Bu raporu desteklemek için aşağıdaki veri toplama çalışmaları yapılmıştır:

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Bu raporu desteklemek için aşağıdaki veri toplama çalışmaları yapılmıştır:"

Transkript

1 4 KÖPRÜNÜN İZMİT KÖRFEZİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ 4.1 GİRİŞ Gebze Orhangazi - İzmir Otoyolu Projesi nin denizdeki bölümü kuzeyde Dilovası ile güneyde Hersek Burnu (KM ila KM 7+236) arasında İzmit Körfezi ni geçen bir asma köprüden oluşmaktadır. İzmit Körfez Köprüsü nün yapımı Proje nin en önemli kısımlarından biri olup, inşaat ve işletme aşamalarında kıyı ve deniz ortamı açısından kayda değer riskler taşımaktadır. Bu bölümde, Köprü nün, inşaat ve işletme aşamalarında İzmit Körfezi ndeki kıyı ve deniz ortamına etkileri açıklanmaktadır. İzmit Körfez Köprüsü Projenin 1. Fazının bir parçasını oluşturmaktadır ve bu nedenle bu bölümün içeriği sadece Faz 1 ile ilişkilidir. Önerilen İzmit Körfez Köprüsü, sadece mühendislik zorlukları açısından değil aynı zamanda yapılacağı planlanan bölgenin çevresel ve sosyo-ekonomik ortamı bakımından da, Proje nin özgün bir bölümüdür. Deniz ortamı açısından İzmit Körfezi Proje nin diğer kısımlarıyla karşılaştırıldığında çevresel kaynaklar ve sosyo-ekonomik alıcılar açısından tamamen farklı özellikler göstermektedir. Bu değerlendirmenin amacı, İzmit Körfezi nin fiziksel ve çevresel özellikleri ile bu özelliklere bağlı karayolu ve gemi taşımacılığı ve balıkçılık gibi denizcilik faaliyetlerinin doğru anlaşılmasını ve bu bilgilere dayanarak kıyı ve deniz çevresine yönelik tüm etkilerin belirlenmesi ve değerlendirilmesini sağlamaktır. Bu bölümün bu Rapordaki diğer bazı bölümlerle örtüşmesi muhtemeldir. Bu kesişme özellikle köprü yaklaşım konumlarındaki karasal çevre ve biyolojik çeşitlilik; hava kalitesi ve gürültü konuları; arkeoloji, peyzaj ve görsel konular; toplum sağlığı ve güvenliği ve işgücü ve çalışma koşulları ile ilgilidir. Bu konularla ilgili etkilerin daha detaylı değerlendirmesi için ilgili bölümler okunmalıdır. Bu bölüm temel olarak deniz ile ilgili unsurlara yoğunlaşmaktadır. 2.Bölüm de anlatıldığı gibi bu Bölüm Proje nin anlaşılması amacıyla oluşturulmuştur. Köprünün Mühendislik, Tedarik ve İnşaat Yüklenicisi (yani Japon konsorsiyum: IHI-Itochu) kısa bir süre önce seçilmiştir; ve köprünün detaylı tasarımı Yüklenici tarafından ihale tasarımına uygun bir şekilde şu sıralarda oluşturulmaktadır. Bu sürecin ardından köprü tasarımında oluşabilecek değişiklikler (2.Bölüm deki verilerle karşılaştırılacak şekilde) Tasarım Değişim Yönetimi Süreci ne tabi olacaktır (bkz. Ek V) 4.2 BİLGİ KAYNAKLARI Bu raporu desteklemek için aşağıdaki veri toplama çalışmaları yapılmıştır: Temel veriler mevcut bilimsel literatür taranarak, masa başında değerlendirilmiştir. Kuzey ankraj yerinde ve güney yaklaşımında Hersek Burnu boyunca, kıyı koşullarını değerlendirmek üzere bir keşif gezisi yapılmıştır. GEBZE ORHANGAZI IZMIR OTOYOLU EYLÜL

2 ERM tarafından, Prof. Halil İbrahim Sur denetiminde İstanbul Üniversitesi ne (1) bağlı bir vakıf kuruluşuna, bir deniz ölçümü yaptırılmıştır. Ölçüm, Aralık 2010 da RV Arar teknesi ile yapılmışır. Çalışmanın amaçları, iki adet oşinografik ölçüm bileşeni (Dilovası ve Hersek Burnu arasında su ve sediman kalitesinin ve bentik fauna ve epibentho belirlenmesi) ve İzmit Körfezi hakkındaki güncel bilimsel literatürün incelenmesini, içermektedir. Değerlendirmenin sonuçları ve kullanılan metodoloji bu bölümle ilgili H- 1Ekinde sunulmaktadır. İkincil kaynak olarak devletin ilgili kurumlarından sosyo-ekonomik bilgi toplama süreci ELC tarafından yürütülmüştür. Bilgiler balıkçılık, gemicilik, deniz taşımacılığı, turizm ve yaşam alanlarına odaklıdır. Proje için hazırlanan detaylı geoteknik incelemeler sonunda hazırlanan (Fugro, 2010) geoteknik yorum raporundan ve mühendislik danışmanlığı firması Moffat & Nichol (2010a, b, c) tarafından tasarıma göre hazırlanan erozyon, tsunami riski ve seyir riski değerlendirme raporu ve Belde Dilovasi Konteyner Limanı deniz trafiği güvenlik koridoru gereksinimleri için hazırlanan teknik rapordan (OPAC, 2010), ek bilgi alınmıştır. Okuyucu, paydaşlarla müzakere sürecinin bir sentezi için F Ekiniinceleyebilir. 4.3 DEĞERLENDİRME METODOLOJİSİ VE KRİTERLERİ Çalışma Alanı Bu değerlendirmenin amaçları doğrultusunda Çalışma Alanı, İzmit Körfezi nin deniz ortamı ile Marmara Denizi nin doğu tarafındaki ağzı, kuzeyde Yelkenkaya burnu ile güneyde Aksa ile belirlenmiştir. Deniz ortamı, deniz yüzeyi, su kolonu, deniz dibi, kıyı bölgesi ve bu sınırlar içinde yer alan biyolojik kaynakları ve sosyo-ekonomik alıcıları kapsamaktadır. Asıl odak noktası ise, önerilen köprünün iki tarafında yer alan yaklaşık 10 kilometrelik alanda olacaktır (bakınız Şekil 4.1). Bazı alıcılar için Çalışma Alanı Marmara Denizi olarak genişletilmiştir. Bu özellikle, hareket eden balık ve deniz memelileri için geçerlidir; çünkü coğrafi menzilleri ya da Proje nin üzerlerindeki potansiyel etkileri İzmit Körfezi ağzının ötesine geçebilmektedir. (1) İ.Ü. Iktisat Fakültesi Mezun ve Mensuplari Vakfı Iktisadi İşletmesi. GEBZE ORHANGAZI IZMIR OTOYOLU EYLÜL

3 Şekil 4.1 İzmit Körfezi nin Konumu ve Çalışma Alanı Not: kesikli ve düz beyaz çizgi genel ve temel Çalışma Alanı nı belirtmektedir Kaynak: ESRI, i-cubed, USDA FSA, USGS, AEX, GeoEye, Getmapping, Aerogrid, IGP Kapsam Belirleme Çalışması İlk kapsam belirleme çalışmaları Proje için hazırlanan ve etkilerin bir listesini oluşturan ön ÇSED raporunun (ERM, 2010), bir parçası olarak uygulanmıştır. Mevcut değerlendirmenin amaçları doğrultusunda, bu liste, Proje tasarımının daha iyi anlaşılması için hakim çevre koşulları ışığında yeniden değerlendirilmiştir. Başka köprü projeleriyle ilgili deneyimler de ayrıca göz önünde bulundurulmuştur. Bunlar, Baltık Denizi ndeki Great Belt köprüleri ve the Fehmarn Link bağlamında gerçekleştirilmiş (ön hazırlık mahiyetindeki) çevresel etki çalışmalarıdır. Kapsam belirleme çalışmalarının sonucu olarak gerekçeleri ile tüm değerlendirmede ele alınan ya da alınmayan etkilerin bir tablosu oluşturulmuştur. Tablo, H-2 Ekinde verilmiştir Duyarlı Alıcılar Kapsam belirleme çalışması sırasında, inşaat ve işletme boyunca köprünün uzun süreli varlığından dolayı etkilenebilecek olan aşağıdaki duyarlı kaynaklar ve alıcılar tespit edilmiştir: fiziksel çevre: hidrodinamik ve morfodinamik rejimler ve su kalitesi biyolojik çevre: deniz dibi faunası, makroalg ve denizyosunları, balık, deniz memelileri ve kuşlar sosyo-ekonomik çevre: yerel balıkçılık, ticari gemicilik, dinleme aktiviteleri (kıyı dinlenme alanları ve teknecilik dahil) ve toplu taşıma (feribotlar ve ilgili hizmetler) gibi sosyo-ekonomik aktiviteler. Kapsam belirleme çalışması ayrıca ÇSED in ayrı bölümlerinde belirtilmiş olan kaynaklar ve alıcılarla ilişkili sorunları da belirlemiştir: kara ve kara merkezli varlıklar (5. Bölüm) karasal ekoloji ve biyolojik çeşitlilik (9. Bölüm) GEBZE ORHANGAZI IZMIR OTOYOLU EYLÜL

4 deniz ve kıyı arkeolojisi ve kültürel miras (10. Bölüm); ve İzmit Körfezi nin peyzajı ve görsel güzelliği (11. Bölüm) Değerlendirme Metodolojisi Bu bölümde kullanılan değerlendirme metodolojisi 1.Bölüm de sunulan genel rehberi takip etmektedir. Etkilerin değerlendirilmesi birbirini takip eden dört basamaktan oluşmaktadır: etki tahmini, etki değerlendirmesi, etki azaltma önlemlerinin tespit edilmesi ve dışında kalan diğer etkilerin değerlendirilmesi. İnşaat faaliyetlerinden kaynaklanan etkiler ve işletme sırasında ortaya çıkan etkiler aşağıda belirtilen değerlendirme metodolojisi kullanılarak değerlendirilmiştir. Raporun amaçları doğrultusunda, bu bölümün konusu olan tam etki değerlendirmesi, neden olan faaliyetlere yönelik gerçekleştirilmiştir; bu noktada kaynaklara/alıcılara yönelik etkiler Proje nin inşası ve işletmesi süresince meydana gelecek benzer faaliyetlerle birlikte gruplandırılmıştır (örn. köprü elemanlarının varlığının hidrodinamik rejimde değişikliğe yol açması). Etki değerlendirmesi tasarıma ait olan etki azaltma önlemlerinin önemini belirlemektedir (bakınız 2.Bölüm). Dikkate değer etkilerden kaçınmaya yardımcı olacak ya da kaçınmanın mümkün olmadığı yerlerde etkiyi azaltıcak faaliyetlere yönelik ek etki azaltma önlemleri sunulmaktadır. Bu bölümün etki değerlendirmesini ele alan kısmında, herbir faaliyetle ilgili açıklamanın hemen sonunda temel etki azaltma önlemlerinin bir tarifi yer almaktadır. Burada amaç, öngörülen etkinin ve geriye kalan etkinin incelenmesi bağlamında, etkiyi azaltan nedenlerin daha iyi anlaşılmasıdır. Etki azaltma önlemlerinin tam listesi Çevresel ve Sosyal Yönetim Planı nın (ÇSYP) yer aldığı Ek D de bulunmaktadır. Etki tahmini, bir kaynağa ya da alıcıya planlanmış etki sonucunda neler olabileceğini belirlemek üzere, etkileri tahmin eden ve etkilerin boyutlarını açıklayarak, miktarını mümkün olabildiğince belirleyen bir çalışmadır. Örneğin, inşaat faaliyetlerinin habitatlar üzerindeki etkisinin boyutu, her bir yapının kaplayacağı alanın önceden tahmin edilmesiyle ve deniz dibi taramasının yaratacağı bulanıklığın ön değerlendirmesiyle belirlenmiştir. Seyir risk değerlendirmesi ile de köprünün varlığı durumunda gemilerin çatışma, çarpışma, karaya oturma riskleri değerlendirilmiştir. Örneklemenin mümkün olmadığı hallerde, geçmiş deneyimler ve profesyonel yargılar kullanılmıştır. Etkinin büyüklüğünü belirleyen kriterler kaynak / alıcılara göre farklılıklar göstermesinden dolayı, fiziksel, biyolojik ve sosyal / sosyo-ekonomik çevreler için farklı tanımlar kullanılmaktadır. Bu belirleyici kriterler Metin Kutusu 4.1. de detaylandırılmıştır. GEBZE ORHANGAZI IZMIR OTOYOLU EYLÜL

