ALE PLANLAMASI E TM VE UYGULAMA MERKEZ HZMETLERNN DE ERLENDRLMES

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "ALE PLANLAMASI E TM VE UYGULAMA MERKEZ HZMETLERNN DE ERLENDRLMES"

Transkript

1 T.C SALIK BAKANLII L ETFAL ETM VE ARATIRMA HASTANES ALE HEKML KOORDNATÖRLÜÜ Koordinatör: Doç. Dr. Yüksel ALTUNTA L ETFAL E TM VE ARATIRMA HASTANES ALE PLANLAMASI E TM VE UYGULAMA MERKEZ HZMETLERNN DE ERLENDRLMES Uzmanl,k Tezi Dr. Ahmet KOLSUZ stanbul-2007

2 ÇNDEKLER 1-Te6ekkür 2 2-K,saltmalar 3 3-Giri6 ve Amaç 4 4-Genel Bilgiler 6 5-Gereç ve Yöntem 27 6-Bulgular 28 7-Tart,6ma ve Sonuç 35 8-Özet 40 9-Kaynaklar 41 1

3 TEEKKÜRLER Aile HekimliAi dal,nda ald,a,m ihtisas eaitimim süresince i6li Etfal EAitim ve Ara6t,rma Hastanesi nde yapt,a,m rotasyonlar,mda kliniklerinde asistan olarak çal,6maktan ve eaitim almaktan gurur duyduaum, ba6ta Aile HekimliAi Koordinatörü ve Endokrinoloji ve Metabolizma KliniAi efi Doç. Dr. Yüksel ALTUNTA olmak üzere, 3. Dahiliye KliniAi efi Uzm. Dr. Fatih BORLU, 2. Çocuk ve YenidoAan KliniAi efi Prof. Dr. Asiye NUHO LU, 3. Çocuk KliniAi efi Doç. Dr. Feyzullah ÇETNKAYA, 4. Çocuk KliniAi Emekli efi Uzm. Dr. Tülay OLGUN, 2. Kad,n Hastal,klar, ve DoAum KliniAi efi Op. Dr. Naile nci DAVAS, 3. Genel Cerrahi KliniAi efi Prof. Dr. Mehmet MHMANLI ve Psikiyatri KliniAi efi Doç. Dr. OAuz KARAMUSTAFALIO LU na; bu bölümlerde birlikte zevkle çal,6t,a,m tüm meslekta6lar,ma ve yard,mc, saal,k personeline; tez çal,6malar,m, yapt,a,m Hipertansiyon ve Lipid Metabolizmas, Bozukluklar, PolikliniAi nde çok k,ymetli yard,mlar,n, ve sürekli desteaini gördüaüm, çal,6ma tarz,n, örnek ald,a,m Uzm. Dr. Levent N. AYDIN a ve bu ünitedeki diaer dostlar,ma;zor günlerimde ve tez boyunca yard,m,n, esirgemeyen Uzm. Dr. Cemal BES e, Aile Planlamas, EAitim ve Uygulama Merkezinde görev yapan Op. Dr. smet Gülüm ATILGAN a, Dr. Gün AKI' ya, Dr. Filiz TÜYSÜZ' e, Hemsire Zühre KESKN' e gösterdikleri yak,nl,kla bir aile gibi kayna6mam,z, saalayan deaerli Aile HekimliAi asistan, arkada6lar,ma; duyduklar, sevgi ve güveni tüm hayat,m boyunca hiç yorulmadan hissettiren, bugünlere gelebilmemdeki en büyük etken olan can,m babama, sevgili anneme, karde6imlerime, Uzmanl,k eaitimim s,ras,ndaki desteklerinden ve fedarkarl,klar,ndan dolay, sevgili e#im Uzman Dr. Leyla DABAN KOLSUZ a yiki vars)n dedi,im aslan o,lum Mert e, Sonsuz Te#ekkürler. Dr.Ahmet KOLSUZ 2

4 KISALTMALAR DES: Dietilstilbesterol TNSA: Türkiye Nufus SaAl,A, Ara6t,rmalar, NET-EN: Noretisteron Enantat WHO: Dünya SaAl,k Örgütü (World Health Organisation) DAP:DoAal Aile Planlamas, AP:Aile Planlamas, MÖ : Milattan Önce A.B.D : Amerika Birle6ik Devletleri AÇSAP:Ana-Çocuk SaAl,A, ve Aile Planlamas, KOK : Kombine Oral Kontraseptif OKS : Oral Kontraseptif DMPA : Depo Medroksi Progesteron Asetat RA : Rahim çi Araç LNG-RS: Levonorgestrel içeren Rahim çi Sistem(Mirena) LH : Luteinizan Hormon HT : Hipertansiyon DM : Diabetes Mellitus FSH: Folikül Stimülize Hormon AIDS : Edinsel mmün Yetmezlik Sendromu Ca : Karsinom PIH : Pelvik Inflamatuar Hastal,k Fe : Demir POS: Polikistik Over Sendromu CYBH: Cinsel Yolla Bula6an Hastal,k 3

5 GR VE AMAÇ A6,r, doaurganl,k (s,k-fazla doaum) dar anlamda anne ve çocuklar,n saal,a,n,, geni6 anlamda toplumun genel saal,k düzeyini, ekonomik, sosyal ve kültürel geli6mesini olumsuz olarak etkilemektedir. Ülkemizin de içinde yer ald,a, geli6mekte olan ülkelerde, a6,r, doaurganl,aa baal, olu6an ana-çocuk saal,a, sorunlar,, genel saal,k sorunlar, aras,nda ilk s,rada yer almaktad,r. A6,r, doaurganl,k anne ve çocuaun hastal,k ve ölüm riskini art,rmaktad,r (1, 2). SaAl,k Bakanl,A, nca y,llar,nda ülke genelini temsilen 5 ilin tüm hastanelerinde yürütülen çal,6man,n sonucuna göre ana ölüm h,z, yüz binde 49.2 dir ve anne ölümünün bu ara6t,rma kapsam,nda tüm kad,n ölümlerinin içinde 5. s,rada yer almas, dikkat çekicidir (3). Anne ölüm nedenlerinin %25 i riskli gebelik, %52,1 i önlenebilir dolayl, ve doarudan obstetrik nedenler, %4,5 i diaer nedenler, %18.4 ünün büyük k,sm, ise aile planlamas, hizmetlerinin eksikliai veya aksamalar, sonucu görülmektedir (4). Türkiye de aile planlamas, (AP) uygulamalar,n,n yasalla6t,a, 1965 y,l,ndan bugüne kadar, ailelerin gebelikten korunma yöntemlerini kullanma oranlar, giderek artm,6t,r. Fakat bugün ula6,lan nokta istenilen düzeyde deaildir Türkiye Nüfus ve SaAl,k Ara6t,rmas, sonuçlar,na göre ailelerin % 62 si ba6ka çocuk istememekte ve %14,0, bir sonraki gebeliklerini en az iki y,l geciktirmek istemektedir. Buna raamen ailelerin yaln,zca %38,0, etkili aile planlamas, yöntemi kullanmaktad,r. Bu durumun doaal bir sonucu olarak doaumlar,n %26,2 si istenmeyen gebelikler sonucu olmakta, %10,1 inin ise zamanlamas, uygun olmamaktad,r. Ailelerin sahip olmak istediai ideal çocuk say,s, 2,1 iken doaurgan çaadaki bir kad,n,n sahip olduau ortalama çocuk say,s, 4,1 dir (2). Toplam doaurganl,k h,z, k,rsal yörelerde ya6ayan kad,nlar için 3,1, kentsel yörelerde 2.4 tür. Türkiye ortalamas, 2,6 d,r (5). Bu veriler, ülkemizde ailelerin doaurganl,klar,n, planlamada yeterince ba6ar,l, olamad,klar,n, göstermektedir. Bu baalamda ana ve çocuk saal,a, ve üreme saal,a, hizmetleri yeterince verilemeyen ve birinci basamak kurulu6lar, eksik olan bölgelere öncelik verilerek, il merkezlerinde her nüfusa bir, merkez yerle6im nüfusu en az olan ilçe merkezlerinde de bir adet olmak üzere, Ana-Çocuk SaAl,A, ve Aile Planlamas, (AÇSAP) merkezleri kurulmu6tur (3, 6, 7). Günümüzde AP hizmeti ülke genelinde sürdürülmektedir y,l,nda yürürlüae giren, halen konusunda dünyadaki en kapsaml, ve liberal yasalar 4

6 aras,nda bulunan, 2827 say,l, AP hizmetlerini düzenleyen yasada, getirdiai yeniliklerin yan, s,ra sektörler-aras, i6birliainin gerekliliai vurgulanm,6t,r. Ancak günümüze kadar geni6 kat,l,ml,, verimli ve süreklilik gösteren sektörler-aras, i6birliai tam olarak gerçekle6memi6tir say,l, yasa ile getirilen yenilikler; kurs görmü6 ebe ve hem6irelere rahim içi araç(ra ) uygulama yetkisi verilmesi cerrahi kontrasepsiyon yöntem seçeneklerinin içine al,nmas,, 10. haftaya kadar gebeliklerin isteae baal, olarak sonland,r,lmas, ve sektörler aras, i6birliainin zorunlu hale getirilmesidir (4, 6, 7). i6li Etfal EAitim ve Ara6t,rma Hastanesi Aile Planlamas, EAitim ve Uygulama Merkezi ne 2005 y,l,nda ba6vurarak hizmet alan olgular,n ya6, cinsiyet, eaitim durumlar,, gebelik say,lar, doaurdugu çocuk say,s,, dü6ük say,s,, son gebeliain sonlanma 6ekli, son gebelik aral,a,, son 3 ayda kullan,lan yöntem ve aile planlamas, ünitesinde yeni yöntem olarak verilen hizmetlerin retrospektif olarak incelenmesi amaçland,. 5

7 GENEL BLGLER ALE PLANLAMSININ TANIMI VE TARHÇES K,saca evli çiftlerin istedikleri zaman, istedikleri say,da çocuk sahibi olmalar,na yard,m eden uygulamalar,n tümü olarak belirtilen aile planlamas, uygulamas,, 6u 6ekilde tan,mlanabilir: Aile planlamas, bireylerin yada e6lerin istenmeyen gebeliklerden sak,nmalar,na, iki doaum aras,ndaki süreyi düzenlemelerine, ya6lar,n, ve sosyo-ekonomik durumlar,n, göz önüne alarak ne zaman ve ne kadar çocuk sahibi olacaklar,na karar vermelerine, çocuau olmayan ailelerin çocuk sahibi olma isteklerini gerçekle6tirmelerine yard,m eden uygulamalar,n tümüdür (8). DoAum kontrol yöntemleri insanl,k tarihi kadar eskidir. Bulunabilen en eski yaz,mlarda sünger ve tampondan bahsedilir. M.Ö:1850 y,l,ndan kalma M,s,r papiruslar,nda tampon olarak bal, sak,z ve timsah d,6k,s, kullan,ld,a, bilinmektedir. Soranus taraf,ndan tan,mlanan doaum kontrol teknikleri modern çaalara kadar yap,lan en iyi tan,mlamalard,r (9). Soranus meyve ve f,nd,ktan macun yap,lmas,n, veya servikal aç,kl,aa yumu6ak ipek yerle6tirilmesini önermi6tir. Tarihte vagen içine yerle6tirilen yöntemler izole kültürler aras,nda çok farkl,l,k gösterir. Japonlar bambudan yap,lm,6 kâa,tlar, müslüman kad,nlar palmiye yapraklar,, Pasifik adalar,nda ya6ayan kad,nlar deniz ürünlerini kullanm,6lard,r. En erken penis koruyucular Gabriello Fallopius taraf,ndan 1564 y,l,nda tan,mlanm,6t,r. Ancak bu koruyucular enfeksiyondan korunmak amac, ile kullan,l,yordu. Kondom orjini hakk,nda çok söylentiler vard,r. Pek çoau 1600 lü y,llarda ngiltere de ya6ayan Dr. Kondom ile ilgilidir. Kondom ancak 1800 lü y,llarda Avrupa da yayg,n olarak kullan,l,r hale gelmi6tir. Spermisit ajanlar,n ke6fi ve bu ajanlarla ilgili çal,6malar 1800 lü y,llar,n ba6lar,n rastlar lerde 90 dan fazla spermisit ilaç marketlerde pazarlanmaktayd, (10). Servikal kapak 1860 y,l,nda New York lu bir jinekolog olan E. B. Foote taraf,ndan geli6tirilmi6tir. Diyafram kullan,m, da bu döneme rastlamaktad,r. Tarihe RIA n,n ilk defa uzun seyahatlerde develerin gebe kalmamas, için kervan sürücüleri taraf,ndan develerin rahimlerine küçük ta6lar yerle6tirmek suretiyle kulland,a, bilinir lerde rahim için araçlar,n öncüleri küçük düame 6eklinde araçlard,, serviks aaz,n, tamamen kapl,yordu ve kanala uzanan ipleri vard, (11) y,l,nda Alman Hollveg taraf,ndan rahime yerle6tirilen bir peser doaum kontrolü amac, ile kullan,ld,. Bu peser kullan,c, taraf,ndan yerle6tiriliyordu ve korkunç boyutlarda enfeksiyona yol aç,yordu (12). 6

