ADANA DESTİNASYONU IRAK SAĞLIK TURİZMİ PAZAR ARAŞTIRMASI RAPORU

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ADANA DESTİNASYONU IRAK SAĞLIK TURİZMİ PAZAR ARAŞTIRMASI RAPORU"

Transkript

1 ADANA DESTİNASYONU IRAK SAĞLIK TURİZMİ PAZAR ARAŞTIRMASI RAPORU ADANA SAĞLIK TURİZMİ DERNEĞİ Raportör: Doç. Dr. Mehmet Cihan YAVUZ 29 Mayıs 2013 Bu yayın Çukurova Kalkınma Ajansı, Mali Destek Programı tarafından desteklenmiştir. Yayının içeriğindeki görüşler, Çukurova Kalkınma Ajansı ve/veya Kalkınma Bakanlığı nın görüşlerini yansıtmamaktadır.

2 II YÖNETİCİ ÖZETİ ADANA DESTİNASYONU IRAK SAĞLIK TURİZMİ PAZAR ARAŞTIRMASI Bu araştırma raporu, TR62 (Adana, Mersin) Düzey 2 Bölgesinin Sağlık Turizminde hedef pazar potansiyelinin ortaya konması ve rekabet gücünü artırmaya yönelik havayolu yolcu istatistiklerinin hazırlanması için saha çalışmalarının yapılması. genel amacı paralelinde ASTD tarafından hazırlanmıştır. Çalışmada ihtiyaç duyulan verilere Iraklı ve Türkiye den kamu ve özel sektör temsilcileri ile birebir görüşmeler yapılarak ulaşılmış ve resmi kaynaklardan istifade edilmiştir. Çalışma kapsamında sağlık turizmi, medikal turizm, Adana destinasyonu, hedef Irak sağlık turizmi pazarı, Irak pazarı ve Adana destinasyonu arasında doğrudan havayolu ulaşımın güvenli ve fizibil olarak sağlanmasına yönelik araştırma ve incelemeler yapılmış ve önerilere yer verilmiştir. Çalışma sonunda özetle; Adana nın değer önerisi anlamında tanı, teşhis ve tedavi alanlarında yüksek standartlarda, modern, kaliteli ve dengeli fiyat stratejisi ile sunum yapabilecek bir destinasyon olduğuna vurgu yapılabilmektedir. Hedef Irak pazarı ile ilgili Adana nın rekabet avantajı unsurlarının başında Irak ta sağlık hizmeti altyapısının oldukça problemli olması, Irak ta Türkiye deki gibi bir sağlık sigortası sisteminin bulunmaması, Adana nın ulaşım açısından rakipsiz bir konuma sahip olması, Ortadoğu ortak kültürünün Adana da da yaşıyor olması, Irak-Adana eğitim anlaşmalarının yapılabilecek olması, hali hazırda Adana-Irak arasına doğrudan uçuş konmasına olanak tanıyacak yolcu potansiyelinin var olması, sağlık seyahati organizasyonunun kurulabilmesine yönelik sektörel bilgi ve tecrübe birikiminin Adana da olması, deniz turizminin olası kaldıraç etkisi, havayolu şirketlerinin doğrudan uçuşlara sıcak bakması ve mevcut uçuşların bazılarının Adana aktarmalı yapılabilmesi sıralanabilmektedir. Çalışmanın sonunda yukarıdaki konuların her birine ilişkin bazı çözüm önerileri ortaya konmuştur. Anahtar Kelimeler: Sağlık Turizmi, Irak Pazarı, Doğrudan Uçuşlar, Adana.

3 III ÖNSÖZ Ekonomilerin dinamizmi talep e dayanmaktadır. İnsanların istek ve ihtiyaçlarını en iyi bilen pazar oyuncuları, talep yönetiminin de hâkimi konumundadır. Bu hâkimiyeti elde etmenin yolu en iyi pazar bilgisine ulaşmaktan geçtiğine göre pazar araştırmaları her sektör için, periyodik olarak tekrarlanması da gereken, vazgeçilmez bir öneme sahiptir. Bir de, ekonomi denizinin dalgalı sularına yelken açmaya hazırlanan yepyeni bir sektör söz konusuysa, yolculuğun en iyi şekilde planlanması için alınacak o ilk kararlar, mümkün olduğunca güncel, doğru ve yeterli bilgi ye dayandırılmalıdır. Sağlık turizmi, dünya için çok olmasa da Türkiye ve özellikle Adana için, kurumsallaşma açısından, henüz emekleme aşamasında olan bir sektördür. Adana, bulunduğu konum itibariyle avantajlı göründüğü Ortadoğu pazarında başarılı olmalıdır. Talep ve gelir üretme potansiyeli yüksek bu yakın pazarda elde edilecek başarı, daha uzak sağlık turizmi pazarlarında da başarılı olmaya destek olacak tecrübe ve özgüveni Adana Destinasyonuna kazandıracaktır. Mevcut araştırmayla, amaçlara en uygun bilgilere ulaşılmasına aracılık edebileceği düşünülen araştırma yöntem ve tekniklerinden faydalanılmıştır. Bu ilk araştırmanın gelecek tekrarlarında, yöntem ve süreçler şüphesiz, daha da iyileştirilerek uygulanacaktır. Bu noktada tüm paydaşlarımızın öneri ve katkılarına her zaman olduğu gibi açık olduğumuzu ifade etmek istiyorum. Yaklaşık üç ay süren ve birçok farklı yön ve aşamaları olan bu çalışma, inanmış bir ekibin kolektif emeğinin bir ürünüdür. Bürokratik işlemlerden raporlamaya kadar, her aşamada katkısı bulunan ekip üyelerine teşekkür ediyorum. Mevcut çalışmanın Adana destinasyonu sağlık turizmi sektörü ve ardından Türkiye deki diğer sağlık turizmi destinasyonlarının gelişimine katkı vermesini diliyorum. Hüseyin ÇELİK Adana Sağlık Turizmi Derneği Yönetim Kurulu Başkanı

4 IV İÇİNDEKİLER Sayfa BİRİNCİ BÖLÜM GİRİŞ 1 İKİNCİ BÖLÜM SAĞLIK TURİZMİ VE ADANA DESTİNASYONU Sağlık Turizmi Adana Destinasyonu Adana da Medikal Turizmin Geçmişi Adana da Medikal Turizmin Bugünü ÜÇÜNCÜ BÖLÜM IRAK: SAĞLIK TURİZMİNDE POTANSİYEL BİR HEDEF PAZAR Coğrafi Konum Siyasi ve İdari Yapı Nüfus ve İşgücü Yapısı Doğal Kaynaklar ve Çevre Genel Ekonomik Durumu Sağlık Sistemi ve Sağlık Sektörünün Durumu Irak ta Sağlık Sektörü: Savaş Öncesinden 2005 e Kadar Irak ta Sağlık Sektörü: DÖRDÜNCÜ BÖLÜM HEDEF PAZAR IRAK IN SAĞLIK TURİZMİ POTANSİYELİ Iraklı Paydaşlardan Toplanan Verilerin Analizi Irak Saha Çalışması ile Elde Edilen Verilerin Analizi Adana/Türkiye nin Değer Önerisi Ne Olabilir? Irak ın Sağlık Turizmi Potansiyeli Irak Pazarının Sağlık Turizmi için Türkiye/Adana dan

5 V Beklentileri. 36 BEŞİNCİ BÖLÜM HEDEF PAZAR IRAK VE ADANA DESTİNASYONU ARASINDA DOĞRUDAN HAVAYOLU ULAŞIMI OLANAKLARININ GELİŞTİRİLMESİ 40 ALTINCI BÖLÜM SONUÇ VE DEĞERLENDİRMELER 43 YARARLANILAN KAYNAKLAR... 46

6 VI KISALTMALAR LİSTESİ Sayfa ASTD Adana Sağlık Turizmi Derneği... 1 ÇKA Çukurova Kalkınma Ajansı.. 1 TÜRSAB Türkiye Sehayat Acentaları Birliği.. 3 SPA Salus Per Aquam.. 5 JCI Joint Commission International BM Birleşmiş Milletler.. 16 OPEC Organization of Petroleum Exporting Countries SOMO State Oil Marketing Organization 19 IMF International Monetary Fund 20 TBI Trade Bank of Iraq. 20 USAID The United States Agency for International Development.. 21 ABD Amerika Birleşik Devletleri WHO World Health Organization KIMEDIA The Public Company for Marketing Drugs and Medical Appliances Management (Irak) SGK T.C. Sosyal Güvenlik Kurumu. 33 SCI The Science Citation Index.. 34 BYK Bölgesel Yürütme Kurulu Başkanlığı.. 43 SWOT Strengths, Weaknesses, Opportunities, and Threats.. 43

7 VII TABLOLAR Sayfa Tablo 1 Türkiye de JCI Akrediteli Özel Hastaneler Tablo 2 Nüfusun Eyaletlere Göre Dağılımı (2007 Yılı).. 18 Tablo 3 Kamu Bütçesi Giderleri/Harcamaları.. 27 Tablo 4 Irak tan Giriş Yapan Yabancı ve Vatandaşlar... 40

8 VIII ŞEKİLLER LİSTESİ Sayfa Şekil 1 Irak Haritası 15

9 IX EKLER LİSTESİ Sayfa EK-1 Mevcut Durum ve SWOT Analizi Bileşenleri. 49

10 1 BİRİNCİ BÖLÜM GİRİŞ Adana Sağlık Turizmi Derneği (ASTD), kendi kuruluş nedeni ve dernek stratejik planları ile ÇKA nın kuruluş amaçları ve Doğrudan Faaliyet Desteği nin ana amaçlarına ve önceliklerine uygun olarak, bölgede genel olarak Sağlık Turizmi nin, özel olarak da sağlık turizminin gelişimi açısından hayati önemi haiz olan dış (yabancı) pazar araştırmaları yapmak ve bu dış pazarlar ile Düzey 2 Bölgesi arasındaki doğrudan havayolu ulaşımlarının tesis edilmesine katkı sağlamak amaçları doğrultusunda proje faaliyetleri yürütmektedir. Adana Destinasyonu Irak Sağlık Turizmi Pazar Araştırması projesi kapsamında, sağlık turizminde TR62 (Adana, Mersin) Düzey 2 Bölgesi ne yakınlığı ve potansiyeliyle önemli bir hedef pazar konumunda olan Irak araştırma konusu yapılmıştır. Projede çeşitli paydaş ve kaynaklar yardımıyla pazar araştırması yapılması ve Adana Şakirpaşa Havalimanı ndan Irak a doğrudan uçuşların düzenlenmesi ile ilgili bilgilere ulaşılması planlanmıştır. Amaçlanan Faaliyetler: Irak ın demografik, sosyal, kültürel, politik, ticari ve reel ekonomik durumunun tespitinin yapılması, Irak ın sağlık politikası, Irak sağlık sektörünün durum tespiti, Irak sağlık turizmi pazarı için Adana nın değer önerisinin belirlenmesi, Irak ın sağlık turisti potansiyeli, potansiyel kitleninin sayısı, ihtiyaç, istek ve beklentileri, Irak sağlık turizmi pazarının Adana ve Türkiye için üretebileceği tahmini hasıla, Türkiye ve Adana nın sağlık hizmeti sunumuna ilişkin görüşlerin tespiti, sağlık turizmi için destekleyici hizmet ve altyapılar konusundaki gereksinimler gibi konular proje kapsamına alınan birinci gruptadır.

