Gusshausstrasse 27-29, E128/1, 1040, Vienna, Austria. Bölümü, Beytepe, 06800, Ankara, Türkiye

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Gusshausstrasse 27-29, E128/1, 1040, Vienna, Austria. Bölümü, Beytepe, 06800, Ankara, Türkiye"

Transkript

1 ÇOK UZUN BAZ ENTERFEROMETRİSİ (VLBI) TEKNİĞİNDE, SAAT HATASI ve TROPOSFERİK GECİKME PARAMETRE KESTİRİM MODELLERİ (CLOCK ERROR and TROPOSPHERIC DELAY PARAMETER ESTIMATION MODELS of THE VERY LONG BASELINE INTERFEROMETRY TECHNIQUE) Kaml TEKE 1, 2, Johannes BOEHM 1, Emne TANIR 3, Harald SCHUH 1 1 Venna Unversty of Tehnology, Insttute of Geodesy and Geophyss, Gusshausstrasse 27-29, E128/1, 1040, Venna, Austra 2 Haettepe Ünverstes, Mühendslk Fakültes, Jeodez ve Fotogrametr Mühendslğ Bölümü, Beytepe, 06800, Ankara, Türkye 3 Karadenz Teknk Ünverstes, Mühendslk Fakültes, Jeodez ve Fotogrametr Mühendslğ Bölümü, 61080, Trabzon, Türkye emal: ÖZET Global Jeodezk Gözlem Sstem (GGOS) önerler doğrultusunda farklı uzay jeodezk teknklernde modelleme, parametrzasyon (blnmeyenlern belrlenmes) ve analz standartlarında homojenleştrme ve gelştrmeler yapılaaktır. Bununla brlkte, Uluslararası Çok Uzun Baz Enterferometrs Jeodez ve Astrometr Servs (IVS), VLBI2010 projes kapsamında yen oluşturaağı sstemden elde edleek öneml sayıdak gözlem artışının VLBI yazılım paketler kapsamında analz edleblmesne olanak sağlayaak günellemeler öngörmüştür. Yen VLBI2010 sstemnn geleeğe yönelk analz lşkl gereksnmlerne evap vermek üzere Vyana Teknk Ünverstes, Jeodez ve Jeofzk Ensttüsü tarafından, VLBI ver analz yazılımı (Venna VLBI Software, VeVS) gelştrlmektedr. Programlama dl olarak, yazılımın oluşturulması çabalarını kolaylaştıraak br çok fonksyon ve araç çeren Matlab seçlmstr. Proje sonunda gelstrlen VLBI analz yazılımı VeVS le GGOS un geleek IVS gereksnmlerne evap verlmes beklenmektedr. Şmdye kadar stokastk süreçler modellenmştr (VLBI saat hataları ve troposferk ıslak gekme parametreler). VLBI parametrelernn kestrm Parçalı Lneer (PL) ofset fonksyonu le her saat başı veya bölümler (her 20, 10, 5 dakka) esas alınarak gerçekleştrlmstr. Sayısal problemlerden (rank defektler) kurtulmak ve tutarlı br parametre kestrm gerçekleştrmek çn bazı koşullar (kısıtlayıılar) pseudo (sahte) gözlem denklemler şeklnde modele dahl edlmştr. Bu çalışma kapsamında VLBI temel gekme (ölçü) model, VLBI radyo teleskobu gözlem stasyonunda bulunan atomk saatlern veya hdrojen maserların senkronzasyon tutarsızlarından kaynaklanan saat hatası model ve troposferk ıslak gekme model ele alınaaktır. Anahtar Kelmeler: Çok Uzun Baz Enterferometrs, VLBI, saat hatası model, troposferk ıslak gekme model, VeVS, parçalı lneer ofsetler. ABSTRACT Based on the reommendatons gven by the Global Geodet Observng System (GGOS), ommon standards n modellng, parameterzaton (desgnaton of unknowns) and analyss wll be homogenzed and mproved aross the varous spae geodet tehnques. In addton, there s the projet VLBI2010 of the Internatonal

2 VLBI Serve for Geodesy and Astrometry (IVS) whh s askng for major updates of the Very Long Baselne Interferometry (VLBI) software pakages beause of the sgnfant nrease of the number of observatons wth the new system. As to reah the analyss related future requrements of VLBI2010 a new VLBI data analyss software (alled Venna VLBI Software, VeVS) s developed at the Insttute of Geodesy and Geophyss at Venna Unversty of Tehnology. The programmng envronment Matlab s used, whh onsderably eases the programmng efforts beause of many bult-n funtons and tools. At the end of the study, the VeVS software wll fulfll all future requrements of GGOS, IVS. The work done up to now s the modellng of stohast proesses (VLBI lok errors and tropospher wet delays). VLBI parameters are estmated by 'peewse lnear offset funton',.e. only offsets are estmated at nteger hours or nteger fratons of t (every 20, 10, 5 mnutes). In order to avod numeral problems (as e.g. rank defenes) and to stablze the parameter estmaton proess, some onstrants as pseudo observatons are nluded n the model. In ths paper, the VLBI delay model, the lok error model due to the nonsstenes of the atom loks and hydrogen masers at rado telesope stes and the tropospher wet delay model wll be dsussed. Key words: Very Long Baselne Interferometry, VLBI, lok error model, tropospher wet delay model, VeVS, peewse lnear offsets. 1. GİRİŞ Astronom ve astrofzk alanlarında gerçekleştrlen araştırılmalar doğrultusunda 1970 l yıllarda gelştrlen Çok Uzun Baz Enterferometrs (VLBI) teknğ (Cohen ve Shaffer, 1971) galaks ç ve çoğunlukla galaks dışı uzay objelernden (quas-stellar rado soure (kuazar)) dünyaya ulaşan radyo dalgalarının, dünyanın farklı konumlarındak k veya daha fazla radyo teleskobu (Şekl 1) tarafından alınması (dalga boyları ve lgl frekansları sırası le 13 ve 3.5 m olan 2.3 GHz (S-bandı) ve 8.4 GHz (X-bandı)) ve berabernde radyo teleskopları le aynı gözlem stasyonunda bulunan atomk saatlere ölçülen zamanın (ç duyarlığı x sanye) lgl snyallere etketlenmes ve hard dsklere kaydedlmes, sonrasında zaman etketlernn karşılaştırmalarını yapan sstemlern (korelatör) (Şekl 2) bulunduğu bell merkezlerde toplanan hard dsklern zaman etketl snyallernn eşleştrlmes lkesne dayanır. Snyallern çakışması (maksmum eşleşmes) le eşleşen snyallere etketl zamanların farkı ( :grup gekmes (group delay)) alınarak VLBI temel ölçüsü elde edlr. Tüm VLBI analz parametreler grup gekmes ( ) ölçülernn br fonksyonu olarak hesaplanır (Campbell, 2004). Günümüzde grup snyal gekmes yaklaşık pkosanye (=3-6 mlmetre) hassasyette belrleneblmektedr (Sovers, vd., 1998). Günümüzde VLBI teknğ (Shapro vd., 1974), (Ma, 1978), (Campbell ve Wtte, 1978) le brlkte sadee astronomk amaçlı çalışmalar çn değl jeodezk amaçlı çalışmalar çn de kullanılmaktadır. VLBI ölçülernn analzler sonuu radyo teleskopları arasındak baz vektörler b, yer dönüklük parametreler (kutup geznmes x p, y p, yer zamanı le atomk zaman farklı olan Δ UT1, ve nutasyon parametreler dψ, dε ), atmosferk parametreler, gözlem stasyonu konumları ve kuazar (radyo kaynağı) koordnatlarını (deklnasyon ve Greenwh saat açısı (rektezansyon, rght asenson) gb br dz jeodezk parametre kestrm yapılmakta ve gel-gt etkler, atmosferk yüklemeler, okyanus yüklemeler ve plaka hareketler belrleneblmektedr.

3 Şekl 1. Radyo Teleskobu, Effelsberg, Almanya [URL 1] Şekl 2. Bonn Astro/Geo Mark IV Korelatörü [URL 2] VLBI le kıtalar arası baz vektörlernn uzunluklarının ( km) 1-2 m duyarlıkta ve zamana bağlı tutarlı tekrarlanablmes mümkündür. Yer sabt referans sstemlernn (TRS) gerçekleştrmelernde dğer br fade le yer sabt referans çatılarının (TRF) oluşturulmasında VLBI radyo teleskoplarının oluşturduğu ağlarda gerçekleştrlen düzenl oturumlardan yararlanarak referans çatısının ölçek faktörü belrleneblmektedr. Bunların yanı sıra, VLBI uzay jeodez teknğn dğer teknklerden ayıran en büyük üstünlüğü Göksel Referans Çatıları (CRF) (Gök sabt) le TRF arasındak bağlantıyı sağlayan yer dönüklük parametrelern hç br hpotez veya varsayıma dayandırmadan doğrudan ölçeblmesdr. İk veya daha fazla radyo teleskobunun br kuazara yaptığı brn taramadan (san) elde edlen gekme ölçüler ve ardından br önek tarama le ortak radyo teleskopları olmak şartı le farklı teleskoplarında katılımı le aynı kuazara veya farklı br kuazara yapılan kn tarama (san) gekme ölçüler ( ) şeklnde 24 saat boyuna gerçekleştrlen taramalardan elde edlen zaman gekmeler ölçüler (Şekl 3), ölçülere lşkn önül kovaryans matrs, tüm parametrelere lşkn önül yaklaşık değerler (CRF de tanımlı önül yıldız koordnatları (örn. ICRF-Ext.1), TRF de tanml (örn. ITRF2000) önül nokta konum ve hız vektörler, önül yer dönüklük parametreler (örn. IERS C04, Combned C04)) ve parametre kestrmne lşkn

4 seçenekler (mnmum kısıtlayıı le çözüm, serbest çözüm, zorlamalı çözüm, gevşek kısıtlayıılarla çözüm, kesme açısı, troposferk zdüşüm fonksyonu, parametre kestrm zaman aralıkları vd.) VLBI parametre kestrm çn grd verlern oluşturmaktadır. kuazar 2 kuazar 1 kuazar 3 Anten 1 Anten 7 Anten 8 Anten 2 Anten 3 Anten4 Anten 5 Anten 6 Şekl 3. VLBI taramaları (sans) Analz sonuu CRF de tanımlı kuazar (oturumda gözlem yapılanlar) koordnatları, TRF de tanımlı VLBI radyo teleskopları (aynı oturumda gözlem yapanların) koordnatları, yer dönüklük parametreler, baz uzunlukları, atmosferk parametrelerden zent ıslak snyal gekmes PL ofsetler, atomk saat hatası PL offsetler gb br dz parametrenn kestrm yapılır. Analz önes bu parametrelerden br kısmı veya büyük br bölümü sabt alınableeğ gb heps değşken olarak da seçleblr. Bu parametreler stasyona özel ve global parametreler olarak gruplandırılablnr. Analze lşkn tüm hesaplar gök sabt ve yern döndüğü, güneş, ay ve dğer gezegenlern relatvstk etklernn dkkate alındığı quas-nertal br koordnat sstem olan barsentrk koordnat sstemnde yapılır. Parameterlern kestrmnden sonra tüm parametreler tekrar tanımlandıkları ssteme dönüştürülürler. VLBI le lgl temel prenspler çeren tüm blgler (Sovers, vd., 1998; Campbell, 1979; Shuh, 1987; Nothenagel, 1991; ve Takahash, 1994) de bulunablr. Uluslararası Jeodez Brlğ (IAG), Global Jeodez Gözlem Sstem (GGOS) projes kapsamında, uzay ve uydu jeodezs teknklernden (VLBI, GNSS, SLR, LLR ve DORIS) stasyon koordnatlarında 1 mm ve hızlarından 0.1 mm/yıl duyarlık gereksnmn karşılamasını beklemektedr (Drewes ve Regber, 2005; Petrahenko, vd., 2008). Konumsal ve zamansal çözünürlüğü yüksek, günel jeodezk parametrelern sağlanmasına yönelk Uluslararası Çok Uzun Baz Enterferometrs Jeodez ve Astrometr Servs (IVS), VLBI2010 projesn başlatmıştır. Bu proje kapsamında GGOS gereksnmlern karşılamak üzere radyo teleskopları gözlem stasyonlarının, korelatörlern ve analz merkezlernn br dz gelştrme ve günelleme yapması öngörülmüstür. Vyana Teknk Ünverstes, Jeodez ve Jeofzk Ensttüsü, IVS analz merkeznde bu kapsamda smülasyon çalışmaları yapılmaktadır. Yapılan smülasyon çalışmaları VLBI analz yazlımlarının yen sstemle brlkte elde edleek çok fazla sayıda ölçüyü değerlendrmek ve bu ölçülerden yüksek zamansal çözünürlükte parametre kestrmek hususunda yeterl olmayaağını göstermştr. Bu

