tedavisine çok iyi cevap vermiştir. Beş yıllık tedavinin ardından, PCR temelli bir testte HBV DNA negatif çıkmaya devam etmektedir ve aminotransferaz seviyeleri normaldir. Beş yıllık tedavi sırasında, özellikle tedavinin ilk yılının ardından en çok üç aylık aralıklarla muayene edilmiştir. Her bir vizitte, hematoloji, biyokimya ve HBV DNA tespiti için kan alınmıştır. Buna karşın, hastaların çoğu bizim hastamız kadar şanslı olamamaktadır. Şöyle ki, hastaların yaklaşık %70 inde dört yıllık lamivudine tedavisi sonucunda, lamivudine direncin göstergesi olan viral ilerleme beklenen bir bulgu olmaktadır. 9,10,18 Lamivudine ileride uygulanabilecek tedavi fırsatlarını riske atmaktadır. Toplanan kanıtlar, adefovir e geçilmesinin değil ama devam etmekte olan lamivudine tedavisine adefovir in eklenmesinin adefovir direnci riskini azalttığını, 20 ve adefovir e mümkün olduğunca erken, yani, genotipik direnç saptanır saptanmaz klinik ilerlemenin meydana gelmesi beklenmeden, başlanması gerektiğini göstermektedir. 21 Entecavir ile ilgili veriler, lamivudine direnci olan hastalarda daha yüksek dozların gerektiğini (günde 1 mg) ve bu hastaların tedavi sırasında ortaya çıkan entecavir direncine daha hassas olduğunu göstermektedir (entecavir direncinden kaynaklanan virolojik ribaund, 2. yılda lamivudine tedavisi görmemiş hastaların %1 inden daha az

17 bölümünde görülürken, bu oran lamivudine tedavisi görmüş olanlarda 3. yılda %15 19 dur). 22 Telbivudine direnci YMDD lokusunun bir parçası olan M204I mutasyonu ile ilişkilidir; buna göre, şayet önceki lamivudine tedavisi sırasında bu mutasyonlar ortaya çıkmış ise, telbivudine e direnç oluşacaktır. 23 Referanslar 1. Rizzetto M. Efficacy of lamivudine in HBeAg-negative chronic hepatitis B. J Med Virol 2002; 66: Lok ASF & McMahon BJ; Practice Guidelines Committee, American Association for the Study of Liver Disease. Chronic hepatitis B. Hepatology 2001; 34: de Franchis R, Meucci G, Vecchi M, et al. The natural history of asymptomatic hepatitis B surface antigen carriers. Ann Intern Med 1993; 118: Brunetto MR, Oliveri F, Coco B, et al. Outcome of anti-hbe positive chronic hepatitis B in alpha-interferon treated and untreated patients: A long term cohort study. J Hepatol 2002; 36: Bonino F & Brunetto MR. Chronic hepatitis B e antigen (HBeAg) negative, anti-hbe-positive hepatitis B: An overview. J Hepatol 2003; 39: S Manesis EK, Papatheodoridis GV, Sevastianos V, et al. Significance of hepatitis B viremia levels determined by a quantitative polymerase chain reaction assay in patients with hepatitis B e antigen-negative chronic hepatitis B virus infection. Am J Gastroenterol 2003; 98: Chu CJ, Hussain M, Lok AS. Quantitative serum HBV DNA levels during different stages of chronic hepatitis B infection. Hepatology 2002; 36: Bozkaya H, Yurdaydin C, Idilman R, et al. Lamivudine treatment in HBeAg-negative chronic hepatitis B patients with low level viremia. Antiviral Ther 2005; 10: Keeffe EB, Dieterich DT, Han SH, et al. A treatment algorithm for the management of chronic hepatitis B virus infection in the United States. Clin Gastroenterol Hepatol 2004; 2: Fung SK, Lok AS. Treatment of chronic hepatitis B: Who to treat, what to use, and for how long? Clin Gastroenterol Hepatol 2004; 2: Westland C, Delaney W 4th, Yang H, et al. Hepatitis B virus genotypes and virologic response in 694 patients in phase III studies of adefovir dipivoxil. Gastroenterology 2003; 125: Zöllner B, Petersen J, Puchhammer-Stockl E, et al. Viral features of lamivudine resistant hepatitis B genotypes A and D. Hepatology 2004; 39: Bonino F, Marcellin P, Lau GK, et al. Predicting response to peginterferon alfa 2a, lamivudine and the two combined for HBeAg-negative chronic hepatitis B. Gut 2007 (in press). [24 Nov, 2006, e pub ahead of print: PMID: ]. 14. Hadziyannis SJ & Vassilopoulos D. Hepatitis B e antigen-negative chronic hepatitis B. Hepatology 2001; 34: Yuen M-F, Sablon E, Hui CK, et al. Factors associated with hepatitis B virus DNA breakthrough in patients receiving prolonged lamivudine therapy. Hepatology 2001; 34: Lai C-L, Leung N, Teo EK, et al. A 1 year trial of telbivudine, lamivudine and the combination in patients with hepatitis B e antigen-positive chronic hepatitis B. Gastroenterology 2005; 129: Locarnini S, Qi X, Arterburn S, et al. Incidence and predictors of emergence of adefovir resistant HBV during four years of adefovir dipivoxil therapy for patients with chronic hepatitis B. J Hepatol 2005; 42(Suppl. 2): 17 (abstract). 18. Craxi A & Yurdaydin C. From viral pathobiology to the treatment of hepatitis B virus infection. EASL Monothematic Conference (Istanbul, Turkey, October 6 8, 2005). J Hepatol 2006; 44: Hadziyannis SJ, Sevastianos V, Rapti IN, et al. Sustained biochemical and virological remission after discontinuation of 4 to 5 years of adefovir dipivoxil treatment in HBeAg-negative chronic hepatitis B. Hepatology 2006; 44: 231A (abstract). 20. Fung SK, Chae HB, Fontana RJ, et al. Virologic response and resistance to adefovir in patients with chronic hepatitis B. J Hepatol 2006; 44: Lampertico P, Vigano M, Manenti E, et al. Adefovir rapidly suppresses hepatitis B in HBeAg-negative patients developing genotypic resistance to lamivudine. Hepatology 2005; 42: Sherman M, Yurdaydin C, Sollano J, et al. Entecavir for treatment of lamivudine-refractory, HBeAg-positive chronic hepatitis B. Gastroenterology 2006; 130: Lai CL, Leung N, Teo EK, et al; Telbivudine Phase II Investigator Group. A 1 year trial of telbivudine, lamivudine, and the combination in patients with hepatitis B e antigen-positive chronic hepatitis B. Gastroenterology 2005; 129:

18 Bu faaliyet Bristol-Myers Squibb tarafından verilen bağımsız bir tıbbi eğitim hibesi ile desteklenmektedir. Quantum House, Maylands Avenue, Hemel Hempstead, Herts, HP2 7DE, UK Tel: Fax: Website:

Kronik Hepatit B li Hastanın Güncel Tedavisi

Kronik Hepatit B li Hastanın Güncel Tedavisi Kronik Hepatit B li Hastanın Güncel Tedavisi Prof. Dr. Reşat Özaras İstanbul Üniversitesi, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Enfeksiyon AD. rozaras@yahoo.com Genel Bakış HBV Enfeksiyonunda Neredeyiz? Eradikasyon

Detaylı

Kronik Hepatit B li Hastanın Güncel Tedavisi. Dr. Yaşar BAYINDIR Malatya-2013

Kronik Hepatit B li Hastanın Güncel Tedavisi. Dr. Yaşar BAYINDIR Malatya-2013 Kronik Hepatit B li Hastanın Güncel Tedavisi Dr. Yaşar BAYINDIR Malatya-2013 Hepatit B ve İnsan 16. yy, Kore de Joseon Hanedanlığı ndan bir çocuk mumyası HBV genotip C2 3.000-100.000 yıl öncesine ait,

