SOVYETLER BİRLİĞİ SONRASI DÖNEMDE ORTA ASYA TÜRK CUMHURİYETLERİNDE SOSYAL GÜVENLİK

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "SOVYETLER BİRLİĞİ SONRASI DÖNEMDE ORTA ASYA TÜRK CUMHURİYETLERİNDE SOSYAL GÜVENLİK"

Transkript

1 222 II. ULUSLARARASI SOSYAL BİLİMCİLER KONGRESİ SOVYETLER BİRLİĞİ SONRASI DÖNEMDE ORTA ASYA TÜRK CUMHURİYETLERİNDE SOSYAL GÜVENLİK Tuncay Güloğlu Giriş İkinci Dünya Savaşı sonrasında oluşan iki kutuplu dünya 1990 ların başında Sovyetler Birliği nin dağılışı ile birlikte geçerliliğini kaybetti lerin ikinci yarısından sonra başlayan toplumsal, ekonomik ve siyasi çalkantılar sonucu Sovyetler Birliği dağılırken Orta Asya bölgesi de bir değişim sürecine girdi. Bu bölgedeki ülkeler bir yandan demokratikleşmeye yönelirken diğer yandan ise liberal piyasa düzenine uygun bir yapılanma içine girdiler. Bu süreçte komünizmin ani çöküşü ve kapitalizmin tek başına kalması sonucu ve pazar ekonomilerinin bilinen ve giderilemeyen kusurları sebebiyle Orta Asya ülkeleri sancılı bir dönem geçirdiler. 288 Bütün eski Sovyet ülkeleri ile birlikte serbest piyasa ekonomisine geçiş sürecini yaşayan Orta Asya Türk Cumhuriyetleri yani Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Tacikistan ve Türkmenistan özellikle döneminde ciddi sosyo-ekonomik sorunlarla karşılaşmışlardır ların başından itibaren merkezi planlamaya dayalı Marksist ekonomik düzenden piyasa ekonomisine dayalı liberal ekonomik sisteme geçiş çabası içinde olmalarından dolayı bu ülkelerin ekonomilerine de geçiş ekonomileri ( transition economies) de denilmiştir. Bu ülkeler 2000 lere kadar ciddi olarak geçiş sürecinin sancılarını yaşamışlar ve 2000 yılından sonra ekonomik olarak ciddi gelişme göstermişlerdir. 289 Orta Asya Türk Cumhuriyetleri nde yaşanan ekonomik ve sosyal değişim şüphesiz bu ülkelerdeki sosyal güvenlik sistemleri de etkilemiş ve yaşanan gelişmeler sonucu bu ülkelerde sosyal güvenlik sistemlerinde ciddi ve köklü değişiklikler olmuştur. Aslında bütün dünya da sosyal güvenlik sistemlerinde yeni arayışlar ve reform hareketleri sürmektedir. İşte bu hareketler yeni bir yapılanma süreci içinde olan Orta Asya Türk Cumhuriyetlerini de etkilemiştir. 1. Sosyal Güvenlik Kavramı Sosyal güvenlik sosyal ve güvenlik sözcüklerinden oluşan bir terimdir. Bu kelimelerin her biri farklı anlamlarda kullanılmaktadır. Bu nedenle gerek teoride gerekse pratikte sosyal güvenlik terimi farklı biçimlerde yorumlanabilmektedir. Sosyal güvenliğin şimdiye kadar pek çok tanımı yapılmıştır. Bir tanıma göre sosyal güvenlik bir ülke halkının bugününü ve yarınını güvence altına almayı amaçlayan ve birbiri arasında sıkı bir birlik ve uyum kurulmuş olan bir kurumlar Yrd. Doç. Dr. Kocaeli Üniversitesi İİBF Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Bölümü 288 Sabahaddin Zaim. (1997) Türk ve İslam Dünyasının Yeniden Yapılanması. İzmir: Nil Yayınları, s. XXXVII. 289 Tuncay Güloğlu. (2007) Piyasa Ekonomisine Geçiş Sürecinde Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinde Yoksulluk. Caucasus and Central Asia in the Globalization Process International Congress. Baku: Qafqaz University, s. 746.

2 223 II. ULUSLARARASI SOSYAL BİLİMCİLER KONGRESİ bütünü başka bir değişle sosyal güvenlik herhangi bir mesleki, fizyolojik veya sosyoekonomik riskten ötürü geliri veya kazancı sürekli veya geçici olarak kesilmiş kimselerin geçinme ve yaşama ihtiyaçlarını karşılayan bir sistemdir. 290 Başka bir görüşe göre ise sosyal göre sosyal güvenlik tehlikeler karşısında insanların ihtiyaçlarının esiri olmaktan kurtarılması idealidir. 291 J. Henry Richardson da sosyal güvenliği esas gayesi, çalışma gücünü, beden ve ruh sağlığını devam ettirmek için müessir kaynaklarını, daimi veya geçici bir şekilde kaybedenlere kolektif veya cemiyet olarak yardım etmek suretiyle onları ihtiyaçlarının esiri olmaktan kurtarmaya çalışan bir sistem olarak tarif etmektedir. 292 Uluslararası Çalışma Teşkilatı (ILO) da sosyal güvenliği fertlere ve ailelere iktisadi ve sosyal riskler dolayısıyla hayat seviyeleri veya hayat standartlarında belirli bir çizginin altına düşmeyeceği garantisini vermek olarak tanımlamıştır. 293 ABD Social Security Administration ise sosyal güvenliği kişilerin gelir veya çalışma gücü kaybı ile evlenme, doğum veya ölüm gibi harcamaların arttığı belirli durumlarda garanti altına alan bir sistem olarak tanımlamaktadır. 294 Bütün bu tanımlardan şu sonuçların çıkarılması mümkündür: 1.Sosyal güvenlik fertlerin karşılaşabileceği sosyo-ekonomik, fizyolojik ve mesleki risklere karşı maddi koruma sağlayan bir garantidir. 2.Kişilere çeşitli risklere karşı garanti sağlayan bir sistemdir 3.Ani ortaya çıkan ve çalışma gücünün kaybı, gelir kaybı veya gider artışı sonucunu ortaya çıkaran risklere karşı aile ve toplumu koruyucudur. 2. Sosyal Güvenlik Sistemleri ve Sosyal Güvenliğin Araçları Günümüzde sosyal güvenlik uygulamasında temel olarak üç farlı sistemin uygulandığı görülmektedir. Bunlar istihdama dayalı sistem, evrensel sistem ve servet testine dayalı sistem. Bunlardan istihdama dayalı sosyal güvenlik sistemi genel olarak sosyal sigorta uygulaması ağırlıklı bir sistemdir. Bu sistemde tehlikelere karşı yapılan yardımlar ödemelere ve istihdam sürelerine bağlıdır. Sosyal sigorta sisteminin finansmanı işveren ve çalışanlara dayanmaktadır. Katılım mecburidir. Sistemde katılımcıların katkıları ve ödemeler arasında ilişki vardır. Bu sistemde devlet garantör konumundadır. Ayrıca devletin finansal desteği söz konusudur. Bazı durumlarda devlet düşük ücretlilerin primlerine katkıda bulunmaktadır. 290 Cahit Talas. (1997) Toplumsal Ekonomi. İstanbul: İmge Yayınları, s Turan Yazgan. (1992) İktisatçılar İçin Sosyal Güvenlik Ders Notları. İstanbul: Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Yayını, s J. Henry Richardson. (1970) İktisadi ve Mali Yönüyle Sosyal Güvenlik. Çev. Turan Yazgan. İstanbul: İ.Ü. İktisat Fakültesi Yayını, s International Labour Office. ( 1984) Into the Twenty-First Century: The Development of Social Security. Geneva: ILO, s Social Security Administration. (2005) Social Security Throughout the World: Asia and the Pasific Washington DC: SSA Publication, s.1.