5 makalede VLBI temel gekme (fonksyonel) model le lgl kısa br anlatımın ardından VLBI analz yazılımı VeVS de gelstrlen, VLBI saat hata ve troposferk ıslak gekme modellerne değnlmştr. 2. VLBI TEMEL GECİKME (FONKSİYONEL) MODELİ İk radyo enterferometres arasındak zaman gekmes ( geom ) (br radyo kaynağından yayılan radyo dalgasının k radyo teleskobuna ulaşmasında oluşan zaman farkı), gözlem stasyonunun yer merkezl konum vektörü r ve enterferometreler arasındak baz vektörü b = r2 r1 olmak üzere 1 geom =2 1 = b k (1) eştlğnden hesaplanır. Bu eştlkte, radyo dalgasının hızını (vakum ortamda ışık hızını), k radyo kaynağı (kuazar) doğrultusu brm vektörünü, 1 ve 2 aynı radyo kaynağından gelen eş frekanslı (dalga boyları ve lgl frekansları sırası le 13 ve 3.5 m olan 2.3 GHz (S-bandı) ve 8.4 GHz (X-bandı)) radyo dalgalarının radyo teleskoplarına ulaşma zamanlarını göstermektedr (Nothnagel, 1991). Baz vektörü b, yer sabt referans çatısında (örn. ITRF2000) tanımlıdır. Buna karşın radyo kaynağı doğrultu brm vektörü ( k ) gök sabt br koordnat sstemnde (örn. ICRF-Ext.1) tanımlıdır. İk sstem arasındak dönüşümünü gerçekleştrmek çn, yer dönüklük parametreler le oluşturulan dönüşüm matrsler kullanılır. Beş dönüklük parametres le oluşturulan dört dönüklük matrs; W kutup geznmesn (Wobble x p and y p ), S yern dönüş zamanını (Spn, dut1), N Nutasyonu ( dψ, dε ), ve P Prezesyonu ( ξ A, Θ A ) göstermek üzere (1) eştlğ 1 geom = brk 1 = b WSNPk (2) şeklnde de fade edlneblr (Ma, 1978; Nothnagel, 1991). W, S, N, ve P dönüklük matrsler her parametrenn kend dönüklük eksenlerndek Euler dönüklük açıları le tanımlanır (Nothnagel, 1991; Sovers, vd., 1998). Yukarıdak (2) eştlğ sadee geometrk VLBI gekme modeln açıklamaktadır. Bu eştlğe atmosferk etkler, karasal gel-gt etkler, okyanussal ve karasal yükleme etkler, saat hataları, radyo teleskobunda oluşan gravte ve sıaklık deformasyonları, snyaln geçş yolu üzerndek relatvstk etkler gb fzksel etkler de eklendğnde, VLBI temel ölçü denklem

6 1 obs = b W S N P k j abb. t abb. Rel. Td. Load Instr. Clok Ion. Atmh Atmw (3) eştlğ elde edlr. Bu eştlkte, j abb. : yıllık aberasyon (yer n güneş ağırlık merkezl koordnat sstemnde (solar system baryentre) hareket sonuu oluşan radyo dalgası kırılımı etks) snyal gekmes, t abb. : günlük aberasyon (yer n kend eksen etrafındak hareket sonuu oluşan radyo dalgası kırılma etks) snyal gekmes, Rel. : relatvstk etkler snyal gekmes, Td. : Karasal gel-gt (sold tdes) ve okyanussal gel-gt (oean tdes) sonuu yern açısal momentumunda oluşan değşmlern meydana getrdğ deformasyonların snyal gekmes, Load. : Okyanussal gel-gt ve atmosferk basınç yüklemeler değşmler gb yükleme etklernn sonuu oluşan deformasyonların snyal gekmes, Ion. : Iyonosfer snyal gekmes, Instr. : Aletsel deformasyonlar (örn. VLBI radyo teleskobunun gravtasyonel ve sıaklık deformasyonları) snyal gekmes, Atm h : Troposfer hdrostatk snyal gekmes, Atm w : Troposfer ıslak snyal gekmes, ve Clok : Saat senkronzasyon tutarsızlık hatası (saat hatası) snyal gekmesdr, (3) eştlğ daha açık yazılaak olursa XA XB osδ os h(t) 1 obs = YA YB R(x p,y p,dut1,d,d,z, A, A ) os snh(t) Ψ ε ξ Θ δ Z Z snδ A B j abb. t abb. Rel. Td. Load Instr. Clok Ion. Atmh Atmw (4) eştlğ elde edlr. (4) eştlğnde X, Y, Z radyo teleskoplarının yer merkezl yere bağlı (Earth Centered Earth Fxed) br sstemde (örn. ITRF2000) tanımlı koordnatlarını, R göksel ve yersel koordnat sstemler arasındak dönüklük matrsn, h(t) radyo kaynağının (kuazarın) Greenwh saat açısını (rektezansyon), δ radyo kaynağının (kuazarın) deklnasyonunu göstermektedr. Blnmeyenlern belrlenmesne lşkn Uluslararası Yer Dönüklük ve Referans Sstemler Servs (IERS) 2003 konvansyonları resm tanımlamaları olmasına rağmen (MCarthy ve Pett, 2004) blnmeyenlern belrlenmes ve modelleme amaa yönelk olarak kullanııdan kullanııya değşeblmektedr.

7 3. VLBI SAAT HATASI ve ZENİT ISLAK GECİKMESİ MODELLERİ VLBI ölçüler taramalara dayalı olarak (san-wse) gerçekleştrlr. Her br taramada k veya daha fazla radyo teleskobu br kuazara yöneltlerek ölçü alınır. Zaman etketl snyallern korelasyonu sonuu elde edlen grup snyal gekmeler ( ) değerler her br oturum çn oluşturulmuş olan ASCII yapıdak NGS uzantılı ölçüler dosyasında yer almaktadır. Ölçü ve alamanak dosyasındak lgl tüm verler tarama esaslı olmak üzere ayrı ayrı Matlab yapı dzlerne (struture arrays-c derleysndek karşılığı sınıf tanımı le eş olan) aktarılır. Her br yapı dzs alt-yapı dzlernden oluşmakta olup temel yapı dzs taramaya dayalıdır. VLBI oturumu analz yazılımı ç vertabanı çn düzenlenleblneek blnmeyenlern tanım dzsnn br bölümü Tablo 1 de özetlenmştr. Tablo 1. Br VLBI oturumu analz yazılımı ç vertabanı çn düzenlenleblneek blnmeyenlern tanım dzs Tanım dzs Açıklama Brm tarama. gözlem. so radyo kaynağı (kuazar) sayısı (lgl taramaya at) 1 1, 2 radyo teleskobu (lgl taramaya at stasyonlar) 1 obs ölçülen grup snyal gekme değerler sanye sg grup snyal gekme ölçüler hataları sanye om hesaplanan grup snyal gekme değerler sanye pnut, ppol yer dönüklük parametrelernn kısm türevler sanye/radyan dra, dde radyo kaynağı koordnatlarının kısm türevler ml açı (ar) sanyes... stasyon. x, y, z kartezyen koordnatlar metre dx, dy, dz kartezyen koordnatların kısm türevler 1 az, zd azmut, zent mesafes radyan zhd troposferk hdrostatk zent gekmes metre gmfh, gmfw küresel hdrostatk ve ıslak zdüşüm fonksyonları 1... nobs taramadak ölçü sayısı 1 mjd taramanın ölçü epoğu (modfed Julan Day) UTC VLBI le ulaşılableek en yüksek duyarlık değerlern yakalama amaına yönelk olarak gerçekleştrlmş olan CONT05 kampanyası toplam 15 günlük, 11 radyo teleskobu le gerçekleştrlen sürekl VLBI oturumudur. İlk ölçü 12 Eylül 2005 tarhnde (Pazartes) 17:00 UTC de, son ölçü se 27 Eylül 2005 tarhnde (Salı) 16:30 UTC de gerçekleştrlmştr. CONT05 VLBI kampanyasındak radyo teleskopları: olarak, Algonqun Park (Kanada), Glmore Creek (Alaska, Amerka Brleşk Devletler -ABD), Kokee Park (Hawa, ABD), Westford (Massahusetts, ABD), Ny Alesund, (Norveç), Onsala60 (Isveç), Svetloe (Rusya), TIGO (Conepon, Şl), Tsukuba ( Japonya), Wettzell (Almanya) stasyonları seçlmştr (Şekl 4). Radyo stasyonlarının seçmnde teknk yeterllk ve duyarlık ölçütler göz önüne alınmış ve kampanya önes her stasyon çn bu ölçütler test edlmştr (Shlüter ve Behrend, 2007).

8 Şekl 4. CONT05 kampanyasındak VLBI radyo teleskopları Islak zent gekmeler ve saat hataları parametrelernn kestrmnde CONT05 kampanyasının 12 Eylül 2005 tarhnde gerçekleştrlen lk 24 saatlk oturumu kullanılmıştır. Modelde herhang br kesme açısı kullanılmamış ve tüm gözlemler modele dahl edlmştr. Zent ıslak gekmelernn kestrmnde Global Izdüşüm Fonksyonu (Global Mappng Funton (GMF)) nun kısm türev değerler kullanılmıştır. Gevşek koşullar saat hatası ve zent ıslak gekmes modellernn her ksne de pseudo-gözlem denklemler formunda dahl edlmştr. Analz sonuçlarına lşkn parametreler br dz uyuşumsuz ölçünün teratf olarak ayıklanmasının ardından elde edlmştr. Her gözlem düzeltmesnn ( v l() ), kend standart sapmasına ( m v l() ) oranından hesaplanan standartlaştırılmış düzeltme değer ( T= v l() /mv l() ) 0.95 güven aralıklı Student ( t ) dağılımı sınır değer le karşılaştırılmıştır. Sınır değerden büyük standartlaştırılmış düzeltme değerne sahp gözlemlern statstksel olarak uyuşumsuz olduğuna karar verlerek ölçülern ağırlıklarını küçültmek yerne ölçü setnden atılmıştır (Şekl 5) (Wolf ve Ghlan, 1997).

9 Şekl 5. CONT05 kampanyası 12 Eylül 2005 tarhl 24 saatlk oturumun ölçü düzeltmeler ve uyusumsuz ölçülern ayıklanması a. Saatlern Senkronzasyon Uyuşumsuzluğu ve Frekans Tutarsızlığı Hatalarının Modellenmes Snyal gekme ölçülerndek ( ) en büyük hatayı stasyondak atomk saatlern senkronze olmamaları hataları (ofsetler) ve frekans farklılıklarından kaynaklanan hatalar (trendler) oluşturur. VLBI analz parametre kestrm aşamasında stasyon koordnatları (X, Y, Z ) ITRF2000 ve saat parametreler (ofset, trend ve kuadratk term) master stasyon çn tüm oturum boyuna sabt alınır. Böylee elde edlen relatf saat değerler (zaman farkları) le saatlerdek senkronzasyon hataları gderlr. Saat sıçramaları (lok breaks) olan br oturumda se saat sıçraması olmayan br master stasyon seçlerek fark alınır. Frekans tutarlılığı yüksek br atomk saat veya hrdrojen maser ın referans saat olarak alınması analz sonuç duyarlıklarını arttırır. Saat parametrelernn belrlenmes çn 2. deree br polnom yeterldr. Her br saat çn ölçü denklem =β +β (t t ) +β (t t ) saat1 saat1 saat1 saat1 saat1 2 saat =β +β (t t ) +β (t t ) saat2 saat 2 saat 2 saat2 saat2 2 saat =β +β (t t ) +β (t t ) saat(s) saat(s) saat(s) saat(s) saat(s) 2 saat(s) (5) şeklnde oluşturulur. Burada s oturumdak toplam saat sayısını, β polnomun blnmeyen katsayılarını, t her br saatn farklı epoklardak taramalara at zaman değerlern, t 0 referans (sabt) alınan saatn referans epoğundak zaman değern göstermektedr. Zaman gekmeler çn ölçü denklemler,

10 Δ = saat(1,2) saat1 saat2 Δ = saat(1,3) saat1 saat3 Δ = saat(s 1,s) saats1 saats (6) şeklndedr. Ölçü denklemlernn, saat parametreler blnmeyenlerne göre kısm türevler, 1 = saat1 saat 2 1d β 0-1d β 0 β0 1 = saat1 saat1 saat 2 saat 2 (t1 -t 0)d β 1 -(t1 -t 0)d β 1 β1 1 =(t saat1 2 saat1 saat2 2 saat2 1 -t 0 ) dβ 2 -(t 1 -t 0 ) dβ 2 β2 (7) şeklndedr. Saat parametreler (ofset, trend ve kuadratk termler) çn katsayılar matrsler, A A A saat.ofset saat.trend saat.kuadratk saat1 saat 2 saat (s 1) saat (s ) dβ0 dβ0 dβ0 dβ = m m saat1 saat 2 saat (s 1) saat (s) dβ1 dβ1 dβ1 dβ1 t 1 saat1 t 0 (tsaat 2 t 0) 0 0 t 2 saat1 t = (t m 1 saat(s) t 0) 0 0 t m saat(s 1) t 0 (tsaat(s) t 0) saat1 saat 2 saat (s 1) saat (s ) dβ2 dβ2 dβ2 dβ (tsaat1 t 0) (tsaat 2 t 0) (tsaat1 t 0) = 2 m (tsaat(s) t 0) 2 2 m 0 0 (tsaat(s 1) t 0) (tsaat(s) t 0) (8)

11 [ ] A = A A A (9) saat saat.ofset saat.trend saat.kuadratk şeklnde oluşturulur (Shuh, 1987; Ttov, vd., 2004; Tesmer, 2004; Hobger, vd., 2008). Kuadratk polnoma (Şekl 6) ek olarak VLBI saat modelne frekans farklılıklarındak yüksek dereedek değşmler de belrleyeblmek çn PL ofset parametreler kestrlr. Aşağıdak (14) eştlğnde verlen PL ofset model, kestrm aralıklarına bağlı olarak parametre sayısı değşen sürekl br fonksyondur (Şekl 6). CONT05 kampanyasının lk 24 saatlk oturumda (12 Eylül 2005) tüm radyo teleskoplarının atomk saatlernde meydana gelen senkronzasyon uyuşumsuzluğu ve frekans tutarsızlığı hataları tüm oturum çn oluşturulan polnomun trend ve kuadratk termler (8) ve (9) eştlkler ve bu polnoma ek olarak her kestrm aralığı çn oluşturulan PL ofset fonksyonunun ofset değerler (16) Eştlğ le En Küçük Kareler Kestrm (EKK) parametre kestrm yöntem le elde edlmştr. Onsala60 radyo teleskobunun atomk saat hatasına at kuadratk fonksyon ve parçalı lneer ofsetler kestrm parametreler Şekl 6 da verlmştr. Şekl 6. CONT05 kampanyası lk 24 saatlk oturumunda Onsala60 radyo teleskobunun atomk saat hatası (kuadratk fonksyon ve PL ofset fonksyonu le belrlenen saat hataları kestrm aralıkları)

