BĠRĠNCĠ BÖLÜM. Ġġ KAZASI KAVRAMI ĠLE ĠġVERENĠN HUKUKĠ SORUMLULUĞUNUN ESASLARI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "BĠRĠNCĠ BÖLÜM. Ġġ KAZASI KAVRAMI ĠLE ĠġVERENĠN HUKUKĠ SORUMLULUĞUNUN ESASLARI"

Transkript

1 BĠRĠNCĠ BÖLÜM Ġġ KAZASI KAVRAMI ĠLE ĠġVERENĠN HUKUKĠ SORUMLULUĞUNUN ESASLARI 1.Genel Anlamda Kaza Kavramı Ġle ĠĢ Kazası I. Genel Anlamda Kaza Kavramı Kaza kavramı, sözlükteki anlamıyla can ya da mal kaybına veya zararına sebep olan kötü olay 1 biçiminde tanımlanmaktadır. Hukuki açıdan ise kaza kavramının geniş ve dar olmak üzere iki anlamı bulunmaktadır. Aniden ve istenilmeden bir zararın doğumuna neden olan olaylar bütününe geniş anlamda kaza adı verilir. 2 Bu bakımdan geniş anlamıyla kaza kapsamının içine, vücut bütünlüğünün ihlalinin yanında mala yönelik zararlar da girmektedir. Dar anlamda kaza ise, yalnız vücut bütünlüğünün ihlali ve ölüm hallerini içerir. 3 İş Hukukunda kaza kavramı dar anlamıyla ele alınmaktadır. İşverenin tazmin sorumluluğu kapsamında dar anlamda kaza kavramı, yani insan vücudunun zarar görmesi; ölüm veya vücut bütünlüğünün ihlal edilmesi üzerinde durulacaktır. II. Genel Anlamda Kaza Kavramının Unsurları Dar anlamda kazanın unsurları olarak dikkate alınması gerekenler şu şekilde sıralanabilir: Vücut bütünlüğünün ihlali, buna sebep olan harici, istenilmeyen, ani bir olay ve ihlal ile zarar arasında uygun illiyet bağı. 4 Anılan unsurlar Yargıtay 10.Hukuk Dairesi nin tarih, 8293 Esas, 1370 sayılı kararında da açıkça belirtilmiştir; ĠĢ kazasından söz edilebilmesi için, insan hayatına son veren olayın, ani, beklenmedik bir dıģ etken sonucu gerçekleģmesi ve olayla iģ arasında uygun neden-sonuç bağı bulunması gereklidir. (Y10HD., , 8293/1370) 1. Vücut Bütünlüğünün Ġhlali veya Ölüm Kaza neticesinde hukuki sorumluluktan bahsedebilmek için bir zararın meydana gelmiş olması gerekir. Söz konusu zarar, dar anlamıyla bakıldığında vücut bütünlüğünde bir eksilme veya ölüm şeklinde ortaya çıkabileceği gibi, geniş anlamıyla bakıldığında vücut bütünlüğünün ihlaline ek olarak malvarlığında bir eksilme şeklinde de ortaya çıkabilir. Vücut bütünlüğünün ihlali kavramından anlaşılması gereken, söz konusu kaybın sadece fiziksel değişiklik şeklinde meydana gelmiş olması değildir. Kaza sonucu gerçekleşen ruhsal Akın, L. İş Kazasından Doğan Maddi Tazminat, Ankara 2001, syf Eren, F. Borçlar Hukuku ve İş Hukuku Açısından İşverenin İş Kazası ve Meslek Hastalığından Sorumluluğu, Ankara 1994, syf Akın, syf

2 zararlar da vücut bütünlüğünün ihlal edildiğini göstermekte ve dolayısıyla zarar kapsamının içine girmektedir. 5 Vücut bütünlüğünün ihlali Borçlar Kanunu nun 46. maddesinde düzenlenmiştir ancak bu kavramdan ne anlaşılması gerektiği kanun metninde açıklanmamaktadır. Uygulamada; kazaya uğrayan hakkında, sadece fiziksel zarar görmesi hallerinde değil maruz kaldığı ruhsal zararlar sonucunda da Borçlar Kanunu nun 46. maddesinin uygulanması, vücut bütünlüğünün ihlali kavramının kapsamını göstermektedir. Öğretide de belirtildiği gibi bu kavramın içerisine vücutta meydana gelen anatomik değişiklikler, bir uzvun kopması, kırılması, yaralanması, işitme duyusu gibi bir duyunun azalması veya kaybı gibi zararların yanı sıra; duyulan korku sonucu oluşan kalp hastalığı, erken ve sağlıksız doğum, sinir bozukluğu gibi haller de girmektedir. 