3 224 II. ULUSLARARASI SOSYAL BİLİMCİLER KONGRESİ Evrensel sistem olarak adlandırılan diğer sosyal güvenlik sisteminde ise o ülkede ikamet edenlere veya ülke vatandaşlarına gelir, istihdam ve servet durumuna bakılmaksızın sabit miktarlarda yardım yapılmaktadır. Bu uygulamanın finansmanı genel vergiler yoluyla sağlanmaktadır. Ayrıca gelir ilişkili bir programla evrensel program beraber de yürütülebilmektedir. 295 Servet testine dayanan programda ise kişilerin veya ailenin kendini geçindirme kaynaklarına bakılmaktadır. Bu sistemde yardımlar gelirlerle ilgilidir. Finansmanı genel vergilerden sağlanmaktadır. Servet testine dayanan program bazen istihdama dayalı programlarla beraber de uygulanabilmektedir. Temel düşünce yardım sağlanmasında kişinin veya ailenin belirli bir gelirin altında olması durumudur. 296 Sosyal güvenlik uygulamasının araçlarına baktığımızda ise temel olarak günümüzde 2 temel aracın kullanıldığını görmekteyiz. Bunlar sosyal sigortalar ve kamu sosyal güvenlik harcamalarıdır. Sosyal sigortalar sosyal güvenlik araçları içinde günümüzde yaygın olarak kullanılmaktadır. Sosyal sigortalar bir ülkede çalışanların karşılaşabileceği sosyal riskleri zorunlu olarak işçi ve işverenlerin de katılımı ile devlet tarafından kurulup organize edilen bir sigorta sistemidir. Modern anlamda sosyal sigorta uygulaması dünyada ilk kez 1881 tarihinde Almanya da Başbakan Bismark tarafından kurulmuş daha sonra önce Avrupa daha sonrada tüm dünyaya yayılmıştır. Sosyal sigortaların kapsadığı riskler 1952 tarihli ve 102 sayılı Sosyal Güvenliğin Asgari Normları hakkında Uluslararası Çalışma Örgütü Sözleşmesi nde dokuz olarak belirlenmiştir. Bunlar hastalık halinde sağlık yardımları, hastalık halinde hastalık ödemeleri, analık, sakatlık, yaşlılık, iş kazaları ve meslek hastalığı, ölüm, aile yardımları ve işsizlik sigortasıdır. 297 Genel olarak sosyal sigorta uygulamaları bütün dünyada bir bütün olarak başlamamış aşamalı olarak gelişme göstermiştir. Süreç içinde gerek nüfus kapsamı gerekse risk kapsamı gelişme göstermiştir. Sosyal güvenliğin ikinci temel aracı olan kamu sosyal güvenlik harcamaları bugün sosyal sigortadan sonra sosyal güvenliğin ikinci ana kolunu oluşturmaktadır. Devlet sosyal sigortalar kanalıyla kapsama alamadığı çeşitli gruplara yönelik olarak sosyal güvenlik harcamaları kanalıyla gelir transferi yapmakta hizmet sunmakta veya kamu yardımında bulunmaktadır. 298 Kamu sosyal güvenlik harcamaları genel olarak sosyal yardım ve sosyal hizmet mekanizması ile yapılmaktadır. Sosyal yardımlar yoksul, muhtaç veya az gelirli kişilere devlet bütçesinden yardım yapılması esasına dayanır. Sadece vergilerle finanse edilmeleri, herhangi bir 295 Social Security Administration. A.g.e., ss Social Security Administration. a.g.e., s A. Can Tuncay. (1992) Sosyal Güvenlik Hukuku Dersleri. İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım, s Süleyman Özdemir. (2007). Küreselleşme Sürecinde Refah Devleti. İstanbul: İTO Yayını, s. 95.

4 225 II. ULUSLARARASI SOSYAL BİLİMCİLER KONGRESİ karşılık gözetmeksizin yoksul ve muhtaç kimselere uygulanması ve sadece devlet bütçesinden sağlanması açılarından sosyal sigortalardan farklılık arz eder. 299 Sosyal hizmet kavramı ise insanların sağlık ve iyilik halinin gelişmesinde; insanların kendilerine yeterli hale gelmelerinde ve başkalarına bağımlı olma hallerinin önlenmesinde; aile bağlarının güçlendirilmesinde; bireylerin ailelerin, grupların veya toplulukların sosyal işlevlerini başarıyla yerine getirmelerine yardımcı olmak amacıyla, sosyal hizmet uzmanları ve diğer meslek mensupları tarafından gerçekleştirilen etkinlikler ve programlar bütünüdür. 300 Sosyal güvenlikte bazı durumlarda gelir garantisinin yeterli olmadığı görülmektedir özellikle, kendine bakamayacak durumdaki muhtaç yaşlılar ve kimsesiz çocukların durumunda bunlara maddi destek yanında bazı hizmetlerin de sunulması gerekli olmaktadır. İşte bu noktada devreye sosyal hizmetler girmektedir Sosyal Güvenlikte Yeni Arayışlar Günümüzde sosyal güvenlik sistemleri bir değişim ve dönüşüm süreci yaşamaktadırlar. Bunun çeşitli nedenlerden kaynaklandığı görülmektedir lerden itibaren yaşanan ekonomik gelişmeler özellikle cömert sosyal güvenlik ödemelerinin olduğu ülkelerde sistemi sıkıntıya sokmuştur. Petrol fiyatlarının özellikle 1970 lerin ortalarından itibaren artması ile ekonomik sıkıntılar özellikle petrol ithal eden ülkelerde kendini göstermiş sosyal güvenlik sistemleri ile ilgili ödeme sorunları bu dönemde ortaya çıkmaya başlamıştır. Yine 1970 lerin sonu ile 1980 lerin başlarında etkili olmaya başlayan ve klasik liberal düşüncenin yeni bir yorumu olarak ortaya çıkan neo-liberalizm devletin yeniden yapılandırılması ve küçültülmesinin yanında yeniden yapılandırılmasını da savunuyordu. Milton Frienman ın öncülük ettiği bu yeni ekol özellikle sosyal güvenlik sistemlerinde de özelleştirmeyi savunmaktadır. Neo-liberal akımın sosyal güvenlikteki ilk uygulaması ise Şili de olmuştur. Şili modelinde sosyal sigorta uygulaması tamamen özelleştirilmiş çalışanlara özel sigortalara üye olma mecburiyeti getirilmiştir. Sistemde çalışanlar aylık gelirlerinin %10 u sigorta şirketlerine yatırmaları gerekmektedir. Kişisel fon hesabına dayanan sistemde devlet minimum emekli aylığını garanti etmektedir ve malullük ve ölüm gibi sigorta kolları için ayrıca prim ödemesi gerekmektedir. İsveç te ise 1998 yılında yapılan değişiklikle kamu emeklilik sisteminde sosyal sigorta katılımı %16 olarak getirilmiş ve kişilerin gelirinin gelir artışına uygun olarak belirlenmesi ile düşük gelirlilerin korunması hedeflenmiştir. 302 Meksika da da bir katılım sistemi benimsenmiş buna göre çalışanların gelirlerinin asgari %6.5 unun emeklilik hesaplarına yatırılması mecbur hale getirilmiştir. Bu sistemde Devlette asgari ücretin %5.5 ini çalışanların emeklilik hesabına yatırmaktadır. 299 Tuncay, a.g.e., s Özdemir, a.g.e., s Tuncay Güloğlu. (1999). Yaşlı Nüfusun Sosyal Güvenliği (Genel Olarak ve Türkiye de). İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü ( Yayınlanmamış Doktora Tezi), s Barrientos, Armando. (1996) Pension Reform and Pension Coverage in Chile: Lessons for Other Countries. Bulletin of Latin American Research, Vol.15, No. 3. s

5 226 II. ULUSLARARASI SOSYAL BİLİMCİLER KONGRESİ Emeklilik hesabı özel sigorta fonlarınca yönetilmekte ancak denetim ve düzenleme yetkisi devlete ait olmaktadır. Avusturya da da daha önce sistem sadece servet testine dayanan emeklilik sistemi iken 1986 dan itibaren işverenlere işçilerini özel sigorta yaptırma mecburiyeti de getirilmiştir. Dünyada çeşitli ülkeler Avustralya dan Meksika ya İngiltere den Çin e sosyal güvenlikle ilgili reformlar yapmaktadırlar. Ayrıca birçok ülkede dağıtım sistemine dayanan sigorta uygulaması yanında gönüllü olarak kişilerin katıldığı özel sigorta uygulaması da yaygınlaşmaktadır. 303 Şüphesiz demografik yapıdaki değişim tüm dünyada sosyal güvenlik sistemlerinde değişimi ve reformu zorunlu hale getirmektedir. Dünyada doğum oranlarının düşmesi ortalama hayat süresinin uzaması özellikle dağıtım sistemine dayanan sosyal sigorta sistemlerinde dengeleri bozmaktadır. Tablo 1: Seçilmiş Ülkelerde Doğurganlık Oranları (%) AA Ülkeler Avustralya Kanada Japonya Fransa ABD 2 2 İngiltere Almanya İtalya İsrail Türkiye Çin Kaynak: United Nation, Human Development Report 2007/ Peter Diamond. A, Orszag. (2005) Saving Social Security. The Journal of Economic Perspectives, Vol. 19. No.2,s. 137; Martin Feldstein. (2005) Rethinking Social Insurance. The American Economic Review. Vol. 95. No 1. ss. 1-2.

6 227 II. ULUSLARARASI SOSYAL BİLİMCİLER KONGRESİ Dünyada doğurganlık oranları ciddi bir düşüş trendine girmiştir özellikle gelişmiş ülkelerde doğurganlık oranlarında dramatik düşüşler yaşanmaktadır. Bu trendin sürmesi ise nesiller arası dayanışmaya dayanan sosyal güvenlik sistemlerini zorlamaktadır. Tablo 2: Seçilmiş Ülkelerde Demografik Trend Ülke 15 Yaş Altı Nüfus (%) 65 ve Üstü Yaş Nüfus (%) Japonya İtalya Almanya İngiltere Bulgaristan Yunanistan İspanya 14, Portekiz , Kaynak: United Nation, Human Development Report 2007/2008. Dünyada özellikle gelişmiş ülkelerde nüfus yaşlanma trendine girmiştir. Japonya ve İtalya gibi ülkelerde yaşlı nüfus 2015 lerden itibaren %20 nin üzerine çıkmaktadır. Bu durumun mevcut sosyal güvenlik sistemleri için özellikle emeklilik ve sağlık sigortası sistemleri için ciddi sorun ortaya çıkaracağı muhakkaktır. 4.Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinde Demografik Yapı Orta Asya olarak günümüzde ifade edilen bölge tarihte Batı Türkistan olarak adlandırılmıştır. Bu bölge 1990 öncesinde Sovyetler Birliğine bağlı cumhuriyetlerden oluşurken günümüzde bağımsız beş cumhuriyet bu bölgede mevcuttur. Bunlar Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkmenistan ve Tacikistan dır.