12 b. Troposferk Snyal Gekmesnn Modellenmes Radyo snyaller, radyo kaynağından (kuazar) radyo teleskoplarına doğru olan yoluluklarında elektromanyetk dalgaları saptıraak mktarda serbest elektronların bulunduğu yonosfer (kalınlığı yaklaşık olarak km) ve elektrksel nötr olan troposfer (yaklaşık olarak kalınlığı, kutuplarda 6-7 km, ekvatorda km ve ϕ = 45 de 12 km) tabakalarından geçmektedr. Radyo dalgaları, geçtğ yol boyuna tabakaların yoğunluk ve dğer bazı zamana bağlı değşen karekterstk özellklerne (sıaklık, basınç vs.) bağlı olarak kırılma ve yansımaya maruz uğramaktadır. Iyonosferdek gekme etks çft frekanslı ölçüler le (VLBI çn 2.3 ve 8.4 GHz) hemen hemen tamamen gderlmektedr. Atmosfern en alt tabakası olan troposfer, atmosfern tüm ağırlığının %75 n ve su buharının se yaklaşık %98 n htva eder. Zent hdrostatk gekmesnn 3/4 ü troposfer tabakasında oluşur. Br stasyonda, t anındak zent hdrostatk gekme Δ L (t), basınç (hpa) ve stasyon koordnatları (enlem ϕ ( ), ve yükseklk h (m)) le z h p ϕ z Lh ( os(2 ) h) Δ = (10) şeklnde hesaplanır (Saastamonen, 1973). Yüzey basınç ölçüler le hdrostatk gekme 1 mm den daha duyarlı bçmde kestreblmektedr. Yüzey basınç ölçüsünde yapılaak 1 hpa hata, zent hdrostatk gekmesnn kestrmnde 2.3 mm hataya sebep olur. 0.1 mm duyarlıklı hdrostatk gekme kestrm çn se 0.05 hpa duyarlıkta yüzey basınç ölçümü yapılmalıdır. Denz sevyes çn, zent yönündek hdrostatk gekme yaklaşık 2.3 metreden, 5 yükselm açısında 25 metreye kadar artar (Boehm, vd., 2006). Islak zent gekmes se çöl ortamında mlmetre düzeylernde ken neml bölgelerde 35 santmetreye kadar çıkmaktadır. Troposfer tabakasındak su buharı, yükseklğe ve zamana bağlı olarak çok değşkendr. Bu nedenle zent ıslak gekmes yüzeyde yapılan basınç, sıaklık ve nem gb ölçülerle yeterl duyarlıkta belrlenemez. Troposfer zent ıslak gekmesnn ( Δ L (t)) belrlenmesnde, troposfern katmanları z w boyuna radyosonda ölçülernden zent doğrultusunda yaklasık 30 km boyuna ve 30 sevye yüzeynden elde edlen su buharı basını (hpa), sıaklık ( C) ve bağıl (rölatf) nem (%) değerler kullanılır. 10 metre aralıklı yüzeyler çn 100 km yüklseklğe kadar ölçülen değerlern ara-değerleme ve dışdeğerleme (extrapolasyon) yapılmasının ardından her katman çn belrlenen yen değerler le ıslak kırılma değerler hesaplanır. Tüm katmanlardak ıslak refraktvte değerlernn toplamından zent ıslak gekme değer elde edlr. Zent ıslak gekmes VLBI analznde blnmeyen parametre olarak hesaplanır. Troposferk snyal gekmes ( Δ tro ) her baz çn e 1 e e Δ Tro(t) = [ ΔL 2(t) Δ L 1(t)] (11) e şeklnde hesaplanır. Burada Δ L(t) stasyonunda, t zamanında, e kesme açısına at troposferk snyal gekmesdr. VLBI temel fonksyonel modelnde kullanılan

13 troposferk gekme parametres, her k stasyondak gekmenn farkıdır, dğer br fade le baza getrlen troposferk snyal gekme düzeltmesdr. Troposferk snyal e gekmes Δ L(t) hdrostatk ve ıslak olmak üzere k kısma ayrılarak Δ L (t) =ΔL (t) mf (e) +ΔL (t) mf (e) (12) e z z h h w w şeklnde modellenr (Davs, vd., 1985). Eştlk (12) de zdüşüm fonksyonlarını (mappng funtons), mf h,w hdrostatk ve ıslak z Δ L h,w se zent doğrultusundak hdrostatk ve ıslak troposferk gekmeler fade eder. İzdüşüm fonksyonları (mappng funtons) herhang br stasyonda, t anında zent yönündek troposferk gekme le ufuk düzlemnden rasgele alınan herhang br yükselm açısındak troposferk gekme arasındak oranı veren kesrl br fonksyondur (Nell, 1996). Troposfern kalınlığının ekvatordan kutuplara doğru nelmesnden ötürü herhang br stasyonda t anında aynı yükselm açısındak zent gekmeler aynı olmaz. t anında aynı yükselm açısı çn snyaln güney troposfer yolunun kuzeye göre daha fazla olmasından troposferk gekme mktarı, güneye doğru olan ölçülerde kuzeye doğru olan ölçülerden daha fazladır. Buna troposfer gekmesnn azmutal asmetr özellğ denr ve tüm zdüşüm fonsyonlarında dkkate alınır. Jeodezk zdüşüm fonksyonları mf h,w 1+ a b (e) = a sn(e) + b sn(e) + sn(e) + (13) eştlğ le verlen kesrl fonksyondak (Marn, 1972) hdrostatk ve ıslak a,b,, parametrelern hesaplama yönü le farklılaşır. Bu katsayılar enlem, elpsodal yükseklk, yılın günü, yüzey sıaklığı ve toplam yüzey basını gb ölçülern br fonksyonu olan standart atmosfer modeller le (Chao, 1974) hesaplanableeğ gb, radyosonda verler le (Nell, 1996), veya şmdlerde sayısal atmosfer modeller (Numeral Weather Models) (Boehm, vd., 2006) le de hesaplanablr. İzdüşüm fonksyonlarının duyarlığı tüm kestrm parametrelernn özellkle stasyon nokta yükseklklernn duyarlıklarını büyük oranda etklemektedr.. Saat Hataları Parametrelernn ve Troposferk Zent Islak Gekmelernn Sürekl Parçalı Lneer Ofset Fonksyonu le Modellenmes Bu çalışma kapsamında, PL ofsetler şeklnde oluşturulan saat hatası ( Δ lk ) ve troposferk ıslak zent gekme ( Δ L (t)) parametrelernn kestrm model (14) VeVS z w yazılımına uygulanmıştır. Modeller çn önerlen sürekl PL ofset fonksyonu (ontnuous peewee lnear ofset funton)

14 a a a a a a y = a + (t t ) + (t t ) + + (t t ) n n n 1 t1 t0 t2 t1 tn tn 1 a -a = a + (t-t ) n n-1 n-1 n-1 tn-tn-1 (14) şeklnde fade edlr. Foksyonun temsl grafk gösterm 60 dakkalık kestrm aralıkları çn Şekl 7 de sunulmuştur. a n ofset (a) a o a 1 a 2 y a 3 a n-1 t o =0 d t 1 =60 d t 2 =120 d t t t t n =1440 d n-1 =1380 d 3 =180 d zaman (t ) Şekl 7. VLBI analznde saat hatalar ve zent ıslak gekmeler parametrelernn PL ofsetler le kestrm grafk gösterm (PL ofsetler - 60 dakkalık kestrm aralıkları) (14) eştlğnde verlen ölçü denklemlernn kısm türevler blnmeyen parametreler a n ve a n 1 e göre, y t-t a t -t y t-tn-1 = ( )da a t -t n-1 = (1- )da n-1 n-1 n n-1 n n n-1 n (15) şeklnde elde edlr. PL ofsetler model çn EKK dzayn matrs lgl kısm türev değerler

15 A saat.par.ln.ofset ' ' t1 t0 t1 t t1 t0 t1 t0 ' ' t2 t0 t2 t t1 t0 t1 t0 ' ' tm/n t0 tm/n t t1 t0 t1 t0 '' '' t1 t1 t1 t t2 t1 t2 t1 '' '' t2 t1 t2 t t2 t1 t2 t1 = '' '' tm/n t1 tm/ n t t2 t1 t2 t1 (n) (n) t t t t t t t t (n) (n) t t t t t t t t (n) (n) t t t t t t t t 1 n 1 1 n 1 n n 1 n n 1 2 n 1 2 n 1 n n 1 n n 1 m/n n 1 m/n n 1 n n 1 n n 1 mxn (16) şeklnde yerne konularak oluşturulur. Bu eştlkte m ölçü sayısını, n blnmeyen lneer ofset sayısını göstermektedr. Örneğn, saat hatası model çn kestrm aralığı 60 dakka seçldğnde VLBI oturumları 24 saat sürdüğü çn blnmeyen sayısı (25 ofset değer, 1 trend ve 1 kuadratk term) toplam 27 olur. Katsayılar matrsnn regüler olmaması ve rank bozukluğuna sahp olması gb sayısal problemler çözmek ve parametre kestrmn tutarlılaştırmak çn PL offsetler fonsyonunun kestrm aralıkları arasında koşullar pseudo-ölçü denklemler şeklnde oluşturulmuştur. Pseudo-ölçü denklemnde k ofset arasındak fark sıfıra eştlenmş, a + -a = 0± 50 mm = 0,1, 2,,n-1 (17) 1 Gevşek koşul çn ölçülernklere göre daha büyük standart sapma değer atayarak pseudo-gözlem denklemler ağırlıklandırılmıştır. Aşağıda sunulan dengleme modelne göre (A'PA+ H'PH)dx = A'Pl+ H'Ph (18)

16 çözüm sağlanmıştır. (18) eştlğndek gerçek ve pseudo-gözlem denklemlerne at fonksyonel ve stokastk modeln matrs gösterm v A dl dx - v = H h - K 0 P 0 Kll = S0-0 K = 0 P (19) şeklndedr. (19) eştlğnde; K ll, ölçü ve koşullara at varyans-kovaryans matrsn; H, pseudo-gözlem denklemler dzayn matrsn; h, pseudo-ölçüler vektörünü; K, pseudo-ölçü denklemlernn varyans-kovaryans matrsn; P, pseudo-ölü denklemlernn agırlıklarını, A, gerçek ölçülern dzayn matrsn; P, varyanskovaryans matrsn; dx, blnmeyenlern (saat hataları PL ofsetler, trend ve kaudratk termler, troposferk ıslak zent gekmeler PL ofsetler) düzeltmelern ve dl, ötelenmş (ndrgenmş) ölçüler vektörünü göstermektedr. Sonul karesel ortalama hata S 0 = (v'pv+ v 'Pv )/(nölü + nkosul -n blnmeyen ) (20) eştlğnden elde edlr. ölü n, kosul n ve blnmeyen n sırası le ölçü sayısı, pseudo-gözlem eştlğ şeklnde oluşturulan ofsetler arasındak koşulların sayısı ve blnmeyen parametrelern sayısını göstermektedr. Örneğn, Şekl 8 de br günlük VLBI oturumunun br bölümü çn dakkalar arası zent ıslak gekmelernn PL ofsetler le kestrm görülmektedr.

17 Şekl 8. Pseudo-gözlem denklemler şeklnde modele dahl edlen gevşek koşullar le 10 dakkalık aralıklar çn zent ıslak gekmelernn kestrm dakkaları arasındak 4 saatlk sürede herhang br ölçü yapılmadığı br durum çn model, eğer koşullar kullanılmasaydı çözümsüz olaaktı. Geleekte, saat hataları ve zent ıslak gekmesnn ofset kestrm aralıkları 10 veya 5 dakka seçldğnde lgl aralığa düşen ölçü sayısı blnmeyen parametre sayısından fazla olaağından bu durum le sıkça karşılaşılaaktır. Gevşek koşulların, pseudo-gözlem denklemler şeklnde modele dahl edlmesnde koşulların ağırlıklarının ölçü ağırlıklarından çok daha küçük olmasından ötürü kestrm parametreler üzernde etks de olmayaaktır. PL ofsetlernn kestrmnn yapıldığı model, saat hatası ve zent gekme parametrelernn kestrm le brlkte yer dönüklük parametrelernn ve radyo teleskoplarının koordnatlarının kestrmnde de kullanılaaktır. CONT05 kampanyası lk 24 saatlk oturumunun (12 Eylül 2005) radyo teleskoplarındak zent ıslak gekme parametreler (16) eştlğnde verlen PL ofset model le, (17) eştlğnde verlen gevşek koşullar modele dahl edlerek hesaplanmıştır. Şekl 9. CONT05 kampanyası lk 24 saatlk oturumunda Algopark radyo teleskobu zent ıslak gekmeler (PL ofset değerler ve standart sapmaları kestrm aralıkları)

18 Şekl 9 da kestrm yapılan Algopark a at lk ve son zent ıslak gekme değerlernn ve Şekl 10 da Wettzell e at 6., 7. ve 8. gekme değerlernn standart sapmalarının dğerlerne göre büyük olmasının neden, lgl 20 dakkalık kestrm aralığında ölçü bulunmaması ve bu aralıklar çn çözümün pseudo-gözlem denklemler le sağlanmış olmasıdır. Atanan standart sapma değerlernn gerçek ölçülernklere göre büyük olması koşulların gevşeklgn göstermektedr. Şekl 10. CONT05 kampanyası lk 24 saatlk oturumunda Wettzell radyo teleskobu zent ıslak gekmeler (PL ofset değerler ve standart sapmaları kestrm aralıkları) 4. SONUÇ Bu çalışma kapsamında VLBI saat hatalarının ve zent ıslak gekmelernn yüksek zamansal çözünürlükte (her 20, 10, 5 dakka) kestrmne olanak sağlayan parçalı lneer ofsetler model gelştrlerek, VLBI temel ölçü model çersne dahl edlmştr. Bazı kestrm aralıklarında ölçü bulunmamasından dolayı katsayılar matrsnde oluşan rank bozukluklarının ortadan kaldırılması çn ofsetler arasındak koşullar (kısıtlayıılar) pseudo-gözlem denklemler şeklnde oluşturulmuş ve pseudo-gözlem

