AB Katılım Sürecinde Çevresel Altyapı Projelerinin Finansmanı Semineri

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "AB Katılım Sürecinde Çevresel Altyapı Projelerinin Finansmanı Semineri"

Transkript

1 AB Katılım Sürecinde Çevresel Altyapı Projelerinin Finansmanı Semineri Toplantı Sunumları ve Tartışmalar Mart 2006, Ankara Bu yayın Avrupa Komisyonu nun finansal desteği ile gerçekleştirilmiştir.

2 REC Türkiye Hakkında Bölgesel Çevre Merkezi (REC), 1990 yılında Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa Komisyonu ve Macaristan tarafından kurulmuş bağımsız uluslararası bir kuruluştur. Bugün, tarafsız ve kâr amacı gütmeyen bir kuruluş olarak çalışan REC in hukuki temeli, 28 ülkenin hükümetleri ve Avrupa Komisyonu tarafından imzalanmış bir Şart a dayanmaktadır. REC, sürdürülebilir kalkınmanın çeşitli alanlarında çalışarak, paydaşlara çevre politikaları, biyolojik çeşitlilik, iklim değişikliği, yenilenebilir enerji, çevresel bilgi ve atık yönetimi gibi konularda etkin çözümler üretmeleri için destek vermektedir. REC in en yeni ülke ofisi 2004 yılında Türkiye de resmi olarak faaliyete geçmiştir. REC in misyonuyla uyumlu olarak, REC Türkiye nin misyonu, kamu kuruluşları, sivil toplum kuruluşları (STK lar), iş dünyası ve diğer çevresel paydaşlar arasında işbirliğini destekleyerek ve çevresel bilgi paylaşımıyla karar alma süreçlerine halkın katılımını sağlayarak Türkiye nin çevre sorunlarını çözmesine yardımcı olmaktır. REC Türkiye, ortak sorunları çözmelerini sağlamak amacıyla bütün paydaşları bir araya getirerek bir katalizör görevi üstlenmekte ve çevre konularında etkin işbirliklerini teşvik etmektedir. Avrupa Komisyonu tarafından sağlanan mevcut mali destek çerçevesinde ülke ofisinin genel amacı ise, Türkiye nin çevre konusunda hukuki, kurumsal, teknik ve yatırım alanlarına yönelik kapasitesini güçlendirmek, böylelikle AB çevre müktesebatının etkili bir şekilde uygulanması sürecini hızlandırmaktır. AB Katılım Sürecinde Çevresel Altyapı Projelerinin Finansmanı Semineri Toplantı Tarihi: Mart 2006, Ankara Bu yayının bütün hakları saklıdır. 2006, Bölgesel Çevre Merkezi REC Türkiye Bu yayının hiçbir kısmı herhangi bir formda izin alınmadan satılamaz ya da satılmak için çoğaltılamaz. Bu raporun basımı REC in Türkiye ye Açılması projesi kapsamında Avrupa Komisyonu nun mali desteği ile gerçekleştirilmiştir. Ancak, raporun içeriği hiçbir şekilde Avrupa Komisyonu nun resmi görüşlerini yansıtıyor olarak algılanmamalıdır. ISBN: Yayıncı: Bölgesel Çevre Merkezi, REC Türkiye İlkbahar Mahallesi 15. Cadde 296. Sokak No: 8, Yıldız, Çankaya, Ankara, Türkiye Tel: +90 (312) Faks: +90 (312) E-posta: Web sitesi: REC Türkiye Yayın Sorumlusu: Yeşim Çağlayan Deşifre ve Çeviri: Lexicon Konferans Çevirmenleri Editör: Gülsima Baykal, SGB Eğitim ve Yazı Danışmanlığı Tasarım: İris İletişim Çözümleri Baskı: Elma Teknik Basım

3 İ Ç İ N D E K İ L E R AB Katılım Sürecinde Çevresel Altyapı Projelerinin Finansmanı Toplantı Sunumları ve Tartışmalar İçindekiler 3 Önsöz 5 Açılış Oturumu 7 Kerem Okumuş, Direktör Yardımcısı, REC Türkiye 7 Yüksek Maliyetli Çevre Direktiflerinin Uygulanması: Türkiye de Çevresel Altyapının Gelişimi 9 Prof. Dr. Mustafa Öztürk, Müsteşar Yardımcısı, Çevre ve Orman Bakanlığı Adaylık Sürecinde AB Mali Yardımları ve Türkiye nin Planlamaları 13 İnci Ataç Rösch, Ekonomik ve Mali Konular Dairesi Başkanı, Avrupa Birliği Genel Sekreterliği Oturum I: Altyapı Projeleri için Proje Döngüsü Yönetimi 17 Seminer Hedefleri ve Gündemi 19 Joanna Fiedler, Çevre Finansmanı Proje Yöneticisi, REC Merkez Ofisi Avrupa Komisyonu Perspektifinden Türkiye de Altyapı Projeleri Uygulamaları 25 Elif C. Torcu Taş, Çevre ve Sürdürülebilir Kalkınma Sektör Yöneticisi, Avrupa Komisyonu Türkiye Delegasyonu Proje Risk ve Risk Yönetimi: AB ye Katılım Sürecinde Orta ve Doğu Avrupa Ülkelerinin 31 Altyapı Projeleri Deneyimleri John Butson, Enviro-Markets International, İngiltere Oturum II: Yatırım Projeleri için Planlama 39 Belediye Düzeyinde Proje Ihtiyaçlarının Belirlenmesi ve Önceliklendirilmesi; Ulusal Düzeyde Programlamanın Rolü 41 John Butson, Enviro-Markets International, İngiltere Altyapı Projeleri için Stratejik Planlama 49 Joanna Fiedler, Çevre Finansmanı Proje Yöneticisi, REC Merkez Ofisi Altyapı Projelerinin Uygulanmasında Ülke Yaklaşımları Proje Hazırlamada DABLAS 59 İnisiyatifi Desteği John Maguire, Solventa LLP, İngiltere Oturum III: Altyapı Projelerinin Finansal Boyutları 69 Sermaye Yatırımları için Uzun Vadeli Planlama - Anahtar Konular - 71 John Butson, Enviro-Markets International, İngiltere Kirleten Öder İlkesinin Uygulanması 79 Joanna Fiedler, Çevre Finansmanı Proje Yöneticisi, REC Merkez Ofisi Örnek-1: Kuşadası ve Çanakkale Bölgesel Katı Atık Yönetimi Projeleri 89 Michael Jacobsen, Envest Planners, Türkiye Örnek-2: Yeni Üye Ülkelerden Başarılı Altyapı Projesi Örnekleri - Polonya - 95 Lezyce Bölgesel Atık Yönetimi Projesi Agnieszka Sentowska, EcoDolina Co.Ltd., Polonya Oturum IV: Projeler için Finansman Sağlama 103 Altyapı Projeleri için Finansal Kaynak Seçenekleri - Dikkat Edilmesi Gereken Konular, 105 Avantaj ve Dezavantajlar John Butson, Enviro-Markets International, İngiltere Dış Finansal Kaynaklarla Çalışmanın İlkeleri 109 Joanna Fiedler, Çevre Finansmanı Proje Yöneticisi, REC Merkez Ofisi Türkiye de Altyapı Projelerinin Finansmanı için Seçenekler 113 Dr. M. Yaşar Erdoğan Oturum V: Panel 123 Ekler 141 EK 1: Toplantı Gündemi 141 EK 2: Toplantı Katılımcıları 143

4 KISALTMALAR AB ABGS ASAT AYB Avrupa Birliği T.C. Avrupa Birliği Genel Sekreterliği Atıksu Arıtma Tesisi Avrupa Yatırım Bankası DABLAS Danube Black Sea Task Force Karadeniz Öncelikli Kirlilik Kaynaklarını for co-operation on water protection Düzeltmek için Yatırım Kolaylığı için in the wider Black Sea Region Görev Gücü DIS Decentralised Implementation System Yerelleştirilmiş Uygulama Sistemi DPT DSİ T.C. Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı T.C. Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü EBRD European Bank for Reconstruction Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası and Development EDIS Extended Decentralised Genişletilmiş Yerelleştirilmiş Implementation System Uygulama Sistemi FIDIC International Federation of Uluslararası Müşavir Mühendisler Consulting Engineers Federasyonu GSYH Gayri Safi Yurtiçi Hasıla GTZ German Agency for Technical Alman Teknik İşbirliği Kurumu Cooperation IBRD International Bank for Uluslararası Yeniden İmar ve Reconstruction and Development Kalkınma Bankası IPA Katılım Öncesi ISPA Instrument for Structural Katılım Öncesi Yapısal Politikalar Aracı Policies for Pre-Accession JBIC Japon Bank for International Cooperation Japon Uluslararsı İşbirliği Bankası JICA Japon International Cooperation Agency Japon Uluslararası İşbirliği Ajansı KFW KOBİ MEDA MFIB Alman Kalkınma Bankası Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletme Avrupa-Akdeniz Ortaklığı Mali Destek Programı Merkezi Finans ve İhale Birimi NODG Objectively Verifiable Indicators Nesnel Olarak Doğrulanabilir Göstergeler OP Operasyonel Program PPP Public-Private Partnership Kamu-Özel Sektör Ortaklığı REC Regional Environmental Center Bölgesel Çevre Merkezi STK TCMB UFK YİD Sivil Toplum Kuruluşları Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası Uluslararası Finans Kuruluşları Yap-İşlet-Devret

5 Önsöz Avrupa Birliği ne üyelik yolunda, Türkiye çok hızlı bir politik ve ekonomik reform sürecine girmiştir. Bu reformların, uygulanması için önemli adımların atılması gerekmektedir. Uyum sürecindeki en önemli konulardan biri ise mevzuatımızın uyumlaştırılmasıdır. Mevzuatın uyumlaştırılması konusunda, Türkiye de yıllardır çalışmalar yürütülmektedir. Uygulama için gerekli olan finansal zorlukların nasıl aşılacağı ise henüz yeterince irdelenmemiştir. Yeni üye ülkelerin tamamında olduğu gibi Türkiye de de, maliyetlerin yüksek olması nedeniyle, çevre yükümlülüklerinin yerine getirilmesinin AB uyum sürecindeki en ciddi zorlukların başında gelmesi beklenmektedir. Bu, elbette ki, hepimizi endişeye düşüren bir konudur. Ancak, endişe etmek yerine, çevre müktesebatına uyumun neden bu kadar maliyetli olduğunu anlamalıyız. Bu maliyetin bir nedeni, özellikle son yılda çevre konularını çok ciddiye alan Kuzey Avrupa ülkelerinin de baskılarıyla ortaya çıkan Avrupa Birliği çevre müktesebatının çok detaylı yükümlülükler içermesi ve katı standartların eklenmiş olmasıdır. Bu yükümlülük ve standartların uygulanmasında, yeni ve eski tüm üye ülkeler de zorlanmaktadırlar. Bir diğer neden ise, ne yazık ki çevre koruma konularının, Türkiye nin kamu harcamaları listesinde hep en alt sıralarda yer almış olmasıdır. Bu durum yüksek maliyetli altyapı yatırımlarından tutun da, kamu personelinin çevre konusundaki kapasitesinin artırılması gibi çok daha az maliyetli pek çok konu için geçerlidir. Dolayısıyla, çevreye yapmakta olduğumuz tahribatı en aza indirgemek için çok fazla gereksinimimiz vardır. Şayet gelecek nesillere gurur duyacakları bir Türkiye bırakmak istiyorsak, öncelikli çevre yatırımlarını ve koruma için gerekli harcamaları, Avrupa Birliği ne girsek de girmesek de yapmak zorundayız. Öncelikle, çevre müktesebatına uyum için gerekli finansmanın optimal bir şekilde karşılanması için uzun vadeli stratejilerin hazırlanması gereklidir. Hükümetin hazırlayacağı merkezi planların dışında, yerel yönetimlerin de mutlak şartla yerel çevre eylem planları hazırlamaları önerilmektedir. Vurgulamak istediğimiz bir başka nokta, stratejiler hazırlanırken, hem yeni finansman kaynaklarının hem de mevcut kaynakların planlamalarının başlatılması ön koşuludur. Ancak, tüm Türk vatandaşlarının, daha temiz bir çevrede yaşayabilmeleri için maaliyetleri paylaşmaları gerektiği konusunda hazırlıklı olmaları gerekiyor. Diğer yeni üye ülkelerin deneyimlerine baktığımız zaman, AB ye üye olmanın bedelinin sadece AB den gelecek karşılıksız finansal destek ile karşılanmayacağını, ancak tüm vatandaşların katkılarıyla gerçekleşebileceğini görüyoruz. Avrupa Birliği ne üye olmak istiyorsak ve yaşam kalitemizi iyileştirmeyi arzuluyorsak, bunun bedelini ödemeyi de göze almamız gerekiyor. Avrupa Birliği ve kendi iç finansmanımızın dışında, özellikle ağır yatırımlarda Avrupa Yatırım Bankası gibi dış kaynaklı finansal kurumlardan kredilerin kullanılması da kaçınılmaz olacaktır. Bu çerçevede, özellikle uluslararası piyasalardan orta ve uzun vadeli kredilendirme aracılığıyla ya da Avrupa Birliği nin dönemi için geliştirmiş olduğu yeni mali destek programı IPA dan çeşitli finansal imkanların sağlanması mümkün olacaktır. Bunun yanında özellikle Avrupa daki örneklerden gördüğümüz kadarıyla çeşitli ekonomik araçlar da vergi ve harçlar gibi ya da kullanıcı ödemeleri gibi finansman alternatifleri de - önemli kaynaklar yaratabilecektir. REC in Orta ve Doğu Avrupa deneyimlerinin bu konuda çok önemli açılımlar getireceğine inanıyoruz. Yeni üye olmuş ülkelerden edindiğimiz deneyimlerimizi, Türkiye nin öncelikleri ve ihtiyaçları çerçevesinde değerlendirerek, ülkemizde bir çok başarılı projenin yaratılabilmesine önemli destekler verebileceğimize A B K AT I L I M S Ü R E C İ N D E 5

6 inanıyoruz. REC Türkiye, ülkemizde önemli bir açığı dolduracak bir çok bilgilendirme çalışmalarını 2004 yılından beri gerçekleştirmektedir. Bu kapsamda, yerel yönetimlerimize yönelik AB direktiflerinin yatırım gereklilikleri, yatırım maliyetlerinin hesaplanması, finansal imkanlar ve kaynak oluşturma, ekonomik araçlar, proje döngüsü yönetimi, yatay çevre mevzuatı (stratejik çevresel değerlendirme ve bilgiye erişim gibi), yerel çevre eylem planları, AB çevre fonları, çevre finansmanı ve atık yönetimi gibi konularında pek çok eğitim gerçekleştirdik. Okumakta olduğunuz yayın, AB Katılım Sürecinde Çevresel Altyapı Projelerinin Finansmanı başlıklı toplantının sunumları ve tartışmalarından oluşmaktadır. REC Türkiye olarak, bu yayınla, toplantıda paylaşılan bilgi ve deneyimleri özellikle yerel yönetimlere aktararak AB çevre müktesebatının uygulanmasına yönelik yatırımların finansmanı konusunda doğru stratejik yaklaşımların belirlenmesi için yol göstermeyi hedefledik. REC Türkiye nin tarafsız kolaylaştırıcı rolü çerçevesinde, toplantıdaki tartışmaların aktarımıyla, Türkiye de sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmak için bir gereklilik olan paydaşlar arası yapıcı iletişim ve işbirliğinin güçlendirilmesine de katkı sunacağımızı umuyoruz. REC Türkiye ekibi olarak bu verimli toplantının çıktılarını sizlerle paylaşmaktan mutluluk duyuyoruz. Bu yayının gerçekleşmesini mümkün kılan Avrupa Komisyonu na özellikle teşekkürlerimi dile getirmek istiyorum. Ayrıca, toplantıya ve yayına katkı sağlayan tüm konuşmacılara ve katılımcılara teşekkürlerimi ayrıca iletmek istiyorum. Dr. Sibel Sezer Eralp Bölgesel Çevre Merkezi REC Türkiye Direktörü 6 A B K AT I L I M S Ü R E C İ N D E

