ÇOCUKLARDA HEPATİT B NİN YÖNETİMİ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ÇOCUKLARDA HEPATİT B NİN YÖNETİMİ"

Transkript

1 C. Ü. Hemşirelik Yüksek Okulu Dergisi, 2002, 6 (2) ÇOCUKLARDA HEPATİT B NİN YÖNETİMİ Hicran ÇAVUŞOĞLU * ÖZET Hepatit B enfeksiyonu genellikle doğumda yenidoğan bebeğin, enfekte annenin kanı ile temas etmesi, parenteral ilaç bağımlısı kişilerin enfekte iğneleri paylaşmaları, cinsel ilişki, enfekte kan ya da vücut sıvılarının deri ve mukozadaki kesiklerle teması ve enfekte kan ürünlerinin transfüzyonu ile bulaşır. Hepatit B enfeksiyonundan sonra bebeklerin % 90 ında, 1-4 yaş arası çocukların %30-60 ında, daha büyük çocuk ve erişkinlerin %3-10 unda kronik enfeksiyon gelişir. Hepatit B yi önlemek için tüm bebeklere yaşamın ilk 6 ayı içinde üç doz hepatit B aşısı yapılmalıdır. Anahtar Sözcükler: hepatit B, akut ve kronik hepatit, hepatit B nin yönetimi SUMMARY Management of Hepatitis B in Children Hepatitis B is most commonly transmitted by infected mothers to newborn infants through blood exposure at birth, by sharing contaminated needles during intravenous drug abuse, through sexual intercourse, through exposure of cuts or mucous membranes to contaminated blood or body fluids and through transfusion of contaminated blood. After infection with hepatitis B, chronic infection develops in 90 % of infants, 30 to 60 % of 1 to 4 year old children and 3-10 % of older children and adults. To prevent of hepatitis B all infants should be vaccinated with three doses of hepatitis B vaccine during the first 6 months of life. Key Words: hepatitis B, acut and chronic hepatitis, management of hepatitis B. Epidemiyoloji Hepatit B, tüm dünyada yaygın bir enfeksiyondur. Dünya nüfusunun üçte birinden fazlası hepatit B virüsü (HBV) ile enfektedir ve 350 milyon hepatit B taşıyıcısı vardır (Gurevich 1993;Gürkan, Koçak 1998; Jung, Rape 2002). Dünyada Hepatit B enfeksiyonunun yıllık mortalitesi 1-2 milyondur. Enfekte kişilerin % 5-10 nunda enfeksiyon tekrarlamakta ve kronik hepatit gelişmektedir (Jung, Rape 2002). Bunların % 5 inde hastalık siroz ve ölümle sonuçlanmaktadır (Gurevich 1993). Hepatit B virüs enfeksiyonunun prevelansı daha çok gelişmekte olan ülkelerde (örn: Çin, Güneydoğu Asya, Doğu Avrupa, Ortadoğu ve Afrika) yüksektir. ABD, Kanada ve Batı Avrupa ülkelerinde hepatit B enfeksiyonu çocuklarda nadiren görülmektedir (Kanra, Cengiz Ülkemizde enfeksiyon prevelansı % 20-25, taşıyıcılık ise % 5-14 dür. Akut enfeksiyon sonrası kronik taşıyıcılık geliştirme riski yaşla ters orantılı olarak artmakta ve yenidoğan döneminde % 90 a ulaşmaktadır (Gürkan, Koçak Hepatit B Enfeksiyonunun Bulaşma Yolları Hepatit B enfeksiyonunun bulaşma yolları Tablo 1 de özetlenmiştir. Hepatit B virüsü, hepatit B yüzey antijeni (HBs Ag) pozitif olan kişilerin kan ve vücut sıvıları (sperm, vajinal sekres-yonlar, tükürük) ile bulaşır (American Academy of Pediatrics 2002; Campbell, Glasper, Wong 1999; Goldstein, Alter, Williams ve ark. 2002; Kanra, Cengiz 1998;). Hepatit B enfeksiyonu olan kişilerin eşleri sıklıkla cinsel yolla enfekte olurlar. Hastalığın cinsel yolla bulaşmasına eşlik eden en önemli * Prof. Dr., Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı, Ankara 21

2 Çavuşoğlu risk faktörleri; enfekte bir partnerle heteroseksüel ilişki ya da çok eşlilik ve homoseksüel ilişkidir (Goldstein, Alter, Williams ve ark. 2002, Kanra, Cengiz Akut ya da kronik hepatit B enfeksiyonu olduğu bilinen kişilerle ev ortamında temas yoluyla da bulaşma olmaktadır. Ev içindeki bulaşmalar genellikle yemek kapları, çatal, kaşık, tıraş bıçakları ve diş fırçalarının ortak kullanımı ile gerçekleşir (Goldstein, Alter, Williams ve ark 2002; Gurevich 1993; Kanra, Cengiz Parenteral ilaç bağımlısı olan kişilerin enfekte iğne ve enjektörleri ortak kullanmaları ile hepatit B virüsü bulaşabilir. Sağlık personelinde ise enfekte iğnenin kaza ile batması sonucu perkutan geçiş görülebilir. Ayrıca enfekte kan ya da vücut sıvılarının deri ve mukozadaki kesiklerle temas etmesi de enfeksiyona yol açabilir (Acharya, Dasarathy 1994; Nishioka, Gyorkos, Joseph ve ark 2002; Vitale, Fortin, Robbins 1993). Vücuda dövme yapmak, kulak memesini delmek ve akupunktur için kullanılan iğnelerin kontamine olması ve tekrar kullanımı ile hepatit B virüsü bulaşabilir (Campbell, Glasper, Wong 1999; Kanra, Cengiz 1998; Wong 1995). Dövmelerin profesyonel olmayan kişilere yaptırılması, işlem sırasında yeni iğne ve boya kullanılmaması, transfüzyonla geçen hastalıklara eşlik etmektedir. Bu bilgi, kan verecek donörlerin taranmasında önemlidir. Birçok ülkede özellikle son 12 ay içinde dövme yaptırma, kan vermeyi erteleten bir faktördür. Bunun nedeni, dövme ile geçebilen enfeksiyonlara ilişkin serolojik testlerin kuluçka döneminde negatif çıkmasıdır (Nishioka, Gyorkos, Joseph 2002). Çocuklara hepatit B enfeksiyonu genellikle parenteral yolla kan ya da kan ürünleri ile bulaşmaktadır. Çok fazla kan transfüzyonu yapılan çocuklar (örn: hemofili) ve parenteral ilaç bağımlısı olan adölesanlar hepatit B enfeksiyonu yönünden risk altındadır (Campbell, Glasper, Wong 1999; Gurevich 1993; Wong 1995). Tablo 1: Hepatit B Virüsünün Bulaşma Yolları Parenteral yolla Mukoza yoluyla Perkutan yolla (iğne batması, çizik) Cinsel yolla Vertikal yolla (anneden bebeğe) Kan ya da kan ürünleri Doku ve organ transplantasyonu Enfekte kişinin kanı ya da diğer vücut sıvıları ile direkt temasla Enfekte iğneyi paylaşma Enfekte iğne ile kazayla yaralanma Kontamine araçlar Vajinal / penis Anal Oral Gebelik süresince (transplasental) ya da doğum sırasında enfekte anne kanı ile bebeğin teması ile (amniotik sıvı ya da maternal kanın yutulması ile) Meme başındaki çatlaklar yoluyla Perinatal dönemde hepatit B virüsü ile enfekte ya da asemptomatik taşıyıcı anneden bebeğe bulaşma olabilir (Kanra, Cengiz 1998, Wong 1995). Enfekte anneden bebeğe gebelik süresince (plasenta yoluyla) ya da doğum sırasında hepatit B virüsü bulaşabilir. İntrauterin (transplasental) bulaşma oldukça düşük oranda (% 10) görülür (Gürkan, Koçak 1998; Kanra,Cengiz 1998; Tosun 2002). Doğum sırasında amniotik sıvının ya da plasenta yırtıklarından sızan anne kanının yutulması ile hepatit B virüsü bebeğe geçebilir. Bebeklerin % 95 i doğumda enfekte olurlar (Gürkan, Koçak 1998; Kanra, Cengiz Hepatit B virüsü anne sütünde düşük konsantrasyonda bulunur ve bebekte enfeksiyona neden olmaz. Ancak emzirme sırasında meme başında oluşan çatlaklardan bebek enfekte olabilir. Doğumdan hemen sonra yapılan immünoprofilaksi (hepatit B immünglobulin ve aşı) ile anne sütü alan bebeklerin enfeksiyondan korunmaları sağlanır. 22

3 C. Ü. Hemşirelik Yüksek Okulu Dergisi, 2002, 6 (2) Çocuklara hepatit B enfeksiyonu genellikle parenteral yolla kan ya da kan ürünleri ile bulaşmaktadır. Çok fazla kan transfüzyonu yapılan çocuklar (örn: hemofili) ve parenteral ilaç bağımlısı olan adölesanlar hepatit B enfeksiyonu yönünden risk altındadır (Campbell, Glasper, Wong 1999; Gurevich 1993; Wong 1995). Perinatal dönemde hepatit B virüsü ile enfekte ya da asemptomatik taşıyıcı anneden bebeğe bulaşma olabilir (Kanra, Cengiz 1998, Wong 1995). Enfekte anneden bebeğe gebelik süresince (plasenta yoluyla) ya da doğum sırasında hepatit B virüsü bulaşabilir. İntrauterin (transplasental) bulaşma oldukça düşük oranda (% 10) görülür (Gürkan, Koçak 1998; Kanra,Cengiz 1998; Tosun 2002). Doğum sırasında amniotik sıvının ya da plasenta yırtıklarından sızan anne kanının yutulması ile hepatit B virüsü bebeğe geçebilir. Bebeklerin % 95 i doğumda enfekte olurlar (Gürkan, Koçak 1998; Kanra, Cengiz Hepatit B virüsü anne sütünde düşük konsantrasyonda bulunur ve bebekte enfeksiyona neden olmaz. Ancak emzirme sırasında meme başında oluşan çatlaklardan bebek enfekte olabilir. Doğumdan hemen sonra yapılan immünoprofilaksi (hepatit B immünglobulin ve aşı) ile anne sütü alan bebeklerin enfeksiyondan korunmaları sağlanır (Kanra, Cengiz Bulaşmanın daha az görülen diğer nedenleri, hemodiyaliz, bir cerrahi aletten bulaşma ve organ tranplantasyonudur. Hepatit B virüsü solunum yolu, su ve besin kaynakları yani fekal oral yolla bulaşmaz (Gurevich 1993; Kanra, Cengiz Hepatit B Virüsüne Karşı İmmün Yanıt Hepatit B virüsü çift zincirli bir DNA virüsüdür. Hepatit B virüs enfeksiyonunda belirlenen çeşitli antijen ve antikorlar şunları içerir (Campbell, Glasper, Wong 1999; Wong 1995): HBsAg : hepatit B yüzey antijeni (virüsün dışındaki zarf, yüzey antijeni içerir) Anti-HBs : HBsAg ye karşı antikor (koruyucu immünite sağlar) HBcAg : Hepatit B kor antijen Anti-HBc : HBcAg ye karşı antikor (aktif enfeksiyonu gösterir) HBeAg : Hepatit Be antijen (virüsün aktif olarak çoğaldığını gösterir) Anti-HBe: HBeAg ye karşı antikor (virüsün çoğalmasının durduğunu gösterir) Yapılan çalışmalar, viral hepatitin bir antijene spesifik antiviral hücresel immün yanıtla başlatıldığını göstermektedir (Jung, Rape 2002). Viral antijenlere karşı T hücre yanıtı ile başlatılan immün tepkinin hepatit B virüs enfeksiyonunun patolojisinde temel olduğu düşünülmektedir. Kronik taşıyıcılarda immün tepki virüsü elimine etmez, çünkü tepki zayıftır. Virüsün tekrarlamasının en temel nedeni antiviral immün yanıtın zayıf olmasıdır (Jung, Rape 2002). Hepatit B virüsü, karaciğer hücresini öldürmez. Karaciğer hasarını oluşturan vücudun immün yanıtıdır. Hepatit B virüsüne karşı vücudun hücresel ve hümoral savunması karaciğer hasarına neden olur (Gürkan, Koçak Virüsün temizlenmesi büyük ölçüde virüse spesifik T hücreleri tarafından enfekte karaciğer hücrelerinin öldürülmesini içerir. Hastalığın iyileşmesi, vücudun bağışıklık sisteminin işleyişine bağlıdır (Jung, Rape 2002; Kanra, Cengiz 1998; Wong 1995). Hümoral yanıt, antikor üreten B lenfositlerini içerir. Hepatit B virüsüne karşı oluşan antikorlar, viral partikülleri absorbe ederek virüsün hücre içine girmesini önlerler (Jung, Rape 2002; Kanra, Cengiz Hücresel yanıt, makrofajlar ve T lenfositleri gibi çeşitli hücre tiplerinden oluşur. Karaciğer hücresi içinde çoğalan virüs antijenlerine karşı aktive olan T lenfositleri karaciğer hücresinde nekroz yaparlar (Gürkan, Koçak T hücrelerinin önemli bir ürünü interferon dur ve antiviral savunmayı destekler. İnterferon alfa, makrofajları aktive eder ve hücre içindeki yabancı organizmaları öldürmelerini sağlar (Jung, Rape 2002). Hastalıktan korunmak için hücresel immünitenin uyarılması önerilmektedir. Kronik hepatit B enfeksiyonu olan hastalarda interferon alfa gibi immün sistemi uyaran uyarıcılar, T hücre yanıtını yeniden düzenleyebilir (Kanra, Cengiz 23