19 denklemlerne atanan yüksek standart sapma değerler le koşullar gevşekleştrlmştr. Böylee normal denklemlern katsayılar matrsnn küçük kestrm aralıklarında ölçü ekskler bulunması durumunda da regüler yapıda oluşması sağlanmıştır. VLBI parametrelernn kestrmnde, saat hataları ve zent ıslak gekmeler yanında yer dönüklük parametreler ve radyo teleskobu stasyon koordnatları gb tüm jeodezk parametrelern parçalı lneer ofsetler fonksyonu le modellenmes önerlr. KAYNAKLAR Boehm, J., Werl, B., ve Shuh, H., 2006, Troposphere mappng funtons for GPS and very long baselne nterferometry from European Centre for Medum-Range Weather Foreasts operatonal analyss data, J. Geophys. Res., 111, B02406, do: /2005jb Campbell, J., ve Wtte, B., 1978, Grundlage und geodätshe Anwendung der very long baselne nterferometry (VLBI), Zetshrft für Vermessungwesen, 103, s Campbell, J., 1979, De Radonterferometre auf langen Basen als geodatshes Messprnzp hoher Genaugket, DGK Rehe C, Heft 254, Verlag des Insttuts für Angewandte Geodäse, Frankfurt am Man. Campbell, J., 2004, VLBI for Geodesy and Geodynams, In: The Role of VLBI n Astrophyss, Astrometry and Geodesy, F. Mantovan and A: Kus (eds.), Kluwer Aadem Publshers, s Chao, C.C., 1974, The Troposphere Calbraton Model for Marner Mars 1971, JPL Teh. Rep., s , Jet Propul. Lab., Pasadena Calf. Cohen, M.H., ve Shaffer, D.B., 1971, Postons of rado soures from long baselne Interferometry, Astron. Journ., 76, s Davs, J.L., Herrng, T.A., Shapro, I.I., Rogers, A.E.E., ve Elgered G., 1985, Geodesy by Rado Interferometry: Effets of Atmospher Modelng Errors on Estmates of Baselne Length, Rado S., 20(6), s Drewes, H., ve Regber, C., 2005, The Global Geodet Observng System (GGOS) of the Internatonal Assoaton of Geodesy - Objetves and Status, FIG Workng Week 2005 and GSDI-8. Hobger, T., Koyama Y., Boehm, J., Kondo, T., ve Ihkawa R., 2008, The effet of the negleton of VLBI referene staton lok-offsets on UT1 estmates, submtted to Advanes n Spae Researh. Ma, C., 1978, Very long baselne nterferometry appled to polar moton, relatvty and geodesy, NASA Tehnal Memorandum 79582, Unversty of Maryland, Maryland. Marn, J.W., 1972, Correton of Satellte Trakng Data for an Arbtrary Tropospher Profle, Rado S., 7(2), s MCarthy, D.D., ve Pett G., 2004, IERS Conventons 2003, IERS Tehnal Note 32, Observatore de Pars. Nell, A.E., 1996, Global mappng funtons for the atmosphere delay at rado wavelengths, J.Geophys. Res., 101, B2, s Nothnagel, A., 1991, Radonterferometrshe Beobahtungen zur Bestmmung der Polbewegung unter Benutzug langer Nord-Süd-Basslnen, DGK Rehe C, Heft 368, Verlag des Insttuts für Angewandte Geodäse, Frankfurt am Man.

20 Petrahenko, B., Boehm, J., MaMllan, D., Pany, A., Searle A., ve Wresnk J., 2008, VLBI2010 Antenna Slew Rate Study, Proeedngs of the 5th IVS General Meetng, St. Petersburg, s Saastamonen, J., 1973, Contrbutons to the theory of atmospher refraton, part II, Bull. Geod., 107, s Shlüter, W., ve Behrend, D., 2007, "The Internatonal VLBI Serve for Geodesy and Astrometry (IVS): urrent apabltes and future prospets", Journal of Geodesy, 81, Nos. 6 8, s Shuh, H., 1987, De Radonterferometre auf langen Basen zur Bestmmung von Punktvershebungen und Erdrotatonsparametern, DGK Rehe C, Heft 328, Verlag der Bayershen Akademe der Wssenshaften, Münhen. Shapro, I.I., Robertson, D.S., Knght, C.A., Counselman, C.C., Rogers, A.E.E., Hnteregger, H.F., Lppnott, S., Whtney, A.R., Clark, T.A, Nell, A.E., ve Sptzmesser, D.J., 1974, Transontnental baselne and the rotaton of Earth measured by rado Interferometry. Sene, 186, s Sovers, O.J., Fanselow J.L., ve Jaobs, C.S., 1998, Astrometry and geodesy wth rado nterferometry: experments, models, results. Revews of Modern Physs, 70, No. 4. Takahash, Y., 1994, Estmaton of Errors n VLBI data and Poston Determnaton Error. Journal of Geodet Soety of Japan, 40, No. 4, s , Tokyo. Tesmer, V., 2004, Das stohastshe Modell be der VLBI-Auswertung, DGK Rehe C, Heft 573, Verlag der Bayershen Akademe der Wssenshaften, Münhen. Ttov, O., Tesmer, V., ve Boehm J., 2004, OCCAM v. 6.0 software for VLBI data analyss. In Internatonal VLBI Serve for Geodesy and Astrometry 2004 General Meetng Proeedngs, edted by Nany R. Vandenberg and Karen D. Baver, NASA/CP Wolf, P.R., Ghlan, C.D., 1997, Adjustment omputaton: statsts and least squares ın surveyng and GIS, s [URL 1], 24.Aralık [URL 2], 24.Aralık.2008.

JEODEZ K VLBI ÇALI MALARININ IERS ÜRÜNLER NE KATKISI VE KTÜ GEOD IVS ANAL Z MERKEZ N N ÖNGÖRÜLEN FAAL YETLER

JEODEZ K VLBI ÇALI MALARININ IERS ÜRÜNLER NE KATKISI VE KTÜ GEOD IVS ANAL Z MERKEZ N N ÖNGÖRÜLEN FAAL YETLER HARTA VE KADASTRO MÜHENDSLER ODASI JEODEZK VLBI ÇALIMALARININ IERS ÜRÜNLERNE KATKISI VE KTÜ GEOD IVS ANALZ MERKEZNN ÖNGÖRÜLEN FAALYETLER Özet E. TANIR 1, K. TEKE 2,3, J. BÖHM 3, H. SCHUH 3 1 Karadenz Teknk

Detaylı

ÇOKLU REGRESYON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESYON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-YON KATSAYILARININ YORUMU

ÇOKLU REGRESYON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESYON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-YON KATSAYILARININ YORUMU 6.07.0 ÇOKLU REGRESON MODELİ, ANOVA TABLOSU, MATRİSLERLE REGRESON ÇÖZÜMLEMESİ,REGRES-ON KATSAILARININ ORUMU ÇOKLU REGRESON MODELİ Ekonom ve şletmeclk alanlarında herhang br bağımlı değşken tek br bağımsız

Detaylı

Bulanık Mantık ile Hesaplanan Geoid Yüksekliğine Nokta Yüksekliklerinin Etkisi

Bulanık Mantık ile Hesaplanan Geoid Yüksekliğine Nokta Yüksekliklerinin Etkisi Harta Teknolojler Elektronk Dergs Clt: 5, No: 1, 2013 (61-67) Electronc Journal of Map Technologes Vol: 5, No: 1, 2013 (61-67) TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojkarastrmalar.com e-issn: 1309-3983 Makale

Detaylı

DEFORMASYONLARIN MODELLENMESİ. Levent TAŞÇI 1 ltasci@firat.edu.tr

DEFORMASYONLARIN MODELLENMESİ. Levent TAŞÇI 1 ltasci@firat.edu.tr DFORMSYOLRI MODLLMSİ Levent TŞÇI 1 ltasc@frat.edu.tr Öz: Deformasyonların belrleneblmes çn farklı çalışma grupları tarafından ortaya konulmuş farklı yaklaşımlar söz konusudur. Deformasyon analznde, bloklar

Detaylı

ENDÜSTRİNİN DEĞİŞİK İŞ KOLLARINDA İHTİYAÇ DUYULAN ELEMANLARIN YÜKSEK TEKNİK EĞİTİM MEZUNLARINDAN SAĞLANMASINDAKİ BEKLENTİLERİN SINANMASI

ENDÜSTRİNİN DEĞİŞİK İŞ KOLLARINDA İHTİYAÇ DUYULAN ELEMANLARIN YÜKSEK TEKNİK EĞİTİM MEZUNLARINDAN SAĞLANMASINDAKİ BEKLENTİLERİN SINANMASI V. Ulusal Üretm Araştırmaları Sempozyumu, İstanbul Tcaret Ünverstes, 5-7 Kasım 5 ENDÜSTRİNİN DEĞİŞİK İŞ KOLLARINDA İHTİYAÇ DUYULAN ELEMANLARIN YÜKSEK TEKNİK EĞİTİM MEZUNLARINDAN SAĞLANMASINDAKİ BEKLENTİLERİN

Detaylı

SABİT GPS İSTASYONLARI KOORDİNAT ZAMAN SERİLERİNİN ANALİZİ (ANALYSIS OF CONTINUOUS GPS COORDINATE TIME SERIES)

SABİT GPS İSTASYONLARI KOORDİNAT ZAMAN SERİLERİNİN ANALİZİ (ANALYSIS OF CONTINUOUS GPS COORDINATE TIME SERIES) SABİT GPS İSTASYONLARI KOORDİNAT ZAMAN SERİLERİNİN ANALİZİ (ANALYSIS OF CONTINUOUS GPS COORDINATE TIME SERIES) Özlem SİMAV, Coşkun DEMİR, Mehmet SİMAV, Hasan YILDIZ Harta Genel Komutanlığı, Ankara ozlemyemscoglu@hgk.ml.tr

Detaylı

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR www.teknolojkarastrmalar.com ISSN:134-4141 Makne Teknolojler Elektronk Dergs 28 (1) 61-68 TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR Kısa Makale Tabakalı Br Dskn Termal Gerlme Analz Hasan ÇALLIOĞLU 1, Şükrü KARAKAYA 2 1

Detaylı

ÖZET Yüksek Lisans Tezi. Kinematik Modelde Kalman Filtreleme Yöntemi ile Deformasyon Analizi. Serkan DOĞANALP. Selçuk Üniversitesi

ÖZET Yüksek Lisans Tezi. Kinematik Modelde Kalman Filtreleme Yöntemi ile Deformasyon Analizi. Serkan DOĞANALP. Selçuk Üniversitesi ÖZE Yüksek Lsans ez Knematk Modelde Kalman Fltreleme Yöntem le Deformasyon Analz Serkan DOĞANALP Selçuk Ünverstes Fen Blmler Ensttüsü Jeodez ve Fotogrametr Anablm Dalı Danışman: Yrd. Doç. Dr. Bayram URGU

Detaylı

YAYILI YÜK İLE YÜKLENMİŞ YAPI KİRİŞLERİNDE GÖÇME YÜKÜ HESABI. Perihan (Karakulak) EFE

YAYILI YÜK İLE YÜKLENMİŞ YAPI KİRİŞLERİNDE GÖÇME YÜKÜ HESABI. Perihan (Karakulak) EFE BAÜ Fen Bl. Enst. Dergs (6).8. YAYII YÜK İE YÜKENİŞ YAPI KİRİŞERİNDE GÖÇE YÜKÜ HESABI Perhan (Karakulak) EFE Balıkesr Ünverstes ühendslk marlık Fakültes İnşaat üh. Bölümü Balıkesr, TÜRKİYE ÖZET Yapılar

Detaylı

4.5. SOĞUTMA KULELERİNİN BOYUTLANDIRILMASI İÇİN BİR ANALIZ

4.5. SOĞUTMA KULELERİNİN BOYUTLANDIRILMASI İÇİN BİR ANALIZ Ünsal M.; Varol, A.: Soğutma Kulelernn Boyutlandırılması İçn Br Kuramsal 8 Mayıs 990, S: 8-85, Adana 4.5. SOĞUTMA KULELERİNİN BOYUTLANDIRILMASI İÇİN BİR ANALIZ Asaf Varol Fırat Ünverstes, Teknk Eğtm Fakültes,

Detaylı

K-Ortalamalar Yöntemi ile Yıllık Yağışların Sınıflandırılması ve Homojen Bölgelerin Belirlenmesi *

K-Ortalamalar Yöntemi ile Yıllık Yağışların Sınıflandırılması ve Homojen Bölgelerin Belirlenmesi * İMO Teknk Derg, 2012 6037-6050, Yazı 383 K-Ortalamalar Yöntem le Yıllık Yağışların Sınıflandırılması ve Homojen Bölgelern Belrlenmes * Mahmut FIAT* Fath DİKBAŞ** Abdullah Cem KOÇ*** Mahmud GÜGÖ**** ÖZ

Detaylı

GPS VERĐLERĐNĐN ANALĐZĐ VE DEĞERLENDĐRĐLMESĐ

GPS VERĐLERĐNĐN ANALĐZĐ VE DEĞERLENDĐRĐLMESĐ GPS Verlernn Analz ve Değerlendrlmes 1 / 28 KOÜ-FBE JEODEZĐ VE JEOĐNFORMASYON ANABĐLĐM DALI GPS Verlernn Analz ve Değerlendrlmes 2 / 28 UYGULAMA Yaklaşık koordnatları ve ağ ölçme planı Şekl-1 de verlen