7 AÇ I L I Ş O T U R U M U Açılış Oturumu Türkiye de Çevresel Altyapı İhtiyaçları ve Finansal Mekanizmalar Açılış Konuşması Kerem OKUMUŞ Direktör Vekili, REC Türkiye Değerli Katılımcılar, REC in Türkiye de Kurulması Projesi kapsamında, Avrupa Birliği nin finansman desteği ile gerçekleştirdiğimiz çevresel altyapı projelerinin finansmanı konusundaki seminerimize hoşgeldiniz. AB yle üyelik müzakerelerinin en zorlu başlıklarından biri çevredir. Çevrenin bu kadar zorlu olmasının sebeplerinden bir tanesi, özellikle 1990 lı yıllarda giderek derinleşerek ortaya konan Avrupa Birliği çevre müktesebatının çok yoğun olmasıyken, bunun yanı sıra uyum için gerekli olan finansman ihtiyacının çok yüksek olması da zorluğun başka bir nedenidir. Dinamik bir şekilde sürekli gelişen AB çevre politikası, gerek üye ülkelerde gerekse üyelik sürecindeki ülkelerde yerel yönetimlerin, özel sektörün ve sivil toplum kuruluşlarının bu çalışmalar içinde yer almasını zorunlu kılmaktadır. Türkiye nin AB üyeliğine müzakere ile daha da yakınlaşması, sürecin ülke çapında da aynı hızla yaşanmasını beraberinde getirmektedir. Müzakere süreci içinde, AB çevre yasa ve yönetmeliklerinin ülkemizde uygulanmaya konulması, kamu kuruluşlarının, yerel yönetimlerin ve özel sektörün bütüncül bir yaklaşım sergilemelerini ve uyum sürecini planlı bir şekilde yürütmelerini zorunlu kılmaktadır. AB çevre müktesebatının genel yapısına baktığımızda, uygulamadaki en önemli yükümlülükler kamu sektörüne ve yerel yönetimlere düşmektedir. Diğer yeni üye olmuş ülke deneyimlerine baktığımızda, Türkiye nin çevre başlığında müzakereyi başarılı bir şekilde tamamlaması ve müzakere çerçeve belgesinde belirtilen uygulama çıtasının karşılanabilmesi için, kamu kuruluşlarının ve yerel yönetimlerimizin üzerinde büyük bir sorumluluk bulunmaktadır. Türkiye nin genel çevre altyapısını incelediğimizde, aslında önemli sorunlarla karşı karşıya olduğumuzu görüyoruz. Bugün çevresel altyapı yetersizliği, plansız kentleşmenin çevre üzerine getirdiği baskılar, hızlı nüfus artışı, yetersiz finansal kaynaklar ve yoğun göç gibi ekonomik ve sosyal problemler, aslında çevreyi ve çevre sağlığını doğrudan etkilemektedir. Ekonomik ve sosyal problemlerin günümüzde çevre ile bu kadar iç içe geçmiş olması, aslında sürdürülebilir kalkınmanın önemini çok daha iyi anlayabilmemize yardımcı olmaktadır. Önümüzdeki süreç içinde, yeni politikaların gelişmesinde de bu çerçevede gerekli şekillendirmeleri gerçekleştirmek durumundayız. AB ortak çevre politikasının temel aldığı yerel yönetimlerimize önemli görevler yüklemektedir. Örnek olarak yerindenlik ilkesi, çözüme yönelik çevresel kararların ve düzenlemelerin, çevresel sorunların bulunduğu bölgenin yetkilileri tarafından, tüm ilgili paydaşların sürece dahil edilerek kararlaştırılmasını gerekli kılmaktadır. Çevresel bir çok sorunun bugün yerel kaynaklı olduğunu göz önünde bulundurursak, bu süreç şüphesiz çok önemli kazanımlar getirecektir. Ayrıca hava, su ve atık gibi konularda genel uygulama süreçlerini, ilke ve işleyiş prensiplerini ortaya koyan Avrupa Birliği nin çevre ile ilgili çerçeve direktifleri, yerel yönetimlere yetkili oldukları bölgelerde, ilgili bakanlıkların eşgüdümünde emisyon limitlerinin belirlenmesi ya da denetleme ve yaptırımların uygulanması gibi konularda çok önemli roller vermektedir. Bu nedenle, yerel yönetimlerimizde süreç içinde önemli yönetsel değişiklikleri yaşayacağımız açık olarak görülmektedir. Söz konusu değişikliklerin A B K AT I L I M S Ü R E C İ N D E 7

8 AÇ I L I Ş O T U R U M U iyi yönetilebilmesi için, belediyelerimizin kurumsal kapasitelerinin geliştirilmesi amacıyla gerekli çalışmalara bir an önce başlamaları gerekmektedir. Aslında yönetsel değişiklikler resmin sadece bir parçasını oluşturuyor; asıl önemli ve zor olan bölüm, özellikle ağır yatırım gerektiren direktiflerin uygulanabilmesi için ihtiyaç duyulan, yatırımın nasıl planlanacağı, önceliklendirileceği, yapılacağı ve bu yatırımların nasıl finanse edilebileceği ile ilgilidir. Yapılan son çalışmaların çıktılarına göre, Türkiye nin AB çevre müktesebatına tam uyumunun maliyetinin 70 milyar Avro civarında olacağı tahmin edilmektedir. Bu mali yükümlülüğün önemli bir kısmını ise Tehlikeli Atıklar, Düzenli Depolama, Kentsel Atıksu Arıtımı, İçme Suyu Direktifi ve Su Çerçeve Direktifi gibi ağır yatırım gerektiren direktiflere uyum çalışmaları oluşturmaktadır. Söz konusu bu finansman için kamu bütçesinin yeterli olması mümkün değildir. Bu çerçevede özellikle uluslararası piyasalardan orta ve uzun vadeli kredilendirme aracılığıyla ya da önümüzdeki dönemde Mali İşbirliği Programı ndan, Avrupa Birliği nin geliştirmiş olduğu yeni mali program IPA dan, çeşitli finansal imkanların sağlanması mümkün olacaktır. Bunun yanında özellikle Avrupa daki örneklerden gördüğümüz kadarıyla çeşitli ekonomik araçlar da - vergi ve harçlar gibi ya da kullanıcı ödemeleri gibi finansman seçenekleri - önemli kaynaklar yaratabilecektir. çerçevede, REC Türkiye ülkemizde önemli bir açığı dolduracak birçok bilgilendirme çalışmasını 2004 yılından beri gerçekleştirmektedir. Bu zamana kadar kuruluşumuz kamu kurumları ve yerel yönetimler için birçok konuda eğitim seminerleri ve bilgilendirme toplantıları gerçekleştirmiştir. Özellikle kamu kurumları ve yerel yönetimler için yaptığımız çalışmalardan kısaca bahsetmek gerekirse, AB Avrupa Birliği nin stratejik çevresel değerlendirme, bilgiye erişim, halkın karar alma mekanizmalarına katılımı gibi yatay çevre direktifleri, aynı zamanda AB çevre hibeleri ve çevre finansmanı konularında bir çok çalışma gerçekleştirdik. Önümüzdeki altı aylık dönemde mevcut projemiz kapsamında, özellikle belediyelerimiz için atık yönetimi, kamu kuruluşlarımızın ve belediyelerimizin katılabileceği AB çevre politikasında sürdürülebilir kalkınmanın yeri konulu kapasite geliştirme etkinliklerimiz de gerçekleştirilecektir. Umarız bütün bu çalışmalarımız, ülkemizin daha yaşanabilir bir çevreye kavuşması için yapılacaklara ve dolayısıyla AB uyum sürecinin başarı ile yürütülmesine önemli katkılarda bulunacaktır. Sözlerime son verirken bu seminerin hepimiz için başarılı geçmesini diler, katılımınız ve ilginiz için REC Türkiye ve ekibimiz adına hepinize teşekkür ederim. Sayın Müsteşarımızı konuşmasını yapmak üzere şimdi kürsüye davet etmek istiyorum. Bu çerçevede REC in Orta ve Doğu Avrupa deneyimlerinin bu konuda çok önemli açılımlar getireceğine inanıyoruz. Yeni üye olmuş ülkelerin elde etmiş olduğu deneyimleri Türkiye nin öncelikleri ve ihtiyaçları çerçevesinde değerlendirerek, ülkemizde bir çok başarılı projenin yaratılabilmesine önemli destekler verebileceğimize inanıyoruz. Özellikle yerel yönetimlerimizin güçlü ve zayıf yanlarını göz önünde bulundurarak süreç içinde karşılaşılacak yeni tehdit ve fırsatları ortaya koyan bir modelin geliştirilmesi gerekmektedir. Bu model aynı zamanda yerel ihtiyaçların tespitinin sağlanmasına yardımcı olacağı gibi, yatırımların planlanmasını ve önceliklendirilebilmesini de beraberinde getirecektir. Bu sürece paralel olarak yerel yönetimlerimizin özellikle süreç içinde ağır yatırım gerektiren direktifler, bunların yatırım maliyetlerinin hesaplanması, finansal imkanlar ve kaynak oluşturma, ekonomik araçlar, proje döngüsü yönetimi, yatay direktifler, yerel çevre eylem planları ve stratejik planlama konularında bir an önce çalışmaya başlamaları gerekmektedir. Bu A B K AT I L I M S Ü R E C İ N D E

9 AÇ I L I Ş O T U R U M U Açılış Oturumu Türkiye de Çevresel Altyapı İhtiyaçları ve Finansal Mekanizmalar Yüksek Maliyetli Çevre Direktiflerinin Uygulanması: Türkiye de Çevresel Altyapının Gelişimi Prof. Dr. Mustafa ÖZTÜRK Çevre ve Orman Bakanlığı, Müsteşar Yardımcısı AB ye uyum esnasında en önemli sorunlarımızdan biri mevzuatımızın uyumlaştırılmasıdır. Genel olarak baktığımızda 18 tane temel çevre direktifinin olduğunu görüyoruz. Ayrıntılara ve diğer direktiflerle bağlantılara baktığımızda ise, Türkiye nin diğerleriyle beraber 561 direktifi daha çevre mevzuatı ile uyumlaştırması gerektiğini görüyoruz. Bakanlık olarak biz, başta atıksu olmak üzere atıklar, hava kirliliği ve diğer konularla ilgili AB destekli çeşitli projeler gerçekleştirmek suretiyle mevzuatı yaklaşık %45 - %50 oranında AB ye uyumlu hale getirdik. Yaklaşık iki veya üç yıl içinde, diğer çalışmaları da tamamlayarak, mevzuatla ilgili çalışmalarımızı sonuçlandıracağız. Ama mevzuatın tamamlanması, işlerin tamamlandığı anlamına gelmiyor. Şimdi mevzuat uyumlaştırılmasında bazı konularda süreçler koyuyoruz. Hava kirliliği ile ilgili bir örnek vermek istiyorum. Biz diyoruz ki: 2012 yılında hava ile ilgili şu hedefe ulaşacağız; 2016 yılında da şu hedefe ulaşacağız. Yani kademe kademe nasıl hedefe varacağımızı belirliyoruz, AB mevzuatına tam uyum sağlanması veya uygulamaların tam gerçekleştirilmesi için bunlarla ilgili stratejilerimizi devreye koyuyoruz. Elbette bunları yaparken ilgili tüm kurumların bilgileri, tecrübeleri ve uygulamalarını esas alarak bunları gerçekleştirmeye çalışıyoruz. Dolayısıyla mevzuatın hazırlanması yetmiyor. Dediğim gibi bunun yanında bir de uygulamayla ilgili kısmın devreye girmesi lazım. Uygulamayla ilgili kısma gelince; bir kere Çevre ve Orman Bakanlığı açısından baktığımızda, kapasitenin çok düşük olduğunu görüyoruz. AB çerçevesinde, yüksek maliyetli bir proje dahilinde yaptırdığımız bir çalışma esnasında görülüyor ki, denetleme, kontrol, raporlama ve lisanslandırma gibi bazı konularda, Çevre ve Orman Bakanlığı nın kapasitesinin yeterli olmadığını görüyoruz. Kapasitesinin artırılması için de mutlaka burada bir yeniden yapılandırma modelinin devreye girmesi gerekiyor, diğer Avrupa ülkelerinde olduğu gibi. Nedir bu? Diğer Avrupa ülkelerinde denetleme, izleme, kontrol ve ceza vermeyle ilgili kısımda bir birim daha var: Çevre Koruma Ajansı. Bu sistem yarı bağımlı veya bağımsız bir şekilde kuruluyor. Bununla ilgili Bakanlık olarak bir çalışma yaptık; şu anda Başbakanlığa bu konuyla ilgili bir kanun taslağı gönderildi. Ve burada da ülkemizde çevreyle ilgili yeniden yapılanma gerekliliğinin üzerinde duruyoruz. Yine en önemli konularımızdan biri; bilgiye erişemiyoruz. Yeterli ve sağlıklı bilgi yok. Bu konuda belediyeler açısından bilgi vereyim. Belediye şehre su veriyor, fakat verdiği suyun ne kadarının kaybolduğunu bilmiyor ya da çok takribi olarak biliyor. Belediye katı atıkla ilgili bilgi topluyor ama bu bilgiler her zaman doğru olmayabiliyor. Örneğin, benim orada çalıştığım dönemde İstanbul Büyükşehir Belediyesi ne 9 bin ton çöp olduğu bilgisi geliyordu ama ilçe belediyelerin günlük ürettikleri çöp miktarı 32 bin tondu. Rakamlar arasında yaklaşık üç kat fark vardı, yani veriler yanlıştı. Veriler yanlış olunca, bir kere doğru karar verilemiyor, dolayısıyla doğru sonuca gidilemiyordu. Buradan şunu söylüyorum, bir kere verilerimiz doğru olacak, doğru bir şekilde analiz edeceğiz ve doğru bir şekilde kullanacağız. Başka bir örnek vermek daha gerekirse, biz çeşitli yerlerde yıllardan beri hava kirliliğini ölçüyorduk. Ancak, ölçüm yapılan yer yanlış olduğu için verilerimiz o şehri temsil etmiyordu. A B K AT I L I M S Ü R E C İ N D E 9