6 Kaza sonucu vücut bütünlüğünde meydana gelen zararın, kazadan hemen sonra oluşması gerekmez sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu nun 13. maddesinde iş kazası tanımlanırken; sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen özüre uğratan olaydır. (5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.13) ifadesinin kullanılması, kaza ile uygun illiyet bağını koruduğu sürece zararın daha sonra da meydana gelebileceğini göstermektedir. 2. DıĢarıdan Gelen Olay Sorumluluk için diğer bir koşul, kazanın dış etmenler ile meydana gelen bir olay olmasıdır. Kişinin kendisinde var olan rahatsızlıkların vücutta oluşturduğu zararlar, kaza sonucu oluşmuş sayılmaz. Bu sebeple kişinin bünyesinde var olan bir sebep ile vücut bütünlüğünün ihlalinin, dıştan gelen sebeplerin yarattığı ihlallerden ayırt edilmesi gerekmektedir. Örneğin verem hastası bir işçide basit bir iş, herhangi bir hareket veya efor sarfı akciğer kanamasına sebep olabilir. Ancak bu kanamanın gerçek sebebi yapılan iş, hareket veya efor değil, bünyesel bir zayıflık yani dahili bir etkendir. 7 Dışsal etkenin mutlaka vurma, çarpma gibi maddi bir temas şeklinde gerçekleşmesi gerekmez. Duman, sıcaklık, nem gibi faktörlerin de kazaya uğrayanı etkilemesi dışsallık unsurunu karşılamaya yetecektir. 3. Ġstenilmeyen Olay Kazadan söz etmek için zarara neden olan olayın kişinin kendi isteği ile yani, kastı ile meydana gelmemiş olması gerekir. Mağdurun kazayı ve dolayısıyla sonucunu istemesi kaza kavramının özüne aykırıdır. 8 5 Y21HD, , 6111/6174. Y21HD, , 8067/ Tandoğan, H., Türk Mes uliyet Hukuku, Ankara 1961, syf Akın, syf Eren, syf

3 Bununla birlikte genel anlamda kazanın oluşması için aranan istenilmeyen olay unsuru, olayın iş kazası olarak nitelendirilmesinde aranan bir koşul değildir. O nedenle iş yerinde sigortalı tarafından kasten veya bağışlanamaz kusur ile meydana getirilen kazalar da iş kazası olarak değerlendirilir ve Sosyal Sigortalar Kurumu tarafından sağlık yardımları yapılır Ani Olay Kazaya uğrayanı bedenen ve ruhen zarara uğratan olayın ani olması kazanın özelliklerinden biridir. Anilik unsurunu geniş yorumlamak gerekir. Anilik, olayın bir anda değil, bütün olarak bir kerede doğmasını ifade eder. Zarar verici etkinin başlangıcı ve sonu arasında belirli bir sürenin geçmesi mümkündür. Örneğin gaz zehirlenmelerinde zararın gerçekleşmesi bir kaç saat sürebilmektedir. Bunun gibi ani olaya bağlı zarar doğurucu sonucun meydana gelmesinin bir zaman sürecini gerektirdiği durumların da kaza olarak kabul edilmesi gerekir. 5. Uygun Ġlliyet Bağı Hayat tecrübelerine göre, bir fiilin, olayların normal akışında meydana getirebileceği zararlarla olan mantıkî illiyet bağına uygun illiyet bağı denilmektedir. 10 Bu tanıma göre meydana gelen zararın, kaza olarak adlandırılan olaydan kaynaklanmış olması gerekmektedir. Uygun illiyet bağı, iş hukuku ve sosyal güvenlik hukukunda sorumluların belirlenmesinde büyük önem taşır. Bu sebeple konu tekrar ele alınacaktır. III. ĠĢ Kazasının Tanımı ve Unsurları A. ĠĢ Kazasının Tanımı İş kazasının yasalarımızda yapılmış açık bir tanımı bulunmamaktadır sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu nun 13.maddesinde bir kazanın hangi hallerde iş kazası kabul edileceği belirtilmiştir. a) Sigortalının iģyerinde bulunduğu sırada, b) (DeğiĢik: 17/4/ /8 md.) ĠĢveren tarafından yürütülmekte olan iģ nedeniyle sigortalı kendi adına ve hesabına bağımsız çalıģıyorsa yürütmekte olduğu iģ nedeniyle, c) Bir iģverene bağlı olarak çalıģan sigortalının, görevli olarak iģyeri dıģında baģka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl iģini yapmaksızın geçen zamanlarda, d) (DeğiĢik: 17/4/ /8 md.) Bu Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamındaki emziren kadın sigortalının, iģ mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda, e) Sigortalıların, iģverence sağlanan bir taģıtla iģin yapıldığı yere gidiģ geliģi sırasında, meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen özüre uğratan olaydır. (5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 13. Md) 9 Güzel, A.., Okur, A.R.., Sosyal Güvenlik Hukuku, İstanbul, 1999, syf Oğuzman, M.K., Öz, M.T., Borçlar Hukuku Genel Hükümler, İstanbul 2005, syf

4 Bu hüküm ışığında, iş kazası için yapılacak en uygun tanımlama; sigortalıyı, işveren otoritesi altında bulunduğu sırada gördüğü iş veya işin gereği dolayısıyla aniden ve dıştan gelen bir etkiyle bedensel ya da ruhsal zarara uğratan olay 11 olacaktır. Borçlar hukuku ile karşılaştırıldığında; borçlar hukuku anlamında kaza, vücut bütünlüğünü bozan, dışarıdan gelen ve ani nitelikli istenilmeyen bir olayı ifade ederken, Sosyal Sigortalar Hukuku anlamında bir kazadan bahsedebilmek için vücut bütünlüğünü bozan olayın kanunda sayılan durumlar içinde gerçekleşmiş olması gerekmektedir. Yargıtay da ilgili kararında konudan şu şekilde bahsetmiştir; ĠĢ kazasından söz edebilmek için sigorta olayının SSK. 11/A da öngörülmüģ 5 fıkradan yalnızca birine girmesi yeterli ve zorunludur. (Y10HD , 8413/2759) B. ĠĢ Kazasının Unsurları 1. Kazaya Uğrayanın 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Kapsamında Sigortalı Olması 5510 sayılı Kanun da sosyal sigorta yardımları ile sağlık hizmeti sunumunu birbirinden ayrılmış, sosyal sigorta kısmında sadece sigortalıya yapılacak parasal yardımları, genel sağlık sigortası kısmında ise sadece sağlık hizmeti sunumu, bunun kapsamı ve yararlanma koşullarını düzenlemiştir. Aynı şekilde parasal yardımlar da kendi içinde kısa vadeli sigorta hükümleri ve uzun vadeli sigorta hükümleri başlığı altında düzenlenmiştir. Kısa vadeli sigorta kolları, iş kazası ve meslek hastalığı, hastalık ve analık sigortası kollarını ifade etmektedir sayılı Kanun a göre iş kazası ve meslek hastalığına bağlı olarak maddi zararının tazminini talep etme durumunda olanların kimler olduğu Sigortalı sayılanlar başlıklı 4.maddesinde ve Kısa Vadeli Sigorta Kolları uygulama Tebliği nin 5.maddesinde belirtilmiştir sayılı Kanun yine 5. Maddesinde Bazı sigorta kollarının uygulanacağı sigortalılar ı saymıştır. İş kazası dolayısıyla maddi tazminat talebinde bulunabilecek kişiler anılan hükümler çerçevesinde belirlenecektir. 2. Sigortalının Kazaya Uğraması a. Sigortalının ĠĢyerinde Bulunduğu Sırada Kazaya Uğraması Sigortalının uğradığı kazanın, iş kazası sayılması için aranan hallerden biri kazanın işyerinde meydana gelmiş olmasıdır. İşyeri kavramı, 5510 sayılı Kanun un 11.maddesinde, sigortalı sayılanların maddî olan ve olmayan unsurlar ile birlikte işlerini yaptıkları yerlerdir, şeklinde tanımladıktan sonra; işyerinde üretilen mal veya verilen hizmet ile nitelik yönünden bağlılığı bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen işyerine bağlı yerler, dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden veya meslek eğitimi yerleri, avlu ve büro gibi diğer eklentiler ile araçlar da işyerinden sayılır, denilerek ayrı ayrı nerelerin işyerine dahil olduğu belirtilmiştir Güzel, Okur, syf Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.3/4 13 Doğan, Yenisey, K., İş Hukukunda İşyeri ve İşletme, Legal Yayınları, İstanbul 2007, syf