4 Çavuşoğlu Hepatit B Enfeksiyonunun Evreleri Hastalık dört evrede görülür (Tablo 2). Hastalığın bu dört evresi, genetik özellikler, diğer virüslerin varlığı, yaş ve immünosupresyon gibi faktörlere göre şekillenir (Gürkan, Koçak 1998; Kanra, Cengiz İlk evre inkübasyon dönemini (HBV ile temas ve aminotransferaz düzeylerinin artması arasında geçen süreyi) içerir. Bu dönem, erişkinlerde 4-8 hafta, yenidoğanda ise yıllarca sürebilir. Vakaların çoğunda hastalık semptomları olmadan (asemptomatik) aktif viral çoğalma devam eder. Serumda HBsAg, HBV-DNA ve HBeAg pozitiftir (Gurevich 1993; Gürkan, Koçak İkinci evrede inflamatuar tepkiye yol açan bir immünolojik yanıt gelişir. Serumda HBsAg, HBV-DNA ve HBeAg pozitiftir, aminotransferaz (ALT, AST) düzeyleri yüksektir. Akut hepatit B enfeksiyonu olan hastalarda ikinci evre semptomatik hepatit dönemidir ve 3-4 hafta sürer. Kronik hepatitte ikinci evre 10 yıl ya da daha fazla devam eder ve hastalık siroza doğru ilerler (Gürkan, Koçak 1998; Kanra, Cengiz Üçüncü evrede vücudun immün yanıtı artarak enfekte hücre sayısını azaltır ve virüsün aktif çoğalması durur. Bu evrede HBeAg kaybolur ve anti- HBe oluşur. HBV-DNA da azalma olur ve aminotransferaz düzeyleri normale döner. Dördüncü evrede serumda HBsAg nin kaybolması ve anti-hbs nin oluşması virüse karşı tam immünitenin geliştiğini gösterir. HBeAg ve HBV-DNA negatiftir, aminotransferaz düzeyleri normaldir (Gürkan, Koçak 1998; Kanra, Cengiz 1. Evre : İnkübasyon dönemidir, aktif viral çoğalma vardır. 2. Evre: HBV-DNA azalır, aktif hepatit dönemidir. 3. Evre: İmmün yanıt oluşur, virüsün çoğalması durur, enfekte hücreler temizlenir, HbeAg kaybolur. 4. Evre: Virüse karşı tam immünite gelişir, HbsAg kaybolur ve anti- HBs oluşur. Tablo 2: Hepatit B Enfeksiyonunun Dört Evresi Hastalık Markerları 1. Evre 2. Evre 3. Evre 4. Evre HbsAg _ Anti-HBs _ + HBV-DNA + (kuvvetli) + +/ Anti-HBc HbeAg + + Anti-Hbe + + ALT, AST Normal Yüksek Normal Normal Akut Hepatit B de Klinik Bulgular Akut hepatit B de inkübasyon süresi ortalama 4-8 haftadır. Akut hepatit B enfeksiyonu asemptomatik ya da semptomatik olabilir (Gurevich 2002; Kanra, Cengiz Asemptomatik Hepatit: Asemptomatik hepatitte sarılık ve hastalığa ilişkin semptomlar yoktur. Ancak biyokimyasal testler ya da serolojik çalışmalarla karaciğer hasarı belirlenir. Yenidoğan ve küçük çocuklarda HBV enfeksiyonu asemptomatik olabilir. Semptomatik Hepatit: Daha çok adölesan-larda ve erişkinlerde görülür. HBV enfeksiyonunda genellikle semptomların başlangıcı sinsidir. Küçük çocuklarda çoğu kez ateş görülmeyebilir. Ateş, adölesan ve erişkinlerde yaklaşık bir hafta devam eder. Genellikle hastada baş ağrısı, halsizlik, yorgunluk, iştahsızlık, bulantı, kusma ve karın ağrısı görülür. Ürtiker, artralji, ve artrit olabilir. Karaciğerde büyüme ve hassasiyet vardır (Campbell, Glasper, Wong 1999; Jones 1994; Wong 1995). Hastada sarılık görülmeden önce sıklıkla idrar renginde koyulaşma (bilirubinüri) ve gayta renginde değişme (açık renk gayta) olur. Küçük çocuklarda ikterik döneme geçişte sıklıkla semptomlar kaybolur. Erişkinlerde ve büyük çocuklarda ise ikterik dönemde görülen iştahsızlık, bulantı, kusma gibi bazı semptomlarda artma görülebilir. İkterik dönem çocuklarda 8-11 gün sürer. Cilt, sklera ve mukoza- 24

5 C. Ü. Hemşirelik Yüksek Okulu Dergisi, 2002, 6 (2) lar sarı renktedir. Üç yaşından küçük çocuklarda ve bebeklerde genellikle sarılık görülmez (Campbell, Glasper, Wong 1999; Kanra, Cengiz Akut hepatit B enfeksiyonu olan vakaların % 1-2 sinde fulminant hepatit gelişir (Gurevich 1993; Kanra, Cengiz Bu çocukların çoğunda hızla karaciğer yetmezliği belirtileri (örn: ensefalopati, koagülasyon defektleri, beyin ödemi) görülür. Fulminant hepatit, akut hepatitin başlamasından sonra ilk 4 hafta içinde ortaya çıkar. Bu enfeksiyonun nedeni, virüse karşı gelişen aşırı immün yanıttır. Fulminant hepatitte mortalite oranı % dır (Kanra, Cengiz 1998; Wong 1995). Kronik Hepatit B de Klinik Bulgular Hepatit B enfeksiyonunun 6 ay ya da daha uzun süre devam etmesi, kronik enfeksiyonu gösterir. Hasta asemptomatik olabileceği gibi klinik bulgular da görülebilir. HBeAg ve HBV-DNA nın pozitifliği ve aminotransferazların yükselmesi, virüsün aktif olarak çoğaldığını ve aktif inflamasyonu gösterir (Gürkan, Koçak 1998; Kanra, Cengiz 1998; The American Gastroenterological Association 2002). Serumda anti- HBcIgM negatif ve HBsAg antijeni pozitif olan kişiler HBV taşıyıcısıdır. (Kanra, Cengiz Yenidoğanın immün sistemi immatür olduğu için HBV ile enfekte olanların %90 ı kronik asemptomatik taşıyıcı olabilir. Perinatal dönemde HBV ile enfekte olan bebeklerde kronik hepatit gelişme riski yüksektir. Beş yaşından küçük çocuklarda hepatit B enfeksiyonunun kronikleşme riski yaşa bağlı olarak % arasında değişir. Büyük çocuklar, adölesanlar ve erişkinlerde ise HBV enfeksiyonunun kronikleşme oranı %3-10 dur. Kronik hepatit B enfeksiyonu gelişen çocuklarda erişkin dönemde siroz ya da hepatosellüler karsinom gelişmektedir (Gurevich 1993; Kanra, Cengiz Hepatit B ile birlikte görülen diğer bir enfeksiyon da delta hepatiti ya da hepatit D virüs enfeksiyonudur. Delta hepatiti sadece hepatit B virüsünün varlığında ortaya çıkar ve benzer şekilde bulaşır. Kronik hepatit B enfeksiyonu olan bir hastada HBeAg negatif iken aktif karaciğer hastalığı devam ediyorsa delta hepatiti düşünülür (Campbell, Glasper, Wong 1999; Kanra, Cengiz Delta hepatiti, hepatit B ye göre daha şiddetlidir ve mortalitesi yüksektir. Serolojik tanı, inatçı HBsAg ve anti delta nın varlığına bağlıdır. Bu tip hepatit için bilinen bir tedavi yöntemi yoktur. Hepatit B enfeksiyonunun tedavisi için kullanılan yöntemler, delta hepatiti için de geçerlidir (Gurevich 1993; Kanra, Cengiz Tanı Tanı hepatit B ye ilişkin serolojik markerlara dayanır (Tablo 3). Kronik hepatit B de hastalığın derecesini belirlemek için karaciğer biyopsisi yapılabilir (Gurevich 1993; Jones 1994). Hepatit B de oluşan ilk antijen HBcAg dir. Bu antijen, enfekte karaciğer hücresi içinde kaldığı için kan testinde belirlenemez. İkinci marker, hepatit B yüzey antijenidir (HBsAg) ve inkübasyon döneminde oluşur. HBsAg, serum ALT (alanin aminotransferaz) düzeyinde artış görülmeden yaklaşık 2 ay önce saptanabilir (Gurevich 1993; Jung, Rape 2002). Akut hepatitte HBsAg antijeni 2-6 ay içinde kaybolur. Altı aydan sonra bu antijenin varlığı, aminotransferaz düzeylerine ve biyopsi sonucuna bağlı olarak asemptomatik taşıyıcılığı ya da kronik aktif hepatiti gösterir (Gurevich 1993; Kanra, Cengiz Yaklaşık 4-8 haftalık inkübasyon döneminden sonra aminotransferaz (ALT, AST) ve bilirubin düzeylerinde artış olur. ALT ve AST hasara uğrayan karaciğer hücresinden salınırlar ve hücre nekrozunu gösteren en duyarlı testlerdir (Tosun 2002). İyileşme döneminde aminotransferaz ve bilirubin düzeylerinin normale dönmesi beklenir (Kanra, Cengiz Tablo 3: Hepatit B de Serolojik Tanı Hepatit Markerları Akut HBV İyileşmiş HBV Kronik HBV Aşılanmış HBsAg + _ + _ Anti-HBc _ AntiHBcIgM + _ HBeAg + _ +/ Anti-HBe _ + +/ Anti-HBs _ + _ + 25