Detaylı

KRONİK HEPATİT B DE GÜNCEL TEDAVİ. Doç.Dr.Beytullah YILDIRIM Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji Bilim Dalı

KRONİK HEPATİT B DE GÜNCEL TEDAVİ. Doç.Dr.Beytullah YILDIRIM Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji Bilim Dalı KRONİK HEPATİT B DE GÜNCEL TEDAVİ Doç.Dr.Beytullah YILDIRIM Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji Bilim Dalı SUNUM PLANI: Genel Bilgiler Tedavide 2012 EASL Önerileri Tedavide kullanılan

Detaylı

Olgu sunumları ile KRONİK HEPATİT B 14. ULTRASONOGRAFİ EŞLİĞİNDE UYGULAMALI KARACİĞER BİYOPSİSİ KURSU, VHÇG, Mersin, 2015

Olgu sunumları ile KRONİK HEPATİT B 14. ULTRASONOGRAFİ EŞLİĞİNDE UYGULAMALI KARACİĞER BİYOPSİSİ KURSU, VHÇG, Mersin, 2015 Olgu sunumları ile KRONİK HEPATİT B 14. ULTRASONOGRAFİ EŞLİĞİNDE UYGULAMALI KARACİĞER BİYOPSİSİ KURSU, VHÇG, Mersin, 2015 Doç.Dr. Elif Şahin Horasan Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Kronik hepatit B Tüm

Detaylı

Kronik Hepatit B Tedavisinde Zor Vakaların Yönetimi. Uz. Dr. Eyüp Arslan

Kronik Hepatit B Tedavisinde Zor Vakaların Yönetimi. Uz. Dr. Eyüp Arslan Kronik Hepatit B Tedavisinde Zor Vakaların Yönetimi Uz. Dr. Eyüp Arslan Vaka N.T, 68 Y, Erkek, Batman 10.11.1999 yılında HBs Ag pozitifliği DM ve diyabetik nefropati 15 yıldır DM, oral anti-diyabetik BUN;

Detaylı

KRONİK HEPATİT B (Olgu Sunumu) Dr. İlkay Karaoğlan Gaziantep Ün. Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hst. Ve Kl. Mik. AD.

KRONİK HEPATİT B (Olgu Sunumu) Dr. İlkay Karaoğlan Gaziantep Ün. Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hst. Ve Kl. Mik. AD. KRONİK HEPATİT B (Olgu Sunumu) Dr. İlkay Karaoğlan Gaziantep Ün. Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hst. Ve Kl. Mik. AD. Kasım-1999 HK 41 yaş, erkek Öğretmen Gaziantep Yakınması: Yok Bir yıl önce tesadüfen HBsAg

Detaylı

Kronik Hepatit B Tedavisinde Güncel Durum

Kronik Hepatit B Tedavisinde Güncel Durum Kronik Hepatit B Tedavisinde Güncel Durum Dr.Tansu Yamazhan Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji İZMİR İçerik Neden başaramıyoruz? Yeni etkili ilaç? Yeni tedavi

Detaylı

KRONİK HEPATİT B TEDAVİSİNDE GÜNCEL DURUM

KRONİK HEPATİT B TEDAVİSİNDE GÜNCEL DURUM ANKEM Derg 2011;25(Ek 2):234-237 KRONİK HEPATİT B TEDAVİSİNDE GÜNCEL DURUM Tansu YAMAZHAN Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, İZMİR tansu.yamazhan@ege.edu.tr

Detaylı

Kronik Hepatit B de İnterferonlar

Kronik Hepatit B de İnterferonlar Kronik Hepatit B de İnterferonlar Dr.Saadet Yazıcı İstanbul Medeniyet Üniversitesi Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi Tedavinin başarısı Tedavinin Amacı Biyokimyasal iyileşme (ALT normalizasyonu) Virusun

Detaylı

HBe Ag (+) olgu sunumu. Dr. Fatma SIRMATEL AİBÜ İzzet Baysal Tıp Fakültesi Bolu

HBe Ag (+) olgu sunumu. Dr. Fatma SIRMATEL AİBÜ İzzet Baysal Tıp Fakültesi Bolu HBe Ag (+) olgu sunumu Dr. Fatma SIRMATEL AİBÜ İzzet Baysal Tıp Fakültesi Bolu Eşinde HBs Ag(+) ve kronik HBV tanısı alıyor. Taramada kendisinde HBs Ag (+) bulunuyor. 2007: Hasta 2 yıllık evli 21 yaşında

Detaylı

Kronik hepatit B enfeksiyonunda lamivudin monoterapisi, interferon alfa monoterapisi ve kombinasyon tedavisi

Kronik hepatit B enfeksiyonunda lamivudin monoterapisi, interferon alfa monoterapisi ve kombinasyon tedavisi AKADEMİK GASTROENTEROLOJİ DERGİSİ, 2006; 5 (1): 31-35 Kronik hepatit B enfeksiyonunda lamivudin monoterapisi, interferon alfa monoterapisi ve kombinasyon tedavisi Lamivudine monotherapy, interferon alpha

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Özgür Günal Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD

Yrd.Doç.Dr. Özgür Günal Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Yrd.Doç.Dr. Özgür Günal Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD HÇ, 28 yş, E, Memur 2010 yılı ocak ayında kan bağışı sırasında sarılık olduğu söyleniyor. Başvuru sırasında bazen halsizlik ve

Detaylı

Uz. Dr. Ali ASAN Şevket Yılmaz Eğitim ve Araştırma Hastanesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği

Uz. Dr. Ali ASAN Şevket Yılmaz Eğitim ve Araştırma Hastanesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği Uz. Dr. Ali ASAN Şevket Yılmaz Eğitim ve Araştırma Hastanesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği HBV Tedavisinin Gelişimi LVD ADV ETV TDF 1992 2002 2007 1999 2003 2005 2008 IFN PegIFN

Detaylı

Kronik aktif hepatit B tanılı hastalarımızın tedavi yanıtlarının değerlendirilmesi

Kronik aktif hepatit B tanılı hastalarımızın tedavi yanıtlarının değerlendirilmesi ÖZGÜN ARAŞTIRMA Kronik aktif hepatit B tanılı hastalarımızın tedavi yanıtlarının değerlendirilmesi Assessment of treatment responses in patients with chronic active hepatitis B İbrahim BAŞARIR 1, Sevil

Detaylı

Kronik Hepatit B Tedavisi Zor Olgular

Kronik Hepatit B Tedavisi Zor Olgular Kronik Hepatit B Tedavisi Zor Olgular Dr. Faruk KARAKEÇİLİ Erzincan Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı 22.01.2016 HATAY Tedavisi Zor Olgular! Zor hasta

Detaylı

Variables Associated with Relapse in Cases with Chronic HBV Infection who had Virological and Biochemical Response to Adefovir Treatment

Variables Associated with Relapse in Cases with Chronic HBV Infection who had Virological and Biochemical Response to Adefovir Treatment İstanbul Tıp Derg - Istanbul Med J 2011;12(2):53-60 doi: 10.5505/1304.8503.2011.60362 KLİNİK ÇALIŞMA - ORIGINAL ARTICLE Adefovir Tedavisi ile Virolojik ve Biyokimyasal Yanıt Alınan Kronik Hepatit B Enfeksiyonlu

Detaylı

KRONİK BÖBREK HASTASINDA (HBV) TEDAVİ PROTOKOLU NASIL OLMALIDIR?