7 228 II. ULUSLARARASI SOSYAL BİLİMCİLER KONGRESİ Harita:1 Orta Asya Ülkeleri Orta Asya olarak ifade edilen bölge yaklaşık 4 milyon km² lik bir alandır. Bölge açık denizlere kapalı ve Çin, Rusya, Ukrayna, İran ve Afganistan arasında bir geçiş noktasıdır. Bölgenin temel özelliklerinden birisi zengin petrol ve doğalgaz yataklarına sahip olmasıdır. Bölge genelde çöllerle kaplıdır ve nüfus genel olarak Fergana Vadisi ile Amu Derya ve Siri Derya arasında yoğunlaşmıştır. Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinden en geniş nüfusa sahip olanı 25 milyonu aşkın nüfusu ile Özbekistan dır. Kazakistan da 2,7 milyon km² ile en geniş yüzölçümüne sahiptir. 304 Bölge genellikle çöllerle kaplıdır ve karasal iklime sahiptir. Tablo: 3 Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinde Nüfus ve Yüzölçümü (2004) Nüfus (Milyon) Nüfus yoğunluğu Yüzölçümü (Bin km²) Kazakistan ,725 Kırgızistan Tacikistan Türkmenistan Özbekistan Kaynak: United Nations. (2005) The Human Development Index in Central Asia and Russia. New York: UNDP. 304 Jane Falkingham,.(1999) Welfare in Transition: Trends in Poverty and Well-being in Central Asia, London: Centre for Analysis of Social Exclusion London School of Economics, s. 1.

8 229 II. ULUSLARARASI SOSYAL BİLİMCİLER KONGRESİ Orta Asya da Özbekistan dan sonra en fazla nüfusa sahip ülke Kazakistan dır. Ancak bu ülkede de nüfus yoğunluğu km² de sadece 6 dır. Nüfus yoğunluğu bakımından ise Özbekistan ı km² de 45 kişi ile Tacikistan izlemektedir. Tacikistan aynı zamanda Orta Asya ülkeleri içinde en küçük yüzölçümüne sahiptir. Tablo 4: Orta Asya ve Rusya da İnsani Gelişmişlik Durumu İnsani Gelişmişlik Sırası İnsani Gelişmişlik İndeksi Doğuştan Hayat Ümidi İndeksi Eğitim İndeksi Kazakistan Türkmenistan Özbekistan Kırgızistan Tacikistan Rusya Federasyonu Kaynak: United Nations. (2005) The Human Development Index in Central Asia and Russia. New York: UNDP. Orta Asya ülkeleri özellikle Sovyetler Birliği nden bağımsızlığını ilan eden diğer ülkelerle karşılaştırıldığında onların arasında en düşük insani gelişmişlik durumunda olan ülkelerdir. Rusya Federasyonu dünyada insani gelişmişlik sıralamasında 62. sırada iken Tacikistan 122. sıradadır. Orta Asya Cumhuriyetleri arasında insani gelişmişlik açısından en kötü durumda olan ülke Tacikistan iken en iyi durumda olan ülke Kazakistan dır. Ayrıca bu ülkeler eğitim ve hayat beklentisi açısından da oldukça geri kalmıştır.

9 230 II. ULUSLARARASI SOSYAL BİLİMCİLER KONGRESİ Tablo 5: Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinde Doğuştan Hayat Beklentisi Ülkeler Doğuştan Hayat Beklentisi Kazakistan Kırgızistan Tacikistan Türkmenistan Özbekistan Kaynak: UN. (2005) UNDP Central Asia Human Development Report. Bratislava: UNDP. Özellikle 1990 lardan sonra sağlık harcamalarında görülen azalma ve bebek ölüm oranları ile beş yaş altı çocuk ölüm oranlarının yükselmesi bunda etkili olmuştur Tablo 6: Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinde Kamu Sağlık Harcamalarının Gayri Safi Milli Hâsılaya Oranı Ülkeler Kamu Sağlık Harcamaları % Kazakistan Kırgızistan Tacikistan Türkmenistan Özbekistan Kaynak: UN. (2005) UNDP Central Asia Human Development Report. Bratislava: UNDP dönemine bakıldığında Türkmenistan dışında kamu sağlık harcamaları düşme göstermiştir. Şüphesiz aynı dönem içinde bebek ölüm oranları ve 5 yaş altı çocuk ölüm oranları yükselmiştir. Kişi başına düşen sağlık harcaması miktarı 2002 yılı itibariyle Kazakistan da 261 dolar Kırgızistan da 117 dolar Tacikistan da 47 dolar ve Özbekistan da 143 dolardır. Aynı dönemde Rusya Cumhuriyetinde harcama miktarı ise 535 dolar olmuştur.

10 231 II. ULUSLARARASI SOSYAL BİLİMCİLER KONGRESİ Tablo 7: Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinde Bebek ve Çocuk Ölüm Oranları Ülkeler Bebek Ölüm Oranları(%o) Beş yaş Altı Çocuk Ölüm Oranları (%o) Kazakistan Kırgızistan Tacikistan Türkmenistan Özbekistan Kaynak: UN. (2005) UNDP Central Asia Human Development Report. Bratislava: UNDP. Genel olarak bakıldığında Tacikistan Orta Asya da en yüksek bebek ve 5 yaş altı çocuk ölüm oranına sahip ülkedir. Özellikle 1990 larda yaşanan iç savaş bu ülkedeki hayat standartlarını menfi yönde etkilemiştir. Göstergelere bakıldığında Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinde çocuk ve bebek ölüm oranlarının oldukça yüksek olduğu görülmektedir. 5. Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinde Sosyal Güvenlik 5.1. Tarihi Arkaplan Orta Asya Türk Cumhuriyetleri Çarlık Rusya döneminden itibaren yaklaşık 150 yıl Rus işgalinde yaşamışlardır. Bu ülkeler her bakımdan Sovyet dönemi tecrübe ve mirasına sahiptiler. Bu miras ekonomik olduğu kadar sosyal, politik, kültürel ve idari konularda da etkisini azalarak dahi olsa göstermektedir. Bağımsızlık öncesi dönemde Orta Asya ülkeleri Sovyetler Birliği şemsiyesi altında ve bağlı cumhuriyet statüsüne sahiptiler ve sosyal güvenlik uygulamaları bakımından da Sovyet sistemi geçerliydi.1936 tarihli SSCB anayasası sosyal güvenlik sisteminin ülkede en temel dayanağını oluşturmuştur. Anayasanın 120. maddesine göre ülkede ücretsiz tıbbi yardım sağlayan bir özerk sağlık servisi organize edilmiştir. Anayasa vatandaşların konut, sağlık, hastalık, iş göremezlik ve ölüm hallerinde yakınlarına bakım ve aylık bağlanması hakkını vermiştir. Sovyetler Birliği döneminde dört ana sosyal sigorta kolu mevcuttu. Bunlar yaşlılık iş göremezlik, ölüm ve aile yardımlarıdır. Kadınlar yirmi yıl çalışma şartı ile kadınlar 55 yaşında erkekler ise 25 yıl çalışarak 60 yaşında emekli olma hakkına sahiptiler. Sistemde sağlık hizmetleri parasız olarak sunulmakta ve işsizlik sigortası da mevcut değildi Tuncay, a.g.e., ss ; Kenan Tunçomağ. (1990) Sosyal Güvenlik Kavramı ve Sosyal Sigortalar. İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım, s. 23.