11 2 Proje kapsamında incelenmesi hedeflenen ikinci grup konular, Adana sağlık turizmi sektörünün Irak pazarına dönük rekabet gücünü oldukça etkileyecek olan, Adana-Irak arasında doğrudan uçuşların düzenlenebilmesine yönelik ulaşım imkanlarının geliştirilmesi, havayolu şirketlerinden veriler talep edilmesi, havayolu şirketlerinin ticari kaygılarının tespiti, gelen-giden yolcu istatistiklerinin elde edilmesi, ulaşımda yaşanan sorunların belirlenmesi, Irak ın hangi noktalarına doğrudan uçuşların gerçekleştirilmesinin güvenli ve fizibıl olacağına ilişkin bilgilerin derlenmesi olarak sıralanmıştır. Yukarıdaki bilgilere ulaşmada, Iraklı kamu ve özel sektör temsilcileri ile birebir görüşmeler yapılması planlanmıştır. Elde edilen veriler ışığıda analizler yapılması ve bilgilerin yorumlanması ile Türkiye ve Adana nın Irak sağlık turizmi pazarına yönelik değer önerisinin ortaya konması ve Adana nın rekabet analizinin taslak olarak ortaya konması hedeflenmiştir. Yukarıda ÇKA, Doğrudan Faaliyet Desteği, Öncelikler, Genel Amaçlar, ASTD, proje amaçları hakkında, projenin neden yapıldığına ve önemine atıfta bulunan birçok detaya ve gerekçeye değinilmiştir. Raporun takip eden bölümlerinde Doğrudan Faaliyet Desteği ne konu Adana Destinasyonu Irak Sağlık Turizmi Pazar Araştırması projesinin uygulama detaylarına yer verilecektir. Gerçekleşen Faaliyetler: Proje kapsamında öncelikle, hedef Irak pazarının sağlık turizmi potansiyeli ile ilgili ikincil veriler incelenmiştir. Ardından Irak sağlık turizmi pazarının (hedef kitlelerin) Adana sağlık turizmi destinasyonu hakkındaki düşünceleri, destinasyondan beklentileri, beklenen şartlar destinasyon tarafından gerçekleştirildiği takdirde yılda Irak tan Adana ya tahminen kaç sağlık turistinin gelebileceği gibi başlıklar hakkında Iraklı paydaşlardan, derinlemesine mülakat yöntemi ile bilgi toplanmıştır. Irak sağlık turizmi pazarının potansiyelinin ortaya çıkarılmasına yönelik son olarak Irak a bir araştırma gezisi gerçekleştirilmiştir. Üç (gün) süren Irak pazarı araştırma gezisi süresince Iraklı sağlık bakanlığı, ticaret ateşeliği, hastane

12 3 işletmecileri ve üniversite mensupları gibi üst düzey bürokratlar ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Proje kapsamında ikinci olarak, Irak ile Adana destinasyonu arasındaki sağlık turizminin gelişimi açısından hayati önemi haiz olan doğrudan havayolu ulaşımlarının tesis edilmesine katkı sağlamak amacı doğrultusunda birkaç aşamalı çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Bu çalışmalardan ilki son bir yıl içinde Hava limanlarımızdan giriş-çıkış yapan yolcu sayıları ile Karayoluyla Irak sınır kapılarımızdan giriş-çıkış yapan yolcu sayılarının Emniyet Genel Müdürlüğü nden ve Türkiye İstatistik Kurumu ndan talep edilmesi ve temini olmuştur. Bu çalışma sonucunda hava limanlarımız ile karayoluyla Irak sınır kapılarımızdan giriş yapan yerli ve yabancı sayısı elde edilmiştir. Doğrudan havayolu ulaşımlarının tesis edilmesine katkı sağlamak amacı doğrultusundaki ikinci çalışma hedef pazar Irak a Adana dan gerçekleştirilecek doğrudan uçuşların yaratabileceği riskler, ticari sakıncalar, avantajlar, dezavantajlar vb. neler olduğunun araştırılmasına yönelik olmuştur. Bu çalışmada temel veriler, Irak a uçuşu olan havayolu şirketleri genel müdürlükleri ile Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı, Sivil havacılık Genel Müdürlüğü, Hava Ulaşım Daire Başkanlığı olmuştur. Doğrudan havayolu ulaşımlarının tesis edilmesine katkı sağlamak amacı doğrultusundaki üçüncü çalışmada, Adana da TÜRSAB a bağlı olarak faaliyet gösteren seyahat acentelerinin biletini sattığı, nihai destinasyonu Irak olan yolculukların aylık toplam sayısı tahmin edilmeye çalışılmıştır. Çalışma sürecinde elde edilen verilerden Adana-Irak arasındaki aylık yolcu sirkülasyonu yaklaşık olarak tahminlerine ulaşılabilmiştir. Bu çalışma sırasında olası Adana- Irak seferlerini talep edecek çeşitli yolcu tipleri de tanımlanmaya başlamıştır (Adana-Irak: İşadamları, işçiler, bürokratlar vb.; Irak-Adana: Hastalar, turistler ve diğer çeşitli amaçlarla Adana ya gelip geri Irak a dönenler).

13 4 Mevcut Araştırma Raporu altı (6) bölümden oluşmaktadır. Araştırma raporunun ikinci bölümünde sağlık turizmi ve Adana destinasyonu hakkında temel bilgilere yer verilmiştir. Raporun üçüncü bölümünde Irak pazarı ve potansiyeli hakkında fikir sahibi olunmasını sağlayacak, literatüre geçmiş bazı ikincil veriler irdelenmektedir. Bu veriler Irak ın coğrafi konum, sosyal, kültürel ve siyasi ve idari yapısı; nüfus ve işgücü yapısı, doğal kaynakları ve çevresi, genel ekonomik durumu; sağlık sistemi ve sağlık sektörünün durumu gibi konular hakkındadır. Araştırma raporunun dördüncü bölümünde, çeşitli yöntemlerle sahadan toplanan, hedef Irak pazarı potansiyelinin tahminlenmesine yönelik birincil veri kaynaklarından faydalanılmıştır. Hedef Irak pazarının potansiyelinin ortaya konmasında kullanılan bu birincil veri kaynakları, ASTD davetlisi olarak Adana ya gelen Iraklı paydaşlar ile bu araştırma projesi kapsamında Irak a gerçekleştirilen seyahat sırasında görüşülen üst düzey Irak bürokratları olmuştur. Araştırma raporunun beşinci bölümünde, doğrudan havayolu ulaşım olanaklarının geliştirilmesine yönelik birincil verilerin analizi ve yorumlanmasına yer verilmiştir. Bu konudaki birincil veri kaynaklarına, Emniyet Genel Müdürlüğü, TÜRSAB a bağlı seyahat acenteleri, havayolu şirketleri ve Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı, Sivil havacılık genel Müdürlüğü, Hava Ulaşım Daire Başkanlığı ile yapılan görüşmeler temel teşkil etmiştir. Araştırma raporunun altıncı bölümünde, çalışmanın ilk dört bölümünde ortaya konulan veriler ışığında sağlık turizminde Adana destinasyonu için ciddi bir hedef pazar olan Irak ın potansiyelinin daha iyi değerlendirilmesine yönelik çözüm alternatifleri ile bu potansiyelin değerlendirilmesinde kilit öneme sahip Adana Destinasyonu-Irak Pazarı arasında doğrudan havayolu ulaşım olanaklarının nasıl geliştirilebileceği konular değerlendirilmekte ve önerilere yer verilmektedir.