KRONİK BÖBREK HASTASINDA (HBV) TEDAVİ PROTOKOLU NASIL OLMALIDIR? KRONİK BÖBREK HASTASINDA (HBV) TEDAVİ PROTOKOLU NASIL OLMALIDIR? Dr. Ziya Kuruüzüm DEÜTF Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD 07.09.2013, UVHS, Güral Sapanca Otel, Sakarya Kronik böbrek hastası

Detaylı

Kronik Hepatit B Tedavisinde Pegile İnterferon Alfa ile Lamivudin Monoterapilerinin Karşılaştırılması

Kronik Hepatit B Tedavisinde Pegile İnterferon Alfa ile Lamivudin Monoterapilerinin Karşılaştırılması Research Article /Araştırma Makalesi Kronik Hepatit B Tedavisinde Pegile İnterferon Alfa ile Lamivudin Monoterapilerinin Karşılaştırılması Comparison of Peg-Interferon Alpha Monotherapy to Lamivudin Monotherapy

Detaylı

KRONİK HEPATİT B DE KOMBİNASYON TEDAVİSİ

KRONİK HEPATİT B DE KOMBİNASYON TEDAVİSİ KRONİK HEPATİT B DE KOMBİNASYON TEDAVİSİ Prof. Dr. M. Cemil Savaş Kronik hepatit B virüs (HBV) tedavisinde iki ana grup tedavi alternatifi mevcuttur. Bunlardan birincisi immünmodulatuvar tedavi olarak

Detaylı

Hepatit B Hasta Takibi Nasıl Yapılmalı?

Hepatit B Hasta Takibi Nasıl Yapılmalı? Hepatit B Hasta Takibi Nasıl Yapılmalı? Yrd. Doç. Dr. Kaya Süer Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Sunum Planı Giriş HBsAg Pozitifliği Kronik Hepatit

Detaylı

Akut Hepatit C Tedavisi. Dr. Dilara İnan Akdeniz ÜTF, İnfeksiyon Hastalıkları ve Kl. Mikr AD, Antalya

Akut Hepatit C Tedavisi. Dr. Dilara İnan Akdeniz ÜTF, İnfeksiyon Hastalıkları ve Kl. Mikr AD, Antalya Akut Hepatit C Tedavisi Dr. Dilara İnan Akdeniz ÜTF, İnfeksiyon Hastalıkları ve Kl. Mikr AD, Antalya HCV DSÖ verilerine göre tüm dünya nüfusunun %3 ü (yaklaşık 170 milyon kişi) HCV ile infekte. İnsidans;

Detaylı

Kronik Hepatit C Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar

Kronik Hepatit C Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar Kronik Hepatit C Tedavisinde Güncel Yaklaşımlar Asıl Dr. Alpay alt başlık ARIstilini düzenlemek için tıklatın İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji

Detaylı

Akut Ve Kronik HBV İnfeksiyonunda Doğal Seyir

Akut Ve Kronik HBV İnfeksiyonunda Doğal Seyir güncel gastroenteroloji 14/2 Akut Ve Kronik HBV İnfeksiyonunda Doğal Seyir Halil DEĞERTEKİN 1, Ali Kemal OĞUZ 2 Ufuk Üniversitesi Tıp Fakültesi, 1 Gastroenteroloji Bilim Dalı, 2 İç Hastalıkları Ana Bilim

Detaylı

HEPATİT B İNFEKSİYONU. Dr. Bilgehan Aygen

HEPATİT B İNFEKSİYONU. Dr. Bilgehan Aygen HEPATİT B İNFEKSİYONU Dr. Bilgehan Aygen Erciyes Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon y Hastalıkları Anabilim Dalı KAYSERİ Hepatit B virusu Kor protein HBc DNA DNA polimeraz

Detaylı

HEPATİT B İNFEKSİYONUNDA TANI VE TEDAVİ

HEPATİT B İNFEKSİYONUNDA TANI VE TEDAVİ HEPATİT B İNFEKSİYONUNDA TANI VE TEDAVİ Kimler olası hepatit B enfeksiyonu yönünden incelenmelidir? Yüksek ve orta endemisiteye sahip bölgelerde doğan ve bu bölgelerden evlat edinilen kişiler, HBsAg pozitif

Detaylı

Olgularla Hepatit B tedavisi. Uz.Dr. Alpay Arı İzmir Bozyaka Eğitim ve araştırma Hastanesi

Olgularla Hepatit B tedavisi. Uz.Dr. Alpay Arı İzmir Bozyaka Eğitim ve araştırma Hastanesi Olgularla Hepatit B tedavisi Uz.Dr. Alpay Arı İzmir Bozyaka Eğitim ve araştırma Hastanesi Sunum içeriği Hepatit B tedavisi Ulusal ve uluslar arası kılavuzlar S.U.T sorunları Olgular Sorunlu olgu gurubu

Detaylı

SUT HEPATİTLERİ NASIL TEDAVİ EDİYOR?

SUT HEPATİTLERİ NASIL TEDAVİ EDİYOR? SUT HEPATİTLERİ NASIL TEDAVİ EDİYOR? Dr. Bahar ÖRMEN İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği Kronik Hepatitlerde Tedavinin

Detaylı

Kronik HCV İnfeksiyonlarında Güncel Tedavi Yaklaşımları Dr. Kaya Süer

Kronik HCV İnfeksiyonlarında Güncel Tedavi Yaklaşımları Dr. Kaya Süer Kronik HCV İnfeksiyonlarında Güncel Tedavi Yaklaşımları Dr. Kaya Süer Near East University Faculty of Medicine Infectious Diseases and Clinical Microbiology HCV tarihçesi 1989 Hepatitis C (HCV) genomu

Detaylı

Kronik Hepatit B tedavisinde HBsAg klirensinin önemi

Kronik Hepatit B tedavisinde HBsAg klirensinin önemi Kronik Hepatit B tedavisinde HBsAg klirensinin önemi Prof. Dr. Hasan ÖZKAN Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Gastroenteroloji Bilim Dalı HBV İmmun Cevabı Çift Tarafı Keskin Kılıç 2 1. Efektif immun cevap

Detaylı

Hepatit Hastalığı Gebelikten Etkilenir mi?

Hepatit Hastalığı Gebelikten Etkilenir mi? GEBELİKTE HEPATİT Gebelik ve hepatit Gebelik ve hepatit iki ayrı durumu anlatır. Birincisi gebelik sırasında ortaya çıkan akut hepatit tablosu, ikincisi ise kronik hepatit hastasının gebe kalmasıdır. Her

Detaylı

Kronik Viral Enfeksiyonlarda Tanı ve Tedavi İzlemi

Kronik Viral Enfeksiyonlarda Tanı ve Tedavi İzlemi Kronik Viral Enfeksiyonlarda Tanı ve Tedavi İzlemi Viral hepatitler: Klinisyen gözüyle Ulus Akarca 2nci Ulusal Klinik Mikrobiyoloji Kongresi 12 Kasım 2013 Belek-ANTALYA Viral Hepatitler ve Laboratuvar

Detaylı

Gebelikte Tespit Edilen HBV İnfeksiyonunda Yaklaşım

Gebelikte Tespit Edilen HBV İnfeksiyonunda Yaklaşım Gebelikte Tespit Edilen HBV İnfeksiyonunda Yaklaşım Dr. Celal AYAZ Dicle üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı /DİYARBAKIR Annede kronik hepatit B mevcut

Detaylı

Tedaviye Cevaps z Kronik B Hepatitinde Tedavi

Tedaviye Cevaps z Kronik B Hepatitinde Tedavi Tedaviye Cevaps z Kronik B Hepatitinde Tedavi Necati ÖRMEC 1 1 Ankara Üniversitesi T p Fakültesi, Gastroenteroloji Bilim Dal, ANKARA Kronik hepatit B, serumda HBsAg mevcudiyeti, hepatit B virüsü (HBV)-DNA