10 AÇ I L I Ş O T U R U M U Şimdi burada öncelikli olarak ne yapacağız? Kapasitemizi geliştireceğiz; yerel yönetimler ve merkezi idarede bunlarla ilgili kapasitenin doğru bir şekilde geliştirilmesi lâzım. Bu toplantının en önemli amaçlarından biri de mutlaka ilgili yerel yönetimlerin kapasitesini geliştirmek olmalı. Yerel yönetimler, kapasitelerini geliştirirken atıksu arıtma tesislerini ve atık bertaraf tesislerini kendilerinin işletmelerine gerek yok. Hizmet satın alımıyla bu tip işlerin rahatlıkla yapılabileceği ve işletilebileceği kanaatindeyiz. Önümüzdeki günlerde, bunların ciddi şekilde devreye gireceğinin üzerinde özellikle duruyorum. Yine bizim 1986 yılında çıkarttığımız bir çevre kanunumuz var; bu çevre kanununda önemli miktarda değişiklik yapıldı ve şu anda meclisin gündem maddelerinden birini teşkil ediyor. Bu çevre kanunuyla, yerel yönetimlerde su tüketim bedelinin doğru belirlenmesiyle ilgili karar getiriyoruz. Suyun alınması, şehre getirilmesi, atıksu haline dönüşmesi ve arıtıldıktan sonra alıcı ortama verilmesinin bedelini belediye belirleyebilecek. Yani, bir belediye suyla ilgili bedeli belirlerken atıksu ile ilgili bedeli de belirleyip bunu alabilecek. Şu anda belediyelerimizin bununla ilgili ciddi sorunları ve sıkıntıları var. Atıksu ile ilgili bedel alamıyorlar. Ben proje yapacağım, proje yaptığım halde, yasa diyor ki; tesisi kurmadan atıksu bedeli alamazsınız; artık çevre kanunu ile alacaksınız. Böyle olmamalı. Projeye başladığınız andan itibaren bedelini alacaksınız. Yine atıklarla ilgili, özellikle altını çizerek söylüyorum; katı atığın bedeli merkezi yönetim tarafından belirleniyor ki, bu yanlış bir yol. Atığın toplanması, taşınması ve bertaraf bedeli belediyeler tarafından belirlenecek ve bu bedel sadece ama sadece bu sahada kullanılacak. Başka bir amaç için kesinlikle kullandırılmayacak. Geçen hafta biz bakanlık olarak 42 tane AB projesi ile ilgili olarak, 42 belediye ve belediye birliğini burada Bakanlığımızda toplantıya çağırdık. AB projeleri nasıl hazırlanır, nasıl sunulur konularında bilgi verdik. Bu projeleri bundan sonra beraber yürüteceğiz dedik, ama öncelikli olarak bu projelerin finansmanı konusunu gündeme getirdik. Bu projelerin bazen %50 si, bazen %60 ı, bazen de % 70 i AB tarafından desteklenecek; ama geriye kalan kısmı kim destekleyecek? O işi yaptıran yerel yönetim destekleyecek. Yerel yönetimin yeterli kaynağı yoksa, bu projelerin destek görmesi mümkün değil. Belediyeler 300 bin lira, 400 bin lira, 500 bin lira ton başına su bedeli alarak ben AB projeleri yaparım diyorsa, bu mümkün değil diyoruz. Niye? Bu atıksu arıtma tesislerinin bir de işletilmesi var. Yine kanalizasyon sisteminin bakım, onarım ve yenilenmesi var. Bunun için Türkiye nin 35 milyar Avro luk yatırıma ihtiyacı var. İçme suyu ve atıksuyla ile ilgili AB normlarına ulaşabilmemiz için 35 milyar Avro luk yatırıma ihtiyacımız var. Biz Bakanlık olarak, sizlerle beraber bunu 20 yıl içinde çözmek istiyoruz. Yine belediyelerle ilgili ikinci önemli sorunumuz katı atık sorunu. Yani ikinci önemli yatırım gerektiren konu. Bunlarla da ilgili yer seçimini yapmak üzere, biz özellikle Bakanlık olarak bir proje başlattık. Dedik ki bütün belediyelerin, özellikle belediye birliklerinin yer sorununu çözelim. Yer sorununu çözdükten sonra, bir kısmını başlatalım ama devamında da AB projelerinden destek alalım. Çünkü, bunu özellikle belirtmek istiyorum, yer sorunu çözülmemiş bir projeye AB den destek almamız mümkün değil. Bu noktada şunu özellikle belirteyim. 20 yıl işletme garantisi vermeyen bir belediyenin projesine, biz Çevre ve Orman Bakanlığı olarak sıcak bakmıyoruz. 20 yıl nasıl bir finansman mekanizması, nasıl bir yönetim mekanizması oluşturacaksınız, bunu bize sunmanızı istiyoruz ki, bu projeleriniz doğru bir şekilde çalışsın. Türkiye de 225 belediyenin atıksu arıtma tesisi var; bunların yarısı çalışmıyor, yazık oluyor bu ülkeye. Bir başka ifadeyle, arıtma tesisi yapmak yetmiyor. Şunu soruyoruz: Arıtma tesisinin işletilmesini nasıl planlıyorsunuz? Kurdele kesmek yetmiyor, bunun işletme planı ile ilgili yönetim planınızı da, uygulama planınızı da, finansman planınızı da önümüze sunmanızı özellikle sizlerden istiyoruz. Peki, bu kadar yüksek bir elektrik enerjisi bedeli ile ben atıksu tesisimi nasıl işleteyim diye bir sorunuz olabilir. Yine çevre kanununda bununla ilgili de bir düzenleme geliyor. %50 elektrik enerjisi bedeli ayrı bir tarife üzerinden uygulanır diyoruz. Çünkü bu tip tesislerin dünyanın her yerinde özel bir desteği, özel bir şartı var; bunu da biz Çevre Kanunu nda özellikle belirterek devreye sokuyoruz. Arkadaşlar, şu ana kadar biz Çevre ve Orman Bakanlığı olarak sadece sanayicileri denetledik. Türkiye nin çevre yatırımına baktığınız zaman, kimyasallar hariç (kimyasallarla da ilgili bir çalışma yapılıyor şu anda) 70 milyar Avro luk yatırıma ihtiyaç var. Biraz önce de belirttiğim gibi 35 milyar Avro su atıksu ve içme suyu ile ilgili. Toplamda 50 milyar Avro luk kısmı belediye veya yerel yönetimlerin yapması gereken yatırımlarla ilgili; milyar Avro su ise, sanayi kesiminin yapması gereken yatırımlarla ilgili, ama kimyasallar hariç. Biz orada da yaklaşık 20 milyar Avro luk bir yatırımın gerekeceğini tahmin ediyoruz ama bu tahmindir; 10 A B K AT I L I M S Ü R E C İ N D E

11 AÇ I L I Ş O T U R U M U önümüzdeki günlerde bu rakamları da net olarak ortaya çıkartacağız. Şimdi, sizlerden Çevre ve Orman Bakanlığı olarak özellikle ricamız, artık il il, ilçe ilçe odak noktalarınızın belirlenmesi. AB projeleri nasıl hazırlanır, nasıl sunulur; bunlarla ilgili elemanlarınızın olması gerekir ve bizimle sizlerin daha sıkı temas halinde olması gerekir. Bu diyalog, bu iletişim daha hızlı ve seri olarak devam ederse projelerimizi daha sağlıklı gerçekleştiririz, daha fazla proje sunma imkanımız olur. Şu anda 42 projeyi ilgili belediyelerimizle birlikte hazırlıyoruz. Bunun fizibilite çalışmasını ve ÇED çalışmasını sunacağız; 2007 yılında da yatırımla ilgili kısmı devreye sokacağız. Yine AB projeleri çerçevesinde 4 bölgemizin; Kuşadası, Çanakkale, Nevşehir ve Tokat bölgelerimizin atıksu ve katı atık projeleri ile ilgili fizibilite ve ÇED çalışmaları tamamlandı. Bu belediyelerin veya belediye birliklerinin yatırımının gerçekleştirilmesi için, bu konularla ilgili projelerinin de sunumu yapıldı. Umuyoruz ki, bu projeler desteklendiği zaman çevresel yatırımlarla ilgili altyapı hizmeti içeren ilk saha da devreye girmiş olacak. Bunu da özellikle belirtmek istiyorum. Diğer projelerde, özellikle AB sürecinde yeni bir yapılanma yoluna doğru da gidildi. ISPA fonları, IPA fonu haline dönüştürüldü. Önümüzdeki günlerde herhalde bunun yönetmeliği de yayımlanacak. Bu yönetmelik çerçevesinde işlerin nasıl yürüyeceği de ortaya konulacak ve böylece bu projeler gerçekleştirilecek. Bir diğer önemli konu, belediyelerin denetlenmesi ile ilgili. Biraz önce belirttiğim gibi, daha önce sanayicileri denetliyorduk ama belediyeleri denetlemiyorduk. Belediyelerimiz, derelerimizi, göllerimizi ve akarsularımızı arıtmadan atıksuları verebilecekleri alıcı ortamlar olarak kabul ediyorlardı. Artık belediyeler de bununla ilgili gereken cezai müeyyideye tabi olacaklar ve gerekli cezai şartlar uygulanacak ve bu konuda ceza alabilecekler. Belediyelerimizin dikkatini özellikle Türk Ceza Kanunu nun 181. ve 182. maddelerine çekiyorum. Bu, çevre kanununda da net olarak belirtilmiştir; artık sadece sanayiciler denetlenmeyecek, belediyeler de denetlenecek. Neden ben bunun üzerinde çok duruyorum? Dünyanın son yıl içinde en kıymetli maddesi nedir diye bakacak olursak, sudur. Elimizde çok kıymetli bir madde var, fakat arıtmadan ve gerekli bedeli almadan atıksularımızın alıcı ortama verilmesinin çok sağlıklı ve iyi bir yol olduğunu düşünmüyoruz. Dolayısıyla belediyelerimizin üzerine önemli görevler düşmektedir. Biz merkezde, sizlerin de desteğiyle beraber, mevzuatta ve diğer konularda elimizden geldiği kadar düzenlemeler yapıyoruz, yapmaya devam edeceğiz. Yine AB projeleri çerçevesinde, bazı belediyelerimiz, ben yakma yapmak istiyorum diyor. Ben son teknoloji plazma metodunu denemek istiyorum diyor. Biz diyoruz ki; bu kademeli bir iştir, kademeli bir yatırımdır. Türkiye de onlarca yerde kompost tesisi kurulmuştur. Onlarca yerde katı atık yakma tesisi kurulmuştur. Kurulan bu tesislerden, iki bölgede iki tanesi çalışıyor. Diğerlerinin hiç biri çalışmıyor. Niye? Bir kere atığımızı bileceğiz, doğru yönlendireceğiz, doğru bir şekilde planlayacağız. Bunlar kademeli geçiştir. Bunu özellikle belirtmek istiyorum. İngiltere bugün çöpünü %95 oranında depoluyor, benim ülkemde arkadaşlarımız diyor ki, ben çöpümü yakacağım. Ne kadar katı atık bedeli alıyorsun diye soruyorum belediyeme. 15 YTL alıyorum diyor. Peki yakan o ülkenin katı atıkla ilgili bedelini biliyor musun diyoruz, bilmiyorum diyor. Onu da ben şimdi buradan söylüyorum. 4-5 kişilik bir aile, 150 ilâ 200 Avro bedel ödüyor. Anlatabildim mi? Bu bedeli bulursanız, biz de sizin çöpünüzü yaktırırız. Yine AB ülkelerinde çeşitli atıksu arıtımı ile ilgili bedeller var, biz o bedelleri de bilmiyoruz; ben burada onu da söyleyeceğim. AB ülkelerinin çoğunda, içme suyu ve atıksuyun toplam bedeli ortalama 2 ilâ 4 Avro, bir ton suyun bedeli bu. Bizde ise 0,2 ile 0,4-0,5 Avro. Bu bedellerle bizim içme ve atıksuyumuzu arıtıp, doğal kaynaklarımızı korumamız mümkün değildir. Dolayısıyla, belediyelerimizi bu konuda yeniden planlama yapmaya, yeniden yapılanma yollarına girmeye davet ederek, daha sağlıklı bir çevreyi hep beraber el birliliğiyle oluşturalım diyorum. Toplantının başarılı geçmesini diliyorum. Hepinizi saygıyla selamlıyorum. A B K AT I L I M S Ü R E C İ N D E 11

12 AÇ I L I Ş O T U R U M U 12 A B K AT I L I M S Ü R E C İ N D E

13 AÇ I L I Ş O t u r u m u Açılış Oturumu Türkiye de Çevresel Altyapı İhtiyaçları ve Finansal Mekanizmalar Adaylık Sürecinde AB Mali Yardımları ve Türkiye nin Planlamaları İnci ATAÇ RÖSCH Avrupa Birliği Genel Sekreterliği, Ekonomik ve Mali Konular Dairesi Başkanı Ben, Avrupa Birliği mali yardımlarının nasıl kullanıldığı hakkında bilgi vermek üzere bir sunum yapacağım. Bunu yaparken mümkün olduğu kadar konuyu çevreye yönelterek ya da çevre konusunda neler yapıldığından daha spesifik örnekler vererek konuşmamı sürdürmeye çalışacağım. Fakat tabii ki, Türkiye ye sağlanan mali yardımların ne tip yardımlar olduğunu, ne tip projeler üretildiğini anlamadan da çevre konusunun özeline inerek, o konuda çalışmalar yapmak çok zordur diye düşünüyorum. Bu nedenle de bu genel perspektifi verebilmek amacıyla buradayım. Avrupa Birliği nden Türkiye ye sağlanan mali yardımları, Türkiye nin AB ilişkileri ile paralel yürüyen bir süreç olarak algılamamız lâzım öncelikle. Bunun nedenini açıklayayım da Türkiye ye adaylık statüsü verilmeden evvel de Türkiye de AB nin bir takım projeleri hazırlanmış ve uygulamaları başlatılmıştı. Ama bu 1999 dan evvelki projeler, adaylık statüsünden evvelki projeler, bizim MEDA programı adını verdiğimiz Akdeniz ülkelerine yönelik yani üçüncü ülkelere yönelik bir takım kaynaklardı. Bu dönem, çok yararlı projelerin oluşturulduğu bir dönem, fakat oluşturulan projeler belirli bir hedefe yönelik değildi. Yani zaman zaman bizim kamu kuruluşlarımızın talepleriyle, zaman zaman Komisyonun önerileriyle oluşturulmuş bağımsız projeler. Örneğin, bu döneme ait Milli Eğitim Bakanlığı nın çok önemli projeleri var. Yaklaşık 160 milyon Avro tutarında projeler. Şu anda da uygulamaları sürüyor; ama amaçları sadece Milli Eğitim Bakanlığı na kurumsal destek vermek, bunun dışında daha özel bir amaca yönelik değiller da Türkiye ye adaylık statüsünün tanınmasını takip eden yıllarda ise, Türkiye mali yardımları AB ye uyum amacıyla kullanmaya başladı. Uyum altı çizilmesi gereken önemli bir kelime burada. Uyum deyince pek çok şey kastediliyor doğal olarak. En önemlisi müktesebat uyumu; yani bizim hukuki düzenlemelerimizi, mevzuatımızı Avrupa Birliği ile uyumlu hale getirebilmek için yapacağımız çalışmalar için AB mali yardımlarını kullanabileceğimiz bir dönem başladı 1999 dan itibaren. Mevzuat uyumu işin sadece bir kısmı; buna paralel olarak, mevzuat uyumunun gerektirdiği idari kapasitenin ve yapıların oluşturulması için de biz mali yardımları kullanmaya başladık. Mevzuat uyumu ve idari kapasite, mali yardımların 2/3 ünü kullandığımız alanlar oldu yılları arasında. Bir hazırlık dönemi diye bakmak lâzım buna; hem hukuki düzenlemeleri yapıyorsunuz, hem de idari yapıları oluşturuyorsunuz. Yine bu dönemde, yılları arasında, önemli bir uyum alanı daha vardı; o da bizim ekonomik ve sosyal uyum dediğimiz, çoğunlukla bölgesel kalkınma, sınır ötesi işbirliği ve KOBİ lere sağlanan destekleri kapyasan alan. Bu çalışmalar, geçtiğimiz dönemde 2006 da dahil olmak üzere, bu yaklaşım ile, bu çerçevede yürütüldü. Oluşturduğumuz projeler, AB ye uyum projeleri oldu. Fakat şu anda hepimiz biliyoruz Türkiye için yeni bir dönem başlıyor. Türkiye artık müzakere sürecine, dolayısıyla da taramalara başlamış bir ülkedir. Bu nedenle de bundan sonra, 2007 den itibaren mali yardımların kullanımında Türkiye için yeni bir dönemin başlayacağını söylemek mümkün. Ne zamana kadar? Tabii, Avrupa nın bütçesi dönemini kapsıyor, ama aslında Türkiye için yeni dönem, üye olana kadar olan dönemdir diye tanımlamak lâzım. Mali yardımların kullanımı müzakerelerle elele gitmek zorunda. Yani müzakerelerde yaptığımız çalışmaları, uyum çalışmalarını finanse edebilmek için AB mali A B K AT I L I M S Ü R E C İ N D E 13