Detaylı

Boğaziçi Köprüsü Hareketlerinin Zaman Dizileri Analizi İle Belirlenmesi

Boğaziçi Köprüsü Hareketlerinin Zaman Dizileri Analizi İle Belirlenmesi hkm Jeodez, Jeonformasyon ve Araz Yönetm Dergs 2009/ Sayı 00 www.hkmo.org.tr Boğazç Köprüsü Hareketlernn Zaman Dzler Analz İle Belrlenmes Hedye ERDOĞAN, Engn GÜLAL 2 Özet Bu makalede; Asya le Avrupa kıtalarını

Detaylı

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü Mukavemet I Vize Sınavı (2A)

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Makina Mühendisliği Bölümü Mukavemet I Vize Sınavı (2A) KOCELİ ÜNİVERSİTESİ Mühendslk akültes Makna Mühendslğ Bölümü Mukavemet I Vze Sınavı () dı Soyadı : 18 Kasım 013 Sınıfı : No : SORU 1: Şeklde verlen levhalar aralarında açısı 10 o la 0 o arasında olacak

Detaylı

IVS-CONT08 OTURUMLARINDAKİ VLBI ve GNSS ÖLÇÜLERİNİN ANALİZLERİNDEN KESTİRİMİ YAPILAN YER DÖNÜKLÜK PARAMETRELERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

IVS-CONT08 OTURUMLARINDAKİ VLBI ve GNSS ÖLÇÜLERİNİN ANALİZLERİNDEN KESTİRİMİ YAPILAN YER DÖNÜKLÜK PARAMETRELERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI ABSTRACT TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası 13. Türkiye Harita Bilimsel ve Teknik Kurultayı 18-22 Nisan, Ankara IVS-CONT08 OTURUMLARINDAKİ VLBI ve GNSS ÖLÇÜLERİNİN ANALİZLERİNDEN KESTİRİMİ YAPILAN

Detaylı

ORTA GERİLİM ENERJİ DAĞITIM TALİ HATLARINDA ARIZA ANALİZİ

ORTA GERİLİM ENERJİ DAĞITIM TALİ HATLARINDA ARIZA ANALİZİ ORTA GERİLİM ENERJİ DAĞTM TALİ HATLARNDA ARZA ANALİZİ Yılmaz ASLAN Şebnem TÜRE 2,2 Dumlupınar Ünverstes Mühendslk Fak., Elektrk-Elektronk Müh. Bölümü, 4300, Kütahya e-posta: yaslan@dumlupnar.edu.tr 2 e-posta:

Detaylı

ROBİNSON PROJEKSİYONU

ROBİNSON PROJEKSİYONU ROBİNSON PROJEKSİYONU Cengzhan İPBÜKER ÖZET Tüm yerkürey kapsayan dünya hartalarının yapımı çn, kartografk lteratürde özel br öneme sahp olan Robnson projeksyonu dk koordnatlarının hesabı brçok araştırmacı

Detaylı

Koordinat Dönüşümünde Deney Tasarımı Yaklaşımı

Koordinat Dönüşümünde Deney Tasarımı Yaklaşımı Harta Teknolojler Elektronk Dergs Clt: 5, No: 1, 213 (37-46) Electronc Journal of Map Technologes Vol: 5, No: 1, 213 (37-46) TEKNOLOJİK ARAŞTIRMALAR www.teknolojkarastrmalar.com e-issn: 139-3983 Makale

Detaylı

Konumsal Enterpolasyon Yöntemleri Uygulamalarında Optimum Parametre Seçimi: Doğu Karadeniz Bölgesi Günlük Ortalama Sıcaklık Verileri Örneği

Konumsal Enterpolasyon Yöntemleri Uygulamalarında Optimum Parametre Seçimi: Doğu Karadeniz Bölgesi Günlük Ortalama Sıcaklık Verileri Örneği S. ZENGİN KAZANCI, E. TANIR KAYIKÇI Konumsal Enterpolasyon Yöntemler Uygulamalarında Optmum Parametre Seçm: Doğu Karadenz Bölges Günlük Ortalama Sıcaklık S. ZENGİN KAZANCI 1, E. TANIR KAYIKÇI 1 1 Karadenz

Detaylı

Sistemin Bileşenleri

Sistemin Bileşenleri International Terrestrial Reference System (ITRS) International Terrestrial Reference Frame (ITRF) Sistemin Bileşenleri International Terrestrial Reference System International Terrestrial Reference Frame

Detaylı

Şiddet-Süre-Frekans Bağıntısının Genetik Algoritma ile Belirlenmesi: GAP Örneği *

Şiddet-Süre-Frekans Bağıntısının Genetik Algoritma ile Belirlenmesi: GAP Örneği * İMO Teknk Derg, 28 4393-447, Yazı 29 Şddet-Süre-Frekans Bağıntısının Genetk Algortma le Belrlenmes: GAP Örneğ * Hall KARAHAN* M. Tamer AYVAZ** Gürhan GÜRARSLAN*** ÖZ Bu çalışmada, Genetk Algortma (GA)

Detaylı

Üç Boyutlu Yapı-Zemin Etkileşimi Problemlerinin Kuadratik Sonlu Elemanlar ve Sonsuz Elemanlar Kullanılarak Çözümü

Üç Boyutlu Yapı-Zemin Etkileşimi Problemlerinin Kuadratik Sonlu Elemanlar ve Sonsuz Elemanlar Kullanılarak Çözümü ECAS Uluslararası Yapı ve Deprem Mühendslğ Sempozyumu, Ekm, Orta Doğu Teknk Ünverstes, Ankara, Türkye Üç Boyutlu Yapı-Zemn Etkleşm Problemlernn Kuadratk Sonlu Elemanlar ve Sonsuz Elemanlar Kullanılarak

Detaylı

ĐDEAL BĐR DC/DC BUCK DÖNÜŞTÜRÜCÜNÜN GENELLEŞTĐRĐLMĐŞ DURUM UZAY ORTALAMA METODU ĐLE MODELLENMESĐ

ĐDEAL BĐR DC/DC BUCK DÖNÜŞTÜRÜCÜNÜN GENELLEŞTĐRĐLMĐŞ DURUM UZAY ORTALAMA METODU ĐLE MODELLENMESĐ ĐDEA BĐR D/D BUK DÖNÜŞTÜRÜÜNÜN GENEEŞTĐRĐMĐŞ DURUM UZAY ORTAAMA METODU ĐE MODEENMESĐ Meral ATINAY Ayşe ERGÜN AMAÇ Ercüment KARAKAŞ 3,,3 Elektrk Eğtm Bölümü Teknk Eğtm Fakültes Kocael Ünerstes, 4, Anıtpark

Detaylı

Toplam Eşdeğer Deprem Yükünün Hesabı Bakımından 1975 Deprem Yönetmeliği İle 2006 Deprem Yönetmeliğinin Karşılaştırılması

Toplam Eşdeğer Deprem Yükünün Hesabı Bakımından 1975 Deprem Yönetmeliği İle 2006 Deprem Yönetmeliğinin Karşılaştırılması Fırat Ünv. Fen ve Müh. Bl. ergs Scence and Eng. J of Fırat Unv. 19 (2, 133-138, 2007 19 (2, 133-138, 2007 Toplam Eşdeğer eprem Yükünün Hesabı Bakımından 1975 eprem Yönetmelğ İle 2006 eprem Yönetmelğnn

Detaylı

AĞIR BİR NAKLİYE UÇAĞINA AİT BİR YAPISAL BİLEŞENİN TASARIMI VE ANALİZİ

AĞIR BİR NAKLİYE UÇAĞINA AİT BİR YAPISAL BİLEŞENİN TASARIMI VE ANALİZİ III. ULUSAL HAVACILIK VE UZAY KONFERANSI 16-18 Eylül 2010, ANADOLU ÜNİVERSİTESİ, Eskşehr AĞIR BİR NAKLİYE UÇAĞINA AİT BİR YAPISAL BİLEŞENİN TASARIMI VE ANALİZİ Davut ÇIKRIKCI * Yavuz YAMAN Murat SORGUÇ

Detaylı

bir yol oluşturmaktadır. Yine i 2 , de bir yol oluşturmaktadır. Şekil.DT.1. Temel terimlerin incelenmesi için örnek devre

bir yol oluşturmaktadır. Yine i 2 , de bir yol oluşturmaktadır. Şekil.DT.1. Temel terimlerin incelenmesi için örnek devre Devre Analz Teknkler DEE AAĐZ TEKĐKEĐ Bu zamana kadar kullandığımız Krchoffun kanunları ve Ohm kanunu devre problemlern çözmek çn gerekl ve yeterl olan eştlkler sağladılar. Fakat bu kanunları kullanarak

Detaylı

Calculating the Index of Refraction of Air

Calculating the Index of Refraction of Air Ankara Unversty Faculty o Engneerng Optcs Lab IV Sprng 2009 Calculatng the Index o Reracton o Ar Lab Group: 1 Teoman Soygül Snan Tarakçı Seval Cbcel Muhammed Karakaya March 3, 2009 Havanın Kırılma Đndsnn

Detaylı

KIRMIZI, TAVUK VE BEYAZ ET TALEBİNİN TAM TALEP SİSTEMİ YAKLAŞIMIYLA ANALİZİ

KIRMIZI, TAVUK VE BEYAZ ET TALEBİNİN TAM TALEP SİSTEMİ YAKLAŞIMIYLA ANALİZİ Süleyman Demrel Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü Dergs Yıl: 2007/2, Sayı: 6 Journal of Suleyman Demrel Unversty Insttue of Socal Scences Year: 2007/2, Number: 6 KIRMIZI, TAVUK VE BEYAZ ET TALEBİNİN TAM

Detaylı

RADYOSONDA VE GNSS İLE ELDE EDİLEN YOĞUŞABİLİR SU BUHARI MİKTARLARININ KARŞILAŞTIRILMASI

RADYOSONDA VE GNSS İLE ELDE EDİLEN YOĞUŞABİLİR SU BUHARI MİKTARLARININ KARŞILAŞTIRILMASI RADYOSONDA VE GNSS İLE ELDE EDİLEN YOĞUŞABİLİR SU BUHARI MİKTARLARININ KARŞILAŞTIRILMASI G. GÜRBÜZ 1, Ç. MEKİK 1, İ. DENİZ 1, S. ROZSA 2 1 Bülent Ecevit Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Geomatik Mühendisliği

Detaylı

ALTERNATİF AKIM DEVRE YÖNTEM VE TEOREMLER İLE ÇÖZÜMÜ

ALTERNATİF AKIM DEVRE YÖNTEM VE TEOREMLER İLE ÇÖZÜMÜ BÖLÜM 6 ALTERNATİF AKIM DEVRE ÖNTEM VE TEOREMLER İLE ÇÖZÜMÜ 6. ÇEVRE AKIMLAR ÖNTEMİ 6. SÜPERPOZİSON TEOREMİ 6. DÜĞÜM GERİLİMLER ÖNTEMİ 6.4 THEVENİN TEOREMİ 6.5 NORTON TEOREMİ Tpak GİRİŞ Alternatf akımın

Detaylı

04.10.2012 SU İHTİYAÇLARININ BELİRLENMESİ. Suİhtiyacı. Proje Süresi. Birim Su Sarfiyatı. Proje Süresi Sonundaki Nüfus

04.10.2012 SU İHTİYAÇLARININ BELİRLENMESİ. Suİhtiyacı. Proje Süresi. Birim Su Sarfiyatı. Proje Süresi Sonundaki Nüfus SU İHTİYAÇLARII BELİRLEMESİ Suİhtyacı Proje Süres Brm Su Sarfyatı Proje Süres Sonundak üfus Su ayrım çzs İsale Hattı Su Tasfye Tess Terf Merkez, Pompa İstasyonu Baraj Gölü (Hazne) Kaptaj Su Alma Yapısı

Detaylı

Obtaining Classical Reliability Terms from Item Response Theory in Multiple Choice Tests

Obtaining Classical Reliability Terms from Item Response Theory in Multiple Choice Tests Ankara Unversty, Journal of Faculty of Educatonal Scences, year: 26, vol: 39, no: 2, 27-44 Obtanng Classcal Relablty Terms from Item Response Theory n Multple Choce Tests Hall Yurdugül * ABSTRACT: The

Detaylı

a IIR süzgeç katsayıları ve N ( M) de = s 1 (3) 3. GÜRÜLTÜ GİDERİMİ UYGULAMASI

a IIR süzgeç katsayıları ve N ( M) de = s 1 (3) 3. GÜRÜLTÜ GİDERİMİ UYGULAMASI Fırat Ünverstes-Elazığ MİTRAL KAPAK İŞARETİ ÜZERİNDEKİ ANATOMİK VE ELEKTRONİK GÜRÜLTÜLERİN ABC ALGORİTMASI İLE TASARLANAN IIR SÜZGEÇLERLE SÜZÜLMESİ N. Karaboğa 1, E. Uzunhsarcıklı, F.Latfoğlu 3, T. Koza

Detaylı

FOTOGRAMETRİK NOKTA AĞLARI İÇİN BASİT BİR OPTİMİZASYON METODU

FOTOGRAMETRİK NOKTA AĞLARI İÇİN BASİT BİR OPTİMİZASYON METODU Selçuk Ünverstes Jeode ve Fotogrametr Mühendslğ Öğretmnde 0. õl Sempoumu6-8 Ekm 00 Kona SUNULMUŞ İLDİRİ FOTOGRMETRİK NOKT ĞLRI İÇİN SİT İR OTİMİSON METODU Esra TUNÇ Jurgen FRIEDRICH Fev KRSLI Karaden Teknk

Detaylı

Öğretim planındaki AKTS TASARIM STÜDYOSU IV 214058100001312 2 4 0 4 9

Öğretim planındaki AKTS TASARIM STÜDYOSU IV 214058100001312 2 4 0 4 9 Ders Kodu Teork Uygulama Lab. Ulusal Kred Öğretm planındak AKTS TASARIM STÜDYOSU IV 214058100001312 2 4 0 4 9 Ön Koşullar : Grafk İletşm I ve II, Tasarım Stüdyosu I, II, III derslern almış ve başarmış