5 Metin Kutusu 4.1 Fiziksel, Biyolojik ve Sosyo-ekonomik Kaynaklarda ya da Alıcılarda Büyüklüğün Değerlendirilmesi için Kriterler Fiziksel çevre Büyüklük/ Boyut Küçük Orta Büyük Tanım Fiziksel bir kaynağa/ alıcıya yönelik, geçici ya da kısa vadeli, yerel ve doğal varyasyonların üzerinde algılanabilir olan etkidir. Ancak kaynak/alıcının kalitesinde ya da fonksiyonelliğinde bir değişime neden olduğu düşünülmemektedir. Etki sona erdiğinde, çevre etkiden önceki haline geri dönecektir. Fiziksel bir kaynağa/alıcıya yönelik, geçici ya da kısa vadeli, boyutu yerel ölçeği aşabilen ve kaynağın/alıcının kalitesinde ya da fonksiyonelliğinde bir büyüklük değişimine neden olabilen etkidir. Öte yandan, bu etki kaynağın / alıcının ya da ona bağlı herhangi bir alıcının/sürecin uzun vadeli bütünlüğünü tehdit etmemektedir. Geniş bir alan üzerinde çoğalan orta büyüklükte bir etki, büyük bir etki olarak değerlendirilmektedir. Bir fiziksel kaynak / alıcı üzerinde yerel ya da daha büyük boyuttaki ölçekte, geri dönüşü olmayan ve uygulanabilir sınırların üzerinde büyüklük değişimine sebep olan bir etkidir. Değişim kaynağın / alıcının ya da ona bağlı bir başka alıcının/sürecin uzun vadeli karakterini dönüştürebilir. Faaliyetin sona ermesinden sonra da varlığını sürdüren etki büyük bir etkidir. Biyolojik çevre Büyüklük/ Boyut Küçük Orta Büyük Tanım Kısa bir süre için (bir nesil boyunca ya da daha kısa süreyle), bir populasyon içerisindeki yerel bireylerden oluşan spesifik bir topluluğu etkileyecek şekilde bir türe yönelik etkidir; ancak besin zincirinin diğer basamaklarını ya da populasyonun kendisini etkilemez. Bir populasyonun bir bölümünü etkileyecek ve bir ya da daha birden nesiller boyunca dağılımdaki çokluk ve/veya azalmada bir değişime neden olabilecek şekilde bir türe yönelik etkidir; ama o populasyonun ya da ona bağlı herhangi bir populasyonun uzun vadeli bütünlüğünü tehdit etmez. Sonucun büyüklüğü ve kümülatif karakteri de önemlidir. Geniş bir alanda çoğalmış orta büyüklükte bir etki büyük bir etki olarak değerlendirilir. Bir populasyonun ya da bir türün tamamına yönelik, dağılımdaki bollukta ve/veya değişimde azalmaya neden olmaya yeterli büyüklükteki etkidir. Doğal katılım (üreme, etkilenmemiş alanlardan göçler) söz konusu populasyon ya da türü ya da ona bağlı herhangi bir populasyon ya da türü, birkaç nesil boyunca önceki haline getirmesi ya da iyileştirmesi olasılığı hiç yoktur. Sosyo-ekonomik çevre Büyüklük/ Boyut Küçük Orta Büyük Tanım Toplumdaki spesifik gruplar/topluluklar ya da sosyo-ekonomik varlıklar (kültür, turizm ve geçim koşullarıyla ilgili, v.s.) üzerinde kısa süreli bir etkidir; ancak insanlar ve kaynaklar üzerinde geniş kapsamlı ve uzun süreli hasara neden olmaz. Toplumdaki spesifik gruplar/topluluklar ya da sosyo-ekonomik varlıklar üzerinde genişçe bir zaman dilimi boyunca bir statü değişikliğine neden olabilecek bir etkidir; ancak grupların, toplulukların ve sosyo-ekonomik varlıkların genel istikrarını tehdit etmez. Geniş bir alandaki orta büyüklükte bir etki büyük bir etki olarak değerlendirilir. Spesifik gruplar, topluluklar ya da sosyo-ekonomik varlıklar üzerinde uzun vadeli ya da kalıcı (nesiller arası) statü değişikliğine neden olmaya yeterli büyüklükteki etkidir. Projenin faaliyetlerinden etkilenebilecek olan bir kaynak ya da alıcıya bir değer (düşük, orta seviyede, yüksek) biçmek gereklidir. Uzmanların değerlendirmesi ve paydaşlarla görüşmeleri bir kaynak ya da alıcının öz değeri hakkında makul derecede bir görüş birliği sağlamaktadır. Bir kaynağa/alıcıya değer tahsisi o GEBZE ORHANGAZI IZMIR OTOYOLU EYLÜL

6 kaynağın/alıcının değişime (etkiye) olan duyarlılığının değerlendirilmesine olanak tanır. Metin Kutusu 4.2 Değer/duyarlılığın belirlenmesi için çeşitli kriterler söz konusudur: Burada, değişime direnç, adapte olabilirlik, nadir bulunma, çeşitlilik, doğallık, kırılganlık, kaynak ya da alıcının ekosistem hizmetleri sağlayabilme boyutu, başka kaynaklar /alıcılar için değeri, Projenin bir faaliyeti sırasında kaynağın /alıcının fiili olarak mevcut olup olmaması gibi kriterlerdir. Farklı değerlerin / duyarlılıkların tayini için kullanılan kriterler Metin Kutusu 4.2 de sunulmuştur. Kaynağın ya da Alıcının Değer / Duyarlılık Kriterleri Fiziksel çevre Değer/Duyarlılık Düşük Orta Yüksek Tanım Geniş çaplı ekosistem fonksiyonları / hizmetleri için önemli olmayan ya da önemli olan ama değişime direnen (Proje faaliyetleri çerçevesinde) ve faaliyetler sona erdikten hemen sonra doğal bir biçimde ve hızla etki öncesi koşullarına dönecek bir kaynak / alıcı. Ekosistem fonksiyonları/hizmetleri için önemli bir kaynaktır/alıcıdır. Değişime direnç göstermeyebilir; ama etki öncesi, statüsüne aktif bir biçimde geri dönüşebilir ya da zamanla kendiliğinden doğal olarak eski haline dönecektir. Ekosistem fonksiyonları/hizmetleri için çok önemli olan, değişime direnç göstermeyen ve etki öncesindeki haline geri dönüştürülemeyen bir kaynak / alıcı. Biyolojik çevre Değer/Duyarlılık Düşük Orta Yüksek Tanım Koruma altında ya da özel statüde olmayan bir türdür (ya da habitat). Sıradandır ya da bol miktarda mevcuttur; başka ekosistem fonksiyonları için (örneğin, başka türler için av ya da potansiyel zararlılar için avcı olarak) kritik değildir ve temel ekosistem hizmetleri (örn. Kıyı stabilizasyonu) sağlamaz. Koruma altında ya da özel statüde olmayan bir tür (ya da habitat); küresel anlamda sıradandır ama Marmara Denizi nde ender rastlanmaktadır; ekosistem fonksiyonları/hizmetleri açısından önemlidir ve tehdit altındadır ya da nüfusu azalmaktadır. T.C. mevzuatıına ve /veya uluslararası konvansiyonlara (örneğin CITES) koruma altındadır; ender rastlanan, tehdit altında veya tehlike altında şeklinde IUCN tarafından özel statüde listelenmiştir ve ekosistem fonksiyonları / hizmetler açısından çok önem taşımaktadır. Sosyo-ekonomik çevre Değer/duyarlılık Tanım Düşük Orta Yüksek Etkilenen sosyo-ekonomik varlıklar, kaynakları, ekonomik, kültürel ya da sosyal değerleri açısından önemli bulunmamaktadır. Etkilenen sosyo-ekonomik varlıklar, proje alanının geneli çerçevesinde önemli bulunmamaktadır; ama varlık bazında geçim koşulları, v.s. açısından önem taşımaktadır. Etkilenen sosyo ekonomik varlıklar ulusal ya da uluslararası politikalar ya da mevzuat tarafından özel olarak korunmaktadır ve Proje alanında varlık temeli ya da geçim koşulları açısından bölgesel ya da ulusal açıdan önem önem taşımaktadır. Etkilerin azaltılması öncesi ve sonrasındaki değerlendirilmesi için beş önem kriteri uygulanmaktadır (Metin Kutusu 4.3). Kriterler, etkilerin nicelendirilebileceği ve kabul edilir sınırlarla ve standartlarla karşılaştırılabileceği dereceyi göz önüne alırlar. GEBZE ORHANGAZI IZMIR OTOYOLU EYLÜL

7 Metin Kutusu 4.3 Önem Kategorileri Önemsiz bir etki bir kaynağın ya da alıcının özel bir faaliyetten etkilenmediği ya da öngörülen etkinin algılanamaz olarak tanımlanan durumdur. Az önemli bir etki ( küçük bir etki ), bir etkinin gerçekleştiği ama etki büyüklüğünün (etki azaltmayla birlikte ve azaltma olmaksızın) yeterince az ve kabul edilebilir standartların içerisinde olduğu ve / veya kaynak ya da alıcının düşük duyarlılık / değer sahibi olduğu durumdur. Orta derecede önemli bir etki ( orta büyüklükte bir etki ) kabul edilebilir sınırlar ve standartlar içerisindedir. Orta büyüklükteki etkiler, esik altında kalan etkilerin ufak olduğu, yasal sınırı neredeyse aşmaya hazır noktadakilere kadar geniş bir yelpazeyi kapsayabilir. Bir faaliyeti sadece kanunla belirlenmiş sınırı ihlal etmeyecek dahası büyük ölçüde önemli etkilere sebep olmayacak şekilde tasarlamanın iyi bir uygulama anlamına gelmediği aşikârdır. Bu nedenle orta derecede önemli etkilere yapılan vurgu etkinin mümkün olabildiğince uygulanabilir şekilde düşük bir seviyeye indirildiğini gösterir. Bu da, orta derecede önemli etkilerin az önemli seviyesine indirilmesi gerektiği anlamına gelmez. Etkiyi azaltmanın maliyeti ile azaltmanın faydasının karşılaştırılması, son kararın alınmasında hayati önem taşımaktadır. Büyük ölçüde önemli bir etki ( büyük bir etki ) kabul edilebilir sınır ya da standardın aşılabildiği ya da yüksek değer / duyarlılık sahibi kaynakların / alıcıların büyük etkilere maruz kaldığı durumdur. ÇSED nin bir amacı projenin geride, özellikle de uzun süre varolacak ya da büyük bir alana yayılacak şekilde, büyük ölçüde önemli kalıcı etkiler bırakmamasını sağlamaktır. Çok önemli kritik bir etki engellenmesi gereken bir etkidir. Örneğin, yasal olarak belirlenmiş bir sınır değerin aşılması çok önemli kabul edilmektedir. Biyolojik çevre için geçerli kriterler belli bir dikkatle uygulanmalıdır; zira mevsimsel çeşitlilik ve türlerin yaşam döngüleri de göz önüne alınmalıdır. Örneğin, balık türleri üreme mevsiminde daha hassastırlar. Bir habitatın değerinin/duyarlılığının değerlendirilmesi hem fiziksel hem de biyolojik çevreye uygulanabilir değişkenlerin bir bileşimidir. Öngörülen, rutin sayılan etkilere ek olarak, Proje sırasında bir kaza ya da planlanmamış bir olay (örn. Yakıt dökülmesi, deniz trafiğinde kaza) ya da Projeyi etkileyen dış ortamda oluşabilecek olaylar (Örn. Sismik bir hadise) göz önüne alınmıştır. Bu etkiler rutin olmayan etkiler olarak sınıflandırılmıştır; bu etkiler, olay ya da hadise frekansının (olasılığının) ve bu olay ya da hadisenin çevresel sonuçlarının bir kombinasyonu olarak tanımlanmıştırlar. Olasılık faktörünün dahil edilmesi haricinde, rutin olmayan etkiler de öngörülen etkilerle hemen hemen aynı şekilde değerlendirilir. Olasılık ve sonuç değerlendirmeleri Metin Kutusu 4.4 de detaylandırılmaktadır. GEBZE ORHANGAZI IZMIR OTOYOLU EYLÜL

8 Metin Kutusu 4.4 Rutin olmayan Etkilerin Değerlendirilmesinde Olasılık ve Sonuç Olasılık Olasılık bir durum ya da hadisenin fiili olarak gerçekleşmesinin ne kadar muhtemel olduğunu tanımlar ve iki seviyede ele alınır. İlk önce, bir hadise ya da durumun gerçekleşmesinin olasılığı (örneğin inşaat amaçlı teknelerden yağ akması olasılığı) ele alınır. İkinci olarak, da ele alınan durum veya hadise sırasında bir kaynak ve/veya alıcının mevcut olması olasılığı (örneğin, planlanmamış bir olay sırasında deniz memelilerin olay yerinde olma olasılığı) ele alınır. Olasılık, aşağıdaki değişkenlerle incelenir: Düşük: durum ya da hadise son 50 yıl içerisinde bir başka deniz ortamında meydana gelmiş; ancak Marmara Denizi/İzmit Körfezi nde yaşanmamış ya da durum veya hadise spesifik bir endüstride ortaya çıkmamıştır. Orta seviyede: durum ya da hadise son 50 yıl içerisinde başka deniz ortamında ve Marmara Denizi/İzmit Körfezi nde meydana gelmiştir ya da olay spesifik bir endüstride ortaya çıkmıştır ama sıradan değildir. Yüksek: durum ya da hadise Marmara Denizi/İzmit Körfezi nde düzenli olarak (her yıl) meydana gelmektedir ya da spesifik bir endüstride düzenli olarak ortaya çıkmaktadır. Sonuç Ortaya çıkan bir etkinin potansiyel sonucu öngörülen etkilerin önemini belirleyen faktörlerin, yani, planlanmamış bir etkinin büyüklüğünün (doğası, tipi, ölçeği, süresi ve yoğunluğu bağlamında), kaynağının / alıcının değerinin / duyarlılığının ve ilgili mevzuata, politikalara ve kılavuzlara uygunluğun bir çıktısıdır. Sonuçlar aşağıdaki gibi sınıflandırılmıştır ve etkinin öneminin tanımını da yansıtır: Az önemli sonuç: standartlar dahilinde ve/veya düşük değerli/duyarlı kaynaklarla / alıcılarla ilişkilendirilmiş orta büyüklükteki etkilerin ya da orta seviyede değer / duyarlılık sahibi kaynakları / alıcıları etkileyen ufak etkilerin sonucu. Orta derecede önemli sonuç: standartlar dahilinde geniş bir kategoride yer alan, ancak yüksek değer/duyarlılık sahibi kaynakları/alıcıları etkileyen ufak bir etkinin ya da orta seviyede değer/duyarlılık sahibi kaynakları/alıcıları etkileyen orta büyüklükte bir etkinin veya düşük duyarlılıktaki kaynakları/alıcıları etkileyen büyük bir etkinin sonucu. Büyük ölçüde önemli sonuç: kabul edilebilir sınırları ve standartları aşan, yüksek değer/duyarlılık sahibi kaynakları/alıcıları etkileyen orta büyüklükteki bir etkinin ya da orta seviyede değer/duyarlılık sahibi kaynakları/alıcıları etkileyen büyük bir etkinin sonucu. 4.4 COĞRAFİ KONUM İzmit Körfezi Marmara Denizi nin doğu kısmında yer almaktadır (Şekil 4.1). 49 km uzunluğunda, yarı kapalı bir su kütlesidir. Genişliği 2 km den 10 km ye değişmektedir ve yaklaşık 310 km 2 yüzey alanı vardır. Ortalama su derinliği 64 m dir, ama en derin nokta olan merkez bölgede derinlik 200 m den daha fazladır. Önerilen köprü körfezi kuzey kıyıda Dilovası ile güney kıyıda Hersek Burnu arasında geçecektir. Hersek Burnu yarımadanın batı havzayı ana havzadan ayıran en kuzey ucuna denk gelmektedir. Körfez in bu noktadaki genişliği yaklaşık 3 km dir. İzmit Körfezi toplama havzası, geniş Marmara havzasının bir bölümüdür. Dil Deresi ve Doğu Kanalı, Körfez in ana tatlı su kaynaklarıdır; ikisi de çevredeki endüstriler, yerleşim yerleri ve tarımdan dolayı kirlenmiş suları taşımaktadır. Ana boşaltım, Körfez in kuzey kısmındandır. İzmit Körfezi ni direkt etkileyen insan aktiviteleri şehir ve endüstriyel atık su drenajı ve yoğun gemi trafiğinden GEBZE ORHANGAZI IZMIR OTOYOLU EYLÜL