14 AÇ I L I Ş O T U R U M U yardımlarını büyük ölçüde kullanabileceğimiz yeni bir döneme giriyoruz. Müzakere sürecinde, Türkiye için uyumu çok kolay olan, müzakereleri çok kolay olan fasıllar kadar, Türkiye yi zorlayacak olan fasıllar da var. Bu fasıllardan hemen iki tanesini söyleyeyim; herkesin malumu olan fasıllar: biri tarım, diğeri çevre. Neden bu iki fasıl Türkiye yi zorlayacak? Bir, tarım zorlayacak çünkü çok fazla mevzuat var tarım alanında. Bütün mevzuatın aşağı yukarı yarısı tarımı kapsıyor uyum çalışmalarında, o nedenle zorlayacak. Çevre de maliyeti yüksek olacağı için Türkiye yi zorlayacak. Maliyetinin ne kadar yüksek olacağını biraz evvel Sayın Müsteşar ifade etti. 70 milyardan bahsediliyor, hatta bunun, kimyasalları da dahil ettiğinizde daha da yüksek rakamlara ulaşılacağı söyleniyor. Ama bu 70 de olsa 30 da olsa Türkiye için çok yüksek bir rakamdır. Yalnız bilmemiz gereken şey şu: Bu maliyetin, bir, hepsini Avrupa Birliği hibelerinden karşılamamız mümkün değil, böyle bir beklentimiz de yok zaten. Bu maliyetin büyük bir kısmı doğal olarak Türkiye nin kendi ulusal bütçesinden karşılanacak. İkincisi, Avrupa Birliği hibelerinden karşılanacak. Üçüncüsü, muhtemelen başka finansal mekanizmalar da devreye girecek ve bir takım kredi imkanlarını da Türkiye araştıracak. Avrupa Yatırım Bankası, Dünya Bankası veya benzeri finansal kuruluşlar olabilir. Ama kredi mekanizmalarının da devreye girdiğini göreceğiz çevresel altyapı yatırımlarında. Bütün bunlara ek olarak, bu uyum çalışmaları sırasında çevre ile ilgili olan konular, özel sektöre de çok önemli bir yük getirecektir. Yani, biz bu çevre maliyetini karşılarken özel sektörün de elini taşın altına koyması gerekecektir. Bütün bunlara rağmen yine de bunun uzun süreceği, Türkiye yi zorlayacağı çok açık. Muhtemelen çevre konusu Türkiye nin 10 yılda halledemeyeceği ve geçiş dönemleri isteyeceği bir fasıl olacak. Çevre ve Orman Bakanlığı zaten bu olayı çok geniş bir perspektif içinde ele alıyor, 20 yıldan söz ediliyor örneğin. Bunlar Türkiye nin üzerindeki, özellikle özel sektörün ve ulusal bütçenin üzerindeki, yükü azaltabilmek için yapılan şeyler. Bütün bunları söyledikten sonra şimdi tekrar mali yardımlara geri dönmek istiyorum. Özellikle döneminde Türkiye de hemen hemen her sektörde çok önemli projeler hazırlandı. Bu projelerin uygulamaları da şu anda sürüyor. Bugün itibariyle, Türkiye de uygulaması süren MEDA dönemini de dahil edersek eğer, 152 tane Avrupa Birliği projesi var. Bunların toplam büyüklüğü de 1,5 milyar Avro nun üzerindedir. Bu 152 Avrupa Birliği projesinin hepsi de çerçeve projeler, yani kamu kuruluşlarımız tarafından oluşturulan büyük ölçekli şemsiye projeler. Hazırlık projeleri, uyum projeleri bundan sonraki dönemleri kapsayacak. Tabii bunların bazılarının altında toplumun çeşitli kesimlerine yönelik alt projeler de var. Biz bunlara hibe programları diyoruz. Mesela, büyük bir bölgesel kalkınma çerçeve projesinin altında hibe programı olduğu zaman, hibe için teklif çağrısına çıkılıyor ve Türkiye nin her yerinden çeşitli kesimler, bundan da kastım, KOBİ ler, belediyeler ve sivil toplum kuruluşları, hazırlayacakları küçük alt projelerle teklif vermeye çağrılıyorlar. Bu kesimler de ana projenin amacına yönelik olarak alt projeler hazırlayıp sunabiliyor. Şimdi, çevre öyle bir konu ki, hem ana projelerden yararlanılıyor çevre alanında, hem de alt projelerden yararlanma imkanı doğdu ve doğmaya da devam edecek. Çevre ile ilgili olarak konuyu belki ikiye ayırmak lâzım diye düşünüyorum. Birincisi; dönemi içinde, belediyelere yönelik neler yaptık diye bakmamız lâzım. Böyle baktığımız zaman da çok fazla bir şey yaptığımızı söylememiz mümkün değil dönemi, hazırlık dönemi olduğu için belediyelerin altyapı ve üst yapı projelerinin finanse edildiği bir dönem değildi. Yeni yeni 2005 yılında başladı. İki belediyemizin - bunlar Kuşadası ve Çanakkale Belediyeleri dir- katı atık altyapı projeleri 2005 paketinin içine girebildi. Buna ek olarak, 2005 te bir ilk daha başladı. Belediyelerin üst yapı projeleri de bu dönemde finanse edilmeye başlandı. Belediyelerin kentsel sorunlarına, sosyal sorunlarına ve göç nedeniyle oluşan sorunlara çözüm bulabilmek için dört belediyemizle birlikte üst yapıya yönelik projeler de yaptık. Bunlar da Erzurum, Diyarbakır, Şanlıurfa ve Gaziantep belediyeleridir te başlayan bu süreç, 2006 da yoğunlaşarak devam etti programlaması çerçevesinde, muhtemelen 7 tane ya da belki de daha fazla belediyemizin katı atık projesini finans etme imkanı bulacağız. Buna ek olarak, 2 ilimizde de atıksu projesi finanse edilecek. Üst yapıya yönelik olarak, yine Ankara, İstanbul, İzmir ve Bursa belediyelerinin sosyal sorunlarına yönelik ihtiyaçlarını karşılamak üzere projelerin hazırlandığı bir dönem olacak. Tabii, 2007 den itibaren bu rakamların katlanarak arttığını göreceğiz. Sayın Müsteşar 42 tane altyapı projesinin hazırlıklarından bahsetti. Bu hazırlıkları Türkiye nin bir an evvel yapabilmesi çok önemli, çünkü o kadar değişik bir dönemdeyiz ki, kaynak var ama hazırlıklarımızı yapmamız ve önceliklerimizi belirlememiz lâzım. Geçmiş yıllarda kısıtlı kaynaklarla Türkiye bir takım şeyleri finanse etmeye çalışıyordu ama bundan sonra kaynağın kısıtlı olduğunu söylemek mümkün değil. Ama 14 A B K AT I L I M S Ü R E C İ N D E

15 AÇ I L I Ş O T U R U M U hazırlıklı olmamız gerektiğini söylememiz gerekiyor. Hazırlıklı olmak da, fizibilite çalışmalarının ve çevresel etki analizlerinin hazırlanması lâzım anlamına geliyor- ki bu projeleri Avrupa Birliği nden finanse edebilelim. Belediyelere yönelik olan kaynaklarımızın önümüzdeki yıllarda katlanarak artacağını söylemek mümkün. Burada belediyelere yönelik bu kaynakların bu kadar artması beklendiği bir dönemde, şu hususun da altını çizmek lâzım. Avrupa Birliği, aslında hem Türkiye hem Avrupa Birliği için bir toplumsal proje. Yani bu kamu kuruluşlarının işbirliğiyle yürütülecek bir süreç değil. Çünkü Türkiye sadece kamu kuruluşlarıyla değil toplumu ile bir bütün olarak Avrupa Birliği ne üyeliğe aday. O nedenle de Avrupa Birliği nin yerel yönetimlerle çalışmaya özel önem verdiğini biliyoruz. Yerel yönetimlerle bir, sivil toplum kuruluşları ile iki. Türkiye yi Avrupa Birliği ne taşıyacak olan yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşlarıdır; o nedenle de Türkiye nin bu üyelik sürecinde her ikisine çok önemli rol düştüğünü düşünüyorum. Sadece mali yardımlarla, parayla ilgili değil, ama sürecin tamamında yerel yönetimlerimizin kapasitelerini bir an evvel oluşturmaları lâzım; çünkü onların Avrupa daki benzerleriyle ya da ortaklarıyla oluşturacakları ilişkiler Türkiye yi Avrupa Birliği ne taşıyacaktır. Şimdi bir de çevre projelerine biraz değinmek istiyorum. Çevre konusunda ne gibi kaynaklar vardı döneminde diye baktığımız zaman şunu görüyoruz: Bir, 2002 den itibaren bütün paketlerin içinde çevre projeleri var. Bunlar, Çevre ve Orman Bakanlığımız tarafından hazırlanmış projeler ve bu projeler aslında önümüzdeki dönemlere hazırlık projeleri bir anlamda. Çünkü, hem müktesebat uyumunu içeriyorlar, hem de - biraz evvel altını çizdiğimiz gibi idari kapasitenin yeterli hale getirilmesi için gerekli desteği sağlayan projeler bunlar. Bu tip çerçeve projeleri yoğunlukla görmek mümkün çevre alanında. İkinci kaynak olarak, belediyelerin altyapı projeleri var. Biraz evvel de bahsettiğim gibi, 2005 yılında altı adet Belediyemize ait proje ile bu süreci başlattık. Belediyelerimizin yüksek maliyetli altyapı projeleri finansmanı imkânı var. Üçüncüsü bölgesel kalkınma projeleri; bu da Türkiye nin her yerinde değil ama Devlet Planlama Teşkilatımız tarafından Devlet İstatistik Enstitüsü ile yapılan bir çalışmanın sonucunda tespit edilen bölgelerin bazılarında, genellikle bizim kalkınmada öncelikle yöreler dediğimiz bölgelerde başlatılmış olan projeler - ki bu bölgeler de gene DPT tarafından bir takım ekonomik ve sosyal göstergeler incelenerek oluşturulmuş bölgelerdir. Bu bölgelerde başlatılan projelerin altlarında belediyelerin küçük çaplı altyapı ihtiyaçlarına yönelik kaynaklar var. Yani bir bölge için teklif çağrısı yapıldığında, belediyeler, küçük çaplı ( Avro ya kadar olan) projelerini hazırlayarak finansman için sunabilecek. O nedenle bölgesel kalkınma projeleri de aslında çevre için ve belediyelerimizin çevre projeleri için önemli bir kaynak. Dördüncü bir kaynak daha var, çok sözü edilmeyen ama gündemde olan: O da, sivil toplum kuruluşlarının çevre projelerine yönelik kaynaklar. Bu kaynak kapsamında, geçmişte de teklif çağrıları yapıldı, ama çok önemli bir teklif çağrısı önümüzdeki aylar içinde yapılacak. Özellikle çevre alanında faaliyet gösteren sivil toplum kuruluşlarından teklif beklenecek bu çağrı ile beraber. Bunlar muhtemelen küçük ölçekli olacak. Üst sınırını henüz telaffuz etmem mümkün değil çünkü çağrı yapılmadığı için bunu bilemiyorum; ama toplamda 100 bin ile 300 bin Avro arasında olması beklenmektedir. Bütün bunları söylerken bir hususu hatırlatmamda yarar var; büyük bir yatırım projesi yaptığınız zaman, örneğin, belediyelerin altyapı projeleri söz konusu olduğunda, biliyorsunuz ki, bunun sadece %75 ini Avrupa Birliği hibelerinden karşılayabiliyoruz; yatırım projelerinin hepsinde öyle. Diğer % 25 lik kısım da ulusal katkı payı olarak bütçemizde yer almak durumunda. Yani altyapı projelerinin %100 ünü finanse etmemiz mümkün değil AB hibelerinden. Son olarak, 2007 den sonraki döneme kısaca değinmek istiyorum. Bu dönem ile ilgili hazırlıklar sürürüyor; programın ana hatlarını şu anda biliyoruz. 5 ana başlık altında Türkiye nin önemli altyapı projeleri ve uyum projeleri finanse edilecek. Bu alanlardan birisi bölgesel kalkınma. Bölgesel kalkınmanın da üç tane alt başlığı var ve çevre de alt başlıklardan biri. Yani çevre alanında önümüzdeki dönemde çok önemli projelerin finanse edilme imkanı olacak, önemli kaynaklar da ayrılacak den itibaren yapılacak yatırımlarda, Türkiye belli dokümanlar çerçevesinde yatırımlarını tespit edecek ve gerçekleştirecek. Yani belediyelerimiz kendi başlarına bir proje hazırlayıp da DPT ye ya da ABGS ye sunacaklar gibi bir süreç yok. Öncelikle, ilgili Bakanlıklar tarafından 2007 yılı için operasyonel programların hazırlanması söz konusu. Çevre konusundaki operasyonel programı da elbette Çevre ve Orman Bakanlığımız hazırlayacak. Burada finansmana yönelik öncelikler, hatta bazı projeler tespit edilecek ve bu tespit çerçevesinde peyderpey projelerin finanse edildiğini göreceğiz. Yani, hazırlık yılı olan bu 2006 yılı, Türkiye için çok önemli. Çevre ve Orman Bakanlığımız için de çok önemli; çünkü çok yoğun hazırlıklar içinde olacaklar geleceğe yönelik olarak. Sözlerime son verirken teşekkürlerimi sunuyorum. A B K AT I L I M S Ü R E C İ N D E 15