8 1930 y,l,nda Grafenberg gümü6, alt,n ve çelik kapl, yüzükler denedi (13) de Japonya da Oto bu yüzüklerin ortas,na destekleyici bir yap, koydu (14) larda polietilenden yap,lan araçlar geli6tirildi, bu araçlara X-,6,nlar, ile çekilen radyografilerde görülebilmesi için baryum sülfat emdirildi. Lazer Marguiles 1960 y,l,nda rahime yerle6tirilen ve orada tekrar 6ekil alan ilk plastik arac, geli6tirdi. Bu araç büyük olduau için kullan,c,lar,n fazla kanama ve kramp 6ikayetleri oluyordu, ayr,ca sert plastikten olan kuyruau peniste irritasyona neden oluyordu. DMPA gibi içinde yaln,zca progesteron bulunan enjektabl formlar 1950 li y,llarda endometriozis, endometrial kanser, dismenore, hirsutismus ve kanama düzensizliklerinin tedavisi için kullan,lmaya ba6land, larda ise doaum kontrol yöntemi olarak gündeme gelmi6tir (15) y,l,ndan beride ülkemizde ba6ar,yla uygulanmaktad,r. çinde östrojen ve progesteron komponenti bulunan Mesigyna 1960 lardan beri ara6t,r,lmakta olup, 1997 y,l,ndan beri de ülkemizde kullan,lmaktad,r. DMPA ve Mesigyna kullan,ma girmesinden sonra 1970 li y,llarda tek ince kuyruau olan Lippes Loop geli6tirildi. lk bilinen bak,rl, RIA Tantum- T dir (T- Cu 200). Ard,ndan 1982 y,l,nda Cu-T 380 A otuzu a6k,n ülkede kullan,m imkan, buldu. Bir y,l süre ile koruma saalayan ve yap,s,nda progesteron bulunan Progestasert isimli rahim içi araçlar da, bak,rl, rahim içi araçlarla ayn, dönemlerde geli6tirilmi6tir ve 1976 y,l,ndan beri kullan,m alan, bulmu6tur. DoAum kontrol haplar, son 40 y,l içinde pek çok ülkede yayg,n olarak kullan,l,r hale gelmi6tir lü y,llar,n ba6,nda Avustralya da nnsbruck Üniversitesi nde fizyoloji profesörü olarak çal,6an Ludwig Haberlandt aa,zdan verilen ovaryan özütlerin doaurganl,a, önlediaini bildirdi lerde Haberlandt, Otfried Otto Fellner hayvanlara steroid özütler verilerek doaurganl,a,n bask,land,a,n, belirttiler y,l,nda Haberlandt hormon replasman, ile doaurganl,a,n bask,lanabileceainden bahsediyordu. nfecundin isimli bir ilaç bu amaçla haz,rlanm,6t,, ancak 1932 de Haberladt,n erken ölümü nedeni ile kullan,ma giremedi, böylece doaum kontrol haplar,n,n kullan,m, ertelenmi6 oldu (16). DoAum kontrol haplar, ile ilk deneme 1956 y,l,nda Porto Rico da Edris Rica-Winey taraf,ndan yap,ld, (17). Dünyada ve ülkemizde kontraseptif yöntem kullan,m,nda son y,l içinde önemli bir art,6 ya6anmas,na raamen çocuk sahibi olmay, istemeyen bir çok çift, yetersiz hizmet ya da hizmetten memnun olmama, yöntem seçeneklerinin s,n,rl, olmas,, yan etkiler ve saal,k riskleri ile ilgili endi6eler gibi nedenlerle etkin kontraseptif yöntemlere ula6amamaktad,r (18). 7

9 ORAL KONTRASEPTFLER Ovulasyon inhibisyonu ile gebelik ve korpus luteum aras,ndaki ili6ki kurulmas, ilk olarak 1900 lerin ba6lar,nda ba6lar,nda gerçekle6mi6tir. Avusturya, Insbruk üniversitesinde fizyoloji profesörü olan Ludwing Haberlant ilk olarak oral olarak verilen over ekstrelerinin fertilitiyeyi engelleyebileceaini göstermi6tir. Daha sonra yap,lan çe6itli çal,6malarla ilerlemeler kaydedilmi6 ve 1970 lerin sonlar,nda bugünkü oral kontraseptiflerin ana prensipleri ortaya konmu6tur (19). Hormonal kontrasepsiyonda kullan,lan östrojen ve progesteron sinerjistik etki göstererek hipotalamo-hipofizer sistem üzerinden gonadatropin sekresyonunu inhibe ederler. Progestasyonel ajan LH, bask,lar, ayr,ca endometrium, servikal mukus ve tubal fonksiyon üzerine etki ile ovumun implantasyonunu güçle6tirir. Östrojenik ajan ise FSH sal,n,m,n, bask,lar ve progesteronun reseptör say,s,n, artt,rarak, progesteronun etkisini destekler. Bunlar,n sonucunda; ovarian folliküller olgunla6maz, çok az östradiol üretilir ve siklus ortas, LH ç,k,6, olmaz. Ovulasyon gerçekle6mez, korpus luteum olu6maz ve progesteron üretilemez (19). 1.Kombine Oral Kontraseptifler: DeAi6ik oranlarda östrojen ve progesteron içerirler. Östradiol en güçlü doaal östrojen ve ayn, zamanda overlerden salg,lanan esas östrojendir. Kontrsepsiyonda seks steroid sentezinde ana engel oral yoldan verildiklerinde inaktive olmalar,yd, de önemli bir ad,m olarak östradiolün 17.karbonuna bir etinil gurubunun eklenmesi ile oral olarak da aktif kalabildiai gösterildi. Etinil östradiol çok güçlü bir oral östrojendir ve bütün oral kontraseptiflerde bulunan iki östrojenden biridir. DiAer östrojen ise, etinil östrodiolün 3-metil esteri yani mestranoldür. Ancak daha sonra yap,lan hayvan deneylerinde mestranolün etinil östradiolden daha zay,f etkinliai olduau gösterilmi6tir. Bu nedenle günümüzdeki oral kontraseptifler etinil östradiol içermektedir. Oral kontraseptiflerin 30mcg (dü6ük doz)veya 50 mcg (normal doz) etinil östradiol içeren formülleri mevcuttur (19). Projestinler doaal progesteronun etkisini taklit eden fakat yap,sal olarak ondan farkl, olan sentetik bile6iklerdir. Yap,sal olarak testosterona benzer olan fakat 19. pozisyonunda bir karbonu eksik olan estran veya 19-nortestosteronlar ve yap,sal olarak progesterona benzeyen pregnan veya 17-asetoksi bile6ikleri olamak üzere iki ana s,n,f, vard,r. Estran bile6ikleri esas olarak oral kontraseptiflerde bulunan projestinken, pregnan bile6iklerinden 8

10 biri olan medroksiprogesteron asetat enjektabl preparatlarda bulunur. 19-nortestosteronlar: Norethindron, norethindrel, norethindron asetat, etinodiol diasetat, linestrenol, norgestrel, norgestimat, desogestrel, ve gestoden dir.levonorgestrel ise norgestrelin aktif izomeridir. Yeni projestinler olarak an,lan projestinler ; norgestimat, desogestrel, ve gestoden dir. Bunlar daha az metabolik ve androjenik yan etkileri ile daha çok tercih edilen projestinler olmu6lard,r. Drospirenon ise androjenik yan etkisi bulunmayan yeni bir projestindir. çerdikleri östrojen ve projestin komponentlerinin dozajlar, periodik olarak deai6en ürünler multifazik preparatlar olarak adland,r,l,r. Bifazik veya trifazik olabilirler. Siklus süresince sabit bir hormon düzeyi saalayanlar ise monofazik olarak adland,r,l,r (19). Yaln)z projestin içeren preparatlar: Dola6,ma geçen projestinler daha dü6ük miktarda olduaundan gonadotropinler sürekli olarak bask,lanmaz ve esas etki endometrium ve servikal mukus deai6ikliaine baal,d,r. Endometrium implantasyona uygunluaunu kaybeder, servikal mukus geçirgenliaini azal,r. (Mikronor, Norod, Microval, Microlut, Neogest, Femulen, Exluton) Hormonal mplantlar: Levonorgestrel (Norplant) salan subdermal implant uzun süreli etki ile LH zirve deaerlerini dü6ürür, ayr,ca endometriumun implantasyona uygunluaunu bozar, servikal mukusun geçirgenliaini azalt,r. Projestinler hücre çekirdeainde östrojen reseptör düzeylerini azalt,r ve doaal 17-V östradiolü metabolize eden 17- hidroksisteroid dehidrojenaz aktivesini uyararak östrojenin etkisini azalt,r. Enjekte edilen preparatlar: Uzun etkili hormon preparat, içerirler. çerdikleri hormon tipine göre yaln,z projestin içerenler veya kombine tipte olanlar vard,r. Kombine tipte olanlar yaln,z projestin içerenlere göre daha yenidir. Kombine tipte olanlar 5mg östradiol valerat ve 50mg norethindron asetat içerir, ayl,k uygulan,rlar. Yaln,z projestin içerenler ise medroksiprogesteron asetat (Provera) içerenler 3 ayda bir kez, norethindron enantat (Mesigna) içerenler ise 2 ayda bir kez uygulan,rlar. Bütün hormonal kontrasepsiyon yöntemleri içinde monofazik kombine oral kontraseptifler; k,sa etki süresi, kolay uygulanabilirliai, östrojen ve progesteron içerikleri ile doaal siklusu en iyi taklit eden preparatlar olarak infertil gurupta ovarian supresyon için en iyi seçenektirler. Monofazik kombine oral kontraseptifler;hipotalamo-hipofizer sistem üzerinden LH seviyesinde dü6ürür. KaraciAerden SHBP sentezini artt,rarak, serum serbest androjen düzeyini azalt,r (19). Oral Kontraseptiflerin Etkinli,i : %99.9 dur. Teorik olarak ba6ar,s,zl,k oran, 0 a yak,nd,r. Ancak olaaan kullan,m ba6ar,s,zl,k oran, % 0.1 iken tipik kullan,m ba6ar,s,zl,k oran, % 0.3 e yükselir. Ba6ar,s,zl,A, etkileyen faktörlerin ba6,nda kullan,c,lar,n motivasyonu ve haplar,n unutulmadan al,nmas, gelir (20). Bir hap unutulduysa; hat,rland,a, an al,nmal, ek korunmaya 9

