KAR HİDROLOJİSİ KONFERANSI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "KAR HİDROLOJİSİ KONFERANSI"

Transkript

1 T.C ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü DSİ VIII. Bölge Müdürlüğü 5. DÜNYA SU FORUMU BÖLGESEL HAZIRLIK SÜRECİ DSİ YURTİÇİ BÖLGESEL SU TOPLANTILARI KAR HİDROLOJİSİ KONFERANSI BİLDİRİ KİTABI Mart 2008 Erzurum

2 KAR HİDROLOJİSİ KONFERANSI ERZURUM DÜZENLEYENLER DSİ VIII. Bölge Müdürlüğü Atatürk Universitesi YÜRÜTME KURULU Onursal Başkan: Haydar KOÇAKER (DSİ Genel Müdürü) Başkan: Ömer Faruk YİĞİTSOY (DSİ VIII. Bölge Müdürü) Başkan Yardımcısı: Yaşar KARAGÖZ (DSİ VIII. Bölge Müdür Yardımcısı) Konferans Sekretaryası: Yeliz DEVLET (Meteoroloji Mühendisi-Planlama Şube Müd.) Üyeler: Fuat KARAKAYA Etüd ve Plan Şube Müdürü Hikmet SERÇEMELİ İdari İşler Şube Müdürü Dr. Aynur FAYRAP İşletme ve Bakım Şube Müdürlüğü Hacı Muti TUYSUZ Etüd ve Plan Şube Müdürlüğü Atakan ŞIVGIN Etüd ve Plan Şube Müdürlüğü İ. Gökhan BALKAN Etüd ve Plan Şube Müdürlüğü BİLİM KURULU Prof. Dr. İbrahim GÜRER Gazi Üniversitesi Müh. Mim. Fak. Prof. Dr. Mikdat KADIOĞLU İTÜ Meteoroloji Müh. Bölümü Prof. Dr. Taşkın ÖZTAŞ Atatürk Üniversitesi Ziraat Fak. Prof. Dr. Ünal ŞORMAN ODTÜ İnşaat Müh. Bölümü Prof. Dr. Üstün ŞAHİN Atatürk Üniversitesi Ziraat Fak. Yrd. Doç. Dr. Reşat ACAR Atatürk Üniversitesi Müh. Fak. Ayhan AKGÖZ DSİ Genel Müdürlüğü Bilal BEKTAŞOĞLU DSİ Genel Müdürlüğü Hikmet BİRHAN Toprak ve Su Kaynakları Arş. Enst. Müd. Mikdat YAVUZ DSİ Genel Müdürlüğü Nurullah SEZEN DSİ Genel Müdürlüğü Yusuf ALTUN DMİ Erzurum Bölge Müdürlüğü 5. DÜNYA SU FORUMU PROGRAM KOMİTESİ ÜYELERİ Prof. Dr. Necati AĞIRALİOĞLU İTÜ İnşaat Fak. Hidrolik ABD Başkanı; Program Komitesi Türk Eş-Başkanı Prof. Dr. İbrahim GÜRER Gazi Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Ahmet Mete SAATÇİ Marmara Üni. Müh. Fak. Çevre Müh. Bölüm Bşk.; 5. Dünya Su Forumu Genel Sekreter Vekili Prof. Dr. Doğan ALTINBİLEK ODTÜ İnşaat Mühendisliği Bölümü Hamza ÖZGÜLER Uluslararası Hidrolojik Faaliyetler Şube Müdürü; Program Komitesi Türk Tarafı Odak Noktası Dr. Özlem ŞENOL Dış İlişkiler Müşavir Yrd.; Program Komitesi DSİ Koordinatörü Çiğdem DEMİRCİOĞLU KUŞ Program Komitesi Türk Tarafının Forum Sekretaryasındaki İlgilisi

3 TAKDİM Kurulduğu 1954 yılından bu yana yarım asrı aşan sürede ülkemiz su kaynaklarını geliştirme çalışmalarını sürdüren Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (DSİ), öncelikli hedefini su kaynaklarının en etkin şekilde kullanılması olarak tespit etmiştir. DSİ, belirlenen bu hedefe ulaşmak için; teknik, ekonomik ve aynı zamanda çevreyle uyumlu projeler geliştirmekte ve uygulamaktadır. Ülke nüfusunun yaklaşık %35 ini istihdam eden tarım sektöründe sulu tarımı yaygınlaştırmak, sanayinin ihtiyaç duyduğu enerjiyi yerli hidrolik kaynaklardan karşılamak, insanımıza AB standartlarında içme-kullanma suyu temin etmek ve ülkemizde her yıl maddi ve manevi büyük zararlar meydana getiren taşkınlarla mücadele etmek görevlerimiz arasındadır. Ülkemizin teknik ve ekonomik olarak sulanabilir arazi miktarı 8,5 milyon ha olarak hesaplanmıştır. Günümüz itibarıyla sulamaya açılan 5,13 milyon hektarlık alanın 2,93 milyon hektarı DSİ sulama tesisleridir. DSİ, faaliyetlerini günün gelişen teknolojilerine ayak uydurarak geliştirmektedir. Bu sebeple, 2003 yılından itibaren sulama projelerinde, basınçlı borulu şebeke uygulamalarına geçilmiştir. Böylece hem su tasarrufu sağlanmış hem de modern sulama sistemleri (yağmurlama ve damla sulama) teşvik edilmiş olacaktır. Ülkemizin, teknik ve ekonomik olarak değerlendirilebilir hidroelektrik potansiyeli, yaklaşık olarak yıllık 130 milyar kwh hesaplanmıştır. Günümüz itibariyle Türkiye de hidroelektrik santraller; MW kurulu güce ve toplam potansiyelin % 36 sına karşılık gelen GWh yıllık ortalama üretim kapasitesine sahiptir. Hidroelektrik potansiyelin enerjiye dönüştürülmesi sürecinde DSİ, oluşturulan MW kurulu gücün MW ını (% 77) gerçekleştirerek bu alanda lider olduğunu göstermiştir. Ülkemizde kapasite bakımından en büyük 25 adet HES in 20 adedi DSİ tarafından inşa edilmiştir yılı sonu itibariyle hizmete alınan 21 adet içme-kullanma suyu temini tesisiyle 26 milyon vatandaşımıza 2,7 milyar m 3 içme-kullanma suyu temin edilmiştir. İnşaatı devam eden 20 adet proje tamamlandığında ise buna ilaveten, 10 milyon vatandaşımıza 1 milyar m 3 içme-kullanma suyu temin edilecektir. Bilindiği gibi, akarsularımızın akış rejimi düzensiz bir seyir izlemektedir. Bu sebeple meydana gelen taşkınlar, depremden sonra en fazla can ve mal kaybına sebep olan tabii afet olarak bilinmektedir. Son 20 yılda meydana gelen taşkınlarda 396 vatandaşımız hayatını kaybetmiş ve yaklaşık 2,5 milyar YTL lik ekonomik kayıp meydana gelmiştir. DSİ, kuruluşundan günümüze kadar 37 si baraj ü taşkın tesisi olmak üzere, toplam adet taşkın koruma tesisini hizmete alarak, 977 bin hektar alan ve bu alan içindeki bütün yerleşim yerlerini taşkından korumuştur. Ülkemizde su denildiğinde akla gelen yegane kuruluş olan Genel Müdürlüğümüz, Dünyada su konusunda söz sahibi seçkin kuruluşların arasında yer almak ve karar mekanizmalarında söz sahibi olmak maksadıyla 2000 yılında Dünya Su Konseyi ne üye olmuştur. O tarihten bu yana ve özellikle de son yıllarda gösterdiği uluslar arası performansı ile Beşinci Dünya Su Forumunun, 2009 yılında İstanbul da gerçekleştirilmesi sağlanmıştır. Önceki Dünya Su Forumlarının, ev sahibi ülkelere sağladığı imkanları göz önünde bulundurduğumuzda, Forumun ülkemiz su sektörünün daha da gelişmesine katkı sağlaması kaçınılmazdır. Bu

4 organizasyonun bir faydası da, ülkemizin uluslararası su kuruluşlarıyla olan ilişkilerinin daha da gelişmesi; anılan kuruluşların yönetim kurullarında aktif görev alan Türk yetkililerin sayısının giderek artması şeklinde ortaya çıkacaktır. Forum, DSİ nin dışa açılmasının çok açık bir göstergesidir. DSİ, Forum ile küresel manada yeni bir misyon kazanmıştır. Diğer bir ifade ile DSİ, sadece ülke içinde su konularının koordinasyonunu sağlayan bir kuruluş olmakla yetinmemiş, küresel su politikalarının karar mekanizmasında yer almıştır. Böylesine Dünya çapındaki bir su faaliyetinin düzenlenmesinde DSİ nin merkezi rol üstlenmesi tesadüfi değildir. Çünkü DSİ, 54 yıllık bir su kültürü olan; adında su geçen Ülkemizdeki tek merkezi kuruluştur. Beşinci Dünya Su Forumu bölgesel hazırlıkları sürecinde DSİ, ulusal ve uluslararası bölgesel toplantılar yapmaktadır. DSİ öncülüğünde yapılan bu toplantılar, Beşinci Dünya Su Forumu nun bölgesel sürecinde ülkemizin önceki forumların ev sahibi ülkelerden farklı ve orijinal bir yaklaşım sergilediğinin göstergesidir. Bu yaklaşımın özü, hazırlık sürecini daha yerel düzeye yaymak şeklinde özetlenebilir. Ölçeği küçülten bu yaklaşım, yerel konuların Forumda daha iyi temsil edilmesini sağlamaya yöneliktir. Beşinci Dünya Su Forumu organizasyonunun en önemli başarılarından biri de bu olacaktır. Çevre ve Orman Bakanımız Sayın Prof. Dr. Veysel EROĞLU nun talimatıyla DSİ Genel Müdürlüğü tarafından başlatılan ve DSİ nin ilgili bölge müdürlüklerince düzenlenmekte olan DSİ Bölge Müdürlükleri Su Konferansları nın gayesi; her bölge müdürlüğü için özel olarak belirlenen konu başlığıyla ilgili yerel ve bölgesel paydaşları bir araya getirmek suretiyle, Forumun tematik programının geliştirilmesine azami katkıyı sağlamak; ilgili konu başlığında uygun bir tartışma ortamını hazırlamak ve forum haftası sırasında Dünya su kamuoyuna aktarılabilecek sonuçlar elde etmektir. Bu anlamda, DSİ Genel Müdürlüğü uhdesinde Bölge Müdürlüklerince düzenlenen söz konusu konferanslara DSİ mensupları ve akademik çevrelerin katılımı yanında konuyla ilgili diğer paydaşların da (suyla ilgili kamu kuruluşları ve yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları, su yöneticileri ve su kullanıcıları gibi) en yüksek düzeyde katılımlarının sağlanması hedeflenmektedir. Su Konferanslarını gerçekleştiren Bölge Müdürlüklerimizi bu başarılarından dolayı kutlarım. Su konferanslarının eşgüdümünü yapan Genel Müdürlüğümüz ilgili birimlerine, Forum Sekretaryası çalışanlarına, konferansların bilim, düzenleme ve danışma heyetine teşekkür eder, DSİ Bölgesel Su Konferanslarının neticelerinin Kuruluşumuza ve Ülkemize hayırlı ve uğurlu olmasını dilerim. Haydar KOÇAKER DSİ Genel Müdürü