11 232 II. ULUSLARARASI SOSYAL BİLİMCİLER KONGRESİ 5.2. Günümüzde Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinde Sosyal Güvenlik 2002 yılı itibariyle Kazakistan ILO nun 1952 yılında yayınladığı 102 sayılı sosyal güvenliğin asgari normlarına ilişkin sözleşmede bütün sosyal risklere karşı programlara sahiptir. Aynı durum Kırgızistan içinde geçerlidir yılı itibariyle Türkmenistan sadece aile yardımları ile ilgili sosyal güvenlik programına sahip değildir ancak bu alanda sosyal yardımlar söz konusudur. Özbekistan da ayni şekilde aile yardımlarına ilişkin bir programa sahip değilken 2004 yılında bu alanda bir program oluşturulmuştur yılı itibariyle Türkmenistan hariç tüm Orta Asya Türk Cumhuriyetleri sosyal riskleri kapsayıcı programlara sahiptir. 306 Kazakistan bağımsızlıktan sonra sosyal güvenlik alanında ilk kanunu 1991 yılında çıkarmıştır. Daha sonra 2003 yılındaki yasal düzenleme ile zorunlu sosyal sigorta sistemi benimsenmiştir. Kazakistan da sistem zorunlu bireysel hesap sistemine dayanmaktadır. İlave olarak sosyal yardım sistemi de vardır. Bireysel hesap sisteminden önce emeklilik hakkını kazananlar eski sisteme göre maaşlarını almaktadırlar. Sosyal sigorta sistemi bütün istihdam edilenleri kapsamaktadır. Sisteme dâhil olmak için vatandaşlık şartı aranmamaktadır. Memurlar, öğretmenler ve demiryolu işçileri için ayrı program söz konusudur. Ayrıca devletin belirlediği belli bir gelirin altında olanlar için sosyal yardım uygulaması vardır. Kazakistan da emeklilik için erkeklerde 63 bayanlarda 58 yaşında olma ve 35 yıl fiili çalışma şartı vardır. Ayrıca emeklilik şartlarını yerine getiremeyenler için sosyal yardım uygulaması mevcuttur. Kazakistan ölüm aylığı eş ve çocuklara verilmektedir. Ancak çocuklara tam süreli öğrenci olma koşulu ile bu ödeme 23 yaşına kadar sürmektedir. Yine Kazakistan da 2003 yılında çıkarılan bir yasa ile işsizlik sigortası kabul edilmiştir. Uygulama 2005 yılında başlamıştır. Yine 2001 yılında sosyal yardım sistemi içinde aile yardımları yasallaşmış ve 2002 yılında uygulamaya konulmuştur. Gelir testine bağlı olarak yardım sağlayan bir sistem oluşturulmuştur. 307 Kırgızistan da sosyal güvenlikle ilgili ilk düzenlemeler ise 1922 yılına dayanmaktadır. Temel olarak 1997 yılındaki düzenlemeyle ülkede sosyal sigorta ve sosyal hizmetlere dayalı bir sistem oluşturulmuştur. Sistem emeklilik açısından tüm çalışanları kapsama almıştır. Ancak ordu mensupları için özel uygulamalar mevcuttur. Ayrıca özürlüler yaşlılık yardımlarından yararlanmaktadırlar. Kırgızistan da emeklilik yaşı kademeli olarak yükseltilmektedir yılında 62 erkekler ve 57 kadınlar için olan emeklilik yaşı 2007 yılında erkelerde 63 e kadınlarda ise 58 e yükseltilmiştir. Ayrıca ülkeyi sürekli terk edenlere emekli aylığı ödenmemektedir. Ülkede işsizlik sigortası uygulamasında en az asgari ücret seviyesinde ödeme yapılmaktadır. Yine sosyal yardım kapsamında aile ödemeleri vardır Social Security Administration. (2005) Social Security Throughout the World: Asia and the Pasific Washington DC: SSA Publication 307 Social Security Administration. (2007) Social Security Throughout the World: Asia and the Pasific Washington DC: SSA Publication, ss Social Security Administration. a.g.e.,

12 233 II. ULUSLARARASI SOSYAL BİLİMCİLER KONGRESİ Türkmenistan da bağımsızlık sonrası sosyal güvenlik sistemini revize etmiş ve 1998 yılında emeklilik ve kamu yardımlarına ilişkin yasaları çıkarmıştır. Ülkede emeklilik yaşı erkelerde 58 ve bayanlarda 55 olarak kabul edilmiştir. Ayrıca çocuk sayısı veya özürlü çocuk sahibi olma durumuna bağlı olarak bayanlarda emeklilik yaşı düşürülmektedir. Yine erkeklerde 67 ve kadınlarda 62 yaşından büyük kişilere emeklilik hakkına sahip değillerse sosyal yardım yapılmaktadır. İşsizlik sigortası uygulaması ise 1991 yılında yasallaşmıştır. İşsizlik sigortası işveren primlerine bağlıdır. Ülkede aile yardımları sistemi organize edilmemiştir. Ancak hastalık ve analık yardımları altında bazı tahsisatlar çocuk bakımı için mevcuttur. Özbekistan da ise 1993 yılında sosyal güvenlik alanında yasal düzenlemelere gidilmiştir. Ancak 2001,2002 ve 2005 yıllarında bu yasalarda önemli değişiklikler yapılmıştır. Emeklilik yaşı erkelerde 60 ve kadınlarda da 55 yaştır. Ayrıca yoksul yaşlı ve özürlülere yönelik sosyal yardım uygulaması mevcuttur. İşsizlik sigortası ise tamamıyla işverenler tarafında finanse edilen bir sistemdir. İşsizlere son çalıştığı 26 haftalık sürede elde ettiği ücretin %50 si üzerinden ödeme yapılmaktadır. Ayrıca aile yardımları da mevcuttur. 309 Tacikistan ise 1990 larda ciddi bir iç savaş yaşamıştır. Bu ülkenin sosyal güvenlik sistemi ile ilgili veri ve bilgi bulunamamıştır. Sonuç Orta Asya Türk Cumhuriyetleri 1990 sonrası dönemde ciddi değişimler geçirmişlerdir. Bu ülkelerde yaşanan sosyo-ekonomik değişim sosyal güvenlik sistemlerini de etkilemiştir. Sovyetler Birliği döneminde olmayan işsizlik sigortası sisteminin kurulması bunun en güzel örneğidir. Orta Asya Ülkelerinin en önemli avantajı yaşlı nüfusun bu ülkelerde hala toplam nüfus içinde düşük seviyede olmasıdır yılı itibariyle erkeklerde en düşük doğuştan yaşama beklentisine sahip ülke Orta Asya da Kazakistan dır, bayanlarda ise en kısa yaşam beklentisine sahip ülke Türkmenistan dır. 309 Social Security Administration, a.g.e., ss

13 234 II. ULUSLARARASI SOSYAL BİLİMCİLER KONGRESİ Tablo 8: Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinde 65+ Yaş Nüfus ve Doğuştan Hayat Ümidi (2006) 65+ Yaş Nüfus (%) Doğuştan Yaşam Ümidi Erkek Kadın Kazakistan Kırgızistan Türkmenistan Özbekistan Tacikistan* Kaynak: Social Security Administration. (2007) Social Security Throughout the World: Asia and the Pasific Washington DC: SSA Publication. * Tacikistan ile ilgili Veri Mevcut Değildir. Orta Asya Ülkelerini gelişmiş ülkelerle karşılaştırdığımızda sosyal güvenlik açısından ciddi bir sorun olan yaşlı nüfus bakımından avantajlı durumda olduklarını görmekteyiz yılı itibariyle Japonya, İtalya, Almanya, İngiltere ve İspanya da yaşlı nüfus oranı % 15 in üstündeyken Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinde bu oran %10 un altında kalmıştır. 310 ( UNDP, 2007: ). Orta Asya ülkelerinde doğuştan yaşama ümidinin de düşük olması özellikle bu ülkelerin emeklilik ve sağlık sigortaları açısından bir avantaj sağlamaktadır. Son 15 yıldır eski sosyalist ülkeler olan Orta Asya Türk Cumhuriyetleri sosyal güvenlik sisteminde ciddi reformlar gerçekleştirmişlerdir. Bu reformların temel amacı piyasa ekonomisine geçiş sürecinde kamu sosyal güvenlik harcamalarının sürdürülebilir bir noktaya düşürülmesidir. Özellikle Sovyet mirası olan cömert emeklilik ödemeleri bu değişimden etkilenmiştir. Bu ülkelerde özellikle kırsal ve kentsel nüfus arasında gelir dağılımı bakımından büyük farklılıkların ortaya çıkması sistemin sürdürülebilirliği açısından önemli bir sorundur. Ancak bu ülkeler uluslararası kuruluşların yardımıyla sosyal güvenlik sistemlerini revize etmektedirler. Bu gerçekleştirilebilirse Genç nüfus ve milli gelirin tedrici olarak artması ile bu ülkelerde sosyal güvenlik sistemleri önümüzdeki dönemde önemli sorunlarla karşılaşmayacaklardır. KAYNAKÇA Barrientos, Armando. (1996) Pension Reform and Pension Coverage in Chile: Lessons for Other Countries. Bulletin of Latin American Research, Vol.15, No. 3. Diamond, P.A, Orszag, P.R. (2005) Saving Social Security. The Journal of Economic Perspectives, Vol. 19. No United Nation. (2008) Human Development Report 2007/2008. New York: UNDP, ss

14 235 II. ULUSLARARASI SOSYAL BİLİMCİLER KONGRESİ Falkingham, Jane. (1999) Welfare in Transition: Trends in Poverty and Well-being in Central Asia, London: Centre for Analysis of Social Exclusion London School of Economics. Feldstein, Martin. (2005) Rethinking Social Insurance. The American Economic Review. Vol. 95. No 1. Güloğlu, Tuncay. (1999) Yaşlı Nüfusun Sosyal Güvenliği (Genel Olarak ve Türkiye de). İstanbul: İstanbul Üniversitesi SBE ( Yayınlanmamış Doktora Tezi). Güloğlu, Tuncay. (2007) Piyasa Ekonomisine Geçiş Sürecinde Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinde Yoksulluk. Caucasus and Central Asia in the Globalization Process International Congress. Baku: Qafqaz University. International Labour Office. ( 1984) Into the Twenty-First Century: The Development of Social Security. Geneva: ILO. Özdemir, Süleyman. (2007). Küreselleşme Sürecinde Refah Devleti. İstanbul: İTO Yayını Richardson, J. Henry. (1970) İktisadi ve Mali Yönüyle Sosyal Güvenlik. Çev. Turan Yazgan. İstanbul: İ.Ü. İktisat Fakültesi Yayını Social Security Administration. (2003) Social Security Throughout the World: Asia and the Pasific Washington DC: SSA Publication Social Security Administration. (2005) Social Security Throughout the World: Asia and the Pasific Washington DC: SSA Publication Social Security Administration. (2007) Social Security Throughout the World: Asia and the Pasific Washington DC: SSA Publication Talas, Cahit.(1997) Toplumsal Ekonomi. İstanbul: İmge Yayınları Tuncay, A. Can. (1992) Sosyal Güvenlik Hukuku Dersleri. İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım. Tunçomağ, Kenan. ( 1990) Sosyal Güvenlik Kavramı ve Sosyal Sigortalar. İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım. United Nation. (2008) Human Development Report 2007/2008. New York: UNDP. United Nations. (2005) The Human Development Index in Central Asia and Russia. New York:UNDP. United Nations. (2005) UNDP Central Asia Human Development Report. Bratislava: UNDP. Yazgan, Turan. (1992) İktisatçılar İçin Sosyal Güvenlik Ders Notları. İstanbul: Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı Yayını. Zaim, Sabahaddin. (1997) Türk ve İslam Dünyasının Yeniden Yapılanması. İzmir: Nil Yayınları