5 Öğreti ve uygulamanın işyeri kavramının belirlenmesinde anılan Kanun hükmünün esas alınması konusunda görüş birliği içerisinde olmasından dolayı, işçiye işyerinde meydana gelen her türlü kazaya karşı geniş bir koruma getirilmiştir. Böylece kaza, iş saatlerinde meydana gelmese dahi, işyerinde cereyan ediyorsa iş kazasıdır sonucuna varılabilir. Ancak Yargıtay ın bazı hallerde iş yerinde meydana gelmiş olsa da kazayı iş kazası kabul etmediği kararları da mevcuttur. Örneğin sigortalı işçinin, mesai saati dışında gece vakti işle ilgili olmayan bir sebeple, yatmak için kullanmadığı, işyerinin (inşaatın) birinci katına çıktığında, sarhoş olması nedeniyle ayağının kayıp düşmesinden dolayı uğradığı kazayı iş kazası olarak kabul etmemiştir. Davalı iģverene ait inģaat iģyerinde çalıģan sigortalının, iģyerinde yatıp kalkmadığı,olay günü iģ saati sona erdikten sonra saat 'e kadar inģaatın önünde arkadaģlarıyla içki içtiği ve tuvalet ihtiyacını gidermek üzere inģaatın birinci katına çıktığı sırada düģerek öldüğü anlaģılmaktadır. ĠĢ kazasının tanımını yapan 506 Sayılı Kanununun 11.maddesine göre; sigortalının iģyerinde bulunduğu sırada meydana gelen ve sigortalıyı bedence ve ruhca arızaya uğratan olay iģkazasıdır. Dosyadaki bilgi ve belgelere göre kaza ile görülen iģ arasında uygun nedensellik bağınınn bulunmadığı,kazanın sigortalının gördüğü iģin bir sonucu olmadığı görülmektedir. Gerçekten kazanın iģverenin otoritesi altında meydana gelmediği,günlük çalıģma saati sona erdikten sonra iģin görülmesi ile ilgili olmayan bir nedenle gece vakti cereyan eden olayın bu sebeple iģkazası olarak nitelendirilemeyeceği açıktır. (Y10HD, , 5874/8059) Yargıtay, bir kararında ise işçinin mesai saati bitimine doğru, ikametine ayrılan işyerinin eklentisi durumundaki yatakhaneye çıkarak intihar etmesi eylemini, işçinin işverenin otoritesi ve sorumluluğu altında bulunduğu esnada gerçekleşmiş olmasından dolayı iş kazası olarak kabul etmiştir; iģverenin, sorumluluğu altında çalıģtırdığı sigortalının güvenliği beden ve ruh sağlığı için gerekli tedbirleri almak yükümü var ise de, bu hal her zaman için zorunlu değildir. Belirtelim ki böyle bir ilgi ve iliģkinin (illiyet) söz konusu olmadığı hal ve durumlardan birinde dahi meydana gelen bir olayın da iģ kazası sayılması mümkündür. Sözgelimi intihar eylemi eğer iģyerinde gerçekleģmiģ ise, olayın salt iģyerinde meydana gelmesi durumunda bile, intihar eden sigortalının gördüğü iģle ilgili ve iģvereninin kusurundan kaynaklanmamıģ olmasına rağmen, 506 sayılı Yasa nın 11. maddesi açıklığı gereği olay yine de iģ kazasıdır. Ancak bu durumda olaylarla iģ ve iģveren arasında nedensellik bağı bulunmayacağı için iģveren ve onun halefi olanlar Kuruma karģı sorumlu tutulamaz (Y10HD, , 4465/6425) Yargıtay bu şekilde yorum yaparak işvereni sorumlu tutmamış fakat olayı Sosyal Sigortalar Hukuku kapsamında iş kazası kabul etmiştir. Yargıtay ın diğer bir kararında işyerinde çalışmakta olduğu sırada dışarıdan atılan bir kurşunla ölen işçinin durumunu iş kazası olarak kabul etmesi, işyerinde gerçekleşen kazanın iş kazası olarak değerlendirilebilmesi için yürütülen işle bir bağlantısının bulunmasının aranmadığını göstermektedir. 14 Kusurun büyük çoğunluğunun işçide olması, iş yerinde meydana gelen bir kazada olayın iş kazası sayılmasını engellemez. Yargıtay iş yerinde hayvan kesimi yaparken kendi kusuruyla bıçağı bacağına saplayarak ölen sigortalının durumunu iş kazası sonucu ölüm olarak değerlendirmiştir Y9HD., , 2341/ Y10HD., , 1991/12579, Akın, syf