Detaylı

HBsAg KANTİTATİF DÜZEYİ İLE HEPATİT B nin KLİNİK- VİROLOJİK-SEROLOJİK DURUMU ARASINDAKİ İLİŞKİ *

HBsAg KANTİTATİF DÜZEYİ İLE HEPATİT B nin KLİNİK- VİROLOJİK-SEROLOJİK DURUMU ARASINDAKİ İLİŞKİ * HBsAg KANTİTATİF DÜZEYİ İLE HEPATİT B nin KLİNİK- VİROLOJİK-SEROLOJİK DURUMU ARASINDAKİ İLİŞKİ * Emel Aslan, Reşit Mıstık, Esra Kazak, Selim Giray Nak, Güher Göral Uludağ Ü Tıp Fakültesi *Uludağ Ü Bilimsel

Detaylı

Tedaviye Yanıtlı Kronik HBV Enfeksiyonunda Alevlenme Hepatiti Gelişimini Belirleyen Değişkenler

Tedaviye Yanıtlı Kronik HBV Enfeksiyonunda Alevlenme Hepatiti Gelişimini Belirleyen Değişkenler İstanbul Tıp Derg - Istanbul Med J 2011;12(2):72-78 doi: 10.5505/1304.8503.2011.63935 KLİNİK ÇALIŞMA - ORIGINAL ARTICLE Tedaviye Yanıtlı Kronik HBV Enfeksiyonunda Alevlenme Hepatiti Gelişimini Belirleyen

Detaylı

GEBELERDE KRONİK HEPATİT B TEDAVİSİ. Doç. Dr. Sabahattin Ocak Mustafa Kemal Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları AD

GEBELERDE KRONİK HEPATİT B TEDAVİSİ. Doç. Dr. Sabahattin Ocak Mustafa Kemal Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları AD GEBELERDE KRONİK HEPATİT B TEDAVİSİ Doç. Dr. Sabahattin Ocak Mustafa Kemal Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları AD Dünyada 350-400 milyon insan hepatit B virüsü ile enfektedir Dünyadaki kadınların yaklaşık

Detaylı

TLERDE SEROLOJİK/MOLEK HANGİ İNCELEME?) SAPTANMASI

TLERDE SEROLOJİK/MOLEK HANGİ İNCELEME?) SAPTANMASI * VİRAL V HEPATİTLERDE TLERDE SEROLOJİK/MOLEK K/MOLEKÜLER LER TESTLER (NE ZAMANHANG HANGİ İNCELEME?) *VİRAL HEPATİTLERDE TLERDE İLAÇ DİRENCİNİN SAPTANMASI *DİAL ALİZ Z HASTALARININ HEPATİT T AÇISINDAN

Detaylı

Dünyada 350 milyonun üzerindeki hepatit B taşıyıcısının %50 sinden fazlasında infeksiyon perinatal yolla kazanılmıştır.

Dünyada 350 milyonun üzerindeki hepatit B taşıyıcısının %50 sinden fazlasında infeksiyon perinatal yolla kazanılmıştır. GİRİŞ Dünyada 350 milyonun üzerindeki hepatit B taşıyıcısının %50 sinden fazlasında infeksiyon perinatal yolla kazanılmıştır. HBeAg pozitif annelerden bebeğe bulaş oranı % 90 dır. Perinatal olarak kazanılan

Detaylı

LAMİVUDİNE CEVAPLI HBeAg NEGATİF KRONİK HEPATİT B HASTALARININ UZUN SÜRELİ TAKİP SONUÇLARI

LAMİVUDİNE CEVAPLI HBeAg NEGATİF KRONİK HEPATİT B HASTALARININ UZUN SÜRELİ TAKİP SONUÇLARI LAMİVUDİNE CEVAPLI HBeAg NEGATİF KRONİK HEPATİT B HASTALARININ UZUN SÜRELİ TAKİP SONUÇLARI Dr. Bahadır Ceylan, 1 Dr. Muzaffer Fincancı, 1 Dr. Cüneyt Müderriso lu, 2 Dr. Ferda Soysal, 1 Dr. Gülhan Eren

Detaylı

Dirençli (Zor) Olgularda Hepatit B Tedavisi. Doç.Dr. Mustafa Kemal ÇELEN Dicle Üniversitesi

Dirençli (Zor) Olgularda Hepatit B Tedavisi. Doç.Dr. Mustafa Kemal ÇELEN Dicle Üniversitesi Dirençli (Zor) Olgularda Hepatit B Tedavisi Doç.Dr. Mustafa Kemal ÇELEN Dicle Üniversitesi ZOR VİRÜS Dirençli (HBV) Virüs Etkili Viral Baskılama Asıl Amaç Tam olmayan viral baskılama istenmeyen uzun-dönem

Detaylı

OLGU. 8.FEN SİMPOZYUMU Ankara 22 Şubat 2008

OLGU. 8.FEN SİMPOZYUMU Ankara 22 Şubat 2008 OLGU 8.FEN SİMPOZYUMU Ankara 22 Şubat 2008 OLGU 35 yaşında erkek hasta 2002 yılında Non-Hodgkin Lenfoma ( Diffüz büyük B hücreli ) CHOP verilmiş ( Adana dışında) 2006 tekrar KT için Ç.Ü.T.F. Onkoloji geliyor.

Detaylı

Kronik Hepatit B: Tanı ve Tedavi

Kronik Hepatit B: Tanı ve Tedavi Kronik Hepatit B: Tanı ve Tedavi Dr. Orhan Yıldız Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı, Kayseri Dünyada en sık ölüme neden olan 10 enfeksiyon

Detaylı

KRONİK HEPATİT B TEDAVİ ALGORİTMASI

KRONİK HEPATİT B TEDAVİ ALGORİTMASI KRONİK HEPATİT B TEDAVİ ALGORİTMASI Yrd. Doç. Dr. Nefise Öztoprak Dünyada karaciğerle ilişkili morbidite ve mortalitenin en önemli sebeplerinden biri kronik hepatit B dir (KHB). KHB li hastalar tedavi

Detaylı

Kronik Hepatit B ve C

Kronik Hepatit B ve C İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Sürekli Tıp Eğitimi Etkinlikleri TÜRKİYEDE SIK KARŞILAŞILAN HASTALIKLAR II Sindirim Sistemi Hastalıkları Akciğer Kanserine Güncel Yaklaşım Sempozyum Dizisi No:58 Kasım 2007;

Detaylı

GEBELİK ve HBV Enfeksiyonu Sanal Vakalarla İnteraktif. 6 Eylül 2014 - Prof. Dr. Erol Avşar

GEBELİK ve HBV Enfeksiyonu Sanal Vakalarla İnteraktif. 6 Eylül 2014 - Prof. Dr. Erol Avşar GEBELİK ve HBV Enfeksiyonu Sanal Vakalarla İnteraktif 6 Eylül 2014 - Prof. Dr. Erol Avşar HBV nin GEBELİĞE ETKİLERİ HBV, fertiliteyi etkilemez Proinflamatuar sitokin salınımını arttırsa da Maternal ve

Detaylı

Pegile İnterferon Tedavisi Alan Kronik Hepatit B İnfeksiyonlu Olgularda Tedavi Sonu Virolojik Yanıtı Belirleyen Bağımsız Değişkenler

Pegile İnterferon Tedavisi Alan Kronik Hepatit B İnfeksiyonlu Olgularda Tedavi Sonu Virolojik Yanıtı Belirleyen Bağımsız Değişkenler İstanbul Tıp Derg - Istanbul Med J 2012;13(1):19-28 doi: 10.5505/1304.8503.2012.60352 KLİNİK ÇALIŞMA - ORIGINAL ARTICLE Pegile İnterferon Tedavisi Alan Kronik Hepatit B İnfeksiyonlu Olgularda Tedavi Sonu