5 ÖNSÖZ Dünyanın su konusunda en büyük toplantısı ve sergisi olma özelliğini taşıyan Dünya Su Forumu nun beşincisi 2009 yılında, Dünya Su Konseyi ile birlikte DSİ, IBB, İSKİ ve Dış İşleri Bakanlığımızın destekleriyle İstanbul da yapılacaktır. 5. Dünya Su Forumunun ana teması Su İçin Farklılıkların Birleştirilmesi olarak belirlenmiştir. Foruma altlık oluşturması için ülkemiz genelinde 15 DSİ Bölge Müdürlüğünde, Bölge Müdürlükleri ile Üniversiteler, Kamu Kuruluşları ve Sivil Toplum Örgütlerinin iş birliği ve katılımları ile ana başlıkları belirlenmiş konularda konferanslar düzenlenerek ülkemizdeki mevcut durumun ortaya çıkarılması hedeflenmektedir. Bu kapsamda Bölge Müdürlüğümüzce düzenlenen Kar Hidrolojisi Konferansının ana teması Küresel Değişimler ve Risk Yönetimi olup; İklim Değişikliğine Uyum Göç ve Değişen Arazi Kullanımı, İnsan Yerleşimleri ve Su Afet Etkilerinin Azaltılması konu başlıkları işlenerek 5.Dünya Su Forumunun bölgesel hazırlık sürecine ulusal ölçekte ışık tutması amaçlanmaktadır. Günümüzde yaşanan küresel iklim değişiklikleri, atmosferde gerçekleşen meteorolojik olayların önemini daha da artırmıştır. Doğu Anadolu Bölgesi nde karasal iklimin hâkim olması, yazların serin ve kurak, kışların uzun ve yağışlı özellikle de kar yağışlı geçmesi bölgedeki karın önemini daha çok artırmaktadır. Kar yağışının yoğun olması bazen yöre insanının yaşam koşullarını zorlaştırsa bile diğer bir yönden bakıldığında kar bereket, turizm, milli ve yöresel ekonomiye katkı, işgücü istihdamı ve katma değer anlamına gelmektedir. Doğu Anadolu Bölgesinde gerek yerüstü gerekse yeraltı su kaynakları yağmur yağışlarından çok kar yağışlarından oluşan akımlarla beslenmektedir. Fırat, Çoruh ve Aras Nehirlerinin memba kısımları Bölge Müdürlüğümüz sınırları içerisinde olup, bu nehirler ülkemizdeki sınır aşan suların en önemlilerindendir. Sahip olduğu su kaynakları itibariyle su zengini bir ülke durumunda olmayan Türkiye, artan nüfus oranı dikkate alındığında gelecekte su sıkıntısı çekebilecek bir konumdadır. Buna bağlı olarak ülkemizin 186 milyar m 3 lük yerüstü suyu potansiyelinin % 28,3 ünü teşkil eden Fırat ve Dicle Nehirlerinden Fırat Nehrinin önemli iki kolu olan Karasu ve Murat Nehrinin ülkemiz için önemi aşikâr olup bu nehirlerin su potansiyelini büyük ölçüde etkileyen kar yağışları ile ilgili yapılan çalışmalar ve değerlendirmeler ayrıca önem taşımaktadır. Ülkemizde küresel iklim değişikliğinin ve buna bağlı olarak meteoroloji biliminin çok konuşulduğu bir dönemde, Havza Yönetimi çerçevesinde karla gelen avantaj ve dezavantajlar ile mevcut durum ve uygulamaların daha geniş bir bakış açısı içinde gözden geçirilmesi faydalı olacaktır. Bu bağlamda ilgili kurumları ve Üniversiteleri bir araya getirerek kar konusunda toplumsal bilincin ve hassasiyetin gelişmesini sağlamak, konunun önemine dikkat çekmek ve yukarıda da ifade edildiği gibi 5.Dünya Su Forumunun bölgesel hazırlık sürecinin Türkiye bileşenine hazırlık maksadıyla Kar Hidrolojisi Konferansı düzenlenmiştir. Konferansın hazırlanmasında emeği geçenlere, iştirak ederek bildiri sunan ve fikir ve görüşleri ile katkıda bulunan herkese gönülden teşekkür ederim. Ömer Faruk YİĞİTSOY Bölge Müdürü

6 İÇİNDEKİLER Yukarı Fırat Havzası nda Yürütülen Kar Çalışmaları ve Değerlendirmeler 1 Yrd. Doç. Dr. A. ŞENSOY, Yrd. Doç. Dr. A. A. ŞORMAN E. PEKKAN, Prof. Dr. A. Ü. ŞORMAN, N. SEZEN, A. AKGÖZ, A. YAZICI, R. KESKİN, F. HAŞİMOĞLU Yukarı Fırat Havzası İçin Elde Edilen Kar Çekilme Eğrilerinin 25 Zamansal Analizi ve Modelleme Çalışmaları G. MARIM, Yrd. Doç. Dr. A. ŞENSOY, Yrd. Doç. Dr. A. A. ŞORMAN, Prof. Dr. A. Ü. ŞORMAN Yukarı Fırat Havzasında Kar Erimesi Sürecinin Duraylı İzotop 36 Teknikleriyle İncelenmesi E. Pekkan, Yrd. Doç. Dr. A. A. ŞORMAN, Yrd. Doç. Dr. A. ŞENSOY, Prof. Dr. S. BAYARI, A. YAZICI, Y. ALTUN Erzurum Ilıca Sinirbaşi Deresi Havzası Yağış ve Akımlarının 51 Araştırılması H. BAKIR, T. COŞKUN, H. BİRHAN, E. DAŞÇI, A. ÖZLÜ, M. A. ÇAKAL Prof. Dr. T. ÖZTAŞ Erzurum Ilıca Sinirbaşı Deresi Havzasında Kar Derinlik ve Yoğunluk Yersel 62 Değişim Paterninin Jeoistatiksel Analizi H. BAKIR, Prof. Dr. T. ÖZTAŞ, T. COŞKUN Küresel İklim Değişikliğine Uyum Stratejileri 69 Prof. Dr. M. KADIOĞLU Avrupa İklim Değişikliği Adaptasyon Çalışmaları ve Türkiye de 95 İklim Değişikliğine Bağlı Afet Zararlarının Azaltılması İçin Yapılması Gerekenler Dr. Ş. ÖZDEN, Ç. TETİK, Ö. M. YAVAŞ, H. G. İLGEN, A. ÇİFTÇİ İklim Değişikliği Sürecinde Erzurum Şehir Atmosferinde Gözlenen 104 Yağışların Kimyasal Bileşimi C. PALOLUOĞLU, Yrd. Doç. Dr. H. BAYRAKTAR, Doç. Dr. S. TURALIOĞLU Erzurum İçin Aylık Kar Örtüsü Yüksekliği Trendleri 112 Yrd. Doç. Dr. R. ACAR, S. ŞENOCAK Bazı Kar Erime Modellerine Genel Bir Bakış 123 A. ÖZLÜ Çığ Afeti Zararlarını Azaltma Çalışmaları 141 Ö. M. YAVAŞ Afet Bilgi Envanteri 161 Dr. Ş. ÖZDEN, O. GÖKÇE, A. DEMİR, A. ÇİFTÇİ Aşırı Kar Yağışlarının Afete Dönüşmesini Engellemek İçin Alınması 173 Gereken Bazı Önlemler Doç. Dr. R. SEVER

7 Doğu Anadolu ve Erzurum daki Göç Olgusu ve Karın Göçe Etkisi 184 Üzerine Bir Uygulama Doç. Dr. K. KARABULUT Doğu Anadolu Bölgesi nde Karla Mücadele Karakter ve Stratejilerinin 194 Trafik Güvenliği ve Çevresel Etkileri Açısından Analizi E. AVCI

8 YUKARI FIRAT HAVZASI NDA YÜRÜTÜLEN KAR ÇALIŞMALARI VE DEĞERLENDİRMELER Yrd.Doç.Dr. A. ŞENSOY 1,Yrd.Doç.Dr. A.A. ŞORMAN 1,E. PEKKAN 1, Prof. Dr. A.Ü. ŞORMAN 2,N. SEZEN 3,A. AKGÖZ 3,A. YAZICI 4,R. KESKİN 4, F. HAŞİMOĞLU 4 ÖZET Türkiye nin dağlık doğu bölgelerindeki kar erimesinin meydana getirdiği akımlar, bahar ve ilk yaz ayları süresince toplam yıllık akımın yaklaşık %60-70 ini oluşturduğu için büyük bir öneme sahiptir. Bu nedenle, büyük barajların yer aldığı Fırat Havzasında, kar erimesinden ve yağmurdan oluşan akımların miktarının ve zamanının tahmin edilmesi, ülkenin su kaynaklarının verimli bir biçimde kullanılmasını sağlamak için önemli bir görevdir. Hidroloji çalışmalarının temelini hidrolojik ve meteorolojik veri oluşturmaktadır. Kar hidrolojisi ve modelleme çalışmaları, erişilmesi güç, dağlık bölgelerde ve yüksek kotlarda (kar kenar çizgisi üzerinde) yürütülmektedir. Ülkemizde oldukça önemli olan su kaynaklarının eşgüdümlü bir şekilde yürütülebilmesi için, değişik kamu kuruluşları ile üniversiteler gibi araştırma merkezlerinin bilimsel anlayış ve ülke çıkarları doğrultusunda iş birliğine gitmeleri önemlidir. Kurumlar tarafından kurulmuş olan gözlem istasyonları çoğunlukla il ve ilçe merkezlerine odaklanmıştır, ancak son yıllarda eşgüdümlü yürütülen çalışmalar paralelinde farklı yüksekliklerdeki lokasyonlarda otomatik kar gözlem istasyonları kurulması sağlanmıştır. Bu ölçümler hidrolojik çalışmaların yürütülmesi için gerekli model değişkenlerinin hesaplanmasında kullanılmakta ve havzayı, özellikle yüksek kotları temsil etmektedir. Ölçüm sistemleri içinde kar yastığı, albedometre, uzun dalgaölçer gibi Türkiye için ilkleri ifade eden yenilikler ve teknolojiler de bulunmaktadır. Özellikle kışın gidilmesi mümkün olmayan dağlık ve uzak noktalarda toplanan verilerin uydu, GSM ve telefon hatlarıyla çalışma merkezlerine ekonomik ve hızlı yollarla transferi sağlanmaktadır. Kar ve meteorolojik verinin yanı sıra hidrolojik veri olarak nitelendirilen akım verilerinin de otomatik transferinin sağlanması mümkün olmuştur. Bu çalışmada, arazideki uygulama ve gözlemler ile bu gözlemlerin Türkiye ve dünya hidroloji bilimine katkıları anlatılacak, veri tabanı ile ilgili değerlendirmeler yapılacaktır. Anahtar kelimeler: Hidroloji, kar ve meteorolojik veri, Yukarı Fırat Havzası SNOW STUDIES AND EVALUATIONS IN THE UPPER EUPHRATES BASIN ABSTRACT Stream flow occuring mainly due to snowmelt in the mountainous eastern part of Turkey during spring and early summer months is important as it constitutes approximately % of total annual volume of runoff. For this reason, forecasting the timing and the quantity of stream flow due to snowmelt in Euphrates basin, where large reservoirs are located, is crucial for effective management of water resources. The basis of hydrologic studies is composed of hydrologic and meteorologic data. Snow hydrology and modeling studies are carried out at high altitudes (above the snow line) in remote mountainous regions. In order to manage the important water resources in Turkey, govermental organizations and research centers like universities should closely collaborate with scientific approach concerning the benefits of the country. Monitoring systems installed 1 Anadolu Üniversitesi, İnşaat Mühendisliği, Eskişehir 2 ODTÜ, İnşaat Mühendisliği Bölümü, Ankara 3 DSİ Genel Müdürlüğü, Rasatlar Şube Müdürlüğü, Ankara 4 DSİ VIII. Bölge Müdürlüğü, Erzurum

9 by the governmental organizations are generally located in the city centers. However parallel to the recent collabarative studies, automated snow meteorologic stations are installed at different elevations of the mountainous region. These observations are used to calculate model variables required for any hydrologic study with the capability of representing the higher elevations of the basin. Within this automatic monitoring system, some pioneer measurements are being conducted using snow pillow, albedometer and pygoemeter instruments. Collected data at these remote mountainous points that are hardly accessible in winter conditions are transfered by either by satellite, GSM and telephone line easily and economically. Besides snow and meteorologic data, stream flow data categorized as hydrologic data are also collected and transfered automatically. In this study, the benefits to the science of hydrology in Turkey and the world by field observations and applications are presented and evaluated. Key words: Hydrology, snow and meteorologic data, Upper Euphrates Basin 1. GİRİŞ Suyun önümüzdeki yüzyılın en önemli konularından biri olacağı ve suyun dünyada petrolden daha önemli ve pahalı olacağı noktalarında değişik görüşler daha şimdiden ortaya konulmaya başlanmıştır. Özellikle, kuraklık ve çevre kirliliği nedeniyle gittikçe daralan faydalanılabilir su haznelerinin azalması ile su kaynaklarına olan ilgi geçmişte olduğundan daha da önemli bir şekilde artmaktadır. Ayrıca, ülkemizde sel ya da bir diğer ifade ile taşkın afetleri, depremler kadar büyük ekonomik kayıplara neden olan doğal afetlerdir. Orta ve kuzey enlem bölgelerinde bulunan yerlerdeki su kaynakları, yağıştan çok kar erimesine bağlıdır. Bu bölgelerdeki su yapılarının işletiminde kar erimesinin tahmin edilmesi önemli rol oynamaktadır. Türkiye nin Doğu Anadolu Bölgesindeki kar potansiyeli, Şekil 1 de verilmiş olan NOAA uydu görüntüsünde küresel ölçekte sergilenmektedir. Şekil 1. Türkiye nin kar potansiyeli (1 Nisan 2003 tarihli NOAA görüntüsü)