9 kaynaklanan drenajdır. Kısıtlanmış su sirkülasyonu ve hareketi ve bitişik denizlerden (birincil olarak Marmara Denizi, İstanbul Boğazı ve Karadeniz) gelen kirlilik Körfez deki mevcut kirliliği arttırmaktadır. İzmit Körfezi son 25 yıl içinde bölgedeki en çok kirletilmiş alanlardan biridir. Geçiş noktası çevresindeki peyzaj, geniş bir açık deniz ve batıda Marmara Denizi nin, doğuda da İzmit Körfezi nin iç kısımlarının kapsamlı ve kesintisiz manzaralarına hakim kıyı alanından oluşmaktadır. Öte yandan, geçişin gerçekleşeceği kıyı kesiminin hemen yakınlarında oldukça gelişmiş ve şehirleşmiş bir karakter göze çarpmaktadır, özellikle kapsamlı liman ve ilgili işletmelerin ve üst yapıların olduğu Körfez in kuzey kıyısındaki mevcut durum bu şekildedir. Kıyı kesiminin büyük bölümünde ormanlar tahrip edilmiştir ve hatta ikincil tip bitki örtüsü olan makiler (1) insan aktivitelerinden zarar görmüştür. 4.5 MEVCUT FİZİKSEL ÇEVRE İklim ve Meteoroloji Türkiye nin iklimi dağlar ve kıyı kesimleri içeren değişken topografyadan etkilenmektedir. İzmit Körfezi çevresindeki yerel iklim Akdeniz ve Karadeniz tipi iklimler arasında bir geçiş teşkil etmektedir. Tipik olarak şehir yazı sıcak ve kuru, kışları yağışlıdır, bununla birlikte İzmit Körfezi ve Marmara Denizi kuzeyden gelen serinletici yaz rüzgârlarından mahrumdur ve nemli olabilmektedir. İzmit şehrinde kaydedilen en yüksek sıcaklık (11 Ağustos 1970) 41.6 C, en düşük (4 Şubat 1960) 8.7 C, ve yıllık ortalama 14.8 C olarak bulunmuştur. Şekil 4.2 de Ocak 1982 ile Kasım 2009 arasında Atatürk Hava Kuvvetleri Üssü ndeki rüzgarın sıklık dağılımı ve şiddeti gösterilmektedir. Atatürk Hava Kuvvetleri Üssü İstanbul un batısında konumlanmıştır ve bu yüzden ölçülen güney batı rüzgârları İzmit Körfezi ndeki batı rüzgârlarına denktir. Yıl içinde İzmit Körfezi ni etkileyen bölgesel rüzgar koşullarına Karadeniz den gelen kuzey doğu rüzgarları hâkimdir (Şekil 4.2). Kış aylarında ara sıra esen batı rüzgârları Marmara Denizi nin karakteristik özelliğidir. Aylık ortalama rüzgâr değerleri zayıftır ve yaklaşık 3 m s -1 değerine ulaşmaktadır. Diğer taraftan her ay için incelenen günlük maksimum ortalama rüzgâr hızı 5-7 m s -1 e ulaşabilmektedir. (1) Makiler, genellikle kayışımsı, geniş yapraklı, yaprak dökmeyen çalılık ya da ufak ağaçlardan meydan gelen tipik Akdeniz bitki örtüsüdür. GEBZE ORHANGAZI IZMIR OTOYOLU EYLÜL

10 Şekil 4.2 İzmit Körfezi için Yıllık Rüzgar Gülü KUZEY BATI DOĞU GÜNEY Kaynak: Moffat ve Nichol (2010a) Akdeniz ve Karadeniz, kıyı bölgelerde yüksek yağış üreten hava kütlelerindeki nemin ana kaynağıdır (Komuscu, 2001). Diğer taraftan, dağlar bu hava sistemelerinin Türkiye nin iç bölgelerine gitmesini engellemektedir. İzmit yıllık 800 mm den az yağış almakta iken Karadeniz kıyısı ise 1000 mm yağış almaktadır. Sis İzmit Körfezi ve Hersek Geçişi boyunca sıklıkla gözlemlenir. Bazen kış boyunca kalın sis olmaktadır. Türkiye nin Anadolu kesiminde düzenli olarak her kış kar yağmaktadır. İzmit meteroloji istasyonu kayıtları ortalama Ocak ve Şubat aylarında 4 gün, Mart ve Kasım aylarında 1 gün ve Aralık ayında 2 gün kar yağışı belirtmektedir Deniztabanı ve Sedimenler Topoğrafya İzmit Körfezi 3 ayrı bölgeye bölünebilir: doğu havzası, merkez havza ve batı havzası veya dış körfez (Şekil 4.3). İzmit Körfezi nin doğu havzası sistemin en küçük parçasını oluşturmaktadır. Bu bölge yaklaşık 15 km uzunluğundadır ve maksimum 35 m derinlik ile göreceli olarak sığdır. Merkez havza, 20 km uzunluğu ile dip topografyası kuzey-güney doğrultusunda önemli ölçüde değişen, sistemin en geniş bileşenidir. Derinlik güney kısmında 200 m ye kadar ulaşmaktadır ve daha sığ olan kuzey kısmında ortalama derinlik 60 m dir. Dil Burnu olarak adlandırılan dar açıklık, orta ve dış körfez alanlarını birbirinden ayırır. Burası köprünün geçeceği yaklaşık 3 km genişliğinde ve GEBZE ORHANGAZI IZMIR OTOYOLU EYLÜL

11 maksimum 60 m derinliğinde olan yerdir. Dış bölge (batı havzası) Körfez in iç kesimlerine göre nispeten daha derindir ve dip topoğrafyası doğu Marmara havzasına doğru derinleşmekte ve ağzı çevresinde 200 m derinliğe ulaşmaktadır. Şekil 4.3 İzmit Körfezi Denizdibi Topoğrafyası Kaynak: Okyar ve diğerleri, 2008 Jeoloji İzmit Körfezi nin kuzey ve güney kara alanlarının jeolojik, jeomorfolojik ve toprak koşulları farklıdır. Önerilen köprünün kuzey kısmı İstanbul Bölgesi Kretas sedimanlarının üzerine oturacaktır. Güney kıyı kısmı Hersek Burnu nun gevşek Plöyo-Kuvanterner sedimanlarının üzerine oturacaktır. Hersek Burnu nun jeolojisine delta sedimanları hakimdir. Hersek Deltası yaklaşık 25 km 2 dir ve Yalakdere Nehri nin taşıdığı alüvyonlar tarafından geliştirilmiştir. Delta sedimanları Paleozoik, Triasik ve üst Kretase dönemi çakıltaşı, kumtaşı, kireçtaşı, kil ve kireçli topraktan oluşmaktadır (Alpar ve Güneysu, 1999). Kayalık bir kıyının hakim olduğu kuzey sahilde delta oluşumu yoktur. İzmit Körfezi, dünyanın en aktif ve uzun faylarından biri olan Kuzey Anadolu Fayı nın (KAF) kuzey kolu üzerinde yer almaktadır. 17 Ağustos 1999 da merkez üssü İzmit Körfezi nin güney doğu kıyısında yer alan Gölcük e yakın olan, yıkıcı deprem (Mw=7.4) bu fay üzerinde olmuştur. Sismik verilere dayanarak, köprünün geçişi üzerinde iki tip sediman gözlemlenmiştir. Akustik geçirgen üst tabaka Holosen çamura karşılık gelmektedir. Holosen tabakanın kalınlığı 0,5 ile 20 m arasında değişmektedir. Alt tabaka Pliyo- Kuvanter çağındandır. Sedimentoloji İzmit Körfezi nin yüzey sedimanları yumuşak ince taneli ve alüvyal sedimanlardan oluşmaktadır. Genel olarak, Körfez in üç bölgesinin sedimanlarının, sıralanan şekilde oluştuğu düşünülmektedir: Doğu havzası kil ve killi siltten oluşmaktadır. GEBZE ORHANGAZI IZMIR OTOYOLU EYLÜL

12 Merkez havzada kilin yüzdesi en fazladır, ancak silt ve kum boyutlu malzemelerin oranları değişmektedir. Merkez havzanın kuzey kıyısındaki sedimanlar kötü oyuşmuş kum, siltli kum ve kumlu siltdir. Batı havzası, doğu havzasına benzer olarak, iki farklı sedimandan oluşmaktadır; (i) kuzey kıyısı boyunca kil, ve (ii) güney kıyısı boyunca killi silt vardır. Yüzey sedimanlarının renk ve bentik organizmalar içeriği Körfez içinde batıdan doğuya doğru değişmektedir. Batı havzasının alt sedimanları yeşilimsi gridir (oksik) ve bazı yumuşakça kabukları içermektedir. Batı havzadaki dar kanaldan merkez havzaya doğru takip edildikçe yavaşça koyu griye döndüğü gözlemlenmektedir. Doğu havzasında, dip sedimanlarının en üst tabakasının üzerinde, bitki artıkları ve bentik kabuklarla birlikte oksik sedimanları kaplayan kahverengimsi-siyah bulamaçlı bir yüzey tabakası vardır. Körfez de doğuya doğru gittikçe değişen renk ve azalan bentik materyaller dip suyunun oksijen miktarının azaladığını göstermektedir. Batı havzasından gelen oksijen açısından zengin sular merkez ve doğu havzalarında daha az oksijen içerir hale gelirler. Doğu havzasında insan kaynaklı girdilerin artması oksijen azalmasının başka bir nedenidir. Köprü geçiş yerinden, ERM Ekibi tarafından Aralık 2010 da yapılan deniz araştırması sırasında onsekiz kepçe sediman numunesi alınmıştır. Bu numuneler kötü boylanmış kil ve ince silt neticeleri vermiştir (bakınız Ek H-1; numune yerleri Şekil 4.6 da gösterilmektedir). Şekil 4.4 te ise 16 m derinlikten kepçe ile alınan sedimanın parçacık boyut analizini gösterilmektedir. Bu açıkça diğer istasyonlardaki boyut dağılımını yansıtmaktadır. Örneklerde iki tip sediman tipinin de hakim olduğu tespit edilmiştir. Her bir istasyondan kaydedilen ortalama sediman boyutu 1.6 µm ile 12.2 µm arasında değişmektedir. Bu parçacık boyutu dağılımı köprünün yapılacağı yerdeki sedimanların küçük parçacıklardan oluştuğunu vurgulamaktadır (Algan v.d. 1999). İzmit Körfezi deniz araştırmasından dip sedimanlarının bileşimi hakkında benzer sonuçlar raporlamışlardır. Algan değişen oranlarda silt ve kil içeren küçük tanecikli malzemenin hakim olduğunu ortaya koymuştur. GEBZE ORHANGAZI IZMIR OTOYOLU EYLÜL

13 Şekil 4.4 Deniz Araştırmasında bulunun Tipik Sediman Dağılımı Tane Boyutlarının Dağılımı Tane Boyutu (µm) Not: parçacık boyut dağılım analizi lazer kırılma metodu ile yapılmıştır (bakınız Ek H-1) Kıyı Jeomorfolojisi İzmit Körfezi kıyı şeridi yoğun ölçüde kentleşmiş ve kuzey (Dilovası Bölgesi) ve güney (Hersek Bölgesi) sahil şeridinde, Hersek geçişine yakın yerlerdeki endüstriyel gelişimler (liman ve tersaneler) nedeniyle sanayileşmiştir. Körfez içindeki zayıf akıntılar sebebiyle kayda değer miktarda sediman taşınımı görülmemektedir. Bu durum, Yalakdere ağzında Hersek Deltası nın oluşumuna izin vermiştir. Güney kıyısı ve Hersek Yarımadası boyunca yer alan sığ ve gelgit altında kalan bölüm, genel olarak çok fazla kabuklu kalıntısı içeren kumdan oluşmaktadır. Hersek burnunda KB-GD yönünde kum sığlığı oluşmuştur. Güney kıyısı boyunca ince bir kum bankı doğuya doğru kum olarak devam etmektedir, yine de daha derin yerlere gidildikçe yüzey sedimanları gittikçe daha fazla killi ve silt sedimanlardan oluşmakt olduğu görülmektedir. (Alpar ve Günesyu, 1999). Kuzey kıyısı kayalık olarak sınıflandırılabilir. Köprü nün kuzey ankrajının olacağı yerde koruyucu anroşman taşlardan kaplama bulunmaktadır, ama daha sığ kıyı ortamıyla birlikte çakıl ve kum görülmektedir Oşinografi ve Hidrografi Genel Bakış Marmara Denizi, Karadeniz e ve Ege Denizi ne dar Boğaziçi ve Çanakkale boğazları ile bağlanmış izole bir su kütlesidir. Bu dar kanallar su değişimini engellemektedir; bunun yanı sıra bu girişler Marmara Denizi nde iki tabakalı su kütlesi yaratmaktadır. Ege Denizi nin sıcak, tuzlu suyu dibe çökmekte, Karadeniz in az tuzlu suyu üst tabakayı oluşturmaktadır. İzmit Körfezi Marmara Denizi nin doğu köşesinde yer almaktadır ve sonuç olarak iki tabakalıdır; ancak İzmit Körfezi nin merkez ve doğu havzaları Hersek Geçişi ndeki 60 m nin altına düşen su seviyesi nedeniyle Marmara Denizi nin girdilerine kapalıdır. Merkez havza 200 m derinliğindedir, bu nedenle 60 m derinliğin altındaki su batı havzasına geçememektedir ve Marmara Denizi ile GEBZE ORHANGAZI IZMIR OTOYOLU EYLÜL