14 5 İKİNCİ BÖLÜM SAĞLIK TURİZMİ VE ADANA DESTİNASYONU Günümüz turizm yazını incelendiğinde, ziyaretçilerin seyahat etme güdülerine göre gruplandırılmasıyla, turizmin yeni isimler/etiketler kazandığı görülmektedir öğrenci turizmi, inanç turizmi, kırsal turizm, sağlık turizmi vb. gibi ( Sunita and Qadeer (2010). Bunlardan Sağlık Turizmi, son yıllarda gözle görülür bir yükseliş ve gelişme içerisindedir (Yavuz, 2011: 1). Sağlık turizminin yükselişi, temelde, sağlık ve zindeliğine daha çok dikkat ederek stresli gündelik hayatın olumsuz etkilerinden arınmak isteyen (Vajirakachorn, 2004) veya sağlıklarını kaybetmiş olup tedavi olmak isteyen insanlar için seçeneklerden biri olması ile ilişkilendirilebilir. Bu açıklamalardan hareketle sağlık turizminin SPA / wellness, termal, medikal (tıp), yaşlılık, engelli, sporcu gibi hem sağlığı korumaya ve daha iyi hale getirmeye hem tıbbi tedaviye hem de yaşam kalitesini aratırmaya yönelik bazı alt turizm segmentlerini kapsayan genel bir başlık olduğu söylenebilir (Yavuz, 2011: 1-2) Sağlık Turizmi Sağlık turizmi, genel olarak, kendi yaşadığı yerden başka yerlere sağlık amacıyla seyahat eden insanların oluşturduğu bir turizm faaliyetidir (Ross, 2001). Sağlık turizmi özellikle Helenistik ve Roma dönemlerinden bu yana yüzyıllar boyunca gelişmiştir ve son yıllarda çok farklı koşul ve beklentilere sahip günümüz ziyaretçilerini tatmin edebilme ve dolayısıyla yüksek ekonomik değer üretebilme potansiyeli ile yeniden dikkatleri üzerine çekmiştir (Yavuz, 2011: 2). Sağlık turizminin gelişmesini ve turizm dalı içerisinde kendine bir yer edinmesini sağlayan ve gelişimine yön veren bazı faktörler Garcia-Altes (2005) tarafından tespit edilmiştir: 1. Nüfusun yaşlanması

15 6 2. Yaşam tarzında değişmeler 3. Turizm alternatifleri / tatil yapabilme olanakları 4. Ulusal sağlık sistemlerinin kısıtları 5. Yabancı uyruklu sağlık hizmeti sunucularının piyasaya girişi önünde kısıtlamaların olması 6. Yabancı uyruklu sağlık ve ilgili sektörün doğrudan yatırım yapmalarının önündeki kısıtlamalar 7. Sigorta, eğitim ve iletişim teknolojileri konularındaki hukuki düzenlemeler 8. Ulusal düzeyde hukuki, altyapısal ve kapasite ile ilgili kısıtlar 9. Sektör düzeyinde altyapısal, finansal ve insan kaynağı ile ilgili kısıtlar 10. Pazardaki rekabetin türü ve düzeyi 11. Mevzuat (kanun, yönetmelik ve diğer hukuki düzenlemeler) 12. Ticari strateji (konumlanma, hedef pazar seçimi, ürünler) 13. Yerel sektör düzeyinde hizmet kalitesi beklentilerine uyum 14. Hekimlerin mesleğe girişinde ruhsat uygulaması 15. Tedavide kullanılan teknoloji 16. Vergi uygulamaları 17. Yerli ve yabancı işgücüne ilişkin kısıtlayıcı faktörler 18. İletişim, ulaşım, elektrik, su altyapısı 19. Pazarda odaklanma 20. Uluslararası düzeyde hizmet kalitesi beklentilerine uyum 21. Lisanslı eğitimli yardımcı personel uygulaması 22. Sektörel üstyapı (modern hastaneler, yerel hava alanlarından yurtdışına doğrudan uçuşlar vb.) 23. Ülkeye giriş prosedürlerinin kolaylığı 24. Devlet desteği Yukarıdakilere ek olarak, sağlık kavramı, hasta haklarından çevre sağlığına kadar uzanan geniş bir perspektiften bakmamızı gerektirmekte, bunun doğal bir sonucu olarak da sağlık alanında yapılan uluslararası işbirliği de çeşitlenip derinleşmektedir. Örneğin, günümüzde herhangi bir ülkede görülen hastalık, ulaşımın da artmasıyla çok kısa sürede dünyanın her tarafına hızla yayılabilmektedir. Dolayısıyla, ülkeler kendilerine özgü sağlık sorunlarıyla değil,

16 7 genel dünya sağlık sorunlarıyla da ilgilenmek durumunda kalmaktadır (Babacan, 2010). Sağlık turizmi, bireylerin mevcut sağlık durumlarını korumaya ve daha iyi hale getirmeye yönelik uygulamalar ile sağlığı bozulmuş bireylerin iyileşmelerine yönelik medikal ve paramedikal uygulamaları kapsar. Bu kapsamda sağlık turizmi ana başlığı altında SPA, wellness, termal ve medikal turizm alt segmentleri tanımlanmaktadır (Yavuz, 2011: 7). Medikal Turizm kavramı, muhtemelen hızlı gelişen bir yapıda olduğundan, sağlık turizmi kavramı ile eş anlamlı olarak algılanmaktadır. Bununla birlikte spa turizmi, wellness turizmi, termal turizm ve medikal turizm segmentlerini kapsayan sağlık turizmi kavramı telafuz edildiğinde, daha çok, geleneksel ve alternatif terapi yöntemleri için spa otellerine yönelik seyahatlerin akla gelmesi gerektiği, ilgili literatürün incelenmesi sonucu varılan bir tespittir (Yavuz, 2011: 7). Medikal turizm kavramı ise, seyahat ve turizm ilişkisi içerisinde olmak üzere, öncelikli ve ağırlıklı olarak biyomedikal operasyonları ihtiva eder (Whittaker, 2008; Connel, 2006). Uluslararası sağlık seyahati olarak da isimlendirilen medikal turizm, son zamanlarda ciddi düzeyde ilgi görmektedir. İçinde turizm kelimesi geçmekle birlikte medikal turizm, seyahat eden kişilerin rekreasyonel tercihleri nden çok sağlıkları üzerine odaklanan bir seyahat türüdür. Bu yönü ile medikal turizm, medikal seyahat (medical travel) ticareti (business) faaliyetidir (Woodman, 2009). Sağlık turizmindeki hızlı büyümenin, sağlık sigortası şirketleri ile devlet ve işverenlerin medikal turizmi sağlık hizmetleri krizlerine yaratıcı bir çözüm olarak görmelerinden dolayı gerçekleştiği düşünülmektedir (Business Global, 2010). Yukarıda da değinildiği gibi sağlık turizmi konusunda tüketici davranışları hızla değişmekte ve sağlık güdüsü ile seyahat eden günümüz ziyaretçilerinin birçok beklentiye sahip (Gee ve Fayos-Sola, 1999) hale geldiği görülmektedir. Bu

17 8 ziyaretçilerin bir turizm destinasyonunda bir kumsal, bir şifalı su kaynağı, güzel bir otel veya iyi bir hastane gibi tek bir özellikten başka kendilerine anlamlı deneyimler kazandıracak birçok farklı özellikler aramakta olduğu görülür (Yavuz, 2011: 2). Hızla yükselen sağlık turizmi pazarının sunduğu avantajlardan, ancak ziyaretçilerin sağlık hizmeti taleplerini anlamlı deneyimler kazandıracak şekilde karşılayacak olan destinasyonlar yararlanabilecektir (Yavuz, 2011: 2). Türkiye Avrupa, Asya ve Afrika kıtaları arasındaki stratejik konumu, ulaşım kolaylıkları, binlerce yıllık tarihi, termal kaynakları, zengin medikal altyapısı, uluslararası düzeyde akredite hastaneleri ve sağlık işletmeleri, yetkin hekimleri ve destekleyici diğer kaynakları ile hali hazırda pek çok ülkeden hasta çeken bir sağlık turizmi destinasyonu konumundadır. Bununla birlikte Türkiye, sahip olduğu potansiyeli yeterince değerlendirememektedir (Yavuz, 2011: 3). Nitekim İstanbul, konumu, alyapısı ve uluslararası düzeyde tanınan bir kent olması dolayısıyla, Türkiye nin bu alandaki toplam gelirinin yaklaşık %80 ini tek başına realize etmektedir. Oysa Adana kenti gibi en eski çağlardan beri sağlık turizmi geçmişine ve altyapısına sahip, nüfusu ve hinterlandı geniş, ulaşım ve yaşam olanakları oldukça elverişli ve bir de bunlara ek olarak Ortadoğu potansiyel hedef pazarına komşu sağlık turizmi destinasyonlarıyla Türkiye, sağlık turizmindeki potansiyelinin daha büyük bir kısmını realize edebilir (Yavuz, 2011: 3) Adana Destinasyonu Adana kenti, en eski dönemlerden beri, insanların sağlıklarına yeniden kavuşmak için geldikleri önemli bir medikal turizm merkezi olmuştur (Yavuz, 2011: 109). Yerleşim tarihi M.Ö yıl öncesine (Ünal ve Girginer, 2007) kadar giden Adana, on değişik uygarlığı bünyesinde yaşatmış, sulak, verimli bir coğrafya parçasıdır. Adana kenti Anadolu coğrafyasında, önemli bir kesişim noktasında yer alır. Çukurova nın verimli toprakları ve elverişli iklim şartları yanında Ön Asya yı Anadolu ya bağlayan Gülek Boğazı nın varlığı, bu bölgeyi

18 9 tarihin en eski devirlerinden beri önemli bir yerleşim merkezi yapmıştır ve Çukurova, Adana kenti ile adeta özdeşleşmiştir. Adana kent ismine ilk kez, M.Ö. II. bin yıl ortalarına ( ) tarihlenen ve Hitit İmparatorluğu nun başkenti Boğazköy-Hattuşa da yapılan arkeolojik kazılarda ele geçirilen tabletlerde rastlanmıştır (Girginer, 2000). Adana/Adaniia, Halep ve Tarsus gibi, ismi yaklaşık 3500 yıldır değişmeden kalan ve yazılı tarihten 5000 yıl öncesinde bile var olduğunu ispat edecek arkeolojik kanıtları bulunan ender kentlerden biridir (Ünal, 2000). Yazılı tarihe göre dört bin yıl boyunca birçok kavmin Adana dan geçmesi veya yerleşmesi bölgede zengin bir kültür meydana getirmiştir. Orta Asya dan gelip Adana yı yurt tutan Türkmenler göç yollarında kültürleşme yoluyla kültür alışverişinde bulunarak bunları Adana ya taşımışlardır. Taşınan Orta Asya ve göç yolları kültürü, yeni yurt Adana kültürü ve İslami kültür, yüzyıllar boyu süren kültürleşme sürecinde yoğrularak bir Adana kültürü oluşturmuştur (Artun, 2000). Adana kültürü içinde Mezopotamya, Mısır, Suriye ağırlıklı olmak üzere Arap kültürü de önemli yer tutar. Tarihsel süreçte bakıldığında Adana, her zaman Anadolu ile Mezopotamya ve Mısır şehirleri ile yoğun ilişki yaşamıştır (Salman, 2006). Bunun sonucu olarak Tepebağ Höyüğü, Şar Antik Kenti ve Taşköprü vb. gibi Adana yı turistik olarak çekici yapan ögeler ortaya çıkmıştır. Kültürel zenginlik, Akdeniz Bölgesinin mutfak kültürü özelliklerini taşıyan Adana mutfağına da yansımıştır. Sebzeli, etli yemekleri, tatlıları ve şalgamıyla Adana mutfağı tatmaya değer lezzetler sunmaktadır (Yavuz, 2011). Yaşam açısından benzersiz fırsatlar sunan Adana, günümüzde şehir turizmi, sağlık, modern tarım, enerji, üniversite yatırımları vb. açılardan da oldukça cazip bir merkez konumundadır (Yavuz, 2009). Adana, sahip olduğu doğal, kültürel, beşeri ve stratejik kaynakları ile birçok sektörün işleyebilmesi ve küresel düzeyde başarıya ulaşabilmesine olanak tanıyabilecek potansiyele sahip bir