11 gerek yoktur. ki hap unutulduysa; iki gün üst üste iki6er hap al,nmal,, ek bir korunmaya gerek olmamas,na raamen genel konsensus takip eden 7 gün boyunca ek bir kontrasepsiyon yöntemi kullan,lmal,d,r. Üç hap unutulduysa; hemen ba6ka bir yöntemle korunulmaya ba6lan,r, paket at,l,p hemen yenisine ba6lan,r (21). Olumlu yönleri(21, 22). kullan,m, kolay, çok etkili, ucuz koitusdan baa,ms,z adet az, k,sa ve düzenli olur. demir eksikliai anemisi riskini azalt,r. POS ve endometriozis semptomlar,n, azalt,r. dismenoreyi tedavi eder. aknelere iyi gelebilir. benign meme hastal,klar,n, azalt,r. benign over kisti olu6umunu azalt,r. romatoid artrit riskini azalt,r. ektopik gebelik riskini azalt,r. endometrium ve over ca riskini azalt,r. pelvik enfeksiyon riskini azalt,r. osteoporoz riskini azalt,r. b,rak,ld,a,nda fertilite k,sa sürede eski durumuna döner. yüksek dozlar,n uzun süre kullan,m,nda uterin leimyomlarda %31 azalma, fonksiyonel over kistlerinde % 49 azalma olur. etkileri ve yan etkileri çok iyi incelenmi6tir. Olumsuz Yönleri(21, 23). her gün hap al,m,n,n hat,rlanmas, baz, kad,nlarda kilo al,m, bazen ara kanamas, ve lekelenme baz, ilaçlarla (barbituratlar, fenitoin, fenilbutazon, rifampisin ve baz, antibiyotiklerle) etkile6imi vard,r. çok nadiren, özellikle sigara içen kad,nlarda dola6,m bozukluklar,na neden olabilir kan bas,nc,n, yükseltebilir. clamidya enfeksiyonu riskini art,r,r. 10

12 Kontrendikasyonlar)(21, 24, 25). gebelik nedeni bilinmeyen vaginal kanama meme kanseri ve hikayesi tromboembolik yada serebro vasküler hastal,k ve hikayesi genital malignensi kalp hastal,a,, koroner t,kan,kl,k hikayesi ve predispozisyonu akut karaciaer hastal,a, Relatif kontrendikasyonlar) ; s,k, izlem gerektirenler(21, 24, 25). emzirenler 35 ya6 üstü sigara içenler migren yada epilepsi depresyon gebeliai s,ras,nda veya daha önce hap kullan,rken hepatit geçirenler 40 ya6 üstü diyabet, kardiyo-vasküler, serebro-vasküler hastal,k riski ta6,yanlar HT olanlar ( KB >140/90 ) büyük operasyon geçirenler ve 4 hafta içinde geçirecek olanlar uterin leiomyoma orak hücre hastal,a, safra kesesi hastal,a, Yan Etkiler bulant, memelerde hassasiyet adet kan,n,n azalmas, veya adetler aras, lekelenme ba6 aar,s, ba6 dönmesi kilo art,6, 11

13 2)Mini Haplar Yaln,z progestin içerirler ve ara vermeden her gün ayn, saatte al,n,rlar. Etki Mekanizmas) : Servikal mukusu kal,nla6t,r,r, %40-60 ovulasyonu engeller, tubal motiliteyi etkiler ve endometriumu incelterek implantasyonu engelleyerek gebeliai önler. Etkinlik : Emzirenlerde %98.5, emzirmeyenlerde %96. Ba6ar,s,zl,k ilk y,l % aras,ndad,r (21,26). Ba6ar,s,zl,k genç kad,nlarda %3.1 iken, 40 ya6 üstü %0.3 dür (21, 27). Kullan)m) : Adetin 1. günü ba6lan,p her gün ayn, saatte devaml, al,n,r, ilk 7 gün ek bir korunma yöntemi kullan,l,r. Kad,na son 7 gün adet görebileceai hat,rlat,lmal,d,r. Bununla birlikte adet görsün ya da görmesin, paketteki haplar bitince ara vermeden yeni bir pakete ba6lanmal,d,r. Kad,n bir hap almay, unuttuysa 3 saatten fazla geciktirdiyse, hat,rlar hat,rlamaz almal, ve 48 saat süreyle ek koruma yöntemi kullanmal,d,r. 2 yada daha fazla hap unutuldu ise, iki gün süre ile iki6er hap almal, ve daha sonra birer hap almaya devam etmelidir. Bu durumda bir hafta süre ile ek bir korunma yöntemi uygulanmal,d,r (21, 25). Endikasyonlar) : emzirme ileri ya6 ( 40 ya6 üzeri ) östrojenin kontrendike olduau kad,nlar Kontrendikasyonlar) : fonksiyonel over kisti ektopik gebelik öyküsü gebelik aktif karaciaer hastal,a, tan, konmam,6 vaginal kanama meme kanseri Yan etkileri : irregüler kanama fonksiyonel over hastal,a, akne 12

14 3) Postkoital Kontrasepsiyon Kondom y,rt,lmas,, diyafram,n yer deai6tirmesi, RAn,n dü6mesi, hap al,m,n,n unutulmas, veya cinsel tecavüz gibi durumlarda acil kontrasepsiyon gerekir. Postkoital haplar: Korunmas,z coitusu izleyen ilk 72 saat içinde (Ethynyl Estradiol 50mcg + Norgesterol 1mg içeren) KOK den 2 adet al,n,p 12 saat sonra dozun tekrar, 6eklindedir. (A6,r, bulant, yapabilir) Postkoital RA uygulamas): Korunmas,z coitusun olduau siklusta ovulasyonu izleyen 5-7 gün içerisinde RA uygulanmas, gebeliai engellemede çok etkilidir.ancak pratik deaildir. RU-486: Korunmas,z coitusu izleyen ilk 72 saat içinde 600 mg RU-486 n,n tek doz kullan,m, etkili kontrasepsiyon saalar. Henüz yayg,n deaildir. 4) Yaln)z Progestin çeren Enjekte Edilen Kontraseptifler Depo medroksi progesteron asetat (DMPA); 3 ayda bir 150mg im. uygulan,r. Ülkemizde ruhsatl,d,r. Noretisteron enantat (NET-EN); 2 ayda bir 200mg im. uygulan,r. Etki mekanizmas) ; servikste sperm penetrasyonunu ve implantasyonu kal,n bir mukus tabakas, olu6turarak engeller. Endometriumun progesteron etkisi ile inaktif ve atrofik hale gelmesi implantasyona uygunsuz bir zemin olu6turur. Dola6,mdaki progesteron miktar, yüksek olmas, ovulasyon öncesi LH yükselmesini etkin olarak engeller ve ovulasyon olmas, muhtemel deaildir, bu neden ile DMPA uygulanan kad,nlarda ovulasyon nadirdir (21). Etkinlik : Enjektabl progestinler etkin kontraseptif yöntemlerdir.etkinlikleri cerrahi sterilizasyondaki gibidi r(28). Ba6ar,s,zl,k %0.1 den dü6üktür. Kullan)m) : Efektif kontrasepsiyon saalanmas, için ilk enjeksiyon adet kanamas,n,n ilk 5 günü içinde yap,lmal,d,r. Bu dönemde yap,lmam,6 ise 2 hafta süre ile ek korunma yöntemi kullan,lmal,d,r. Bir sonraki enjeksiyon DMPA kullan,m, için 3 ay, Noretisterat ta ise 2 ay sonrad,r. DoAum sonras, kad,n emziriyorsa ilk enjeksiyon 6. hafta sonunda yap,lmal,d,r, emzirmiyorsa ilk enjeksiyon doaumdan 3-4 hafta sonra yap,labilir. Dü6ükten hemen sonra yada ilk 7 gün içinde enjeksiyon yap,labilir. Gebelik isteai ile yöntemi b,rakan kad,nlardaki 13

15 gebe kalma h,zlar,, yöntem kullanmayan kad,nlarla ayn, s,n,rlardad,r (29). Gebe kal,nmas, için geçen süre yakla6,k 9 ayd,r. Bu süre yöntem kullanma süresi ile ili6kili deaildir. Son enjeksiyondan sonra 12 aydan fazla devam eden adet rötar, normal deaildir ve ara6t,r,lmas, gerekir. lk enjeksiyonun zamanlamas, çok önemlidir. Zamanlama hatas, nedeni ile gebelik olu6tuau zaman intra uterin geli6me geriliaine baal, olarak yenidoaan ve infant ölümlerinde art,6 gözlenmi6tir. Endikasyonlar) : sigara içen kad,nlar obezler emzirme demir eksikliai anemisi jinekolojik obstetrik durumlar(preeklampsia öyküsü, ektopik gebelik öyküsü, uterus fibroidleri, endometrium over Ca, gestasyonel trofoblastik hastal,k, servikal ektropiyon) bening meme hastal,klar, konjenital kalp hastal,a,, tromboembolik hastal,k geçirmi6 kad,nlar safra kesesi hastal,klar, tiroid hastal,a, thalasemia yada orak hücreli anemi epilepsi schistosomiasis, tüberküloz, s,tma gibi enfeksiyon hastal,klar, diaer yöntemlere uyum zorluau olan kad,nlar ( örneain mental retarde hastalar ) Olumlu yönleri : DMPA cinsel ili6kiden baa,ms,z ve uyumun kolay olduau bir yöntemdir. Östrojen etkisi olmad,a,ndan, konjenital kalp hastal,a,, orak hücre anemisi, tromboembolik hastal,k geçirmi6 kad,nlar ve 30 ya6 üzeri sigara içen kad,nlarda kullan,labilir. Emziren annelerde sütün miktar,n, artt,rabilir, anne sütüne çok az miktarda geçer ve bebeain geli6imini etkilemez (30,31). 14

16 DMPA endometrium ve over kanseri riskini azalt,r (32). Menstrüel kanama miktar,n, azaltt,a, için anemi insidans,n, da azalt,r. PID, endometriozis ve ektopik gebelikleri önler. Yan etkiler : Düzensiz kanama Memelerde hassasiyet Kilo art,6, Depresyon Düzensiz kanama oran, ilk y,l içinde %30, sonraki y,llarda %10 dur. Enjeksiyonlar,n arka arkaya uygulanmas, ile pek çok kad,n tamamen amenoreye girer. laç vücuttan son enjeksiyondan ancak 6-8 ay sonra temizlendiainden önemli ölçüde aa,rl,k art,6, ve depresyon, ancak bu süre sonunda düzelebilir. Dünya SaAl,k Örgütü taraf,,ndan geli6mekte olan 3 ülkede, 9 y,l, kad,nlar üzerinde, hastanelerde ve olgu kontrollü yap,lan bir çal,6mada, kullan,m,n ilk 4 y,l,nda meme anseri geli6imi aç,s,ndan hafif risk art,6, gösterilmi6se de risk art,6, kullan,m süresi ile rant,l, deaildir (WHO,1991). Bu günkü görü6; DMPA n,n meme kanseri aç,s,ndan risk art,6, yaratsa bile, bu risk oran,n,n son derece dü6ük olduaudur. Genel kan,, DMPA n,n uzun süreli kullan,m,n,n risk art,6, yaratmad,a, 6eklindedir (21). 5) Kombine Enjekte Edilen Kontraseptifler Östrojen ve progesteronu birlikte içeren preparatlard,r. Estradiol valerate 5mg + Noretisteron enantat 50mg; 4 haftada bir im.uygulan,r. DMPA 25mg + Estradiol Cypionat 5mg ; 4 haftada bir im. uygulan,r. Etki mekanizmas) : Uygulama s,ras,nda ovulasyonun supresyonu, enjeksiyon yap,lan ilk 15 gün içinde plazma östradiol düzeyi dü6ü6üne baal, hipoöstrojenemik ortam yarat,lmas, iledir. Uygulama yolu farkl, olmas,na kar6,n, içerik olarak KOK lara benzer. Tedavi kesildikten sonra folikül aktivitesi 28 gün içinde geri döner. Tedaviden sonraki ikinci siklusta ovulasyon tamamen normal görünmektedir. Etkinlik : Ba6ar,s,zl,k oran, % aras,ndad,r (21, 25). Uygulamas, kolay bir yöntemdir ve son derece etkilidir. Kullan,c,n,n bir sonraki ianeyi yapt,rmak d,6,nda ak,lda tutmas, gereken hiçbir 6ey yoktur. 15