10 Türkiye nin dağlık doğu bölgelerinde, bahar ve ilk yaz ayları süresince kar erimesinden ve yağışlardan meydana gelen akımlar, toplam yıllık akım hacminin %60-70 ini oluşturduğu için büyük bir öneme sahiptir. Bu nedenle, büyük barajların yer aldığı Fırat Havzasında, kar erimesinden oluşan akımların miktarının ve zamanının tahmin edilmesi, ülkenin su kaynaklarının verimli bir biçimde kullanılmasını sağlamak için önemli bir görevdir. Türkiye'nin yüksek olan doğu kesimlerinde, özellikle mart-haziran aylarında kar erimesinin yarattığı akımlar, Fırat Nehri üzerinde kurulmuş olan büyük barajların su potansiyelini oluşturduğu için çalışma ayrı bir önem kazanmaktadır. Çalışmaların temel motivasyonu, Mezopotamya üzerinde kurulmuş birçok uygarlığa temel oluşturan Fırat ve Dicle Nehirlerinin, hidropolitik değerleri de göz önüne alındığında su kaynaklarının planlanmasında öneminin büyük olmasıdır. Fırat Nehri üzerinde kurulmuş olan Keban, Karakaya ve Atatürk gibi barajların verimli bir şekilde işletilmesi hidrolojik modelleme çalışmalarındaki çeşitliliğe ve başarıya bağlıdır. 2. ÇALIŞMALARIN TARİHÇESİ Türkiye deki kar çalışmaları 1960 lı yıllarda devlet kurumlarının girişimleriyle başlatılmıştır. İlk başlarda seçilmiş az sayıdaki önemli noktalarda klasik metotlarla yapılan kar derinliği ve zaman zaman eşlik eden kar yoğunluğu ölçümleri, Devlet Su İşleri nin de devreye girmesiyle sayısal olarak artmaya devam etmiştir. Tablo 1 de çeşitli devlet kurumlarınca yapılan kar ölçümlerinin istasyon sayısı yıllar bazında gösterilmektedir. Tablo 1. Devlet kurumlarının yürüttüğü kar ölçüm istasyonları İstasyon Sayısı Elektrik İşleri Etüd İdaresi Devlet Su İşleri Devlet Meteoroloji İşleri Ölçümler şehir merkezlerindeki meteorolojik istasyonlarda yapılmaktadır. Yıllara göre kar ölçüm noktalarının sayılarının artması, gelişmeye yönelik bir çaba olarak görülmektedir; ancak, insana bağlı klasik metotlarla yapılan noktasal kar ölçümleri bazı sorunları ve yetersizlikleri de beraberinde getirmektedir. Öncelikle, aynı noktada yapılan ölçümler genellikle iki hafta ile dört hafta arasında bir tekrarlanabilmekte ve bu süre zarfında çok değişken olan meteorolojik olaylar (örneğin maksimum kar su eşdeğeri) gözden kaçabilmektedir. Yapılan ölçümlerde insanın aletlerle birlikte belirlenen noktalara ulaşması söz konusu olduğundan, arazi ve iklim koşullarının zorluğu da esas alınarak, seçilen noktalar ulaşım yollarının yakınlarında ve çok yüksek olmayan kotlarda bulunmaktadır. Bu ölçümler her durumda faydalı olmakla beraber zamansal süreklilik ve alansal temsiliyet açısından yetersiz kalmaktadırlar. Bir diğer husus da, belirlenen noktalar her ne kadar açık bir düzlemde bulunmakta ve birden fazla ölçüm alınmaktaysa da, insan faktöründen kaynaklanan hataların olma ihtimali de gözardı edilmemelidir. Üstelik kar erimesinden meydana gelen akımların hesaplanması yolunda yapılan çalışmalarda,

11 kar derinliği ve yoğunluğu gibi verilerin yanı sıra zamansal yağış miktarı, sıcaklık değişimi, güneş radyasyonu gibi diğer meteorolojik verilere de ihtiyaç duyulmaktadır. Bu sebeplerden dolayı zaman içinde, kar ölçümlerine farklı bir bakış açısı getirilmesi gerekmiştir. Kar potansiyeli yüksek ve ölçüm sistemleri gelişmiş ülkelerde, yukarıda bahsedilen klasik yöntemler halen uygulanmaktadır, fakat, bunların yanı sıra, daha gelişmiş ve otomatik sensörlerle donatılmış, daha yüksek kotlarda, sürekli ölçüm yapabilen ve ölçülen değerleri anında merkeze aktarabilen, insan faktörünü en aza indirebilen sabit veya mobil kar ve meteoroloji istasyonları bulunmaktadır. Türkiye nin Doğu Anadolu Bölgesindeki yüksek kar potansiyelini en iyi şekilde gözleyebilmenin ve bu gözlemler paralelinde Fırat Nehri üzerinde kurulmuş olan Keban, Karakaya ve Atatürk gibi barajların su potansiyellerini verimli şekilde değerlendirebilmenin, toplanacak verinin sıklığına ve kalitesine bağlı olduğu görülmüştür. Bu sebeple, bir dizi proje çalışması eşliğinde, gözlem istasyonlarının genişletilmesi ve yeni ölçüm tekniklerine sahip sensörlerle güncellenmesi; toplanan veriler ile uydu görüntülerinin doğruluklarının tespit edilerek bu ürünlerin dünya literatüründe değerlendirilmesi ve kullanılması; modelleme çalışmaları ile akım benzeşimlerinin yapılması ve geleceğe dönük öngörülerde bulunulması; sayısal hava tahmin verileri ile model çalışmalarının bütünleştirilmesi ve akım tahmini yapılması gibi uygulamalar gündeme alınmış ve çalışmaların süreklilik kazanması sağlanılmıştır. Türkiye için yürütülen NATO SfS ( TU-REMOSENS) projesinde Elektrik İşleri Etüt İdaresi (EİE) ile paralel yürütülen çalışmalar ve ODTÜ Araştırma Fonu Projeleri (BAP-AFP ve BAP-AFP ) kapsamında yapılan yüksek lisans tezlerinde (Kaya, 1999; Uzunoğlu, 1999; Şensoy, 2000; Tekeli, 2000; Beşer, 2002) Doğu Anadolu Bölgesini temsil eden pilot havzalarda veriler toplanmaya başlanmış ve modelleme çalışmalarında ilk bulgular elde edilmiştir (Şensoy ve diğ., 2003; Akyürek ve Şorman, 2002; Şorman ve diğ., 2001) yılında, DPT tarafından desteklenen bir projenin yanı sıra (BAP DPT 2001 K120990) ve 2003 yılında alınan yeni bir DPT projesi hayata geçirilmiştir (BAP DPT 2003K ). Bu projelerle birlikte, iki önemli devlet kurumu olan Devlet Su işleri ve Devlet Meteoroloji İşleri ile protokoller yapılmış ve işbirliğine geçilmiştir. Bu projeler kapsamında, yeni bir otomatik kar ve meteoroloji istasyonu kurulmuş, daha önce NATO SfS proje desteğiyle kurulmuş olanlar ise yeni sensörler ve ölçüm sistemleri ile geliştirilerek güncellenmiştir. Bu projeler paralelinde 2005 yılında üç adet doktora tezi tamamlanmıştır (Şensoy, 2005; Tekeli, 2005; Şorman, 2005). Yapılan tez çalışmaları, yalnızca model uygulamasını değil, ham verinin toplanması, gerçek zamanlı transferi ve analizini de içeren bir modellemeyi kapsamaktadırlar (Tekeli ve diğ., 2005a,b,c; Şensoy ve diğ., 2006; Tekeli ve diğ., 2006). Tez çalışmaları kapsamında kurumlar ve üniversiteler arası ve aynı zamanda disiplinler arası bir çalışma sergilenmiş; yakın gerçek zamanlı gözleme dayanan otomatik hidrometeorolojik bir bilgi ağı kurulmuş; bu bilgilerin girdi oluşturduğu modeller uygulanmış; atmosfer-kar-zemin ara yüzünde enerji ve kütle dengesi hesaplanmış; gözlemlerin yanı sıra sayısal hava tahmin model verilerinin de Devlet Meteoroloji İşleri Genel Müdürülüğü desteğiyle elde edilmesi ile Türkiye de ilk defa atmosfer-hidrolojik model entegrasyonu sağlanmış ve ileriye dönük tahmin çalışmalarına başlanılmıştır.

12 Projelerden elde edilen birikimlerden yararlanabilmek, kazanılan bilgi ve donanımları yeni uygulamalarla ileriye taşıyabilmek ve Türkiye nin uluslararası platformlarda, kar ve yağış modelleme çalışmalarını sergileyebilmesi için EUMETSAT (Avrupa Meteoroloji Teşkilatı) teşkilatı tarafından desteklenen ve birçok Avrupa ülkesinin de (Finlandiya, İtalya, Almanya, Polonya) yer aldığı H- SAF (Satellite Facilities in Hydrology) adlı bir Avrupa projesi başlamış (EUMETSAT, 2005) ve Devlet Meteololoji İşleri Genel Müdürlüğü, Orta Doğu Teknik Üniversitesi, İstanbul Teknik Üniversitesi ve Anadolu Üniversitesi tarafından yürütülmektedir. Türkiye bu projede, Avrupa da dağlık alanlar için yürütülen kar çalışmalarında ürün üreten lider ülke konumundadır. Bu süreçte, Türkiye özellikle dağlık alanlar için kar parametrelerinin geliştirilmesinden, hidrolojik modelleme çalışmalarından ve her iki çalışmadaki kalibrasyon ve doğrulama uygulamalarından sorumludur. Anadolu Üniversitesi, Bilimsel Araştırma Projeleri koordinatörlüğü tarafından desteklenmekte olan bir başka proje ile de çalışma bölgesinde gözlenen akım hidrograflarının, izotop teknikleri kullanılarak bileşenlerine ayrılması ve hidrolojik modellemede etki çalışmaları konuları ele alınmakta ve çalışmalar devam etmektedir. 3. ÇALIŞMA BÖLGESİ Orta Doğu Teknik Üniversitesi nde, 1996 yılında başlayan NATO SfS (Science for Stability) projesiyle yeni bir kar ve meteoroloji ölçüm ağı geliştirilmeye karar verilmiş, bu yönde çalışmalar başlatılmış ve bu süreçte devlet kurumları ile üniversite işbirliğinin temelleri atılmıştır. Fırat Nehri üzerindeki kar potansiyelini değerlendirmek amacıyla, Keban baraj havzasında toplanan ana kollardan Karasu, Murat, Munzur ve Pülümür nehirlerinden, Karasu nehir kolu çalışma havzası olarak seçilmiştir. Keban baraj gölüne gelen yıllık hacmin yaklaşık %30 unu oluşturan Karasu nehrinin seçilmesindeki başlıca etkenler, öncelikle araziye ulaşım kolaylığı, devlet kurumlarınca sağlanabilecek özellikle lojistik destek ve terörle ilgili güvenlik sebepleridir. Kar çalışmaları için seçilen Karasu havzası Şekil 2 de gösterilmektedir. Şekil 2. Karasu havzası ve ölçüm ağı

13 4. ÖLÇÜM SİSTEMLERİNDEKİ YENİLİKLER Ölçüm sistemleri arasında Türkiye için ilkleri ifade eden yenilikler ve teknolojiler de bulunmaktadır. Kar çalışmalarında önderlik yapan Amerika Birleşik Devletleri nde, Kanada, ve Kuzey Avrupa ülkelerinde kullanılan ve ülkemizde daha önce yer almayan, kar su eşdeğerini ölçmeye yarayan kar yastıkları ithal edilmiş ve havzanın çeşitli kotlarına yerleştirilmiştir; güneş radyasyonunun kardan yansımasını ifade eden albedo; uzun dalga radyasyon ölçümleri, ve karın erime zamanı ile oranını tespit etmeye yarayan kar lizimetresi Türkiye deki ilk uygulamalardır. Özellikle kışın gidilmesi mümkün olmayan dağlık ve uzak noktalarda toplanan verilerin uydu, GSM ve kablo hatlarıyla çalışma merkezlerine ekonomik ve hızlı yollarla transferi sağlanmaktadır. Kar ve meteorolojik verinin yanı sıra hidrolojik veri olarak nitelendirilen akım verilerinin de otomatik transferinin sağlanabilmesi için, ikinci proje ek ödenekle desteklenmiştir. Yurt dışında yapılan çalışmalarda göze çarpan en önemli husus gözlem noktalarının sıklığıdır. Hidroloji çalışmalarının temelini hidrolojik ve meteorolojik veri oluşturmaktadır. Kar hidrolojisi ve modelleme çalışmaları, erişilmesi güç, dağlık bölgelerde ve yüksek kotlarda yürütülmektedir. Ancak, ülkemizde kurulmuş olan gözlem istasyonları çoğunlukla il ve ilçe merkezlerine odaklanmıştır. Sıcaklıkların çok düşük olduğu, kış koşullarında gözlem istasyonlarının işletilmesi ve sürekli veri sağlanması zor olabilmektedir. Bu çalışmalarla birlikte havzayı temsil eden farklı yüksekliklerde (ilk aşamada m) otomatik kar ve meteoroloji gözlem istasyonları (AWOS) kurulmuştur (Şekil 2). Uydu ürünleri üzerinde geliştirilecek yeni kar algoritmalarının geliştirilmesi ve bu algoritmaların doğruluklarının tespit edilmesi; ayrıca, hidrolojik modelleme çalışmalarında ihtiyaç duyulan verinin alansal ve zamansal dağılımının daha iyi tespit edilebilmesi için, H-SAF kısa isimli proje kapsamında, DMİ tarafından dört yeni kar ve meteoroloji gözlem istasyonunun kurulması yönünde öngörülerde bulunulmuş ve istasyon yerlerinin tespiti için çalışmalar yapılmıştır. İstasyonlar DMİ tarafından kurdurularak, işlerlik kazanmaları sağlanılmıştır. İstasyonların yoğunlaştığı Yukarı Karasu Havzası ve istasyonların yerleri Şekil 3 de görülmektedir. Şekil 3. Yukarı Karasu Havzası, mevcut AWOS istasyon dağılımı