6 Çavuşoğlu Hepatit Be antijeni (HBeAg) serumda HBsAg nin görülmesinden birkaç gün sonra ortaya çıkar. HBeAg, hepatit B virüsünün aktif olarak çoğaldığını gösterir. Bu antijen genellikle serumda HBV-DNA sı pozitif olan kişilerde görülür. Serumda virüsün aktif olarak çoğalmasının en iyi göstergesi HBV-DNA nın varlığıdır (Gürkan, Koçak 1998; Kanra, Cengiz HBeAg, HBV-DNA dan daha önce serumdan temizlenir. HBeAg nin serumda pozitif kalması, kronik hepatiti gösterir (Gurevich 1993; Kanra, Cengiz HBV ile enfekte olan tüm kişilerde HBcAg antijenine karşı antikor oluşur. Ancak HBcAg antijenine karşı oluşan antikorlar koruyucu değildir. Bu antijene karşı oluşan antikorun iki tipi vardır. Anti-HBcIgM antikoru serumda HBsAg nin görülmesinden kısa süre sonra saptanır ve akut enfeksiyonu gösterir. Anti-HBcIgM akut enfeksiyondan sonra 4-8 ay içinde serumdan kaybolur ve anti-hbcigg ile yer değiştirir. Anti-HbcIGg geç akut dönemi gösterir (Gurevich 1993; Kanra, Cengiz Hepatit B aşısı yapılan kişilerde HBcAg antijenine karşı antikor oluşmaz. Anti-HBe antikoru, anti-hbc den daha sonra serumda pozitif olur. Anti-HBe antikoru, virüsün çoğalmasının durduğunu gösterir (Jung, Rape 2002). Anti-HBs antikoru ise HBsAg antijeni serumdan kaybolduktan yaklaşık 2 ay sonra oluşur. Bu antikor, hepatit B virüsüne karşı koruyucu immünite sağlar (Gurevich 1993; Kanra, Cengiz Anti-HBs antikoru aşıya bağlı olarak da gelişebilir. Ayrıca son 6 ay içinde hepatit B immünglobulin (HBIG) yapılması sonucu pasif olarak da antikor kazanılabilir. Ancak pasif olarak kazanılan antikor sonunda kaybolur ve kişiyi tekrar HBV enfeksiyonuna karşı hassas yapar (Gurevich 1993). Akut hepatit B tanısı serolojik olarak HBsAg ve anti- HBcIgM in serumda saptanması ile konur. Hastalığın akut döneminde HBeAg ve HBV-DNA pozitiftir (Kanra, Cengiz Tedavi Akut hepatit B enfeksiyonunda antiviral tedavi uygulanmaz. Hastalığın akut döneminde yatak istirahati önerilir. Hastanın iştahına göre besleyici ve dengeli bir diyet düzenlenir (Kanra, Cengiz 1998; The American Gastroenterological Association 2002). Kronik hepatit B tedavisinde interferon ve antiviral ilaçlar kullanılır (Gurevich 1993; Gürkan, Koçak İnterferon vücudun doğal savunmasında rol oynayan ve endojen olarak sentezlenen bir grup glikoproteindir. Kronik hepatit B li hastalarda endojen interferon yapımının azaldığı düşünülmektedir (Gantz, Tomaszewski, DeLaPena ve ark.1995; Gürkan, Koçak İnterferon Tedavisi: İnterferon virüsün çoğalmasını önler ve hücresel immüniteyi artırır. İnterferon, T hücrelerini ve makrofajları aktive ederek ve immünglobulin sentezini artırarak immün sistemi düzenleyici etki gösterir. İnterferonun antiviral etkisi, virüsün hücre içine girişini inhibe ederek gerçekleşir (Gantz, Tomaszewski, DeLaPena ve ark. 1995; Gürkan, Koçak 1998; Vitale, Fortin, Robbins 1993) İnterferon tedavisinin amacı, virüsün çoğalmasının önlenmesi, karaciğerdeki inflamasyonun düzelmesi, serumda HBV-DNA ve HBeAg nin negatif olması, ALT nin normal düzeye inmesi ve anti-hbe oluşmasıdır (Carreno, Bartolome, Castillo 1994; Gantz, Tomaszewski, DeLaPena ve ark. 1995; Vitale, Fortin, Robbins 1993). Tedavi bittikten 6 ay sonra bu durumun devam etmesi, kalıcı yanıt olarak değerlendirilir (Gürkan, Koçak İnterferon tedavisinden sonra HBsAg nin serumdan temizlenmesi için geçen süre birkaç aydan 6 yıla kadar değişebilir. HBsAg serumda negatif olduktan sonra genellikle bir yıl içinde HBV-DNA negatif olur (Acharya, Dasarathy 1994; Carreno, Bartolome, Castillo 1994). İnterferon tedavisine en iyi yanıt verenler, enfeksiyonun alınmasının üzerinden 2 yıldan az süre geçen, HBV- DNA düzeyi düşük (200 pgm/ml ) ve ALT düzeyi yüksek olan hastalardır. İnterferonla tedavi edilen hastaların yaklaşık % 50 sinde HBeAg antijeni kaybolur ve anti-hbe gelişir. Delta enfeksiyonu, interferon tedavisine yanıtı olumsuz etkiler (Acharya, Dasarathy 1994; Carreno, Bartolome, Castillo 1994; Gürkan, Koçak Tedaviden sonraki izlemde bazı hastalarda rölaps gelişebilir. Bu hastalarda ALT düzeyi yükselir ve hepatit B ye ilişkin markerlar yeniden pozitif olur. Hastalık genellikle tedavi kesildikten sonra 12 ay içinde tekrarlar. Kronik hepatit B de rölaps oluşunca ikinci kür interferon tedavisi uygulanır, ancak ikinci kürden sonra da tekrar rölaps geli- 26

7 C. Ü. Hemşirelik Yüksek Okulu Dergisi, 2002, 6 (2) şebilir (Acharya, 1994). 1994; Carreno, Bartolome, Castillo düzeyinin normale dönmesini sağlar. Ancak ilaç kesilince hastada rölaps görülebilir. İnterferonun Yan Etkileri: İnterferonun yan etkileri dozla ilişkilidir ve tedavi kesilince hızla düzelir. İnterferona bağlı olarak grip benzeri semptomlar (örn: titreme, 40 C ye kadar çıkan ateş, miyalji, artralji, başağrısı, kilo kaybı, yorgunluk ve halsizlik) görülür. Bu semptomlar genellikle ilacın verilmesinden 3-6 saat sonra başlar. Bu yan etkinin süresi saattir (Gantz, Tomaszewski, DeLaPena ve ark. 1995; Vitale, Fortin, Robbins 1993). Daha az görülen diğer yan etkiler; iştahta azalma, tat almada değişiklik, bulantı, kusma ve diyaredir. Ayrıca lökosit, trombosit ve eritrositlerin sayısında geçici bir azalma görülür. Nadir olarak enjeksiyon bölgesinde deri iritasyonu ve kızarıklık olabilir. İlacın sürekli kullanımında semptomlara karşı tolerans gelişir. Buna bağlı olarak ilacın tekrarlayan kullanımlarında semptomların şiddeti azalır (Gantz, Tomaszewski, DeLaPena ve ark 1995; Vitale, Fortin, Robbins 1993). İnterferonun Uygulanması: İlaç dozu hastalığa, çocuğun vücut yüzeyine ya da ağırlığına göre hesaplanır. Alfa interferon için subkutan yol daha yaygın kullanılır. Çocuklarda önerilen doz 6 ay süreyle 5-10 milyon ünite/ m ²/ haftada 3 gündür (Gürkan, Koçak İnterferon diğer biyolojik ajanlarla birlikte verildiğinde, karşılıklı etkileşim sonucu ilaca bağlı yan etkilerin arttığı gözlenmiştir. Bu nedenle, interferon diğer biyolojik ajanlarla birlikte verilmemelidir (Gantz, Tomaszewski, DeLaPena ve ark 1995). Çocuğun uyanık olduğu saatlerde grip benzeri semptomların görülmesini azaltmak için ilacın akşam yapılması önerilmektedir. Ancak özellikle tedavinin ilk birkaç gününde ateş ve titreme nedeniyle uyku sorunları olabilir (Gantz, Tomaszewski, DeLaPena ve ark 1995; Vitale, Fortin, Robbins 1993). Lamivudine (Nükleozid Analogu) Tedavisi : Tedavide kullanılan antiviral ilaçlar, virüsün genetik yapısını etkileyerek çoğalmasını engeller (Gürkan, Koçak Antiviral ilaçlar içinde en etkili olanı lamivudine dir. Bu ilaç, HBeAg nin kaybolmasını, anti-hbe nin gelişmesini ve ALT Lamivudine nin yan etkileri interferona göre daha az şiddetlidir. İlaca bağlı olarak hastada başağrısı, yorgunluk, iştahsızlık, abdominal ağrı, pankreatit, miyalji, nötropeni, anemi, trombositopeni ve bilirubin düzeyinde yükselme görülebilir (Jung, Rape 2002). Kronik hepatit B li 10 çocuk üzerinde yapılan bir çalışmada, lamivudine in tüm hastalarda 24 hafta içinde serum HBV-DNA düzeylerini belirlenebilir düzeyin altına indirdiği saptanmıştır (Zuccoti, Cucchi, Gracchi ve ark 2002). Serum ALT düzeyi 36 hafta içinde normal değerlere dönmüştür. Ancak hiçbir vakada HBsAg negatif olmamıştır Yapılan diğer bir çalışmada ise, kronik hepatit B li kadınlarda gebeliğin son haftalarında uygulanan lamivudine tedavisinin annede HBV-DNA düzeyini belirlenebilir düzeyin altına indirdiği, ancak virüsün perinatal geçişini önleyemediği belirlenmiştir (Kazim, Wakil, Khan ve ark. 2002). İlaç tedavisine yanıt vermeyen hastalarda karaciğer transplantasyonu denenebilir. Ancak bu hastalarda hepatit B enfeksiyonu rekürrensi ve greftte siroz gelişme riski yüksektir (Gürkan, Koçak Hemşirelik Bakımı Hemşirelik bakımı büyük ölçüde hepatitin şiddetine ve tıbbi tedaviye bağlıdır. Hafif viral hepatiti olan çocuklara sıklıkla evde bakım verilir. Düzenli bir diyet ve çocuğun durumuna uygun bir dinlenme ve aktivite programı desteklenir. Hepatit B nin yayılmasını önlemek için hemşirenin enfekte kişinin kanı, vücut sıvıları ve kontamine araçlarla temas ederken eldiven kullanması gereklidir. Eğer vücut atıklarına yönelik evrensel önlemler alınıyorsa, hepatit B virüsünü taşıyan çocukların izole edilmesi gerekli değildir. Sağlık personelinin vücut sıvıları ve kan ürünleri ile bulaşan tüm enfeksiyonlardan korunmak için uygulamaları gereken evrensel önlemler şunları içerir (Karadakovan 2002; Özvarış 1999): 1. Hastanede yatan her hastaya kan ve vücut sıvıları ile bulaşan enfeksiyonlara ilişkin testler yapılmadığı 27