17 Olumlu yönleri : Pelvik enfeksiyon ve over kanserine kar6, koruyucu etkisi vard,r. Ektopik gebelik ve demir eksikliai anemisini önler. B,rak,ld,A, zaman doaurganl,g, geri döner. DoAal östrojen içerdiai için lipid metabolizmas,na ve kardiovasküler sistem üzerine olumlu etkileri vard,r. AA,zdan al,nmad,a, için KOK larda s,k kar6,la6,lan bulant,, kusma yak,nmalar, enderdir. KaraciAer fonksiyonlar,n, olumsuz etkilemediai için KOK kullan,m, esnas,nda yada gebelikte sar,l,k geçirenlerde kullan,labilir. Yan etkiler: kanama düzensizlikleri ba6 aar,s,, ba6 dönmesi halsizlik memelerde gerginlik ve aar, kilo art,6, Kullan)m): Kombine enjekte kontraseptifleri tercih eden kad,nlarda yöntemi ilk uygulama; adet gören kad,nlarda adetin ilk 7 günü içinde olmal,d,r. DoAum sonras, önemde eaer kad,n emziriyorsa, doaum sonras, 6 aydan sonra, emzirmiyorsa doaum sonras, 3-4. haftada uygulanabilir. Dü6ük sonras, hemen ya da ilk 7 gün içinde ilk ejeksiyon yap,lmal,d,r. Sonraki enjeksiyon kanaman,n durumuna bak,lmaks,z,n ilkenjeksiyondan 30 gün sonra uygulanmal,d,r. kinci ve daha sonraki enjeksiyonlar daha nceden saptanan enjeksiyon tarihinden 3 gün önce ya da 3 gün sonra yap,labilir.enjeksiyondan sonra kullan,c,ya bir sonraki enjeksiyon tarihi mutlaka hat,rlat,lmal,d,r (25). 6) Deri Alt) mplantlar) Sentetik bir hormon olan Levonorgestrol içeren 6 adet ince ve esnek silastik kapsülden olusur, üstkolun iç yüzüne derialt,na, adetin ilk 7 gününde yerle6tirilir. Etkinlik : %99 civar,ndad,r, koruyuculuau 5 y,l sürer (21). Etki mekanizmas): Sadece progestin içeren kontraseptifler gibidir. Levanorgestrel ovulasyon için gerekli olan LH sal,n,m,n, inhibe eder. Sikluslar,n %50 sinde ovulasyon inhibisyonu, servikal müküsün kal,nla6mas,, endometrial supresyon ile kontraseptif etkiyi olu6turur (21, 33, 34). 16

18 Norplant mevcut kontraseptiflerin en etkililerinden biridir. Güvenli, kullan,m, kolay bir yöntemdir. Ç,kar,ld,ktan sonra doaurganl,k h,zla geri döner. Emziren kad,nlar için çok iyi bir seçimdir.norplant yerle6tirilmesi için eaitilmi6 personel gerekir. Kad,n kendi kendine yönteme ba6layamaz ve sonland,ramaz. Deri alt,nda fark edilir, bu baz, kad,nlar ve e6leri için istenmeyen bir etkidir. Kullan,c,larda 2 y,l boyunca devam edebilecek olan adet düzensizlikleri olabilir (35). Yan etkiler: Düzensiz kanamalar Ba6 aar,s, Kilo deai6iklikleri Depresyon, anksiyete,sinirlilik Akne Saç dökülmesi ve/veya hirsutizm Bulant, Ba6dönmesi Memelerde duyarl,l,k Vajinal sekresyon art,6, 7) Hormon çeren RA'lar Progestasert : Gövdesinde 38mg progesteron içerir ve 1 y,l etkinliai vard,r. Servikal mukusu kal,nla6t,r,r ve spermlerin rahime geçmesine engel olurlar. Progestasertin ektopik gebeliae kar6, etkinliai son derece azd,r (21). L Ng-20 RA : 52mg Levonorgestrel içerirler ve 5 y,l etkili olan sistemlerdir. K,smen yumurtal,klarda folikül geli6imini ve ovulasyonu da engelleyebilirler, ayr,ca yabanc, cisim reaksiyonu olu6tururlar(21). EtkinliAi oldukça yüksektir, amenore s,k rastlanan yan etkidir. iddetli idiopatik menoraji 6ikayeti olan kad,nlarda tedavi amaçl, uygulanabilir ve kanamalar, azaltarak demir eksikliai anemisini önleyebilir. Ülkemizde Mirena ticari ismi ile kullan,ma sunulmu6tur. 8) Vaginal Halkalar (RNG) Halkalar vaginaya yerle6tirilerek, sal,nan hormonun özelliaine ve miktar,na baal, olarak kontraseptif etkinlik saalan,r.çoaunun 50-60mm d,6 çapa ve 7,5-9,5mm kal,nl,aa sahip 17

19 çok say,da ve 6ekilde halka yap,lm,6t,r. Diafram,n aksine, halkalar,n yerle6im aç,s,ndan sorunu yoktur, yaln,zca konfor ve at,lma olas,l,a, aç,s,ndan büyüklük önemlidir. Ana ko6ul halkan,n d,6 kenar,n,n vajen duvar,yla temas halinde olmas,d,r. Halkalar silastik yap,dad,r.2 deai6ik tip halka geli6tirilmi6tir. Birincisi h,z,nda estradiol ve mgr/gün h,z,nda levonorgestrelin sal,nd,a, estrajen ve progestajen içeren kar,6,k tiptir. Bu halkalar özellikle 3 hafta içerde, 1 hafta d,6ar,da tutulduklar,ndan ovulasyon düzenini olu6turmaya yöneliktirler. kinci tip genellikle 20mgr/gün levonorgestrelin sal,nd,a, yaln,zca progestajen içeren tiptir. Bu halkalar sürekli kullan,larak ve ovulasyon inhibisyonu yapmayacak 6ekilde dizayn edilmi6lerdir ve kullananlar,n %50 sinde ovulasyon olmu6tur. Antifertilite etkilerini dü6ük doz progestajen etkisiyle saalarlar (21). RAHM Ç ARAÇLAR Rahim içi araçlar, dünyada en yayg,n olarak kullan,lan geri dönü6ümlü, uzun süre etkili doaum kontrol yöntemidir (36, 37). Sadece Çin de 60 milyon kad,n bu yöntemi kullanmaktad,r. lk olarak 1909 da Richter taraf,ndan uygulanan RIA, ipek böceai baa,rsaa,ndan yap,lm,6 halka 6eklinde bir araçt,(38). Günümüzde dünya çap,nda kullan,lan üç tip RIA vard,r; 1. Katk,s,z (inert) RIA lar 2. Bak,rl, RIA lar 3. Hormonlu RIA la; gövdede progesteron içeren progestasert, Levonorgesterol içeren Levo Nova, Mirena RIA lar,n nas,l etki gösterdiai tam olarak bilinmemektedir. Sperm, ovum fertilizasyon, implantasyon ve endometrium üzerine çe6itli etkileri olduau dü6ünülmektedir (38). Endometrium da atipik inflamasyona yol açarlar. Endometrial s,v,, mukoza ve daha az ölçüde stroma ile miyometriumda lokositler birikir. Lokositlerin fertilize ovuma zararl, bir ortam yaratt,klar, öne sürülmü6tür (36). Bu arada bak,r,n,östrojenin endometrium üzerindeki etkilerini engellediai dü6ünülmektedir. RIA lar lokal olarak prostaglandin yap,m,n, artt,rarak tubalarda motilite art,6,na yol açar ve ayr,ca implantasyonu engeller (38). 18

20 Bak,rl, RA n,n döllenmi6 ovumun endometriuma implantasyonunu engellediai, fallop tüpünün ovumun iletim h,z,n, azaltt,a,n, ve endometrial kavitede sperm migrasyonunu engellediai bilinmektedir ( 39, 40, 41, 42, 43). RIA kullan,m,n,n ileride primer ve sekonder tubal infertiliteye yol aç,p açmad,a,, 1985 te Daling ve Crome taraf,ndan incelenmi6tir. Risk, bak,r içermeyen RIA kullanan nullipar kad,nlarda, bak,rl, RIA kullanan multipar kad,nlara göre daha yüksek bulunmakla birlikte her iki gruptada kontrol grubu ile k,yasland,a,nda anlaml, fark bulunamam,6t,r(38).ria n,n yerle6tirilmesi için en uygun zaman mensturasyon zaman,d,r(36, 37, 38). Çünkü bu dönemde servikal kanal iyice geni6lemi6tir ve yerle6tirme esnas,nda hastan,n gebe olma olas,l,a, en azd,r. Bununla birlikte, hasta taraf,ndan istenirse veya o hasta için daha güvenili olduau dü6ünülürse yerle6tirme, siklusun ba6ka bir döneminde de gerçekle6tirilebilir. Postpartum RIA yerle6tirilmesi, postpartum kontrol ziyaretinde, doaumdan 4-8 hafta sonra yap,labilir (37, 44). Bak,rl, RA 10 y,la kadar devam eden kontrasepsiyon etkisi nedeniyle yerinde b,rak,l,r. Fakat RA lar bütün kad,nlar için ideal deaildir. CYBH riskindeki kad,nlar için RA iyi bir kontraseptif yöntem deaildir. Bu kad,nlara RA yerle6tirilmesi pelvik enfeksiyona yol açabilir. RA yerle6tirilmesi kanama, aar, komplikasyonlar,na da yol açabilir. CYBH a maruz kalmayan kad,nlarda RA yerle6iminden sonra pelvik enfeksiyon riski çok dü6üktür ( 39, 45, 46, 47). Bu yöntem aseptik 6artlar alt,nda deneyimli saal,k personeli taraf,ndan yerle6tirilmelidir. RA uygulamas, nullipar kad,nlarda zor olabilir. Bu kad,nlar, enfeksiyondan korumak için RA yerle6tirmeden önce antibiyotik verilmektedir ( 48, 49). RIA uygulan,m,n,n kontrendikasyonlar, ; Gebelik D,6 gebelik anamnezi AA,r servisit Genital organlar,n malign lezyonlar, Kesin tan,s, konmam,6 positif veya 6üpheli vajinal smear Sebebi bilinmeyen vajinal kanamalar RIA n,n yerle6tirilmesine engel genital organ malformasyonlar, Servikal kanal stenozu Akut veya subakut salpenjitis (38). 19

(Uzmanlık Tezi) Dr. Tenzile YILDIZ TÜRK. Tez Danışmanı: Doç.Dr. Ekrem ORBAY

(Uzmanlık Tezi) Dr. Tenzile YILDIZ TÜRK. Tez Danışmanı: Doç.Dr. Ekrem ORBAY T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI DR. LÜTFĐ KIRDAR KARTAL EĞĐTĐM ve ARAŞTIRMA HASTANESĐ AĐLE HEKĐMLĐĞĐ ĐSTENMEYEN GEBELĐĞĐ OLAN VE OLMAYAN KADINLARDA AĐLE PLANLAMASI YÖNTEM SEÇĐMLERĐ (Uzmanlık Tezi) Dr. Tenzile YILDIZ

Detaylı

Aile Planlaması. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015

Aile Planlaması. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Aile Planlaması Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Didem Daymaz ve Arş. Gör. Dr. Pınar Güner tarafından Prof.

Detaylı

FERTİL ÇAĞDAKİ KADINLARDA KONTRASEPTİF YÖNTEMLER VE ANEMİ İLİŞKİSİ

FERTİL ÇAĞDAKİ KADINLARDA KONTRASEPTİF YÖNTEMLER VE ANEMİ İLİŞKİSİ T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI HAYDARPAŞA NUMUNE EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KOORDİNATÖR:Prof.Dr.TUNCAY KÜÇÜKÖZKAN FERTİL ÇAĞDAKİ KADINLARDA KONTRASEPTİF YÖNTEMLER VE ANEMİ İLİŞKİSİ (Uzmanlık Tezi)

Detaylı

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hemşirelik Protokolleri Hazırlama Komitesi Adem Aköl Kalite Konseyi Başkanı Sinan Özyavaş Kalite Koordinatörü 1/8

Detaylı

AİLE PLANLAMASI DANIŞMANLIĞI VERİLMESİNİN YÖNTEM SEÇİMİNE ETKİLERİ

AİLE PLANLAMASI DANIŞMANLIĞI VERİLMESİNİN YÖNTEM SEÇİMİNE ETKİLERİ T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI DR. LÜTFİ KIRDAR KARTAL EĞİTİM ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ AİLE PLANLAMASI DANIŞMANLIĞI VERİLMESİNİN YÖNTEM SEÇİMİNE ETKİLERİ (Uzmanlık Tezi) Dr. Hatice KURTULUŞ Tez Danışmanı:

Detaylı

AİLE PLANLAMASI. AP, ailelerin istedikleri zaman, istedikleri sayıda çocuk sahibi olabilmeleri için sunulan hizmetlerin tümüne verilen isimdir.