14 Ultrasonik bir algılayıcı ile kar derinliği ölçülürken; antifriz, alkol ve su ile oluşturulan 600 lt lik bir karışımı içeren kar yastığı ve basınç sensörü ile kar su eşdeğeri ölçülebilmektedir. Bu ölçümler, kayıtların alındığı istasyonun yakınlarında ölçülen kar verileri ile kıyaslanmaktadır. Kar yağışının esas alındığı kış aylarındaki yağışın daha doğru ölçülebilmesi için iki istasyonda bulunan mevcut yağış ölçerler, 2007 yılı Kasım ayında yapılan arazi çalışmalarında, kar adaptörlü ve rüzgar perdeli yağış ölçerlerle değiştirilmişlerdir. Yapılan çalışmalar, hava sıcaklığından sonra kar erimesine etki eden en önemli faktörlerden birisinin güneş radyasyonu ve yansıtmayı ifade eden albedo olduğunu göstermektedir. Ayrıca, fiziksel modellemelerin baz alındığı çalışmalarda, kar kütlesinin erimesine etki eden, kütle ve enerji dengesinin hesaplanabilmesi için uzundalga ve kısadalga boylarındaki radyasyon ölçümleri kullanılabilmektedir. Bu sebeplerle, istasyonlarda solar radyasyon, net radyasyon ve uzundalga radyasyonu ölçümleri de yapılmaktadır. Basınç sensörleri ile desteklenerek otomatik veri transferi yapabilen akım gözlem istasyonlarında, izotop çalışmalarında kullanılmak üzere su sıcaklığını ve iletkenliği ölçebilecek sensörler yerleştirilmiştir. Arazi çalışmaları ile kar derinlik sensörlerinin yenilenmesi, boşalan akülerin, aksayan enerji ve iletişim hatlarının düzeltilmesi sağlanılmaya çalışılmaktadır. Bu çalışmalar sırasında kurulan kar yastığı ve diğer meteoroloji aletlerine ait örnekler Şekil 4-7 de verilmiştir. Otomatik kar-meteoroloji gözlem istasyonunda kaydedilen verilerin, DSİ tarafından yapılan yer gözlemleri ile kıyaslanması Şekil 8 de yer almaktadır. Tablo 2 de ise bu istasyonlardaki ölçümlere dair bilgileri özetlemektedir. Şekil 4. Kar yastığı kurulumu

15 Şekil 5. Meteorolojik sensörler Şekil 6. Kar altındaki Güzelyayla istasyonundan genel görünüm

16 Şekil 7. Güzelyayla istasyonu ve yenilenen kar adaptörlü ve rüzgar perdeli yağış ölçer Şekil 8a. Ovacık istasyonunda otomatik ölçülen Kar Su Eşdeğerinin ve arazide kar tüpü ile alınan ölçümlerin karşılaştırması

17 Şekil 8b. Ovacık istasyonunda otomatik ölçülen Kar Derinliğinin ve arazide alınan ölçümlerin karşılaştırması Tablo 2. Otomatik kar-meteoroloji istasyonlarında gözlenen değişkenler

18 5. UYDU ÜRÜNLERİ İLE İLGİLİ ÇALIŞMALAR Otomatik olarak veri kaydedilse ve iletilse de otomatik gözlem istasyonlarında kaydedilen kar derinliği ve kar su eşdeğeri noktasal verilerdir. Bu ölçümler ilgili alanın ancak küçük bir kısmını temsil edebileceği için, alansal ve zamansal dağılımlı karla kaplı alanların saptanmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Bu bilgiler en kolay şekilde kar yansımasını algılayabilen optik uydu görüntülerinden sağlanabilmektedir. Çalışmaların başladığı ilk zamalarda NOAA (National Oceanic and Atmospheric Administration) optik uydusu karla kaplı alanların tespitinde kullanılmıştır. 6 spektral bant aralığında kullanılan NOAA uydusunun zamansal çözünürlüğü bir gün, alansal çözünürlüğü ise grid (kare) kenarı olarak 1.1 km yi temsil etmektedir li yılların başlarında uzaya fırlatılan yeni optik araştırma uydularıyla birlikte karla kaplı alanların tespitinde MODIS (MODerate resolution Imaging Spectrometer) optik uydusundan da faydalanılmaya başlanmıştır. MODIS uydusundun NOAA uydusuna göre birçok avantajı söz konusudur. Bunlardan en önemlisi, zamansal çözünürlükte aynı olmalarına rağmen, MODIS uydusu 36 dar spektral bant aralığında, 250, 500 ve 1000 metre yersel çözünürlükte veri sağlamaktadır. Ayrıca değişik seviyelerde işlenmiş görüntüler de elde edilebilmektedir. Hall et al., (2002) tarafından karla kaplı alanların 500 metre yersel çözünürlükte ve günlük bazda oluşturulduğu bir algoritma geliştirilmiştir. Bu algoritma sayesinde, otomatik olarak karla kaplı alanlar hazırlanarak kullanıcıya sunulmaktadır. Literatürde, MODIS uydusundan elde edilen karla kaplı alan haritalarının doğruluğu üzerine bir çok eser yayınlanmıştır. Hall et al., (1998), Klein et al., (1998), Klein and Barnet (2003) ve Riggs et al., (2006). Geliştirilen uydu algoritmlarının ülkemiz ve Orta Doğu ülkeleri için tutarlılığının araştırılması oldukça önemli bir konu olmasına rağmen bu konuda çalışmalara pek rastlanmamaktadır. Dünyanın az çalışılan bölgelerinden biri olan ülkemizin doğu anadolu bölgesi için her yeni veri, dünya literatürüne katkı sağlamaktadır (Şorman ve diğ., 2007; Tekeli ve diğ., 2006; Tekeli ve diğ., 2005). Bu konuda yazılmış iki makaleden Tekeli ve diğ, 2006, en son basılan MODIS uydu görüntüleri kullanıcı kitabında (Riggs et al., 2006), referans teşkil etmektedir. Şekil 9 da, Karasu havzasında NOAA ve MODIS uydularından elde edilen karla kaplı alan bilgilerine bir örnek gösterilmektedir. Uydu ürünlerinin en çok kullanıldığı alan ise hidrolojik modelleme uygulamalarıdır. Belirli bir coğrafi alanda, kar örtüsünün zamansal değişimini gösteren kar çekilme eğrileri, bazı hidrolojik modellerde doğrudan girdi olurken, bazı modellerde ise model performansının içsel doğruluğunu sorgulamaya yarayan önemli bir değişken olabilmektedir. Bu konu ile ilgili bilgiler Marım ve diğ. (bu basım) tarafından ele alınan çalışmada detaylı olarak verilmektedir. Kar çekilme eğrilerinin, iklim değişimi için de önemli bir indikatör olduğu göz önüne alınırsa yılları bazında biriken bu bilginin öngörülerimize katkı sağlayacağı kesindir.

19 Şekil 9. NOAA ve MODIS görüntüleri ile Karasu Havzasında karla kaplı alanlar 6. MODELLEME ÇALIŞMALARI Çalışmanın yapılması için belirlenen pilot havzada, karla kaplı alanı ve aynı zamanda nokta bazında da olsa kar su eşdeğerini bilmek çok önemli olsa da çalışmanın asıl amacı, havzadan gelebilecek su miktarını belirleyebilmektir. Bu sonuca ulaşabilmek için, havzanın karakteristik özelliklerinin yanı sıra bir yağış-akış modellemesine ihtiyaç duyulmaktadır. Dağlık bir bölge olması nedeniyle yağışın genel olarak kar yağışı olduğu düşünülse de, kar katmanı üzerine düşen şiddetli yağmurların ani ve yoğun kar erimesine sebep olduğu ve kar erimesi ile birlikte, yüzey suyuna katılan yağışın, yüksek akımları meydana getirdiği unutulmamalıdır. Kar erimesinden meydana gelen akımın hesaplanmasında yaklaşık yetmiş yıldır değişik yollarla uygulanan derece gün yöntemi kullanılmaktadır. Derece-gün

20 yöntemi, Dünya Meteoroloji Teşkilatının dağlık havzalardaki akımın hesaplanmasında kullanımını en çok önerdiği metodlardan birisidir (WMO, 1986). Dağlık alanlarda derece gün yöntemi ile akımın tahminini yapmak için SRM (Snowmelt Runoff Model, Martinec, 1975; Martinec et al., 1994) ve HBV (SMHI, 1996) gibi hidrolojik modeller dünyada yaygın olarak kullanılan işlevsel modellerdir. Bu işlevsel modellerin en büyük avantajı, dağlık alanlar göz önüne alındığında kar erimesinin en kolay ölçülebilir meteorolojik değişken olan hava sıcaklığına bağlı olmasıdır. Bu havzada uygulanmamış olmakla birlikte USACE tarafından geliştirilen HEC-HMS 2007 yılı version 3 modeli de dağlık alanlarda uygulanarak tecrübe kazanılmıştır. Kar çalışmalarındaki alansal dağılımın temsil edilebilmesi için birçok model uygulamasında kullanılan yöntem, havzayı yükselti aralıklarına bölerek temsil etmektir (Martinec, 1975; Blöschl et al., 1990; Bell and Moore, 1999; Turpin et al., 1999). Coğrafi Bilgi Sistemleri teknolojisindeki hızlı gelişmeler, dağılımlı hidrolojik simülasyon modellerinin daha etkili bir şekilde uygulanmasına olanak sağlamaktadır. Hidrolojik modeller ile yapılan çalışmalarda toprak nemi, kar örtüsü, bitki örtüsü, buharlaşma ve yüzey akışı miktarları gibi faktörlerin tümü model içinde değerlendirmektedir. Son dönemlerde yapılan model çalışmalarında Mesoscale Model 5 (MM5) tahmin verisi, uydu görüntüleri ve yer gözlemleri hidrolojik modellere girdi oluşturmaktadır. Bu nedenle, uydu ürünlerinin doğruluğunun yanı sıra, sayısal hava tahmin model çıktılarından ikisi olan yağış ve sıcaklık verilerinin doğruluğunun da yer gözlemleri ile değerlendirilmesi önem kazanmaktadır (Şorman ve diğ., 2007). Hidrolojik modelleme uygulamaları, son çıktı olan akım değerlerinin elde edilmesinde rol oynadığı için çalışmaların bel kemiğini oluşturmaktadır. Akımın en az hata payı ile tahmin edilebilmesi için, kalibrasyon gerektiren model parametrelerinin uzun yıllar boyunca farklı iklim koşulları için elde edilmiş olması gerekmektedir. Karasu Havazası nda ve alt-havzalarında fiziksel ve kavramsal modeller çalışılmış ve uygulama sonuçları farklı ulusal ve uluslararası platformlarda sunulmuştur. Karasu Havzası nda SRM uygulama sonuçları bu kongre kitapçığında yer alan Marım ve diğ. ne ait bildiride görülebilir; Kırkgöze Havzası nda 2004 su yılı HBV model uygulamalarına ait sonuçları, modellenen/gözlenen akım ve karla kaplı alanların karşılaştırılması bazında Şekil 10 da gösterilmektedir. Şekil 10. Kırkgöze Havzası nda HBV model uygulama sonuçları a) Modellenen ve gözlenen akımlar, b) Modellenen ve gözlenen karla kaplı alan yüzdeleri (2004 su yılı)

EUMETSAT H-SAF PROJESİ VE ÜRETİLEN UYDU ÜRÜNLERİNİN KULLANIM ALANLARI

EUMETSAT H-SAF PROJESİ VE ÜRETİLEN UYDU ÜRÜNLERİNİN KULLANIM ALANLARI TMMOB AFET SEMPOZYUMU 167 EUMETSAT H-SAF PROJESİ VE ÜRETİLEN UYDU ÜRÜNLERİNİN KULLANIM ALANLARI Ali Ümran Kömüşcü 1, Aydın Gürol Ertürk 1, Erdem Erdi 1, Fatih Demir 1, İbrahim Sönmez 1 SUMMARY Turkey is

Detaylı

MERİÇ NEHRİ TAŞKIN ERKEN UYARI SİSTEMİ

MERİÇ NEHRİ TAŞKIN ERKEN UYARI SİSTEMİ T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü MERİÇ NEHRİ TAŞKIN ERKEN UYARI SİSTEMİ Dr. Bülent SELEK, Daire Başkanı - DSİ Etüt, Planlama ve Tahsisler Dairesi Başkanlığı, ANKARA Yunus

Detaylı

Karadeniz ve Ortadoğu Bölgesel Ani Taşkın Erken Uyarı Projesi

Karadeniz ve Ortadoğu Bölgesel Ani Taşkın Erken Uyarı Projesi Karadeniz ve Ortadoğu Bölgesel Ani Taşkın Erken Uyarı Projesi Hayreddin BACANLI Araştırma Dairesi Başkanı 1/44 İçindekiler Karadeniz ve Ortadoğu Ani Taşkın Erken Uyarı Projesi. Gayesi. Model Genel Yapısı.