19 10 şehirdir. Elbette, günümüzde başarının yolu odaklanmaktan ve belirli bir sektörel alan ya da alanlarda uzmanlaşarak konumlanmaktan geçmektedir Adana da Medikal Turizmin Geçmişi Adana nın geçmişinde ve bugününde, şehrin bir sağlık merkezi/ destinasyonu olmaya yönelik olarak pek çok kaynağa ve potansiyele sahip olduğu yazılı kaynaklardan bilinmektedir. Arkeolojik çalışmalardan anlaşıldığı kadarıyla eski zamanlarda Adana ve hinterlandı, insanların şifa bulmak için geldiği önemli bir büyücülük, bilicilik (kâhinlik, kehanet) ve alternatif tıp merkezi olarak tanınmıştır. Lokman Hekim Misis te yaşamıştır. Dünya tıp ve eczacılık tarihinin en önemli isimlerinden biri olan Dioskurides, antik dönemde Çukurova bölgesinin en önemli şehirlerinden birisi olan Anazarbos/Anavarza da yaşamıştır. Yine eski devirlerde Mezopotamya bölgesinden pek çok insanın şifa bulmak için, sağlık konusunda ünlü Çukurova bölgesine seyahat ettiği, tarihi kaynaklarda belirtilmektedir (Ünal ve Girginer, 2007). Arkeolojik miras unsurlarına göre Adana bölgesi, yaklaşık sekiz binyıl (8.000) evvelinden başlayarak çeşitli medeniyetler eliyle, kendine özgü ve zengin bir medikal tedavi sanatı (sağaltma) kültürü oluşturmuştur. Epigrafik, nümizmatik ve arkeolojik kaynaklar incelendiğinde Adana kenti ve bölgesinin sağlık kültleri ve tedavi sanatı kültürleri açısından zenginliği daha iyi anlaşılmaktadır. M.Ö M.Ö.600 arasında Kizzuwatna (Çukurova) Bölgesi, Mezopotamya ve Mısır la beraber, eski dönem tıp kültürünün en gelişmiş ve bununla bağlantılı olarak sağlık kültlerinin en yoğunlukta olduğu yerlerden biridir. Kizzuwatna ilk planda bir bölge veya ülke adıdır. Kizzuwatna Bölgesi, Adana kentinin merkezde yer aldığı bugünkü Çukurova ve eski dönemlerde Antik Kilikya Bölgesi ne eşitlenmektedir. Eski Anadolu da karakteristik nitelikli bir coğrafya olan Kizzuwatna toprakları, kendine özgü bir tıp kültürü geliştirmişti (Ünal ve Girginer, 2007).

20 11 Kizzuwatna tıp kültürünün açığa çıkabilmesi ve popülerleşmesinde, Hititler önemli bir rol oynamıştır. Bu nedenle, Adana kentinin hinterlandını teşkil eden Çukurova/Antik Kilikya Bölgesi nin erken dönem tıp kültürüne ilişkin bulgularının ortaya çıkarılabilmesinde, Hititler in ciddi katkısı olacağı gözden uzak tutulamaz. Hitit arşivleri, Hurrice veya Hititçe çevirileriyle Kizzuwatna tabletleriyle doludur. Bunlar arasında edebiyat değeri çok yüksek efsaneler (mitoloji), masallar, hikâyecikler yanında fal, büyü ve tıpla ilgili metinler vardır (Ünal ve Girginer, 2007). Hurri etkisinin çok belirgin bir şekilde karşımıza çıktığı alanlar arasında büyü, tıp ve falcılık mutlaka sayılmalıdır. Hititler hayvancılık ve tarımla da uğraşmış bir toplum olduklarından, tıpta şifalı otlarla tedavinin (Herbalism) yeri çok büyüktü. Ayrıca Hurri ve yerli Anadolu kavimlerinin etkisiyle büyüyle tedaviye de çok geniş olarak yer ayrılmıştır (Ünal ve Girginer, 2007). Hititler in Hurriler den aldıkları başka bir inanca göre ise, hastalıkların veya hastalanmanın tanrılarla çok yakından ilişkisi vardı. İnsana herhangi bir nedenden ötürü kızmış olan her tanrı, onu hasta ederek cezalandırır; özellikle ciddi, ağır veya kronik hastalıklar hep tanrılara ve cinlere atfedilirdi (Yavuz, 2008). Tıp denince akla ilk gelen, bu mesleği veya bilimi icra eden doktorlardır. Hititler diğer sahalarda olduğu gibi kendilerinden önce Anadolu da yaşamış olan yerli kavimlerden, Hurriler, Babilliler ve Mısırlılar dan çok şey almışlardır. Yeni Devlet veya İmparatorluk Çağı nda (M.Ö yüzyıllar), Babil ve Mısır daki tıbbi gelişmelere ayak uyduramayan Hititler, hanedan mensuplarının tedavisini gerektiren çok önemli ve hassas durumlarda bu ülkelerden ihtisas sahibi doktorlar getirtmişlerdir. Bunun yanında elbette Anadolulu yerli doktorlar da vardı. Eski Anadolu tıbbı gibi, Kizzuwatna toprakları da pekçok iyi hekimler yetiştirmiştir. M.Ö M.S.395 arasında, Yunan tıp tanrısı Asklepios onuruna inşa edilen Asklepieionlar, hellenistik dönemde Antik Kilikya nın sağlık kültüründe önemli yer kaplayan unsurlardan biri olmuştur. Aynı zamanda hekimlik tanrısı olarak

21 12 da bilinen Asklepios adına kurulan kült ve tedavi merkezleri, Asklepieionlar, insan inançlarıyla kutsallaştırılmış birer şifa ocağı olmuştur. M.Ö. 6. yüzyılda ortaya çıkıp M.S. 4. yüzyılın başlarına kadar hizmet veren Asklepieionlar arasında Epidauros, Kos, Pergamon ve Aigeai (Yumurtalık/Adana) gibi tam teşekküllü olanlar sayılı olup çoğunun birer tapınaktan ibaret olduğu sanılmaktadır (Tahberer, 2005). Asklepios sağlık kültünün sembolü olan bu tapınakların, hastaların tedavi olmak amacıyla bölge çevresinden bir araya geldiği, antikite (ilkçağ) döneminin en eski medikal tedavi merkezlerinden/hastanelerinden olduğu kabul edilmektedir. Birçok Asklepieion, çoğunlukla mineral/termal su kaynaklarının yakınında, en sağlıklı yerlerde kurulmuştur. Pek çok tapınak kompleksi mistik, sağaltıcı rituellerde kullanılan yılanların yetiştirildiği yılan kuluçkalarını da içeriyordu. Yılan, Asklepios un sembolü; aynı zamanda önlem ve ileri görüşlülüğün simgesidir. Asklepios tapınaklarının hekimleri aynı zamanda rahiptir. Dinsel ve ruhsal etkiye inanarak tedavilerinde başarılı olmuşlardır (Tahberer, 2005). Tedavi için gelen ziyaretçi yakınlarının, konaklama ve yeme-içme hizmetleri vb. için ödedikleri de düşünüldüğünde, bu tedavi merkezlerinin içinde bulundukları kente büyük gelir kazandırdığı anlaşılacaktır. Çeşitli alternatif medikal yöntemler yanı sıra inançsal/dini telkin fikri temeline dayanan asklepionlardaki tedavi yöntemleri M.S. 400 e kadar sürekli bir yayılım gösterdi (Tahberer, 2005) Adana da Medikal Turizmin Bugünü Tarihi ve arkeolojik bilgi ve bulguların desteği bir yana bırakıldığında ve Adana ya, kentin günümüzde medikal turizm destinasyonu olmasını destekleyecek medikal altyapı kaynakları açısından bakıldığında bile, kentin birçok avantaja ve güçlü bir potansiyele sahip olduğu görülmektedir. Çukurova Üniversitesi nin Balcalı yerleşkesinde bulunan Tıp Fakültesi Araştırma ve Uygulama Hastanesi, yatak sayısı (1200 yatak) ve poliklinik kapasitesi açısından Türkiye nin ve Ortadoğu nun en büyük sağlık işletmelerinden ve araştırma hastanelerinden birisidir. Bu merkez, binlerce doktorun lisans ve uzmanlık eğitimlerini de vermek suretiyle, sağlık sektörünün ihtiyaç duyduğu