14 kaydadeğer bir karışma olmamaktadır. Karışım iki su kütlesi arasında olmaktadır ancak karışımın miktarı mevsimsel ve yıllık olarak değişmektedir. İzmit Körfezi taze su kaynaklarını Dil Deresi ve Doğu Kanalı ndan almaktadır. Dil Deresi Nehri nden gelen su yüksek miktarda kirlidir ve İzmit Körfezi ndeki kirliliğe önümlü ölçüde katkı sağlamaktadır (Kısım 4.5.4). Marmara Denizi nde tuzlu alt suyun kalma süresi 6-7 senedir, bunun yanında az tuzlu yüzey suyu 4-5 ayda yenilenmektedir (Balkis, 2003). Aynı periyod İzmit Körfezi için de geçerli kabul edilebilir çünkü Körfez içinde akıntı hızları düşük ve derin su Hersek Geçişi nin sığ su seviyesinin arkasında kalmaktadır. Gel-git, Akıntılar ve Dalgalar Marmara Denizi, Karadeniz den ve Ege Denizi nden izole olduğu için zayıf akıntı ve küçük gel-git aralığına sahiptir (Alpar vd., 2000). Marmara Denizi nin doğusunda en yüksek gel-git aralığının ortalaması 4 cm den azdır (Yüce ve Alpar, 1996); bu yüzden gel-git kaynaklı akıntı bulunmamaktadır ve gel-gitin deniz seviyesine etkisi çok azdır. İzmit Körfezi ndeki akıntılar birincil olarak rüzgar kaynaklıdır. Gel-git akıntıları kaydadeğer değildir (Moffatt ve Nichol, 2010a). Şekil 4.5 İzmit Körfezi nin yüzey akıntı yönlerini göstermektedir. Yüzey akıntıları güney kıyıda doğuya doğru eğilim göstermekte ve kuzey kıyıda batıya doğru akmaktadır. Şekil batı havzası ile orta havza arasında Hersek Geçişi nde çok az karışım olduğunu göstermektedir. İzmit Körfezi ndeki topografik koşullar, Hersek Geçişi nde dip akıntısının D-B yönünde olduğunu göstermektedir. İzmit Körfezi nin güneyinde, saat yönünün tersine dönerek körfezi terk eden yüzey akıntıları bulunmaktadır, bunun yanısıra tuzlu dip suyu Körfez in güneyinden terk ederken saat yönünde dönüş sergilemektedir. Hersek Geçişi nde yapılan akıntı ölçümleri göstermiştir ki, akıntı hızı ve yönü rüzgar yönü ve hızı ile önemli ölçüde değişmektedir; Ekim ayında yapılan yüzey akıntı kayıtları 0.3m s -1 şeklindedir (Moffatt ve Nichol, 2010a). Genel çerçevede, akıntılar yavaş olarak düşünülmektedir. Hersek Geçişi nde yaz, sonbahar ve kış mevsimlerinde yapılan akıntı ölçümleri Tablo 4.1 verilmiştir. Şekil 4.5 İzmit Körfezi ndeki Yüzey Akıntıları Kaynak: Unlu ve Alpar, 2004 GEBZE ORHANGAZI IZMIR OTOYOLU EYLÜL

15 Tablo 4.1 Hersek Geçişi ndeki Akıntı Ölçümleri Yaz Ağustos Sonbahar Ekim Kış Aralık (m s -1 ) (m s -1 ) (m s -1 ) Yüzey m Dip Kaynak: Moffatt ve Nichol (2010a) Katmanlaşma Yukarıda açıklandığı gibi, Ege Denizi nden ve Karadeniz den gelen su kütleleri İzmit Körfezi nde Akdeniz kökenli alt tabakayı (tuzluluk psu (1) )Karadeniz kökenli üst tabakadan (tuzluluk psu) ayıran, farklı tuzluluğa/sıcaklığa sahip iki tabakalı bir katmanlaşma oluşturmaktadır. Deniz ölçümlerinde su kolonu profil belirleme sonuçları üst tabakanın yaklaşık 20 m derinliğe kadar uzandığını göstermekle birlikte sıcaklık, tuzluluk ve yoğunluk 20 metrenin altında artmaktadır. Tabakalaşma yıl boyunca kalıcı olmakla birlikte, tabakalaşmanın derecesi ve su kütlelerinin karakteristiği mevsimler ve yıllar arasında özellikle üst katmanda önemli ölçüde değişiklikler göstermektedir. Körfez içindeki yoğunluk ve akış yapısındaki bu değişkenlikler su giriş miktarından, doğu Marmara havzasının tabakalaşmasından, yüzey ısınma/soğuma olaylarından ve ayrıca belirgin kuzeydoğu ve güneybatı rüzgalarından da etkilenmektedir. Su kolonundaki sıcaklık değişimleri mevsimsel olarak etkilenmektedir. Yaz mevsimi boyunca üst tabakanın sıcaklığı Akdeniz dip suyunun sıcaklığının, az tuzlu Karadeniz girdisinden daha soğuk olmasına sebep olabilecek ters sıcaklık farkına yol açabilecek kadar artmaktadır. Eylül 1999 Ağustos 2000 arasında ayda iki kez toplanan veriler en yüksek yüzey sıcaklığı değerini Ağustos ayında C ve bunun yanında en düşüğü Ekim ayında 7 0 C olarak vermektedir metrede ayda iki kez toplanan tüm sıcaklık ölçümleri değişkenlik göstermektedir, 30 metreden sonra 100 m aşağıya kadar sıcaklık 16 0 C de sabit kalmıştır. Aynı araştırmada yapılan tuzluluk ölçümleri, 6 ölçüm için tutarlı bir yapı göstererek yıllık ortama tuz farklılığını işaret etmektedir; yüzey tuzluluğu psu olarak ölçülmüştür, m arasında tuzluluk 30 metreye kadar artmış ve 30 metreden 100 metreye kadar 38 psu da sabit kalmıştır. Aralık 2010 da ERM tarafından yapılan mevcut çevre araştırması boyunca, köprü geçişindeki beş istasyondan ve üç referans noktasından su örnekleri alınmıştır (Şekil 4.6). Ölçülen fiziksel parametreler sıcaklık, tuzluluk, bulanıklık, ph, çözülmüş oksijen (ÇO), ve seki derinliğidir (2). (1) Pratik tuzluluk birimi (practical salinity unit) (2) Seki derinliği yüzey suyunun geçirgenliği için bir ölçüttür GEBZE ORHANGAZI IZMIR OTOYOLU EYLÜL

16 Şekil 4.6 Deniz Ölçüm İstasyonları Not: kesin istasyonlar Ek H-1 de verilmiştir. Kaynak: ESRI, i-cubed, USDA FSA, USGS, AEX, GeoEye, Getmapping, Aerogrid, IGP Deniz araştırması sırasında sekiz (8) noktada kaydedilen sıcaklık profilleri yukarıda anlatıldığı gibi tutarlı bir düzen göstermektedir. Üst tabakadaki su sıcaklığı 12 0 C olarak başlamakta ve yaklaşık 20 m derinlikte 16 0 C ye yükselmektedir (Şekil 4.7). Deniz araştırması sırasında ölçülen tuzluluk, üst tabakada 26,5 psu ve alt tabakada psu olarak belirlemiştir (Şekil 4.7). GEBZE ORHANGAZI IZMIR OTOYOLU EYLÜL

17 Şekil 4.7 Deniz Araştırmasında C2 İstasyonundan Alınan Sıcaklık ve Tuzluluk Ölçümleri T(degC) D(m) Not: tam ölçümler Ek H-1 de verilmiştir Su kalitesi İzmit Körfezi nin su kalitesi Marmara Denizi nden, nehir girdilerinden ve sanayi ve evsel atık sulardan etkilenmektedir. Körfeze ana tatlı su giriş kaynakları Dil Deresi ve Doğu Kanalı dır; ikisi de çevredeki sanayiden, yerleşim alanlarından ve tarımdan dolayı kirlenmiş sular taşımaktadırlar. Körfeze ana boşaltım kuzey kısmında gerçekleşmektedir. Şehir ve sanayi atıksu deşarjları ve ağır gemi trafiği kaynaklı boşaltımlar İzmit Körfezi ni doğrudan etkileyen insan aktiviteleri GEBZE ORHANGAZI IZMIR OTOYOLU EYLÜL

18 arasındadır. Kısıtlanmış su sirkülasyonu ve hareketi ve komşu denizlerden (öncelikle Marmara Denizi ve Karadeniz) kaynaklı kirlilik, Körfez deki kirliliği ağırlaştırmaktadır. İzmit Körfezi son 25 yıl içinde bölgedeki en kirli mevkiler arasındadır. Morkoc v.d. (2008) tarafından yapılan bir çalışmada Körfezin çevresinde birkaç noktada su kalitesi ölçümleri yapılmış ve birçok noktada arıtılmamış evsel kirli su boşaltımı ve kısmı arıtılmış sanayi atıkları deniz suyu kirlenmesinin kaynağı olarak tespit edilmiştir. Çalışma ayrıca Dil Deresi ni Körfeze giren kirlilik kaynağının %80 i olarak belirlemiştir. Boğaz da ve Marmara Denizi nde yapılan 10 senelik su kalitesi izleme programı ( ), Marmara nın üst seviyesinde su kalitesinin, sanayi atıksu katkılarından dolayı 1990 dan beri 2-4 kat kötüleştiğini göstermiştir (Okus v.d.,2008). Aralık 2010 araştırma süresi boyunca çözülmüş oksijen ve bulanıklık dışında su kalite parametreleri ölçülmemiştir. Su kalitesi çok değişken olduğu için bir seferlik yapılan ölçümler ile sonuca varmak çok zor olacaktır. Körfeze yüksek miktarda kirlilik girdisi, dipteki sularda oksijen eksikliği, biyokimyasal kirlilik, ötrofikasyon ve toksik alg patlaması, sedimanlarda kirlilik (ve zehir) ve biota birikimi ve habitat yıkımı ve ilgili olarak biyolojik çeşitlilikte azalma ile sonuçlanmıştır. İstasyonlardan alınan örneklerden yapılan ölçümlerde çözülmüş oksijen seviyelerinin yüzeyde 8.83 mg l -1 den numune alınan en derin seviye olan 50 m de 1.94 mg l -1 ye aşamalı bir düşüş göstermektedir. İzmit Körfezi nde orta havzada derinlik 200 metreye dek artmaktadır ve bu derinlikte suların oksijensiz olması beklenmektedir. İsveç fiyortlarında yapılan bir araştırma yakın-dip sularında oksijen eksikliğinin fauna kompozisyonunda ve miktarında zarar verici etkisi olduğunu göstermiştir (Rosenberg ve Nilsson, 2005). İzmit Körfezi nde merkez havzanın derin kısımları benzer bir sonuç vermesi olasıdır. Bulanıklık ERM tarafından yapılmış olan mevcut çevre araştırması sırasında bulanıklık ölçümleri yapılmıştır ve sonuçlar gözlem sırasında yüzey suyunun güney numune yerlerinde daha bulanık olduğunu göstermiştir. Seki derinliği (sudaki bulanıklığın bir göstergesi olarak) 4,5 m ile 6,9 m arasında değişmektedir. İzmit Körfezi nde bulanıklık üzerine yapılan 10 yıllık bir araştırma kuzey kısmın genel olarak güneyden daha bulanık olduğunu göstermektedir; bu da yoğun şehirleşme ve sanayi alanlarının kuzey kıyısında olmasına bağlanmıştır (Tüfekçi ve Akman, 2005). Bu farklılık deniz araştırması yapılan alanın kısıtlı olmasına, yılın hangi evresinde olunduğuna ve mevcut hava koşullarına bağlı olabilir. Bulanıklık bitkisel planktonların zamansal ve mekansal olarak değişen dağılımına bağlı olarak önemli ölçüde değişmektedir Sediman Kalitesi Giriş Doğal olaylar ya da insan kaynaklı aktiviteler sırasında kirleticiler deniz ortamına salınabilmektedir. Hidrokarbonlar gibi organik kirleticiler çevrede uzun süre kalıcıdır, suda çözülmeleri azdır ve organik ve inorganik tanecikleri GEBZE ORHANGAZI IZMIR OTOYOLU EYLÜL

19 absorbe etme eğilimleri vardır. Su kolonunda bu maddeler ağırlıklı olarak sedimanlarla birleşik halde bulunan tanecikleri absorbe etmiş şekilde bulunur. Çinko ve nikelin suda kısmen çözünebilmesine rağmen, metallerin sedimanlara yapışma eğilimi vardır. Metaller genellikle sülfürlere yapışırlar ya da oksijensiz durumlarda oluşan demir sülfür içersinde tutulurlar. Bu tip kirleticilerin sedimanda bulunma seviyesi bölgedeki toplam kirliliği yansıtır ancak yerel sedimantasyon hızları ile sıkı bağları vardır. Kirleticiler dipteki sedimanlarda biriktikçe, zamanla yığılabilirler ve bu yüzden sedimanlar su ortamı ve sedimanlarda yaşayan ya da onlarla doğrudan temas halinde olan organizmalar için uzun süreli bir kimyasal deposu görevi görmektedir. Besin değeri yüksek ve metaller ve hidrokarbonlar gibi kirleticilerin yüksek miktarda bulunduğu organik maddeler, sıklıkla çok küçük sedimanlarla (çamur ve silt) ilişkilendirilir. Bu besin maddeleri ve kirleticiler küçük sediman taneciklerinden ayrılabilir ve sedimanın örselenmesi halinde doku içi sudan serbest kalabilir ve su kolonunda asılı kalırak su kalitesini azaltırlar. ERM mevcut deniz ortamı araştırmasının bir parçası olarak, 18 istasyondan alınan yüzey sedimanları (Şekil 4.6) mevcut koşullardaki fiziksel karakteristikleri ve kirleticilerin derecesini ölçmek için analiz edilmiştir. Onbeş (15) istasyon köprü koridorunda ve üç adet ek referans istasyonu Proje ile alakalı aktivitelerin öngörülen etki alan dairesi dışında kalacak şekilde seçilmiştir. Bütün sonuçlar, metodoloji ve analitik teknikler H-1 Ekinde verilmiştir. Numuneler, seçilen metaller, toplam petrol hidrokarbonları (TPH), polisiklik aromatik hidrokarbonlar (PAH) ve toplam organik karbon (TOK) için analiz edilmiştir. Proje (yani Köprü temeli inşaatı) başlamadan önce dip taraması yapılacak malzemenin tüm özelliklerinin tespiti ve T.C. yasalarının gereği uygun Eylem Seviyelerini ve atık yönetiminin gerekliliklerini karşılayıp karşılamadıklarının belirlenmesi için, metaller, hidrokarbonlar, besin maddeleri, tarım ilaçları, v.b. gibi daha geniş yelpazede potansiyel kirleticiler için daha fazla numune alınmalı ve analiz yapılmalıdır (atık yönetimi konusu bu bölümde daha ileride ve ayrıca, ÇSYP de tartışılacaktır). Toplam Organik Karbon Tablo 4.2 de mevcut deniz ortamı araştırmasında bulunan toplam organik karbon (TOK) konsantrasyonları sunulmuştur. Çoğu istasyonda konsantrasyonlar göreceli olarak yüksek olmalarına karşın, <0,05 ve 21,69 g kg -1 (% 0,1 ila 2,1) değerleri arasında çıkmıştır. Dil Deresi nin ağzına yakın kuzey istasyonlarında yüksek TOK değerlerine doğru eğilim vardır. Ortalama sediman tanecik boyutu ile TOK arasında bir bağlantı gözlemlenmemiştir, ancak bütün istasyonlarda çok ince sedimanlar kaydedilmiştir (en yüksek ortalama sediman tanecik boyutu =12,28 μm). İzmit Körfezi için yüksek TOK değerleri literatürde de bulunmaktadır (Yasar v.d. 2001; Pekey, 2006; Morkoc v.d., 2008). Bu yüksek seviyeler, arıtılmamış evsel atıklardan, yeterince arıtılmamış sanayi atıklarından ve fazla üretimden dolayı organik madde girişine dayanmaktadır (Yasar v.d. 2001). Kirlilik kaynağının kuzey kıyısı olduğu düşünüldüğünde, bu sonuçlar araştırmadan gelen sonuçlarla tutarlılık göstermektedir. GEBZE ORHANGAZI IZMIR OTOYOLU EYLÜL