Detaylı

UYDU KAR ÜRÜNÜ VERİLERİYLE TÜRKİYE İÇİN BÖLGESEL VE MEVSİMSEL KARLA KAPLI ALAN TREND ANALİZİ

UYDU KAR ÜRÜNÜ VERİLERİYLE TÜRKİYE İÇİN BÖLGESEL VE MEVSİMSEL KARLA KAPLI ALAN TREND ANALİZİ UYDU KAR ÜRÜNÜ VERİLERİYLE TÜRKİYE İÇİN BÖLGESEL VE MEVSİMSEL KARLA KAPLI ALAN TREND ANALİZİ İbrahim SÖNMEZ 1, Ahmet Emre TEKELİ 2, Erdem ERDİ 3 1 Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Meteoroloji Mühendisliği Bölümü,

Detaylı

YÜZEYSULARI ÇALIŞMA GRUBU

YÜZEYSULARI ÇALIŞMA GRUBU 1/23 HEDEFLER Mühendislerimiz ve akademisyenlerimiz ile birlikte gelişmiş yöntem ve teknikleri kullanarak; su kaynaklarımızın planlama, inşaat ve işletme aşamalarındaki problemlere çözüm bulmak ve bu alanda

Detaylı

3. Ulusal Taşkın Sempozyumu, 29-30 Nisan 2013, İstanbul

3. Ulusal Taşkın Sempozyumu, 29-30 Nisan 2013, İstanbul 3. Ulusal Taşkın Sempozyumu, 29-30 Nisan 2013, İstanbul Taşkınların Sebepleri, Ülkemizde Yaşanmış Taşkınlar ve Zararları, CBS Tabanlı Çalışmalar Taşkın Tehlike Haritaları Çalışmaları Sel ve Taşkın Strateji

Detaylı

HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN

HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN HİDROLOJİ Doç.Dr.Emrah DOĞAN 1-1 YARDIMCI DERS KİTAPLARI VE KAYNAKLAR Kitap Adı Yazarı Yayınevi ve Yılı 1 Hidroloji Mehmetçik Bayazıt İTÜ Matbaası, 1995 2 Hidroloji Uygulamaları Mehmetçik Bayazıt Zekai

Detaylı

Operational Hydrological Forecasting of Snowmelt Runoff by Remote Sensing and Geographic Information Systems Integration

Operational Hydrological Forecasting of Snowmelt Runoff by Remote Sensing and Geographic Information Systems Integration BACKGROUND Name and Surname: AHMET EMRE TEKELİ Date of Birth: 17 Eylül 1975 Education Degree Department/Program University Grad. Year B.S. Civil Engineering Dep. Middle East Technical University 1997 M.Sc.

Detaylı

BÜYÜK MELEN HAVZASI ENTEGRE KORUMA VE SU YÖNETİMİ. Prof. Dr. İzzet Öztürk İTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü

BÜYÜK MELEN HAVZASI ENTEGRE KORUMA VE SU YÖNETİMİ. Prof. Dr. İzzet Öztürk İTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü BÜYÜK MELEN HAVZASI ENTEGRE KORUMA VE SU YÖNETİMİ Prof. Dr. İzzet Öztürk İTÜ Çevre Mühendisliği Bölümü GÜNDEM Büyük Melen Havzası nın Konumu ve Önemi Büyük Melen Havzası ndan İstanbul a Su Temini Projesi

Detaylı

TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ. Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili

TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ. Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili Dünya nüfusunun, kentleşmenin ve sosyal hayattaki refah düzeyinin hızla artması, Sanayileşmenin

Detaylı

Karadeniz Ve Ortadoğu Ani Taşkın Erken Uyarı Projesi

Karadeniz Ve Ortadoğu Ani Taşkın Erken Uyarı Projesi Karadeniz Ve Ortadoğu Ani Taşkın Erken Uyarı Projesi Küresel olarak ani taşkınlar çok önemli afetlerdir. Her sene 5000 den fazla kişinin ölümüne neden olmaktadır. Kayıpların azaltılması için yapılan çalışmalar

Detaylı

YELİ VE MEVCUT YATIRIMLAR

YELİ VE MEVCUT YATIRIMLAR TÜRKİYE RÜZGAR R ENERJİSİ POTANSİYEL YELİ VE MEVCUT YATIRIMLAR RÜZGAR ENERJİSİ VE SANTRALLERİ SEMİNERİ Rahmi Koç Müzesi Konferans Salonu - İstanbul (27 MAYIS 2011) MUSTAFA ÇALIŞKAN Makine Yüksek Mühendisi

Detaylı

Hidroelektrik Enerji. Enerji Kaynakları

Hidroelektrik Enerji. Enerji Kaynakları Hidroelektrik Enerji Enerji Kaynakları Türkiye de kişi başına yıllık elektrik tüketimi 3.060 kwh düzeylerinde olup, bu miktar kalkınmış ve kalkınmakta olan ülkeler ortalamasının çok altındadır. Ülkemizin

Detaylı

Ders Kitabı. Doç. Dr. İrfan Yolcubal Kocaeli Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü htpp:/jeoloji.kocaeli.edu.tr/

Ders Kitabı. Doç. Dr. İrfan Yolcubal Kocaeli Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü htpp:/jeoloji.kocaeli.edu.tr/ HİDROLOJİ Doç. Dr. İrfan Yolcubal Kocaeli Üniversitesi Jeoloji Mühendisliği Bölümü htpp:/jeoloji.kocaeli.edu.tr/ Ders Kitabı Hidroloji Mehmetçik Bayazıt Birsen Yayınevi 224 sayfa, 3. Baskı, 2004 Yardımcı

Detaylı

YAĞIŞ AKIŞ MODELLEMESİ (IHACRES); KONYA KAPALI HAVZASI, KOZANLI VE SAMSAM GÖLLERİ HAVZASI ÖRNEĞİ

YAĞIŞ AKIŞ MODELLEMESİ (IHACRES); KONYA KAPALI HAVZASI, KOZANLI VE SAMSAM GÖLLERİ HAVZASI ÖRNEĞİ YAĞIŞ AKIŞ MODELLEMESİ (IHACRES); KONYA KAPALI HAVZASI, KOZANLI VE SAMSAM GÖLLERİ HAVZASI ÖRNEĞİ İbrahim Gürer 1, Murat Öncü 2 Özet Konya Kapalı Havzası, kuraklık tehlikesi nedeniyle, su kaynaklarının

Detaylı

Tablo : Türkiye Su Kaynakları potansiyeli. Ortalama (aritmetik) Yıllık yağış 642,6 mm Ortalama yıllık yağış miktarı 501,0 km3

Tablo : Türkiye Su Kaynakları potansiyeli. Ortalama (aritmetik) Yıllık yağış 642,6 mm Ortalama yıllık yağış miktarı 501,0 km3 Dünyadaki toplam su miktarı 1,4 milyar km3 tür. Bu suyun % 97'si denizlerde ve okyanuslardaki tuzlu sulardan oluşmaktadır. Geriye kalan yalnızca % 2'si tatlı su kaynağı olup çeşitli amaçlar için kullanılabilir

Detaylı

Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi

Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Yozgat Su, tüm canlılar için bir ihtiyaçtır. Su Kaynaklarının

Detaylı

TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA KURUMU

TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA KURUMU TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA KURUMU TÜBİTAK, bilimsel ve teknolojik alanlarda araştırma ve teknolojik gelişmeyi, ulusal ekonomik kalkınma hedeflerine göre düzenlemek, koordine etmek ve özendirmekle

Detaylı

Yüz Tanımaya Dayalı Uygulamalar. (Özet)

Yüz Tanımaya Dayalı Uygulamalar. (Özet) 4 Yüz Tanımaya Dayalı Uygulamalar (Özet) Günümüzde, teknolojinin gelişmesi ile yüz tanımaya dayalı bir çok yöntem artık uygulama alanı bulabilmekte ve gittikçe de önem kazanmaktadır. Bir çok farklı uygulama

Detaylı

Resmî Gazete Sayı : 29361

Resmî Gazete Sayı : 29361 20 Mayıs 2015 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 29361 TEBLİĞ Orman ve Su İşleri Bakanlığından: HAVZA YÖNETİM HEYETLERİNİN TEŞEKKÜLÜ, GÖREVLERİ, ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam,

Detaylı

Türkiye nin Su Potansiyelinin Belirlenmesi Çalışmaları

Türkiye nin Su Potansiyelinin Belirlenmesi Çalışmaları T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Türkiye nin Su Potansiyelinin Belirlenmesi Çalışmaları Türkiye Su Bütçesinin Belirlenmesi Çalıştayı 16 20 Mart 2015 / İstanbul A.Deniz

Detaylı

EK-3 NEWMONT-OVACIK ALTIN MADENİ PROJESİ KEMİCE (DÖNEK) DERESİ ÇEVİRME KANALI İÇİN TAŞKIN PİKİ HESAPLAMALARI

EK-3 NEWMONT-OVACIK ALTIN MADENİ PROJESİ KEMİCE (DÖNEK) DERESİ ÇEVİRME KANALI İÇİN TAŞKIN PİKİ HESAPLAMALARI EK-3 NEWMONT-OVACIK ALTIN MADENİ PROJESİ KEMİCE (DÖNEK) DERESİ ÇEVİRME KANALI İÇİN TAŞKIN PİKİ HESAPLAMALARI Hydrau-Tech Inc. 33 W. Drake Road, Suite 40 Fort Collins, CO, 80526 tarafından hazırlanmıştır

Detaylı

FIRAT HAVZASI AKIMLARINDA GÖRÜLEN TRENDLERİN NEDENLERİNİN ARAŞTIRILMASI

FIRAT HAVZASI AKIMLARINDA GÖRÜLEN TRENDLERİN NEDENLERİNİN ARAŞTIRILMASI V. ULUSAL HİDROLOJİ KONGRESİ Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara 5 7 Eylül 2007 FIRAT HAVZASI AKIMLARINDA GÖRÜLEN TRENDLERİN NEDENLERİNİN ARAŞTIRILMASI Kasım Yenigün 1, Veysel Gümüş 2 1 Harran Üniversitesi

Detaylı

Onur ELMA TÜRKIYE DE AKILLI ŞEBEKELER ALT YAPISINA UYGUN AKILLI EV LABORATUVARI. Yıldız Teknik Üniversitesi Elektrik Mühendisliği

Onur ELMA TÜRKIYE DE AKILLI ŞEBEKELER ALT YAPISINA UYGUN AKILLI EV LABORATUVARI. Yıldız Teknik Üniversitesi Elektrik Mühendisliği 1 TÜRKIYE DE AKILLI ŞEBEKELER ALT YAPISINA UYGUN AKILLI EV LABORATUVARI SMART HOME LABORATORY FOR SMART GRID INFRASTRUCTURE IN TURKEY Yıldız Teknik Üniversitesi Elektrik Mühendisliği Sunan Onur ELMA 2

Detaylı

TÜRKİYE NİN BİTKİ ÖRTÜSÜ DEĞİŞİMİNİN NOAA UYDU VERİLERİ İLE BELİRLENMESİ*

TÜRKİYE NİN BİTKİ ÖRTÜSÜ DEĞİŞİMİNİN NOAA UYDU VERİLERİ İLE BELİRLENMESİ* TÜRKİYE NİN BİTKİ ÖRTÜSÜ DEĞİŞİMİNİN NOAA UYDU VERİLERİ İLE BELİRLENMESİ* Determination the Variation of The Vegetation in Turkey by Using NOAA Satellite Data* Songül GÜNDEŞ Fizik Anabilim Dalı Vedat PEŞTEMALCI

Detaylı

Türkiye de Havza Su Bütçesi Hesaplamalarında Uzaktan Algılama ve Evapotranspirasyon Haritalama Tekniklerinin Kullanılma Olanakları

Türkiye de Havza Su Bütçesi Hesaplamalarında Uzaktan Algılama ve Evapotranspirasyon Haritalama Tekniklerinin Kullanılma Olanakları Türkiye de Havza Su Bütçesi Hesaplamalarında Uzaktan Algılama ve Evapotranspirasyon Haritalama Tekniklerinin Kullanılma Olanakları Eyüp Selim Köksal Ersoy Yıldırım Türkiye Su Bütçesinin Belirlenmesi Çalıştayı

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ SU ÇERÇEVE DİREKTİFİ VE BU ALANDA TÜRKİYE DE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR

AVRUPA BİRLİĞİ SU ÇERÇEVE DİREKTİFİ VE BU ALANDA TÜRKİYE DE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR AVRUPA BİRLİĞİ SU ÇERÇEVE DİREKTİFİ VE BU ALANDA TÜRKİYE DE YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR Ayla EFEOGLU Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü AB İle İlişkiler Şube Müdürü İÇERİK AB Su Çerçeve Direktifi hakkında genel

Detaylı

HEC serisi programlarla Ardışık barajların taşkın önleme amaçlı işletilmesi Seyhan Havzasında Çatalan-Seyhan barajları örneği

HEC serisi programlarla Ardışık barajların taşkın önleme amaçlı işletilmesi Seyhan Havzasında Çatalan-Seyhan barajları örneği HEC serisi programlarla Ardışık barajların taşkın önleme amaçlı işletilmesi Seyhan Havzasında Çatalan-Seyhan barajları örneği Prof. Dr. Osman Nuri Özdemir Gazi Üniversitesi-Mühendislik Fakültesi-İnşaat