8 Çavuşoğlu için, her hasta potansiyel olarak enfekte kabul edilmeli ve gereken önlemler alınmalıdır. 2. Hastanın mukozası, kanı ya da diğer vücut sıvıları ile temas etme riski olduğunda eldiven giyilmelidir. İşlem bittikten sonra eldivenler çıkarılmalı ve eller yıkanmalıdır. 3. Hastanın kanı ya da diğer vücut sıvıları ile kontamine olan deri yüzeyleri hemen su ve sabunla yıkanmalıdır. 4. İğne batması sonucu temas bölgesi su ve sabunla ya da uygun bir antiseptik solüsyonla yıkanmalıdır. Mukoza temaslarında temas bölgesinin bol suyla yıkanması gerekir. 5. Ele iğne batmasını önlemek için iğneler kullanıldıktan sonra enjektörden çıkartılmamalı ve plastik kılıfları tekrar takılmamalıdır. Kullanılmış iğne ve enjektörler ve diğer kesici aletler delinmeye karşı dirençli kutulara konularak atılmalıdır. Tekrar kullanılacak olan kontamine materyaller uygun biçimde sterilize edilmelidir. 6. Yapılan tıbbi bir işlem sırasında kan yada diğer vücut sıvılarının sıçrama olasılığı varsa koruyucu önlük giyilmeli, burun, ağız ve gözleri korumak için maske ve gözlük takılmalıdır. Yukarda belirtilen enfeksiyon kontrol yöntemlerinin uygulanması ile vücut sıvıları, kan ve kan ürünleri ile bulaşan enfeksiyonların yayılması önlenebilir. Ayrıca ebeveynlere ve çocuklara hepatit B nin olağan bulaşma yolları açıklanır. Kronik hepatit B de alkol kullanımı, güvenli olmayan seks ve karaciğerde daha fazla hasara neden olabilecek ilaçlardan kaçınılması önemlidir (Campbell, Glasper, Wong 1999; Jung, Rape 2002). Ebeveynler, hekime danışmadan çocuğa ilaç vermemeleri konusunda uyarılmalıdır. Kronik hepatit B de interferon tedavisi uzun süre devam ettiği için çocuğun poliklinikten izlenmesi ve aile eğitimi önemlidir. Aile eğitiminde interferon tedavisinin beklenen yan etkileri ve semptomların nasıl kontrol edileceği anlatılır. Ebeveynlerden tüm yan etkileri bildirmeleri ve çocuğun ateşini izlemeleri istenir. Ailelerin ateşin ve diğer önemli yan etkilerin kaydedildiği bir günlük tutmaları yararlı olabilir. Bu günlük, yan etkilerin sıklığını ve süresini hatırlatarak semptom kontrolüne ilişkin girişimlerin planlanmasına yardım edebilir. Aile eğitiminin primer amacı, onları çocuğun evdeki bakımının yönetimine hazırlamaktır. Grip benzeri semptomların kontrolü için interferonla birlikte ve her 4 saatte bir asetominofen verilmesi önerilir. İnterferon tedavisi sırasında semptom kontrolü için hastaya aspirin ya da aspirin içeren ilaçlar verilmez (Gantz, Tomaszewski, DeLaPena ve ark. 1995; Vitale, Fortin, Robbins 1993). İnterferonla tekrarlayan temaslardaki riskler henüz belirlenmediği için, hemşirelerin sitotoksik ve evrensel önlemleri kullanmaları önerilmektedir. Ayrıca ailelere ve çocuklara da interferonun nasıl hazırlanacağı ve kullanılan araçların uygun biçimde nasıl atılacağı öğretilmelidir. Aileye subkutan enjeksiyon tekniğinin öğretilmesi ve yazılı materyal verilmesi önemlidir. Eğitimde, ebeveynlerin çocuğa enjeksiyon yapma korkusu, enjeksiyon alanları ve uygulama teknikleri ele alınır. Bebeklerde ve küçük çocuklarda subkutan dokunun dağılımının sınırlı olması, enjeksiyon alanları arasında rotasyon yapılmasını güçleştirir. Bebeklerde daha sıklıkla uyluk, abdomen ve aralıklı olarak kolların üst kısmı kullanılır. Çocuk büyüdükçe üst kollar ve gluteal bölge daha uygun enjeksiyon alanlarını oluşturur. Korunma Hepatit B enfeksiyonundan korunmak için yüksek risk grubundaki kişilerle birlikte tüm yenidoğanların, daha önce aşılanmamış yaşına kadar olan tüm çocukların ve adölesanların aşılanması önerilmektedir (Campbell, Glasper, Wong 1999; Gürkan, Koçak 1998; Kanra, Cengiz Hastalıktan korunmak için 3 doz hepatit B aşısı yapılır. Sıklıkla uygulanan aşı şemasına göre bir ay ara ile ilk iki doz ve ilk aşıdan 6 ay sonra üçüncü doz aşı uygulanır. Bebeklere 0, 1 ve 6. aylarda aşı yapılır (Gow, Multimer 2000; Kanra, Cengiz Daha önce üç doz hepatit B aşısı yapılmamış olan çocukların 11 yaşına kadar aşıları tamamlanmalıdır. Enfekte aile üyeleri ile birlikte yaşayan çocuklara da üç doz hepatit B aşısı yapılmalıdır (American Academy of Pediatrics 2002). 28

9 C. Ü. Hemşirelik Yüksek Okulu Dergisi, 2002, 6 (2) Tüm gebelerin HbsAg yönünden taranması önemlidir. HbsAg testi pozitif olan bir gebenin bebeğine doğumda bir doz hepatit B immünglobulin (HBIG) yapılır ve en kısa sürede tercihen 12 saat içinde aşı serisine başlanır (Gurevich 1993). HBIG yüksek titrasyonda antikor içerdiği için anneden bebeğe HBsAg geçse bile bunu nötralize etmektedir (Gow, Multimer 2000; Tosun 2002; Wong 1995). Ancak HBIG nin etkinliği 21. günden sonra azalmaktadır. Doğum anında yapılan HBIG bebeği pasif olarak 3. haftanın sonuna kadar korumaktadır. Üçüncü haftadan sonra doğumda aşılanan bebeklerde oluşan antikorlar bebeği aktif olarak korumaya başlamaktadır (Tosun 2002). Eğer annede hepatit B virüsü pozitif ise bebeğe doğumdan hemen sonra HBIG verilmesi ve hepatit B aşısı yapılması ile bu bebeklerin % 90 dan fazlasının hepatit B virüsü ile enfekte olması önlenebilmektedir (Kanra, Cengiz Bebeklerin yenidoğan döneminde aşılanmasının maliyeti, tıbbi tedavinin maliyetinden daha azdır (Gurevich 1993). Bebeğe 1. ayda ikinci doz ve 6. ayda da 3. doz aşı yapılır. Hepatit B aşısı ve HBIG vastus lateralis kasına intramuskuler olarak yapılır. Aşı dozu bebekler için 10mcq dir. HBIG ise taşıyıcı annenin bebeğine doğumda 100 IU (0.5ml) yapılır (Tosun 2002). Eğer enfekte kişinin kan örneği kaza ile dökülürse, kanın döküldüğü yüzeyler çamaşır suyu ile dezenfekte edilmelidir. Enfekte çocuğa bakım verirken elde açık yara ya da kesikler varsa eldiven kullanılmalıdır (Gurevich 1993, Jones 1994, Divison of Healthcare 2002). Hastanın kanı ve vücut sıvıları ile temas etme riski olan sağlık personelinin koruyucu olarak aşılanması önemlidir. Eğitimleri süresince hastanelerde uygulama yapan öğrenci hemşireler de öncelikle aşılanması gereken gruplar arasında yer almalıdır. Ayrıca dövme yapmak ve kulağı delmek için kullanılan iğnelerin de yeni ve steril olmasına dikkat edilmelidir (Gurevich 1993). Hepatit B virüs aşısının 5 yılda bir tekrarlanması önerilmektedir. Ancak aşıdan sonra yapılan kontrollerde, serum anti-hbs düzeyi koruyucu düzeyin altında olan ve virüsle karşılaşma olasılığı yüksek bireylerin yeniden aşılanması ve antikor düzeylerinin kontrol edilmesi gerekir Dünya Sağlık Örgütü 1992 yılından itibaren hepatit B prevalansı % 5 den daha fazla olan tüm ülkelerde bebeklere hepatit B aşısı yapılmasını önermiştir (Kretzschmar, Wit, Smits 2002). Bu uygulama 1997 den itibaren tüm dünyada yaygınlaştırılmıştır. Ülkemizde de evrensel hepatit B aşılamasına 1998 yılında başlanmıştır ve 0-1 yaş grubu çocuklar sağlık ocaklarında ücretsiz olarak aşılanmaktadır (Tosun 2002). Hepatit B enfeksiyonunu 21. yüzyılda elimine etme hedefine ulaşabilmek için dünya çapında çaba ve işbirliği gereklidir. Bu amaçla, evrensel aşılamanın yaygınlaştırılması, 1-16 yaş arası tüm çocukların ve adölesanların aşılanması önemlidir. Toplumu korumak için evrensel aşılama ve immünite sağlanıncaya kadar güvenli kan ürünlerinin sağlanması ve enfeksiyon kontrol yöntemlerinin uygulanması gereklidir. Hepatit B ile enfekte kişiyle cinsel ilişki sırasında koruyucu önlemler alınmalıdır. Ayrıca tıraş makinesi, tırnak makası, tırnak törpüsü ve diş fırçası enfekte kişilerle paylaşılmamalıdır. Kaza ile enfekte iğnenin ele batması ve kontamine materyalin müköz membranlarla temas etmesi sonucu kişiye ilk saat içinde hepatit B immünglobulin ve hepatit B aşısı yapılır. HBIG ve aşı uygulaması, enfekte kişi ile cinsel ilişkide bulunan ya da diş fırçası ve tıraş bıçağını paylaşan kişiler için de önerilir. 29

10 Çavuşoğlu KAYNAKLAR Acharya SK, Dasarathy S (1994) Interferon Therapy in Chronic Hepatitis B: More Information But Clarity Eludes. Tropical Gastroenterology, 15(4): American Academy of Pediatrics. Medical Library. Hepatitis B. İnternet adresi: Erişim tarihi: Campbell S, Glasper EA, Wong D (Eds) (1999) Whaley and Wong s Children s Nursing. Mosby International Ltd. London. s Carreno V, Bartolome J, Castillo I (1994) Long term effect of interferon therapy in chronic hepatitis B. Journal of Hepatology, 20: Division of Healthcare Quality Promotion Issues in Child Care Settings. Hepatitis B in the Child Care Settings. İnternet adresi: Erişim tarihi: Gantz S, Tomaszewski JG, DeLaPena L ve ark (1995) Programmed Instruction :Biotherapy Module III. Interferons. Cancer Nursing, 18(6) : Goldstein ST, Alter MJ, Williams IT, Moyer LA ve ark (2002) Incidence and Risk Factors for Acute Hepatitis B in the United States : Implications for Vaccination Programs. The Journal of Infectious Diseases, 185: Gow PJ, Mutimer D (2000) Mechanisms of hepatitis B virus escape after immunoglobulin therapy. Current Opinion in Infectious Diseases, 13(6): Gurevich I (1993) Hepatitis Part II. Viral hepatitis B, C and D. Heart- Lung, 22(5): Gürkan F, Koçak N (1998) Kronik Hepatit B : Klinik, Laboratuvar Bulguları ve Tedavi. Katkı Pediatri Dergisi, 19(6) : Jones AG (1994) Hepatitis Revisited. Hepatitis Virus Transmission. Nursing Times, 90(46) : Jung MC, Rape GR (2002) Immunology of hepatitis B infection. The Lancet, 2: Kanra G, Cengiz B (1998) Hepatit B Virüs Enfeksiyonu. Katkı Pediatri Dergisi, 19(6): Karadakovan A(2002) Hepatit-B İnfeksiyonu ve Koruyucu Önlemler. Aile ve Toplum Dergisi, Nisan Haziran Kazim SN, Wakil SM, Khan A, Hasnain E, Sarin KS (2002) Vertical transmission of hepatitis B virus despite maternal lamivudine therapy. The Lancet, 359(27): Kretzschmar M, Wit GA, Smits LJM (2002) Vaccination against hepatitis B in low endemic countries. Epidemiology and Infection, 128: Nishioka SA, Gyorkos TW, Joseph L, Collet JP, Maclean JD (2002) Tattooing and risk for transfusion-transmitted diseases: The role of the type, number and design of the tattoos, and the conditions in which they were performed. Epidemiology and Infection, 128(1): Özvarış ŞB (1999) Sağlık Çalışanlarının Enfeksiyonlardan Korunması. Sürekli Tıp Eğitim Dergisi, 8(12): The American Gastroenterological Association. Chronic Viral Hepatitis. İnternet adresi: http: //www.gastro.org/public/ cvh.html. Erişim tarihi: Tosun, SY (2002) Ülkemizde Hepatit B Aşılaması. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 11(4): Vitale MK, Fortin JW, Robbins K (1993) Management of Children on Interferon Therapy. Pediatric Nursing, 19(3) : Wong DL (1995) Nursing Care of Infants and Children. Fifth Edition. Boston, New York. Mosby- Year Book Inc. s Zuccoti GV, Cucchi C, Gracchi V ve ark (2002) A 1 Year Trial of Lamivudine for Chronic Hepatitis B in Children. The Journal of International Medical Research, 30 (2):

Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma Ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi EKK KAYA SÜER

Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma Ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi EKK KAYA SÜER Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma Ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi EKK KAYA SÜER Sağlık Çalışanlarında İnfeksiyon Riski: Kan yoluyla bulaşan hastalıklar Hepatit B, Hepatit C, HIV, Hepatit

Detaylı

DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMALARI VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER

DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMALARI VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMALARI VE ALINMASI GEREKEN ÖNLEMLER Hastanelerde Hastaneler enfeksiyon etkenleri bakımından zengin ortamlar Sağlık personeli kan yolu ile bulaşan hastalıklar açısından yüksek

Detaylı

Korunma Yolları (Üniversal Önlemler)

Korunma Yolları (Üniversal Önlemler) Doç. Dr. Onur POLAT Korunma Yolları (Üniversal Önlemler) İlk kez 1987 yılında ABD de hastalık kontrol merkezleri (CDC) tarafından HIV bulaşmasını önlemek amacıyla önerilen yöntemler Üniversal Önlemler

Detaylı

TLERDE SEROLOJİK/MOLEK HANGİ İNCELEME?) SAPTANMASI

TLERDE SEROLOJİK/MOLEK HANGİ İNCELEME?) SAPTANMASI * VİRAL V HEPATİTLERDE TLERDE SEROLOJİK/MOLEK K/MOLEKÜLER LER TESTLER (NE ZAMANHANG HANGİ İNCELEME?) *VİRAL HEPATİTLERDE TLERDE İLAÇ DİRENCİNİN SAPTANMASI *DİAL ALİZ Z HASTALARININ HEPATİT T AÇISINDAN

Detaylı

Hepatit B ile Yaşamak

Hepatit B ile Yaşamak Hepatit B ile Yaşamak NEDİR? Hepatit B, karaciğerin iltihaplanmasına sebep olan, kan yolu ve cinsel ilişkiyle bulaşan bir virüs hastalığıdır. Zaman içerisinde karaciğer hasarlarına ve karaciğer kanseri

Detaylı

Hepatit B, akut hepatitin ve kronik viral enfeksiyonların en sık nedenidir.

Hepatit B, akut hepatitin ve kronik viral enfeksiyonların en sık nedenidir. Hepatit (karaciğer iltihabı) ilaçlar, toksik maddeler, otoimmün hastalıklar, alkol, virüsler gibi bir çok nedenle oluşabilirse de % 95 nedeni hepatit virüsleri (hepatit A,B,C,D,E) dir. Hepatit B, akut

Detaylı

Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi

Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi Sağlık Çalış ışanlarında Enfeksiyon Riski Kan yoluyla bulaşan hastalıklar Sağlık çalış ışanlarında majör bulaş kaynağı kanla

Detaylı

Hepatit C ile Yaşamak

Hepatit C ile Yaşamak Hepatit C ile Yaşamak NEDİR? Hepatit C kan yoluyla bulaşan Hepatit C virüsünün(hcv) neden olduğu bir karaciğer hastalığıdır. 1 NEDİR? Hepatit C virüsünün birçok türü (genotipi ) bulunmaktadır. Ülkemizde

Detaylı

Hepatit B Hasta Takibi Nasıl Yapılmalı?

Hepatit B Hasta Takibi Nasıl Yapılmalı? Hepatit B Hasta Takibi Nasıl Yapılmalı? Yrd. Doç. Dr. Kaya Süer Yakın Doğu Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Sunum Planı Giriş HBsAg Pozitifliği Kronik Hepatit

Detaylı

DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMASI

DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMASI DELİCİ KESİCİ ALET YARALANMASI Hemşireler, hastabakıcılar ve labaratuvar personeli en yüksek risk grupları olarak görülmektedir. Yaralanmalarda ilk sırayı, enjektör iğnesinin kapağının işlem sonrasında

Detaylı

GEBELİK VE VİRAL HEPATİTLER. Uz. Dr. Funda Şimşek Okmeydanı Eğitim Hastanesi İnfeksiyon Hast. ve Kli. Mikr.Kliniği

GEBELİK VE VİRAL HEPATİTLER. Uz. Dr. Funda Şimşek Okmeydanı Eğitim Hastanesi İnfeksiyon Hast. ve Kli. Mikr.Kliniği GEBELİK VE VİRAL HEPATİTLER Uz. Dr. Funda Şimşek Okmeydanı Eğitim Hastanesi İnfeksiyon Hast. ve Kli. Mikr.Kliniği GEBELİK VE VİRAL HEPATİTLER Uz.Dr.Funda Şimşek SSK Okmeydanı Eğitim Hastanesi İnfeksiyon

Detaylı

Bilinen, 5000 den fazla fonksiyonu var

Bilinen, 5000 den fazla fonksiyonu var Bilinen, 5000 den fazla fonksiyonu var KARACİĞER NEDEN ÖNEMLİ 1.Karaciğer olmadan insan yaşayamaz! 2.Vücudumuzun laboratuardır. 500 civarında görevi var! 3.Hasarlanmışsa kendini yenileyebilir! 4.Vücudun

Detaylı

Dünyada 350 milyonun üzerindeki hepatit B taşıyıcısının %50 sinden fazlasında infeksiyon perinatal yolla kazanılmıştır.

Dünyada 350 milyonun üzerindeki hepatit B taşıyıcısının %50 sinden fazlasında infeksiyon perinatal yolla kazanılmıştır. GİRİŞ Dünyada 350 milyonun üzerindeki hepatit B taşıyıcısının %50 sinden fazlasında infeksiyon perinatal yolla kazanılmıştır. HBeAg pozitif annelerden bebeğe bulaş oranı % 90 dır. Perinatal olarak kazanılan

Detaylı

Kronik Hepatit B Tedavisi Zor Olgular

Kronik Hepatit B Tedavisi Zor Olgular Kronik Hepatit B Tedavisi Zor Olgular Dr. Faruk KARAKEÇİLİ Erzincan Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı 22.01.2016 HATAY Tedavisi Zor Olgular! Zor hasta

Detaylı

Hepatit Hastalığı Gebelikten Etkilenir mi?

Hepatit Hastalığı Gebelikten Etkilenir mi? GEBELİKTE HEPATİT Gebelik ve hepatit Gebelik ve hepatit iki ayrı durumu anlatır. Birincisi gebelik sırasında ortaya çıkan akut hepatit tablosu, ikincisi ise kronik hepatit hastasının gebe kalmasıdır. Her

Detaylı

Belge No: Yayın Tarihi: Güncelleme Tarihi: Güncelleme No: Sayfa No: EKÖ/YÖN 20 19.08.2009-1 1/5 GÜNCELLEME BİLGİLERİ

Belge No: Yayın Tarihi: Güncelleme Tarihi: Güncelleme No: Sayfa No: EKÖ/YÖN 20 19.08.2009-1 1/5 GÜNCELLEME BİLGİLERİ EKÖ/YÖN 20 19.08.2009-1 1/5 GÜNCELLEME BİLGİLERİ Güncelleme Tarihi Güncelleme No Açıklama - 0 - EKÖ/YÖN 20 19.08.2009-1 2/5 1. AMAÇ Bu yönergenin amacı; çalışanların iş kazası sonucu yaralanmalarında bildirimin

Detaylı

VİRAL HEPATİTLER. Dr. Selim Bozkurt. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı

VİRAL HEPATİTLER. Dr. Selim Bozkurt. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı VİRAL HEPATİTLER Dr. Selim Bozkurt Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi Acil Tıp Anabilim Dalı Sunum Planı Hepatit Hepatit A Hepatit B Hepatit C Mesleki Maruziyet Potansiyel olarak Hepatit

Detaylı

PERSONEL YARALANMALARI İZLEM TALİMATI

PERSONEL YARALANMALARI İZLEM TALİMATI Hazırlayan Kontrol eden Onaylayan Enfeksiyon Kontrol Komitesi Kalite Yönetim Direktörü Hastane Yöneticisi 1.AMAÇ Hasta kanı ve/veya diğer vücut sıvıları ile parenteral veya mukoza yoluyla temas eden sağlık

Detaylı

HEPATİT (Sarılık) Epidemiyoloji

HEPATİT (Sarılık) Epidemiyoloji HEPATİT (Sarılık) Hepatit, temel olarak karaciğer hücrelerinin hasarına sebep olan inflamatuar bir hastalıktır. Hepatit, hastalığın klinik seyrine göre akut ve kronik olarak iki çeşittir. Akut hepatit,

Detaylı

Hemodiyaliz olgularında hepatit enfeksiyonu ve önlenmesi. Dr Hayriye Sayarlıoğlu, KSÜ, Nefroloji, Kahramanmaraş

Hemodiyaliz olgularında hepatit enfeksiyonu ve önlenmesi. Dr Hayriye Sayarlıoğlu, KSÜ, Nefroloji, Kahramanmaraş Hemodiyaliz olgularında hepatit enfeksiyonu ve önlenmesi Dr Hayriye Sayarlıoğlu, KSÜ, Nefroloji, Kahramanmaraş Giriş Hemodiyaliz hastalarında enfeksiyon önemli mortalite nedenleri arasındadır Hepatit C

Detaylı

HEPATİT B, TÜRKİYE İÇİN AIDS TEN DAHA TEHLİKELİ. Dr. Zülkar Dönmez Asil Çelik San. Tic. A.Ş.

HEPATİT B, TÜRKİYE İÇİN AIDS TEN DAHA TEHLİKELİ. Dr. Zülkar Dönmez Asil Çelik San. Tic. A.Ş. HEPATİT B, TÜRKİYE İÇİN AIDS TEN DAHA TEHLİKELİ BİRLEŞİK METAL-İŞ YAYINLARI Tünel Yolu Cd. No.2 81110 Bostancı - İstanbul Tel: (0216) 380 8590 Faks: (0216) 373 6502 Dr. Zülkar Dönmez Asil Çelik San. Tic.

Detaylı

Kan Yoluyla BulaĢan Enfeksiyonlar ve Korunma

Kan Yoluyla BulaĢan Enfeksiyonlar ve Korunma Kan Yoluyla BulaĢan Enfeksiyonlar ve Korunma Prof. Dr. Ayper Somer Ġstanbul Tıp Fakültesi Pediatrik Ġnfeksiyon Hastalıkları Bilim Dalı Sağlık ÇalıĢanlarında Enfeksiyon Riski Kan yoluyla bulaģan hastalıklar

Detaylı

SAĞLIK ÇALIŞANLARI MESLEKİ RİSKİ TALİMATI

SAĞLIK ÇALIŞANLARI MESLEKİ RİSKİ TALİMATI Dok No: ENF.TL.15 Yayın tarihi: NİSAN 2013 Rev.Tar/no: -/0 Sayfa No: 1 / 6 1.0 AMAÇ:Sağlık çalışanlarının iş yerinde karşılaştıkları tehlikeler ve meslek risklerine karşı korumak. 2.0 KAPSAM:Hastanede

Detaylı

Çocukluk Çağı Aşılamaları. Doç. Dr. Güldane Koturoğlu

Çocukluk Çağı Aşılamaları. Doç. Dr. Güldane Koturoğlu Çocukluk Çağı Aşılamaları Doç. Dr. Güldane Koturoğlu Rutin Aşı Takvimi-2012 ÖNERİLEN RUTİN AŞI PROGRAMI-2012 Ulusal aşı programı DOĞUM 1. AYIN SONU 2. AYIN SONU 4. AYIN SONU 6. AYIN SONU HEPATİT B 1. Doz

Detaylı

PERSONEL YARALANMALARI İZLEM TALİMATI

PERSONEL YARALANMALARI İZLEM TALİMATI Sayfa No 1 / 5 Hazırlayan İnceleyen Onaylayan Enfeksiyon Kontrol Komitesi Kalite Yönetim Temsilcisi Başhekim 1.AMAÇ Hasta kanı ve/veya diğer vücut sıvıları ile parenteral veya mukoza yoluyla temas eden

Detaylı

TRANSFÜZYONLA BULAŞAN HASTALIKLAR TARAMA TESTİYAPILANLAR: HEPATİTLER VE HIV

TRANSFÜZYONLA BULAŞAN HASTALIKLAR TARAMA TESTİYAPILANLAR: HEPATİTLER VE HIV TRANSFÜZYONLA BULAŞAN HASTALIKLAR TARAMA TESTİYAPILANLAR: HEPATİTLER VE HIV Doç. Dr. Mustafa GÜL Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı 1 Sunum Planı Transfüzyonla

Detaylı

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir?