20 Metaller Dokuz adet metal için 18 istasyonun tamamında sediman analizleri yapılmıştır: alüminyum (Al), arsenik (As), baryum (Ba), kadmiyum (Cd), krom (Cr), bakır (Cu), civa (Hg), kurşun (Pb) ve çinko (Zn). Alüminyum ve baryum için sediman kalitesi standartları bulunmamaktadır. Araştırmadan alınan sediman analiz sonuçları ve uluslararası sediman kalitesi standartları Tablo 4.2 de verilmiştir. Sediman kalitesi ana esaslarının (bazı uluslararası kaynaklar ve Türk standartları) açıklaması Metin Metin Kutusu 4.5 de sunulmuştur. Arsenik konsantrasyonları 5,45 ile 15,35 mg kg -1 aralığındadır. Genel olarak, arsenik seviyeleri kuzey kıyıda, güney kıyıya kıyasla fazladır, öte yandan bütün köprü koridoru numuneleri referans istasyonlarının genel aralığının içindedir. İstasyonların çoğunluğunda Kanada TEL standartları aşılmaktadır; diğer standartlar aşılmamıştır. GEBZE ORHANGAZI IZMIR OTOYOLU EYLÜL

Marmara Kıyıları Hassas Alan Yönetimi

Marmara Kıyıları Hassas Alan Yönetimi Marmara Kıyıları Hassas Alan Yönetimi Huri EYÜBOĞLU Şub. Müd. huri.eyuboglu@csb.gov.tr İSTANBUL SUNUM İÇERİĞİ SINHA PROJESİ Türkiye Kıyılarında Kentsel Atıksu Yönetimi: Sıcak Nokta ve Hassas Alanların

Detaylı

Karadeniz ve Kıyılarının Çevresel Özellikleri ve Sorunları T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DENİZ VE KIYI YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI Didem UĞUR ÇEVRE ve ORMAN UZMANI Sunum

Detaylı

ANKARA ATMOSFERİNDEKİ AEROSOLLERİN KİMYASAL KOMPOZİSYONLARININ BELİRLENMESİ

ANKARA ATMOSFERİNDEKİ AEROSOLLERİN KİMYASAL KOMPOZİSYONLARININ BELİRLENMESİ ANKARA ATMOSFERİNDEKİ AEROSOLLERİN KİMYASAL KOMPOZİSYONLARININ BELİRLENMESİ İlke ÇELİK 1, Seda Aslan KILAVUZ 2, İpek İMAMOĞLU 1, Gürdal TUNCEL 1 1 : Ortadoğu Teknik Üniversitesi, Çevre Mühendisliği Bölümü

Detaylı

KONYA İLİ HAVA KALİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

KONYA İLİ HAVA KALİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ KONYA İLİ HAVA KALİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Bu çalışma da 2000-2010 yıllarındaki yıllık, aylık, saatlik veriler kullanılarak kirleticilerin mevsimsel değişimi incelenmiş, sıcaklık, rüzgar hızı, nisbi

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU Temmuz 2014 OZON NEDİR Ozon (O 3 ) üç tane oksijen atomunun birleşmesi ile oluşmaktadır. Ozon, atmosferde

Detaylı

EĞİRDİR GÖLÜ SU KALİTESİ

EĞİRDİR GÖLÜ SU KALİTESİ EĞİRDİR GÖLÜ SU KALİTESİ Yrd. Doç. Dr. Şehnaz ŞENER Süleyman Demirel Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü Göl 482 km² yüzölçümü ile Türkiye nin 4. büyük gölü aynı zamanda 2.

Detaylı

Ö:1/5000 25/02/2015. Küçüksu Mah.Tekçam Cad.Söğütlü İş Mrk.No:4/7 ALTINOLUK TEL:0 533 641 14 59 MAİL:altinoluk_planlama@hotmail.

Ö:1/5000 25/02/2015. Küçüksu Mah.Tekçam Cad.Söğütlü İş Mrk.No:4/7 ALTINOLUK TEL:0 533 641 14 59 MAİL:altinoluk_planlama@hotmail. ÇANAKKALE İli, AYVACIK İLÇESİ, KÜÇÜKKUYU BELDESİ,TEPE MAHALLESİ MEVKİİ I17-D-23-A PAFTA, 210 ADA-16 PARSELE AİT REVİZYON+İLAVE NAZIM İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ AÇIKLAMA RAPORU Ö:1/5000 25/02/2015 Küçüksu Mah.Tekçam

Detaylı

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Hazırlayanlar

T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Hazırlayanlar Hazırlayanlar Tıbbi Teknolog Sait ŞEN Uzman Biyolog Zinnet OĞUZ Çevre Sağlık Teknisyeni Barış HALİÇ Yüksek Gıda Mühendisi Figen ERBİL NAZ Dr. Dilek DİKMEN Giriş ve Amaç Avrupa Birliği Komisyonu tarafından

Detaylı

BÖLÜM 7. MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLER. BÖLÜM 7.1. Giriş. BÖLÜM 7.2. Çalışma Alanı

BÖLÜM 7. MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLER. BÖLÜM 7.1. Giriş. BÖLÜM 7.2. Çalışma Alanı BÖLÜM 7. MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLER BÖLÜM 7.1. Giriş BÖLÜM 7.2. Çalışma Alanı İÇİNDEKİLER Sayfa No İÇİNDEKİLER... ii TABLOLAR... ii KISALTMALAR... iii 7. MEVCUT ÇEVRESEL ÖZELLİKLER... 7.1-1 7.1. Giriş...

Detaylı

EK-3 NEWMONT-OVACIK ALTIN MADENİ PROJESİ KEMİCE (DÖNEK) DERESİ ÇEVİRME KANALI İÇİN TAŞKIN PİKİ HESAPLAMALARI

EK-3 NEWMONT-OVACIK ALTIN MADENİ PROJESİ KEMİCE (DÖNEK) DERESİ ÇEVİRME KANALI İÇİN TAŞKIN PİKİ HESAPLAMALARI EK-3 NEWMONT-OVACIK ALTIN MADENİ PROJESİ KEMİCE (DÖNEK) DERESİ ÇEVİRME KANALI İÇİN TAŞKIN PİKİ HESAPLAMALARI Hydrau-Tech Inc. 33 W. Drake Road, Suite 40 Fort Collins, CO, 80526 tarafından hazırlanmıştır

Detaylı

İZMİR KÖRFEZİNİ SOLUCANLARLA TEMİZLİYORUZ

İZMİR KÖRFEZİNİ SOLUCANLARLA TEMİZLİYORUZ İZMİR KÖRFEZİNİ SOLUCANLARLA TEMİZLİYORUZ HAZIRLAYAN ÖĞRENCİLER 7-E Doruk TURANLI Doruk ÜNAL DANIŞMAN ÖĞRETMEN Nilüfer DEMİR İZMİR 2014 İÇİNDEKİLER 1.PROJENİN AMACI...2 2. İZMİR KÖRFEZİ...2 3. KALİFORNİYA

Detaylı

Tehlikeli Kimyasal Nedir Tehlikeli Kimyasalların Sucul Çevre Açısından Önemi ve Kontrolü Çevresel Kalite Standartları Yasal Dayanak Yürütülen

Tehlikeli Kimyasal Nedir Tehlikeli Kimyasalların Sucul Çevre Açısından Önemi ve Kontrolü Çevresel Kalite Standartları Yasal Dayanak Yürütülen Tehlikeli Kimyasal Nedir Tehlikeli Kimyasalların Sucul Çevre Açısından Önemi ve Kontrolü Çevresel Kalite Standartları Yasal Dayanak Yürütülen Çalışmalar Ulusal Mevzuatta Yer Alacak Tehlikeli Kimyasalların

Detaylı

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri Okyanuslar ve denizler dışında kalan ve karaların üzerinde hem yüzeyde hem de yüzey altında bulunan su kaynaklarıdır. Doğal Su Ekosistemleri Akarsular Göller Yer altı su kaynakları Bataklıklar Buzullar

Detaylı

KOCAELİ İLİ YOL TOZLARINDA POLİKLORLU BİFENİL SEVİYELERİNİN BELİRLENMESİ. Demet ARSLANBAŞ* Mihriban CİVAN

KOCAELİ İLİ YOL TOZLARINDA POLİKLORLU BİFENİL SEVİYELERİNİN BELİRLENMESİ. Demet ARSLANBAŞ* Mihriban CİVAN KOCAELİ İLİ YOL TOZLARINDA POLİKLORLU BİFENİL SEVİYELERİNİN BELİRLENMESİ Demet ARSLANBAŞ* Mihriban CİVAN 1 GİRİŞ Kalıcı Organik Kirleticiler (KOK lar), yüksek dirençleri nedeniyle doğaya karıştığında ortamda

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve ÇEVRE Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB ve Çevre- Temel ilkeler AB ve İklim Değişikliği AB ve Su Kalitesi AB ve Atık Geri Dönüşümü Müzakere sürecinde

Detaylı

ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİK KAPSAMINDA ATIKSULARINI DERİN DENİZ DEŞARJI YÖNTEMİ İLE DENİZE DEŞARJ YAPMAK

ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİK KAPSAMINDA ATIKSULARINI DERİN DENİZ DEŞARJI YÖNTEMİ İLE DENİZE DEŞARJ YAPMAK ÇEVRE KANUNUNCA ALINMASI GEREKEN İZİN VE LİSANSLAR HAKKINDA YÖNETMELİK KAPSAMINDA ATIKSULARINI DERİN DENİZ DEŞARJI YÖNTEMİ İLE DENİZE DEŞARJ YAPMAK İSTEYEN KURUM VE KURULUŞLAR İÇİN ÇEVRE İZNİ BAŞVURU ŞARTLARI

Detaylı

TEBLĐĞ Çevre ve Orman Bakanlığından: KENTSEL ATIKSU ARITIMI YÖNETMELĐĞĐ HASSAS VE AZ HASSAS SU ALANLARI TEBLĐĞĐ ĐKĐNCĐ BÖLÜM

TEBLĐĞ Çevre ve Orman Bakanlığından: KENTSEL ATIKSU ARITIMI YÖNETMELĐĞĐ HASSAS VE AZ HASSAS SU ALANLARI TEBLĐĞĐ ĐKĐNCĐ BÖLÜM 27 Haziran 2009 CUMARTESĐ Resmî Gazete Sayı : 27271 TEBLĐĞ Çevre ve Orman Bakanlığından: KENTSEL ATIKSU ARITIMI YÖNETMELĐĞĐ HASSAS VE AZ HASSAS SU ALANLARI TEBLĐĞĐ BĐRĐNCĐ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Yasal Dayanak

Detaylı

BÜYÜK MELEN HAVZASI ENTEGRE KORUMA VE SU YÖNETİMİ. Prof. Dr. İzzet Öztürk İTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü

BÜYÜK MELEN HAVZASI ENTEGRE KORUMA VE SU YÖNETİMİ. Prof. Dr. İzzet Öztürk İTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü BÜYÜK MELEN HAVZASI ENTEGRE KORUMA VE SU YÖNETİMİ Prof. Dr. İzzet Öztürk İTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü GÜNDEM Büyük Melen Havzası nın Konumu ve Önemi Büyük Melen Havzası ndan İstanbul a Su Temini Projesi

Detaylı

ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ATIKSU YÖNETİMİ

ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ATIKSU YÖNETİMİ ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ATIKSU YÖNETİMİ Ece SARAOĞLU Çevre ve Şehircilik Uzmanı 4. Türk-Alman Su İşbirliği Günleri 24.09.2014 Sunum İçeriği Atıksu Politikamız Atıksu Mevzuatı Su Kirliliği Kontrolü

Detaylı

SU KİRLİLİĞİ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ İDARİ USULLER TEBLİĞİ

SU KİRLİLİĞİ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ İDARİ USULLER TEBLİĞİ SU KİRLİLİĞİ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ İDARİ USULLER TEBLİĞİ Bu Tebliğ, 12 Mart 1989 tarihli ve 20106 sayılı Resmî Gazete de yayınlanmıştır. Amaç Madde 1 - Bu tebliğ, 9 Ağustos 1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre

Detaylı

Güney Akım Açık Deniz Boru Hattı Türkiye Bölümü

Güney Akım Açık Deniz Boru Hattı Türkiye Bölümü Güney Akım Açık Deniz Boru Hattı Türkiye Bölümü Çevresel ve Sosyal Etki Değerlendirmesi (ÇSED) - Ekler Haziran 2014 Ek 2.1: Ulusal Mevzuat URS-EIA-REP-203876 Genel Çevre Kanunu, Sayı: 2872 ÇED Yönetmeliği

Detaylı

VI.2.6.1.1. Mansaptaki Baraj İnşaatları Bağlamında Aşağı Akışların İlgisi

VI.2.6.1.1. Mansaptaki Baraj İnşaatları Bağlamında Aşağı Akışların İlgisi Not: Aralık 2006 tarihli bu kısım Ağustos 2006 da yayımlanmış olan Kısım VI.2.6.1 in yerine geçmiştir. Bu bağlamda, Aralık 2006 da Ek P eklenmiştir. VI.2.6.1. İnşaat ve Su Tutulması Aşamasında Aşağı Akış

Detaylı

TOPRAK VE SU KAYNAKLARINDA COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ VE UZAKTAN ALGILAMA UYGULAMALARI

TOPRAK VE SU KAYNAKLARINDA COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ VE UZAKTAN ALGILAMA UYGULAMALARI TOPRAK VE SU KAYNAKLARINDA COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ VE UZAKTAN ALGILAMA UYGULAMALARI 22.10.2014 Aylin ÇELİK Ziraat Yüksek Mühendisi Tarım Reformu Genel Müdürlüğü Arazi Islahı ve Sulama Sist. Daire Bşk.