AİLE PLANLAMASI. AP, ailelerin istedikleri zaman, istedikleri sayıda çocuk sahibi olabilmeleri için sunulan hizmetlerin tümüne verilen isimdir. AİLE PLANLAMASI AP, ailelerin istedikleri zaman, istedikleri sayıda çocuk sahibi olabilmeleri için sunulan hizmetlerin tümüne verilen isimdir. AP nin AMAÇLARI NELERDİR? * Çiftlere gebeliği önleyici yöntemler

Detaylı

İMPLANON KULLANICILARININ MEMNUNİYET DURUMLARI ve KARŞILAŞTIKLARI YAN ETKİLER

İMPLANON KULLANICILARININ MEMNUNİYET DURUMLARI ve KARŞILAŞTIKLARI YAN ETKİLER T.C. Sağlık Bakanlığı Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Başhekim:Prof.Dr.Yusuf ÖZERTÜRK Koordinatör:Dr.Refik DEMİRTUNÇ İMPLANON KULLANICILARININ MEMNUNİYET DURUMLARI ve KARŞILAŞTIKLARI

Detaylı

SAĞLIK PERSONELİNİN AİLE PLANLAMASI YÖNTEMLERİNİ TERCİH NEDENLERİ DOĞUM VE KADIN HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZİ

SAĞLIK PERSONELİNİN AİLE PLANLAMASI YÖNTEMLERİNİ TERCİH NEDENLERİ DOĞUM VE KADIN HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS TEZİ T.C AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ SAĞLIK PERSONELİNİN AİLE PLANLAMASI YÖNTEMLERİNİ TERCİH NEDENLERİ Özlem ÇİFTÇİ ÖZTÜRK DOĞUM VE KADIN HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI YÜKSEK

Detaylı

MENSTRÜEL REGÜLASYON SONRASI SEÇİLEN KONTRASEPTİF YÖNTEMİN BİR YIL SONRAKİ DEVAMLILIĞI

MENSTRÜEL REGÜLASYON SONRASI SEÇİLEN KONTRASEPTİF YÖNTEMİN BİR YIL SONRAKİ DEVAMLILIĞI T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI HAYDARPAŞA NUMUNE EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KOORDİNATÖRLÜĞÜ KOORDİNATÖR: DR. REFİK DEMİRTUNÇ MENSTRÜEL REGÜLASYON SONRASI SEÇİLEN KONTRASEPTİF YÖNTEMİN BİR YIL

Detaylı

ÜREME SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ

ÜREME SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ ÜREME SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ Kadın ve erkek üreme sistemi dölün üretilmesi amacı ile özelleşmiş özel organlardan oluşmaktadır. Bazı üreme organları cinsiyet hücrelerini üretir, diğerleri

Detaylı

Ektopik Gebelik. Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012

Ektopik Gebelik. Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012 Ektopik Gebelik Doç. Dr. Şule Akköse Aydın U.Ü.T.F Acil Tıp AD ATOK - 2012 Sunum Planı Tanım Epidemiyoloji Patofizyoloji Klinik Tanı Ayırıcı tanı Tedavi Tanım Fertilize ovumun endometriyal kavite dışında

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ AİLE PLANLAMASI?? AİLE PLANLAMASI NEDİR? Bütün çiftlerin ve bireylerin

Detaylı

KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM

KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM 1. GÜN 08.15-09.00 Pratik Ders Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniğinin Tanıtılması 09.15-10.00 Teorik Ders Jinekolojik Anamnez M. ÇOLAKOĞLU 10.15-11.00 Teorik Ders Jinekolojik

Detaylı

ÜNİTE II- KADIN GENİTAL ORGANLARININ ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ

ÜNİTE II- KADIN GENİTAL ORGANLARININ ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ ÜNİTE II- KADIN GENİTAL ORGANLARININ ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ Genital Organlar Dış Genital Organlar İç Genital Organlar Kemik Kısımları (Pelvis ) Siklus Oluşumu ve Hormonlar Oval ve Menstrual Siklus Halkası

Detaylı

ÜREME ÇAĞINDAKİ KADINLARIN AMENOREYE BAKIŞI VE AMENORE YAPAN DOĞUM KONTROL YÖNTEMLERİ HAKKINDAKİ BİLGİ VE TUTUMLARI.

ÜREME ÇAĞINDAKİ KADINLARIN AMENOREYE BAKIŞI VE AMENORE YAPAN DOĞUM KONTROL YÖNTEMLERİ HAKKINDAKİ BİLGİ VE TUTUMLARI. T.C. Sağlık Bakanlığı Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Koordinatör:Prof.Dr.Tuncay KÜÇÜKÖZKAN ÜREME ÇAĞINDAKİ KADINLARIN AMENOREYE BAKIŞI VE AMENORE YAPAN DOĞUM KONTROL YÖNTEMLERİ

Detaylı

Dr. MEHMET ZEK BEREKET

Dr. MEHMET ZEK BEREKET T.C. SALIK BAKANLII L ETFAL ETM VE ARATIRMA HASTANES ALE HEKML KOORDNATÖRLÜÜ KOORDNATÖR: DOÇ. DR. YÜKSEL ALTUNTA Tez Dan!"man!: Doç. Dr. Yüksel ALTUNTA MR (MENSTRÜEL REGÜLASYON) ÇN BAVURAN KADINLARDA DANIMANLIK

Detaylı

DÖNEM VI GRUP F DERS PROGRAMI

DÖNEM VI GRUP F DERS PROGRAMI T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM ANABİLİM DALI BAŞKANLIĞI SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM 2013 2014 EĞİTİM VE ÖĞRETİM

Detaylı

Kontrasepsiyon ve Türkiye de Durum

Kontrasepsiyon ve Türkiye de Durum Kontrasepsiyon ve Türkiye de Durum Dr. Ali Koyuncuer* Bütün dünyada yaþanan önemli sorunlardan biri de istenmeyen gebeliklerdir. Bunun için birçok örgütlenme kurulmuþtur. Gerek anne saðlýðý, gerek çocuk

Detaylı

Aşırı doğurganlığın anne ve çocuk sağlığına etkileri İstenmeyen gebelikler ve isteyerek düşükler

Aşırı doğurganlığın anne ve çocuk sağlığına etkileri İstenmeyen gebelikler ve isteyerek düşükler Aşırı doğurganlığın anne ve çocuk sağlığına etkileri İstenmeyen gebelikler ve isteyerek düşükler Doç. Dr. Günay SAKA DÜTF HSAD 10.05.2010 1 Amaç : Tıp Fakültesi Dönem III öğrencileri, aşırı doğurganlık,

Detaylı

Doç.Dr. Şevkat Bahar Özvarış

Doç.Dr. Şevkat Bahar Özvarış Dersin Adı : AİLE PLANLAMASI Dersin Sorumluları: Prof.Dr. Ayşe Akın Doç.Dr. Şevkat Bahar Özvarış Dersin Amacı: Tıp Fakültesi Dönem III öğrencileri, aile planlamasının tanımı, nüfus sağlık ilişkisi, kontraseptif

Detaylı

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi 2012-2013 Eğitim Öğretim Yılı SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Dersin adı Üreme Sağlığı Anabilim dalı Sorumlu öğretim üyesi E-posta adresi Halk Sağlığı Prof.Dr.Haldun SÜMER

Detaylı

109. Aşağıdaki myoma uteri tiplerinden hangisinde laparotomi dışında bir cerrahi girişim yapılabilir?

109. Aşağıdaki myoma uteri tiplerinden hangisinde laparotomi dışında bir cerrahi girişim yapılabilir? 109. Aşağıdaki myoma uteri tiplerinden hangisinde laparotomi dışında bir cerrahi girişim yapılabilir? A) Subserozal B) Pedinküle subserozal C) İntramural D) Servikal E) Tip 0 submukozal Soru kalitesiz

Detaylı

AİLE PLANLAMASINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR

AİLE PLANLAMASINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR AİLE PLANLAMASINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR 1 İÇERİK Aile Planlamasının Amaçları Aile Planlaması Yöntemleri Bariyer Yöntemler Rahim İçi Araç Oral Kontraseptifler Enjekte Edilen Kontraseptifler Derialtı İmplantları

Detaylı

SAĞLIK MESLEK LİSELERİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ XI. SINIF KADIN SAĞLIĞI HASTALIKLARI VE BAKIMI DERSİ İŞLETMELERDE BECERİ EĞİTİMİ PROGRAMI

SAĞLIK MESLEK LİSELERİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ XI. SINIF KADIN SAĞLIĞI HASTALIKLARI VE BAKIMI DERSİ İŞLETMELERDE BECERİ EĞİTİMİ PROGRAMI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI SAĞLIK İŞLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI SAĞLIK MESLEK LİSELERİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ XI. SINIF KADIN SAĞLIĞI HASTALIKLARI VE BAKIMI DERSİ İŞLETMELERDE BECERİ EĞİTİMİ PROGRAMI ANKARA 2007

Detaylı

Kürtaj risk oranı düşük bir işlemdir. Bu işlem ne kadar erken yapılırsa risk o kadar azalacaktır.

Kürtaj risk oranı düşük bir işlemdir. Bu işlem ne kadar erken yapılırsa risk o kadar azalacaktır. Her yıl pek çok kadın yaptırdığı veya yaptırmak zorunda kaldığı cerrahi bir müdahaledir. Uygun şartlarda yapıldığında düşük risk içeren bir operasyondur. Kürtaj kararı verdiğinizde bu operasyonu ne kadar

Detaylı

3 EYLÜL 2014 ÇARŞAMBA

3 EYLÜL 2014 ÇARŞAMBA İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014-2015 EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM STAJI D GRUBU TEORİK VE PRATİK DERS PROGRAMI (01.09.2014 10.10.2014) 1 EYLÜL 2014 PAZARTESİ 09.30-10.20

Detaylı

86. Doğum eylemi süresince fetal başın yaptığı eksternal rotasyon hareketi hangi aşamada gerçekleşir?

86. Doğum eylemi süresince fetal başın yaptığı eksternal rotasyon hareketi hangi aşamada gerçekleşir? 86. Doğum eylemi süresince fetal başın yaptığı eksternal rotasyon hareketi hangi aşamada gerçekleşir? A) Angajman B) Pelvik girimden geçiş C) Orta pelvise giriş D) Pelvik çıkım düzlemine giriş E) Omuz

Detaylı

Doğum Sonrası Doğum Kontrolü

Doğum Sonrası Doğum Kontrolü Lothian Cinsel ve Üreme Sağlığı Hizmetleri Doğum Sonrası Doğum Kontrolü Sizin için en uygun doğum kontrol yöntemini seçmenize yardımcı oluyoruz Doğum kontrol seçenekleri Yeni doğum yapmış olan ve hamileliklerine

Detaylı

GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ TOKAT 2012-2013 EĞİTİM-ÖĞRETİM REHBERİ DÖNEM IV

GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ TOKAT 2012-2013 EĞİTİM-ÖĞRETİM REHBERİ DÖNEM IV GAZİOSMANPAŞA ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ TOKAT 2012-2013 EĞİTİM-ÖĞRETİM REHBERİ DÖNEM IV 2 Dönem 4 stajyerlerin Ana Bilim Dalları Rotasyon Tarihleri Genel Cerrahi Ana Bilim Dalı Kadın Hastalıkları ve Doğum