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir? Suçiçeği Nedir? Su çiçeği varisella zoster adı verilen bir virüs tarafından meydana getirilen ateşli bir enfeksiyon hastalığıdır. Varisella zoster virüsü havada 1-2 saat canlı kalan ve çok hızlı çoğalan

Detaylı

Yrd.Doç.Dr. Özgür Günal Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD

Yrd.Doç.Dr. Özgür Günal Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Yrd.Doç.Dr. Özgür Günal Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD HÇ, 28 yş, E, Memur 2010 yılı ocak ayında kan bağışı sırasında sarılık olduğu söyleniyor. Başvuru sırasında bazen halsizlik ve

Detaylı

VİRAL HEPATİTLER. Doç.Dr. Şükran Köse Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Haziran 2014, Mardin

VİRAL HEPATİTLER. Doç.Dr. Şükran Köse Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Haziran 2014, Mardin VİRAL HEPATİTLER Doç.Dr. Şükran Köse Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Haziran 2014, Mardin Hepatit/Sarılık Nedir? Tanım Karaciğerin; mikrobik (hepatit

Detaylı

KRONİK BÖBREK HASTASINDA (HBV) TEDAVİ PROTOKOLU NASIL OLMALIDIR?

KRONİK BÖBREK HASTASINDA (HBV) TEDAVİ PROTOKOLU NASIL OLMALIDIR? KRONİK BÖBREK HASTASINDA (HBV) TEDAVİ PROTOKOLU NASIL OLMALIDIR? Dr. Ziya Kuruüzüm DEÜTF Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD 07.09.2013, UVHS, Güral Sapanca Otel, Sakarya Kronik böbrek hastası

Detaylı

KRONİK HEPATİT B (Olgu Sunumu) Dr. İlkay Karaoğlan Gaziantep Ün. Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hst. Ve Kl. Mik. AD.

KRONİK HEPATİT B (Olgu Sunumu) Dr. İlkay Karaoğlan Gaziantep Ün. Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hst. Ve Kl. Mik. AD. KRONİK HEPATİT B (Olgu Sunumu) Dr. İlkay Karaoğlan Gaziantep Ün. Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hst. Ve Kl. Mik. AD. Kasım-1999 HK 41 yaş, erkek Öğretmen Gaziantep Yakınması: Yok Bir yıl önce tesadüfen HBsAg

Detaylı

Klinik Çalışanlarına Önerilen Sağlık Girişimleri

Klinik Çalışanlarına Önerilen Sağlık Girişimleri Klinik Çalışanlarına Önerilen Sağlık Girişimleri Sağlık kuruluşları hizmet, eğitim, araştırma faaliyetlerinin yürütüldüğü kompleks yapılardır. Bu nedenle, sağlık çalışanlarının iş yerinde karşılaştıkları

Detaylı

Anti-HIV Pozitif Bulunan Hastada Kesin Tanı Algoritması. Doç. Dr. Kenan Midilli İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı

Anti-HIV Pozitif Bulunan Hastada Kesin Tanı Algoritması. Doç. Dr. Kenan Midilli İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Anti-HIV Pozitif Bulunan Hastada Kesin Tanı Algoritması Doç. Dr. Kenan Midilli İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Testler farklı amaçlarla uygulanabilir: - Tanı, tarama, doğrulama,

Detaylı

BULAŞICI SARILIKLAR VİRAL HEPATİTLER PROF. DR. MURAT KIYICI ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ GASTROENTEROLOJİ BİLİM DALI

BULAŞICI SARILIKLAR VİRAL HEPATİTLER PROF. DR. MURAT KIYICI ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ GASTROENTEROLOJİ BİLİM DALI BULAŞICI SARILIKLAR VİRAL HEPATİTLER PROF. DR. MURAT KIYICI ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ GASTROENTEROLOJİ BİLİM DALI Karaciğer nedir? Karaciğer vücudun en büyük ve en önemli organlarından biridir.

Detaylı

GEBELİK ve HBV Enfeksiyonu Sanal Vakalarla İnteraktif. 6 Eylül 2014 - Prof. Dr. Erol Avşar

GEBELİK ve HBV Enfeksiyonu Sanal Vakalarla İnteraktif. 6 Eylül 2014 - Prof. Dr. Erol Avşar GEBELİK ve HBV Enfeksiyonu Sanal Vakalarla İnteraktif 6 Eylül 2014 - Prof. Dr. Erol Avşar HBV nin GEBELİĞE ETKİLERİ HBV, fertiliteyi etkilemez Proinflamatuar sitokin salınımını arttırsa da Maternal ve

Detaylı

Kesici Ve Delici Alet Yaralanmalarını Önleme

Kesici Ve Delici Alet Yaralanmalarını Önleme Kesici Ve Delici Alet Yaralanmalarını Önleme Saglık bakım profesyonelleri her gün hastalarına bakım verirlerken, delici kesici alet yaralanmaları ya da sıçrama nedeniyle HIV, Hepatit B ve Hepatit C gibi

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ CİNSEL YOLLA BULAŞAN HASTALIKLAR BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ?

Detaylı

Olgularla Hepatit B tedavisi. Uz.Dr. Alpay Arı İzmir Bozyaka Eğitim ve araştırma Hastanesi

Olgularla Hepatit B tedavisi. Uz.Dr. Alpay Arı İzmir Bozyaka Eğitim ve araştırma Hastanesi Olgularla Hepatit B tedavisi Uz.Dr. Alpay Arı İzmir Bozyaka Eğitim ve araştırma Hastanesi Sunum içeriği Hepatit B tedavisi Ulusal ve uluslar arası kılavuzlar S.U.T sorunları Olgular Sorunlu olgu gurubu

Detaylı

'BANA BIR SEY OLMAZ' DEMEYIN

'BANA BIR SEY OLMAZ' DEMEYIN 'BANA BIR SEY OLMAZ' DEMEYIN Portal : www.cumhuriyet.com.tr İçeriği : Gündem Tarih : 01.12.2014 Adres : http://www.cumhuriyet.com.tr/haber/yasam/152399/_bana_bir_sey_olmaz demeyin.html Bana bir şey olmaz

Detaylı

Uzm. Dr. Burcu Uysal Ahi Evran Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kırşehir

Uzm. Dr. Burcu Uysal Ahi Evran Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kırşehir Uzm. Dr. Burcu Uysal Ahi Evran Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Kırşehir Tanım Sadece anti-hbc IgG nin saptanması Virusla karşılaşmayı gösteren en duyarlı gösterge En çok görülen olağan dışı

Detaylı

HEPATOTROPİK OLANLAR A, B, C, D, E, G F????? DİĞERLERİ HSV CMV EBV VZV HIV RUBELLA ADENOVİRÜS

HEPATOTROPİK OLANLAR A, B, C, D, E, G F????? DİĞERLERİ HSV CMV EBV VZV HIV RUBELLA ADENOVİRÜS HEPATOTROPİK OLANLAR A, B, C, D, E, G F????? DİĞERLERİ HSV CMV EBV VZV HIV RUBELLA ADENOVİRÜS.. HGV hariç (hafif hastalık veya hastalık yok) diğerleri benzer klinik tablo oluşturur. HBV DNA virüsü, diğerleri

Detaylı

H1N1 den Korunmada Alınacak Önlemler. Pandemik H1N1 Gribi (Domuz Gribi)

H1N1 den Korunmada Alınacak Önlemler. Pandemik H1N1 Gribi (Domuz Gribi) H1N1 den Korunmada Alınacak Önlemler Pandemik H1N1 Gribi (Domuz Gribi) İnfluenza olarak da bilinen grip, viral bir hastalıktır. Sağlıklı insanlarda ortalama bir haftada geçmesine rağmen; vücut direncini

Detaylı

Kesici-Delici Alet Yaralanmaları ve Korunma önlemleri

Kesici-Delici Alet Yaralanmaları ve Korunma önlemleri KesiciDelici Alet Yaralanmaları ve Korunma önlemleri Pakize AYGÜN İ.Ü. Cerrahpaşa Tıp Fakültesi KIRIM KONGO BULAŞTI! Kan alırken virüs kapan hemşire öldü MUSTAFA DEMİRER Çorum DHA Kene tarafından ısırılan

Detaylı

Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlarda Tanı

Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlarda Tanı Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlarda Tanı Deniz Gökengin Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar Gonore Klamidyal

Detaylı

Kronik Hepatit B li Hastanın Güncel Tedavisi. Dr. Yaşar BAYINDIR Malatya-2013

Kronik Hepatit B li Hastanın Güncel Tedavisi. Dr. Yaşar BAYINDIR Malatya-2013 Kronik Hepatit B li Hastanın Güncel Tedavisi Dr. Yaşar BAYINDIR Malatya-2013 Hepatit B ve İnsan 16. yy, Kore de Joseon Hanedanlığı ndan bir çocuk mumyası HBV genotip C2 3.000-100.000 yıl öncesine ait,

Detaylı

Gebelerde Rubella (Kızamıkçık) Yrd.Doç.Dr.Çiğdem Kader

Gebelerde Rubella (Kızamıkçık) Yrd.Doç.Dr.Çiğdem Kader Gebelerde Rubella (Kızamıkçık) Yrd.Doç.Dr.Çiğdem Kader OLGU 1 İkinci çocuğuna hamile 35 yaşında kadın gebeliğinin 6. haftasında beş yaşındaki kız çocuğunun rubella infeksiyonu geçirdiğini öğreniyor. Küçük

Detaylı

Hepatit'in her türü ölümcül değildir

Hepatit'in her türü ölümcül değildir On5yirmi5.com Hepatit'in her türü ölümcül değildir Hepatit ve Hepatit türlerini, belirtilerini ve tedavi yöntemlerini İnfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Profesör Doktor Aziz Hacibektaşioğlu ile konuştuk. Yayın

Detaylı

Kronik Hepatit B li Hastanın Güncel Tedavisi

Kronik Hepatit B li Hastanın Güncel Tedavisi Kronik Hepatit B li Hastanın Güncel Tedavisi Prof. Dr. Reşat Özaras İstanbul Üniversitesi, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi, Enfeksiyon AD. rozaras@yahoo.com Genel Bakış HBV Enfeksiyonunda Neredeyiz? Eradikasyon

Detaylı

GEBELİKTE SİFİLİZ. Dr. Mustafa Özgür AKÇA Bursa Yüksek İhtisas E.A.H. Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği

GEBELİKTE SİFİLİZ. Dr. Mustafa Özgür AKÇA Bursa Yüksek İhtisas E.A.H. Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği GEBELİKTE SİFİLİZ Dr. Mustafa Özgür AKÇA Bursa Yüksek İhtisas E.A.H. Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği SİFİLİZ TANIM T.pallidum un neden olduğu sistemik bir hastalıktır Sınıflandırma: Edinilmiş (Genellikle

Detaylı

HBV ve Gebelik. Piratvisuth T. Optimal management of HBV during pregnancy. Liver International 2013; 188-194.