16 AÇ I L I Ş O T U R U M U Sorular ve Yanıtlar SORU 1, Tahir ERGİN, Bitlis Belediyesi: En son belirttiğiniz 2007 sonrası yatırımları ile ilgili dikkatimi çeken bir noktada merakımı gidermenizi isteyeceğim. Şimdi, Avrupa Birliği tarafından veya bakanlıklar tarafından çizilen çerçevede, bakanlıklar tarafından yapılan programa göre ve operasyonel önceliklere göre hibe verilecek. Yani her yerel yönetim veya belediye kendi projesine para talep edemeyecek. Bu yerellik ilkesine biraz aykırı olmuyor mu? YANIT 1.1, İnci ATAÇ RÖSCH: Avrupa Birliği nin bu dönemde bizden beklediği, Türkiye nin önceliklerini tespit edebilmek. Tabii, vakit çok sınırlı olduğu için ben çok fazla ayrıntıya girmedim; ama oluşturulan bu temel aracın önemli bir özelliği var. Türkiye bu dönemde mali yardımları kullanmak için, bir; gerekli kurumsal yapıyı oluşturmak zorunda. İki; önemli stratejik dokümanlarını da oluşturmak zorunda. Örneğin, bu mekanizmanın kullanılabilmesi için bir stratejik çerçeve belgesi dediğimiz, alt bileşenlerden bölgesel kalkınma, insan kaynakları ve biraz da kırsal kalkınma unsurlarının toparlandığı bir belge hazırlamak zorunda. Bunu da, bu sektörün tamamının koordinasyonunu yapacak olan Devlet Planlama Teşkilatımız hazırlayacak. Bu belge, bu döneme ait Türkiye nin genel stratejisini ortaya koyacak bir belgedir. Bu belgeyi takiben hazırlanacak başka belgeler de var. Bunlar da ilgili bakanlıklarımızın özellikle o konudaki önceliklerinin ortaya konulduğu belgelerdir. Bu da, örneğin çevre konusunda Çevre ve Orman Bakanlığı nın hazırlayacağı, ulaştırma konusunda Ulaştırma Bakanlığı nın hazırlayacağı, bölgesel rekabet konusunda Devlet Planlama Teşkilatı nın hazırlayacağı operasyonel planlardır. Burada Türkiye nin öncelikleri ortaya konacaktır. Bu çok proje bazında da olmayabilir; önceliklerin tespiti de olabilir ama bazı büyük projelerin tespiti şeklinde de olabilir. Bütün bu belgeler ortaya konduktan sonra Türkiye bir proje sunabilecek. Şimdi düşünün; biz AB den mali yardımlar alıyoruz, 500 milyonumuz var. Bir takım belediyelerden bize teklifler geliyor. Komisyon bize şunu soruyor: Ne gibi önceliklerle siz bunları finanse etmemizi istiyorsunuz? Sizin bir öncelik sıralamanız var mı? Sizin bir analiziniz var mı? Biz Bitlis Belediyesi ni, Gümüşhane Belediyesi ni finanse ediyoruzda, niye Hakkari ile Tunceli yi etmiyoruz? O nedenle ortaya bir doküman konması lâzım, bir eylem planı konması lâzım ve o çerçevede finansmanın yapılması lâzım. Yine bu işi yapma sorumluluğu belediyelerimize ait, ama Türkiye de bu çerçeve dokümanların hazırlanması gerekiyor mutlaka. YANIT 1.2, Mustafa ÖZTÜRK: Bu konuda ben de bir açıklama yapmak isterim. Özellikle uygulama projelerinin gerçekleştirilmesi konusunda şunu belirtmek istiyorum. Bilgiler, 5 milyon Avro nun altındaki yatırımla ilgili projeler için AB tarafından destek alınamayacağı yönündedir. Dolayısıyla, projeler seçilirken, mesela 7 tane katı atıkla ilgili, 2 tane daha önce katı atık ve atıksu ile ilgili, yine şu anda 42 tane proje ile ilgili çalışmalar başladığı zaman, biz şunun üzerinde durduk. Dedik ki, hassas noktalarımız, bizim su alıcı ortamlarımız veya toprak kirliliği ile ilgili noktalarımız önemlidir. Biz, önceliğimiz olarak bu bölgeleri seçiyoruz dedik. Çünkü su kaynaklarımız kirleniyor orada. Yani tekrar kullanacağımız, içme suyu olarak kullanacağımız alanlarımız yok oluyordu. Yine katı atıkla ilgili olarak, belediye birliği olmayan bir projeyi biz Bakanlık olarak desteklemiyoruz. Bunun altını çizerek söylüyorum. Yani bir birlik sistemi olacak, birlik yapısı olacak. O projelere özellikle destek olunuyor. Katı atık projesi dediğimiz zaman sadece bir depolama tesisi değil yanlış anlaşılmasın, depolama tesisinde yapılacak diğer çalışmaları da bu projeler kapsıyor, örneğin transfer istasyonları. Yine bu projeler, atığın minimize edilmesi için, kaynakta ayrı toplamayı da kapsıyor. Bunu da özellikle belirtmek istiyorum. Yine atıksu ile ilgili, sadece atıksu arıtma tesisini değil; kanalizasyon sisteminin yapılması da bu projelerin içinde; bunları kapsadığını özellikle belirtmek istiyorum. 16 A B K AT I L I M S Ü R E C İ N D E

17 Oturum I Altyapı Projeleri için Proje Döngüsü Yönetimi Birinci oturumda, çevresel altyapı projeleri için proje döngüsü yönetimi ele alındı. Avrupa Komisyonu Delegasyonu ndan Taş ın sunumunda AB nin konuya yaklaşımı aktarılırken, Butson un sunumları ve soru-yanıt bölümü ile projelerde risk yönetimi detaylı olarak incelendi.

18 18 A B K AT I L I M S Ü R E C İ N D E

19 OT U R U M I : A LT YA P I P R O J E L E R İ İ Ç İ N P R O J E D Ö N G Ü S Ü YÖ N E T İ M İ Oturum I Altyapı Projeleri için Proje Döngüsü Yönetimi Seminerin Hedefleri ve Gündemi Joanna FIEDLER REC Merkez Ofisi, Çevre Finansmanı Proje Yöneticisi Aralık ayında çevresel altyapı projelerinin geliştirilmesine yönelik bir seminer düzenleme ihtimalimiz olduğunu duyurduktan sonra, bugün yeniden burada olmaktan büyük mutluluk duyuyorum. Özellikle, sadece bir kaç aydan sonra, bugün pek çok katılımcının yeniden REC semineri için buraya gelmesi ve tartıştığımız konulara ilgi göstermesi benim için ayrı bir kıvanç kaynağı. Sizlere bu giriş sunumunda kısaca seminerin amaçlarından bahsedeceğim; ayrıca çevresel altyapı projelerine ve Türkiye de bu tarz projelere duyulan ihtiyaca değinmek istiyorum. Üzerinde duracağım konular aşağıdaki sorular çerçevesinde olacaktır: AB katılım süreci çerçevesinde, çevresel altyapı yatırım projelerinin belediyeler için bu kadar önemli olmasının sebebi nedir? AB nin ağır yatırım gerektiren direktiflerine uyum sağlamak için belediyeler tarafından geliştirilmesi gereken altyapı çeşitleri nelerdir? Projelerin belediyeler tarafından finanse edilmesinde karşılaşılan zorluklar nelerdir? Belediyeler düzeyindeki altyapı projeleri, sadece belediyeler açısından değil, daha geniş bir perspektiften ele alınarak, ulusal, hatta Avrupa düzeyindeki konularla ne şekilde ilişkilendirilebilir? Bunlara ek olarak, çevresel altyapı yatırım projelerinden bahsedeceğiz. Öncelikli olarak, bu terimden ne anladığımız büyük önem taşıyor. Bizler, çevresel konular hakkında tartışıyoruz. Esasında, belediyelerimiz sınırları içinde kirliliği azaltacak ya da toprağın veya suyun geri kazanımını sağlayacak bazı faaliyetler görmek istiyoruz. Bu gibi faaliyetler aracılığıyla insanların, ilgili bölge sakinlerinin, aynı zamanda hayvanların, bitkilerin ve genel anlamda ekosistemin yaşam şartlarını iyileştirmeyi arzuluyoruz. Peki, bütün bunlar ne anlama geliyor? Bu türden bir çevre projesi, bünyesinde pek çok karmaşık ilişki bulunduracaktır; böyle bir projede pek çok aktör ve paydaş rol oynayacak ve bu süreç içinde projeden bir şekilde etkileneceklerdir. Altyapı, bir ülkenin daha etkin bir şekilde çalışabilmesi için gerekli olan temel sistem ve hizmetlerin geliştirilmesi olarak tanımlanabilir. Aynı zamanda ilgili nüfus için yeterli şartları sağlayan sistemler ve hizmetleri de kapsar. Konumuzla ilgili olarak ele aldığımızda ise, çevresel altyapılar, altyapı inşası ile ilgili unsurlara odaklanmak kaydıyla, ilgili sistemin farklı unsurları arasında bir şebeke kurmak anlamına gelir. Diğer bir deyişle, atık yönetim sistemleri ve su kaynakları yönetimi için kurulması gereken bütün şebekelerin işletilmesi ve bakımının önemini anlatır. Çevresel altyapı yatırımını oluşturan unsurlara eğilecek olursak, burada yatırım dan kastımız, belli bir şeyden kâr, kazanç ya da kazanım sağlamak için o işe harcadığımız para, emek ve zamandır. Çoğunlukla, bu gibi projelerden kâr elde etmek oldukça güç olduğu için, bu noktada bazı çelişkiler yaşanmaktadır. Bu durum, çoğunlukla çevresel altyapı yatırım projelerinin finansmanı için bu kadar çok dış kaynağımız olmasının sebeplerinden biri olup, projelerin mevzuata uyumlu olarak tamamlanmasını A B K AT I L I M S Ü R E C İ N D E 19

20 OT U R U M I : A LT YA P I P R O J E L E R İ İ Ç İ N P R O J E D Ö N G Ü S Ü YÖ N E T İ M İ sağlar. Aynı şekilde bu tür projelerin kullanabileceği mali kaynaklar sınırlıdır ve maliyet geri kazanımını sağlamak en büyük güçlüklerden biridir. Son olarak, proje den bahsedeceğiz. Proje, belli bir amaca ulaşmak için bir zaman diliminde planlanan iş olarak tanımlanabilir. Bu, bir belediyenin belli bir zaman içinde, açık bir şekilde ortaya konmuş belli bir hedefi gerçekleştirmesine yönelik gerekli çalışmaları çok dikkatli bir şekilde planlanlaması gerektiği anlamına gelir; ve bu türden bir proje için ise, belediyelerin planlama ve yönetim kapasitesi konularında becerilerinin, açık görev ve sorumluluklarının ve aynı zamanda iyi gelişmiş bir zaman yönetimi anlayışının olması gerektiği anlamına gelir. Çevresel altyapı yatırım projelerinin esaslarını özetlemek gerekirse, belediyeler olarak gerek çevresel durumumuzu, gerekse projenin geniş anlamdaki etkilerini, sadece çevresel değil, aynı zamanda sosyal ve ekonomik etkilerini, çok iyi tanımalı ve analiz etmeliyiz. Gerek altyapıyı oluşturan unsurlara, gerekse söz konusu altyapı unsurlarının bulunduğu yere yönelik ayrıntılı analizler yapmalıyız. Ayrıca, projenin belirli unsurları için gerekli olan maliyetlerin ve finansal kaynakların da detaylı bir analizini ve belediyelerde planlama, yönetim, risk yönetimi ve zaman yönetimi gibi hususlarda ihtiyaç duyulan becerilerin bir değerlendirmesini yapmalıyız. Bu durum belediyeler için neden bu kadar önemli? Özellikle üzerlerine yeni yeni sorumluluklar yüklenen veya geçmişte söz konusu sorumlulukları uygulamada olmayan belediyeler için bu durum ayrı bir önem taşıyor. Bu durum, adem-i merkeziyetçilik (yerelleşme) içinde AB mevzuatı ile uyumlu hale gelebilmek için, ilgili bütün belediyelerin yeni sorumluluklar üstlendiği Orta ve Doğu Avrupa ülkelerinde karşılaştığımız ortak bir durum. AB mevzuatına uyum amacıyla altyapı projeleri geliştirilmesi ve bu projelerin yönetimi, çoğunlukla projelerin sürdürülebilirliğini, atık hiyerarşisini, kaynakların verimliliğini dikkate alabilmek amacıyla, projenin ötesinde bir düşünme yöntemiyle, tamamen yeni bir kavram ya da zihniyet geliştirmeyi gerektirir. Ayrıca, çeşitli hizmetlerden yararlanan kullanıcıların, nihayetinde söz konusu hizmetlerin bedelini ödeyebilmeleri ve bu konuda istekli olmaları için, belediyelerin altyapılara ilişkin hizmet kalitesinin yeterli düzeyde olması önem taşımaktadır. Bunların yanında, belli bir ülkede var olan çeşitli finans kaynaklarından altyapı projeleri için yararlanabilmekle ilgili zorluklar göz önünde bulundurulmalıdır. İlgili AB direktiflerinin yatırım üzerindeki etkileri nelerdir? Daha önce de duymuş olduğumuz üzere ağır yatırım gerektiren ana AB direktifleri olarak adlandırdığımız yatırıma ilişkin belirli direktifler mevcuttur. Söz konusu direktifler, sadece gerekli olan yatırım bedeli açısından değil, aynı zamanda yatırımla ilgili projelerin karmaşık yapısı nedeniyle, uygulanacakları ülkeleri oldukça zorlayacak direktiflerdir. Bunlar, özellikle AB ye yeni üye olan ülkeler için ayrı bir zorluk yaratmıştır; söz konusu ülkelerin bir kısmına geçiş süreleri tanınarak, ilgili direktiflere uyumlarını mutlaka katılım gününde değil, ancak birkaç yıl sonrasında gerçekleştirebilmeleri için imkân verilmiştir. Bu direktiflerin bazılarının uygulanmasından doğrudan belediyeler sorumlu kılınmıştır ve bu şekilde bu alanda ilgili direktiflerin uygulanması ile gerçek yük, yerel düzeyde belediyelere kaydırılmıştır. Ulusal hükümetlerin sergileyecekleri etkin eşgüdüm çalışmaları, bu zorlayıcı süreci başarı ile tamamlayabilmek için gereken temel unsurlardan biridir. Söz konusu direktiflerin bizlere yükleyeceği gereklilikleri daha net açıklayabilmek açısından birkaç örnek vermek istiyorum. AB su politikasını ele alırsak, AB ülkelerindeki su kaynaklarının yönetimi ile ilgili genel kuralları ortaya koyan ve havza yönetimini zorunlu kılan bir Su Çerçeve Direktifi olduğunu görüyoruz. Bu direktifin belediyelerle çok yakından bir ilişkisi olduğunu hemen anlayabiliriz; çünkü yürüteceğiniz su projenizin, içinde bulunduğunuz akarsu havzasını görmezden gelerek havzadan bağımsız bir şekilde planlama yapmanız mümkün değildir. O nedenle böyle bir durumda, size komşu olan diğer belediyelerle işbirliği yapmanız gerekecek; bu da bir nevi bölgesel planlama yapmanız ve dahası ulusal düzeyde bu konuyla ilgili gerekli bağlantıları kurmanız gerektiği anlamına gelecektir. Su Çerçeve Direktifi kapsamında, belediyeler için özel bir önem arz eden belli başlı bir takım direktifler yer almaktadır. Bu direktifler arasında, İçme Suyu Direktifi, Kentsel Atıksu Arıtma Direktifi ve nispeten daha az önemli olan Nitratlar Direktifi ve Kullanma Suyu Direktifi ni sayabiliriz. Örneğin İçme Suyu Direktifi, belediyelerde kullanım suyu kalitesine 20 A B K AT I L I M S Ü R E C İ N D E

TÜRKİYE ÇEVRE POLİTİKASINA ÖNEMLİ BİR DESTEK: AVRUPA BİRLİĞİ DESTEKLİ PROJELER

TÜRKİYE ÇEVRE POLİTİKASINA ÖNEMLİ BİR DESTEK: AVRUPA BİRLİĞİ DESTEKLİ PROJELER Technical Assistance for Implementation Capacity for the Environmental Noise Directive () Çevresel Gürültü Direktifi nin Uygulama Kapasitesi için Teknik Yardım Projesi Technical Assistance for Implementation

Detaylı

ÇEVRE SEKTÖRÜ. Türkiye nin i Avrupa Birliği ne üyelik başvurusu. Katılım Ortaklığı Belgesi nin kabulü. 2003 Yılı Ulusal Programı nın hazırlanması

ÇEVRE SEKTÖRÜ. Türkiye nin i Avrupa Birliği ne üyelik başvurusu. Katılım Ortaklığı Belgesi nin kabulü. 2003 Yılı Ulusal Programı nın hazırlanması Sedat KADIOĞLU Müsteşar Yardımcısı ğ 27 Mayıs 2008, ANKARA SÜREÇ ÇEVRE SEKTÖRÜ Temmuz 1959 Türkiye nin i Avrupa Birliği ne üyelik başvurusu Aralık 1999 Mart 2001 Mart 2001 Temmuz 2003 Aralık 2004 Helsinki

Detaylı

Katılım Öncesi AB Hibelerinin Belediyeler Tarafından Kullanılması

Katılım Öncesi AB Hibelerinin Belediyeler Tarafından Kullanılması Katılım Öncesi AB Hibelerinin Belediyeler Tarafından Kullanılması Hasan Çoban ( hcoban@dpt.gov.tr ) 04 Mart 2008 İller Bankası Tesisleri Ankara Hazine Müsteşarlığı - İller Bankası Genel Müdürlüğü İşbirliğinde