6 Zararı gerçekleştiren sebebin işverenin dışında doğal bir olay ya da üçüncü bir kişinin fiili olması, iş yerinde gerçekleşmiş olayın iş kazası sayılmasına engel olmaz. Yargıtay işçinin iş yerinde bulunduğu sırada diğer bir işçi tarafından doldurulmakta olan av tüfeğinin tedbirsizlik sonucu ateş alması ile yaralanması olayını iş kazası saymıştır. 16 Ayrıca bu olaylarda oluşan kazanın, yapılan iş ya da işverenin iş güvenliği önlemlerini almama eylemi ile doğrudan ilgisi de aranmaz. İş yerinde gerçekleşen zararın, zarar verici olaydan kaynaklanıyor olması yani uygun illiyet bağının bulunması yeterlidir. 17 b. Sigortalının ĠĢveren Tarafından Yürütülmekte Olan ĠĢ Dolayısıyla Kazaya Uğraması 5510 Sayılı Kanun un 13.m/1.f.(b) bendine göre işçilerin işveren tarafından yürütülmekte olan işi görmekte oldukları sırada uğradıkları kazalar iş kazası sayılır. Bu maddeye göre önem taşıyan unsur, kazanın iş görülürken meydana gelmesidir. Kazanın iş yerinde gerçekleşip gerçekleşmediği önem taşımaz, işi gereği işyeri dışında faaliyet gösteren sigortalının uğradığı kazalar da iş kazası sayılır. Yargıtay, işyerinde çalışan diğer bir işçi tarafından işin yürütümü sırasında başlayan bir tartışma esnasında bıçaklanarak öldürülmesi olayının iş kazası olduğuna ve bu olaydan işverenin de sorumluluğunun bulunduğuna karar vermiştir; Ġnsan yaģamının kutsallığı çevresinde iģveren, iģçilerin sağlığını ve iģ güvenliğini sağlamak için gerekli olanı yapmak ve bu husustaki Ģartları sağlamak ve araçları noksansız bulundurmakla yükümlü olduğu ĠĢ Kanunu'nun 77. maddesinin açık buyruğudur. Mahkemece hükme esas alınan ĠĢ Kanunu'nun 77. maddesinin öngördüğü koģulları göz önünde tutarak ve özellikle iģyerinin niteliğine göre, iģyerinde uygulanması gereken ĠĢçi Sağlığı ve ĠĢ Güvenliği Tüzüğü'nün ilgili maddelerini incelemek suretiyle iģ sağlığı ve iģ güvenliği konularında uzman bilirkiģilerden alınan oluģa uygun kusur raporunda davalı iģverenin % 25, davalı S.'in % 50 ve sigortalının % 25 oranında kusurlu olduğu saptanmıģ ve maddi tazminat için alınan bilirkiģi hesap raporunda bu oranlar uygulanmıģtır. (Y21HD., , 8888/10428) c. Sigortalının ĠĢveren Tarafından Görev ile BaĢka Bir Yere Gönderilmesi Yüzünden Asıl ĠĢini Yapmaksızın Geçen Zamanlarda Kazaya Uğraması 5510 sayılı Yasa nın 13.maddesinde, sigortalının görev ile başka bir yere gönderilmesi yüzünden asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda uğradığı tüm kazalar iş kazası sayılmıştır. Anılan başka bir yer kavramı herhangi bir sınırlamaya tabi değildir. 18 İşyeri dışındaki yer çok yakın olabileceği gibi ülke sınırları dışında da olabilir. Uygulamaya göre görev ile başka bir yere gönderilen sigortalı, asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda normal yaşantı çerçevesinde kalan tüm risklere karşı sigortalı sayılmaktadır. Burada aranan diğer bir unsur işveren tarafından görevlendirilme olduğu için işveren otoritesinin bulunmadığı olayları iş kazası kabul etmek mümkün değildir. Bazı durumlarda olayın iş kazası sayılabileceği düşünülebilirse de yaşamın olağan akışı içerisinde normal karşılanmayacak davranışlarda bulunulduğunda işverenin otoritesinin kalktığından söz edilebilecektir. Yargıtay sigortalının görev nedeniyle yolda iken işverene ait araçla yaptığı 16 Y10HD., , 672/ Akın, syf Güzel, Okur, syf