Detaylı

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; Kapsam Parametre Metot Adı Metot Numarası ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; Kapsam Parametre Metot Adı Metot Numarası ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523 Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim lüğü EK LİSTE-1/8 ph Elektrometrik metot TS EN ISO 10523 SU, ATIK SU 1,2 İletkenlik Elektrot Metodu TS 9748 EN 27888 Sıcaklık Laboratuvar ve Saha Metodu SM

Detaylı

İSTANBUL UN ÇEVRE SORUNLARI

İSTANBUL UN ÇEVRE SORUNLARI TMMOB ÇEVRE MÜHENDİSLERİ ODASI İSTANBUL ŞUBESİ İSTANBUL UN ÇEVRE SORUNLARI 05.06.2014 MEGA PROJELER VE SU HAVZALARINA ETKİSİ 3. HAVALİMANI PROJESİ KANAL İSTANBUL SU HAVZALARININ DURUMU VE KURAKLIK TEHLİKESİ

Detaylı

İklim ve İklim değişikliğinin belirtileri, IPCC Senaryoları ve değerlendirmeler. Bölgesel İklim Modeli ve Projeksiyonlar

İklim ve İklim değişikliğinin belirtileri, IPCC Senaryoları ve değerlendirmeler. Bölgesel İklim Modeli ve Projeksiyonlar 1/36 İklim ve İklim değişikliğinin belirtileri, Dünya da ve Türkiye de gözlemler IPCC Senaryoları ve değerlendirmeler Bölgesel İklim Modeli ve Projeksiyonlar Uluslararası Kuruluşlar, Aktiviteler için Sektörler

Detaylı

ENERJİ TESİSLERİNİN ÇEVRESEL ETKİLERİ

ENERJİ TESİSLERİNİN ÇEVRESEL ETKİLERİ ENERJİ TESİSLERİNİN ÇEVRESEL ETKİLERİ DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ Çevre Mühendisliği Bölümü Hava Kirliliği Laboratuvarı İZMİR BÖLGESİ ENERJİ FORUMU 31 Ekim 1 Kasım 2014 İzmir Mimarlık Merkezi 1 Aliağa ve

Detaylı

Kirlenmiş Saha Temizleme ve İzleme Teknik Rehberi Prof. Dr. Kahraman Ünlü O.D.T.Ü. Çevre Mühendisliği Bölümü

Kirlenmiş Saha Temizleme ve İzleme Teknik Rehberi Prof. Dr. Kahraman Ünlü O.D.T.Ü. Çevre Mühendisliği Bölümü Toprak Kirliliğinin Kontrolu ve Noktasal Kaynaklı Kirlenmiş Sahalara Dair Yönetmelik Uygulamaları İçin Personel Eğitim Semineri 20-24 Haziran 2011 & 27 Haziran 1 Temmuz 2011 Kirlenmiş Saha Temizleme ve

Detaylı

GÜLSER FİDANCI ZİRAAT MÜHENDİSİ UNIVERSITY OF STIRLING 28 ARALIK 2012-27 NİSAN 2013

GÜLSER FİDANCI ZİRAAT MÜHENDİSİ UNIVERSITY OF STIRLING 28 ARALIK 2012-27 NİSAN 2013 GÜLSER FİDANCI ZİRAAT MÜHENDİSİ UNIVERSITY OF STIRLING 28 ARALIK 2012-27 NİSAN 2013 Su Ürünleri İşletmeleri İçin Yer Seçimi: Su ürünleri yetiştiriciliğinde başarıya ulaşmak ve sürdürülebilirliği sağlamak

Detaylı

Esin Ö. ÇEVİK Prof. Dr. cevik@yildiz.edu.tr

Esin Ö. ÇEVİK Prof. Dr. cevik@yildiz.edu.tr İSTANBUL BOĞAZI NDA AKINTI İKLİMİ ÇALIŞMASI Yalçın, YÜKSEL Prof. Dr. yuksel@yildiz.edu.tr Berna AYAT bayat@yildiz.edu.tr M. Nuri ÖZTÜRK meozturk@yildiz.edu.tr Burak AYDOĞAN baydogan@yildiz.edu.tr Işıkhan

Detaylı

Atoller (mercan adaları) ve Resifler

Atoller (mercan adaları) ve Resifler Atoller (mercan adaları) ve Resifler Atol, hayatlarını sıcak denizlerde devam ettiren ve mercan ismi verilen deniz hayvanları iskeletlerinin artıklarının yığılması sonucu meydana gelen birikim şekilleridir.

Detaylı

SU KİRLİLİĞİ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ İDARİ USULLER TEBLİĞİ

SU KİRLİLİĞİ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ İDARİ USULLER TEBLİĞİ Resmi Gazete Tarihi: 10.10.2009 Resmi Gazete Sayısı: 27372 SU KİRLİLİĞİ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ İDARİ USULLER TEBLİĞİ Amaç ve kapsam MADDE 1 (1) Bu Tebliğin amacı, 31/12/2004 tarihli ve 25687 sayılı Resmî

Detaylı

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır.

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. PLATO: Çevresine göre yüksekte kalmış, akarsular tarafından derince yarılmış geniş düzlüklerdir. ADA: Dört tarafı karayla

Detaylı

Iğdır Aralık Rüzgâr Erozyonu Önleme Projesi

Iğdır Aralık Rüzgâr Erozyonu Önleme Projesi Iğdır Aralık Rüzgâr Erozyonu Önleme Projesi Proje Alanının Genel Özellikleri: Iğdır ili Türkiye nin en kurak ili olup yıllık yağış miktarı 250 mm civarındadır (Meteoroloji kayıtları). Yağan yağış ya da

Detaylı

18 KÜMÜLATİF ETKİLER 18.1 GİRİŞ

18 KÜMÜLATİF ETKİLER 18.1 GİRİŞ 18 KÜMÜLATİF ETKİLER 18.1 GİRİŞ Bu bölüm, Gebze-Orhangazi-İzmir Otoyolu Projesinin etki alanı ( Proje Alanı ) içerisinde ya da yakınlarında geliştirilmekte olan, tespit edilmiş önemli başka projelerle

Detaylı

19 KÜMÜLATİF ETKİ DEĞERLENDİRMESİ... 2 19.1 GİRİŞ... 2 19.2 KILAVUZ... 2 19.3 KAPSAM VE METODOLOJİ... 2

19 KÜMÜLATİF ETKİ DEĞERLENDİRMESİ... 2 19.1 GİRİŞ... 2 19.2 KILAVUZ... 2 19.3 KAPSAM VE METODOLOJİ... 2 İçindekiler Tablosu 19 KÜMÜLATİF ETKİ DEĞERLENDİRMESİ... 2 19.1 GİRİŞ... 2 19.2 KILAVUZ... 2 19.3 KAPSAM VE METODOLOJİ... 2 19.3.1 Mekansal Kapsam... 2 19.3.2 Zamansal Kapsam... 2 19.3.3 Değerlendirme

Detaylı

İMAR PLANINA ESAS JEOLOJİK-JEOTEKNİK ETÜT RAPORU

İMAR PLANINA ESAS JEOLOJİK-JEOTEKNİK ETÜT RAPORU AR TARIM SÜT ÜRÜNLERİ İNŞAAT TURİZM ENERJİ SANAYİ TİCARET LİMİTED ŞİRKETİ İMAR PLANINA ESAS JEOLOJİK-JEOTEKNİK ETÜT RAPORU ÇANAKKALE İLİ GELİBOLU İLÇESİ SÜLEYMANİYE KÖYÜ TEPELER MEVKİİ Pafta No : ÇANAKKALE

Detaylı

MARMARA DENİZİ ARAŞTIRMALARI NİSAN 1994 ÖLÇÜMLERİ İLK BULGULAR M. Levent Artüz

MARMARA DENİZİ ARAŞTIRMALARI NİSAN 1994 ÖLÇÜMLERİ İLK BULGULAR M. Levent Artüz İ.T.Ü. Gemi İnşaatı ve Deniz Bilimleri Fakültesi 1994 MARMARA DENİZİ ARAŞTIRMALARI NİSAN 1994 ÖLÇÜMLERİ İLK BULGULAR M. Levent Artüz 25Nisan 1994-4 Mayıs 1994 tarihleri arasında Marmara Denizi nde Marmara

Detaylı

KUTUPLARDAKİ OZON İNCELMESİ

KUTUPLARDAKİ OZON İNCELMESİ KUTUPLARDAKİ OZON İNCELMESİ Bilim adamlarınca, geçtiğimiz yıllarda insan faaliyetlerindeki artışa paralel olarak, küresel ölçekte çevre değişiminde ve problemlerde artış olduğu ifade edilmiştir. En belirgin

Detaylı

1. DOĞAL ÜZERİNDEKİ ETKİLER. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com

1. DOĞAL ÜZERİNDEKİ ETKİLER. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com SULAMANIN ÇEVRESEL ETKİLERİ SULAMANIN ÇEVRESEL ETKİLERİ Doğal Kaynaklar Üzerindeki Etkiler Biyolojik ve Ekolojik Kaynaklar Üzerindeki Etkiler Sosyoekonomik Etkiler Sağlık Etkileri 1. DOĞAL KAYNAKLAR ÜZERİNDEKİ

Detaylı

Ölçüm/Analiz Kapsamı Parametre Metot Metodun Adı

Ölçüm/Analiz Kapsamı Parametre Metot Metodun Adı Çevre Mevzuatı Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği Isınmadan Kaynaklanan Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği (devamı var) Her tür kapsam Gürültü Gürültü Kömür Çevre Mevzuatında

Detaylı

YATAY (1) NO. MEVZUAT NO MEVZUAT ADI. 1. ----------------- Aarhus Sözleşmesi. 2. ----------------- Espoo Sözleşmesi

YATAY (1) NO. MEVZUAT NO MEVZUAT ADI. 1. ----------------- Aarhus Sözleşmesi. 2. ----------------- Espoo Sözleşmesi YATAY (1) 1. ----------------- Aarhus Sözleşmesi 2. ----------------- Espoo Sözleşmesi 3. 1210/90/EEC Avrupa Çevre Ajansı Tüzüğü 4. 2008/90/EC Çevresel Suç Direktifi 5. 2007/2/EC INSPIRE Direktifi 6. 2004/35/EC

Detaylı

ÇOKLU DOĞRUSAL ANALİZ YÖNTEMİYLE UÇUCU ORGANİK BİLEŞİKLERİN ATMOSFERDEKİ KONSANTRASYONLARINA ETKİ EDEN METEOROLOJİK FAKTÖRLERİN İNCELENMESİ

ÇOKLU DOĞRUSAL ANALİZ YÖNTEMİYLE UÇUCU ORGANİK BİLEŞİKLERİN ATMOSFERDEKİ KONSANTRASYONLARINA ETKİ EDEN METEOROLOJİK FAKTÖRLERİN İNCELENMESİ ÇOKLU DOĞRUSAL ANALİZ YÖNTEMİYLE UÇUCU ORGANİK BİLEŞİKLERİN ATMOSFERDEKİ KONSANTRASYONLARINA ETKİ EDEN METEOROLOJİK FAKTÖRLERİN İNCELENMESİ Sema Yurdakul, Mihriban Civan, Gürdal Tuncel Eylül, 2015 1. Giriş

Detaylı

11 MART 2011 BÜYÜK TOHOKU (KUZEYDOĞU HONSHU, JAPONYA) DEPREMİ (Mw: 9,0) BİLGİ NOTU

11 MART 2011 BÜYÜK TOHOKU (KUZEYDOĞU HONSHU, JAPONYA) DEPREMİ (Mw: 9,0) BİLGİ NOTU MADEN TETKİK VE ARAMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 11 MART 2011 BÜYÜK TOHOKU (KUZEYDOĞU HONSHU, JAPONYA) DEPREMİ (Mw: 9,0) BİLGİ NOTU JEOLOJİ ETÜTLERİ DAİRESİ Yer Dinamikleri Araştırma ve Değerlendirme Koordinatörlüğü

Detaylı

1. İklim Değişikliği Nedir?