Detaylı

SUNUMUN İÇERİĞİ. 3) AB sürecinde Gerçekleştirilen Diğer Çalışmalar. 4) AB Müzakerelerine Hazırlık Çalışmaları ve Son Gelişmeler

SUNUMUN İÇERİĞİ. 3) AB sürecinde Gerçekleştirilen Diğer Çalışmalar. 4) AB Müzakerelerine Hazırlık Çalışmaları ve Son Gelişmeler TÜRKİYE ve AVRUPA BİRLİĞİ İLİŞKİLERİ ÇEVRE SEKTÖRÜ Sedat KADIOĞLU Dış İlişkiler ve AB Dairesi Başkanı Tel: 207 54 11 Faks:207 54 54 e-posta: skadioglu@cevreorman.gov.tr SUNUMUN İÇERİĞİ 1) Türkiye AB İlişkileri

Detaylı

AB Destekli Bölgesel Kalkınma Programları

AB Destekli Bölgesel Kalkınma Programları T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı Bölgesel Gelişme ve Yapısal Uyum Genel Müdürlüğü AB Destekli Bölgesel Kalkınma Programları Aralık 2004 AB Bölgesel Programları Dairesi Başkanlığı

Detaylı

Türkiye de Çevre Yönetimi için Kurumsal Kapasitenin Geliştirilmesi Projesi B Bileşeni: Yerel Düzeyde Kapasite Geliştirme Mart 2015, Ankara

Türkiye de Çevre Yönetimi için Kurumsal Kapasitenin Geliştirilmesi Projesi B Bileşeni: Yerel Düzeyde Kapasite Geliştirme Mart 2015, Ankara Bu proje Avrupa Birliği tarafından finanse edilmektedir. Türkiye de Çevre Yönetimi için Kurumsal Kapasitenin Geliştirilmesi Projesi B Bileşeni: Yerel Düzeyde Kapasite Geliştirme Mart 2015, Ankara Projeye

Detaylı

21- BÖLGESEL POLİTİKA VE YAPISAL ARAÇLARIN KOORDİNASYONU

21- BÖLGESEL POLİTİKA VE YAPISAL ARAÇLARIN KOORDİNASYONU 21- BÖLGESEL POLİTİKA VE YAPISAL ARAÇLARIN KOORDİNASYONU I- ÖNCELİKLER LİSTESİ ÖNCELİK 21.1 Topluluk standartlarına uygun hukuki ve idari çerçeve ile bölgesel politikaların programlanması, yürütülmesi,

Detaylı

ÇEVRE OPERASYONEL PROGRAMI

ÇEVRE OPERASYONEL PROGRAMI ÇEVRE OPERASYONEL PROGRAMI Almila Nur BAHAR Çevre ve Orman Bakanlığı IPA Koordinasyon ve Uygulama Merkezi 02 Şubat 2010, Ankara ÇEVRE OPERASYONEL PROGRAMI (ÇOP) Çevre Operasyonel Programı Avrupa Birliği

Detaylı

Kullanan-Kirleten Kirleten Öder

Kullanan-Kirleten Kirleten Öder TC T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI AB ENTEGRE ÇEVRE UYUM STATEJİSİ (UÇES) 2007-2023 2023 ANKARA 2007 İÇERİK İçindekiler Kısaltmalar Giriş Mevcut Durum Ulusal Çevre Stratejisinin Temel İlkeleri Türkiye nin

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ TARAFINDAN FİNANSE EDİLEN PROJE LİSTESİ

AVRUPA BİRLİĞİ TARAFINDAN FİNANSE EDİLEN PROJE LİSTESİ MEDA FONU TÜRKİYE DEKİ ÇEVRE İLE İLGİLİ MEVZUATIN ANALİZİ PROJESİ: TAMAMLANDI 1 AVRUPA BİRLİĞİ İDARİ İŞBİRLİĞİ FONU TÜRKİYE CUMHURİYETİ İÇİN ÇEVRE ALANINDA ENTEGRE UYUMLAŞTIRMA STRATEJİSİ PROJESİ: TAMAMLANDI

Detaylı

ÇEKAP Çevresel Kapasitemiz Gelişiyor

ÇEKAP Çevresel Kapasitemiz Gelişiyor ÇEKAP Çevresel Kapasitemiz Gelişiyor Eğitimlerin 3. Ayağı 8-9 Eylül de Bursa da Bölgesel Çevre Merkezi (REC) Türkiye tarafından yürütülen ve temel yararlanıcısı Çevre ve ġehircilik Bakanlığı olan Türkiye

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE FASLI MÜZAKERE SÜRECİ

AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE FASLI MÜZAKERE SÜRECİ AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE FASLI MÜZAKERE SÜRECİ 1. Genel Süreç Çevre Faslı Müzakere Sürecine ilişkin; Çevre Faslı Tanıtıcı Tarama Toplantısı 03-11 Nisan 2006, Çevre Faslı Ayrıntılı Tarama Toplantısı 29 Mayıs

Detaylı

AB Çevre Müktesebatı Semineri Avrupa Birliği Kurumsal Yapısı, Temel Belgeler ve AB Müktesebatı

AB Çevre Müktesebatı Semineri Avrupa Birliği Kurumsal Yapısı, Temel Belgeler ve AB Müktesebatı AB Çevre Müktesebatı Semineri Avrupa Birliği Kurumsal Yapısı, Temel Belgeler ve AB Müktesebatı Hazırlayanlar: Kerem Okumuş- Gülün Egeli 25 Kasım 2010, Ankara AB Çevre Müktesebatı Yapısı Avrupa Antlaşmaları

Detaylı

Türkiye de Stratejik Çevresel Değerlendirme: İhtiyaçlar, Zorluklar ve Fırsatlar

Türkiye de Stratejik Çevresel Değerlendirme: İhtiyaçlar, Zorluklar ve Fırsatlar Technical Assistance for Implementation of the By-Law on Strategic Environmental Assessment EuropeAid/133447/D/SER/TR Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliği'nin Uygulanması Teknik Yardım Projesi

Detaylı

FASIL 3 İŞ KURMA HAKKI VE HİZMET SUNUMU SERBESTİSİ

FASIL 3 İŞ KURMA HAKKI VE HİZMET SUNUMU SERBESTİSİ FASIL 3 İŞ KURMA HAKKI VE HİZMET SUNUMU SERBESTİSİ Öncelik 3.1 Bu fasıl kapsamındaki müktesebata uyum sağlanabilmesi için, kurumsal kapasite ve mevzuat uyumu açısından gerekli tüm adımlarla ilgili takvimi

Detaylı

Çevre Alanında Kapasite Geliştirme Projesi TOBB-REC Türkiye İşbirliği

Çevre Alanında Kapasite Geliştirme Projesi TOBB-REC Türkiye İşbirliği 1 Çevre Alanında Kapasite Geliştirme Projesi TOBB-REC Türkiye İşbirliği Çevre Alanında Kapasite Geliştirme Projesi TOBB-REC Türkiye İşbirliği Arka Plan Türkiye nin Avrupa Birliği katılım müzakerelerinde,

Detaylı

TARIM VE KIRSAL KALKINMAYI DESTEKLEME KURUMU. Mali Yardımlar ve IPA N. Alp EKİN/Uzman

TARIM VE KIRSAL KALKINMAYI DESTEKLEME KURUMU. Mali Yardımlar ve IPA N. Alp EKİN/Uzman TARIM VE KIRSAL KALKINMAYI DESTEKLEME KURUMU Mali Yardımlar ve IPA N. Alp EKİN/Uzman 2 AB MALİ YARDIMLARI Ekonomik ve sosyal gelişmişlik farklılıklarını gidermek 3 AB MALİ YARDIMLARI AB Üyeliğine hazırlanmaları

Detaylı

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı,

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı, Türkiye nin İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı nın Geliştirilmesi Projesi nin Açılış Toplantısında Ulrika Richardson-Golinski a.i. Tarafından Yapılan Açılış Konuşması 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği

Detaylı

Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı

Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Onuncu Kalkınma Planı (2014-2018) KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YERLİ ÜRETİM PROGRAMI EYLEM PLANI Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji KASIM 2014 KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ

Detaylı

Mali Kaynaklar. Uluslararası Mali Kaynaklar. Avrupa Birliği Mali Yardımları

Mali Kaynaklar. Uluslararası Mali Kaynaklar. Avrupa Birliği Mali Yardımları Mali Kaynaklar Uluslararası Mali Kaynaklar Avrupa Birliği Mali Yardımları AB Mali Yardımları Katılım öncesi AB Mali Yardımı 2007 yılı itibariyle Katılım Öncesi Mali Yardım Aracı (Instrument for Pre-Accession

Detaylı

Bir Bakışta Proje Döngüsü

Bir Bakışta Proje Döngüsü 1 Bir Bakışta Proje Döngüsü Carla Pittalis, Operasyonlar Sorumlusu Dünya Bankası UYGULAMA DESTEK ÇALIġTAYI Ankara, 6-10 Şubat 2012 2 Amaçlar Proje hazırlık ve yönetim çalışmalarının önemini vurgulamak

Detaylı

Bölgesel Çevre Merkezi REC TÜRKİYE

Bölgesel Çevre Merkezi REC TÜRKİYE Bölgesel Çevre Merkezi REC TÜRKİYE AB Çevre Müktesebatı Kerem Okumuş Özel Sektör Programları Yöneticisi Müzakere Süreci Nedir? AB ile katılım müzakereleri (?) X katılım sürecinin planlanması Türkiye, AB

Detaylı

REC TÜRKİYE NİN İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ve YEREL YÖNETİMLERLE İLGİLİ ÇALIŞMALARI

REC TÜRKİYE NİN İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ve YEREL YÖNETİMLERLE İLGİLİ ÇALIŞMALARI KATILIMININ KOLAYLAŞTIRILMASI PROJESİ REC TÜRKİYE NİN İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ve YEREL YÖNETİMLERLE İLGİLİ ÇALIŞMALARI Hande ÖZÜT Proje Yöneticisi 29.12.2008 Bölgesel Çevre Merkezi - REC ( ) Tarafsız, bağımsız

Detaylı

İLLER BANKASI GENEL TANITIMI

İLLER BANKASI GENEL TANITIMI İLLER BANKASI GENEL TANITIMI 11 Haziran 1933 tarihinde 15 milyon TL sermaye ile Belediyeler Bankası adı ile kurulmuştur. 13 Haziran 1945 tarihinde faaliyet alanı genişletilerek İller Bankası na dönüşmüştür.

Detaylı

PROJE DÖNGÜSÜ YÖNETİMİ nde AB PERSPEKTİFİ. Hülya GÜNAYDIN 14 Ocak 2010

PROJE DÖNGÜSÜ YÖNETİMİ nde AB PERSPEKTİFİ. Hülya GÜNAYDIN 14 Ocak 2010 PROJE DÖNGÜSÜ YÖNETİMİ nde AB PERSPEKTİFİ Hülya GÜNAYDIN 14 Ocak 2010 Proje Döngüsü Yönetimi nedir? Mantıksal çerçeve yaklaşımı temeline dayanan, proje ve programların hazırlanması, uygulanması ve değerlendirilmesinde

Detaylı

FASIL 5 KAMU ALIMLARI

FASIL 5 KAMU ALIMLARI FASIL 5 KAMU ALIMLARI Öncelik 5.1 Kamu alımları konusunda tutarlı bir politika oluşturulması ve bu politikanın uygulanmasının izlenmesi görevinin bir kuruma verilmesi 1 Mevzuat uyum takvimi Tablo 5.1.1

Detaylı

Proje Faaliyetleri ve Beklenen Çıktılar

Proje Faaliyetleri ve Beklenen Çıktılar UNIDO EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI BİLGİLENDİRME TOPLANTISI Proje Faaliyetleri ve Beklenen Çıktılar Ferda Ulutaş, Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Ankara, 20 Mayıs 2009 KAPSAM

Detaylı

Hedefler, Aktiviteler, Çıktılar

Hedefler, Aktiviteler, Çıktılar Technical Assistance for Implementation of the By-Law on Strategic Environmental Assessment EuropeAid/133447/D/SER/TR Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliği'nin Uygulanması Teknik Yardım Projesi

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ NİN TÜRKİYE DE DESTEKLEDİĞİ BAZI HİBE PROGRAMLARI

AVRUPA BİRLİĞİ NİN TÜRKİYE DE DESTEKLEDİĞİ BAZI HİBE PROGRAMLARI AVRUPA BİRLİĞİ NİN TÜRKİYE DE DESTEKLEDİĞİ BAZI HİBE PROGRAMLARI Türkiye Sağlıklı Kentler Birliği 07-08 Temmuz 2006 Halil Serkan KÖREZLİOĞLU Avrupa Birliği Genel Sekreterliği Yayın Desteği Hibe Programı

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ TORBALI SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ TORBALI SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ TORBALI SONUÇ RAPORU Tarih: 16 Aralık 2010 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 25 Katılımcı listesindeki Sayı: 20 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

FASIL 10 BİLGİ TOPLUMU VE MEDYA

FASIL 10 BİLGİ TOPLUMU VE MEDYA FASIL 10 BİLGİ TOPLUMU VE MEDYA Öncelik 10.1. 2002 AB düzenleyici çerçevesi için anahtar başlangıç koşullarının kabul edilmesinin ve uygulanmasının tamamlanması 1 Mevzuat uyum takvimi Tablo 10.1.1 1 2002/20/AT

Detaylı

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN KAMU ALTYAPI YATIRIMLARININ SERMAYE PİYASALARI ARACILIĞIYLA FİNANSMANI KONULU

SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN KAMU ALTYAPI YATIRIMLARININ SERMAYE PİYASALARI ARACILIĞIYLA FİNANSMANI KONULU SERMAYE PİYASASI KURULU İKİNCİ BAŞKANI SAYIN DOÇ. DR. TURAN EROL UN KAMU ALTYAPI YATIRIMLARININ SERMAYE PİYASALARI ARACILIĞIYLA FİNANSMANI KONULU SPK 7. ARAMA KONFERANSI NDA YAPTIĞI KONUŞMA METNİ 26 ARALIK

Detaylı

Çevresel Altyapı Projelerine Finansman Sağlanmas. lanması

Çevresel Altyapı Projelerine Finansman Sağlanmas. lanması Yerel YönetimlerinY Çevresel Altyapı Projelerine Finansman Sağlanmas lanması - Hazine MüsteM steşarlığının n Rolü Hazine MüsteM steşarlığı Dış Ekonomik İlişkiler Genel MüdürlM rlüğü İzzet YERDEŞ Şube MüdürüM

Detaylı

ÇEVRE ALANıNDA FINANSMAN FıRSATLARı

ÇEVRE ALANıNDA FINANSMAN FıRSATLARı ÇEVRE ALANıNDA FINANSMAN FıRSATLARı Dr. Şafak HENGİRMEN TERCAN Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanı safakhengirmen@hotmail.com Çevre Alanında Kapasite Geliştirme Projesi Yerel Çevre Eylem Planları Finansman

Detaylı

Kadın Dostu Kentler Projesi. Proje Hedefleri. Genel Hedef: Amaçlar:

Kadın Dostu Kentler Projesi. Proje Hedefleri. Genel Hedef: Amaçlar: Kadın Dostu Kentler Projesi İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün ulusal ortağı ve temel paydaşı olduğu Kadın Dostu Kentler Projesi, Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu-UNFPA ve Birleşmiş Milletler

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ NEDİR?