SOSYAL GÜVENLİK REFORMU. A.Tuncay TEKSÖZ TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi

SOSYAL GÜVENLİK REFORMU. A.Tuncay TEKSÖZ TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi SOSYAL GÜVENLİK REFORMU A.Tuncay TEKSÖZ TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi İşgücünün Durumu TÜRKİYE KENT KIR 2005 2006 2005 2006 2005 2006 Kurumsal olmayan sivil nüfus (000) 71 915 72 879 44 631 45

Detaylı

SOSYAL POLİTİKA II KISA ÖZET KOLAYAOF

SOSYAL POLİTİKA II KISA ÖZET KOLAYAOF DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. SOSYAL POLİTİKA II KISA ÖZET KOLAYAOF

Detaylı

Finlandiya da Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma

Finlandiya da Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma Finlandiya da Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma AB Eşleştirme Projesi, Ankara Kursun 6. Haftası Carin Lindqvist-Virtanen Genel Müdür Yardımcısı Sigorta Bölümü Sosyal refah ve sağlık bakım alanında idari

Detaylı

Nüfus Yaşlanması ve Yaşlılığın Finansmanı

Nüfus Yaşlanması ve Yaşlılığın Finansmanı Nüfus Yaşlanması ve Yaşlılığın Finansmanı Prof. Dr. Serdar SAYAN TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi 4. Türkiye Nüfusbilim Kongresi Ankara 6 Kasım 2015 Yaşlılık (Emeklilik) Sigortası Türkiye de çalışanların

Detaylı

İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm İKTİSADİ GÜVENLİK ARAYIŞLARI

İÇİNDEKİLER. Birinci Bölüm İKTİSADİ GÜVENLİK ARAYIŞLARI İÇİNDEKİLER Birinci Bölüm İKTİSADİ GÜVENLİK ARAYIŞLARI 1.1. SOSYAL GÜVENLİK 9 1.1.1. Sosyal Güvenliğin Tarihsel Gelişimi 1 1.1.. Sosyal Güvenliğin Araçları ve Sosyal Riskler 17 1.1..1. Sosyal Yardımlar

Detaylı

TAMAMLAYICI VE DESTEKLEYİCİ SAĞLIK SİGORTALARI

TAMAMLAYICI VE DESTEKLEYİCİ SAĞLIK SİGORTALARI TAMAMLAYICI VE DESTEKLEYİCİ SAĞLIK SİGORTALARI 1 AB de Özel Sağlık Sigortası Uygulamaları Geçtiğimiz dönemlerde sağlık harcamalarında kaydedilen artış, kamu sağlık sistemlerinin sürdürülmesinde sorun yaşanmasına

Detaylı

Sosyal Güvenlik (Emeklilik) Sistemine Bakış

Sosyal Güvenlik (Emeklilik) Sistemine Bakış 2050'ye Doğru Nüfusbilim ve Yönetim: Sosyal Güvenlik (Emeklilik) Sistemine Bakış Prof. Dr. Yusuf Alper (Uludağ Üniversitesi) Yard. Doç. Dr. Çağaçan Değer (Ege Üniversitesi) Prof. Dr. Serdar Sayan (TOBB

Detaylı

Farklı dallar için temel kavramlar ve ilkeler

Farklı dallar için temel kavramlar ve ilkeler Bernard Brunhes International Sosyal güvenlik hukukuna giriş Farklı dallar için temel kavramlar ve ilkeler Sosyal güvenlik kavramı (1) Sosyal güvenliğin tanımı: Kazanç eksikliğiyle (tehdidi ile), (örneğin

Detaylı

DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü

DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail ÜNVER Mevlana Kalkınma Ajansı, Konya Yatırım Destek Ofisi Koordinatörü KONYA ÖZELİNDE YABANCI SERMAYELİ FİRMALARIN ÜLKE BAZLI ANALİZİ 06.08.2014 1 DEĞERLENDİRME NOTU: İsmail

Detaylı

Sosyal Güvenlik Hukuku 1. Ders

Sosyal Güvenlik Hukuku 1. Ders Sosyal Güvenlik Hukuku 1. Ders Prof. Dr. Murat ŞEN Arş. Gör. Yusuf GÜLEŞCİ Sosyal Güvenlik Kavramı Kişileri, gelirleri ne olursa olsun, belirli sayıdaki tehlikeler karşısında güvence sağlama görevine sahip

Detaylı

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL

24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL 24 HAZİRAN 2014 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü «UNCTAD» ın Uluslararası Doğrudan Yatırımlara ilişkin olarak hazırladığı Dünya Yatırım

Detaylı

Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar

Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar Yeni Sosyal Güvenlik Sistemi Üzerine Notlar Recep Kapar Muğla Üniversitesi recepkapar@sosyalkoruma.net www.sosyalkoruma.net Sosyal Güvenlik Harcamaları Yüksek Değildir Ülke İsveç Fransa Danimarka Belçika

Detaylı

sosyal politikalar;vatandaşların asgari gelirlerini,sağlık,barınma ve eğitimi haklarını koruma altına alır. Refah devletinin 2.Dünya Savaşı ve 1970

sosyal politikalar;vatandaşların asgari gelirlerini,sağlık,barınma ve eğitimi haklarını koruma altına alır. Refah devletinin 2.Dünya Savaşı ve 1970 SOSYAL POLİTİKALAR REFAH DEVLETİN TARİHSEL DEĞİŞİMİ sosyal politikalar;vatandaşların asgari gelirlerini,sağlık,barınma ve eğitimi haklarını koruma altına alır. Refah devletinin 2.Dünya Savaşı ve 1970 ler

Detaylı

Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı, 2013 0

Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı, 2013 0 Türkiye Cumhuriyeti-Ekonomi Bakanlığı, 2013 0 ŞEKERLİ VE ÇİKOLATALI MAMULLER SITC No : 062-073 Armonize No : 1704-1806 TÜRKİYE DE ÜRETİM Türkiye de şekerli ve çikolatalı mamuller sektörünün başlangıcı,

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

AB de MESLEKİ EMEKLİLİK

AB de MESLEKİ EMEKLİLİK AB de MESLEKİ EMEKLİLİK Aylık türleri Yaşlılık Ölüm/Dul ve Yetim Malullük/Özürlülük (her birinin sorunları birbirinden tamamen farklı) EMEKLİLİK PİRAMİDİ özel mesleki yasal asgari Mesleki emekliliğin göreceli

Detaylı

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu

izlenmiştir. Çin Halk Cumhuriyeti 1949 yılında kurulmuştur. IMF'ye bağlıbirimler: Guvernörler Konseyi, İcra Kurulu, Geçici Kurul, Kalkınma Kurulu DÜNYA EKONOMİSİ Teknoloji, nüfus ve fikir hareketlerini içeren itici güce birinci derecede itici güç denir. Global işbirliği ağıgünümüzde küreselleşmişyeni ekonomik yapının belirleyicisidir. ASEAN ekonomik

Detaylı

İNSANİ GELİŞMEYİ SÜRDÜRMEK:! EĞİTİM VE İŞGÜCÜ PİYASASI GÖSTERGELERİ İTİBARİYLE TÜRKİYE NİN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ!

İNSANİ GELİŞMEYİ SÜRDÜRMEK:! EĞİTİM VE İŞGÜCÜ PİYASASI GÖSTERGELERİ İTİBARİYLE TÜRKİYE NİN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ! İNSANİ GELİŞMEYİ SÜRDÜRMEK:! EĞİTİM VE İŞGÜCÜ PİYASASI GÖSTERGELERİ İTİBARİYLE TÜRKİYE NİN PERFORMANSININ DEĞERLENDİRİLMESİ!! IŞIL KURNAZ" GAZİ ÜNİVERSİTESİ UNDP 2014 İNSANİ GELİŞME RAPORU# TÜRKİYE TANITIM

Detaylı

T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI

T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI 1 SUNUM PLANI Kurumsal Yapı Kurumun Organları Kurumun Görevleri Sosyal Güvenlik Reformuna Genel Bakış 2 SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI KURUMSAL YAPI 3 4 SOSYAL

Detaylı

Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı

Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı TEPAV Değerlendirme Notu Temmuz 1 19 191 19 193 19 195 19 197 19 199 199 1991 199 1993 199 1995 199 1997

Detaylı

1 - ALMANYA. 1- İş verenin ek emeklilik yükümlülüğünü doğrudan kendisinin üstlenmesi;

1 - ALMANYA. 1- İş verenin ek emeklilik yükümlülüğünü doğrudan kendisinin üstlenmesi; 1 - ALMANYA 4 tip ek emeklilik uygulaması vardır: 1- İş verenin ek emeklilik yükümlülüğünü doğrudan kendisinin üstlenmesi; Bu uygulamada bağımsız ek emekli kuruluşu oluşturulmaz veya ayrı bir fon kurulmaz,

Detaylı

türkiye talep profili 2014

türkiye talep profili 2014 1 AKDENİZ TURİSTİK OTELCİLERİ VE İŞLETMECİLER BİRLİĞİ türkiye talep profili 2014 ilk yarı Sonuçları (özet değerlendirme) 30 YIL 1984-2014 AKTOB ARAŞTIRMA /EROL KARABULUT GECELEMELER % 10, GELİR % 6 ARTTI

Detaylı

TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI

TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI NİSAN 2014 İçindekiler 2013 YILI İHRACAT RAKAMLARI HAKKINDA GENEL DEĞERLENDİRME... 3 2013 YILI TR 71 BÖLGESİ İHRACAT PERFORMANSI... 4 AKSARAY...