Detaylı

HEPATİT B İNFEKSİYONUNDA TANI VE TEDAVİ

HEPATİT B İNFEKSİYONUNDA TANI VE TEDAVİ HEPATİT B İNFEKSİYONUNDA TANI VE TEDAVİ Kimler olası hepatit B enfeksiyonu yönünden incelenmelidir? Yüksek ve orta endemisiteye sahip bölgelerde doğan ve bu bölgelerden evlat edinilen kişiler, HBsAg pozitif

Detaylı

Uzm. Dr. Burcu Uysal Ahi Evran Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kırşehir

Uzm. Dr. Burcu Uysal Ahi Evran Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kırşehir Uzm. Dr. Burcu Uysal Ahi Evran Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kırşehir Tanım Sadece anti-hbc IgG nin saptanması Virusla karşılaşmayı gösteren en duyarlı gösterge En çok görülen olağan dışı

Detaylı

HBV-HCV TRANSPLANTASYON. Dr Sevgi Şahin Özel Gaziosmanpaşa Hastanesi

HBV-HCV TRANSPLANTASYON. Dr Sevgi Şahin Özel Gaziosmanpaşa Hastanesi HBV-HCV TRANSPLANTASYON Dr Sevgi Şahin Özel Gaziosmanpaşa Hastanesi HBV infeksiyonu ve HD HBV infeksiyonu insidansı agresif aşılama politikaları ile azalmıştır A.B.D: %1 seropozitif HBV TÜRKİYE: %3.9-4.8

Detaylı

Tedavi Uyum. Alper Şener Onsekiz Mart Üniversitesi Tıp Fakültesi Çanakkale

Tedavi Uyum. Alper Şener Onsekiz Mart Üniversitesi Tıp Fakültesi Çanakkale Tedavi Uyum Alper Şener Onsekiz Mart Üniversitesi Tıp Fakültesi Çanakkale SGK SUT Güncellemeler ECZANE İlaç temini Sisteme kayıt Reçetenin muadille değişimi HASTA UYUM HEKİM Tedavi kararı Günlük aktivite

Detaylı

OLGU SUNUMU. Dr. Ziya Kuruüzüm. DEÜTF Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD

OLGU SUNUMU. Dr. Ziya Kuruüzüm. DEÜTF Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD OLGU SUNUMU Dr. Ziya Kuruüzüm DEÜTF Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD VHÇG, Hepatit Kampı, Bolu, 01.03.2014 Olgu MŞ, 58 yaş, erkek, emekli Rutin yapılan tetkikler sırasında anti-hcv pozitif

Detaylı

Hepatit B enfeksiyonu sebep olduğu klinik sorunlar

Hepatit B enfeksiyonu sebep olduğu klinik sorunlar HBsAg (+) HASTAYA YAKLAŞIM Dr. Abdullah SONSUZ İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, İç Hastalıkları-Gastroenteroloji Bilim Dalı, İstanbul Hepatit B enfeksiyonu sebep olduğu klinik sorunlar bakımından

Detaylı

KRONİK HEPATİT B TEDAVİSİNDE KULLANIMA YENİ GİREN VE GİRECEK OLAN ANTİVİRALLER

KRONİK HEPATİT B TEDAVİSİNDE KULLANIMA YENİ GİREN VE GİRECEK OLAN ANTİVİRALLER KRONİK HEPATİT B TEDAVİSİNDE KULLANIMA YENİ GİREN VE GİRECEK OLAN ANTİVİRALLER Prof. Dr. İsmail Balık, Uz. Dr. Özlem Yüksel Kronik hepatit B virüs (HBV) enfeksiyonu tüm dünyada en önemli sağlık sorunlarından

Detaylı

Dünyada ve Türkiyede Hepatit B ve Hepatit C Epidemiyolojisi. Dr Meral Sönmezoğlu Yeditepe Üniversitesi Hastanesi

Dünyada ve Türkiyede Hepatit B ve Hepatit C Epidemiyolojisi. Dr Meral Sönmezoğlu Yeditepe Üniversitesi Hastanesi Dünyada ve Türkiyede Hepatit B ve Hepatit C Epidemiyolojisi Dr Meral Sönmezoğlu Yeditepe Üniversitesi Hastanesi EKMUD İstanbul Günleri 1 Mart 2016 Kronik hepatit B ve C Kronik hepatit B ve C dünyada önemli

Detaylı

KRONİK HEPATİT B TANISI ALAN ÇOCUKLARDA İNTERFERON-ALFA 2a VE LAMİVUDİN KOMBİNASYONU TEDAVİSİNİN ERKEN DÖNEM SONUÇLARI

KRONİK HEPATİT B TANISI ALAN ÇOCUKLARDA İNTERFERON-ALFA 2a VE LAMİVUDİN KOMBİNASYONU TEDAVİSİNİN ERKEN DÖNEM SONUÇLARI MİKROBİYOL MİKROBİYOLOJİ BÜLT 2006, 40: BÜLTENİ 47-53 47 KRONİK HEPATİT B TANISI ALAN ÇOCUKLARDA İNTERFERON-ALFA 2a VE LAMİVUDİN KOMBİNASYONU TEDAVİSİNİN ERKEN DÖNEM SONUÇLARI PRELIMINARY RESULTS OF INTERFERON

Detaylı

HBV ve Gebelik. Piratvisuth T. Optimal management of HBV during pregnancy. Liver International 2013; 188-194.

HBV ve Gebelik. Piratvisuth T. Optimal management of HBV during pregnancy. Liver International 2013; 188-194. Uz. Dr. Ali ASAN HBV ve Gebelik Dünyada 350-400 milyon kişi hepatit B ile kronik olarak infekte Bunların yaklaşık %50 si infeksiyonu perinatal yolla alıyor Doğurganlık yaşındaki kadınlar HBV bulaşı açısından

Detaylı

Hepatit B Virus İnfeksiyonu İle Savaşımda Ülke Kaynaklarının Ekonomik Kullanımı #

Hepatit B Virus İnfeksiyonu İle Savaşımda Ülke Kaynaklarının Ekonomik Kullanımı # Araştırma Hepatit B Virus İnfeksiyonu İle Savaşımda Ülke Kaynaklarının Ekonomik Kullanımı # Selma TOSUN 1, Mehmet Semih AYHAN 2, Bingül İSBİR 3 1 Manisa Devlet Hastanesi, Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon

Detaylı

Uzm. Dr. Altan GÖKGÖZ Mehmet Akif İnan Eğitim ve Araştırma Hastanesi Şanlıurfa

Uzm. Dr. Altan GÖKGÖZ Mehmet Akif İnan Eğitim ve Araştırma Hastanesi Şanlıurfa Uzm. Dr. Altan GÖKGÖZ Mehmet Akif İnan Eğitim ve Araştırma Hastanesi Şanlıurfa Olgunun asıl sahibi olan kişi Dr. Derya KETEN Necip Fazıl Şehir Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji

Detaylı

KRONİK B HEPATİTİ Elimizdeki Tedaviler ve Beklentiler

KRONİK B HEPATİTİ Elimizdeki Tedaviler ve Beklentiler 3. İstanbul Dahiliye Klinikleri buluşması 15-16 Kasım 2013 KRONİK B HEPATİTİ Elimizdeki Tedaviler ve Beklentiler Prof. Dr.Yılmaz Çakaloğlu Türk Karaciğer Vakfı Başkanı Memorial Hastanesi, Şişli İstanbul