HBV ve Gebelik. Piratvisuth T. Optimal management of HBV during pregnancy. Liver International 2013; 188-194. Uz. Dr. Ali ASAN HBV ve Gebelik Dünyada 350-400 milyon kişi hepatit B ile kronik olarak infekte Bunların yaklaşık %50 si infeksiyonu perinatal yolla alıyor Doğurganlık yaşındaki kadınlar HBV bulaşı açısından

Detaylı

LENFATİK VE İMMÜN SİSTEM HANGİ ORGANLARDAN OLUŞUR?

LENFATİK VE İMMÜN SİSTEM HANGİ ORGANLARDAN OLUŞUR? LENFOMA NEDİR? Lenfoma, diğer grup onkolojik hastalıklar içinde yaşamın uzatılması ve daha kaliteli yaşam sağlanması ve hastaların kurtarılmaları açısından daha fazla başarı elde edilmiş bir hastalıktır.

Detaylı

TRABZON GÖĞÜS HASTALIKLARI HASTANESİ ÇALIŞANLARINDA HBV, HCV VE HIV SEROPREVALANSI *

TRABZON GÖĞÜS HASTALIKLARI HASTANESİ ÇALIŞANLARINDA HBV, HCV VE HIV SEROPREVALANSI * Araştırma Makalesi/Original Article TRABZON GÖĞÜS HASTALIKLARI HASTANESİ ÇALIŞANLARINDA HBV, HCV VE HIV SEROPREVALANSI * Seroprevalances of HBV, HCV and HIV Among Healthcare Workers of Trabzon Chest Diseases

Detaylı

Gebede HSV İnfeksiyonu. Dr. Süda TEKİN KORUK Koç Üniversitesi Hastanesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Bölümü

Gebede HSV İnfeksiyonu. Dr. Süda TEKİN KORUK Koç Üniversitesi Hastanesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Bölümü Gebede HSV İnfeksiyonu Dr. Süda TEKİN KORUK Koç Üniversitesi Hastanesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Bölümü Olgu 14 günlük, erkek bebek Şikayeti: Sol kol ve bacakta kasılma, emmeme Hikaye:

Detaylı

Sağlık Çalışanında Takip ve Tedavi Protokolü Nasıl Olmalıdır?

Sağlık Çalışanında Takip ve Tedavi Protokolü Nasıl Olmalıdır? Sağlık Çalışanında Takip ve Tedavi Protokolü Nasıl Olmalıdır? Yrd. Doç. Dr. Kaya Süer YAKIN DOĞU ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ İNFEKSİYON HASTALIKLARI VE KLİNİK MİKROBİYOLOJİ AD Delici kesici aletler ile

Detaylı

Kazanılmış Bağışıklık Eksikliği Sendromu

Kazanılmış Bağışıklık Eksikliği Sendromu AIDS EĞİTİMİ Acquired Immune Deficiency Syndrome Kazanılmış Bağışıklık Eksikliği Sendromu AIDS Tüm Dünyayı Tehdit Ediyor. Tanzanya da AIDS yetimleri AIDS Nedir? AIDS, bulaşıcı ve ölümcül bir hastalıktır.

Detaylı

Sağlık Çalışanlarında Enfeksiyon Hastalıkları ve Korunma

Sağlık Çalışanlarında Enfeksiyon Hastalıkları ve Korunma Sağlık Çalışanlarında Enfeksiyon Hastalıkları ve Korunma Dr. Şükran Köse İzmir Tepecik Eğitim Ve Araştırma Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları Ve Klinik Mikrobiyoloji Haziran 2014, Mardin Sunum planı Sağlık

Detaylı

Lütfen cep telefonlarınızı kapatınız

Lütfen cep telefonlarınızı kapatınız Lütfen cep telefonlarınızı kapatınız HEPATİT B ve C VİRUS BULAŞ YOLLARI VE KORUNMA Prof.Dr.M.ENVER DOLAR ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ GASTROENTEROLOJİ BİLİM DALI ENFEKSİYON Konak Bağışıklık sistemi Virusa ait özellikler

Detaylı

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti?

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? Dr. Gülşen Mermut Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji ABD EKMUD İzmir Toplantıları - 29.12.2015 Sunum Planı Dünya epidemiyolojisi

Detaylı

DOMUZ GRİBİ BELİRTİLERİ VE TANISI

DOMUZ GRİBİ BELİRTİLERİ VE TANISI DOMUZ GRİBİ BELİRTİLERİ VE TANISI Domuz gribi nedir? Domuz gribi, A(H1N1) tipi virüsten kaynaklanan, insanlarda hastalığa yol açan viral bir hastalıktır. Hastalık ilk kez Meksika ve ABD de görülmüş ve

Detaylı

Gebelik ve Trombositopeni

Gebelik ve Trombositopeni Gebelik ve Trombositopeni Prof.Dr. Sermet Sağol EÜTF Kadın Hast. ve Doğum AD Gebelik ve Trombositopeni Kemik iliğinde megakaryosit hücrelerinde üretilir. Günde 35.000-50.000 /ml üretilir. Yaşam süresi

Detaylı

Uz. Dr. Ali ASAN. Şevket Yılmaz Eğitim ve Araştırma Hastanesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği

Uz. Dr. Ali ASAN. Şevket Yılmaz Eğitim ve Araştırma Hastanesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği Uz. Dr. Ali ASAN Şevket Yılmaz Eğitim ve Araştırma Hastanesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği 1 2 Tarihçe Enfeksiyöz A E Enterik geçiş Viral hepatit Serum NANB B D C Diğer HGV,TT

Detaylı

Hepatit B Virus İnfeksiyonu İle Savaşımda Ülke Kaynaklarının Ekonomik Kullanımı #

Hepatit B Virus İnfeksiyonu İle Savaşımda Ülke Kaynaklarının Ekonomik Kullanımı # Araştırma Hepatit B Virus İnfeksiyonu İle Savaşımda Ülke Kaynaklarının Ekonomik Kullanımı # Selma TOSUN 1, Mehmet Semih AYHAN 2, Bingül İSBİR 3 1 Manisa Devlet Hastanesi, Klinik Mikrobiyoloji ve İnfeksiyon

Detaylı

BRUSELLOZUN İNSANLARDA ÖNLENMESİ VE KONTROLÜ

BRUSELLOZUN İNSANLARDA ÖNLENMESİ VE KONTROLÜ BRUSELLOZUN İNSANLARDA ÖNLENMESİ VE KONTROLÜ Prof. Dr. Fatma Ulutan Gazi Üniversitesi Tıp T p Fakültesi Klinik Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastalıklar kları Anabilim Dalı BRUSELLOZ KONTROLÜ VE ERADİKASYONU

Detaylı

AFYON İL MERKEZİNDEKİ HASTANELERDE ÇALIŞAN HEMŞİRELERİN HEPATİT-B İNFEKSİYONUNA YÖNELİK KORUNMA DURUMLARININ İNCELENMESİ

AFYON İL MERKEZİNDEKİ HASTANELERDE ÇALIŞAN HEMŞİRELERİN HEPATİT-B İNFEKSİYONUNA YÖNELİK KORUNMA DURUMLARININ İNCELENMESİ T.C AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ AFYON İL MERKEZİNDEKİ HASTANELERDE ÇALIŞAN HEMŞİRELERİN HEPATİT-B İNFEKSİYONUNA YÖNELİK KORUNMA DURUMLARININ İNCELENMESİ ŞULE AYKAN CERRAHİ HASTALIKLAR

Detaylı

Viral Hepatitler Korunma

Viral Hepatitler Korunma Viral Hepatitler Korunma KLİMİK Hepatit Akademisi 2016, Prof. Dr. Neşe Saltoğlu Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Viral hepatitler tüm dünyada önemli bir sorun

Detaylı

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ GÜLDER GÜMÜŞKAYA HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ ONKOLOJİ HASTANESİ TROMBOSİT NEDİR? 1 Kemik iliğinde yapılan kan hücrelerinden biridir. Pıhtılaşma hücreleri olarak bilinir. 1mm 3 kanda

Detaylı

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011

IX. BÖLÜM KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 ULUSAL TEDAVİ KILAVUZU 2011 KRONİK HASTALIK ANEMİSİ IX. BÖLÜM TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU KRONİK HASTALIK ANEMİSİ TANI VE TEDAVİ KILAVUZU GİRİŞ VE TANIM Kronik

Detaylı

Dr Bahadır Ceylan. Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji HIV EPİDEMİYOLOJİSİ

Dr Bahadır Ceylan. Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji HIV EPİDEMİYOLOJİSİ Dr Bahadır Ceylan Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji HIV EPİDEMİYOLOJİSİ -% 95 düşük-orta gelirli ülkede -% 50 kadın -2.5 milyon < 15 yaş 1990 dan

Detaylı

Tdap Aşıları (Difteri, Toksoid ve Cansız Boğmaca)

Tdap Aşıları (Difteri, Toksoid ve Cansız Boğmaca) Tdap Aşıları (Difteri, Toksoid ve Cansız Boğmaca) Erişkin ve büyük çocuklarla kıyaslandığında, 12 ay altındaki infantlar gerçek anlamda yüksek boğmaca oranlarına ve boğmaca ile ilişkili ölümlerin geniş

Detaylı

EL HİJYENİ. Hazırlayan: SELDA DEMİR Acıbadem Fulya Hastanesi 8. Kat Klinik Eğitim Hemşiresi

EL HİJYENİ. Hazırlayan: SELDA DEMİR Acıbadem Fulya Hastanesi 8. Kat Klinik Eğitim Hemşiresi EL HİJYENİ 2010 Hazırlayan: SELDA DEMİR Acıbadem Fulya Hastanesi 8. Kat Klinik Eğitim Hemşiresi El Hijyeni v El yıkama günlük yaşantı içinde her şeyden önce kişinin kendi sağlığı için önemliyken, çalışma

Detaylı

Prof. Dr. Haluk ERAKSOY İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı

Prof. Dr. Haluk ERAKSOY İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Haluk ERAKSOY İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı HCV İnfeksiyonu Akut hepatit C Kronik hepatit C HCV İnfeksiyonu Akut Viral

Detaylı

SIK SORULAN SORULARLA Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar (CYBH) ve HIV /AİDS. Dr. Tutku TAŞKINOĞLU DÜZEN LABORATUVARLAR GRUBU

SIK SORULAN SORULARLA Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar (CYBH) ve HIV /AİDS. Dr. Tutku TAŞKINOĞLU DÜZEN LABORATUVARLAR GRUBU SIK SORULAN SORULARLA Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar (CYBH) ve HIV /AİDS Dr. Tutku TAŞKINOĞLU DÜZEN LABORATUVARLAR GRUBU CYBH nelerdir? Bakteriyel CYBH Bel Soğukluğu (Gonore) Bakteriyel Vajinoz Yumuşak

Detaylı

Viral Hepatitlerin Epidemiyolojisi ve Hastalık Yükü. Prof.Dr. Hande HARMANCI Global Hepatit Programı

Viral Hepatitlerin Epidemiyolojisi ve Hastalık Yükü. Prof.Dr. Hande HARMANCI Global Hepatit Programı Viral Hepatitlerin Epidemiyolojisi ve Hastalık Yükü Prof.Dr. Hande HARMANCI Global Hepatit Programı Giriş Sarılık salgınları 5. yy'dan bu yana bildirilmektedir Bu virüs grubu (A - E) global halk sağlığı

Detaylı

NEFRİT. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Genel Bilgiler. Nefrit

NEFRİT. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Genel Bilgiler. Nefrit NEFRİT Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Genel Bilgiler Böbreğin temel fonksiyonlarından birisi idrar üretmektir. Her 2 böbrekte idrar üretimine yol açan yaklaşık 2 milyon küçük ünite (nefron) vardır. Bir nefron

Detaylı

Gebelik ve Enfeksiyonlar. Prof.Dr. Levent GÖRENEK

Gebelik ve Enfeksiyonlar. Prof.Dr. Levent GÖRENEK Gebelik ve Enfeksiyonlar Prof.Dr. Levent GÖRENEK Olgulara Yaklaşım 2 1. TORCH grubu enfeksiyon etkenleri nelerdir? Toxoplasmosis Other (Sifiliz, Varicella zoster ) Rubella Cytomegalovirus Herpes simplex