Detaylı

Sosyal Politikayı Yeniden Düşünmek! NEDEN?

Sosyal Politikayı Yeniden Düşünmek! NEDEN? Sosyal Politikayı Yeniden Düşünmek! NEDEN? -Nereden?- Sosyal Sorunlar? İşsizlik, yoksulluk, ayırımcılık. Sosyal sınıflar, tabakalar, gruplar? İşsiz, yaşlı, çocuk, engelli. Yasalar, kurumlar, araçlar? -Anayasa,

Detaylı

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu?

Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Avrupa Birliği Lizbon Hedefleri ne UlaĢabiliyor mu? Yrd. Doç. Dr. Elif UÇKAN DAĞDEMĠR Anadolu Üniversitesi, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, İktisat Bölümü Öğretim Üyesi 1. GĠRĠġ Avrupa Birliği (AB)

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı : H.Yunus TAŞ Doğum Tarihi : 01.01.1969 e-mail : tasyunus@hotmail.com Gsm : 505 628 72 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans İktisadi

Detaylı

Avrupa: bir ve bölünmemiş? Avrupa da Ekonomik Modeller

Avrupa: bir ve bölünmemiş? Avrupa da Ekonomik Modeller Avrupa: bir ve bölünmemiş? Avrupa da Ekonomik Modeller Konular Avrupa daki sosyoekonomik modeller: Rhineland Anglo-Saxon Akdeniz İskandinav Uygulama Modellerin performansı Türkiye nerede duruyor? 2 Avrupa

Detaylı

Temel Ekonomik Göstergeler. İzmir

Temel Ekonomik Göstergeler. İzmir Temel Ekonomik Göstergeler İzmir 2015 İzmir... İzmir çok yönlü üretim olanakları, zengin doğal kaynakları ve nitelikli yaşam kalitesini bir arada sunabilmesiyle hem Türkiye hem de dünya ölçeğinde öne çıkan

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002.

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

167 SAYILI İNŞAAT İŞLERİNDE GÜVENLİK VE SAĞLIK HAKKINDA ILO SÖZLEŞMESİ NİN İNŞAAT SEKTÖRÜNÜN VERİMLİLİĞİ ÜZERİNE ETKİSİ

167 SAYILI İNŞAAT İŞLERİNDE GÜVENLİK VE SAĞLIK HAKKINDA ILO SÖZLEŞMESİ NİN İNŞAAT SEKTÖRÜNÜN VERİMLİLİĞİ ÜZERİNE ETKİSİ 167 SAYILI İNŞAAT İŞLERİNDE GÜVENLİK VE SAĞLIK HAKKINDA ILO SÖZLEŞMESİ NİN İNŞAAT SEKTÖRÜNÜN VERİMLİLİĞİ ÜZERİNE ETKİSİ Yrd. Doç. Dr. Barış ÖZTUNA Çankırı Karatekin Üniversitesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat 2014

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat 2014 EKONOMİK GELİŞMELER Şubat 2014 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

Ödev Teslimi Ortalama İntihal. Sunum. Sonuç

Ödev Teslimi Ortalama İntihal. Sunum. Sonuç Ödev Konusu Öğrenci Adı-Soyadı Sunum Ödev Teslimi Ortalama İntihal Sonuç 1 Sosyal Güvenlik Kavramı ve Sosyal Riskler 2 Sosyal Güvenlik Sistemlerinin Dünya daki Gelişimi 3 Türk Sosyal Güvenlik Sisteminin

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Bilecik Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 09.05.2013 Bilecik İl Genel Meclis Toplantı Salonu

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Bilecik Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 09.05.2013 Bilecik İl Genel Meclis Toplantı Salonu 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bilecik Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 09.05.2013 Bilecik İl Genel Meclis Toplantı Salonu Küreselleşme Küresel ekonominin bütünleşmesi Eşitsiz büyüme Ekonomik

Detaylı

Doğum Tarihi ve Yeri: 01.01.1937/ Konya. Lisans (İktisat-İşletme, Maliye) Special Student

Doğum Tarihi ve Yeri: 01.01.1937/ Konya. Lisans (İktisat-İşletme, Maliye) Special Student 8 Doğum Tarihi ve Yeri: 01.01.1937/ Konya EĞİTİM - İktisat Fakültesi (1955-1959) - İktisat Fakültesi (1961-1965) - Princeton University, International Finance Section Princeton NJ- U.S.A. (1965-1966) -

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2014

EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2014 EKONOMİK GELİŞMELER Ocak 2014 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR OCAK 2014 İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Eskişehir Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 14.05.2013 Anadolu Üniversitesi

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Eskişehir Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 14.05.2013 Anadolu Üniversitesi 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 14.05.2013 Anadolu Üniversitesi Küreselleşme Küresel ekonominin bütünleşmesi Eşitsiz büyüme Ekonomik krizler Kaynak

Detaylı

AB de Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma

AB de Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma AB de Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma AB Eşleştirme Projesi, Ankara Kursun 6. Haftası Carin Lindqvist-Virtanen Genel Müdür Yardımcısı Sigorta Bölümü AB Sosyal Politikası Sınırlı Yetkinlik Serbest

Detaylı

FİNANSAL MUHASEBE [BAŞLANGIÇ DÜZEYİ] SOSYAL GÜVENLİK. www.erkantokatli.com erkantokatli@outlook.com

FİNANSAL MUHASEBE [BAŞLANGIÇ DÜZEYİ] SOSYAL GÜVENLİK. www.erkantokatli.com erkantokatli@outlook.com FİNANSAL MUHASEBE [BAŞLANGIÇ DÜZEYİ] 4 www.erkantokatli.com erkantokatli@outlook.com 2 Sosyal Güvenliğin Tanımı: Gelirleri ne olursa olsun, kişilere belirli sosyal riskler karşısında ekonomik güvence sağlama

Detaylı

DOÇ. DR. OĞUZ KARADENİZ

DOÇ. DR. OĞUZ KARADENİZ DOÇ. DR. OĞUZ KARADENİZ ADRES: PAMUKKALE ÜNİVERSİTESİ İİBF KINIKLI KAMPÜSÜ, 20020 DENİZLİ TELEFON: 0 258 296 2678 e-mail: oguzk@pau.edu.tr Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Maliye

Detaylı

Seçilmiş AB Ülkelerinde Kamu Emeklilik Sistemleri

Seçilmiş AB Ülkelerinde Kamu Emeklilik Sistemleri Sosyal Güvenlik Kurumunun kapasitesinin arttırılması Ankara, 21 25 Haziran 2010 Seçilmiş AB Ülkelerinde Kamu Emeklilik Sistemleri Prof. dr. Grega Strban Ljubljana Üniversitesi, Hukuk Fakültesi Anayasal

Detaylı

Türkiye de Sosyal Güvenlik Harcamalarına Tarihsel Bir Bakış

Türkiye de Sosyal Güvenlik Harcamalarına Tarihsel Bir Bakış Türkiye de Sosyal Güvenlik Harcamalarına Tarihsel Bir Bakış Değerlendirme Notu Volkan Yılmaz Dünyadaki sosyal güvenlik reformu eğilimlerine paralel olarak, 2000 li yılların ortasından bu yana ülkemizin

Detaylı

Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org.

Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği / www.tobb.org. Ekonomik Rapor 2011 I. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ 67. genel kurul 5 6 1. MAKRO BÜYÜKLÜKLER AÇISINDAN DÜNYA EKONOMİSİNE GENEL BAKIŞ Küresel ekonomiyi derinden etkileyen 2008

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - MART 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA 25.08.1999 tarih ve 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu nda Değişiklik Yapılması ve Ek Madde Eklenmesine Dair Kanun Teklifi ve gerekçesi ilişikte sunulmuştur.