Detaylı

2 EYLÜL 2015 ÇARŞAMBA

2 EYLÜL 2015 ÇARŞAMBA İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM STAJI D GRUBU TEORİK VE PRATİK DERS PROGRAMI (31.08.2015 16.10.2015) 31 AĞUSTOS 2015 PAZARTESİ

Detaylı

Sivas İli Ana-Çocuk Sağlığı Merkezine Başvuran Kadınların Aile Planlaması Yöntem Tercihleri ve Etkileyen Faktörler

Sivas İli Ana-Çocuk Sağlığı Merkezine Başvuran Kadınların Aile Planlaması Yöntem Tercihleri ve Etkileyen Faktörler Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi Sivas İli Ana-Çocuk Sağlığı Merkezine Başvuran Kadınların Aile Planlaması Yöntem Tercihleri ve Etkileyen Faktörler The Factors Which Effect the Family Planning Methods

Detaylı

POLİKİSTİK OVER SENDROMU VE GENİTAL KANSER İLİŞKİSİ

POLİKİSTİK OVER SENDROMU VE GENİTAL KANSER İLİŞKİSİ POLİKİSTİK OVER SENDROMU VE GENİTAL KANSER İLİŞKİSİ Prof. Dr. Fırat ORTAÇ Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum AD. Jinekolojik Onkoloji Departmanı Polikistik Over Sendromu(PKOS)

Detaylı

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM III 2015-2016 DERS YILI GENİTOÜRİNER SİSTEM DERS KURULU

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM III 2015-2016 DERS YILI GENİTOÜRİNER SİSTEM DERS KURULU KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM III 2015-2016 DERS YILI GENİTOÜRİNER SİSTEM DERS KURULU DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM Patoloji 22 8 30 Dahiliye 14 8 26 Jinekoloji 18 8 26 Üroloji 12 8 20 Mikrobiyoloji

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. 35, 50 ve 100 gramlık alüminyum tüplerde, uygulayıcısı ve kullanma talimatı ile birlikte karton kutuda kullanıma sunulmaktadır.

KULLANMA TALİMATI. 35, 50 ve 100 gramlık alüminyum tüplerde, uygulayıcısı ve kullanma talimatı ile birlikte karton kutuda kullanıma sunulmaktadır. ESTRIOL Vajinal Krem, 1 mg Vajinal yolla veya haricen uygulanır. KULLANMA TALİMATI Etkin madde: 1 gramında 1 mg östriol bulunur. Yardımcı maddeler: Dekalinyum klorür, Parfüm yağı, Dokusat sodyum, Propilen

Detaylı

GEBE OLMAYAN KADINLARDA VAJİNAL KANAMA. Dr.Müjdat ŞİMŞEK

GEBE OLMAYAN KADINLARDA VAJİNAL KANAMA. Dr.Müjdat ŞİMŞEK GEBE OLMAYAN KADINLARDA VAJİNAL KANAMA Dr.Müjdat ŞİMŞEK EPİDEMİYOLOİ Üreme çağındaki kadınların vajinal kanama nedeniyle acil servise başvurmaları sıktır. Menoraji sağlıklı kadında %9 14 oranında görülür.

Detaylı

SANDOZ. Sağlıklı bir karar. Ertesi sabah hapı NorLevo Uno

SANDOZ. Sağlıklı bir karar. Ertesi sabah hapı NorLevo Uno SANDOZ Sağlıklı bir karar Ertesi sabah hapı NorLevo Uno 1 Acil koruma veya uygun tabirle Ertesi sabah hapı nedir? Ertesi sabah hapı korunmadan veya yeteri kadar korunmadan cinsel ilişkiye girdikten sonra

Detaylı

Jinekolojide teşhis ve muayene yöntemleri Esra Gür. Öğle tatili. Gebelikte sık karşılaşılan problemler Serkan Güçlü

Jinekolojide teşhis ve muayene yöntemleri Esra Gür. Öğle tatili. Gebelikte sık karşılaşılan problemler Serkan Güçlü 1. Hafta 09:00-10:00 10:00-11:00 11:00-12:00 12:00-13:30 13:30-14:30 14:30-15:30 15:30-16:30 17.11.2014 Staj Tanıtımı Prof Dr Serkan Güçlü Servis doğumhane tanıtımı Genital sistemin embriyoloji ve anatomisi

Detaylı

2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması

2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 213 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması Ulusal Toplantı TNSA-213 Sonuçları Doç. Dr. A. Sinan Türkyılmaz Doç. Dr. Alanur Çavlin 2 Aralık 214, Rixos Grand Ankara Oteli, Ankara Sunuş Planı Hanehalkı nüfusunun

Detaylı

İSTEYEREK DOĞUM YAPMIŞ KADINLARLA PLANSIZ DOĞUM YAPMIŞ KADINLARIN SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ ve AİLE PLANLAMASI BİLGİ DÜZEYLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI

İSTEYEREK DOĞUM YAPMIŞ KADINLARLA PLANSIZ DOĞUM YAPMIŞ KADINLARIN SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ ve AİLE PLANLAMASI BİLGİ DÜZEYLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI GÖZTEPE EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KOORDİNATÖRLÜĞÜ PROF. DR. AYTEKİN OĞUZ İSTEYEREK DOĞUM YAPMIŞ KADINLARLA PLANSIZ DOĞUM YAPMIŞ KADINLARIN SOSYODEMOGRAFİK ÖZELLİKLERİ

Detaylı

Gebelik ve Trombositopeni

Gebelik ve Trombositopeni Gebelik ve Trombositopeni Prof.Dr. Sermet Sağol EÜTF Kadın Hast. ve Doğum AD Gebelik ve Trombositopeni Kemik iliğinde megakaryosit hücrelerinde üretilir. Günde 35.000-50.000 /ml üretilir. Yaşam süresi

Detaylı

AİLE PLANLAMASI YÖNTEMLERY NTEMLERİ. Op Dr Aybala AKIL. Acıbadem Bodrum Hastanesi

AİLE PLANLAMASI YÖNTEMLERY NTEMLERİ. Op Dr Aybala AKIL. Acıbadem Bodrum Hastanesi AİLE PLANLAMASI YÖNTEMLERY NTEMLERİ ve ACİL L KONTRASEPSİYON Op Dr Aybala AKIL Acıbadem Bodrum Hastanesi Kadın n Hastalıklar kları ve Doğum Uzmanı AiLE PLANLAMASI Aile Planlaması: : Fertlerin istedikleri

Detaylı

Hasta başı pratik Y Doç Dr.Nur Şahin. Öğle Arası Öğle Arası Öğle Arası Öğle Arası Öğle Arası

Hasta başı pratik Y Doç Dr.Nur Şahin. Öğle Arası Öğle Arası Öğle Arası Öğle Arası Öğle Arası DÖNEM - KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM. HAFTA (- NİSAN) 09:00 0:00 Staj Tanıtımı Yrd.Doç.Dr. Y Doç Dr. Y Doç Dr. Y Doç Dr. Genital sistemin anatomisi ve embriyolojisi Gebelikte Maternal Fizyoloji ve Gebelik

Detaylı

2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması

2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 213 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 2. Bölge Toplantısı TNSA-213 Sonuçları Doç. Dr. Alanur Çavlin Dr. Pelin Seçkiner 5 Şubat 215 Swiss Otel Büyük Efes, İzmir Sunuş Planı Hanehalkı nüfusunun ve kadınların

Detaylı

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması;

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; AMENORE Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; Genç kızlarda menstruasyon 9 ila 18 yaş arasında başlar. 12 yaş averaj yaşıdır ve birçoğu bu yaşta başlar. Adetin olmamasına

Detaylı

BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2013-2014 ÖĞRETİM YILI IV. SINIF KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM STAJ PROGRAMI.

BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2013-2014 ÖĞRETİM YILI IV. SINIF KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM STAJ PROGRAMI. BÜLENT ECEVİT ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2013-2014 ÖĞRETİM YILI IV. SINIF KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM STAJ PROGRAMI Grup C (8 Hafta) (02/09/2013-25/10/2013) Dekan Dekan Yardımcıları Eğitim Baş Koordinatörü

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI HEMŞİRELİK AİLE PLANLAMASI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI HEMŞİRELİK AİLE PLANLAMASI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI HEMŞİRELİK AİLE PLANLAMASI Ankara, 2012 İÇİNDEKİLER GİRİŞ 1 ÖĞRENME FAALİYETİ 1 3 1.AİLE PLANLAMASI HİZMETLERİ 3 1.1.Aile Planlamasında Toplumu Tanımanın Önemi 4 1.2. Aile Planlaması

Detaylı

KADINLARIN YAŞ VE EĞİTİM DÜZEYLERİNE GÖRE DOĞURGANLIK ÖZELLİKLERİ VE AİLE PLANLAMASI YÖNTEM TERCİHLERİ

KADINLARIN YAŞ VE EĞİTİM DÜZEYLERİNE GÖRE DOĞURGANLIK ÖZELLİKLERİ VE AİLE PLANLAMASI YÖNTEM TERCİHLERİ T. C. SAĞLIK BAKANLIĞI İSTANBUL GÖZTEPE EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KOORDİNATÖRLÜĞÜ KOORDİNATÖR: PROF. DR. AYTEKİN OĞUZ KADINLARIN YAŞ VE EĞİTİM DÜZEYLERİNE GÖRE DOĞURGANLIK ÖZELLİKLERİ

Detaylı

Olgu EKTOPİK GEBELİK. Soru 1. Tanım. Soru 3. Soru 2. 23 yaşında bayan hasta pelvik ağrı yakınmasıyla geliyor. 5 gündür ağrısı var, SAT 1,5 ay önce

Olgu EKTOPİK GEBELİK. Soru 1. Tanım. Soru 3. Soru 2. 23 yaşında bayan hasta pelvik ağrı yakınmasıyla geliyor. 5 gündür ağrısı var, SAT 1,5 ay önce Olgu EKTOPİK GEBELİK Dr. Mutlu Kartal AÜTF Acil Tıp AD Nisan 2010 23 yaşında bayan hasta pelvik ağrı yakınmasıyla geliyor. 5 gündür ağrısı var, SAT 1,5 ay önce Gebelik olabilir, vajinal spotting kanama

Detaylı

RAHİM TAHLİYESİ UYGULAMALARININ ZEYNEP KAMİL AİLE PLANLAMASI KLİNİGİNDE GÖZLENEN ETKİLERİ GİRİŞ. Dr. Asuman KARAMANı.. ı Dr.

RAHİM TAHLİYESİ UYGULAMALARININ ZEYNEP KAMİL AİLE PLANLAMASI KLİNİGİNDE GÖZLENEN ETKİLERİ GİRİŞ. Dr. Asuman KARAMANı.. ı Dr. RAHİM TAHLİYESİ UYGULAMALARININ ZEYNEP KAMİL AİLE PLANLAMASI KLİNİGİNDE GÖZLENEN ETKİLERİ Dr. Vahit GEDiKOÔLU 1 ı Dr. Silhendan TÜRKMEN< 01 Dr. M. Tahir DEG1Ş 101 Dr. Ertuğrul BAYIRLI' tııu'*) Dr. Asuman

Detaylı

Üreme siklusu anomalileri. Araş. Gör. Uzm. Betül Mammadov

Üreme siklusu anomalileri. Araş. Gör. Uzm. Betül Mammadov Üreme siklusu anomalileri Araş. Gör. Uzm. Betül Mammadov Menstrual düzensizlikler Normal siklusu yöneten hipotalamus-hipofizovaryum fonksiyon ünitesinin her basamağındaki bir yetersizlik anormal siklus

Detaylı

Bir Ana Çocuk Sağlığı Aile Planlaması Merkezi ne Başvuran Hastaların Değerlendirilmesi

Bir Ana Çocuk Sağlığı Aile Planlaması Merkezi ne Başvuran Hastaların Değerlendirilmesi ORİJİNAL MAKALE / ORIGINAL ARTICLE Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi 2012;2(3): 14-19 ISSN: 2146-443X Düzce Üniversitesi sbedergi@duzce.edu.tr Bir Ana Çocuk Sağlığı Aile Planlaması

Detaylı

Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant)

Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) 1 Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) 2 Prospektüs 3 Zoladex LA 10.8 mg Depot (Subkütan Implant) Steril,apirojen Formülü Beher Zoladex LA Subkütan implant, enjektör içinde, uygulamaya hazır, beyaz

Detaylı

Bu broşürde yeni doğum kontrol hapınız Yaz hakkında bilgiler yer almaktadır. İlk doğum kontrol hapı kartınıza başlamadan önce bunu okumanız

Bu broşürde yeni doğum kontrol hapınız Yaz hakkında bilgiler yer almaktadır. İlk doğum kontrol hapı kartınıza başlamadan önce bunu okumanız hakkında bilgiler Bu broşürde yeni doğum kontrol hapınız Yaz hakkında bilgiler yer almaktadır. İlk doğum kontrol hapı kartınıza başlamadan önce bunu okumanız önemlidir. Yaz hakkında ayrıntılı bilgileri,

Detaylı

Hidroksiprogesteron kaproat esas olarak steroid ester olarak metabolize edilir.