Detaylı

KONU 24A HEPATİT C. Tekin AKPOLAT, Cengiz UTAŞ

KONU 24A HEPATİT C. Tekin AKPOLAT, Cengiz UTAŞ 165 KONU 24A HEPATİT C Tekin AKPOLAT, Cengiz UTAŞ Hepatit C virusu (HCV) hemodiyaliz hastalarında kronik karaciğer hastalığının en sık nedenidir. Hepatit C virus infeksiyonu, ülkemizde hemodiyaliz ünitelerinin

Detaylı

Akut Ve Kronik HBV İnfeksiyonunda Doğal Seyir

Akut Ve Kronik HBV İnfeksiyonunda Doğal Seyir güncel gastroenteroloji 14/2 Akut Ve Kronik HBV İnfeksiyonunda Doğal Seyir Halil DEĞERTEKİN 1, Ali Kemal OĞUZ 2 Ufuk Üniversitesi Tıp Fakültesi, 1 Gastroenteroloji Bilim Dalı, 2 İç Hastalıkları Ana Bilim

Detaylı

SAĞLIK PERSONELİNİN BULAŞICI HASTALIKLARA YÖNELİK TARAMA PROTOKOLÜ

SAĞLIK PERSONELİNİN BULAŞICI HASTALIKLARA YÖNELİK TARAMA PROTOKOLÜ SAĞLIK PERSONELİNİN BULAŞICI HASTALIKLARA YÖNELİK TARAMA PROTOKOLÜ Çalışanların hastane ortamında bulaşıcı hastalıklardan korunmasını sağlamak, bulaşıcı hastalıklara maruziyet durumunda alınması gereken

Detaylı

VİRAL HEPATİTLERİN ÜLKEMİZDEKİ DEĞİŞEN EPİDEMİYOLOJİSİ

VİRAL HEPATİTLERİN ÜLKEMİZDEKİ DEĞİŞEN EPİDEMİYOLOJİSİ ANKEM Derg 213;27(Ek 2):128-134 VİRAL HEPATİTLERİN ÜLKEMİZDEKİ DEĞİŞEN EPİDEMİYOLOJİSİ Selma TOSUN İzmir Bozyaka Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Kliniği,

Detaylı

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri

Kansız kişilerde görülebilecek belirtileri Kansızlık (anemi) kandaki hemoglobin miktarının yaş ve cinsiyete göre kabul edilen değerlerin altında olmasıdır. Bu değerler erişkin erkeklerde 13.5 g/dl, kadınlarda 12 g/dl nin altı kabul edilir. Kansızlığın

Detaylı

Uzm. Dr. Altan GÖKGÖZ Mehmet Akif İnan Eğitim ve Araştırma Hastanesi Şanlıurfa

Uzm. Dr. Altan GÖKGÖZ Mehmet Akif İnan Eğitim ve Araştırma Hastanesi Şanlıurfa Uzm. Dr. Altan GÖKGÖZ Mehmet Akif İnan Eğitim ve Araştırma Hastanesi Şanlıurfa Olgunun asıl sahibi olan kişi Dr. Derya KETEN Necip Fazıl Şehir Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Lisans Tıp Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi 1997-2003

ÖZGEÇMİŞ. Lisans Tıp Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi 1997-2003 ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Esin ÇEVİK Doğum Tarihi: 16/10/1979 Unvanı: Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Öğrenim Durumu: Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Tıp Trakya Üniversitesi Tıp Fakültesi

Detaylı

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR

HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR HEPATİT C SIK SORULAN SORULAR Hepatit C nedir? Hepatit C virüsünün neden olduğu karaciğer hastalığıdır. Hepatit C hastalığı olarak bilinir ve %70 kronikleşir, siroz, karaciğer yetmezliği, karaciğer kanseri

Detaylı

Dünyada ve Türkiyede Hepatit B ve Hepatit C Epidemiyolojisi. Dr Meral Sönmezoğlu Yeditepe Üniversitesi Hastanesi

Dünyada ve Türkiyede Hepatit B ve Hepatit C Epidemiyolojisi. Dr Meral Sönmezoğlu Yeditepe Üniversitesi Hastanesi Dünyada ve Türkiyede Hepatit B ve Hepatit C Epidemiyolojisi Dr Meral Sönmezoğlu Yeditepe Üniversitesi Hastanesi EKMUD İstanbul Günleri 1 Mart 2016 Kronik hepatit B ve C Kronik hepatit B ve C dünyada önemli

Detaylı

Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları

Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları HEPATİT B TESTLERİ Hepatit B Virüs Testleri: Hepatit serolojisi, Hepatit markırları Hepatit B virüs enfeksiyonu insandan insana kan, semen, vücut salgıları ile kolay bulaşan yaygın görülen ve ülkemizde

Detaylı

HODGKIN DIŞI LENFOMA

HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA HODGKIN DIŞI LENFOMA NEDİR? Hodgkin dışı lenfoma (HDL) veya Non-Hodgkin lenfoma (NHL), vücudun savunma sistemini sağlayan lenf bezlerinden kaynaklanan kötü huylu bir hastalıktır. Lenf

Detaylı

KORUYUCU EKİPMAN KULLANMA TALİMATI

KORUYUCU EKİPMAN KULLANMA TALİMATI YÖN.TL.26 28.05.2013 14.01.2014 01 1/6 1.0 AMAÇ: sağlık hizmetleri ile ilişkili enfeksiyonların ve çapraz bulaşların önlenmesi amacıyla sağlık personeli,hasta,hasta refakatçileri ve ziyaretçiler için uygun

Detaylı

Kronik Hepatit B Tedavisinde Zor Vakaların Yönetimi. Uz. Dr. Eyüp Arslan

Kronik Hepatit B Tedavisinde Zor Vakaların Yönetimi. Uz. Dr. Eyüp Arslan Kronik Hepatit B Tedavisinde Zor Vakaların Yönetimi Uz. Dr. Eyüp Arslan Vaka N.T, 68 Y, Erkek, Batman 10.11.1999 yılında HBs Ag pozitifliği DM ve diyabetik nefropati 15 yıldır DM, oral anti-diyabetik BUN;

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Performans Yönetimi Ve Kalite Geliştirme Daire Başkanlığı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Performans Yönetimi Ve Kalite Geliştirme Daire Başkanlığı T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Performans Yönetimi Ve Kalite Geliştirme Daire Başkanlığı HEMODİYALİZ ÜNİTESİNİN HİZMET KALİTE STANDARTLARI AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ Dr. Abdullah ÖZTÜRK 14 AĞUSTOS 2009 ANKARA

Detaylı

HEPATİT B EPİDEMİYOLOJİSİ. Prof. Dr. Tamer ŞANLIDAĞ Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD MANİSA

HEPATİT B EPİDEMİYOLOJİSİ. Prof. Dr. Tamer ŞANLIDAĞ Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD MANİSA HEPATİT B EPİDEMİYOLOJİSİ Prof. Dr. Tamer ŞANLIDAĞ Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji AD MANİSA HBV ilk salgın Lurman (1885) 1883, Bremen Tersane işçileri (n=1289) Çiçek aşısı (vezikül

Detaylı

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu Bulaşıcı Hastalıklar Daire Başkanlığı Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu 29 Nisan 2015 17. Hafta (20-26 Nisan 2015) ÖZET Ülkemiz de 2015 yılı 17. hafta itibariyle çalışılan sentinel numunelerdeki

Detaylı

Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant)

Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) 1 Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) 2 Prospektüs 3 Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) Steril,apirojen Formülü Beher Zoladex LA Subkütan implant, enjektör içinde, uygulamaya hazır, beyaz

Detaylı

ÜNĐVERSĐTE ÖĞRENCĐLERĐNĐN HEPATĐT B YE ĐLĐŞKĐN BĐLGĐ VE TUTUMLARININ DEĞERLENDĐRĐLMESĐ

ÜNĐVERSĐTE ÖĞRENCĐLERĐNĐN HEPATĐT B YE ĐLĐŞKĐN BĐLGĐ VE TUTUMLARININ DEĞERLENDĐRĐLMESĐ T. C. ĐSTANBUL BĐLĐM ÜNĐVERSĐTESĐ SAĞLIK BĐLĐMLERĐ ENSTĐTÜSÜ HEMŞĐRELĐK YÜKSEK LĐSANS PROGRAMI ÜNĐVERSĐTE ÖĞRENCĐLERĐNĐN HEPATĐT B YE ĐLĐŞKĐN BĐLGĐ VE TUTUMLARININ DEĞERLENDĐRĐLMESĐ Hemşire Nurdan ŞAHĐN

Detaylı

Akut Hepatit C Tedavisi. Dr. Dilara İnan Akdeniz ÜTF, İnfeksiyon Hastalıkları ve Kl. Mikr AD, Antalya

Akut Hepatit C Tedavisi. Dr. Dilara İnan Akdeniz ÜTF, İnfeksiyon Hastalıkları ve Kl. Mikr AD, Antalya Akut Hepatit C Tedavisi Dr. Dilara İnan Akdeniz ÜTF, İnfeksiyon Hastalıkları ve Kl. Mikr AD, Antalya HCV DSÖ verilerine göre tüm dünya nüfusunun %3 ü (yaklaşık 170 milyon kişi) HCV ile infekte. İnsidans;

Detaylı

09/11/2015 BEYAZ KAN HÜCRELERİ. Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir.

09/11/2015 BEYAZ KAN HÜCRELERİ. Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir. BEYAZ KAN HÜCRELERİ Lökosit ya da akyuvarlar olarak adlandırılan beyaz kan hücresi, kemik iliğinde üretilir. 1 Görevleri nelerdir? Bu hücreler vücudu bulaşıcı hastalıklara ve yabancı maddelere karşı korur.

Detaylı

KARACIGER HASTALIKLARI TANISI, TEDAVISI, ÖNLENMESI - HASTA VE HASTA YAKINLARI IÇIN BILGI

KARACIGER HASTALIKLARI TANISI, TEDAVISI, ÖNLENMESI - HASTA VE HASTA YAKINLARI IÇIN BILGI KARACIGER HASTALIKLARI TANISI, TEDAVISI, ÖNLENMESI - HASTA VE HASTA YAKINLARI IÇIN BILGI G.Babayeva Asistan Doktor Sunum 1. Karaciger nerededir ve görevi nedir? 2. Karaciğer hastalığı nasıl tespit edilir?

Detaylı

GEBELERDE KRONİK HEPATİT B TEDAVİSİ. Doç. Dr. Sabahattin Ocak Mustafa Kemal Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları AD

GEBELERDE KRONİK HEPATİT B TEDAVİSİ. Doç. Dr. Sabahattin Ocak Mustafa Kemal Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları AD GEBELERDE KRONİK HEPATİT B TEDAVİSİ Doç. Dr. Sabahattin Ocak Mustafa Kemal Üniversitesi Enfeksiyon Hastalıkları AD Dünyada 350-400 milyon insan hepatit B virüsü ile enfektedir Dünyadaki kadınların yaklaşık

Detaylı

NAZİLLİ DEVLET HASTANESİ KİŞİSEL KORUYUCU EKİPMAN KULLANIMI TALİMATI

NAZİLLİ DEVLET HASTANESİ KİŞİSEL KORUYUCU EKİPMAN KULLANIMI TALİMATI Sayfa 1 / 8 1-AMAÇ Bu talimat ile hastalara sağlık hizmeti ve bakım veren sağlık çalışanlarının, başta kırım kongo kanamalı ateşi, insan immün yetmezlik virüsü (HIV), kuş gribi, domuz gribi ve mevsimsel

Detaylı

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Enfeksiyon Kontrol Kurulu Adem Aköl Kalite Konseyi Başkanı Sinan Özyavaş Kalite Koordinatörü 1/7 1. AMAÇ Kan yoluyla

Detaylı