Detaylı

6. KAYNAKLAR 5. SONUÇ. Fırat Üniversitesi-Elazığ

6. KAYNAKLAR 5. SONUÇ. Fırat Üniversitesi-Elazığ Fırat Ünverstes-Elazığ TEK TAŞIYICILI VE ÇOK TAŞIYICILI WMAX RADYONUN DURAĞAN VE ZAMANLA DEĞİŞEN NAKAGAMİ-M SÖNÜMLEMELİ KANALLARDAKİ BAŞARIM ANALİZLERİ Merve Abde Demr, Al Özen Elektrk-Elektronk Mühendslğ

Detaylı

Yapay Sinir Ağı ve Bulanık-Yapay Sinir Ağı Yöntemleri Kullanılarak Tava Buharlaşma Tahmini

Yapay Sinir Ağı ve Bulanık-Yapay Sinir Ağı Yöntemleri Kullanılarak Tava Buharlaşma Tahmini Tarım Blmler Araştırma Dergs 3 (): 45-5, 00 ISSN: 308-3945, E-ISSN: 308-07X, www.nobel.gen.tr Yapay Snr Ağı ve Bulanık-Yapay Snr Ağı Yöntemler Kullanılarak Tava Buharlaşma Tahmn Özgür KIŞI Selcan AFŞA

Detaylı

Tek Yönlü Varyans Analizi

Tek Yönlü Varyans Analizi Tek Yönlü Varyan Analz Nedr ve hang durumlarda kullanılır? den fazla grupların karşılaştırılmaı öz konuu e, çok ayıda t-tet nn kullanılmaı, Tp I hatanın artmaına yol açar; Örneğn, eğer 5 grubu kşerl olarak

Detaylı

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR

TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR www.teknolojkarastrmalar.com ISSN:305-63X Yapı Teknolojler Elektronk Dergs 008 () - TEKNOLOJĐK ARAŞTIRMALAR Makale Başlığın Boru Hattı Etrafındak Akıma Etks Ahmet Alper ÖNER Aksaray Ünverstes, Mühendslk

Detaylı

Otomatik Kontrol Ulusal Toplantısı, TOK2013, 26-28 Eylül 2013, Malatya DOĞRUSAL KONTROL SİSTEMLERİ

Otomatik Kontrol Ulusal Toplantısı, TOK2013, 26-28 Eylül 2013, Malatya DOĞRUSAL KONTROL SİSTEMLERİ DOĞRUSAL KONTROL SİSTEMLERİ 96 Anahtarlamalı Sstemler Kararlı Yapan PI Kontrolör Setnn Hesabı İbrahm Işık, Serdar Ethem Hamamcı Elektrk-Elektronk Mühendslğ Bölümü İnönü Ünverstes, Malatya {İbrahm.sk, serdar.hamamc}@nonu.edu.tr

Detaylı

DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MÜHENDİSLİK BİLİMLERİ DERGİSİ Cilt:13 Sayı:2 sh.75-87 Mayıs 2012

DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MÜHENDİSLİK BİLİMLERİ DERGİSİ Cilt:13 Sayı:2 sh.75-87 Mayıs 2012 DEÜ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MÜHENDİSLİK BİLİMLERİ DERGİSİ Clt:13 Sayı:2 sh.75-87 Mayıs 2012 ÇELİK YAPI SİSTEMLERİNDE İKİNCİ MERTEBE ANALİZ YÖNTEMLERİNİN İNCELENMESİ (INVESTIGATION OF SECOND ORDER ANALYSIS

Detaylı

X- IŞIN FOTOGRAMETRİSİNİN ORTOPEDİDE ÜÇ BOYUTLU KULLANIMI İÇİN MATEMATİK MODELLER

X- IŞIN FOTOGRAMETRİSİNİN ORTOPEDİDE ÜÇ BOYUTLU KULLANIMI İÇİN MATEMATİK MODELLER AMUKKALE ÜNİ VERSİ TESİ MÜHENDİ SLİ K FAKÜLTESİ YIL AMUKKALE UNIVERSITY ENGINEERING COLLEGE CİLT MÜHENDİ SLİ K B İ L İ MLERİ DERGİ S İ SAYI JOURNAL OF ENGINEERING SCIENCES SAYFA : 998 : 4 : - : 685-69

Detaylı

AVRUPADA DÜŞEY YÖNDE OLUŞAN KABUK HAREKETLERİNİN VLBI İLE BELİRLENMESİ

AVRUPADA DÜŞEY YÖNDE OLUŞAN KABUK HAREKETLERİNİN VLBI İLE BELİRLENMESİ AVRUPADA DÜŞEY YÖNDE OLUŞAN KABUK HAREKETLERİNİN VLBI İLE BELİRLENMESİ E.TANIR 1, K. TEKE 2,3, H.SCHUH 3 1 Karadeniz Teknik Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Harita Mühendisliği Bölümü, Jeodezi Anabilim

Detaylı

YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Cilt:13 Sayı:1 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA

YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Cilt:13 Sayı:1 Celal Bayar Üniversitesi İ.İ.B.F. MANİSA YÖNETİM VE EKONOMİ Yıl:2006 Clt:3 Sayı: Celal Bayar Ünverstes İ.İ.B.F. MANİSA Bulanık Araç Rotalama Problemlerne Br Model Öners ve Br Uygulama Doç. Dr. İbrahm GÜNGÖR Süleyman Demrel Ünverstes, İ.İ.B.F.,

Detaylı

TRİSTÖR VE TRİYAK HARMONİKLERİNİN 3 BOYUTLU GÖSTERİMİ VE TOPLAM HARMONİK BOZUNUMA EĞRİ UYDURMA

TRİSTÖR VE TRİYAK HARMONİKLERİNİN 3 BOYUTLU GÖSTERİMİ VE TOPLAM HARMONİK BOZUNUMA EĞRİ UYDURMA PAMUKKALE ÜNİ VERSİ TESİ MÜHENDİ SLİ K FAKÜLTESİ PAMUKKALE UNIVERSITY ENGINEERING COLLEGE MÜHENDİ SLİ K BİL İ MLERİ DERGİ S İ JOURNAL OF ENGINEERING SCIENCES YIL CİLT SAYI SAYFA : : : : 5- TRİSTÖR VE TRİYAK

Detaylı

FAKTÖRİYEL TASARIMA ADAPTİF AĞ TABANLI BULANIK MANTIK ÇIKARIM SİSTEMİ İLE FARKLI BİR YAKLAŞIM. Sevil ŞENTÜRK

FAKTÖRİYEL TASARIMA ADAPTİF AĞ TABANLI BULANIK MANTIK ÇIKARIM SİSTEMİ İLE FARKLI BİR YAKLAŞIM. Sevil ŞENTÜRK FAKTÖRİYEL TASARIMA ADAPTİF AĞ TABANLI BULANIK MANTIK ÇIKARIM SİSTEMİ İLE FARKLI BİR YAKLAŞIM Sevl ŞENTÜRK Anadolu Ünverstes, Fen Fakültes, İstatstk Bölümü,26470, ESKİŞEHİR, e-mal:sdelgoz@anadolu.edu.tr

Detaylı

Aerodinamik Akışların Modellenmesinde Döngülü Olan ve Olmayan 7 Yaklaşımın Uygulanması

Aerodinamik Akışların Modellenmesinde Döngülü Olan ve Olmayan 7 Yaklaşımın Uygulanması Aerodnamk Akışların Modellenmesnde Döngülü Olan ve Olmayan 7 Yaklaşımın Uygulanması Mehmet Önder Efe, Marco Debas, Peng Yan, Htay Özbay 4, Mohammad Sammy 5 Elektrk ve Elektronk Mühendslğ Bölümü TOBB Ekonom

Detaylı

ZKÜ Mühendislik Fakültesi - Makine Mühendisliği Bölümü ISI VE TERMODİNAMİK LABORATUVARI Sudan Suya Türbülanslı Akış Isı Değiştirgeci Deney Föyü

ZKÜ Mühendislik Fakültesi - Makine Mühendisliği Bölümü ISI VE TERMODİNAMİK LABORATUVARI Sudan Suya Türbülanslı Akış Isı Değiştirgeci Deney Föyü ZKÜ Müendslk Fakültes - Makne Müendslğ Bölümü Sudan Suya Türbülanslı Akış Isı Değştrge Deney Föyü Şekl. Sudan suya türbülanslı akış ısı değştrge (H950 Deneyn adı : Boru çnde sudan suya türbülanslı akışta

Detaylı

KADASTRO HARİTALARININ SAYISALLAŞTIRILMASINDA KALİTE KONTROL ANALİZİ

KADASTRO HARİTALARININ SAYISALLAŞTIRILMASINDA KALİTE KONTROL ANALİZİ KADASTRO HARİTALARININ SAYISALLAŞTIRILMASINDA KALİTE KONTROL ANALİZİ Yasemin ŞİŞMAN, Ülkü KIRICI Sunum Akış Şeması 1. GİRİŞ 2. MATERYAL VE METHOD 3. AFİN KOORDİNAT DÖNÜŞÜMÜ 4. KALİTE KONTROL 5. İRDELEME

Detaylı

BÖLÜM II D. YENİ YIĞMA BİNALARIN TASARIM, DEĞERLENDİRME VE GÜÇLENDİRME ÖRNEKLERİ ÖRNEK 20 İKİ KATLI YIĞMA KONUT BİNASININ TASARIMI

BÖLÜM II D. YENİ YIĞMA BİNALARIN TASARIM, DEĞERLENDİRME VE GÜÇLENDİRME ÖRNEKLERİ ÖRNEK 20 İKİ KATLI YIĞMA KONUT BİNASININ TASARIMI BÖLÜM II D ÖRNEK 0 BÖLÜM II D. YENİ YIĞMA BİNALARIN TASARIM, DEĞERLENDİRME VE GÜÇLENDİRME ÖRNEKLERİ ÖRNEK 0 İKİ KATLI YIĞMA KONUT BİNASININ TASARIMI 0.1. BİNANIN GENEL ÖZELLİKLERİ...II.0/ 0.. TAŞIYICI

Detaylı

ANADOLU ÜNivERSiTESi BiliM VE TEKNOLOJi DERGiSi ANADOLU UNIVERSITY JOURNAL OF SCIENCE AND TECHNOLOGY CiltNol.:2 - Sayı/No: 2 : 413-417 (2001)

ANADOLU ÜNivERSiTESi BiliM VE TEKNOLOJi DERGiSi ANADOLU UNIVERSITY JOURNAL OF SCIENCE AND TECHNOLOGY CiltNol.:2 - Sayı/No: 2 : 413-417 (2001) ANADOLU ÜNvERSTES BlM VE TEKNOLOJ DERGS ANADOLU UNIVERSITY JOURNAL OF SCIENCE AND TECHNOLOGY CltNol.:2 - Sayı/No: 2 : 413-417 (1) TEKNK NOTrrECHNICAL NOTE ELEKTRK ARK FıRıNıNDA TERMODNAMGN KNC YASASıNıN

Detaylı

ENDÜSTRİYEL BİR ATIK SUYUN BİYOLOJİK ARITIMI VE ARITIM KİNETİĞİNİN İNCELENMESİ

ENDÜSTRİYEL BİR ATIK SUYUN BİYOLOJİK ARITIMI VE ARITIM KİNETİĞİNİN İNCELENMESİ ENDÜSTRİYEL BİR ATIK SUYUN BİYOLOJİK ARITIMI VE ARITIM KİNETİĞİNİN İNCELENMESİ Emel KOCADAYI EGE ÜNİVERSİTESİ MÜH. FAK., KİMYA MÜH. BÖLÜMÜ, 35100-BORNOVA-İZMİR ÖZET Bu projede, Afyon Alkalot Fabrkasından

Detaylı

2005 Gazi Üniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi Sayı:16, s31-46

2005 Gazi Üniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi Sayı:16, s31-46 2005 Gaz Ünverstes Endüstryel Sanatlar Eğtm Fakültes Dergs Sayı:16, s31-46 ÖZET BANKALARDA MALİ BAŞARISIZLIĞIN ÖNGÖRÜLMESİ LOJİSTİK REGRESYON VE YAPAY SİNİR AĞI KARŞILAŞTIRMASI 31 Yasemn KESKİN BENLİ 1

Detaylı

TEKNOLOJİ, PİYASA REKABETİ VE REFAH

TEKNOLOJİ, PİYASA REKABETİ VE REFAH TEKNOLOJİ, PİYASA REKABETİ VE REFAH Dr Türkmen Göksel Ankara Ünverstes Syasal Blgler Fakültes Özet Bu makalede teknoloj sevyesnn pyasa rekabet ve refah sevyes üzerndek etkler matematksel br model le ncelenecektr

Detaylı

ÇOK DURUMLU AĞIRLIKLANDIRILMIŞ BİLEŞENLİ SİSTEMLERİN DİNAMİK GÜVENİLİRLİK ANALİZİ

ÇOK DURUMLU AĞIRLIKLANDIRILMIŞ BİLEŞENLİ SİSTEMLERİN DİNAMİK GÜVENİLİRLİK ANALİZİ T.C. KARA HARP OKULU SAVUNMA BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HAREKÂT ARAŞTIRMASI ANA BİLİM DALI ÇOK DURUMLU AĞIRLIKLANDIRILMIŞ BİLEŞENLİ SİSTEMLERİN DİNAMİK GÜVENİLİRLİK ANALİZİ DOKTORA TEZİ Hazırlayan Al Rıza BOZBULUT

Detaylı

Fumonic 3 radio net kablosuz duman dedektörü. Kiracılar ve mülk sahipleri için bilgi