22 13 kalifiye işgücü için de önemli bir üretim merkezi konumundadır yılında Çukurova Tıp Fakültesi ne bağlı olarak kurulan bu araştırma hastanesi çevre iller için bir konsültasyon hastanesi rolü üstlenmiştir. Hastane elliye yakın poliklinikte günde 2500 e yakın hastaya hizmet vermektedir. Adana, resmi rakamlara göre iki milyonu aşan, gayri resmi kaynaklara göre üç milyonu bulan bir nüfusa ev sahipliği yapmakta olan bir kenttir. İçinde bulunduğu bölgenin merkez yerleşkesi olan Adana, hinterlandındaki çevre yerleşmeler ile Güney ve Doğu Anadolu bölgesinden yaklaşık yirmi (20) milyon nüfusa sağlık hizmeti sunan bir referans noktası, ileri tanı, teşhis ve tedavi merkezidir. Adana il merkezinde Sağlık Bakanlığına bağlı 12 hastanenin yanı sıra 2 adet üniversite araştırma ve uygulama hastanesi (Çukurova Üniversitesi ve Başkent Üniversitesi) ve 12 adet de özel hastane bulunmaktadır. Adana kamu, üniversite ve özel hastanelerdeki yaklaşık 6 bin yatak kapasitesiyle Ortadoğu'nun sağlık üssü konumundadır. Bunlara ek olarak, Adana İl Sağlık Müdürlüğü verilerine göre, Adana geneli hastanelerde toplam 244 yoğun bakım yatağı ve 70 ameliyathane bulunmaktadır. Adana da Acıbadem Adana Hastanesi, Medline Hastanesi, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Merkezi Laboratuarı ve Ortopedia Hastanesi olmak üzere dört (4) JCI (Joint Commission International) akreditasyonuna sahip sağlık işletmesi bulunmaktadır. Tablo 1: Türkiye de JCI Akrediteli Özel Hastaneler İller JCI Akrediteli Özel Toplam Hastane JCI/Toplam Hastane Sayısı Sayısı (%) İstanbul ,0 Ankara ,1 Adana ,0 Bursa ,6 İzmir ,0 Kocaeli ,8 Antalya ,4

SAĞLIK TURĠZMĠ DESTĠNASYONLARI: DÜNYADA ĠYĠ UYGULAMA ÖRNEKLERĠ VE ADANA DESTĠNASYONU

SAĞLIK TURĠZMĠ DESTĠNASYONLARI: DÜNYADA ĠYĠ UYGULAMA ÖRNEKLERĠ VE ADANA DESTĠNASYONU 26 Aralık 2012 SAĞLIK TURĠZMĠ DESTĠNASYONLARI: DÜNYADA ĠYĠ UYGULAMA ÖRNEKLERĠ VE ADANA DESTĠNASYONU Doç. Dr. Mehmet Cihan YAVUZ Çukurova Üniversitesi, Seyahat ĠĢletmeciliği Bölüm BaĢkanı SAĞLIK TURĠZMĠ

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE. Dünyada sağlık turizminin gelişmesine sebep olan faktörler şu şekilde sıralanabilir;

SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE. Dünyada sağlık turizminin gelişmesine sebep olan faktörler şu şekilde sıralanabilir; Yrd. Doç Dr. Gonca Güzel Şahin SAĞLIK TURİZMİNİN YENİ YILDIZI; TÜRKİYE Sağlık Turizmi; insanların tedavi olmak amacıyla yaşadıkları ülkeden, kaliteli ve görece daha ucuz hizmet alabilecekleri başka ülkelere

Detaylı

Hizmet Sektörü Olarak Sağlık Turizminin Ülke Ekonomisindeki Rolü. Dr. Seyit KARACA TOBB Türkiye Sağlık Kurumları Meclis Başkanı

Hizmet Sektörü Olarak Sağlık Turizminin Ülke Ekonomisindeki Rolü. Dr. Seyit KARACA TOBB Türkiye Sağlık Kurumları Meclis Başkanı Hizmet Sektörü Olarak Sağlık Turizminin Ülke Ekonomisindeki Rolü Dr. Seyit KARACA TOBB Türkiye Sağlık Kurumları Meclis Başkanı Türkiye Ekonomisi Ülkemiz 2011 yılında yapmış olduğu büyüme trendiyle, dünya

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

TÜRKİYE İLAÇ SEKTÖRÜ ANALİZİ

TÜRKİYE İLAÇ SEKTÖRÜ ANALİZİ TÜRKİYE İLAÇ SEKTÖRÜ ANALİZİ Yazar Mehmet ATASEVER Y A Y I N L A R I Mayıs 2015, Ankara 1. Baskı Ön Söz "Türkiye İlaç Sektörü Analizi kitabında, Türkiye ilaç sektörünün, sektörü etkileyen gelişmelerin

Detaylı

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ KIBRIS RUM KESİMİ ÜLKE RAPORU Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ I.GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Kıbrıs Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Akdeniz deki beş büyük adadan

Detaylı

ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ MART

ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ MART LÜBNAN ÜLKE RAPORU ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ MART 2016 TEMEL BİLGİLER Ülke Adı: LÜBNAN Yüzölçümü: 10,400 km² Yönetim Biçimi: Parlamenter Cumhuriyet Cumhurbaşkanı: General Mişel Avn (Ekim 2016) Başbakan:

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİNİN GELİŞTİRİLMESİ PROGRAMI VE POLİTİKALAR. Dr. H. Ömer Tontuş Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü

SAĞLIK TURİZMİNİN GELİŞTİRİLMESİ PROGRAMI VE POLİTİKALAR. Dr. H. Ömer Tontuş Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü SAĞLIK TURİZMİNİN GELİŞTİRİLMESİ PROGRAMI VE POLİTİKALAR Dr. H. Ömer Tontuş Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü Programın Amacı ve Kapsamı-1 2 Tıbbi tedavinin alınması, termal kaynakların kullanılması,

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. İlkay TAŞ GÜRSOY Dokuz Eylül Üniversitesi

Yrd. Doç. Dr. İlkay TAŞ GÜRSOY Dokuz Eylül Üniversitesi AVRUPA BİRLİĞİ NDE SAĞLIK TURİZMİ Yrd. Doç. Dr. İlkay TAŞ GÜRSOY Dokuz Eylül Üniversitesi Sağlık turizmi nedir? hastaların ihraç edilmesi? tıbbi hizmetlerin ithal edilmesi? sağlığın/sağlık hizmetlerinin

Detaylı

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015

CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 CEZAYİR ÜLKE RAPORU 11.11.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Cezayir e ihracat yapan 234 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi

İTKİB Genel Sekreterliği AR&GE ve Mevzuat Şubesi HALI SEKTÖRÜ 2014 EYLÜL AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU İİTKİİB GENEL SEKRETERLİİĞİİ AR & GE VE MEVZUAT ŞUBESİİ EKİİM 2014 1 2014 YILI EYLÜL AYINDA HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ Ülkemizin halı ihracatı

Detaylı

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi

Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Cam Sektörü 2013 Yılı Değerlendirmesi Temmuz 2014 1 Milyar $ I. Cam Sektörü Hakkında 80 yıllık bir geçmişe sahip olan Türk Cam Sanayii, bugün camın ana gruplarını oluşturan düzcam (işlenmiş camlar dahil),

Detaylı

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ?

TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? TÜRK KONSEYİ EKONOMİK İLİŞKİLERİ YETERLİ Mİ? Dr. Fatih Macit, Süleyman Şah Üniversitesi Öğretim Üyesi, HASEN Bilim ve Uzmanlar Kurulu Üyesi Giriş Türk Konseyi nin temelleri 3 Ekim 2009 da imzalanan Nahçivan

Detaylı

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ

YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ 2014 OCAK SEKTÖREL YURTDIŞI MÜTEAHHİTLİK HİZMETLERİ Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri sektörü, ekonomiye döviz girdisi, yurt dışında istihdam imkanları, teknoloji transferi ve lojistikten ihracata

Detaylı

Türkiye nin Dünyaya Açılan Kapısı: Yeryüzü Cenneti Mersin

Türkiye nin Dünyaya Açılan Kapısı: Yeryüzü Cenneti Mersin Türkiye nin Dünyaya Açılan Kapısı: Yeryüzü Cenneti Mersin 80 81 de taçlandırmaktadır. Nitekim Mersin Serbest Bölgesi; 9 bine yakın istihdamı ve Türkiye de faaliyet gösteren 19 Serbest Bölge içerisinde

Detaylı

Technology. and. Machine

Technology. and. Machine Technology and Machine Cezayir Teknoloji İthal Etmek İSTİYOR Kuzey Afrika nın en geniş yüzölçümüne, 35 milyona yakın nüfusa ve büyük petrol ve doğal gaz rezervlerine sahip olan Cezayir, ekonomik veriler

Detaylı

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ KUZEY KORE ÜLKE RAPORU Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ 2 I.GENEL BİLGİLER Resmi Adı Yönetim Şekli Coğrafi Konumu : Kore Demokratik Halk Cumhuriyeti : Sosyalist Cumhuriyet : Kuzey Kore,

Detaylı

Lojistik. Lojistik Sektörü

Lojistik. Lojistik Sektörü Lojistik Sektörü Gülay Dincel TSKB Ekonomik Araştırmalar dincelg@tskb.com.tr Kasım 014 1 Ulaştırma ve depolama faaliyetlerinin entegre lojistik hizmeti olarak organize edilmesi ihtiyacı, imalat sanayi

Detaylı

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015

HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 HOLLANDA ÜLKE RAPORU 12.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Hollanda ya ihracat yapan 361 firma bulunmaktadır. 30.06.2015 tarihi itibariyle Ekonomi Bakanlığı

Detaylı

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI

LOJİSTİK SEKTÖRÜ BÜYÜME ORANLARI RAPOR: TÜRKİYE NİN LOJİSTİK GÖRÜNÜMÜ Giriş: Malumları olduğu üzere, bir ülkenin kalkınması için üretimin olması ve bu üretimin hedefe ulaşması bir zorunluluktur. Lojistik, ilk olarak coğrafyanın bir ürünüdür,

Detaylı

Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi

Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi Mehmet ATASEVER Mayıs, 2015 Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı. 10.04.2013 Anadolu Üniversitesi

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı. 10.04.2013 Anadolu Üniversitesi 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 10.04.2013 Anadolu Üniversitesi Küresel Turizm Sektörü Dünya daki turist sayısı 2011 yılında bir önceki yıla göre % 4,6 ve 2012

Detaylı

Temel Ekonomik Göstergeler. İzmir

Temel Ekonomik Göstergeler. İzmir Temel Ekonomik Göstergeler İzmir 2015 İzmir... İzmir çok yönlü üretim olanakları, zengin doğal kaynakları ve nitelikli yaşam kalitesini bir arada sunabilmesiyle hem Türkiye hem de dünya ölçeğinde öne çıkan