1. İklim Değişikliği Nedir? 1. İklim Değişikliği Nedir? İklim, en basit ifadeyle, yeryüzünün herhangi bir yerinde uzun yıllar boyunca yaşanan ya da gözlenen tüm hava koşullarının ortalama durumu olarak tanımlanabilir. Yerküre mizin

Detaylı

Dip Tarama Malzemesinin Yönetimi ve Boşaltım Alanlarında Potansiyel Etkilerin Değerlendirilmesi

Dip Tarama Malzemesinin Yönetimi ve Boşaltım Alanlarında Potansiyel Etkilerin Değerlendirilmesi Dip Tarama Malzemesinin Yönetimi ve Boşaltım Alanlarında Potansiyel Leyla TOLUN1, Ebru MEHMETLİ2, Ceren TOSUN1, Süleyman TUĞRUL3, Halil İbrahim SUR4 1-TÜBİTAK MAM, Çevre Enstitüsü, PK.21, 41470, Gebze-Kocaeli

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

PROJE AŞAMALARI. Kaynak Envanterinin Oluşturulması. Emisyon Yükü Hesaplamaları

PROJE AŞAMALARI. Kaynak Envanterinin Oluşturulması. Emisyon Yükü Hesaplamaları PROJENİN AMACI Bölgesel Temiz Hava Merkezlerinden olan Ankara merkez olmak üzere; Bartın, Bolu, Çankırı, Düzce, Eskişehir, Karabük, Kastamonu, Kırıkkale, Kırşehir, Kütahya, Yozgat ve Zonguldak illerinde

Detaylı

YÜZEYSEL SULARDA İZLENMESİ GEREKEN KALİTE ELEMENTLERİ

YÜZEYSEL SULARDA İZLENMESİ GEREKEN KALİTE ELEMENTLERİ EK-1 YÜZEYSEL SULARDA İZLENMESİ GEREKEN KALİTE ELEMENTLERİ Akarsular Göller Kıyı Suları Geçiş Suları GENEL KİMYASAL VE FİZİKO- KİMYASAL PARAMETRELER Sıcaklık Sıcaklık Sıcaklık Sıcaklık ph ph ph ph (mg/l

Detaylı

ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1

ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1 İÇİNDEKİLER ŞEKİL LİSTESİ... ix TABLO LİSTESİ... xxxi MEVCUT TESİSLERİN İNCELENMESİ (İP 1)... 1 Bölgesel Değerlendirme... 2 Marmara Bölgesi... 2 Karadeniz Bölgesi... 13 1.1.3. Ege Bölgesi... 22 Akdeniz

Detaylı

LOGO. Doç. Dr. Esin SUZER. Prof. Dr. Aynur KONTAŞ. Dokuz Eylül Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Enstitüsü Deniz Kimyası Bölümü

LOGO. Doç. Dr. Esin SUZER. Prof. Dr. Aynur KONTAŞ. Dokuz Eylül Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Enstitüsü Deniz Kimyası Bölümü LOGO Doç. Dr. Esin SUZER Prof. Dr. Aynur KONTAŞ Dokuz Eylül Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Enstitüsü Deniz Kimyası Bölümü Deniz Kirliliği İnsan kaynaklı ya da doğal etkiler sonucu ortaya çıkan,

Detaylı

YÜZEYSULARI ÇALIŞMA GRUBU

YÜZEYSULARI ÇALIŞMA GRUBU 1/23 HEDEFLER Mühendislerimiz ve akademisyenlerimiz ile birlikte gelişmiş yöntem ve teknikleri kullanarak; su kaynaklarımızın planlama, inşaat ve işletme aşamalarındaki problemlere çözüm bulmak ve bu alanda

Detaylı

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen

Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen Öğretim Üyeleri İçin Ön Söz Öğrenciler İçin Ön Söz Teşekkürler Yazar Hakkında Çevirenler Çeviri Editöründen ix xiii xv xvii xix xxi 1. Çevre Kimyasına Giriş 3 1.1. Çevre Kimyasına Genel Bakış ve Önemi

Detaylı

AYLIK DEĞERLENDİRME RAPORU ¹ ²

AYLIK DEĞERLENDİRME RAPORU ¹ ² Çevre Danışmanlık Firmasının İsmi ve Logosu AYLIK DEĞERLENDİRME RAPORU ¹ ² Tetkik Tarihi : Tetkik Saati : A - İŞLETME BİLGİLERİ Adı Adresi Faaliyet Konusu ÇKAGİLHY Kapsamındaki Yeri ÇED Mevzuatına Göre

Detaylı

Fielding ve diğ. 1994, Geology

Fielding ve diğ. 1994, Geology Yükseklik (Km) Yıllık Yağış (m) Güney Fielding ve diğ. 1994, Geology Kuzey Maksimum Yağış Yakın Minimum Rölyef Uzaklık (Km) Amerikan Jeoloji Kurumunun izniyle kullanılmıştır Hızlı Akış Kalınlaşmaya bağlı

Detaylı

Murat TÜRKEŞ ve Telat KOÇ Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü, Çanakkale

Murat TÜRKEŞ ve Telat KOÇ Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü, Çanakkale (*)Türkeş, M. ve Koç, T. 2007. Kazdağı Yöresi ve dağlık alan (dağ sistemi) kavramları üzerine düşünceler. Troy Çanakkale 29:18-19. KAZ DAĞI YÖRESİ VE DAĞLIK ALAN (DAĞ SİSTEMİ) KAVRAMLARI ÜZERİNE DÜŞÜNCELER

Detaylı

ÇERKEZKÖY ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ ENDÜSTRİYEL ATIKSU ARITMA TESİSİ

ÇERKEZKÖY ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ ENDÜSTRİYEL ATIKSU ARITMA TESİSİ ÇERKEZKÖY ORGANİZE SANAYİ BÖLGESİ ENDÜSTRİYEL ATIKSU ARITMA TESİSİ Bölgemiz I. Kısım Atıksu Arıtma Tesisi (yatırım bedeli 15 milyon $) 1995 yılında, II. Kısım Atıksu Arıtma Tesisi ( yatırım bedeli 8 milyon

Detaylı

İsmail KARTAL. Bölge Müdürü

İsmail KARTAL. Bölge Müdürü İsmail KARTAL Bölge Müdürü 25.11.2014 ASMA KÖPRÜ LOKASYONU ( KM: 4+175-7+082) DİLOVASI HERSEK BURNU İSTANBUL-BURSA-İZMİR OTOYOLU ( İZMİT KÖRFEZ GEÇİŞİ VE BAĞLANTI YOLLARI DAHİL) YAP-İŞLET-DEVRET PROJESİ

Detaylı

MARMARA BÖLGESi. IRMAK CANSEVEN SOSYAL BiLGiLER ÖDEVi 5/L 1132

MARMARA BÖLGESi. IRMAK CANSEVEN SOSYAL BiLGiLER ÖDEVi 5/L 1132 MARMARA BÖLGESi IRMAK CANSEVEN SOSYAL BiLGiLER ÖDEVi 5/L 1132 COĞRAFİ KONUMU Marmara Bölgesi ülkemizin kuzeybatı köşesinde yer alır. Ülke yüz ölçümünün %8,5'i ile altıncı büyük bölgemizdir. Yaklaşık olarak

Detaylı

İlimizde özellikle 1993 yılında zaman zaman ciddi boyutlara ulaşan hava kirliliği nedeniyle bir dizi önlemler alınmıştır. Bu çalışmaların başında;

İlimizde özellikle 1993 yılında zaman zaman ciddi boyutlara ulaşan hava kirliliği nedeniyle bir dizi önlemler alınmıştır. Bu çalışmaların başında; İSTANBUL DA ÇEVRE KİRLİLİĞİ İstanbul da Çevre Kirliliği Su, Hava, Toprak ve Gürültü Kirliliği olarak 4 Bölümde ele alınmalıdır. İstanbul da Çevre Kirliliği konusunda İstanbul İl Çevre Müdürlüğü, Büyükşehir

Detaylı

3.10. ÇEVRESEL SORUNLAR VE RİSK ALGISI

3.10. ÇEVRESEL SORUNLAR VE RİSK ALGISI 3.10. ÇEVRESEL SORUNLAR VE RİSK ALGISI 3.10.1. İstanbul da Çevresel Konular 3.10.1.1. Hava Kalitesi İstanbul un nüfusunun hızlı artışı ve kalitesiz yakıt kullanımı nedeniyle 1985 li yıllardan itibaren

Detaylı

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK

ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTE 4 DÜNYAMIZI SARAN ÖRTÜ TOPRAK ÜNİTENİN KONULARI Toprağın Oluşumu Fiziksel Parçalanma Kimyasal Ayrışma Biyolojik Ayrışma Toprağın Doğal Yapısı Katı Kısım Sıvı Kısım ve Gaz Kısım Toprağın Katmanları

Detaylı

DENİZ ÇEVRESİNİN KORUNMASI VE KİRLİLİĞİN ÖNLENMESİ ÇALIŞMALARI. Murat TURAN (Deniz ve Kıyı Yönetimi Dairesi Başkanı)

DENİZ ÇEVRESİNİN KORUNMASI VE KİRLİLİĞİN ÖNLENMESİ ÇALIŞMALARI. Murat TURAN (Deniz ve Kıyı Yönetimi Dairesi Başkanı) DENİZ ÇEVRESİNİN KORUNMASI VE KİRLİLİĞİN ÖNLENMESİ ÇALIŞMALARI Murat TURAN (Deniz ve Kıyı Yönetimi Dairesi Başkanı) II. Marmara Denizi Sempozyumu İstanbul, Aralık 2015 Deniz Kirliliğinin Kaynakları 1-Deniz

Detaylı

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; Kapsam Parametre Metot adı Metot Numarası

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; Kapsam Parametre Metot adı Metot Numarası EK LİSTE-1/8 SO 2 Elektrokimyasal Hücre Metodu TS ISO 7935 Emisyon (1) CO CO 2 Elektrokimyasal Hücre Metodu İnfrared Metodu Elektrokimyasal Hücre Metodu İnfrared Metodu TS ISO 12039 TS ISO 12039 O 2 Elektrokimyasal

Detaylı

Normandy Madencilik A.Ş. Ovacõk Altõn Madeni

Normandy Madencilik A.Ş. Ovacõk Altõn Madeni Normandy Madencilik A.Ş. Ovacõk Altõn Madeni İÇİNDEKİLER YÖNETİCİ ÖZETİ... 3 1 Toz ve Gaz Emisyonlarõnõn Kontrolü...4-5 Toz...4-5 Havada Hidrojen Siyanür (HCN) Gazõ... 6 2 Gürültü Kontrolü... 7 3 Kimyasal

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇED, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü ÇEVRE ÖLÇÜM VE ANALİZLERİ YETERLİK BELGESİ EK LİSTE-1/7

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇED, İzin ve Denetim Genel Müdürlüğü ÇEVRE ÖLÇÜM VE ANALİZLERİ YETERLİK BELGESİ EK LİSTE-1/7 ÇED, İzin ve Denetim lüğü EK LİSTE-1/7 SU/ ATIK SU 1 ph Elektrometrik Metot TS 3263 ISO 10523 Çözünmüş Oksijen Azid Modifikasyon Metodu SM 4500-O C İletkenlik Elektrometrik Metot SM 2510 B Renk Spektrometrik

Detaylı

ARAŞTIRMA PROJESĐ SONUÇ RAPORU

ARAŞTIRMA PROJESĐ SONUÇ RAPORU PROJEM ĐSTANBUL ARAŞTIRMA PROJESĐ SONUÇ RAPORU Tuzla Kamil Abdüş Lagünü nün Bilgisayarda Sonlu Elemanlar Yöntemi ile Çevresel Akıntı Modellemesi için Veri Toplanması ve bir Ağ Sistemi Geliştirilmesi Proje

Detaylı

MERİÇ NEHRİ TAŞKIN ERKEN UYARI SİSTEMİ

MERİÇ NEHRİ TAŞKIN ERKEN UYARI SİSTEMİ T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü MERİÇ NEHRİ TAŞKIN ERKEN UYARI SİSTEMİ Dr. Bülent SELEK, Daire Başkanı - DSİ Etüt, Planlama ve Tahsisler Dairesi Başkanlığı, ANKARA Yunus

Detaylı

DRENAJ KANALLARINDA MEVSİMSEL KİRLENMENİN BELİRLENMESİ, AŞAĞI SEYHAN ÖRNEĞİ *

DRENAJ KANALLARINDA MEVSİMSEL KİRLENMENİN BELİRLENMESİ, AŞAĞI SEYHAN ÖRNEĞİ * DRENAJ KANALLARINDA MEVSİMSEL KİRLENMENİN BELİRLENMESİ, AŞAĞI SEYHAN ÖRNEĞİ * Investigation About Seasonal Pollution Drainage Channels, Asagi Seyhan Samples Şevki İSKENDEROĞLU Çevre Mühendisliği Anabilim

Detaylı

ARAŞTIRMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI Atmosfer Modelleri Şube Müdürlüğü. 31 Ocak 1 Şubat 2015 tarihlerinde yaşanan TOZ TAŞINIMI. olayının değerlendirmesi

ARAŞTIRMA DAİRESİ BAŞKANLIĞI Atmosfer Modelleri Şube Müdürlüğü. 31 Ocak 1 Şubat 2015 tarihlerinde yaşanan TOZ TAŞINIMI. olayının değerlendirmesi 31 Ocak 1 Şubat 2015 tarihlerinde yaşanan TOZ TAŞINIMI olayının değerlendirmesi Kahraman OĞUZ, Meteoroloji Mühendisi Cihan DÜNDAR, Çevre Yük. Mühendisi Şubat 2015, Ankara 31 Ocak 1 Şubat 2015 tarihlerinde

Detaylı

İnegöl OSB Müdürlüğü Atıksu Arıtma, Çamur Kurutma ve Kojenerasyon Tesisleri 6/3/2016 1

İnegöl OSB Müdürlüğü Atıksu Arıtma, Çamur Kurutma ve Kojenerasyon Tesisleri 6/3/2016 1 Atıksu Arıtma, Çamur Kurutma ve 6/3/2016 1 İnegöl İlçesinde Organize Sanayi Bölgesi Kurulması; Yüksek Planlama Kurulunun 19.12.1973 tarihli raporu ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının 19.11.1973 tarihli

Detaylı

DOĞU KARADENĠZ BÖLGESĠNDE HEYELAN

DOĞU KARADENĠZ BÖLGESĠNDE HEYELAN DOĞU KARADENĠZ BÖLGESĠNDE HEYELAN Heyelan ya da toprak kayması, zemini kaya veya yapay dolgu malzemesinden oluşan bir yamacın yerçekimi, eğim, su ve benzeri diğer kuvvetlerin etkisiyle aşağı ve dışa doğru

Detaylı

İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİNDE LİSANS SONRASI AKADEMİK EĞİTİM: SAYILARLA TÜRKİYE DEKİ MEVCUT DURUM

İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİNDE LİSANS SONRASI AKADEMİK EĞİTİM: SAYILARLA TÜRKİYE DEKİ MEVCUT DURUM - 169 - İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİNDE LİSANS SONRASI AKADEMİK EĞİTİM: SAYILARLA TÜRKİYE DEKİ MEVCUT DURUM Cemalettin Dönmez * Özet Türkiye de inşaat mühendisliğinde lisans sonrası eğitimin hacim ve temel uzmanlık