Detaylı

ArcGIS ile Su Yönetimi Eğitimi

ArcGIS ile Su Yönetimi Eğitimi ArcGIS ile Su Yönetimi Eğitimi http://facebook.com/esriturkey https://twitter.com/esriturkiye egitim@esriturkey.com.tr Kursun Süresi: 5 Gün 30 Saat ArcGIS ile Su Yönetimi Genel Bir platform olarak ArcGIS,

Detaylı

TÜRKİYE ULUSAL HİDROLOJİ KOMİSYONU 2015 Yılı Yürütme Kurulu Toplantısı 16 Mart 2015

TÜRKİYE ULUSAL HİDROLOJİ KOMİSYONU 2015 Yılı Yürütme Kurulu Toplantısı 16 Mart 2015 T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI DEVLET SU İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ULUSAL HİDROLOJİ KOMİSYONU 2015 Yılı Yürütme Kurulu Toplantısı 16 Mart 2015 Dr. Hakan AKSU TUHK Sekreteri TÜRKİYE ULUSAL HİDROLOJİ

Detaylı

2008 YILI DEVLET METEOROLOJĠ ĠġLERĠ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ FAALĠYETLERĠ

2008 YILI DEVLET METEOROLOJĠ ĠġLERĠ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ FAALĠYETLERĠ 1 2008 YILI DEVLET METEOROLOJĠ ĠġLERĠ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ FAALĠYETLERĠ 2 METEOROLOJĠK ÇALIġMALAR 1935 yılından beri Devlet Meteoroloji ĠĢleri Genel Müdürlüğü; baģta ulaģtırma, silahlı kuvvetler, çevre, orman,

Detaylı

KİŞİSEL BİLGİLER EĞİTİM BİLGİLERİ

KİŞİSEL BİLGİLER EĞİTİM BİLGİLERİ KİŞİSEL BİLGİLER Adı Soyadı Dr. Nil KORKMAZ Ünvan Ziraat Yüksek Mühendisi Telefon (232) 832 10 02 E-mail nil.korkmaz@gthb.gov.tr Doğum Tarihi - Yeri 1962-İzmir Doktora Üniversite Adı EĞİTİM BİLGİLERİ Ege

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: MEHMET SAİT ŞAHİNALP Doğum Tarihi: 21. 04. 1973 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Coğrafya Öğretmenliği Marmara Üniversitesi 1992-1996

Detaylı

ILISU (HASANKEYF) BARAJINA ALTERNATİF OLARAK GÜNEŞ ENERJİSİ

ILISU (HASANKEYF) BARAJINA ALTERNATİF OLARAK GÜNEŞ ENERJİSİ ILISU (HASANKEYF) BARAJINA ALTERNATİF OLARAK GÜNEŞ ENERJİSİ Ülkemiz, coğrafi konumu nedeniyle sahip olduğu güneş enerjisi potansiyeli açısından birçok ülkeye göre şanslı durumdadır. Devlet Meteoroloji

Detaylı

Dünya Su Günü 2008 Etkinlik Programı

Dünya Su Günü 2008 Etkinlik Programı 0/5 Dünya Su Günü 2008 Etkinlik Programı 1. GÜN Dünya Su Günü Panelleri 21 Mart 2008 DÜNYA SU GÜNÜ PANELLERİ 09.00 09.20 AÇILIŞ 09.30 11.30 Kocatepe Salonu İnönü Salonu PANEL 1: Küresel Değişimler ve Risk

Detaylı

KIZILIRMAK NEHRİ TAŞKIN RİSK HARİTALARI VE ÇORUM-OBRUK BARAJI MANSABI KIZILIRMAK YATAK TANZİMİ

KIZILIRMAK NEHRİ TAŞKIN RİSK HARİTALARI VE ÇORUM-OBRUK BARAJI MANSABI KIZILIRMAK YATAK TANZİMİ KIZILIRMAK NEHRİ TAŞKIN RİSK HARİTALARI VE ÇORUM-OBRUK BARAJI MANSABI KIZILIRMAK YATAK TANZİMİ Sunan Dr. Burak Turan NFB Mühendislik ve Müşavirlik Dr. Burak TURAN 1, Fayik TURAN 2, M. Denizhan BÜTÜN 3

Detaylı

1.GİRİŞ. Şevki İSKENDEROĞLU 1, Bahadır İbrahim KÜTÜK 2, Şerife Pınar GÜVEL 3, Aynur FAYRAP 4,Mehmet İrfan ASLANKURT 5

1.GİRİŞ. Şevki İSKENDEROĞLU 1, Bahadır İbrahim KÜTÜK 2, Şerife Pınar GÜVEL 3, Aynur FAYRAP 4,Mehmet İrfan ASLANKURT 5 SULAMA PROJELERİ TABANSUYU İZLEME FAALİYETİNİN COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİNDE İNCELENMESİ VE DEĞERLENDİRİLMESİNDE AŞAĞI SEYHAN OVASI SOL SAHİL SULAMA PROJESİ ÖRNEĞİ Şevki İSKENDEROĞLU 1, Bahadır İbrahim KÜTÜK

Detaylı

Avrupa Birliği Taşkın Direktifi ve Ülkemizde Taşkın Direktifi Hususunda Yapılan Çalışmalar

Avrupa Birliği Taşkın Direktifi ve Ülkemizde Taşkın Direktifi Hususunda Yapılan Çalışmalar ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Su Yönetimi Genel Müdürlüğü Taşkın ve Kuraklık Yönetim Planlaması Dairesi Başkanlığı Avrupa Birliği Taşkın Direktifi ve Ülkemizde Taşkın Direktifi Hususunda Yapılan Çalışmalar

Detaylı

Ziraat Yüksek Mühendisi. itekeli@tagem.gov.tr. Ankara Üniversitesi. Ziraat Fakültesi. Tarımsal Yapılar ve Ana Bilim Dalı/2009

Ziraat Yüksek Mühendisi. itekeli@tagem.gov.tr. Ankara Üniversitesi. Ziraat Fakültesi. Tarımsal Yapılar ve Ana Bilim Dalı/2009 KİŞİSEL BİLGİLER Adı Soyadı İnci TEKELİ Ünvan Ziraat Yüksek Mühendisi Telefon 3157623/289 E-mail itekeli@tagem.gov.tr Doğum Tarihi - Yeri 1962-Polatlı Doktora Yüksek Lisans Lisans Diğer Eğitimler Ankara

Detaylı

PROJE AŞAMALARI. Kaynak Envanterinin Oluşturulması. Emisyon Yükü Hesaplamaları

PROJE AŞAMALARI. Kaynak Envanterinin Oluşturulması. Emisyon Yükü Hesaplamaları PROJENİN AMACI Bölgesel Temiz Hava Merkezlerinden olan Ankara merkez olmak üzere; Bartın, Bolu, Çankırı, Düzce, Eskişehir, Karabük, Kastamonu, Kırıkkale, Kırşehir, Kütahya, Yozgat ve Zonguldak illerinde

Detaylı

10-11 Şubat 2014 DSİ ETLİK EĞİTİM TESİSLERİ ANKARA

10-11 Şubat 2014 DSİ ETLİK EĞİTİM TESİSLERİ ANKARA 10-11 Şubat 2014 DSİ ETLİK EĞİTİM TESİSLERİ ANKARA ÇALIŞMA GRUBU Adı Soyadı Görevi Çalıştığı Kurum Dr. Ozan DENİZ Başkan Çanakkale Onsekiz Mart Üni. Jeoloji Mühendisliği Bölümü Birol ÖZER Başkan Yardımcısı

Detaylı

YELİ EMO SAMSUN ŞUBESİ-04-05 EYLÜL 2007. MUSTAFA ÇALIŞKAN Makine Yüksek Mühendisi EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şube Müdür V.

YELİ EMO SAMSUN ŞUBESİ-04-05 EYLÜL 2007. MUSTAFA ÇALIŞKAN Makine Yüksek Mühendisi EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şube Müdür V. ORTA KARADENİZ Z BÖLGESB LGESİ RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYEL YELİ EMO SAMSUN ŞUBESİ-04-05 EYLÜL 2007 MUSTAFA ÇALIŞKAN Makine Yüksek Mühendisi EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şube Müdür V. TÜRKİYE RÜZGAR

Detaylı

TAŞKIN YÖNETİMİNDE MODELLEME ÇALIŞMALARI

TAŞKIN YÖNETİMİNDE MODELLEME ÇALIŞMALARI T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI SU YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TAŞKIN YÖNETİMİNDE MODELLEME ÇALIŞMALARI Tuğçehan Fikret GİRAYHAN Orman ve Su İşleri Uzmanı 17.11.2015- ANTALYA İÇERİK Taşkın Kavramı ve Türkiye

Detaylı

ArcGIS ile Tarımsal Uygulamalar Eğitimi

ArcGIS ile Tarımsal Uygulamalar Eğitimi ArcGIS ile Tarımsal Uygulamalar Eğitimi Kursun Süresi: 5 Gün 30 Saat http://facebook.com/esriturkey https://twitter.com/esriturkiye egitim@esriturkey.com.tr ArcGIS ile Tarımsal Uygulamalar Eğitimi Genel

Detaylı

Araziye Çıkmadan Önce Mutlaka Bizi Arayınız!

Araziye Çıkmadan Önce Mutlaka Bizi Arayınız! Monthly Magnetic Bulletin March 2014 z BOĞAZİÇİ UNIVERSITY KANDİLLİ OBSERVATORY and EARTHQUAKE RESEARCH INSTITUTE GEOMAGNETISM LABORATORY http://www.koeri.boun.edu.tr/jeofizik/default.htm Magnetic Results

Detaylı

ÇEVRESEL TEST HİZMETLERİ 2.ENVIRONMENTAL TESTS

ÇEVRESEL TEST HİZMETLERİ 2.ENVIRONMENTAL TESTS ÇEVRESEL TEST HİZMETLERİ 2.ENVIRONMENTAL TESTS Çevresel testler askeri ve sivil amaçlı kullanılan alt sistem ve sistemlerin ömür devirleri boyunca karşı karşıya kalabilecekleri doğal çevre şartlarına dirençlerini

Detaylı

Bolu 6 Adet Tesisin Açılış ve Temel Atma Merasimi 20 Temmuz 2014, Pazar 19:00

Bolu 6 Adet Tesisin Açılış ve Temel Atma Merasimi 20 Temmuz 2014, Pazar 19:00 Bolu 6 Adet Tesisin Açılış ve Temel Atma Merasimi 20 Temmuz 2014, Pazar 19:00 Sayın Bakanım, Sayın Valim, Sayın Milletvekillerim, Sayın Belediye Başkanım, Genel Müdürlerim, değerli konuklar, hanımefendiler,

Detaylı

Küresel Çevre Yönetimi için Ulusal Kapasite Öz Değerlendirme Analizi

Küresel Çevre Yönetimi için Ulusal Kapasite Öz Değerlendirme Analizi Küresel Çevre Yönetimi için Ulusal Kapasite Öz Değerlendirme Analizi REPUBLIC OF SLOVENIJA MINISTRSTRY OF ENVIRONMENT AND SPATIAL PLANNING Milena Marega Bölgesel Çevre Merkezi, Slovenya Ülke Ofisi Sunum

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNİN İNŞAAT ALANINDAKİ UYGULAMALARI

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNİN İNŞAAT ALANINDAKİ UYGULAMALARI COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİNİN İNŞAAT ALANINDAKİ UYGULAMALARI Ali Baran AKGÜN Egemen ÇAKIR Melike ERSOY Özlem PALABIYIK Danışman: Y. Doç. Dr. Esin ERGEN 1 İçerik CBS nedir? CBS nin inşaatta kullanım alanları

Detaylı

Türkiye de Kar Çalışmaları Başlangıcı

Türkiye de Kar Çalışmaları Başlangıcı Türkiye de Kar Çalışmaları Başlangıcı Krasser, M.A.L.,1966. Preperation of the National Snow Survey in Turkey, DSI, Ankara Krasser, M.A.L.,1966. Funsementals of Snow and Avalanche Research, DSI, Ankara

Detaylı

TÜRKİYE DE TAŞKIN GERÇEĞİ VE METEOROLOJİK ERKEN UYARI SİSTEMLERİ

TÜRKİYE DE TAŞKIN GERÇEĞİ VE METEOROLOJİK ERKEN UYARI SİSTEMLERİ TÜRKİYE DE TAŞKIN GERÇEĞİ VE METEOROLOJİK ERKEN UYARI SİSTEMLERİ YALÇIN ÜN Meteoroloji Mühendisi Meteoroloji Genel Müdürlüğü Araştırma Dairesi Başkanlığı Çevre Şube Müdür V. Nisan 2013 - İstanbul SUNUM

Detaylı

sayısal haritalardan taşkın tahmin we erken uyars sistemlerinde yararlanma

sayısal haritalardan taşkın tahmin we erken uyars sistemlerinde yararlanma sayısal haritalardan taşkın tahmin we erken uyars sistemlerinde yararlanma Prof. Dr. Şenol Kuşçu ÖZET Baraj, gölet, köprü ve menfezlerin; yol Bir dere ya da ırmağın yağış havzasının hendeklerinin, şehirlerde