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013 Küresel Turizm Sektörü Dünya daki turist sayısı 2011 yılında bir önceki yıla göre % 4,6 ve 2012 de %4 artışla 1,035 milyar

Detaylı

ATM DUBAI 2015 ULUSLARARASI TURİZM FUARI DEĞERLENDİRME RAPORU

ATM DUBAI 2015 ULUSLARARASI TURİZM FUARI DEĞERLENDİRME RAPORU ATM DUBAI 2015 ULUSLARARASI TURİZM FUARI DEĞERLENDİRME RAPORU ATM DUBAI 2015 ULUSLARARASI TURİZM FUAR RAPORU Türkiye Seyahat Acentaları Birliği (TÜRSAB) bu yıl 22 inci kez gerçekleştirilen ATM Dubai 2015

Detaylı

İNŞAAT SEKTÖRÜNÜN DIŞ PİYASALARDAKİ DURUMU

İNŞAAT SEKTÖRÜNÜN DIŞ PİYASALARDAKİ DURUMU İNŞAAT SEKTÖRÜNÜN DIŞ PİYASALARDAKİ DURUMU Nurel KILIÇ Yurtdışı müteahhitlik hizmetleri, doğrudan hizmet ihracatını gerçekleştirmenin yanısıra, mal ve servis ihraç eden birçok sektörün yeni pazarlar bulmasına

Detaylı

Polonya ve Çek Cumhuriyeti nde Tahıl ve Un Pazarı

Polonya ve Çek Cumhuriyeti nde Tahıl ve Un Pazarı Polonya ve Çek Cumhuriyeti nde Tahıl ve Un Pazarı Polonya da 400-450 un değirmeni olduğu biliniyor. Bu değirmenlerin yıllık toplam kapasiteleri 6 milyon tonun üzerine. Günde 100 tonun üzerinde üretim gerçekleştirebilen

Detaylı

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012

Dünya Enerji Görünümü 2012. Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Dünya Enerji Görünümü 2012 Dr. Fatih BİROL Uluslararası Enerji Ajansı Baş Ekonomisti Ankara, 25 Aralık 2012 Genel Durum Küresel enerji sisteminin temelleri değişiyor Bazı ülkelerde petrol ve doğalgaz üretimi

Detaylı

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ

TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ TORBALI TİCARET ODASI MOBİLYA SEKTÖR ANALİZİ a. Sektörün Dünya Ekonomisi ve AB Ülkelerindeki Durumu Dünya mobilya üretimi 2010 yılında yaklaşık 376 milyar dolar olurken, 200 milyar dolar olan bölümü üretim

Detaylı

Temel Ekonomik Göstergeler. İzmir

Temel Ekonomik Göstergeler. İzmir Temel Ekonomik Göstergeler İzmir 2016 İzmir... İzmir çok yönlü üretim olanakları, zengin doğal kaynakları ve nitelikli yaşam kalitesini bir arada sunabilmesiyle hem Türkiye hem de dünya ölçeğinde öne çıkan

Detaylı

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 SUNUM AKIŞI Bölge Planı Hazırlık Süreci Paydaş Analizi Atölye Çalışmalarının Gerçekleştirilmesi Mevcut Durum Analizi Yerleşim Yapısı ve Yerleşmeler Arası İlişki Analizi

Detaylı

Enerji ve İklim Haritası

Enerji ve İklim Haritası 2013/2 ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Enerji ve Çevre Yönetimi Dairesi Başkanlığı Enerji ve İklim Haritası Uzm. Yrd. Çağrı SAĞLAM 22.07.2013 Redrawing The Energy Climate Map isimli kitabın çeviri özetidir.

Detaylı

Neden Malatya ya yatırım yapmalı

Neden Malatya ya yatırım yapmalı Neden Malatya ya yatırım yapmalı 11 2011 Temel Bilgiler Malatya, Doğu Anadolu Bölgesinin ekonomik açıdan en gelişmiş ilidir. 2010 ADNKS verilerine göre il nüfusu 740.643, merkez nüfusu 500 bin civarında,

Detaylı

Medikal Turizmde Tanıtım, Pazarlama Stratejileri ve Hedef Ülkeler

Medikal Turizmde Tanıtım, Pazarlama Stratejileri ve Hedef Ülkeler Medikal Turizmde Tanıtım, Pazarlama Stratejileri ve Hedef Ülkeler Oğuzhan KAYA TKHK Kaynak Geliştirme Daire Başkanlığı khk.kaynakgelistirme@saglik.gov.tr www.tkhk.gov.tr Slayt1/28 Bakanlığımızın 2013-2017

Detaylı

PAZAR ANALİZ SÜRECİ 3 AŞAMA DA YAPILIR. 1. Masa başı araştırması 2. Alan araştırması 3. Hedef pazar bölümünün seçimi

PAZAR ANALİZ SÜRECİ 3 AŞAMA DA YAPILIR. 1. Masa başı araştırması 2. Alan araştırması 3. Hedef pazar bölümünün seçimi PAZAR ANALİZ SÜRECİ 3 AŞAMA DA YAPILIR. 1. Masa başı araştırması 2. Alan araştırması 3. Hedef pazar bölümünün seçimi 1. Masa başı araştırmasında. Masa başı araştırmasında şu soruların cevabını vermeliyiz;

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR Mart 215 Hikmet DENİZ i İçindekiler Tablo Listesi... iii Grafik Listesi... iii 1. Giriş... 1 2. Türkiye'de Teşvik Belgesine Bağlı Yatırımlar... 1 3. Yatırımların Bölgesel

Detaylı

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ

inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ 2014 EKİM SEKTÖREL inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ Nurel KILIÇ OECD verilerine göre, 2017 yılında Türkiye, Çin ve Hindistan dan sonra en yüksek büyüme oranına sahip üçüncü ülke olacaktır. Sabit fiyatlarla

Detaylı

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON Z. Güldem Ökem, PhD Research Fellow Centre for European Policy Studies (guldem.okem@ceps.eu) 23 Şubat 2011, Ankara Türkiye nin Avrupa Birliği

Detaylı

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ SRİ LANKA ÜLKE RAPORU Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ 2 I.GENEL BİLGİLER Resmi Adı Yönetim Şekli Coğrafi Konumu : Sri Lanka Demokratik Sosyalist Cumhuriyeti : Sosyalist Cumhuriyet :

Detaylı

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 1 Adana Gelecek Stratejisi Konferansı Çalışmanın amacı: Adana ilinin ekonomik, ticari ve sosyal gelişmelerinde

Detaylı

DIŞ TİCARET AÇIĞI VE TURİZM

DIŞ TİCARET AÇIĞI VE TURİZM DIŞ TİCARET AÇIĞI VE TURİZM Nesrin Yardımcı SARIÇAY Dış ticaret açığı ve turizm kavramları günlük literatürde en fazla duyduğumuz kavramlardan ikisi. Uzun yıllardan bu yana dış ticarette iki yakamız bir

Detaylı

SAĞLIK SEKTÖRÜ RAPORU

SAĞLIK SEKTÖRÜ RAPORU SAĞLIK SEKTÖRÜ RAPORU İçindekiler DÜNYA ÜRETİMİ... 3 DÜNYA TİCARETİ... 4 TÜRKİYE DE İLAÇ ve ECZACILIK ÜRÜNLERİ SEKTÖRÜ... 5 Türkiye de Sağlık Harcamaları... 5 TÜRKİYE DE DIŞ TİCARET... 6 İhracat... 7 İthalat...

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

Dış Ticaret Verileri Bülteni

Dış Ticaret Verileri Bülteni (Milyar $) 216 Haziran - 216 TÜİK dış ticaret verilerine göre ihracat 216 yılı Haziran ayında, 215 yılının aynı ayına göre %8,1 artarak 12 milyar 916 milyon dolar, ithalat %7 artarak 19 milyar 475 milyon

Detaylı

AVUSTURYA VE MACARİSTAN DA TAHIL VE UN PAZARI

AVUSTURYA VE MACARİSTAN DA TAHIL VE UN PAZARI AVUSTURYA VE MACARİSTAN DA TAHIL VE UN PAZARI Avusturya da un üretimi sağlayan 180 civarında değirmen olduğu tahmin edilmektedir. Yüzde 80 kapasiteyle çalışan bu değirmenlerin ürettiği un miktarı 500 bin

Detaylı

TAYLAND SAĞLIK SEKTÖRÜ

TAYLAND SAĞLIK SEKTÖRÜ TAYLAND SAĞLIK SEKTÖRÜ HAZIRLAYAN: AHMET TOPRAK UZMAN YARDIMCISI ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ ULUSLARARASILAŞTIRMA VE DIŞ TİCARET ŞEFLİĞİ 0 Asya Kıtası Medikal Turizmi 1 Medikal turizm için dünyadaki

Detaylı

Nüfus Artış Hızı : % 3.28 Nüfusun dağılımı Arap (%90) Afrika- Asya kökenliler (%10) Okur yazarlık oranı %62.8

Nüfus Artış Hızı : % 3.28 Nüfusun dağılımı Arap (%90) Afrika- Asya kökenliler (%10) Okur yazarlık oranı %62.8 SUUDİ ARABİSTAN I. SUUDİ ARABİSTAN ÜLKE PROFİLİ Genel Bilgiler Resmi Adı : Suudi Arabistan Krallığı Yönetim Biçimi : Monarşi Resmi Dili : Arapça Başkenti : Riyad Yüzölçümü : 1,960,582 km2 Nüfusu : 22,02

Detaylı

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2

ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013. Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 ÜLKE RAPORLARI ÇİN HALK CUMHURİYETİ 2013 Başkent Pekin Yönetim Şekli Marksist-Leninist Tek Parti Devleti Yüzölçümü 9,7 milyon km 2 Nüfus 1,35 milyar GSYH 8,2 trilyon $ Kişi Başına Milli Gelir 9.300 $ Resmi