Hidroksiprogesteron kaproat esas olarak steroid ester olarak metabolize edilir. PROLUTON DEPOT ampul steril - i.m. Formülü, 1 ml yağlı eriyik içerisinde 250 mg Hidroksiprogesteron kaproat içerir. Yardımcı maddeler (1ml de): 517.7 mg Benzil benzoat 297.3 mg Enjeksiyona uygun hint yağı

Detaylı

Diyabet te Sağlık Önerileri. Diyabet

Diyabet te Sağlık Önerileri. Diyabet Diyabet te Sağlık Önerileri Diyabet BR.HLİ.041 Diyabette Sağlık Önerileri Her sağlıklı birey gibi diyabetli birey de bireysel bakımını sağlamalı; diyabete bağlı gelişen özellikli durumlarda gereken uygulamaları

Detaylı

OBEZİTE İLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI & TÜRKİYE DİYABET KONTROL PROGRAMI -TGDF-

OBEZİTE İLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI & TÜRKİYE DİYABET KONTROL PROGRAMI -TGDF- OBEZÝTE (ÞÝÞMANLIK) ÝLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI EYLEM PLANI (2010-2014) OBEZİTE İLE MÜCADELE VE KONTROL PROGRAMI & TÜRKİYE DİYABET KONTROL PROGRAMI -TGDF- Doç. Dr. Serdar GÜLER Türkiye Obezite ve

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir.

KULLANMA TALİMATI. Bu ilacı kullanmaya başlamadan önce bu KULLANMA TALİMATINI dikkatlice okuyunuz, çünkü sizin için önemli bilgiler içermektedir. KULLANMA TALİMATI ORGAMETRİL 5 mg tablet Ağızdan kullanılır. Etkin madde: 5 mg linestrenol içerir. Yardımcı maddeler: dl-alfa-tokoferol, mısır nişastası, gliserin, magnezyum stearat, talk, laktoz. Bu ilacı

Detaylı

GEBELİK VE POSTPARTUM DÖNEMLERİNDE CİNSELLİK

GEBELİK VE POSTPARTUM DÖNEMLERİNDE CİNSELLİK GEBELİK VE POSTPARTUM DÖNEMLERİNDE CİNSELLİK Doç.Dr. Nevin Hotun Şahin Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği AD Dalı Doç.Dr.Nevin Öğretim Üyesi ŞAHİN Cinsellik

Detaylı

Senkronizasyon. Prostaglandin ile senkronizasyon Kontrolü yöntem Pazartesi yöntemi 2+2 yöntemi ½ yöntemi

Senkronizasyon. Prostaglandin ile senkronizasyon Kontrolü yöntem Pazartesi yöntemi 2+2 yöntemi ½ yöntemi Prostaglandin gibi luteolitik ajanlar kullanarak luteolizisi premature olarak oluşturmak, Progesteron veya sentetik derivelerini kullanarak CL'un fonksiyonuna benzer etkiyi oluşturmak. Prostaglandin ile

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 4. KLİNİK ÖZELLİKLER 4.1 Terapötik endikasyonlar NIZORAL Ovül, akut ve kronik vulvovajinal kandidozun lokal tedavisinde kullanılır.

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 4. KLİNİK ÖZELLİKLER 4.1 Terapötik endikasyonlar NIZORAL Ovül, akut ve kronik vulvovajinal kandidozun lokal tedavisinde kullanılır. KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI NIZORAL 400 mg Ovül 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: Her bir ovül etkin madde olarak 400 mg ketokonazol içerir. Yardımcı maddeler: Bütil hidroksianizol

Detaylı

Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu;

Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu; PROLAKTİNOMA Hipofiz adenomu; Prolaktin salgılayan hipofiz adenomu; Prolaktinoma beyinde yer alan hipofiz bezinin prolaktin salgılayan tümörüdür. Kanserleşmez ancak hormonal dengeyi bozar. Prolaktin hormonu

Detaylı

ORAL KONTRASEPSİYON KILAVUZU

ORAL KONTRASEPSİYON KILAVUZU ORAL KONTRASEPSİYON KILAVUZU Editör Prof. Dr. İsmail Mete İtil Yazarlar Prof. Dr. Cansun Demir Prof. Dr. Bülent Tıraş Prof. Dr. Oya Gökmen Doç. Dr. Berna Dilbaz Yrd. Doç. Dr. Özgür Yeniel ORAL KONTRASEPSİYON

Detaylı

BALIK YAĞI MI BALIK MI?

BALIK YAĞI MI BALIK MI? BALIK YAĞI MI BALIK MI? Son yıllarda balık yağı ile ilgili kalp damar hastalıklarından tutun da romatizma, şizofreni, AIDS gibi hastalıklarda balık yağının kullanılmasının yararları üzerine çok sayıda

Detaylı

TÜRKİYE MEDIKAL ABORTUS DENEYİMİ

TÜRKİYE MEDIKAL ABORTUS DENEYİMİ OSMANGAZİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM ANABİLİM DALI 29 Kasım 2005 TÜRKİYE MEDIKAL ABORTUS DENEYİMİ BİRİNCİ ÇALIŞMA PROF. DR. SİNAN ÖZALP Kadın sağlığı yönünden son derece önemli

Detaylı

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ

ÇANAKKALE ONSEKİZ MART ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ Dönem IV Kadın Hastalıkları ve Doğum Stajı Eğitim Programı Eğitim Başkoordinatörü: Dönem Koordinatörü: Koordinatör Yardımcısı: Doç. Dr. Erkan Melih ŞAHİN Yrd. Doç. Dr. Fatih Köksal BİNNETOĞLU Yrd. Doç.

Detaylı

Online Bilimsel Program Yönetici K lavuzu

Online Bilimsel Program Yönetici K lavuzu Online Bilimsel Program Yönetici Klavuzu Bu belgedeki bilgiler, ekiller ve program ilevi önceden haber verilmeksizin deitirilebilir. Tersi belirtilmedikçe, burada örnek olarak ad geçen kiiler, adresler,

Detaylı

30.12.2014. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri

30.12.2014. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 16.Hafta ( 29.12-02.01 / 01 / 2015 ) ÖZEL MUAYENE VE TANI YÖNTEMLERİ Slayt No: 26 4 4.)) ÖZEL MUAYENE VE TANI YÖNTEMLERİ 1.) Smear alma 2.) Vajinal kültür

Detaylı

Gebelik nasıl oluşur?

Gebelik nasıl oluşur? Normal doğurgan çiftlerde, normal sıklıkta cinsel ilişki durumunda aylık gebe kalma oranı % 25 dir. Bu oran 1 yıl sonunda % 85, 2 yıl sonunda ise % 90 civarındadır. Gebelik nasıl oluşur? Gebeliğin oluşması

Detaylı

2 EYLÜL 2015 ÇARŞAMBA

2 EYLÜL 2015 ÇARŞAMBA İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM STAJI D GRUBU TEORİK VE PRATİK DERS PROGRAMI (31.08.2015 16.10.2015) 31 AĞUSTOS 2015 PAZARTESİ

Detaylı

2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması

2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 213 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 3. Bölge Toplantısı TNSA-213 Sonuçları Doç. Dr. Alanur Çavlin Dr. Tuğba Adalı 19 Şubat 215 Greenpark Otel, Diyarbakır Sunuş Planı Hanehalkı nüfusunun ve kadınların

Detaylı

Perimenopozal Dönemde Kontrasepsiyon

Perimenopozal Dönemde Kontrasepsiyon Perimenopozal Dönemde Kontrasepsiyon ÖZET Keziban AMANAK *, Ümran SEVİL** Doğurganlık 40 yaşından sonra azalmaya başlasa da teorik olarak kadın, ovulasyonu olduğu sürece gebe kalabilir. İleri yaş gebelikler,

Detaylı

Prof Dr Ercan M Aygen Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hast. ve Doğum AD, Üreme Endokrinolojisi ve İVF Ünitesi Kayseri

Prof Dr Ercan M Aygen Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hast. ve Doğum AD, Üreme Endokrinolojisi ve İVF Ünitesi Kayseri Hiperandrojenizm & Oral Kontraseptifler Prof Dr Ercan M Aygen Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hast. ve Doğum AD, Üreme Endokrinolojisi ve İVF Ünitesi Kayseri Hiperandrojenizm Hirsutizm akne alopesi

Detaylı

Yeni Anket Verisi Girişi

Yeni Anket Verisi Girişi Yeni Anket Verisi Girişi lara ait kimlik verileri kesinlikle başka bir alanda paylaşılmayacaktır. ya ait özel veriler, sadece bilimsel çalışma merkezinin kendisi tarafından görüntülenebilecektir. proje

Detaylı

Değerlendirme. Seksüel Anamnez Detaylı bir medikal ve psikolojik anamnez Partnerle görüşme Medikal anamnez Seksüel anamnez

Değerlendirme. Seksüel Anamnez Detaylı bir medikal ve psikolojik anamnez Partnerle görüşme Medikal anamnez Seksüel anamnez Dr. MANSUR DAĞGÜLLİ Epidemiyoloji Memnun edici seksüel performansa izin verecek yeterli ereksiyonu sağlamak ve devam ettirmedeki kalıcı yetersizlik Hem etkilenen kişiler hem de onların partner ve ailelerinin

Detaylı

Dersin Tanıtımı: TEORİ + UYGULAMA (Saat) Cinsel Sağlık HSH 230 2+0 5 AKTS DERS ADI DERS KODU YARIYIL DERSİN DÜZEYİ

Dersin Tanıtımı: TEORİ + UYGULAMA (Saat) Cinsel Sağlık HSH 230 2+0 5 AKTS DERS ADI DERS KODU YARIYIL DERSİN DÜZEYİ Dersin Tanıtımı: DERS ADI DERS KODU YARIYIL TEORİ + UYGULAMA (Saat) Cinsel Sağlık HSH 230 2+0 5 AKTS DERSİN DİLİ DERSİN TÜRÜ DERSİN DÜZEYİ ÖĞRETİM ELEMAN(LAR)I DERSİN ÖĞRENME ÇIKTILARI DERSİN VERİLİŞ BİÇİMİ

Detaylı

www.malieksen.com GENEL SA LIK S GORTASI UYGULAMASINA L K N SORU VE CEVAPLAR

www.malieksen.com GENEL SA LIK S GORTASI UYGULAMASINA L K N SORU VE CEVAPLAR GENEL SALIK SGORTASI UYGULAMASINA LKN SORU VE CEVAPLAR 1-1 Ocak 2012 tarihinden itibaren genel salk sigortas uygulamasndaki deiiklikler nelerdir? Genel salk sigortasndan yararlanlmasnda temel artlardan

Detaylı

ENDOKRİN VE ÜROGENİTAL SİSTEMLERİ IV. DERS KURULU ( 03 ŞUBAT 2014 14 MART 2014)

ENDOKRİN VE ÜROGENİTAL SİSTEMLERİ IV. DERS KURULU ( 03 ŞUBAT 2014 14 MART 2014) T. C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2013 2014 EĞİTİM - ÖĞRETİM YILI DÖNEM III ENDOKRİN VE ÜROGENİTAL SİSTEMLERİ IV. DERS KURULU ( 03 ŞUBAT 2014 14 MART 2014) DEKAN BAŞKOORDİNATÖR DÖNEM III

Detaylı

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması;

Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; AMENORE Adet Yokluğu; Adet Kesilmesi; Menstruasyon un Kesilmesi; Adetlerin Durması; Genç kızlarda menstruasyon 9 ila 18 yaş arasında başlar. 12 yaş averaj yaşıdır ve birçoğu bu yaşta başlar. Adetin olmamasına

Detaylı

Hipofiz beyin tabanında burnun arkasında optik sinirlerin altında yer alan küçük bir bezdir.