Detaylı

İNAKTİF HBsAg TAŞIYICILARINDA SERUM ALANİN AMİNOTRANSFERAZ İZLEMİ VE HEPATİT B VİRUS YÜKÜNÜN ARAŞTIRILMASI

İNAKTİF HBsAg TAŞIYICILARINDA SERUM ALANİN AMİNOTRANSFERAZ İZLEMİ VE HEPATİT B VİRUS YÜKÜNÜN ARAŞTIRILMASI MİKROBİYOL MİKROBİYOLOJİ BÜLT 2007; 41: BÜLTENİ 429-433 429 İNAKTİF HBsAg TAŞIYICILARINDA SERUM ALANİN AMİNOTRANSFERAZ İZLEMİ VE HEPATİT B VİRUS YÜKÜNÜN ARAŞTIRILMASI THE FOLLOW-UP OF SERUM AMINOTRANSFERASE

Detaylı

Dr. Funda Şimşek SB Okmeydanı EAH Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji

Dr. Funda Şimşek SB Okmeydanı EAH Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Dr. Funda Şimşek SB Okmeydanı EAH Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Sunum Kapsamı HCV tanımı HCV enfeksiyonunun seyri Epidemiyoloji HCV genotiplerinin önemi, dağılımı Laboratuvarımızdaki

Detaylı

İnaktif HBsAg taşıyıcılığı. Ali MERT İÜ Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD (12-2005)

İnaktif HBsAg taşıyıcılığı. Ali MERT İÜ Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD (12-2005) İnaktif HBsAg taşıyıcılığı Ali MERT İÜ Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD (12-2005) Ah Toroslar!!! Toros yaylalarını özledim Çok Oluğu, Ters Yakanı Bir oturuşta

Detaylı

HBV ve HCV Moleküler Tanı. Dr. Cafer Eroğlu Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi

HBV ve HCV Moleküler Tanı. Dr. Cafer Eroğlu Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi HBV ve HCV Moleküler Tanı Dr. Cafer Eroğlu Ondokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi HBV ve HCV de Moleküler Tanı Kültür Ǿ, Hayvan modelleri, mutasyon oranı HBV DNA veya HCV RNA sının gösterilmesi için

Detaylı

Hepatit C. olgu sunumu. Uz. Dr. Hüseyin ÜÇKARDEŞ Bilecik Devlet Hastanesi

Hepatit C. olgu sunumu. Uz. Dr. Hüseyin ÜÇKARDEŞ Bilecik Devlet Hastanesi Hepatit C olgu sunumu Uz. Dr. Hüseyin ÜÇKARDEŞ Bilecik Devlet Hastanesi BİLECİK DEVLET HASTANESİ 1957 2015 N.E. 36 yaşında, kadın hasta Kadın Doğum polikliniği 16.07.2013 Anti-HCV: pozitif ve lökositoz

Detaylı

KRONİK HEPATİT B Adefovir Entekavir Tenofovir

KRONİK HEPATİT B Adefovir Entekavir Tenofovir KRONİK HEPATİT B Adefovir Entekavir Tenofovir Dr. Mustafa Kemal ÇELEN Antalya 2013 Hekimlerin ve hastaların gereksinimleri hangi noktada çakışmaktadır? KHB tedavisinin hedefi hastalığın siroza, dekompanse

Detaylı

Farklı Tedavilerle Başarısızlık Yaşanmış Kronik Hepatit B Olgusu. Dr. Deniz Özkaya Karşıyaka Devlet Hastanesi- İZMİR KLİMİK-2015

Farklı Tedavilerle Başarısızlık Yaşanmış Kronik Hepatit B Olgusu. Dr. Deniz Özkaya Karşıyaka Devlet Hastanesi- İZMİR KLİMİK-2015 Farklı Tedavilerle Başarısızlık Yaşanmış Kronik Hepatit B Olgusu Dr. Deniz Özkaya Karşıyaka Devlet Hastanesi- İZMİR KLİMİK-2015 Kronik Hepatit B Tedavisinde Tedavi Başarısını Etkileyen Faktörler Hasta

Detaylı

HEPATİT C TEDAVİSİNDE YENİLİKLER. Dr.Yunus Gürbüz

HEPATİT C TEDAVİSİNDE YENİLİKLER. Dr.Yunus Gürbüz HEPATİT C TEDAVİSİNDE YENİLİKLER Dr.Yunus Gürbüz Günümüzde hepatit C nin standart tedavisi pegileinterferon alfa 2A veya 2B ve ribavirin kombinasyonudur. Bu kombine tedaviyle elde edilen kalıcı viral yanıt(kvy)

Detaylı

KRONİK HEPATİT B - DOĞAL SEYİR

KRONİK HEPATİT B - DOĞAL SEYİR KRONİK HEPATİT B - DOĞAL SEYİR Doç. Dr. Bülent Kantarçeken GİRİŞ Hepatit B virüs (HBV) enfeksiyonu halen tüm dünyada en önde gelen sağlık sorunlarından biridir. Dünya nüfusunun yaklaşık üçte biri serolojik

Detaylı

HEPATİT C Tedavisinde Güncel Gelişmeler

HEPATİT C Tedavisinde Güncel Gelişmeler HEPATİT C Tedavisinde Güncel Gelişmeler DAA/Peg-IFN/RBV Kombinasyon Tedavisinin Kontrendikasyonları Boseprevir ve Telaprevir Kombinasyonlarının Kontrendikasyonları Peg-IFN+RBV tedaivinin kontrendikasyonları,

Detaylı

Hemodiyaliz olgularında hepatit enfeksiyonu ve önlenmesi. Dr Hayriye Sayarlıoğlu, KSÜ, Nefroloji, Kahramanmaraş

Hemodiyaliz olgularında hepatit enfeksiyonu ve önlenmesi. Dr Hayriye Sayarlıoğlu, KSÜ, Nefroloji, Kahramanmaraş Hemodiyaliz olgularında hepatit enfeksiyonu ve önlenmesi Dr Hayriye Sayarlıoğlu, KSÜ, Nefroloji, Kahramanmaraş Giriş Hemodiyaliz hastalarında enfeksiyon önemli mortalite nedenleri arasındadır Hepatit C

Detaylı

Hepatit B tedavisinde uzun vade erekler. Prof. Dr. Hakan Bozkaya Liv Hospital Ankara Gastroenteroloji Bölümü

Hepatit B tedavisinde uzun vade erekler. Prof. Dr. Hakan Bozkaya Liv Hospital Ankara Gastroenteroloji Bölümü Hepatit B tedavisinde uzun vade erekler Prof. Dr. Hakan Bozkaya Liv Hospital Ankara Gastroenteroloji Bölümü SORUNUN BOYUTLARI 5 yıllık kümülatif siroz sıklığı %38 %17 Avrupa %8 Asya Avrupa %13 Asya HBeAg+

Detaylı

HBV de Direnç ve Türkiye Sonuçları. Doç. Dr. Murat Sayan Kocaeli Üniv. Araşt. ve Uyg. Hast., Merkez Lab., PCR Birim Sorumlusu Öğr. Üyesi.