Fumonic 3 radio net kablosuz duman dedektörü. Kiracılar ve mülk sahipleri için bilgi Fumonc 3 rado net kablosuz duman dedektörü Kracılar ve mülk sahpler çn blg Tebrk ederz! Darenze akıllı fumonc 3 rado net duman dedektörler monte edlmştr. Bu şeklde ev sahbnz yasal donanım yükümlülüğünü

Detaylı

HANNOVER YAKLAŞIMI İLE GEOMETRİK ANALİZ SÜRECİNE BİR KISA YOL ÖNERİSİ

HANNOVER YAKLAŞIMI İLE GEOMETRİK ANALİZ SÜRECİNE BİR KISA YOL ÖNERİSİ HAVE YAKLAŞIMI İLE GEMEİK AALİZ SÜECİE Bİ KISA YL ÖEİSİ S. DEMİKAYA,.G. HŞBAŞ, H. EKAYA Yılız eknk Ünverstes, Meslek Yüksekokulu, İstanbul, emrkay@ylz.eu.tr Yılız eknk Ünverstes, İnşaat Fakültes, Jeoez

Detaylı

YÜKSEK FREKANSLI HABERLEÞME DEVRELERÝ ÝÇÝN, TOPLU - DAÐINIK, KARMA ELEMANLI ARABAÐLAÞIM MODELLERÝNÝN BÝLGÝSAYAR DESTEKLÝ TASARIMI

YÜKSEK FREKANSLI HABERLEÞME DEVRELERÝ ÝÇÝN, TOPLU - DAÐINIK, KARMA ELEMANLI ARABAÐLAÞIM MODELLERÝNÝN BÝLGÝSAYAR DESTEKLÝ TASARIMI ÝSTANBUL ÜNÝVERSÝTESÝ MÜENDÝSLÝK FAKÜLTESÝ ELEKTRÝK-ELEKTRONÝK DERGÝSÝ YIL CÝLT SAYI : 21-22 : 1 : 1 ( 32 4 ) YÜKSEK FREKANSLI ABERLEÞME DEVRELERÝ ÝÇÝN, TOPLU - DAÐINIK, KARMA ELEMANLI ARABAÐLAÞIM MODELLERÝNÝN

Detaylı

Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi Pamukkale University Journal of Engineering Sciences

Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi Pamukkale University Journal of Engineering Sciences Pamukkale Ünverstes Mühendslk Blmler Dergs, Clt 0, Sayı 3, 04, Sayfalar 85-9 Pamukkale Ünverstes Mühendslk Blmler Dergs Pamukkale Unversty Journal of Engneerng Scences PREFABRİK ENDÜSTRİ YAPIARININ ARMONİ

Detaylı

Standart Model (SM) Lagrange Yoğunluğu. u, d, c, s, t, b. e,, Şimdilik nötrinoları kütlesiz Kabul edeceğiz. Kuark çiftlerini gösterelim.

Standart Model (SM) Lagrange Yoğunluğu. u, d, c, s, t, b. e,, Şimdilik nötrinoları kütlesiz Kabul edeceğiz. Kuark çiftlerini gösterelim. SM de yer alacak fermyonlar Standart Model (SM) agrange Yoğunluğu u s t d c b u, d, c, s, t, b e e e,, Şmdlk nötrnoları kütlesz Kabul edeceğz. Kuark çftlern gösterelm. u, c ve t y u (=1,,) olarak gösterelm.

Detaylı

DENEY 4: SERİ VE PARALEL DEVRELER,VOLTAJ VE AKIM BÖLÜCÜ KURALLARI, KIRCHOFF KANUNLARI

DENEY 4: SERİ VE PARALEL DEVRELER,VOLTAJ VE AKIM BÖLÜCÜ KURALLARI, KIRCHOFF KANUNLARI A. DNYİN AMACI : Bast ser ve bast paralel drenç devrelern analz edp kavramak. Voltaj ve akım bölücü kurallarını kavramak. Krchoff kanunlarını deneysel olarak uygulamak. B. KULLANILACAK AAÇ V MALZML : 1.

Detaylı

Karasal, Hava ve Uzay Tabanlı Haberleşme Sistemleri Arasındaki Girişimin Minimizasyonu İçin Optimizasyon Yaklaşımı

Karasal, Hava ve Uzay Tabanlı Haberleşme Sistemleri Arasındaki Girişimin Minimizasyonu İçin Optimizasyon Yaklaşımı Karasal, Hava ve Uzay Tabanlı Haberleşme stemler Arasındak rşmn nmzasyonu çn Optmzasyon Yaklaşımı Optmzaton Approach to the nmzaton of Interference Between Terrestral, Ar and pace Based Communcaton ystems

Detaylı

MONTE CARLO SİMÜLASYON METODU VE MCNP KOD SİSTEMİ MONTE CARLO SIMULATION METHOD AND MCNP CODE SYSTEM

MONTE CARLO SİMÜLASYON METODU VE MCNP KOD SİSTEMİ MONTE CARLO SIMULATION METHOD AND MCNP CODE SYSTEM Ekm 26 Clt:14 No:2 Kastamonu Eğtm Dergs 545-556 MONTE CARLO SİMÜLASYON METODU VE MCNP KOD SİSTEMİ Özet Aybaba HANÇERLİOĞULLARI Kastamonu Ünverstes, Fen-Edebyat Fakültes, Fzk Bölümü, Kastamonu. Monte Carlo

Detaylı

PÜRÜZLÜ AÇIK KANAL AKIMLARINDA DEBİ HESABI İÇİN ENTROPY YÖNTEMİNİN KULLANILMASI

PÜRÜZLÜ AÇIK KANAL AKIMLARINDA DEBİ HESABI İÇİN ENTROPY YÖNTEMİNİN KULLANILMASI PÜRÜZLÜ AÇIK KANAL AKIMLARINDA DEBİ HESABI İÇİN ENTROPY YÖNTEMİNİN KULLANILMASI Mehmet ARDIÇLIOĞLU *, Galp Seçkn ** ve Özgür Öztürk * * Ercyes Ünverstes, Mühendslk Fakültes, İnşaat Mühendslğ Bölümü Kayser

Detaylı

CuEEG: EEG Verilerinin Hızlı İşlenmesi için GPU Tabanlı Bir Yaklaşım CuEEG: A GPU-Based Approach for Fast Processing of EEG Data

CuEEG: EEG Verilerinin Hızlı İşlenmesi için GPU Tabanlı Bir Yaklaşım CuEEG: A GPU-Based Approach for Fast Processing of EEG Data ELECO '212 Elektrk - Elektronk ve Blgsayar Mühendslğ Sempozyumu, 29 Kasım - 1 Aralık 212, Bursa CuEEG: EEG Verlernn Hızlı İşlenmes çn GPU Tabanlı Br Yaklaşım CuEEG: A GPU-Based Approach for Fast Processng

Detaylı

UYDU JEODEZISI: ÖLÇME YÖNTEM VE TEKNIKLERI

UYDU JEODEZISI: ÖLÇME YÖNTEM VE TEKNIKLERI UYDU JEODEZISI: ÖLÇME YÖNTEM VE TEKNIKLERI Gözlem noktasına baglı yöntemler: Yerden uyduya Uydudan yer noktasına Uydudan uyduya Ölçünün cinsine baglı yöntemler: Dogrultu ölçmeleri (geometrik yöntem) Çift

Detaylı

ROTASYON ORMAN ALGORİTMASI İLE YÜKSEK ÇÖZÜNÜRLÜKLÜ MULTİSPEKTRAL UYDU GÖRÜNTÜLERİNİN SINIFLANDIRILMASI

ROTASYON ORMAN ALGORİTMASI İLE YÜKSEK ÇÖZÜNÜRLÜKLÜ MULTİSPEKTRAL UYDU GÖRÜNTÜLERİNİN SINIFLANDIRILMASI ROTASYON ORMAN ALGORİTMASI İLE YÜKSEK ÇÖZÜNÜRLÜKLÜ MULTİSPEKTRAL UYDU GÖRÜNTÜLERİNİN SINIFLANDIRILMASI İsmal ÇÖLKESEN 1, Tahsn YOMRALIOĞLU 2, Taşkın KAVZOĞLU 3 1 Araş. Gör., Gebze Yüksek Teknoloj Ensttüsü,

Detaylı

Şehiriçi Karayolu Ağlarının Sezgisel Harmoni Araştırması Optimizasyon Yöntemi ile Ayrık Tasarımı *

Şehiriçi Karayolu Ağlarının Sezgisel Harmoni Araştırması Optimizasyon Yöntemi ile Ayrık Tasarımı * İMO Teknk Derg, 2013 6211-6231, Yazı 392 Şehrç Karayolu Ağlarının Sezgsel Harmon Araştırması Optmzasyon Yöntem le Ayrık Tasarımı * Hüseyn CEYLAN* Halm CEYLAN** ÖZ Bu çalışmada, şehrç ulaştırma ağlarının

Detaylı

TEKLİF MEKTUBU SAĞLIK BAKANLIĞI_. '.. m

TEKLİF MEKTUBU SAĞLIK BAKANLIĞI_. '.. m SAĞLIK BAKANLIĞI TC Kayıt No: 133709 TURKIYE KAMU HASTANELERI KURUMU ı TRABZON ILI KAMU HASTANELERI BIRLIGI GENEL SEKRETERLIGI Kanun Eğtm Araştırma Hastanes TEKLİF MEKTUBU Sayı : 23618724 12.10.2015 Konu

Detaylı

ALGILANAN HİZMET KALİTESİ VE LOJİSTİK REGRESYON ANALİZİ İLE HİZMET TERCİHİNE ETKİSİNİN BELİRLENMESİ. Özet

ALGILANAN HİZMET KALİTESİ VE LOJİSTİK REGRESYON ANALİZİ İLE HİZMET TERCİHİNE ETKİSİNİN BELİRLENMESİ. Özet Dokuz Eylül Ünverstes Sosyal Blmler Ensttüsü Dergs Yayın Gelş Tarh: 18.02.2011 Clt: 13, Sayı: 1, Yıl: 2011, Sayfa: 21-37 Yayına Kabul Tarh: 17.03.2011 ISSN: 1302-3284 ALGILANAN HİZMET KALİTESİ VE LOJİSTİK

Detaylı

Basel II Geçiş Süreci Sıkça Sorulan Sorular

Basel II Geçiş Süreci Sıkça Sorulan Sorular Basel II Geçş Sürec Sıkça Sorulan Sorular Soru No: 71 Cevaplanma Tarh: 06.03.2012 İlgl Hüküm: --- Konu: Gayrmenkul İpoteğyle Temnatlandırılmış Alacaklar İçn KR510AS Formunun Doldurulmasına İlşkn Örnek

Detaylı

YARIPARAMETRİK KISMİ DOĞRUSAL PANEL VERİ MODELLERİYLE ULUSLAR ARASI GÖÇ

YARIPARAMETRİK KISMİ DOĞRUSAL PANEL VERİ MODELLERİYLE ULUSLAR ARASI GÖÇ Özet YARIPARAMETRİK KISMİ DOĞRUSAL PANEL VERİ MODELLERİYLE ULUSLAR ARASI GÖÇ Atıf EVREN *1 Elf TUNA ** Yarı parametrk panel ver modeller parametrk ve parametrk olmayan modeller br araya getren; br kısmı

Detaylı

Soğutucu Akışkan Karışımlarının Kullanıldığı Soğutma Sistemlerinin Termoekonomik Optimizasyonu

Soğutucu Akışkan Karışımlarının Kullanıldığı Soğutma Sistemlerinin Termoekonomik Optimizasyonu Soğutucu Akışkan arışımlarının ullanıldığı Soğutma Sstemlernn ermoekonomk Optmzasyonu * 1 Hüseyn aya, 2 ehmet Özkaymak ve 3 rol Arcaklıoğlu 1 Bartın Ünverstes akne ühendslğ Bölümü, Bartın, ürkye 2 arabük

Detaylı

PARABOLİK YOĞUNLUK FONKSİYONUNU KULLANARAK SEDİMANTER TEMEL DERİNLİKLERİNİN KESTİRİMİ

PARABOLİK YOĞUNLUK FONKSİYONUNU KULLANARAK SEDİMANTER TEMEL DERİNLİKLERİNİN KESTİRİMİ Uygulamalı Yerblmler Sayı: (Mayıs-Hazran ) -9 PARABOLİK YOĞUNLUK FONKSİYONUNU KULLANARAK SEDİMANTER TEMEL DERİNLİKLERİNİN KESTİRİMİ Estmaton of Sedmentary Basement Depths By Usng Parabolc Densty Functon

Detaylı

UZAY ÇERÇEVE SİSTEMLERİN ELASTİK-PLASTİK ANALİZİ İÇİN BİR YÖNTEM

UZAY ÇERÇEVE SİSTEMLERİN ELASTİK-PLASTİK ANALİZİ İÇİN BİR YÖNTEM ECAS Uluslararası Yapı ve Deprem ühendslğ Sempozyumu, Ekm, Orta Doğu Teknk Ünverstes, Ankara, Türkye UZAY ÇERÇEVE SİSTEERİN STİK-PASTİK ANAİZİ İÇİN BİR YÖNTE Erdem Damcı, Turgay Çoşgun, Tuncer Çelk, Namık

Detaylı

ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ MATEMATİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZİ SOFT KÜMELER VE BAZI SOFT CEBİRSEL YAPILAR.

ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ MATEMATİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZİ SOFT KÜMELER VE BAZI SOFT CEBİRSEL YAPILAR. ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ MATEMATİK ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZİ SOFT KÜMELER VE BAZI SOFT CEBİRSEL YAPILAR Ebubekr İNAN DANIŞMAN Yrd. Doç. Dr. Mehmet Al ÖZTÜRK ADIYAMAN 2011 Her

Detaylı

Servis Amaçlı Robotlarda Modüler ve Esnek Boyun Mekanizması Tasarımı ve Kontrolü

Servis Amaçlı Robotlarda Modüler ve Esnek Boyun Mekanizması Tasarımı ve Kontrolü Servs Amaçlı Robotlarda Modüler ve Esnek Boyun Mekanzması Tasarımı ve Kontrolü Neşe Topuz, Hüseyn Burak Kurt, Pınar Boyraz, Chat Bora Yğt Makna Mühendslğ Bölümü İstanbul Teknk Ünverstes İnönü Cd. No:65,

Detaylı

KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ. Dr. Ali Rıza AKTAŞ 1 Dr. Selim Adem HATIRLI 2

KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ. Dr. Ali Rıza AKTAŞ 1 Dr. Selim Adem HATIRLI 2 Journal of Yasar Unversty 2010 3294-3319 KENTSEL ALANDA ET TALEP ANALİZİ: BATI AKDENİZ BÖLGESİ ÖRNEĞİ Dr. Al Rıza AKTAŞ 1 Dr. Selm Adem HATIRLI 2 ÖZET Bu çalışmada, Batı Akdenz Bölges kent merkezlernde

Detaylı

T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ KONUŞMACI TANIMA YÖNTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ. Cemal HANİLÇİ

T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ KONUŞMACI TANIMA YÖNTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ. Cemal HANİLÇİ T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ KONUŞMACI TANIMA YÖNTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ Cemal HANİLÇİ YÜKSEK LİSANS TEZİ ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ ANABİLİM DALI BURSA-2007 T.C. ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ

Detaylı

ASİMETRİK BİR DİELEKTRİK DİLİM DALGA KILAVUZUNUN ETKİN KIRILMA İNDİSİNİN TEORİK OLARAK HESAPLANMASI

ASİMETRİK BİR DİELEKTRİK DİLİM DALGA KILAVUZUNUN ETKİN KIRILMA İNDİSİNİN TEORİK OLARAK HESAPLANMASI Eskşehr Osmangaz Ünverstes Mühendslk Mmarlık Fakültes Dergs Clt:XXII, Sayı:, 009 Journal of Engneerng and Archtecture Faculty of Eskşehr Osmangaz Unversty, Vol: XXII, No:, 009 Makalenn Gelş Tarh : 06.0.009

Detaylı

MATLAB GUI İLE DA MOTOR İÇİN PID DENETLEYİCİLİ ARAYÜZ TASARIMI INTERFACE DESING WITH PID CONTROLLER FOR DC MOTOR BY MATLAB GUI

MATLAB GUI İLE DA MOTOR İÇİN PID DENETLEYİCİLİ ARAYÜZ TASARIMI INTERFACE DESING WITH PID CONTROLLER FOR DC MOTOR BY MATLAB GUI İler Teknoloj Blmler Dergs Clt 2, Sayı 3, 10-18, 2013 Journal of Advanced Technology Scences Vol 2, No 3, 10-18, 2013 MATLAB GUI İLE DA MOTOR İÇİN PID DENETLEYİCİLİ ARAYÜZ TASARIMI M. Fath ÖZLÜK 1*, H.

Detaylı

TÜRKİYE DEKİ 22 BARALI 380 kv LUK GÜÇ SİSTEMİ İÇİN EKONOMİK DAĞITIM VE OPTİMAL GÜÇ AKIŞI YÖNTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ

TÜRKİYE DEKİ 22 BARALI 380 kv LUK GÜÇ SİSTEMİ İÇİN EKONOMİK DAĞITIM VE OPTİMAL GÜÇ AKIŞI YÖNTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRMALI ANALİZİ PAMUKKALE ÜNİ VERSİ TESİ MÜHENDİ SLİ K FAKÜLTESİ PAMUKKALE UNIVERSITY ENGINEERING FACULTY MÜHENDİ SLİ K B İ L İ MLERİ DERGİ S İ JOURNAL OF ENGINEERING SCIENCES YIL CİLT SAYI SAYFA : 7 : 3 : 3 : 369-378

Detaylı

SESSION 1B: Büyüme ve Gelişme 279

SESSION 1B: Büyüme ve Gelişme 279 SESSION 1B: Büyüme ve Gelşme 279 Türkye de Hanehalkı Tüketm Harcamaları: Pseudo Panel Ver le Talep Sstemnn Tahmn The Consumpton Expendture of Households n Turkey: Demand System Estmaton wth Pseudo Panel

Detaylı

Biyomedikal Amaçlı Basınç Ölçüm Cihazı Tasarımı

Biyomedikal Amaçlı Basınç Ölçüm Cihazı Tasarımı Byomedkal Amaçlı Basınç Ölçüm Chazı Tasarımı Barış Çoruh 1 Onur Koçak 2 Arf Koçoğlu 3 İ. Cengz Koçum 4 1 Ayra Medkal Yatırımlar Ltd. Şt, Ankara 2,4 Byomedkal Mühendslğ Bölümü, Başkent Ünverstes, Ankara,

Detaylı

ARAŞTIRMA MAKALESİ/RESEARCH ARTICLE TEK ÇARPIMSAL SİNİR HÜCRELİ YAPAY SİNİR AĞI MODELİNİN EĞİTİMİ İÇİN ABC VE BP YÖNTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI ÖZ

ARAŞTIRMA MAKALESİ/RESEARCH ARTICLE TEK ÇARPIMSAL SİNİR HÜCRELİ YAPAY SİNİR AĞI MODELİNİN EĞİTİMİ İÇİN ABC VE BP YÖNTEMLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI ÖZ ANADOLU ÜNİVERSİTESİ Blm ve Teknoloj Dergs A-Uygulamalı Blmler ve Mühendslk Clt: 14 Sayı: 3 013 Sayfa: 315-38 ARAŞTIRMA MAKALESİ/RESEARCH ARTICLE Faruk ALPASLAN 1, Erol EĞRİOĞLU 1, Çağdaş Hakan ALADAĞ,

Detaylı

Sıfır Ağırlıklı Sayma ile Elde Edilen Veriler İçin Çok Seviyeli ZIP Regresyon * Multilevel ZIP Regression for Zero-Inflated Count Data

Sıfır Ağırlıklı Sayma ile Elde Edilen Veriler İçin Çok Seviyeli ZIP Regresyon * Multilevel ZIP Regression for Zero-Inflated Count Data Yüzüncü Yıl Ünverstes Fen Blmler Ensttüsü Dergs/ Journal of The Insttute of Natural & Appled Scences 18 (1-):01-08, 013 Araştırma Makales/Research Artcle Sıfır Ağırlıklı Sayma le Elde Edlen Verler İçn

Detaylı

Eskşehr Osmangaz Ünverstes Müh.Mm.Fak.Dergs C.XX, S.2, 2007 Eng&Arch.Fac. Eskşehr Osmangaz Unversty, Vol..XX, No2, 2007 Makalenn Gelş Tarh.2.2006 Makalenn Kabul Tarh 08.06.2007 YENİDEN ÜRETİM SİSTEMLERİNDE

Detaylı

TOPSIS ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME SİSTEMİ: TÜRKİYE DEKİ KAMU BANKALARI ÜZERİNE BİR UYGULAMA

TOPSIS ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME SİSTEMİ: TÜRKİYE DEKİ KAMU BANKALARI ÜZERİNE BİR UYGULAMA Araştırma Makaleler TOPSIS ÇOK KRİTERLİ KARAR VERME SİSTEMİ: TÜRKİYE DEKİ KAMU BANKALARI ÜZERİNE BİR UYGULAMA Dr., Dokuz Eylül Ünverstes, İİBF İşletme Bölümü erhan.demrel@deu.edu.tr ÖZET Ekonomk faalyetlern

Detaylı

EMG İşaretlerinin K-Ortalama Algoritması Kullanılarak Öbekleştirilmesi. EMG Signal Analysis Using K-Means Clustering

EMG İşaretlerinin K-Ortalama Algoritması Kullanılarak Öbekleştirilmesi. EMG Signal Analysis Using K-Means Clustering KSÜ Mühendslk Blmler Dergs, (), 9 5 KSU Journal of Engneerng Scences, (), 9 EMG İşaretlernn K-Ortalama Algortması Kullanılarak Öbekleştrlmes Mücahd Günay, Ahmet ALKA, KSÜ Mühendslk-Mmarlık Fakültes Elektrk-Elektronk

Detaylı

KONUM BELİRLEME YÖNTEMLERİ

KONUM BELİRLEME YÖNTEMLERİ KONUM BELİRLEME YÖNTEMLERİ SUNUM ÖZETİ GPS Nedir? DGPS ve RTK Kavramları VRS Nedir? VRS Nasıl Çalışır? VRS de Modellenmesi Gereken Hata Kaynakları Sonuç ve Öneriler ANTALYA AKHİSAR MİHALIÇÇIK EŞME YUNAK

Detaylı

İstanbul Ünverstes İşletme Fakültes Dergs Istanbul Unversty Journal of the School of Busness Admnstraton Clt/Vol:39, Sayı/No:2,, 310-334 ISSN: 1303-1732 www.fdergs.org Stokastk envanter model kullanılarak

Detaylı

TE 06 TOZ DETERJAN ÜRETİM TESİSİNDEKİ PÜSKÜRTMELİ KURUTMA ÜNİTESİNDE EKSERJİ ANALİZİ

TE 06 TOZ DETERJAN ÜRETİM TESİSİNDEKİ PÜSKÜRTMELİ KURUTMA ÜNİTESİNDE EKSERJİ ANALİZİ Yednc lusal Kmya Mühendslğ Kngres, 5-8 ylül 26, Anadlu Ünverstes, skşehr 6 OZ DRJAN ÜRİM SİSİNDKİ PÜSKÜRMLİ KRMA ÜNİSİND KSRJİ ANALİZİ GÜLSÜN BKAŞ*, FİRZ BALKAN ge Ünverstes Kmya Mühendslğ Bölümü, 351,

Detaylı

ESM-1510 DIN Ray Montajlý Sýcaklýk Kontrol Cihazý. ESM-1510 DIN Ray Montajlý Dijital, ON / OFF Sýcaklýk Kontrol Cihazý

ESM-1510 DIN Ray Montajlý Sýcaklýk Kontrol Cihazý. ESM-1510 DIN Ray Montajlý Dijital, ON / OFF Sýcaklýk Kontrol Cihazý ESM-1510 DIN Ray Montajlý Sýcaklýk Kontrol Chazý ESM-1510 DIN Ray Montajlý Djtal, ON / OFF Sýcaklýk Kontrol Chazý - 3 Djt Göstergel - TC Grþ veya, J tp Termokupl Grþ veya, K tp Termokupl Grþ veya, 2 Tell

Detaylı

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 25, Sayı: 1, 2011 225

Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, Cilt: 25, Sayı: 1, 2011 225 Atatürk Ünverstes İktsad ve İdar Blmler Dergs, Clt: 25, Sayı:, 20 225 FİNANSAL ANALİZDE KULLANILAN ORANLAR VE HİSSE SENEDİ GETİRİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ: EKONOMİK KRİZ DÖNEMLERİ İÇİN İMKB İMALAT SANAYİ

Detaylı

Türkiye deki Binalara Yönelik Soğutma Yükü Hesabı için Web Tabanlı Yazılım Geliştirilmesi

Türkiye deki Binalara Yönelik Soğutma Yükü Hesabı için Web Tabanlı Yazılım Geliştirilmesi 43 Türkye dek Bnalara Yönelk Soğutma Yükü Hesabı çn Web Tabanlı Yazılım Gelştrlmes Development of a Web-Based Software For Buldng Coolng Load Calculatons n Turkey Yrd. Doç. Dr. M. Azm AKTACİR / Yrd. Doç.

Detaylı

T. C. GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ DENEYLER 1 ÇOKLU ISI DEĞİŞTİRİCİSİ DENEYİ

T. C. GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ DENEYLER 1 ÇOKLU ISI DEĞİŞTİRİCİSİ DENEYİ T. C. GÜMÜŞHANE ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ DENEYLER ÇOKLU ISI DEĞİŞTİRİCİSİ DENEYİ ÖĞRENCİ NO: ADI SOYADI: DENEY SORUMLUSU: YRD. DOÇ. DR. BİROL ŞAHİN

Detaylı

Kayseri deki Özel Hastanelerde Maliyet Etkinliğinin Veri Zarflama Metoduyla Ölçülmesi

Kayseri deki Özel Hastanelerde Maliyet Etkinliğinin Veri Zarflama Metoduyla Ölçülmesi Uluslararası Alanya İşletme Fakültes Dergs Internatonal Journal of Alanya Faulty of Busness Yıl:2014, C:6, S:2, s. 45-54 Year:2014, Vol:6, No:2, s. 45-54 Kayser dek Özel Hastanelerde Malyet Etknlğnn Ver

Detaylı

DOĞRUSAL HEDEF PROGRAMLAMA İLE BÜTÇELEME. Hazırlayan: Ozan Kocadağlı Danışman: Prof. Dr. Nalan Cinemre

DOĞRUSAL HEDEF PROGRAMLAMA İLE BÜTÇELEME. Hazırlayan: Ozan Kocadağlı Danışman: Prof. Dr. Nalan Cinemre 1 DOĞRUSAL HEDEF PROGRAMLAMA İLE BÜTÇELEME Hazırlayan: Ozan Kocadağlı Danışman: Prof. Dr. Nalan Cnemre 2 BİRİNCİ BÖLÜM HEDEF PROGRAMLAMA 1.1 Grş Karar problemler amaç sayısına göre tek amaçlı ve çok amaçlı

Detaylı

Tuğla Duvardaki ve Tesisattaki Isı Kaybının Yapay Sinir Ağları İle Belirlenmesi

Tuğla Duvardaki ve Tesisattaki Isı Kaybının Yapay Sinir Ağları İle Belirlenmesi Fırat Ünv. Fen ve Müh. Bl. Der. Scence and Eng. J of Fırat Unv. 18 (1), 133-141, 2006 18 (1), 133-141, 2006 Tuğla Duvardak ve Tessattak Isı Kaybının Yapay Snr Ağları İle Belrlenmes Ömer KELEŞOĞLU ve Adem

Detaylı