Detaylı

ALMANYA DA SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİ SEÇKİN KESGİN

ALMANYA DA SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİ SEÇKİN KESGİN ALMANYA DA SOSYAL GÜVENLİK SİSTEMİ SEÇKİN KESGİN Almanya; Orta Avrupa da bir ülkedir. Kuzeyinde Kuzey denizi, Danimarka, ve Baltık denizi; doğusunda Polonya ve Çek cumhuriyeti; güneyinde Avusturya ve İsviçre;

Detaylı

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR

YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR YENİ TEŞVİK SİSTEMİ VE DİYARBAKIR Şubat 216 Hikmet DENİZ i İçindekiler Tablo Listesi... iii Grafik Listesi... iii 1. Giriş... 1 2. Türkiye'de Teşvik Belgesine Bağlı Yatırımlar... 1 3. Yatırımların Bölgesel

Detaylı

YGS-LYS ALAN SIRA DERS İÇERİK SINIF

YGS-LYS ALAN SIRA DERS İÇERİK SINIF MART 1. Nüfus LYS-1 Nüfus politikaları *Nüfus politikası nedir, niçin uygulanır *Nüfus politikaları LYS-2 Nüfus ve ekonomi *Nüfusun dağılışını etkileyen faktörler *Yerleşme doku ve tipleri *Yapı tipleri

Detaylı

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014

Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye-Kürdistan Ekonomik ilişkileri. 02 Temmuz 2014 Erbil Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Dara Celil Hayat ile Türkiye ile Kürdistan arasındaki ekonomik ilişkiler son yılların en önemli rakamlarına ulaşmış bulunuyor. Bugünlerde petrol anlaşmaları ön plana

Detaylı

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Avrupa kıtasından Amerika kıtasına, Orta Doğu Ülkelerinden Afrika ülkelerine kadar geniş yelpazeyi kapsayan 200 ülkeye ihracat gerçekleştiren

Detaylı

ÜLKELERİN 2015 YILI BÜYÜME ORANLARI (%)

ÜLKELERİN 2015 YILI BÜYÜME ORANLARI (%) 2016/17 Global İhracat-Büyüme Tahminleri Kaynak : EDC Export Credit Agency - ÜLKE ANALİZLERİ BÜYÜME ORANLARI ÜLKELERİN YILI BÜYÜME ORANLARI (%) Avrupa Bölgesi; 1,5 % Japonya; 0,50 % Kanada ; 1,30 % Amerika;

Detaylı

B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ MYANMAR ÜLKE RAPORU Eylül 2013 B.H. AB VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ 2 I.GENEL BİLGİLER Resmi Adı Yönetim Şekli Coğrafi Konumu : Myanmar Birliği Cumhuriyeti : Cumhuriyet : Güneydoğu Asya ülkesi olan

Detaylı

ÇİMENTO SEKTÖRÜ 10.04.2014

ÇİMENTO SEKTÖRÜ 10.04.2014 ÇİMENTO SEKTÖRÜ TABLO 1: EN ÇOK ÜRETİM YAPAN 15 ÜLKE (2012) TABLO 2: EN ÇOK TÜKETİM YAPAN 15 ÜLKE (2012) SEKTÖRÜN GENEL DURUMU Dünyada çimento üretim artışı hızlanarak devam ederken 2012 yılında dünya

Detaylı

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015

RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 RUSYA FEDERASYONU ÜLKE RAPORU 14.04.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Rusya Federasyonu na ihracat yapan 623 firma

Detaylı

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye

Tarım & gıda alanlarında küreselleşme düzeyi. Hareket planları / çözüm önerileri. Uluslararası yatırımlar ve Türkiye Fırsatlar Ülkesi Türkiye Yatırımcılar için Güvenli bir Liman Tarım ve Gıda Sektöründe Uluslararası Yatırımlar Dr Mehmet AKTAŞ Yaşar Holding A.Ş. 11-12 Şubat 2009, İstanbul sunuş planı... I. Küresel gerçekler,

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 MAYIS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 MAYIS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 MAYIS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi Haziran 2017 2 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2017 MAYIS İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

Detaylı

TÜRKİYE - SUUDİ ARABİSTAN YUVARLAK MASA TOPLANTISI 1

TÜRKİYE - SUUDİ ARABİSTAN YUVARLAK MASA TOPLANTISI 1 ( STRATEJİK VİZYON BELGESİ ) TÜRKİYE - SUUDİ ARABİSTAN YUVARLAK MASA TOPLANTISI 1 Yeni Dönem Türkiye - Suudi Arabistan İlişkileri: Kapasite İnşası ( 2016, İstanbul - Riyad ) Türkiye 75 milyonluk nüfusu,

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

SAĞLIK TURİZMİ İŞLETMECİLİĞİNDE PAZARLAMA YÖNETİMİ PROGRAM TASLAĞI

SAĞLIK TURİZMİ İŞLETMECİLİĞİNDE PAZARLAMA YÖNETİMİ PROGRAM TASLAĞI SAĞLIK TURİZMİ İŞLETMECİLİĞİNDE PAZARLAMA YÖNETİMİ PROGRAM TASLAĞI İnsanlar Sizlerle Sağlıklarına Kavuşacaklar... Zengin bitki örtüsü nedeniyle tarihsel süreç boyunca sağlık ve tıp alanında hayli önemi

Detaylı

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü

DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015. Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer. Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU TEMMUZ 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü DÜNYA BANKASI TÜRKİYE DÜZENLİ EKONOMİ NOTU Temmuz ayı içerisinde Dünya Bankası Türkiye

Detaylı

TARSUS TİCARET BORSASI

TARSUS TİCARET BORSASI TARSUS TİCARET BORSASI Ülkemizde yetiştirilen tarımsal ürünlerden, tarımsal üretimin bir kısmı doğrudan tüketilirken, bir kısmı sanayide hammadde olarak işlenerek değişik gıdalara dönüştürülmektedir. Tarımsal

Detaylı

KIRŞEHİR ULAŞTIRMA RAPORU

KIRŞEHİR ULAŞTIRMA RAPORU 2013 KIRŞEHİR ULAŞTIRMA RAPORU Gökhan GÖMCÜ Kırşehir Yatırım Destek Ofisi 15.04.2013 KIRŞEHİR ULAŞTIRMA RAPORU 1. Karayolu Taşımacılığı Karayolu taşımacılığı, başlangıç ve varış noktaları arasında aktarmasız

Detaylı

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ

GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ GRAFİKLERLE FEDERAL ALMANYA EKONOMİSİNİN GÖRÜNÜMÜ Hazırlayan: Fethi SAYGIN Mart 2014 Kaynak :DESTATIS (Alman İstatistik Enstitüsü) GENEL DEĞERLENDİRME Ekonomi piyasalarındaki durgunluk ve sorunlara rağmen,

Detaylı

Ekonomi Bülteni. 14 Kasım 2016, Sayı: 44. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı

Ekonomi Bülteni. 14 Kasım 2016, Sayı: 44. Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomi Bülteni, Sayı: 44 Yurt Dışı Gelişmeler Yurt İçi Gelişmeler Finansal Göstergeler Haftalık Veri Akışı Ekonomik Araştırma ve Strateji Dr. Saruhan Özel Ezgi Gülbaş Orhan Kaya Deniz Bayram 1 DenizBank

Detaylı

KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI

KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI KRUVAZİYER TURİZMİNDE DÜNYA VE İZMİR, TÜRKİYE KRUVAZİYER PLATFORMU NUN ÇALIŞMALARI DÜNYA KRUVAZİYER PAZARI NEREYE GİDİYOR? Hazırlayan: Mine Güneş Kruvaziyer destinasyonlar içerisinde, son yıllara kadar

Detaylı

TUROB Vakantiebeurs / Utrecht - HOLLANDA 2013 Turizm Fuarı Sonuç Raporu

TUROB Vakantiebeurs / Utrecht - HOLLANDA 2013 Turizm Fuarı Sonuç Raporu TUROB Vakantiebeurs / Utrecht - HOLLANDA 2013 Turizm Fuarı Sonuç Raporu Fuar Tarihleri 08.01.2013 13.01.2013 2014 Yılı Fuar Tarihleri 07-12.01.2014 Fuarın Açık Olduğu saatler 08/09/10/12/13.01.2013 10:00-18:00

Detaylı

KUZEY AFRİKA DA KAZANDIRAN SEKTÖR: İNŞAAT

KUZEY AFRİKA DA KAZANDIRAN SEKTÖR: İNŞAAT KUZEY AFRİKA DA KAZANDIRAN SEKTÖR: İNŞAAT DIŞ EKONOMİK İLİŞKİLER VE ULUSLARARASI ORGANİZASYONLAR MÜDÜRLÜĞÜ OCAK 2011 Hazırlayan: Zeynep ARMAĞAN Uzman Yardımcısı Dış İlişkiler Masası 2 KUZEY AFRİKA DA KAZANDIRAN

Detaylı

Yenilenebilir olmayan enerji kaynakları (Birincil yahut Fosil) :

Yenilenebilir olmayan enerji kaynakları (Birincil yahut Fosil) : Günümüzde küresel olarak tüm ülkelerin ihtiyaç duyduğu enerji, tam anlamıyla geçerlilik kazanmış bir ölçüt olmamakla beraber, ülkelerin gelişmişlik düzeylerini gösteren önemli bir kriterdir. İktisadi olarak

Detaylı

BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015

BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 BULGARİSTAN ÜLKE RAPORU 05.02.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Bulgaristan a ihracat yapan 585 firma bulunmaktadır. 31.12.2013

Detaylı

Türk Savunma ve Havacılık Sanayii 2012 Yılı Performans Özeti

Türk Savunma ve Havacılık Sanayii 2012 Yılı Performans Özeti 1 Türk Savunma ve Havacılık Sanayii 2012 Yılı Performans Özeti Genel Her yıl olduğu gibi Savunma ve Havacılık Sanayii İmalatçılar Derneği (SASAD) Üye firma ve kurum ve kuruluşlardan topladığı veriler ile

Detaylı

Tanıtımda Seyahat Acenteleri ve Aracı Kurumların İşbirliği. Ahmet Genç www.travelforcure.com