Detaylı

İŞLETMELERDE KURUMSAL İMAJ VE OLUŞUMUNDAKİ ANA ETKENLER

İŞLETMELERDE KURUMSAL İMAJ VE OLUŞUMUNDAKİ ANA ETKENLER ANKARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ HALKLA İLİŞKİLER VE TANITIM ANA BİLİM DALI İŞLETMELERDE KURUMSAL İMAJ VE OLUŞUMUNDAKİ ANA ETKENLER BİR ÖRNEK OLAY İNCELEMESİ: SHERATON ANKARA HOTEL & TOWERS

Detaylı

A UNIFIED APPROACH IN GPS ACCURACY DETERMINATION STUDIES

A UNIFIED APPROACH IN GPS ACCURACY DETERMINATION STUDIES A UNIFIED APPROACH IN GPS ACCURACY DETERMINATION STUDIES by Didem Öztürk B.S., Geodesy and Photogrammetry Department Yildiz Technical University, 2005 Submitted to the Kandilli Observatory and Earthquake

Detaylı

Tarým Arazilerinin Amaç Dýþý Kullanýmý; Erzurum Örneði

Tarým Arazilerinin Amaç Dýþý Kullanýmý; Erzurum Örneði Tarým Arazilerinin Amaç Dýþý Kullanýmý; Erzurum Örneði Ekoloji 13, 52, 1-6 2004 Ali Kýlýç ÖZBEK Devlet Su Ýþleri 8. Bölge Müdürlüðü 25100, ERZURUM Taþkýn ÖZTAÞ Atatürk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi, Toprak

Detaylı

İGABİS. İGDAŞ Altyapı Bilgi Sistemi

İGABİS. İGDAŞ Altyapı Bilgi Sistemi İGABİS İGDAŞ Altyapı Bilgi Sistemi İGDAŞ * 12 milyonluk bir Mega Kent te * 1,7 milyonu bulan abonesiyle * İstanbul un %55 ine ulaşan * Hızla büyüyen ve gelişen bir DOĞALGAZ DAĞITIM kuruluşudur. İGDAŞ IN

Detaylı

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ

AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ AKADEMİK ÖZGEÇMİŞ VE YAYIN LİSTESİ 1. Adı Soyadı : Ali UYUMAZ İletişim Bilgileri Adres : Telefon : (0212) 285 34 15 / 3718 Mail : uyumaz@itu.edu.tr 2. Doğum - Tarihi : 04.02.1952 3. Unvanı : Yrd. Doç.

Detaylı

ÇOK ZAMANLI UYDU GÖRÜNTÜLERİ VE CBS İLE ALİBEYKÖY BARAJI VE YAKIN ÇEVRESİNİN ARAZİ KULLANIMI ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ

ÇOK ZAMANLI UYDU GÖRÜNTÜLERİ VE CBS İLE ALİBEYKÖY BARAJI VE YAKIN ÇEVRESİNİN ARAZİ KULLANIMI ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ ÇOK ZAMANLI UYDU GÖRÜNTÜLERİ VE CBS İLE ALİBEYKÖY BARAJI VE YAKIN ÇEVRESİNİN ARAZİ KULLANIMI ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ Yasemin Özdemir, İrfan Akar Marmara Üniversitesi Coğrafya Bölümü Marmara Üniversitesi

Detaylı

Niğde İli Köydes ve CBS çalışmaları

Niğde İli Köydes ve CBS çalışmaları 19. Esri Kullanıcıları Konferansı 22-23 Ekim 2014 ODTÜ, Ankara Niğde İli Köydes ve CBS çalışmaları Mustafa BOZDAĞ Esri UC 2014 Demo Niğde Niğde İli ülkemizin iç Anadolu bölgesinin güneydoğusundadır. Rakımı

Detaylı

Afet Yönetiminde İleri Teknolojiler ve TÜBİTAK UZAY ın Vizyonu

Afet Yönetiminde İleri Teknolojiler ve TÜBİTAK UZAY ın Vizyonu Afet Yönetiminde İleri Teknolojiler ve TÜBİTAK UZAY ın Vizyonu Tamer Beşer 12 Kasım 2013 Sunum Planı Tarihçe Yürürlükteki bazı projeler Projeler İMECE TUYGU-KG HiSSAT-KG GEOPORTAL AFAD-İZGE DETAP Uluslararası

Detaylı

Enerji Sektörü Yatırımlarında İklim Risklerinin Yönetimi

Enerji Sektörü Yatırımlarında İklim Risklerinin Yönetimi Enerji Sektörü Yatırımlarında İklim Risklerinin Yönetimi Enerji Sektöründe İklim Değişikliği ve Risk Yönetimi Çalıştayı (Türkiye) Mövenpick Hotel, Ankara 28 Nisan 2015 Dr. Craig Davies Senior Manager,

Detaylı

BOĞAZİÇİ UNIVERSITY KANDİLLİ OBSERVATORY and EARTHQUAKE RESEARCH INSTITUTE GEOMAGNETISM LABORATORY

BOĞAZİÇİ UNIVERSITY KANDİLLİ OBSERVATORY and EARTHQUAKE RESEARCH INSTITUTE GEOMAGNETISM LABORATORY Monthly Magnetic Bulletin May 2015 BOĞAZİÇİ UNIVERSITY KANDİLLİ OBSERVATORY and EARTHQUAKE RESEARCH INSTITUTE GEOMAGNETISM LABORATORY http://www.koeri.boun.edu.tr/jeomanyetizma/ Magnetic Results from İznik

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ YARDIMIYLA HAVZA KARAKTERİSTİKLERİNİN BELİRLENMESİ

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ YARDIMIYLA HAVZA KARAKTERİSTİKLERİNİN BELİRLENMESİ COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ YARDIMIYLA HAVZA KARAKTERİSTİKLERİNİN BELİRLENMESİ Mustafa Utku YILMAZ 1, Evren ÖZGÜR 2, E. Beyhan YEĞEN 3 1 Kırklareli Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, İnşaat Mühendisliği

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

Emisyon Envanteri ve Modelleme. İsmail ULUSOY Çevre Mühendisi Ennotes Mühendislik

Emisyon Envanteri ve Modelleme. İsmail ULUSOY Çevre Mühendisi Ennotes Mühendislik Emisyon Envanteri ve Modelleme İsmail ULUSOY Çevre Mühendisi Ennotes Mühendislik İçerik Emisyon Envanteri Emisyon Kaynaklarına Göre Bilgiler Emisyon Faktörleri ve Hesaplamalar Modelleme Emisyon Envanteri

Detaylı

Yrd.Doç. Dr. Tülin ÇETİN

Yrd.Doç. Dr. Tülin ÇETİN Yrd.Doç. Dr. Tülin ÇETİN ÖĞRENİM DURUMU Derece Üniversite Bölüm / Program Lisans Ege Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği 1987-1992 Lisans Celal Bayar Üniversitesi İnşaat Mühendisliği 2001-2004 Y. Lisans

Detaylı

T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi

T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi LİSANS YERLEŞTİRME SINAVI-3 COĞRAFYA-1 TESTİ 26 HAZİRAN 2016 PAZAR Bu testlerin her hakkı saklıdır. Hangi amaçla olursa olsun, testlerin tamamının veya bir kısmının

Detaylı

18. ESRI KULLANICILAR KONFERANSI

18. ESRI KULLANICILAR KONFERANSI 18. ESRI KULLANICILAR KONFERANSI SEL VE TAŞKINA DUYARLI ALANLARIN CBS İLE BELİRLENMESİ: İSTANBUL AVRUPA YAKASI ÖRNEĞİ Arş.Grv. Mustafa YALÇIN Afyon Kocatepe Üniversitesi İÇERİK Sel ve Taşkın Duyarlılık

Detaylı

İklim verisi kullanıcılarının karşılaştığı zorluklar ve çözüm önerileri. Ömer Lütfi Şen, Ozan Mert Göktürk ve Hasan Nüzhet Dalfes

İklim verisi kullanıcılarının karşılaştığı zorluklar ve çözüm önerileri. Ömer Lütfi Şen, Ozan Mert Göktürk ve Hasan Nüzhet Dalfes İklim verisi kullanıcılarının karşılaştığı zorluklar ve çözüm önerileri Ömer Lütfi Şen, Ozan Mert Göktürk ve Hasan Nüzhet Dalfes İTÜ Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü İTÜ Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü

Detaylı

BÖLÜM-1 HİDROLOJİNİN TANIMI VE ÖNEMİ

BÖLÜM-1 HİDROLOJİNİN TANIMI VE ÖNEMİ BÖLÜM-1 HİDROLOJİNİN TANIMI VE ÖNEMİ 1.1 GİRİŞ Hidrolojinin kelime anlamı su bilimi olup böyle bir bilime ihtiyaç duyulması suyun doğadaki bütün canlıların yaşamını devam ettirebilmesi için gereken çok

Detaylı

EÜAŞ ADANA VE YÖRESİ HES İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ

EÜAŞ ADANA VE YÖRESİ HES İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ EÜAŞ ADANA VE YÖRESİ İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile Çukurova Elektrik A.Ş. arasında imzalanan imtiyaz sözleşmesinin şirket kusuru nedeniyle 12.06.2003 tarihinde feshedilmesi

Detaylı

Antalya Kepez 1 Mart 9 Adet Tesisin Açılış ve Temel Atma Merasimi (1 adedi baraj, 3 adedi içme suyu tesisi, 5 adedi taşkın koruma tesisi)

Antalya Kepez 1 Mart 9 Adet Tesisin Açılış ve Temel Atma Merasimi (1 adedi baraj, 3 adedi içme suyu tesisi, 5 adedi taşkın koruma tesisi) Sayın Valim, Sayın Milletvekillerim, Sayın Müsteşarım, Değerli Genel Müdürlerim, Sayın Belediye Başkanlarım, Antalya Kepez 1 Mart 9 Adet Tesisin Açılış ve Temel Atma Merasimi (1 adedi baraj, 3 adedi içme

Detaylı

Afet Yönetiminde Uzaktan Algılama Sistemleri

Afet Yönetiminde Uzaktan Algılama Sistemleri Afet Yönetiminde Uzaktan Algılama Sistemleri Hayri ÖZDEN Mühendis Albay MSB Araştırma, Geliştirme ve Teknoloji Dairesi Başkanı 1/34 Takdim Planı Uzaktan Algılama Yer Gözlem Uyduları Görüş Yeteneğini Artıran

Detaylı

CBS DESTEKLİ TAŞKIN ALANLARININ BELİRLENMESİ: KAVAKÖZÜ DERESİ ÖRNEĞİ GIS AIDED DETERMINATION OF FLOOD AREAS: KAVAKÖZÜ CREEK CASE STUDY

CBS DESTEKLİ TAŞKIN ALANLARININ BELİRLENMESİ: KAVAKÖZÜ DERESİ ÖRNEĞİ GIS AIDED DETERMINATION OF FLOOD AREAS: KAVAKÖZÜ CREEK CASE STUDY CBS DESTEKLİ TAŞKIN ALANLARININ BELİRLENMESİ: KAVAKÖZÜ DERESİ ÖRNEĞİ Ü. TONBUL 1 1 Devlet Su İşleri 5. Bölge Müdürlüğü, Harita Mühendisi, Çorum, umittonbul@dsi.gov.tr Özet Bu çalışmanın amacı, Osmancık

Detaylı

GÜLSER FİDANCI ZİRAAT MÜHENDİSİ UNIVERSITY OF STIRLING 28 ARALIK 2012-27 NİSAN 2013

GÜLSER FİDANCI ZİRAAT MÜHENDİSİ UNIVERSITY OF STIRLING 28 ARALIK 2012-27 NİSAN 2013 GÜLSER FİDANCI ZİRAAT MÜHENDİSİ UNIVERSITY OF STIRLING 28 ARALIK 2012-27 NİSAN 2013 Su Ürünleri İşletmeleri İçin Yer Seçimi: Su ürünleri yetiştiriciliğinde başarıya ulaşmak ve sürdürülebilirliği sağlamak

Detaylı

AFET Yönetiminde İleri Teknoloji Kullanımı GÜZ ÇALIŞTAYI. 12-13 Kasım 2013, ANKARA, TÜRKİYE PANEL-1 11:30-13:00

AFET Yönetiminde İleri Teknoloji Kullanımı GÜZ ÇALIŞTAYI. 12-13 Kasım 2013, ANKARA, TÜRKİYE PANEL-1 11:30-13:00 AFET Yönetiminde İleri Teknoloji Kullanımı GÜZ ÇALIŞTAYI 12-13 Kasım 2013, ANKARA, TÜRKİYE PANEL-1 11:30-13:00 AFET Yönetiminde İleri Teknoloji Kullanımı PANEL BAŞKANI Doç. Dr. Dilek Funda KURTULUŞ --->

Detaylı

GAP BÖLGESİNDE YER ALAN İLLERİN YATIRIM FAALİYETLERİ BÖLGESEL TOPLANTISI

GAP BÖLGESİNDE YER ALAN İLLERİN YATIRIM FAALİYETLERİ BÖLGESEL TOPLANTISI T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI GAP BÖLGESİNDE YER ALAN İLLERİN YATIRIM FAALİYETLERİ BÖLGESEL TOPLANTISI Prof. Dr. Veysel EROĞLU Çevre ve Orman Bakanı 18 Ağustos 2009 - Şanlıurfa GÜNEYDOĞU ANADOLU PROJESİ

Detaylı

Türkiye de Rüzgar Enerjisi. Hakan Şener AKATA ETK Uzm. Yard.