Hipofiz beyin tabanında burnun arkasında optik sinirlerin altında yer alan küçük bir bezdir. PROLAKATİNOMA NEDİR? Hipofiz beyin tabanında burnun arkasında optik sinirlerin altında yer alan küçük bir bezdir. Hipofiz tiroid, overler, testisler ve adrenal bezleri kontrol eden hormonları üretir. Hipofiz

Detaylı

IM/SC ENJEKSİYON İÇİN LİYOFİLİZE TOZ İÇEREN AMPUL

IM/SC ENJEKSİYON İÇİN LİYOFİLİZE TOZ İÇEREN AMPUL Pregnyl 5000 IU IM/SC ENJEKSİYON İÇİN LİYOFİLİZE TOZ İÇEREN AMPUL FORMÜLÜ PREGNYL, enjeksiyonluk liyofilize toz içeren ampul ile çözücü içeren ampulden oluşur. Etken madde insan koriyonik gonadotropini

Detaylı

EVLİ KADINLAR ve EŞLERİNİN AİLE PLANLAMASINA YÖNELİK TUTUMLARI ve İLİŞKİLİ FAKTÖRLER

EVLİ KADINLAR ve EŞLERİNİN AİLE PLANLAMASINA YÖNELİK TUTUMLARI ve İLİŞKİLİ FAKTÖRLER T.C. SELÇUK ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ EVLİ KADINLAR ve EŞLERİNİN AİLE PLANLAMASINA YÖNELİK TUTUMLARI ve İLİŞKİLİ FAKTÖRLER Müzeyyen AKTOPRAK YÜKSEK LİSANS TEZİ HEMŞİRELİK ANABİLİM DALI DOĞUM

Detaylı

2 400 TL tutarndaki 1 yllk kredi, aylk taksitler halinde aadaki iki opsiyondan biri ile geri ödenebilmektedir:

2 400 TL tutarndaki 1 yllk kredi, aylk taksitler halinde aadaki iki opsiyondan biri ile geri ödenebilmektedir: SORU 1: 400 TL tutarndaki 1 yllk kredi, aylk taksitler halinde aadaki iki opsiyondan biri ile geri ödenebilmektedir: (i) Ayla dönütürülebilir yllk nominal %7,8 faiz oran ile her ay eit taksitler halinde

Detaylı

ENSTTÜ PROGRAMLARINA BAVURABLMEK ÇN GEREKL GENEL KOULLAR

ENSTTÜ PROGRAMLARINA BAVURABLMEK ÇN GEREKL GENEL KOULLAR ENSTTÜ PROGRAMLARINA BAVURABLMEK ÇN GEREKL GENEL KOULLAR 1. Salk Bilimleri Enstitüsü Yüksek Lisans ve Doktora programlarna bavuracak adaylarn, bavuracaklar programa girebilme önkouluna sahip olmalar gerekir.

Detaylı

Nüfus Planlaması Hizmetlerini Yürütecek Personelin Eğitimi. Görev, Yetki ve Sorumlulukları Hakkında Yönetmelik

Nüfus Planlaması Hizmetlerini Yürütecek Personelin Eğitimi. Görev, Yetki ve Sorumlulukları Hakkında Yönetmelik Nüfus Planlaması Hizmetlerini Yürütecek Personelin Eğitimi. Görev, Yetki ve Sorumlulukları Hakkında Yönetmelik Tarih:10 Eylül 1983 Sayısı : 507 10 Eylül 1983 Tarih ve 18161 Sayılı Resmi Gazetede yayınlanmıştır.

Detaylı

Aile Planlaması Polikliniğine Başvuran Hastalarda Gebelikten Korunma Yöntemlerinin Değerlendirilmesi

Aile Planlaması Polikliniğine Başvuran Hastalarda Gebelikten Korunma Yöntemlerinin Değerlendirilmesi ORIGINAL RESEARCH / ORİJİNAL ARAŞTIRMA 2013 Aile Planlaması Polikliniğine Başvuran Hastalarda Gebelikten Korunma Yöntemlerinin Değerlendirilmesi Evaluation of Contraception Methods of Patients Attending

Detaylı

İLK TRİMESTERDE PROGESTERON. Dr. Tuncay Nas Gazi Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim

İLK TRİMESTERDE PROGESTERON. Dr. Tuncay Nas Gazi Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim İLK TRİMESTERDE PROGESTERON Dr. Tuncay Nas Gazi Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Progesteron Gebeliğin oluşumu ve devamında çok önemli bir hormondur Progestinler Progesteron (Progestan

Detaylı

Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Kliniği

Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Kliniği Ergenlik Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Kliniği Nelerden konuşacağız? Ergenlik nedir? Ergenlik sürecinde vücutta nasıl değişiklikler olur? Üreme organları nelerdir ve nasıl

Detaylı

KULLANMA TALİMATI. PROGESTAN 50 mg/ml IM enjeksiyonluk çözelti içeren ampul

KULLANMA TALİMATI. PROGESTAN 50 mg/ml IM enjeksiyonluk çözelti içeren ampul KULLANMA TALİMATI PROGESTAN 50 mg/ml IM enjeksiyonluk çözelti içeren ampul Sadece I.M uygulama içindir. Etkin madde: 50 mg Progesteron Yardımcı maddeler: Benzil alkol ve orta zincirli trigliserit Bu ilacı

Detaylı

Radyoterapi-Infertilite. Dr. Ferah Yıldız HÜTF Radyasyon Onkolojisi AD

Radyoterapi-Infertilite. Dr. Ferah Yıldız HÜTF Radyasyon Onkolojisi AD Radyoterapi-Infertilite Dr. Ferah Yıldız HÜTF Radyasyon Onkolojisi AD 2010 yılında her 250 erişkinden biri kanserden kurtulmuş bireylerden oluşacak Blatt ve ark, 1999 TEDAVİYE BAĞLI YAN ETKİLER!!!!! Infertilite

Detaylı

03.06.15 09:30 BİYOKİMYA-MİKROBİYOLOJİ-FARMAKOLOJİ 10:30 HALK SAĞLIĞI 11:30 PATOLOJİ 13:30 İYİ HEKİMLİK UYG. 6 Hafta. Kurul Süresi: 10 saat 10 saat

03.06.15 09:30 BİYOKİMYA-MİKROBİYOLOJİ-FARMAKOLOJİ 10:30 HALK SAĞLIĞI 11:30 PATOLOJİ 13:30 İYİ HEKİMLİK UYG. 6 Hafta. Kurul Süresi: 10 saat 10 saat Yeni Yüzyıl Üniversitesi TIP FAKÜLTESİ Prof. Dr. Demir Budak Dekan Eğitim Koordinatörü: Prof. Dr. Asiye Nurten 215 216 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DÖNEM III DERS KURULU 6 TIP TIP 332- ÜREME SİSTEMİ HASTALIKLARI

Detaylı

Konjenital adrenal hiperplazi (KAH) Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı

Konjenital adrenal hiperplazi (KAH) Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Konjenital adrenal hiperplazi (KAH) Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinolojisi Bilim Dalı Dersin Amacı KAH patogenezinin öğrenilmesi KAH lı hastaların klinik ve laboratuar bulgularının

Detaylı

Dişi Seks Hormonları ve Oral Kontraseptifler

Dişi Seks Hormonları ve Oral Kontraseptifler Dişi Seks Hormonları ve Oral Kontraseptifler Östrojenler 18 C lu steroidlerdir. Premenopozal dönemde östrojenin %75 i over kaynaklıdır. Post-menopozal dönemde ise adrenal korteks en önemli kaynaktır. Adrenal

Detaylı

DOĞUM ÖNCESİ BAKIM. Dr. Ferruh N. Ayoğlu. Halk Sağlığı Anabilim Dalı

DOĞUM ÖNCESİ BAKIM. Dr. Ferruh N. Ayoğlu. Halk Sağlığı Anabilim Dalı DOĞUM ÖNCESİ BAKIM Dr. Ferruh N. Ayoğlu Sevmek güzel şey delikanlım, l sev bakalım. Madem ki kafanın içerisinde ışıklı bir karanlık var, benden izin sana sev sevebildiğin kadar. Yaşanan her 1 dakika da:

Detaylı

Döküm Yöntemleri. Dr.-Ing. Rahmi Ünal

Döküm Yöntemleri. Dr.-Ing. Rahmi Ünal Döküm Yöntemleri Dr.-Ing. Rahmi Ünal 1 HASSAS DÖKÜM Hassas Döküm Son derece kark parçalar temiz ve tam bir ekilde elde edilebilir. Özellikle tala kaldrlarak ilenmesi veya dövülebilmesi mümkün olmayan alamlardan

Detaylı

AMAÇ: Rahim içi araç yönteme özel danışmanlığı bilgi ve becerisi kazanmak.

AMAÇ: Rahim içi araç yönteme özel danışmanlığı bilgi ve becerisi kazanmak. 09.03.200909.03.200909.03.200909.03.2009 RAHİM İÇİ ARAÇLAR AMAÇ: Rahim içi araç yönteme özel danışmanlığı bilgi ve becerisi kazanmak. ÖĞRENİM HEDEFLERİ: Oturumun sonunda, katılımcılar, 1. RİA çeşitlerini

Detaylı

Prof. Dr. M. Sait Yücebilgin Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum ABD

Prof. Dr. M. Sait Yücebilgin Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum ABD Prof. Dr. M. Sait Yücebilgin Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum ABD Semen analizi Ovülasyon değerlendirilmesi HSG vardır. Endike ise; Over rezervi tayini Laparoskopi söz konusudur.

Detaylı

İstanbul Halk Sağlığı Müdürlüğü. www.istanbulhalksagligi.gov.tr

İstanbul Halk Sağlığı Müdürlüğü. www.istanbulhalksagligi.gov.tr İstanbul Halk Sağlığı Müdürlüğü www.istanbulhalksagligi.gov.tr Anne Ölümlerini İzleme ve Değerlendirme Programı Anne Ölümlerini İzleme ve Değerlendirme Programı Anne Ölümlerini İzleme ve Değerlendirme

Detaylı

MENOPOZ. Menopoz nedir?

MENOPOZ. Menopoz nedir? MENOPOZ Hayatınızı kabusa çeviren, unutkanlık, uykusuzluk, depresyon, sinirlilik, halsizlik şikayetlerinin en büyük sebeplerinden biri menopozdur. İleri dönemde idrar kaçırma, kemik erimesi, hipertansiyona

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 3. FARMASÖTİK FORMU Film tablet Beyaz ile beyazımsı renkte, yuvarlak, konkav film tabletlerdir.

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 3. FARMASÖTİK FORMU Film tablet Beyaz ile beyazımsı renkte, yuvarlak, konkav film tabletlerdir. KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI MENOCTYL 40 mg Film Tablet 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: Otilonyum bromür 40 mg Yardımcı maddeler: Laktoz monohidrat 28 mg Yardımcı maddeler

Detaylı

07.11.2014. Ana Sağlığını Etkileyen Faktörler ve Alınacak Önlemler

07.11.2014. Ana Sağlığını Etkileyen Faktörler ve Alınacak Önlemler 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 2. Hafta ( 22 26 / 09 / 2014 ) 1.) KADIN ve ANASAĞLIĞINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER ve ALINACAK ÖNLEMLER 2.) KADIN ve ANA SAĞLIĞI İLE İLGİLİ ÖLÇÜTLER Slayt No: 2

Detaylı