Detaylı

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme

DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI. Genel Değerlendirme DÜNYA SERAMİK SAĞLIK GEREÇLERİ İHRACATI Genel Değerlendirme Haziran 2014 2012 yılı dünya seramik sağlık gereçleri ihracat rakamlarına bakıldığında, 2011 yılı rakamlarına nazaran daha az dalgalanma gösterdiği

Detaylı

SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ

SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ Türkiye milli katılım organizasyonunun, T.C. Ekonomi Bakanlığı'na izin başvurusu yapılmış olup, Türkel

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Bursa Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 28.05.2013 Merinos Atatürk Kültür ve Kongre Merkezi

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Bursa Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 28.05.2013 Merinos Atatürk Kültür ve Kongre Merkezi 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 28.05.2013 Merinos Atatürk Kültür ve Kongre Merkezi Küreselleşme Küresel ekonominin bütünleşmesi Eşitsiz büyüme Ekonomik

Detaylı

5510 SAYILI SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU İLE GETİRİLEN YENİ İŞLEMLERİNE ETKİ EDECEK BAZI

5510 SAYILI SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU İLE GETİRİLEN YENİ İŞLEMLERİNE ETKİ EDECEK BAZI 5510 SAYILI SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU İLE GETİRİLEN YENİ DÜZENLEMELERDEN ÜCRET HESAPLARINA VE MUHASEBE İŞLEMLERİNE ETKİ EDECEK BAZI KONULARIN AÇIKLANMASI 15 5510 SAYILI SOSYAL

Detaylı

GENEL SAĞLIK SİGORTASI UYGULAMASI VE GELİR TESTİ

GENEL SAĞLIK SİGORTASI UYGULAMASI VE GELİR TESTİ GENEL SAĞLIK SİGORTASI UYGULAMASI VE GELİR TESTİ Gelir Testi nasıl başladı, kimler muaf? Sosyal Güvenlik Reformu ile tüm vatandaşların sağlık güvencesi kapsamına alınması 1 Ocak 2012 tarihinde başladı.

Detaylı

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu

Toplam Erkek Kadin 20 35.9. Ermenistan Azerbaycan Gürcistan Kazakistan Kırgızistan Moldova Cumhuriyeti. Rusya Federasyonu Doğu Avrupa, Orta Asya ve Türkiye de İnsana Yakışır İstihdamın Geliştirilmesi Alena Nesporova Avrupa ve Orta Asya Bölge Direktör Yardımcısı Uluslararası Çalışma Ofisi, Cenevre Sunumun yapısı Kriz öncesi

Detaylı

TÜRKİYE'NİN DIŞ TİCARETİ

TÜRKİYE'NİN DIŞ TİCARETİ 0 MEYVE SULARI Tablo 1. Meyve Suyunun Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonları Ürün Adı GTİP No Portakal Suyu (Dondurulmuş) 200911 Diğer Portakal Suları 200912, 200919 Greyfurt Suyu 200921, 200929 Diğer Turunçgil

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE ŞUBAT 2015 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3]

5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3] Ek Karar 5.1. Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri [2005/3] KARAR NO Y 2005/3 Ulusal Bilim ve Teknoloji Sistemi Performans Göstergeleri Ülkemizin bilim ve teknoloji performansı, aşağıdaki

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Şubat - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - ŞUBAT 2010 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER. Sektör Raporu

ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER. Sektör Raporu ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER Sektör Raporu Sayfa 2 / 11 İÇİNDEKİLER 1. ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER 2.TÜRKİYE NİN DIŞ TİCARETİ 3.1.İHRACAT 3.2.İTHALAT 3.DÜNYA TİCARETİ KAYNAKÇA Sayfa 3 / 11 1. ALKOLLÜ

Detaylı

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi POLİTİKANOTU Mart2011 N201126 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Ayşegül Dinççağ 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Büyüme Rakamları Üzerine

Detaylı

Hüsnü Özyeğin; YİSAD da konuştu Türk yöneticiler her yerde başarılı

Hüsnü Özyeğin; YİSAD da konuştu Türk yöneticiler her yerde başarılı Hüsnü Özyeğin; YİSAD da konuştu Türk yöneticiler her yerde başarılı Türkiye nin topal ayağı eğitimdir diyen Özyeğin, düşük eğitim düzeyi ile ekonominin gelişmesini mucize olarak yorumladı. Cari açığın

Detaylı

TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ

TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ TEKNOLOJİ EKONOMİ POLİTİKA - III TÜRKİYE DEKİ AR-GE VE YENİLİK FAALİYETLERİ Musa Yaşar Bilimsel ve teknolojik faaliyetler, ülkelerin kalkınmasında büyük bir öneme sahip olup, ulusal gelirden bu tür faaliyetlere

Detaylı

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu)

2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI. (40 Test Sorusu) ZİRAAT BANKASI 2012 SINAVLARI İÇİN GÜNCEL EKONOMİ ÇALIŞMA SORULARI (40 Test Sorusu) 1 ) Aşağıdakilerden hangisi bir kredi derecelendirme kuruluşudur? A ) FED B ) IMF C ) World Bank D ) Moody's E ) Bank

Detaylı

OECD Ülkelerinde Çalışanların Sosyal Güvenlik Kesintileri ve Vergisel Yükümlülükleri*

OECD Ülkelerinde Çalışanların Sosyal Güvenlik Kesintileri ve Vergisel Yükümlülükleri* OECD Ülkelerinde Çalışanların Sosyal Güvenlik Kesintileri ve Vergisel Yükümlülükleri* SOCIAL SECURITY CONTRIBUTIONS AND TAX RESPONSIBILITIES OF THE WAGE EARNERS IN OECD COUNTRIES (2012) Doç. Dr. Selda

Detaylı

TÜRK İŞ HUKUKU VE SOSYAL GÜVENLİK HUKUKUNDA GÜVENCELİ ESNEKLİK

TÜRK İŞ HUKUKU VE SOSYAL GÜVENLİK HUKUKUNDA GÜVENCELİ ESNEKLİK TÜRK İŞ HUKUKU VE SOSYAL GÜVENLİK HUKUKUNDA GÜVENCELİ ESNEKLİK Yrd. Doç. Dr. S. Alp LİMONCUOĞLU İzmir 2010 TÜRK İŞ HUKUKU VE SOSYAL GÜVENLİK HUKUKUNDA GÜVENCELİ ESNEKLİK BİRİNCİ BÖLÜM İŞGÜCÜ PİYASASINDA

Detaylı

AB 2020 Stratejisi ve Türk Eğitim Politikasına Yansımaları

AB 2020 Stratejisi ve Türk Eğitim Politikasına Yansımaları AB 2020 Stratejisi ve Türk Eğitim Politikasına Yansımaları Y. Doç. Dr. Tamer Atabarut Boğaziçi Üniversitesi Yaşamboyu Eğitim Merkezi Müdürü atabarut@boun.edu.tr Avrupa 2020 Stratejisi: Akıllı, Sürdürülebilir

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz 2013

EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz 2013 EKONOMİK GELİŞMELER Temmuz 2013 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR AĞUSTOS 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE

Detaylı

Dr. Dursun AYDIN KAMU HASTANELERİ AÇISINDAN ÖNEM NEMİ. Sağlık Turizmini Geliştirme Derneği Başkanı 2. SAGLIK KURULTAYI 12/04/2008 ANTALYA

Dr. Dursun AYDIN KAMU HASTANELERİ AÇISINDAN ÖNEM NEMİ. Sağlık Turizmini Geliştirme Derneği Başkanı 2. SAGLIK KURULTAYI 12/04/2008 ANTALYA KAMU HASTANELERİ AÇISINDAN ÖZEL YURTİÇİ ve YURTDIŞI I SAĞLIK SİGORTALARININ S ÖNEM NEMİ www.saglikturizmi.org.tr Dr. Dursun AYDIN Sağlık Turizmini Geliştirme Derneği Başkanı SAĞLIK TURİZM ZMİ Medikal Turizm

Detaylı

EKONOMİK İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI Hacı Dede Hakan KARAGÖZ

EKONOMİK İŞBİRLİĞİ TEŞKİLATI Hacı Dede Hakan KARAGÖZ Ekonomik İşbirliği Teşkilat (EİT), üye ülkeler arasında yoğun ekonomik işbirliğinin tesis edilmesini amaçlayan bölgesel düzeyde bir uluslararası teşkilattır. Teşkilat, 1964 yılında kurulan Kalkınma İçin

Detaylı

EFA 2008 Küresel İzleme Raporu. 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar

EFA 2008 Küresel İzleme Raporu. 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar EFA 2008 Küresel İzleme Raporu 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar EFA 2008 Raporu bir orta dönem değerlendirmesidir. 2000 yılından bu yana gerçekleşen önemli gelişmeler 1999-2005 yılları

Detaylı

SON DÜZENLEMELERLE UYGULAMALI İŞ HUKUKU VE SOSYAL SİGORTALAR MEVZUATI İLE ÜCRET HESAP PUSULASI (BORDRO) BİLGİLENDİRMESİ

SON DÜZENLEMELERLE UYGULAMALI İŞ HUKUKU VE SOSYAL SİGORTALAR MEVZUATI İLE ÜCRET HESAP PUSULASI (BORDRO) BİLGİLENDİRMESİ SON DÜZENLEMELERLE UYGULAMALI İŞ HUKUKU VE SOSYAL SİGORTALAR MEVZUATI İLE ÜCRET HESAP PUSULASI (BORDRO) BİLGİLENDİRMESİ (25.02.2011 tarih ve 27857 sayılı 1. Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan 13.02.2011

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mart 2012

EKONOMİK GELİŞMELER Mart 2012 EKONOMİK GELİŞMELER Mart 2012 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

İŞGÜCÜ VE İSTİHDAM Demografik Fırsat Penceresi

İŞGÜCÜ VE İSTİHDAM Demografik Fırsat Penceresi İŞGÜCÜ VE İSTİHDAM 1. Dünya Çalışma Örgütü nün 213 yılında yayınladığı Global İstihdam Trendleri -213 verilerine göre; 212 yılında dünya genelinde toplam işsiz sayısı 197 milyonu bulmuş ve projeksiyonlara