AVRUPA BİRLİĞİ NEDİR? AVRUPA BİRLİĞİ NEDİR? Birliği kuran devletlerin, egemenlik haklarının tamamını devretmeden uluslararası bir organizasyondan daha etkin bir biçimde çalışmak üzere oluşturdukları bir bütündür. AVRUPA BİRLİĞİ

Detaylı

T.C. BAŞBAKANLIK AVRUPA BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ Sosyal, Bölgesel ve Yenilikçi Politikalar Başkanlığı

T.C. BAŞBAKANLIK AVRUPA BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ Sosyal, Bölgesel ve Yenilikçi Politikalar Başkanlığı T.C. BAŞBAKANLIK AVRUPA BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ Sosyal, Bölgesel ve Yenilikçi Politikalar Başkanlığı Türkiye nin Bilim ve Araştırma Alanında Atmış Olduğu Önemli Adımlar -4 Ağustos 2010- Günümüzün hızla

Detaylı

Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar

Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar Türkiye de Dünya Bankası: Öncelikler ve Programlar Dünya Bankası Grubu Hakkında Dünya Bankası nedir? 1944 te kurulan Banka, kalkınma desteği konusunda dünyanın en büyük kaynağıdır 184 üye ülke sahibidir

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve ÇEVRE Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB ve Çevre- Temel ilkeler AB ve İklim Değişikliği AB ve Su Kalitesi AB ve Atık Geri Dönüşümü Müzakere sürecinde

Detaylı

VI- FİNANSMAN İHTİYACI (MÜKTESEBAT BAŞLIKLARI İTİBARIYLA)

VI- FİNANSMAN İHTİYACI (MÜKTESEBAT BAŞLIKLARI İTİBARIYLA) VI- FİNANSMAN İHTİYACI (MÜKTESEBAT BAŞLIKLARI İTİBARIYLA) - Kalkınma Planı 2003 yılı Aralık ayında Avrupa Birliğine sevk edilmek üzere hazırlanmaktadır. Kalkınma Planı hazırlandığında, Programda yatırım

Detaylı

Dünya Bankası KOBİ & İhracat Finansmanı Aracılık Kredileri. Alper Oguz Finansal Sektor Uzmani Dunya Bankasi Ankara Ofisi

Dünya Bankası KOBİ & İhracat Finansmanı Aracılık Kredileri. Alper Oguz Finansal Sektor Uzmani Dunya Bankasi Ankara Ofisi Dünya Bankası KOBİ & İhracat Finansmanı Aracılık Kredileri Alper Oguz Finansal Sektor Uzmani Dunya Bankasi Ankara Ofisi Dünya Bankası Grubu Kuruluşları Dunya Bankası Grubu Uluslararası Imar ve Kalkınma

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ SU ÇERÇEVE DİREKTİFİ VE BU ALANDA TÜRKİYE DE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR

AVRUPA BİRLİĞİ SU ÇERÇEVE DİREKTİFİ VE BU ALANDA TÜRKİYE DE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR AVRUPA BİRLİĞİ SU ÇERÇEVE DİREKTİFİ VE BU ALANDA TÜRKİYE DE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR Ayla EFEOGLU Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü AB İle İlişkiler Şube Müdürü İÇERİK AB Su Çerçeve Direktifi hakkında genel

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

Mali Kaynaklar / Fon (Hibe) Kaynakları. Mali Kaynaklar

Mali Kaynaklar / Fon (Hibe) Kaynakları. Mali Kaynaklar Mali Kaynaklar / Fon (Hibe) Kaynakları Mali Kaynaklar 1 Mali Kaynaklar I. AB Katılım Öncesi Mali Yardım (Hibeler) II. AB Topluluk Programları III. Diğer Fon Kaynakları Mali Kaynaklar I. AB Katılım Öncesi

Detaylı

KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YERLİ ÜRETİM PROGRAMI EYLEM PLANI

KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YERLİ ÜRETİM PROGRAMI EYLEM PLANI KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YERLİ ÜRETİM PROGRAMI EYLEM PLANI 1. Programın Amacı ve Kapsamı 2013 yılı itibarıyla yaklaşık 105 milyar TL ile GSYH nin yaklaşık yüzde 7 si olarak gerçekleşen

Detaylı

Dr. Sibel Sezer ERALP REC Direktörü

Dr. Sibel Sezer ERALP REC Direktörü Dr. Sibel Sezer ERALP REC Direktörü Bölgesel Çevre Merkezi (Regional Environmental Center-REC): Paydaşları Buluşturmak... Tarafsız, bağımsız ve kar amacı gütmeyen uluslararası bir kuruluş olan REC, çevreyle

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI. Sürdürülebilirlik vizyonumuz

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI. Sürdürülebilirlik vizyonumuz SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI Sürdürülebilirlik vizyonumuz 150 yıllık bir süreçte inşa ettiğimiz rakipsiz deneyim ve bilgi birikimimizi; ekonomiye, çevreye, topluma katkı sağlamak üzere kullanmak, paydaşlarımız

Detaylı

İSTANBUL ATIK MUTABAKATI

İSTANBUL ATIK MUTABAKATI İSTANBUL ATIK MUTABAKATI 2013 ün Mayıs ayında İstanbul da bir araya gelen dünyanın farklı bölgelerinden belediye başkanları ve seçilmiş yerel/bölgesel temsilciler olarak, küresel değişiklikler karşısında

Detaylı

Sayı : B.08.0.PKB.0.38.05.00/ 491 11/02/2009 Konu: AR-GE ve Projeler Koordinasyon Ekipleri.

Sayı : B.08.0.PKB.0.38.05.00/ 491 11/02/2009 Konu: AR-GE ve Projeler Koordinasyon Ekipleri. GENELGE 2009/15 İlgi : a) 10.04.2007 tarihli ve 3208 sayılı (2007/1) Bakan Emri. b) 30.06.2005 tarihli ve B.08.0.DİG.0.17.02.06.360.824-2/7129- /52 sayılı Genelge c) 13.04.2007 tarihli ve B.08.0.DİG.0.17.02.06.360.821/2991

Detaylı

Karbon Piyasasına Hazırlık Teklifi Market Readiness Proposal (MRP)

Karbon Piyasasına Hazırlık Teklifi Market Readiness Proposal (MRP) Karbon Piyasasına Hazırlık Teklifi Market Readiness Proposal (MRP) İklim Değişikliği Dairesi Başkanlığı Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti Şube Müdürlüğü 4 Ekim 2012, İstanbul Uygulayıcı Ülkeler

Detaylı

KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YERLİ ÜRETİM PROGRAMI EYLEM PLANI

KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YERLİ ÜRETİM PROGRAMI EYLEM PLANI Onuncu Kalkınma Planı (2014-2018) KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YERLİ ÜRETİM PROGRAMI EYLEM PLANI Koordinatör Teknoloji Bakanlığı Öncelikli Dönüşüm Programları, 16/02/2015 tarihli ve 2015/3

Detaylı

KAMU İÇ DENETİMİ STRATEJİ BELGESİ (2011-2013)

KAMU İÇ DENETİMİ STRATEJİ BELGESİ (2011-2013) KAMU İÇ DENETİMİ STRATEJİ BELGESİ (2011-2013) I. GİRİŞ Globalleşen dünyada yaşanan ve olumsuz sonuçlarının genelde ilgili ülkenin veya bu ülkenin üyesi olduğu ülkeler topluluğunun kamu kaynağı kullanımıyla

Detaylı

PROGRAM YÖNETİMİ BİRİMİ 2009 YILI FAALİYET RAPORU

PROGRAM YÖNETİMİ BİRİMİ 2009 YILI FAALİYET RAPORU T. C. DİYARBAKIR-ŞANLIURFA KALKINMA AJANSI PROGRAM YÖNETİMİ BİRİMİ 2009 YILI FAALİYET RAPORU Diyarbakır 2010 GİRİŞ TRC2 (Diyarbakır-Şanlıurfa) Düzey 2 Bölgesi Kalkınma Ajansı, 25.02.2006 tarih ve 5449

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ. Bülent ÖZCAN Avrupa Birliği Genel Sekreterliği Proje Uygulama Başkanı

AVRUPA BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ. Bülent ÖZCAN Avrupa Birliği Genel Sekreterliği Proje Uygulama Başkanı AVRUPA BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ İLLERİMİZ AVRUPA BİRLİĞİNE HAZIRLANIYOR PROGRAMI PROJE TEKLİF ÇAĞRISI 23 Şubat 2011 Bülent ÖZCAN Avrupa Birliği Genel Sekreterliği Proje Uygulama Başkanı SUNUM İÇERİĞİ

Detaylı

TEMİZ ENERJİ GÜNLERİ. Binalarda Enerji Verimliliği

TEMİZ ENERJİ GÜNLERİ. Binalarda Enerji Verimliliği TEMİZ ENERJİ GÜNLERİ Binalarda Enerji Verimliliği Ebru ACUNER İstanbul Teknik Üniversitesi, Enerji Enstitüsü İTÜ Elektrik Mühendisliği Kulübü, SDKM, 07 Mart 2013 BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ NEDEN?? Ülkemizde;

Detaylı

European Union / Instrument For Pre- Accession Assistance (IPA) Energy Sector Technical Assistance Project

European Union / Instrument For Pre- Accession Assistance (IPA) Energy Sector Technical Assistance Project European Union / Instrument For Pre- Accession Assistance (IPA) Energy Sector Technical Assistance Project Bu proje Avrupa Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti Sanayi Odaları / KOBİ ler için EĞİTİM I-1 Projenin

Detaylı

Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti. Politika ve Strateji Geliştirme. Ozon Tabakasının Korunması. İklim Değişikliği Uyum

Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti. Politika ve Strateji Geliştirme. Ozon Tabakasının Korunması. İklim Değişikliği Uyum Politika ve Strateji Geliştirme Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti Ozon Tabakasının Korunması İklim Değişikliği Uyum 1 Birleşmiş Milletler İklim değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ve ilgili uluslararası

Detaylı

AB Müktesebatı Sektör Raporları basın toplantısı-istanbul Maçka Swissotel-Geneve Salonu SETBİR Süt ve Et Sanayicileri Birliği Genel Sekreteri Melek Us: BELLİ ALTYAPILARI KURMADAN, SİSTEMİ DEĞİŞTİRMEDEN

Detaylı

İZMİR DE EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) UYGULAMALARININ YAYGINLAŞTIRILMASI PROJESİ KAPSAMINDA YAPILAN ÇALIŞMALAR. Sibel ERSİN, İZKA PPKB Birim Başkanı

İZMİR DE EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) UYGULAMALARININ YAYGINLAŞTIRILMASI PROJESİ KAPSAMINDA YAPILAN ÇALIŞMALAR. Sibel ERSİN, İZKA PPKB Birim Başkanı İZMİR DE EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) UYGULAMALARININ YAYGINLAŞTIRILMASI PROJESİ KAPSAMINDA YAPILAN ÇALIŞMALAR Sibel ERSİN, İZKA PPKB Birim Başkanı 2010-2013 İzmir Bölge Planı 2010-2013 İzmir Bölge Planı

Detaylı

Öncelikler, strateji belgeleri, kurallar, prosedürler, uygulama mekanizmaları da değişti

Öncelikler, strateji belgeleri, kurallar, prosedürler, uygulama mekanizmaları da değişti AVRUPA BİRLB RLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ Türkiye-AB Mali İşbirli birliği Adaylık k Sürecinde S AB Mali Yardımlar mları I.Katılım Öncesi Mali Yardım (Hibeler) II.Topluluk Programları - Hayat boyu Eğitim ve

Detaylı

KALKINMA PROGRAMLARI VE PROJE YÖNETİMİ

KALKINMA PROGRAMLARI VE PROJE YÖNETİMİ KALKINMA PROGRAMLARI VE PROJE YÖNETİMİ Ahmet YAMAN Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşar Yardımcısı Ankara 28 Mayıs 2010 İçerik o Bağlam: Stratejik Planlama/Yönetim o Program Yönetiminden Proje Yönetimine

Detaylı

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr ANKARA KALKINMA AJANSI www.ankaraka.org.tr TÜRKİYE'NİN En Genç Kalkınma Ajansı Ankara Kalkınma Ajansı bölge içi gelişmişlik farklarını azaltmak, bölgenin rekabet gücünü artırmak ve gelişimini hızlandırmak

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM VE TTGV FİNANSMAN DESTEKLERİ

SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM VE TTGV FİNANSMAN DESTEKLERİ SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM VE TTGV FİNANSMAN DESTEKLERİ Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi - Endüstriyel Simbiyoz ve Temiz Üretim Ar-Ge Proje

Detaylı

Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler

Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler ECA Bölge Perspektifi Marius Koen TÜRKİYE: Uygulama Destek Çalıştayı 6-10 Şubat 2012 Ankara, Türkiye 2 Kapsam ve Amaçlar

Detaylı

Uluslararası Finans Kuruluşlarının, Belediyelere ve Etkililiğin Arttırılmasına Yönelik Finansman Desteğindeki Rolü

Uluslararası Finans Kuruluşlarının, Belediyelere ve Etkililiğin Arttırılmasına Yönelik Finansman Desteğindeki Rolü Uluslararası Finans Kuruluşlarının, Belediyelere ve Etkililiğin Arttırılmasına Yönelik Finansman Desteğindeki Rolü Keiko Sato Baş Operasyonlar Sorumlusu Dünya Bankası Türkiye de faaliyet gösteren Uluslararası

Detaylı

AB ve Türkiye Sivil Toplum Diyaloğu - IV Tüketicinin ve Sağlığın Korunması Hibe Programı

AB ve Türkiye Sivil Toplum Diyaloğu - IV Tüketicinin ve Sağlığın Korunması Hibe Programı AB ve Türkiye Diyaloğu - IV Tüketicinin ve Sağlığın Korunması Avrupa Birliği Bakanlığı, Katılım Öncesi AB Mali Yardımı kapsamında finanse edilen diyalog sürecini desteklemeye devam etmektedir. Diyaloğu-IV

Detaylı

20 AY (24 Mart 2006-30 Kasım 2007) 2.075.000 AVRO 925.000 AVRO Avrupa Komisyonu Türkiye Delegasyonu (ECD)

20 AY (24 Mart 2006-30 Kasım 2007) 2.075.000 AVRO 925.000 AVRO Avrupa Komisyonu Türkiye Delegasyonu (ECD) SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMANIN SEKTÖREL POLİTİKALARA ENTEGRASYONU PROJESİ KÜNYE İsim Süresi Bütçe Hibe Bütçesi Finansman Faydalanıcı Sürdürülebilir Kalkınmanın Sektörel Politikalara Entegrasyonu Projesi 20

Detaylı

SAYI :B.18.0.ÇYG.0.01.00.03/010-05/7240-30658 23.06.2006 GENELGE ( 2006/15 )

SAYI :B.18.0.ÇYG.0.01.00.03/010-05/7240-30658 23.06.2006 GENELGE ( 2006/15 ) SAYI :B.18.0.ÇYG.0.01.00.03/010-05/7240-30658 23.06.2006 KONU: Atıksu Arıtma Tesisleri için İş Termin Planı GENELGE ( 2006/15 ) Çok çeşitli amaçlarla su kaynaklarına olan hızlı talep artışının karşılanması,

Detaylı

2012 YILI YATIRIM PROGRAMI NIN

2012 YILI YATIRIM PROGRAMI NIN T.C. ANTALYA VALİLİĞİ İl Planlama ve Koordinasyon Müdürlüğü 2012 YILI YATIRIM PROGRAMI NIN Türkiye Cumhuriyeti nin 100 üncü yıldönümüne rastlayan 2023 yılına kadar uzanan gelişme stratejisi içerisinde,