Tanıtımda Seyahat Acenteleri ve Aracı Kurumların İşbirliği. Ahmet Genç www.travelforcure.com Tanıtımda Seyahat Acenteleri ve Aracı Kurumların İşbirliği Ahmet Genç www.travelforcure.com Sağlık Turizmi Tanımı Kişilerin sağlık hizmetleri almak üzere seyahat etmesi ve bu hizmetlerden faydalanması

Detaylı

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON Z. Güldem Ökem, PhD Research Fellow Centre for European Policy Studies(CEPS) 23 Şubat 2011, Ankara Türkiye nin Avrupa Birliği ne Üyelik

Detaylı

TÜRKĠYE DÜNYANIN BOYA ÜRETĠM ÜSSÜ OLMA YOLUNDA

TÜRKĠYE DÜNYANIN BOYA ÜRETĠM ÜSSÜ OLMA YOLUNDA TÜRKĠYE DÜNYANIN BOYA ÜRETĠM ÜSSÜ OLMA YOLUNDA Nurel KILIÇ Türk boya sektörü; Avrupa nın altıncı büyük boya üreticisi konumundadır. Türkiye de 50 yılı aşkın bir geçmişi olan boya sektörümüz, AB entegrasyon

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM TURİZM BÖLÜMÜ

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM TURİZM BÖLÜMÜ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM TURİZM BÖLÜMÜ Özgür ZEYDAN Öğr. Gör. Dr. Kasım 2014 Ankara Sunum Planı Önceki bildirimlerde Turizm bölümleri İklim Değişikliği

Detaylı

BALIKESİR de. Yatırım Yapmak İçin 101 Neden

BALIKESİR de. Yatırım Yapmak İçin 101 Neden BALIKESİR de Yatırım Yapmak İçin 101 Neden Coğrafi Konum 1. Türkiye nin ekonomik hareketliliğinin en yüksek olduğu Marmara Bölgesi nde yer alması, 2. Marmara ve Ege Denizi ne kıyılarının bulunması, 3.

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI GAMBİYA CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU

İZMİR TİCARET ODASI GAMBİYA CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI GAMBİYA CUMHURİYETİ ÜLKE RAPORU ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ AĞUSTOS 2015 Hazırlayan: Zeynep Küheylan Uluslararasılaştırma ve Dış Ticaret Şefliği Uzman Yardımcısı TEMEL BİLGİLER

Detaylı

İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU

İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU İZMİR TİCARET ODASI FAS KRALLIĞI ÜLKE RAPORU ULUSLARARASI İLİŞKİLER MÜDÜRLÜĞÜ AĞUSTOS 2014 Hazırlayan: Zeynep Küheylan Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü Uzman Yardımcısı TEMEL BİLGİLER Ülke Adı: Fas Krallığı

Detaylı

GAZİANTEP GAYRİMENKUL SEKTÖRÜ DEĞERLENDİRME VE ÖNGÖRÜLER 2015 EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ GAZİANTEP, 24 KASIM 2011

GAZİANTEP GAYRİMENKUL SEKTÖRÜ DEĞERLENDİRME VE ÖNGÖRÜLER 2015 EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ GAZİANTEP, 24 KASIM 2011 GAZİANTEP GAYRİMENKUL SEKTÖRÜ DEĞERLENDİRME VE ÖNGÖRÜLER 2015 EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ GAZİANTEP, 24 KASIM 2011 KONUT SEKTÖRÜ İÇİN DEMOGRAFİK ÖNGÖRÜLER YILLAR NÜFUS ARTIŞ HIZI % TOPLAM

Detaylı

RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015

RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015 RUANDA ÜLKE RAPORU 15.10.2015 YÖNETİCİ ÖZETİ Uludağ İhracatçı Birlikleri nin kayıtlarına göre, Bursa dan Ruanda ya ihracat yapan 1 firma bulunmaktadır. (AHENK KOZMETİK İÇ VE DIŞ TİC. A.Ş) 30.06.2015 tarihi

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012

EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012 EKONOMİK GELİŞMELER Haziran 2012 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

2010 OCAK HAZİRAN DÖNEMİ HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ

2010 OCAK HAZİRAN DÖNEMİ HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ 2010 OCAK HAZİRAN DÖNEMİ HALI SEKTÖRÜ İHRACATININ DEĞERLENDİRMESİ 2010 yılına iyi başlayan ülkemiz halı ihracatı, yılın ilk yarısının sonunda bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla % 19,7 oranında artarak

Detaylı

İhaleye Davet Mektubu

İhaleye Davet Mektubu İhaleye Davet Mektubu Avusturya, Graz / 09. Mayıs 2011 Avusturya çapında KOKOREC markasını kullanım müsadesi için İhaleye Davet Sizi yukarıdaki ihale konusu için açılacak olan ilansız usülle teklif vermeye

Detaylı

KIRIKKALE YATIRIM DESTEK OFİSİ

KIRIKKALE YATIRIM DESTEK OFİSİ EKONOMİK GÖSTERGELER KIRIKKALE - 2014 KIRIKKALE YATIRIM DESTEK OFİSİ İçindekiler Listesi 1)FİNANSAL VERİLER... 5 2)İHRACAT VERİLERİ... 7 3)KURULAN KAPANAN ŞİRKET VERİLERİ... 9 4)SANAYİ KAPASİTE RAPORU

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mart 2016

EKONOMİK GELİŞMELER Mart 2016 EKONOMİK GELİŞMELER Mart 2016 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK

Detaylı

1. Ulaştırma. www.kuzka.gov.tr. TR82 Bölgesi Kastamonu Çankırı Sinop

1. Ulaştırma. www.kuzka.gov.tr. TR82 Bölgesi Kastamonu Çankırı Sinop 1. Ulaştırma Ulaştırma; sermaye, işgücü, hizmetler ve malların ülke düzeyinde ve uluslararası düzeyde en hızlı biçimde hareket etmesi için büyük önem arz etmektedir. Bu altyapının güçlü olmasının yanı

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR AĞUSTOS 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 NİSAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 NİSAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 NİSAN AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi Mayıs 2017 2 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2017 NİSAN İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

Detaylı

KRUVAZİYER TURİZMİ ve DESTİNASYONA KATKISI. Erkunt Öner 2012

KRUVAZİYER TURİZMİ ve DESTİNASYONA KATKISI. Erkunt Öner 2012 KRUVAZİYER TURİZMİ ve DESTİNASYONA KATKISI Erkunt Öner 2012 1 1. Kruvaziyer Endüstrisinin Gelişimi Global olarak kruvaziyer endüstrisi, son 5 yılda turizmin en fazla büyüme gösteren alanı olmuştur. Yapılan

Detaylı

YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU

YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU YÖNETİM KURULU FAALİYET RAPORU ŞUBAT 2012 ADANA SAĞLIK TURĠZMĠ DERNEĞĠ ġubat AYI FAALĠYET RAPORU 1. Sektörel Brifingler, GerçekleĢtirilen Toplantılar ve Bilgilendirmeler Göreve yeni gelmiş olan Çukurova

Detaylı

RAKAMLARLA DÜNYA, TÜRKİYE VE İZMİR KRUVAZİYER TURİZMİ

RAKAMLARLA DÜNYA, TÜRKİYE VE İZMİR KRUVAZİYER TURİZMİ DÜNYA KRUVAZİYER PAZARI NEREYE GİDİYOR? Hazırlayan: Mine Güneş / İzmir Ticaret Odası Kruvaziyer Sorumlusu Uzman RAKAMLARLA DÜNYA, VE İZMİR KRUVAZİYER TURİZMİ Kruvaziyer destinasyonlar içerisinde, Büyüme

Detaylı

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri

Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri Dünya Seramik Sektörü Dış Ticareti a) Seramik Kaplama Malzemeleri ÜLKE Dünya Seramik Kaplama Malzemeleri Üretiminde İlk 1 Ülke 29 21 211 212 212 Dünya /212 Üretiminden Aldığı Pay Değişim (%) (%) 1 ÇİN

Detaylı

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni

Maliye Bakanı Sayın Mehmet Şimşek in Konuşma Metni GSO-TOBB-TEPAV Girişimcilik Merkezinin Açılışı Kredi Garanti Fonu Gaziantep Şubesi nin Açılışı Proje Değerlendirme ve Eğitim Merkezi nin Açılışı Dünya Bankası Gaziantep Bilgi Merkezi Açılışı 23 Temmuz

Detaylı

SUDAN ÜLKE RAPORU Ağustos 2013 A.Ç.

SUDAN ÜLKE RAPORU Ağustos 2013 A.Ç. SUDAN ÜLKE RAPORU Ağustos 2013 A.Ç. 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Sudan Cumhuriyeti Yönetim Şekli : Cumhuriyet Coğrafi Konumu : Sudan bir Ortadoğu ve Kuzey Afrika ülkesi olup kuzeyinde Mısır, doğusunda

Detaylı

YÜKSEK ÖĞRETIM ALANINI GELIŞTIRMEK IÇIN IRAK VE TÜRKIYE ARASINDA DAHA ÇOK IŞBIRLIĞI YAPILMASINI UMUYORUZ.

YÜKSEK ÖĞRETIM ALANINI GELIŞTIRMEK IÇIN IRAK VE TÜRKIYE ARASINDA DAHA ÇOK IŞBIRLIĞI YAPILMASINI UMUYORUZ. ORSAM BÖLGESEL GELİŞMELER SÖYLEŞİLERİ No.41, No.23, OCAK MART 2017 2015 ORSAM BÖLGESEL GELİŞMELER SÖYLEŞİLERİ NO.41, OCAK 2017 YÜKSEK ÖĞRETIM ALANINI GELIŞTIRMEK IÇIN IRAK VE TÜRKIYE ARASINDA DAHA ÇOK

Detaylı

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org

Azerbaycan Enerji Görünümü GÖRÜNÜMÜ. Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi. www.hazar.org Azerbaycan Enerji GÖRÜNÜMÜ Hazar Strateji Enstitüsü Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi EKİM 214 www.hazar.org 1 HASEN Enerji ve Ekonomi Araştırmaları Merkezi, Geniş Hazar Bölgesi ne yönelik enerji,

Detaylı