Detaylı

TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi. Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi

TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi. Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi Sektörün genel özellikleri Kümes hayvanlarının etleri ve yenilen sakatatı Ürünler dünyada ortalama

Detaylı

Avrupa İşletmeler Ağı İstanbul ULUSLARARASI TİCARET MERKEZİ (ITC) ÜRÜN ANALİZLERİ GTIP 6115

Avrupa İşletmeler Ağı İstanbul ULUSLARARASI TİCARET MERKEZİ (ITC) ÜRÜN ANALİZLERİ GTIP 6115 Avrupa İşletmeler Ağı İstanbul ULUSLARARASI TİCARET MERKEZİ (ITC) ÜRÜN ANALİZLERİ GTIP 6115 KÜLOTLU ÇORAPLAR, TAYTLAR, KISA VE UZUN KONÇLU ÇORAPLAR, SOKETLER (VARİS ÇORAPLARI DAHİL) VE PATİK ŞEKLİNDE ÇORAPLAR

Detaylı

Temel Ekonomik Gelişmeler

Temel Ekonomik Gelişmeler Temel Ekonomik Gelişmeler 6 Temmuz 21 Araştırma ve Para Politikası Genel Müdürlüğü Günlük veriler her Perşembe günü (resmi tatil olması durumunda bir önceki iş günü); diğer veriler ise verinin açıklandığı

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DÜNYADA GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DÜNYADA GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DÜNYADA GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK Dünyada gelir dağılımındaki adaletsizliğin hangi boyutlarda olduğunu

Detaylı

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ KIBRIS RUM KESİMİ ÜLKE RAPORU Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ I.GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Kıbrıs Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Akdeniz deki beş büyük adadan

Detaylı

Zeytin ve Zeytinyağı Sektörü Ulusal Kümelenme Stratejileri Literatür Araştırması Raporu

Zeytin ve Zeytinyağı Sektörü Ulusal Kümelenme Stratejileri Literatür Araştırması Raporu TÜBİTAK TÜRKİYE SANAYİ SEVK VE İDARE ENSTİTÜSÜ BİTKİSEL ÜRETİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Zeytin ve Zeytinyağı Sektörü Ulusal Kümelenme Stratejileri Literatür Araştırması Raporu Uluslararası Pazar Analizi 17 Aralık

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNDE ÖZEL OKULLAR Murat YALÇIN > muratmetueds@yahoo.com

AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNDE ÖZEL OKULLAR Murat YALÇIN > muratmetueds@yahoo.com AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNDE ÖZEL OKULLAR Murat YALÇIN > muratmetueds@yahoo.com Özel okul anlayışı, tüm dünyada olduğu gibi Avrupa Birliği ülkelerinde de farklı uygulamalar olmakla birlikte vardır ve yaygınlık

Detaylı

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr

TÜRKİYE İŞVEREN SENDİKALARI KONFEDERASYONU AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ www.tisk.org.tr TİSK AYLIK EKONOMİ BÜLTENİ- MART 2016 (SAYI: 85) GENEL DEĞERLENDİRME 31.03.2016 Ekonomi ve İşgücü Piyasası Reformlarına Öncelik Verilmeli Gelişmiş ülkelerin çoğunda ve yükselen ekonomilerde büyüme sorunu

Detaylı

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL

UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD DÜNYA YATIRIM RAPORU 2015 LANSMANI 24 HAZİRAN 2015 İSTANBUL UNCTAD Dünya Yatırım Raporu Türkiye Lansmanı Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Örgütü nün (UNCTAD) Uluslararası Doğrudan Yatırımlar

Detaylı

AYDIN TİCARET BORSASI

AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN TİCARET BORSASI AYDIN COMMODITY EXCHANGE EYLÜL 2013 TÜRKİYE NİN TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELERİ Ata Mahallesi Denizli Bulv. No:18 09010 AYDIN Tel: +90 256 211 50 00 +90 256 211 61 45 Faks:+90 256 211

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir?

Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir? tepav Economic Policy Research Foundation of Turkey Yeni kanun teklifi neden yeterli değildir? Güven Sak 28 Şubat 2012 Çerçeve Ne yapmak istiyoruz? İnsan gücümüz dünyanın en büyük 10 uncu ekonomisi olma

Detaylı

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Ödemeler Dengesi Müdürlüğü İçindekiler I- Yöntemsel Açıklama... 3 2 I- Yöntemsel Açıklama 1 Nominal efektif döviz

Detaylı

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ Yükseköğretim Sisteminin Uluslararasılaşması Çerçevesinde Türk Üniversitelerinin Uluslararası Öğrenciler İçin Çekim Merkezi Haline Getirilmesi Araştırma Projesi KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI

Detaylı

Türkiye de Kadın İstihdam Sorununa Çözümler LİZBON SÜRECİ ve KADIN GİRİŞİMCİLİĞİ

Türkiye de Kadın İstihdam Sorununa Çözümler LİZBON SÜRECİ ve KADIN GİRİŞİMCİLİĞİ Türkiye de Kadın İstihdam Sorununa Çözümler LİZBON SÜRECİ ve KADIN GİRİŞİMCİLİĞİ TOBB Kadın Girişimciler Kurulu Kongresi Ankara, 25 Ağustos 2008 Y.Doç.Dr. İpek İlkkaracan İstanbul Teknik Üniversitesi Kadının

Detaylı

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013 Başkent Pekin Yönetim Şekli Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 Nüfus 1,35 milyar GSYH 8,2 trilyon $ Kişi Başına Milli Gelir 9.300 $ Resmi

Detaylı

9. Uluslararası İlişkiler

9. Uluslararası İlişkiler 9. Uluslararası İlişkiler 9.1. Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları (ÇVÖA) Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları, 03.11.1970 tarihinde Avusturya ile imzalanarak başlamış olup, bugüne kadar 76 ülke

Detaylı

İKİLİ SOSYAL GÜVENLİK SÖZLEŞMELERİ: TÜRKİYE HOLLANDA SOSYAL GÜVENLİK SÖZLEŞMESİ ÖRNEĞİNDE BİR DEĞERLENDİRME. Yrd. Doç. Dr. S.

İKİLİ SOSYAL GÜVENLİK SÖZLEŞMELERİ: TÜRKİYE HOLLANDA SOSYAL GÜVENLİK SÖZLEŞMESİ ÖRNEĞİNDE BİR DEĞERLENDİRME. Yrd. Doç. Dr. S. İKİLİ SOSYAL GÜVENLİK SÖZLEŞMELERİ: TÜRKİYE HOLLANDA SOSYAL GÜVENLİK SÖZLEŞMESİ ÖRNEĞİNDE BİR DEĞERLENDİRME Yrd. Doç. Dr. S. Alp LİMONCUOĞLU İzmir, Mayıs - 2015 İKİLİ SOSYAL GÜVENLİK SÖZLEŞMELERİ: TÜRKİYE

Detaylı

ELEVATÖRLER-KONVEYÖRLER SEKTÖR NOTU

ELEVATÖRLER-KONVEYÖRLER SEKTÖR NOTU ELEVATÖRLER-KONVEYÖRLER SEKTÖR NOTU Bu çalışmada elevetörler-konveyörler sektörü, GTIP tanımları aşağıda belirtilen kalemlerin toplamı olarak ele alınmıştır. 8428.20 Pnömatik elevatörler ve konveyörler

Detaylı

GTİP 842810 ASANSORLER, SKIPLI YUK KALDIRICILARI

GTİP 842810 ASANSORLER, SKIPLI YUK KALDIRICILARI Avrupa İşletmeler Ağı İstanbul ULUSLARARASI TİCARET MERKEZİ (ITC) ÜRÜN ANALİZLERİ GTİP 842810 ASANSORLER, SKIPLI YUK KALDIRICILARI HAZİRAN 2012 Hazırlayan: ÖZGE SARIÇAY İSTANBUL SANAYİ ODASI AB & Dış Ekonomik

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve KADIN Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB nin kadın-erkek eşitliği ile ilgili temel ilkeleri AB nin kadın istihdamı hedefi AB de toplumsal cinsiyete duyarlı

Detaylı

İŞKUR DESTEKLERİ NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI

İŞKUR DESTEKLERİ NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI İŞKUR DESTEKLERİ NEVŞEHİR TİCARET VE SANAYİ ODASI İŞKUR DESTEKLERİ A. AKTİF İSTİHDAM POLİTİKALARI Aktif İstihdam Politikaları İş Birliği Yapılan Kurum/Kuruluşlar: Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim

Detaylı

İSTİHDAM FAALİYETLERİ

İSTİHDAM FAALİYETLERİ İSTİHDAM FAALİYETLERİ Aktif İstihdam Politikaları Pasif İstihdam Politikaları Girişimcilik Programları İşsizlik Sigortası İşbaşı Eğitim Programları Ücret Garanti Fonu Toplum Yararına Çalışma Programları

Detaylı

YARARLANILAN KAYNAKLAR

YARARLANILAN KAYNAKLAR Kaynaklar 3263 YARARLANILAN KAYNAKLAR 1- Ak B. (1990) Hastahane Yöneticiliği, 2- Amele Birliği (1998) Ereğli Kömür Havzası Amele Birliği Biriktirme Ve Yardımlaşma Sandığı Yönetmeliği, Ereğli Kömür Havzası

Detaylı