Detaylı

Arzu Morkoyunlu Yüce, Tekin Yeken. Kocaeli Üniversitesi, Hereke Ö.İ. Uzunyol MYO. Giriş

Arzu Morkoyunlu Yüce, Tekin Yeken. Kocaeli Üniversitesi, Hereke Ö.İ. Uzunyol MYO. Giriş İzmit Körfezi (Marmara Denizi, Türkiye) Fitoplanktonu ile Çevresel Parametreler Arasındaki İlişkinin Kanonik Uyum Analizi (CCA) Yöntemiyle Değerlendirilmesi Arzu Morkoyunlu Yüce, Tekin Yeken Kocaeli Üniversitesi,

Detaylı

KONU BAŞLIĞI Örnek: ENERJİ VERİMLİLİĞİ NELER YAPILACAK? KISA SLOGAN ALTINDA KISA AÇIKLAMA (1 CÜMLE)

KONU BAŞLIĞI Örnek: ENERJİ VERİMLİLİĞİ NELER YAPILACAK? KISA SLOGAN ALTINDA KISA AÇIKLAMA (1 CÜMLE) KONU BAŞLIĞI Örnek: ENERJİ VERİMLİLİĞİ NELER YAPILACAK? KISA SLOGAN ALTINDA KISA AÇIKLAMA (1 CÜMLE) GÖRSEL MALZEME (FOTO, GRAFİK, ŞEKİL, LOGO VB.) GRAFİK VEYA TABLO (STRATEJİK PLANDA VERİLEN HEDEF VE ONLARA

Detaylı

ATMOSFERİK FAKTÖRLERİN MERMER VE GRANİT CEPHE KAPLAMA MALZEMELERİ ÜZERİNDEKİ PARLAKLIK KAYBINA OLAN ETKİLERİ

ATMOSFERİK FAKTÖRLERİN MERMER VE GRANİT CEPHE KAPLAMA MALZEMELERİ ÜZERİNDEKİ PARLAKLIK KAYBINA OLAN ETKİLERİ ATMOSFERİK FAKTÖRLERİN MERMER VE GRANİT CEPHE KAPLAMA MALZEMELERİ ÜZERİNDEKİ PARLAKLIK KAYBINA OLAN ETKİLERİ Yrd. Doç. Dr. Emrah GÖKALTUN Anadolu Üniversitesi Müh-Mim. Fakültesi Mimarlık Bölümü İkieylül

Detaylı

LAND DEGRADATİON. Hanifi AVCI AGM Genel Müdür Yardımcısı

LAND DEGRADATİON. Hanifi AVCI AGM Genel Müdür Yardımcısı ARAZİ BOZULUMU LAND DEGRADATİON Hanifi AVCI AGM Genel Müdür Yardımcısı LAND DEGRADATİON ( ARAZİ BOZULUMU) SOİL DEGRADATİON (TOPRAK BOZULUMU) DESERTİFİCATİON (ÇÖLLEŞME) Arazi Bozulumu Nedir - Su ve rüzgar

Detaylı

Tablo : Türkiye Su Kaynakları potansiyeli. Ortalama (aritmetik) Yıllık yağış 642,6 mm Ortalama yıllık yağış miktarı 501,0 km3

Tablo : Türkiye Su Kaynakları potansiyeli. Ortalama (aritmetik) Yıllık yağış 642,6 mm Ortalama yıllık yağış miktarı 501,0 km3 Dünyadaki toplam su miktarı 1,4 milyar km3 tür. Bu suyun % 97'si denizlerde ve okyanuslardaki tuzlu sulardan oluşmaktadır. Geriye kalan yalnızca % 2'si tatlı su kaynağı olup çeşitli amaçlar için kullanılabilir

Detaylı

KONU: KOMİTE RAPORU TAKDİMİ SUNUM YAPAN: SALİH BİLGİN AKMAN, İNŞ. YÜK. MÜH. ESPROJE GENEL MÜDÜRÜ

KONU: KOMİTE RAPORU TAKDİMİ SUNUM YAPAN: SALİH BİLGİN AKMAN, İNŞ. YÜK. MÜH. ESPROJE GENEL MÜDÜRÜ KONU: KOMİTE RAPORU TAKDİMİ SUNUM YAPAN: SALİH BİLGİN AKMAN, İNŞ. YÜK. MÜH. ESPROJE GENEL MÜDÜRÜ Sismik Tasarımda Gelişmeler Deprem mühendisliği yaklaşık 50 yıllık bir geçmişe sahiptir. Bu yeni alanda

Detaylı

SU KİRLİLİĞİ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ İDARİ USULLER TEBLİĞİ

SU KİRLİLİĞİ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ İDARİ USULLER TEBLİĞİ 10 Ekim 2009 CUMARTESİ Resmî Gazete Sayı : 27372 Çevre ve Orman Bakanlığından: TEBLİĞ SU KİRLİLİĞİ KONTROLÜ YÖNETMELİĞİ İDARİ USULLER TEBLİĞİ Amaç ve kapsam MADDE 1 (1) Bu Tebliğin amacı, 31/12/2004 tarihli

Detaylı

Gökhan ÖKTEM Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü Çevre Mühendisi

Gökhan ÖKTEM Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü Çevre Mühendisi Gökhan ÖKTEM Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü Çevre Mühendisi Yasal Gerekliliklere Uygunluk! Evsel ve Kentsel Arıtma Çamurlar amurlarının n Toprakta Kullanılmas lmasına Dair Yönetmelik (03.08.2010 tarihli

Detaylı

AKARSU KÖPRÜLERİNDE EKOLOJİK TASARIM VE DOĞA ONARIMI

AKARSU KÖPRÜLERİNDE EKOLOJİK TASARIM VE DOĞA ONARIMI 3. KÖPRÜLER VİYADÜKLER SEMPOZYUMU TMMOB İNŞAAT MÜHENDİSLERİ ODASI BURSA ŞUBESİ 08-09-10 MAYIS 2015 AKARSU KÖPRÜLERİNDE EKOLOJİK TASARIM VE DOĞA ONARIMI H. Ülgen Yenil, Osman Uzun ve Şükran Şahin Sav Doğaya

Detaylı

Elçin GÜNEŞ, Ezgi AYDOĞAR

Elçin GÜNEŞ, Ezgi AYDOĞAR Elçin GÜNEŞ, Ezgi AYDOĞAR AMAÇ Çorlu katı atık depolama sahası sızıntı sularının ön arıtma alternatifi olarak koagülasyon-flokülasyon yöntemi ile arıtılabilirliğinin değerlendirilmesi Arıtma alternatifleri

Detaylı

FARKLI GÜBRE KOMPOZİSYONLARININ ÇAYIN VERİM VE KALİTESİNE ETKİSİ. Dr. GÜLEN ÖZYAZICI Dr. OSMAN ÖZDEMİR Dr. MEHMET ARİF ÖZYAZICI PINAR ÖZER

FARKLI GÜBRE KOMPOZİSYONLARININ ÇAYIN VERİM VE KALİTESİNE ETKİSİ. Dr. GÜLEN ÖZYAZICI Dr. OSMAN ÖZDEMİR Dr. MEHMET ARİF ÖZYAZICI PINAR ÖZER FARKLI GÜBRE KOMPOZİSYONLARININ ÇAYIN VERİM VE KALİTESİNE ETKİSİ Dr. GÜLEN ÖZYAZICI Dr. OSMAN ÖZDEMİR Dr. MEHMET ARİF ÖZYAZICI PINAR ÖZER Dünya üzerinde çay bitkisi, Kuzey yarımkürede yaklaşık 42 0 enlem

Detaylı

ZEMİN İNCELEMELERİ. Yetersiz Zemin İncelemesi Sonucu Ortaya Çıkabilecek Kayıplar. İçin Optimum Düzey. Araştırma ve Deney

ZEMİN İNCELEMELERİ. Yetersiz Zemin İncelemesi Sonucu Ortaya Çıkabilecek Kayıplar. İçin Optimum Düzey. Araştırma ve Deney ZEMİN İNCELEMELERİ Doğal yamaç ve yarmada duraylılığın kontrolü Barajlarda ve atık depolarında duraylılık ve baraj temelinin kontrolü, sızdırmazlık Yapıdan gelen yüklerin üzerine oturduğu zemin tarafından

Detaylı

EK YAKIT OLARAK ÇİMENTO FABRİKALARINDA KULLANILABİLECEK ATIKLAR

EK YAKIT OLARAK ÇİMENTO FABRİKALARINDA KULLANILABİLECEK ATIKLAR EK YAKIT OLARAK ÇİMENTO FABRİKALARINDA KULLANILABİLECEK ATIKLAR 1) Kullanılmış lastikler 2) I ve II nci kategori atık yağlar 3) Boya çamurları 4) Solventler 5) Plastik atıklar 6) Çevre ve Orman Bakanlığı

Detaylı

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Bu sunum Greener and Smarter, ICTs, the Environment and Climate Change başlıklı Eylül 2010 tarihli OECD raporundan uyarlanmıştır.

Detaylı

Türkiye de iklim değişikliği ve olası etkileri

Türkiye de iklim değişikliği ve olası etkileri Türkiye de iklim değişikliği ve olası etkileri Ömer Lütfi Şen Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi Mercator-İPM Araştırma Programı & Katkıda bulunanlar: Ozan Mert Göktürk Deniz Bozkurt Berna

Detaylı

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ;

ÖLÇÜM VE /VEYA ANALİZ İLE İLGİLİ; NUMUNE ALMA T.C. Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim lüğü EK LİSTE-1/5 SU, ATIK SU 1 ph Elektrokimyasal Metot TS 3263 ISO 10523 İletkenlik Elektriksel İletkenlik Tayini TS 9748 EN 27888 Çözünmüş

Detaylı

MESS Entegre Geri Kazanım ve Enerji San. ve Tic. A.Ş.

MESS Entegre Geri Kazanım ve Enerji San. ve Tic. A.Ş. Sayfa : 1 / 12 1 ATIKLAR İÇİN NUMUNE SAKLAMA KOŞULLARI Parametre Numune Özelliği Numune Türü ICP ile Metal Tayinleri suları vb.), diğer her türlü sıvılar) Mikrodalgada (sıvı) yakılmış Minimum Numune Miktarı

Detaylı

ÖZEL EGE LİSESİ İKLİM

ÖZEL EGE LİSESİ İKLİM ÖZEL EGE LİSESİ İKLİM Rehber Öğretmen : Şule Yıldız Hazırlayanlar : Bartu Çetin Burak Demiral Nilüfer İduğ Esra Tuncer Ege Uludağ Meriç Tekin 2000-2001 İZMİR TEŞEKKÜR Bize bu projede yardımda bulunan başta

Detaylı

FAYLARDA YIRTILMA MODELİ - DEPREM DAVRANIŞI MARMARA DENİZİ NDEKİ DEPREM TEHLİKESİNE ve RİSKİNE FARKLI BİR YAKLAŞIM

FAYLARDA YIRTILMA MODELİ - DEPREM DAVRANIŞI MARMARA DENİZİ NDEKİ DEPREM TEHLİKESİNE ve RİSKİNE FARKLI BİR YAKLAŞIM FAYLARDA YIRTILMA MODELİ - DEPREM DAVRANIŞI MARMARA DENİZİ NDEKİ DEPREM TEHLİKESİNE ve RİSKİNE FARKLI BİR YAKLAŞIM Ramazan DEMİRTAŞ Afet İşleri Genel Müdürlüğü Deprem Araştırma Dairesi, Aktif Tektonik

Detaylı

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL Kömür ve Doğalgaz Öğr. Gör. Onur BATTAL 1 2 Kömür yanabilen sedimanter organik bir kayadır. Kömür başlıca karbon, hidrojen ve oksijen gibi elementlerin bileşiminden oluşmuş, diğer kaya tabakalarının arasında

Detaylı

BÖLÜM 7.3.4. Fiziksel Çevrenin Değerlendirilmesi-Denizel

BÖLÜM 7.3.4. Fiziksel Çevrenin Değerlendirilmesi-Denizel BÖLÜM 7.3.4. Fiziksel Çevrenin Değerlendirilmesi-Denizel TANAP DOĞALGAZ İLETİM A.Ş TRANS ANADOLU DOĞALGAZ BORU HATTI (TANAP) PROJESİ ÇED RAPORU İÇİNDEKİLER Sayfa No İÇİNDEKİLER... i TABLOLAR... i ŞEKİLLER...

Detaylı

İÇME SUYU ELDE EDİLEN VEYA ELDE EDİLMESİ PLANLANAN YÜZEYSEL SULARIN KALİTESİNE DAİR YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

İÇME SUYU ELDE EDİLEN VEYA ELDE EDİLMESİ PLANLANAN YÜZEYSEL SULARIN KALİTESİNE DAİR YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Yönetmeliğin Yayınlandığı Resmi Gazete nin Tarihi Sayısı 29/06/2012 28338 İÇME SUYU ELDE EDİLEN VEYA ELDE EDİLMESİ PLANLANAN YÜZEYSEL SULARIN KALİTESİNE DAİR YÖNETMELİK Amaç BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam,

Detaylı

10 KOİ: Her uygulama için en uygun ölçüm aralığı

10 KOİ: Her uygulama için en uygun ölçüm aralığı UYGULAMA RAPORU LABORATUVAR ANALİZİ FOTOMETRİ KOİ KÜVET TESTİ 10 KOİ: Her uygulama için en uygun ölçüm aralığı KOİ, atıksudaki organik kirleticilerin oksitlenebilirliği ve biyolojik ayrışabilirliği ile

Detaylı

Temiz teknolojilerin geliştirilmesi ve kullanılması. Atıkların geri dönüşüm ve geri kazanım olanaklarının değerlendirilmesi

Temiz teknolojilerin geliştirilmesi ve kullanılması. Atıkların geri dönüşüm ve geri kazanım olanaklarının değerlendirilmesi 10.06.2011 Atıkların kaynağında azaltılması Temiz teknolojilerin geliştirilmesi ve kullanılması Atıkların geri dönüşüm ve geri kazanım olanaklarının değerlendirilmesi Atıkların çevreye zarar vermeden toplanması,

Detaylı