Türkiye de Rüzgar Enerjisi. Hakan Şener AKATA ETK Uzm. Yard. Türkiye de Rüzgar Enerjisi Hakan Şener AKATA ETK Uzm. Yard. Akış Ülkemizde rüzgar enerjisi Destekleme Mekanizmaları Lisanslı Elektrik Üretim Tesisleri Lisanssız Elektrik Üretim Tesisleri Ülkemizde Rüzgar

Detaylı

DİKMEN BÖLGESİ STRETEJİK GELİŞİM PLANI 2012-2014

DİKMEN BÖLGESİ STRETEJİK GELİŞİM PLANI 2012-2014 DİKMEN BÖLGESİ STRETEJİK GELİŞİM PLANI 2012-2014 Eyül 2011 Bu yayın Avrupa Birliği nin yardımlarıyla üretilmiştir. Bu yayının içeriğinin sorumluluğu tamamen The Management Centre ve Dikmen Belediyesi ne

Detaylı

KIRGIZİSTAN CUMHURİYETİ ORMANCILIK COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ TEKNOLOJİSİ

KIRGIZİSTAN CUMHURİYETİ ORMANCILIK COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ TEKNOLOJİSİ KIRGIZİSTAN CUMHURİYETİ ORMANCILIK COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMİ TEKNOLOJİSİ Kırgızistan Cumhuriyeti Çevre Koruma ve Ormancılık Devlet Ajansı Key words: Kırgızistan Orman Kadastro, Kırgızistan Orman CBS SUMMARY

Detaylı

49.Dünya Meteoroloji Günü ĐTÜ Süleyman Demirel Kültür Merkezinde Kutlandı

49.Dünya Meteoroloji Günü ĐTÜ Süleyman Demirel Kültür Merkezinde Kutlandı 49.Dünya Meteoroloji Günü ĐTÜ Süleyman Demirel Kültür Merkezinde Kutlandı 23 MART Dünya Meteoroloji günü kutlamaları Đstanbul Teknik Üniversitesi Süleyman Demirel Kültür merkezinde kutlandı. Ana teması

Detaylı

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri Okyanuslar ve denizler dışında kalan ve karaların üzerinde hem yüzeyde hem de yüzey altında bulunan su kaynaklarıdır. Doğal Su Ekosistemleri Akarsular Göller Yer altı su kaynakları Bataklıklar Buzullar

Detaylı

FEN ve TEKNOLOJİ ÖĞRETMENLERİNİ PROJE DANIŞMANLIĞI ÇALIŞTAYI PROJE ÖNERİSİ BAŞVURU FORMU 8-15 Temmuz 2012

FEN ve TEKNOLOJİ ÖĞRETMENLERİNİ PROJE DANIŞMANLIĞI ÇALIŞTAYI PROJE ÖNERİSİ BAŞVURU FORMU 8-15 Temmuz 2012 FEN ve TEKNOLOJİ ÖĞRETMENLERİNİ PROJE DANIŞMANLIĞI ÇALIŞTAYI PROJE ÖNERİSİ BAŞVURU FORMU 8-15 Temmuz 2012 Grup Adı: Kılıç Balığı Proje No : 1.Proje Başlığı: Kuraklık sorunumuz olmayacak! Öneren Kişi/Kuruluşun

Detaylı

Arş.Gör.Hüseyin TOPAN - http://jeodezi.karaelmas.edu.tr 1

Arş.Gör.Hüseyin TOPAN - http://jeodezi.karaelmas.edu.tr 1 Mikrodalga radyometre UZAKTAN ALGILAMADA GÖRÜNTÜLEME SİSTEMLERİ Hüseyin TOPAN Algılayıcı Pasif amaçlı olmayan amaçlı Manyetik algılayıcı Gravimetre Fourier spektrometresi Diğerleri Optik Film tabanlı Dijital

Detaylı

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 SUNUM AKIŞI Bölge Planı Hazırlık Süreci Paydaş Analizi Atölye Çalışmalarının Gerçekleştirilmesi Mevcut Durum Analizi Yerleşim Yapısı ve Yerleşmeler Arası İlişki Analizi

Detaylı

Geleceğinize Açılan Kapı

Geleceğinize Açılan Kapı Geleceğinize Açılan Kapı OSMANİYE KORKUT ATA ÜNİVERSİTESİ AKADEMİK BİRİMLER Fakülteler 1. Mühendislik Fakültesi 2. İktisadi ve İdari Bilimler Fak. 3. Fen Edebiyat Fak. 4. Mimarlık, Tasarım ve Güzel Sanatlar

Detaylı

T.C. MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ Fen-Edebiyat Fakültesi

T.C. MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ Fen-Edebiyat Fakültesi T.C. EHET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ Fen-Edebiyat Fakültesi ÖĞRETİ YILI : 2015 / 2016 PROGRAI : COĞRAFYA Dersin (adı,teorik,uygulama,kredisi, toplam ve AKT değişikliklerinde; dersin kodu "15" ile başlayacak,

Detaylı

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇÖLLEŞME İLE MÜCADELE SÖZLEŞMESİ 12. TARAFLAR KONFERANSI (COP12) EKİM 2015 TARİHLERİNDE ANKARA DA YAPILACAKTIR.

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇÖLLEŞME İLE MÜCADELE SÖZLEŞMESİ 12. TARAFLAR KONFERANSI (COP12) EKİM 2015 TARİHLERİNDE ANKARA DA YAPILACAKTIR. [ BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇÖLLEŞME İLE MÜCADELE SÖZLEŞMESİ 12. TARAFLAR KONFERANSI (COP12) 12-23 EKİM 2015 TARİHLERİNDE ANKARA DA YAPILACAKTIR. [ Birleşmiş Milletler Çölleşme ile Mücadele 12. Taraflar Konferansı

Detaylı

TÜRKİYE RÜZGAR VE GÜNEŞ ENERJİSİ POTANSİYELİ. Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili

TÜRKİYE RÜZGAR VE GÜNEŞ ENERJİSİ POTANSİYELİ. Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili TÜRKİYE RÜZGAR VE GÜNEŞ ENERJİSİ POTANSİYELİ Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili Dünya nüfusunun, kentleşmenin ve sosyal hayattaki refah düzeyinin hızla artması,

Detaylı

Uzaktan Algılamanın. Doğal Ekosistemlerde Kullanımı PROF. DR. İ BRAHİM ÖZDEMİR SDÜ ORMAN FAKÜLTESI I S PARTA

Uzaktan Algılamanın. Doğal Ekosistemlerde Kullanımı PROF. DR. İ BRAHİM ÖZDEMİR SDÜ ORMAN FAKÜLTESI I S PARTA Uzaktan Algılamanın Doğal Ekosistemlerde Kullanımı PROF. DR. İ BRAHİM ÖZDEMİR SDÜ ORMAN FAKÜLTESI I S PARTA 1 Uzaktan Algılama Nedir? Arada fiziksel bir temas olmaksızın cisimler hakkında bilgi toplanmasıdır.

Detaylı

SU KAÇAKLARININ COĞRAFĐ BĐLGĐ SĐSTEMĐ TABANLI TESPĐTĐ: ANTALYA SU VE ATIKSU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ UYGULAMALARI

SU KAÇAKLARININ COĞRAFĐ BĐLGĐ SĐSTEMĐ TABANLI TESPĐTĐ: ANTALYA SU VE ATIKSU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ UYGULAMALARI TMMOB COĞRAFĐ BĐLGĐ SĐSTEMLERĐ KONGRESĐ 2009 02-06 Kasım 2009, Đzmir SU KAÇAKLARININ COĞRAFĐ BĐLGĐ SĐSTEMĐ TABANLI TESPĐTĐ: ANTALYA SU VE ATIKSU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ UYGULAMALARI T. Özden, E. Demirbaş, Đ. Demirel

Detaylı

Türkiye de iklim değişikliği ve olası etkileri

Türkiye de iklim değişikliği ve olası etkileri Türkiye de iklim değişikliği ve olası etkileri Ömer Lütfi Şen Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi Mercator-İPM Araştırma Programı & Katkıda bulunanlar: Ozan Mert Göktürk Deniz Bozkurt Berna

Detaylı

HİSAR REG. VE HES BİLGİ NOTU

HİSAR REG. VE HES BİLGİ NOTU HİSAR REG. VE HES BİLGİ NOTU ODAŞ ELEKTRİK ÜRETİM SAN. TİC. A.Ş. 2015 ŞUBAT HİSAR HİDRO ELEKTRİK SANRALİ PROJE BİLGİ NOTU : Hisar Regülatörü ve HES projesi Marmara bölgesinde Sakarya Nehri üzerinde Bilecik

Detaylı

KENT BİLGİ SİSTEMİNİN BİR ALT SİSTEMİ OLARAK İSTATİSTİKSEL BİLGİ SİSTEMİ VE TÜRKİYE İÇİN 2008 YILINDA İSTATİSTİKSEL BİLGİ SİSTEMİ KULLANIM DURUMU *

KENT BİLGİ SİSTEMİNİN BİR ALT SİSTEMİ OLARAK İSTATİSTİKSEL BİLGİ SİSTEMİ VE TÜRKİYE İÇİN 2008 YILINDA İSTATİSTİKSEL BİLGİ SİSTEMİ KULLANIM DURUMU * KENT BİLGİ SİSTEMİNİN BİR ALT SİSTEMİ OLARAK İSTATİSTİKSEL BİLGİ SİSTEMİ VE TÜRKİYE İÇİN 2008 YILINDA İSTATİSTİKSEL BİLGİ SİSTEMİ KULLANIM DURUMU * Statistical Information System as a subsystem of Urban

Detaylı

Kentsel Dönüşümde Coğrafi-Kent Bilgi Sistemleri

Kentsel Dönüşümde Coğrafi-Kent Bilgi Sistemleri Kentsel Dönüşümde Coğrafi-Kent Bilgi Sistemleri Prof. Dr. Tahsin YOMRALIOĞLU İTÜ İnşaat Fakültesi Geomatik Mühendisliği Bölümü ITU Faculty of Civil Engineering Department of Geomatics Engineering http://web.itu.edu.tr/tahsin

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ İLE AFET VE ACİL DURUM YÖNETİM BİLGİ SİSTEMLERİ

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ İLE AFET VE ACİL DURUM YÖNETİM BİLGİ SİSTEMLERİ 295 COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ İLE AFET VE ACİL DURUM YÖNETİM BİLGİ SİSTEMLERİ H.Banu Ilter 1, İbrahim Özkeser 2 SUMMARY Information Technologies offers effective solutions on before, during and after disaster

Detaylı

Yeşilırmak Havzası Taşkın Yönetim Planının Hazırlanması Projesi

Yeşilırmak Havzası Taşkın Yönetim Planının Hazırlanması Projesi T. C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI Su Yönetimi Genel Müdürlüğü Yeşilırmak Havzası Taşkın Yönetim Planının Hazırlanması Projesi Taşkın ve Kuraklık Yönetimi Daire Başkanlığı 03 Aralık 2013 / Afyonkarahisar

Detaylı

Araştırma Görevlisi İSMAİL ÇÖLKESEN

Araştırma Görevlisi İSMAİL ÇÖLKESEN Araştırma Görevlisi İSMAİL ÇÖLKESEN ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı : İSMAİL ÇÖLKESEN Doğum Tarihi : 1981 Ünvanı : Dr. Öğrenim Durumu : Derece Alan Üniversite Lisans Yüksek Lisans Doktora Jeodezi ve Fotogrametri Müh.

Detaylı

Gözlemevi Yer Seçimi Amaçlıİklim Tanı Arşivlerinde Türkiye

Gözlemevi Yer Seçimi Amaçlıİklim Tanı Arşivlerinde Türkiye Gözlemevi Yer Seçimi Amaçlıİklim Tanı Arşivlerinde Türkiye Tansel AK(1,2), Tuncay ÖZIŞIK(1) (1) TÜBİTAK Ulusal Gözlemevi (2) İstanbul Üniv. Fen Fak. Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümü Gözlemevi Yer Seçiminde

Detaylı

PROJE 3. ÇALIŞTAYI. 14 ARALIK 2010, Kayseri, TÜRKİYE

PROJE 3. ÇALIŞTAYI. 14 ARALIK 2010, Kayseri, TÜRKİYE IKONAIR PROJESİ Evrim DOĞAN ÖZTÜRK Uzman Isınma ve Motorlu Taşıt Kaynaklı Hava Kirliliği Şb. Md. Hava Yönetimi Dai. Bşk. T.C. Çevre ve Orman Bakanlığı PROJE 3. ÇALIŞTAYI 14 ARALIK 2010, Kayseri, TÜRKİYE

Detaylı