HBV de Direnç ve Türkiye Sonuçları. Doç. Dr. Murat Sayan Kocaeli Üniv. Araşt. ve Uyg. Hast., Merkez Lab., PCR Birim Sorumlusu Öğr. Üyesi. HBV de Direnç ve Türkiye Sonuçları. Doç. Dr. Murat Sayan Kocaeli Üniv. Araşt. ve Uyg. Hast., Merkez Lab., PCR Birim Sorumlusu Öğr. Üyesi. 1. L-Nucleoside lamivudin (LAM) emtrisitabin (FTC) telbivudin (LdT)

Detaylı

Kronik Hepatit B nfeksiyonunda Farkl Antiviral Tedavilerin Karfl laflt r lmas

Kronik Hepatit B nfeksiyonunda Farkl Antiviral Tedavilerin Karfl laflt r lmas Kronik Hepatit B nfeksiyonunda Farkl Antiviral Tedavilerin Karfl laflt r lmas Orhan YILDIZ 1, Bilgehan AYGEN 1, Tahir PATIRO LU 2, Selma GÖKAHMETO LU 3 1 Erciyes Üniversitesi T p Fakültesi, nfeksiyon Hastal

Detaylı

Current Breakthroughs in the Management of HEPATITIS C

Current Breakthroughs in the Management of HEPATITIS C Current Breakthroughs in the Management of HEPATITIS C Special thanks for their educational support goes out to Hepatit C nin Yönetiminde Yenilikler: Öğrenme Hedefleri Genotip 1 kronik hepatit C tedavisinde

Detaylı

İkili Tedaviye Kısmi Yanıt Alınan Kronik Hepatit C Olgusu. Dr. Yunus Gürbüz

İkili Tedaviye Kısmi Yanıt Alınan Kronik Hepatit C Olgusu. Dr. Yunus Gürbüz İkili Tedaviye Kısmi Yanıt Alınan Kronik Hepatit C Olgusu Dr. Yunus Gürbüz SUNU PLANI Hepatit C hastalarının takip ve tedavisinde kullanılan kavramlar Olgu sunumu Yeniden tedavide seçenekler Hızlı Virolojik

Detaylı

NAİF KRONİK HEPATİT B HASTALARININ BİR YILLIK 245 MG/GÜN TENOFOVİR DİSOPROKSİL FUMARATE TEDAVİ SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

NAİF KRONİK HEPATİT B HASTALARININ BİR YILLIK 245 MG/GÜN TENOFOVİR DİSOPROKSİL FUMARATE TEDAVİ SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ NAİF KRONİK HEPATİT B HASTALARININ BİR YILLIK 245 MG/GÜN TENOFOVİR DİSOPROKSİL FUMARATE TEDAVİ SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Nazlım Aktu Demir, 1 Servet Kölgelier, 2 Lütfi Saltuk Demir, 3 ua Sümer, 4

Detaylı

HBV Reaktivasyonu. Dr. Ziya Kuruüzüm. DEÜTF Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD

HBV Reaktivasyonu. Dr. Ziya Kuruüzüm. DEÜTF Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD HBV Reaktivasyonu Dr. Ziya Kuruüzüm DEÜTF Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD 5. EKMUD Bilimsel Platformu, 1-5 Nisan, Sheraton Oteli, Çeşme Sunum Planı Tanım Nedenleri Etiyopatogenez Tedavi

Detaylı

ÖZEL VAKALARDA KRONİK B HEPATİT TEDAVİSİ. Uzm.Dr. Saadet Yazıcı

ÖZEL VAKALARDA KRONİK B HEPATİT TEDAVİSİ. Uzm.Dr. Saadet Yazıcı ÖZEL VAKALARDA KRONİK B HEPATİT TEDAVİSİ Uzm.Dr. Saadet Yazıcı SİROZ(KOMPANSE -DEKOMPANSE) OLGULARDA TEDAVİ Karaciğer sirozunun en önemli nedenlerinden biri HBV dır. Ölüm genellikle k.c yetmezliği, HCC,

Detaylı

KRONİK VİRAL HEPATİT B TANI VE TEDAVİ REHBERİ...5

KRONİK VİRAL HEPATİT B TANI VE TEDAVİ REHBERİ...5 TÜRKİYE KRONİK VİRAL HEPATİT TANI VE TEDAVİ REHBERİ 2015 KISALTMALAR ALT : Alanin aminotransferaz Anti HBs : Hepatit B yüzey antijenine karşı antikor Anti-HBc : Hepatit B kor antijenine karşı antikor

Detaylı

Uz.Dr.Funda Şimşek SB Okmeydanı EAH Enfeksiyon Hastalıkları ve Kl. Mikrobiyoloji KLİMİK Kongresi-Mart 2013

Uz.Dr.Funda Şimşek SB Okmeydanı EAH Enfeksiyon Hastalıkları ve Kl. Mikrobiyoloji KLİMİK Kongresi-Mart 2013 Uz.Dr.Funda Şimşek SB Okmeydanı EAH Enfeksiyon Hastalıkları ve Kl. Mikrobiyoloji KLİMİK Kongresi-Mart 2013 HIV/HBV KOENFEKSİYONU HIV ile enfekte bireylerin üçte ikisi hepatit B virusu ile karşılaşmış olup,

Detaylı

ÇOCUKLARDA KRONİK HEPATİT B ENFEKSİYONUNDA TANI VE TEDAVİ

ÇOCUKLARDA KRONİK HEPATİT B ENFEKSİYONUNDA TANI VE TEDAVİ ÇOCUKLARDA KRONİK HEPATİT B ENFEKSİYONUNDA TANI VE TEDAVİ Kimler hepatit B enfeksiyonu için taranmalıdır? (1-E, 2-E, 3-E, 4-E, 5-E) Aşılanmamış tüm çocuklar Hepatit B virusu (HBV) ile infekte anneden doğan

Detaylı

PEG-IFN ALFA 2B /RİBAVİRİN /BOSEPREVİR KOMBİNASYONU İLE TEDAVİ EDİLEN KHC OLGUSU

PEG-IFN ALFA 2B /RİBAVİRİN /BOSEPREVİR KOMBİNASYONU İLE TEDAVİ EDİLEN KHC OLGUSU PEG-IFN ALFA 2B /RİBAVİRİN /BOSEPREVİR KOMBİNASYONU İLE TEDAVİ EDİLEN KHC OLGUSU Doç Dr Neşe Demirtürk Afyon Kocatepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği

Detaylı

KARACIGER HASTALIKLARI TANISI, TEDAVISI, ÖNLENMESI - HASTA VE HASTA YAKINLARI IÇIN BILGI

KARACIGER HASTALIKLARI TANISI, TEDAVISI, ÖNLENMESI - HASTA VE HASTA YAKINLARI IÇIN BILGI KARACIGER HASTALIKLARI TANISI, TEDAVISI, ÖNLENMESI - HASTA VE HASTA YAKINLARI IÇIN BILGI G.Babayeva Asistan Doktor Sunum 1. Karaciger nerededir ve görevi nedir? 2. Karaciğer hastalığı nasıl tespit edilir?

Detaylı

Olgu Sunumu. Dr. Deniz Özkaya. Karşıyaka Devlet Hastanesi-İZMİR Enfeksiyon Hastalıkları Servisi

Olgu Sunumu. Dr. Deniz Özkaya. Karşıyaka Devlet Hastanesi-İZMİR Enfeksiyon Hastalıkları Servisi Olgu Sunumu Dr. Deniz Özkaya Karşıyaka Devlet Hastanesi-İZMİR Enfeksiyon Hastalıkları Servisi Olgu Muş, Malazgirt doğumlu, Ev hanımı 27 yaşında, kadın hasta Diş tedavisi için gittiği sağlık merkezinden,

Detaylı

J Popul Ther Clin Pharmacol 8:e257-e260;2011

J Popul Ther Clin Pharmacol 8:e257-e260;2011 SİTOMEGALOVİRUS (CMV) Prof. Dr. Seyyâl ROTA Gazi Ü.Tıp Fakültesi LOW SYSTEMIC GANCICLOVIR EXPOSURE AND PREEMPTIVE TREATMENT FAILURE OF CYTOMEGALOVIRUS REACTIVATION IN A TRANSPLANTED CHILD J Popul Ther

Detaylı

NESRİN TÜRKER İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ VE ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ

NESRİN TÜRKER İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ VE ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ NESRİN TÜRKER İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ VE ATATÜRK EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ HBV enfeksiyonunun doğal seyri, Klinik olarak iyi ortaya konmuş Patogenetik mekanizmaları çok iyi anlaşılamamıştır

Detaylı

Özet. Abstract. Erciyes Tıp Dergisi (Erciyes Medical Journal) 27 (1) 17-21, 2005 17

Özet. Abstract. Erciyes Tıp Dergisi (Erciyes Medical Journal) 27 (1) 17-21, 2005 17 Özbilge, ARAŞTIRMALAR Zeyrek, Uzala (Research Mızraklı, Reports) Tümkaya HEPATİT B VİRUS DNA POZİTİFLİĞİ VE SEROLOJİK TESTLER* DNA positivity of Hepatitis B virus and serological tests Hatice ÖZBİLGE 1,

Detaylı

Prof. Dr. Haluk ERAKSOY İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı

Prof. Dr. Haluk ERAKSOY İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Haluk ERAKSOY İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı HCV İnfeksiyonu Akut hepatit C Kronik hepatit C HCV İnfeksiyonu Akut Viral

Detaylı

Potent Antivirallere Kısmi Yanıtlı Olgular. Fatime Korkmaz Konya Eğitim Araştırma Hastanesi

Potent Antivirallere Kısmi Yanıtlı Olgular. Fatime Korkmaz Konya Eğitim Araştırma Hastanesi Potent Antivirallere Kısmi Yanıtlı Olgular Fatime Korkmaz Konya Eğitim Araştırma Hastanesi Kr Hepatit B de tedavi amacı Siroz, hepatosellüler kanser ve karaciğer yetmezliği gibi uzun dönem komplikasyonları

Detaylı

Kronik Viral Hepatitler

Kronik Viral Hepatitler Kronik Viral Hepatitler Dr. M. Bülent Ertuğrul Adnan Menderes Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Kronik Viral Hepatitler HBV HDV HCV HEV?? Kronik HBV

Detaylı

TAKİP VE TEDAVİDE SORUNLAR. Dr. Fatma Sargın İstanbul Medeniyet Üniversitesi Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi

TAKİP VE TEDAVİDE SORUNLAR. Dr. Fatma Sargın İstanbul Medeniyet Üniversitesi Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi TAKİP VE TEDAVİDE SORUNLAR Dr. Fatma Sargın İstanbul Medeniyet Üniversitesi Göztepe Eğitim ve Araştırma Hastanesi AntiRetroviral Tedaviden (ART) Önce AIDS Fırsatçı enf.lar HIV Ölüm AntiRetroviral Tedaviden

Detaylı

KRONİK B HEPATİTİ Elimizdeki Tedaviler ve Beklentiler

KRONİK B HEPATİTİ Elimizdeki Tedaviler ve Beklentiler 3. İstanbul Dahiliye Klinikleri buluşması 15-16 Kasım 2013 KRONİK B HEPATİTİ Elimizdeki Tedaviler ve Beklentiler Prof. Dr.Yılmaz Çakaloğlu Türk Karaciğer Vakfı Başkanı Memorial Hastanesi, Şişli İstanbul

Detaylı

Hepatit B Virus (HBV) İnfeksiyonunda Serolojik Belirteçler, Transaminaz Düzeyleri Ve HBV DNA nın Birlikte Değerlendirilmesi #

Hepatit B Virus (HBV) İnfeksiyonunda Serolojik Belirteçler, Transaminaz Düzeyleri Ve HBV DNA nın Birlikte Değerlendirilmesi # Araştırma Hepatit B Virus (HBV) İnfeksiyonunda Serolojik Belirteçler, Transaminaz Düzeyleri Ve HBV DNA nın Birlikte Değerlendirilmesi # Canan KÜLAH 1, Füsun CÖMERT 1, Nagihan ÖZLÜ 1, Özlem EROĞLU 1, İshak

Detaylı

Kronik Hepatit Tedavisinde Oral Antiviraller. Dr.Yunus GÜRBÜZ

Kronik Hepatit Tedavisinde Oral Antiviraller. Dr.Yunus GÜRBÜZ Kronik Hepatit Tedavisinde Oral Antiviraller Dr.Yunus GÜRBÜZ Hepatit B Tedavisinin Amacı HBV replikasyonunu kalıcı halde baskılamak ve karaciğer hastalığının remisyonunun sağlanmasıdır *AASLD 2009 İdeal

Detaylı

Hepatit B Virus (HBV) DNA Düzeyleri ile Serum Alanin Aminotransferaz Düzeyleri ve HBV Serolojik Göstergeleri Arasındaki İlişki

Hepatit B Virus (HBV) DNA Düzeyleri ile Serum Alanin Aminotransferaz Düzeyleri ve HBV Serolojik Göstergeleri Arasındaki İlişki Araştırma Hepatit B Virus (HBV) DNA Düzeyleri ile Serum Alanin Aminotransferaz Düzeyleri ve HBV Serolojik Göstergeleri Arasındaki İlişki Şükran KÖSE, Filiz OĞUZ GÜLCÜ, Selim TOPALOĞLU, Tuncer İYİ İzmir

Detaylı

Uzm. Dr. Cahide Saçlıgil Kartal Yavuz Selim Devlet Hastanesi

Uzm. Dr. Cahide Saçlıgil Kartal Yavuz Selim Devlet Hastanesi Uzm. Dr. Cahide Saçlıgil Kartal Yavuz Selim Devlet Hastanesi Birçok hasta Hepatit B infeksiyonundan iyileşir ve Anti-HBs geliştirir gibi görünür. Kronik taşıyıcılarda HBsAg ( + ) fakat AntiHBs genellikle

Detaylı

Kronik Hepatit B Hastalarının Beş Yıllık Tedavi Sonuçlarının Değerlendirilmesi

Kronik Hepatit B Hastalarının Beş Yıllık Tedavi Sonuçlarının Değerlendirilmesi 82 Özgün Araşt rma / Original Article Kronik Hepatit B Hastalarının Beş Yıllık Tedavi Sonuçlarının Değerlendirilmesi Evaluation of Treatment Results of Patients with Chronic Hepatitis B Followed for Five

Detaylı

Kronik Hepatitlerin serolojik ve moleküler tanısı Doç. Dr. Kenan Midilli

Kronik Hepatitlerin serolojik ve moleküler tanısı Doç. Dr. Kenan Midilli Kronik Hepatitlerin serolojik ve moleküler tanısı Doç. Dr. Kenan Midilli İÜ Cerrahpaşa Tıp Fakültei Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Hepadnaviridae ailesi Orthohepadnavirus cinsi semisirküler (relaxed),

Detaylı

HBV YE BAĞLI KRONİK HEPATİT TEDAVİSİNDE ANTİVİRALLERE DİRENÇ - KLİNİK YAKLAŞIM

HBV YE BAĞLI KRONİK HEPATİT TEDAVİSİNDE ANTİVİRALLERE DİRENÇ - KLİNİK YAKLAŞIM HBV YE BAĞLI KRONİK HEPATİT TEDAVİSİNDE ANTİVİRALLERE DİRENÇ - KLİNİK YAKLAŞIM Prof. Dr. Fatih Beşışık 1.HBV tedavisinde durum nedir? Güncel antiviral tedaviler ile HBV eradikasyonu mümkün değildir. Bunda,

Detaylı

Kronik Hepatit B İmmünsüpresif /Kemoterapi Alacak Hasta Yönetimi

Kronik Hepatit B İmmünsüpresif /Kemoterapi Alacak Hasta Yönetimi Kronik Hepatit B İmmünsüpresif /Kemoterapi Alacak Hasta Yönetimi Dr. Süda TEKİN KORUK Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Olgu 45 yaşında erkek

Detaylı