Detaylı

BAKANLIĞIMIZ İÇ KONTROL SİSTEMİ ÇALIŞMALARININ TAMAMLANMASI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI

BAKANLIĞIMIZ İÇ KONTROL SİSTEMİ ÇALIŞMALARININ TAMAMLANMASI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI BAKANLIĞIMIZ İÇ KONTROL SİSTEMİ ÇALIŞMALARININ TAMAMLANMASI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI OCAK 2015 Sunum Planı İç Kontrol ün Tanımı ve Amaçları Birimlerin Sorumlulukları İç Kontrol Standartları Bakanlıkta

Detaylı

MAHALLİ İDARELER FİNANSMANI MAYIS 2008

MAHALLİ İDARELER FİNANSMANI MAYIS 2008 MAHALLİ İDARELER FİNANSMANI MAYIS 2008 MAHALLİ İDARELERİN FİNANSMANI İÇERİK 1. BORÇLANMA NEDENİ 2. BORÇLANMA ÇEŞİTLERİ VE KAYNAKLARI 3. KREDİ HACMİ VE VAKIFBANK UYGULAMASI 4. YURT DIŞI FARKLI UYGULAMALAR

Detaylı

BELEDİYELERCE BİLGİ SAĞLANACAK İDEP EYLEMLERİ

BELEDİYELERCE BİLGİ SAĞLANACAK İDEP EYLEMLERİ Arazi Kullanımı ve Ormancılık 3. ORMAN, MERA, TARIM VE YERLEŞİM GİBİ ARAZİ KULLANIMLARI VE DEĞİŞİMLERİNİN İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİ OLUMSUZ YÖNDE ETKİLEMESİNİ SINIRLANDIRMAK 5. 2012 yılında yerleşim alanlarında

Detaylı

Mali Kaynaklar / Fon Kaynakları

Mali Kaynaklar / Fon Kaynakları Mali Kaynaklar / Fon Kaynakları Mali Kaynaklar Mali Kaynaklar I. AB Katılım Öncesi Mali Yardım (Hibeler) II. AB Topluluk Programları III. Diğer Fon Kaynakları Mali Kaynaklar I. AB Katılım Öncesi Mali Yardım

Detaylı

TANDEM - KÜLTÜR YÖNETİCİLERİ DEĞİŞİM PROGRAMI TÜRKİYE - AVRUPA BİRLİĞİ 2015-2016

TANDEM - KÜLTÜR YÖNETİCİLERİ DEĞİŞİM PROGRAMI TÜRKİYE - AVRUPA BİRLİĞİ 2015-2016 TANDEM - KÜLTÜR YÖNETİCİLERİ DEĞİŞİM PROGRAMI TÜRKİYE - AVRUPA BİRLİĞİ 2015-2016 SIK SORULAN SORULAR 1. TANDEM: Kültür Yöneticileri Değişimi Nedir? TANDEM Kültür Yöneticileri Değişimi Türkiye-Avrupa Birliği

Detaylı

FASIL 18 İSTATİSTİK. Öncelik 18.1 ESA 95 e uygun anahtar ulusal hesap göstergelerinin zamanında oluşturulması. 1 Mevzuat uyum takvimi

FASIL 18 İSTATİSTİK. Öncelik 18.1 ESA 95 e uygun anahtar ulusal hesap göstergelerinin zamanında oluşturulması. 1 Mevzuat uyum takvimi FASIL 18 İSTATİSTİK Öncelik 18.1 ESA 95 e uygun anahtar ulusal hesap göstergelerinin zamanında oluşturulması 1 Mevzuat uyum takvimi Bu öncelik altında, bu aşamada herhangi bir mevzuat uyumu çalışması öngörülmemektedir.

Detaylı

Avrupa Birliği Taşkın Direktifi ve Ülkemizde Taşkın Direktifi Hususunda Yapılan Çalışmalar

Avrupa Birliği Taşkın Direktifi ve Ülkemizde Taşkın Direktifi Hususunda Yapılan Çalışmalar ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Su Yönetimi Genel Müdürlüğü Taşkın ve Kuraklık Yönetim Planlaması Dairesi Başkanlığı Avrupa Birliği Taşkın Direktifi ve Ülkemizde Taşkın Direktifi Hususunda Yapılan Çalışmalar

Detaylı

T.C. İzmir Büyükşehir Belediyesi Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik

T.C. İzmir Büyükşehir Belediyesi Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik T.C. İzmir Büyükşehir Belediyesi Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik BİRİNCİ BÖLÜM Amaç ve Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve Kapsam Madde 1 Bu Yönetmeliğin

Detaylı

GÜDÜMLÜ PROJE DESTEĞİ

GÜDÜMLÜ PROJE DESTEĞİ GÜDÜMLÜ PROJE DESTEĞİ 1 Kalkınma Ajansı Destekleri Destek Araçları Teknik Destek Mali Destekler Faiz Desteği Faizsiz Kredi Desteği Doğrudan Finansman Desteği Proje Teklif Çağrısı Güdümlü Proje Desteği

Detaylı

Bilgi için: info@rec.org.tr

Bilgi için: info@rec.org.tr BİLEŞEN A DÜZENLEYİCİ ETKİ ANALİZİ (DEA) ÇALIŞMALAR ve EĞİTİMLER ÇEKAP Projesi ile A Bileşeni kapsamında, Avrupa Birliği (AB) Çevre Müktesebatının etkin bir şekilde uygulanması için Çevre ve Şehircilik

Detaylı

KALKINMA AJANSLARI ve

KALKINMA AJANSLARI ve KALKINMA AJANSLARI ve 13 MART 2012 ANKARA Mustafa Zati Uzman Sunum Planı Neden Kalkınma Ajansları Dünya da Kalkınma Ajansları Türkiye de Kalkınma Ajansları Ankara Kalkınma Ajansı Kalkınma Ajansları Destekleri

Detaylı

Küresel Çevre Yönetimi için Ulusal Kapasite Öz Değerlendirme Analizi

Küresel Çevre Yönetimi için Ulusal Kapasite Öz Değerlendirme Analizi Küresel Çevre Yönetimi için Ulusal Kapasite Öz Değerlendirme Analizi REPUBLIC OF SLOVENIJA MINISTRSTRY OF ENVIRONMENT AND SPATIAL PLANNING Milena Marega Bölgesel Çevre Merkezi, Slovenya Ülke Ofisi Sunum

Detaylı

Sıcak Noktalarda Yatırımların Planlanması Eğitimi, 28-29 Kasım 2013, İstanbul

Sıcak Noktalarda Yatırımların Planlanması Eğitimi, 28-29 Kasım 2013, İstanbul Sıcak Noktalarda Yatırımların Planlanması Eğitimi, 28-29 Kasım 2013, İstanbul Sıcak Noktaların Entegre Yönetimi ve Karadeniz Ekosisteminin Korunması Projesi (Hot Black Sea) kapsamında TÜBİTAK MAM Çevre

Detaylı

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015

Sn. M. Cüneyd DÜZYOL, Kalkınma Bakanlığı Müsteşarı Açılış Konuşması, 13 Mayıs 2015 Sayın YÖK Başkanı, Üniversitelerimizin Saygıdeğer Rektörleri, Kıymetli Bürokratlar ve Değerli Konuklar, Kalkınma Araştırmaları Merkezi tarafından hazırlanan Yükseköğretimin Uluslararasılaşması Çerçevesinde

Detaylı

AB Destekleri İçin Kılavuz Dokümanlar

AB Destekleri İçin Kılavuz Dokümanlar AB Destekleri İçin Kılavuz Dokümanlar AB projeleri hazırlarken sivil toplum örgütlerinin baş vurabilecekleri belge, bilgi ve temel dokümanları STÖ'ler için derledik. AB - Türkiye Mali İşbirliği "AB Katılım

Detaylı

3. HAFTA-Grup Çalışması

3. HAFTA-Grup Çalışması KAMU MALİYESİNDE KARAR ALMA VE PERFORMANS YÖNETİMİ PROJESİ PERFORMANS YÖNETİMİ VE PERFORMANS ESASLI BÜTÇELEME 3. HAFTA-Grup Çalışması ANKARA 27 Ocak 2011 PERFORMANS ANLAŞMASI DPT den sorumlu bakan ile

Detaylı

Türkiye de Son Dönem Bölgesel Gelişme Politikalarının Değerlendirilmesi ve Gelecek Gündemi. Bölgesel Gelişme ve Yapısal uyum Genel Müdürlüğü

Türkiye de Son Dönem Bölgesel Gelişme Politikalarının Değerlendirilmesi ve Gelecek Gündemi. Bölgesel Gelişme ve Yapısal uyum Genel Müdürlüğü Türkiye de Son Dönem Bölgesel Gelişme Politikalarının Değerlendirilmesi ve Gelecek Gündemi Bölgesel Gelişme ve Yapısal uyum Genel Müdürlüğü İçerik Bölgesel Gelişme Politikasının Unsurları Stratejik Kurumsal

Detaylı

KADIN DOSTU KENTLER - 2

KADIN DOSTU KENTLER - 2 KADIN DOSTU KENTLER - 2 KADIN DOSTU KENT NEDİR? KADINLARIN Sağlık, eğitim ve sosyal hizmetlere İstihdam olanaklarına Kaliteli, kapsamlı kentsel hizmetlere (ulaşım, konut vb) Şiddete maruz kaldıkları takdirde

Detaylı

FASIL 8 REKABET POLİTİKASI

FASIL 8 REKABET POLİTİKASI FASIL 8 REKABET POLİTİKASI Öncelik 8.1 Müktesebata uygun bir Devlet Yardımları Kanununun kabul edilmesi ve mevcut şeffaflık taahhütlerini yerine getirebilecek, işlevsel olarak bağımsız bir devlet yardımları

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİNE UYUM DANIŞMA VE YÖNLENDİRME KURULU 2015 YILI 1. TOPLANTISI 11 MART 2015

AVRUPA BİRLİĞİNE UYUM DANIŞMA VE YÖNLENDİRME KURULU 2015 YILI 1. TOPLANTISI 11 MART 2015 AVRUPA BİRLİĞİNE UYUM DANIŞMA VE YÖNLENDİRME KURULU 2015 YILI 1. TOPLANTISI 11 MART 2015 ANA EYLEM 2: YENİLİK ve İYİ UYGULAMALARIN DEĞİŞİMİ İÇİN İŞBİRLİĞİ Yenilik ve İyi Uygulamaların Değişimi için İşbirliği;

Detaylı

Çevre. Operasyonel Programı, Çevresel Altyapı Projelerinin Programlanması ve Uygulanması Süreci ve STK lar. 12 Haziran 2008, İstanbul

Çevre. Operasyonel Programı, Çevresel Altyapı Projelerinin Programlanması ve Uygulanması Süreci ve STK lar. 12 Haziran 2008, İstanbul Çevre Operasyonel Programı, Çevresel Altyapı Projelerinin Programlanması ve Uygulanması Süreci ve STK lar ların Sürece Katılımı 12 Haziran 2008, İstanbul AB ye uyum için Ülkemizde Yatırım İhtiyacı AB nin

Detaylı

8.0 PLANLAMA UYGULAMA ARAÇLARI

8.0 PLANLAMA UYGULAMA ARAÇLARI 8.0 PLANLAMA UYGULAMA ARAÇLARI 8.1 EKONOMİK VE MALİ YÖNLER 364 8.1 EKONOMİK VE MALİ YÖNLER 8.1 EKONOMİK VE MALİ YÖNLER 365 8.1 EKONOMİK VE MALİ YÖNLER 8.1.1 Giriş Kent gelişiminin planlaması farklı ülkelerde

Detaylı

Resmî Gazete Sayı : 29361

Resmî Gazete Sayı : 29361 20 Mayıs 2015 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 29361 TEBLİĞ Orman ve Su İşleri Bakanlığından: HAVZA YÖNETİM HEYETLERİNİN TEŞEKKÜLÜ, GÖREVLERİ, ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam,

Detaylı

DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE - AVRUPA BİRLİĞİ MALİ İŞBİRLİĞİ TARİHSEL GELİŞİM Avrupa Komisyonu tarafından sunulan öneri üzerine, Avrupa Konseyi 17 Temmuz 2006 tarihinde yeni bir Katılım

Detaylı

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI Bölgesel Yenilik Stratejisi Çalışmaları; Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi İstanbul Bölgesel Yenilik Stratejisi Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi Önemli Not: Bu anketten elde

Detaylı

Ş U B A T 2 0 0 7 MALİ YÖNETİM MERKEZİ UYUMLAŞTIRMA DAİRESİ 2006 YILI FAALİYET RAPORU BÜTÇE VE MALİ KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

Ş U B A T 2 0 0 7 MALİ YÖNETİM MERKEZİ UYUMLAŞTIRMA DAİRESİ 2006 YILI FAALİYET RAPORU BÜTÇE VE MALİ KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Ş U B A T 2 0 0 7 MALİ YÖNETİM MERKEZİ UYUMLAŞTIRMA DAİRESİ 2006 YILI FAALİYET RAPORU BÜTÇE VE MALİ KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İÇİNDEKİLER I. GENEL BİLGİ... 3 A Yetki, Görev ve Sorumluluklar... 3 B Fiziksel

Detaylı

AB Sürecinde Çevresel Yatırımları 07.06.2012, Istanbul

AB Sürecinde Çevresel Yatırımları 07.06.2012, Istanbul AB Sürecinde Çevresel Yatırımları 07.06.2012, Istanbul Gürdoğar Sarıgül Avrupa Birliği Türkiye Delegasyonu Çevre, Sürdürülebilir Kalkınma ve İklim Değişikliği Seoktör Yöneticisi 11.06.2012 Çevre alanında

Detaylı

Avrupa Birliği ÇevrePolitikası. Kerem Okumuş REC Türkiye Direktör Yardımcısı 5 Ocak 2010, İstanbul

Avrupa Birliği ÇevrePolitikası. Kerem Okumuş REC Türkiye Direktör Yardımcısı 5 Ocak 2010, İstanbul Avrupa Birliği ÇevrePolitikası Kerem Okumuş REC Türkiye Direktör Yardımcısı 5 Ocak 2010, İstanbul AB Çevre Müktesebatı Yapısı Avrupa Antlaşmaları (..., Maastricht, Amsterdam, Nice) İkincil Hukuk Yönergeler

Detaylı

ÇEVRE KORUMA VE KONTROL DAİRESİ BAŞKANLIĞI ATIK YÖNETİMİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLAT YAPISI VE ÇALIŞMA ESASLARINA DAİR YÖNERGE

ÇEVRE KORUMA VE KONTROL DAİRESİ BAŞKANLIĞI ATIK YÖNETİMİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLAT YAPISI VE ÇALIŞMA ESASLARINA DAİR YÖNERGE ÇEVRE KORUMA VE KONTROL DAİRESİ BAŞKANLIĞI ATIK YÖNETİMİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ TEŞKİLAT YAPISI VE ÇALIŞMA ESASLARINA DAİR YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM AMAÇ, KAPSAM, HUKUKİ DAYANAK, İLKELER ve TANIMLAR Amaç Madde 1-

Detaylı

T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ KOORDİNASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI

T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ KOORDİNASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ KOORDİNASYON DAİRESİ BAŞKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ DESTEĞİYLE TÜRKİYE DE YÜRÜTÜLEN PROJELERİN GENEL BİR DEĞERLENDİRMESİ VE PROJELERDE ÇALIŞAN PERSONELİN

Detaylı

18 Aralık 2009, İstanbul Ayşen SATIR

18 Aralık 2009, İstanbul Ayşen SATIR Çevre Alanında Kapasite Geliştirme Projesi AB Çevresel Bilgiye Erişim Direktifi nin Uyumlaştırılması ve Sivil Toplum Kuruluşlarının Rolü Semineri 18 Aralık 2009, İstanbul Ayşen SATIR 1 2003/4 Çevresel

Detaylı