7 trafik kazasının, gece yarısına yakın saatlerde, işyerine tamamen ters istikamete doğru gidilirken meydana gelmesi sebebiyle söz konusu seyahatin eğlence amaçlı olduğundan, işle ve işverenle, dolayısıyla işverenin otoritesi altında bulunmadığından iş kazası olarak nitelendirilmesinin mümkün olamayacağına karar vermiştir. Dava konusu olayın; gece saat 22:00 sıralarında cereyan ettiği, iģyerinin Amasya 'da bulunduğu, her ne kadar olayda iģverence görevlendirilmeden bahsedilmiģse de, sigorta müfettiģine verilen ifadelerde belirtildiği ve dosya içeriğinden anlaģıldığı üzere; davacının içerisinde bulunduğu ve mülkiyeti Ģirkete ait araçla iģverenin oğlunun sevk ve idaresinde iken, kimi kiģilerle birlikte tamamen eğlenmek ve gezmek amacıyla Çorum 'a geldikleri, gece eğlence sonucu ve aģırı alkollü vaziyette bu kere Samsun istikametine doğru gidilirken, önde bulunan kamyona arkadan çarpmak suretiyle kaza yaptıkları anlaģılmıģtır. Bu tür özel amaçlı eğlence ve seyahatler sonucu meydana gelen olayların iģ kazası olarak nitelendirilmesi mümkün değildir. (Y21HD., , 2036/3525) d. Emziren Kadın Sigortalının Çocuğuna Süt Vermek Ġçin Ayrılan Zamanlarda Kazaya Uğraması İş kazası sayılan durumlardan biri de 5510 sayılı Kanun un 13/d. maddesinde belirtilen, emzikli kadın sigortalıya, süt vermesi için 4857 Sayılı Kanun un 74.maddesi ile tanınan bir buçuk saatlik süt izni sırasında kazaya uğramasıdır. Bu hüküm 5754 sayılı Kanun ile değişik 5510 Sayılı Kanun un 13.maddesinin (d) bendinde; Bu Kanunun 4.maddesinin 1.fıkrasının (a) bendi kapsamındaki emziren kadın sigortalının, iģ mevzuatı gereğince çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda şeklinde düzenlenmiştir Sayılı Kanun düzenlemesinin getirdiği tek farklılık, emzikli kadın ifadesinin düzeltilmesi ile durumun doğru ifade şekli olan emziren kadın ifadesine yer vermiş olmasıdır. Emziren kadınlara tanınan söz konusu izinler sırasında meydana gelen kazalar, Sosyal Sigortalar Kanunu tarafından iş kazası sayılmıştır. 19 Burada önem arz eden unsurun emzirme için ayrılan zaman olduğu için uğranılan kaza, bulunduğu yere bakılmaksızın iş kazası sayılır. e. Sigortalının, ĠĢverence Sağlanan Bir TaĢıtla ĠĢin Yapıldığı Yere GidiĢ GeliĢi Sırasında Kazaya Uğraması Kazaya uğrayan sigortalının işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında uğradığı kazanın iş kazası sayılabilmesi için taşıtın işveren tarafından sağlanmış olması gerekmektedir. Ancak bu taşıtın işverenin mülkiyetinde bulunması zorunlu değildir sayılı Kanun eski 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu nun 11/A bendinde; iģverence sağlanan bir taģıtla iģin yapıldığı yere toplu olarak götürülüp getirilmeleri sırasında sigortalının uğradığı kaza (506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu m.11/a) şeklindeki düzenlemesinden farklı olarak 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanun un m.13/e bendinde, sigortalıların iģverence sağlanan bir taģıtla iģin yapıldığı yere gidiģ geliģi sırasında (5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.13/e) 19 Güzel, Okur, syf. 179, 180 7

8 şeklinde bir düzenleme getirmiş ve toplu olarak götürülüp getirilme koşulunu kaldırmıştır. Böylece sigortalıların işverence sağlanan bir taşıtla münferit olarak işe götürülüp getirilmeleri sırasında maruz kalabilecekleri kazalar da iş kazası olarak kabul edilebilecektir. 3. Sigortalının Uğradığı Kaza Sonucu Bedensel ve Ruhsal Bir Zarara Uğraması Sigortalının iş kazası sonucunda sigorta yardımlarına hak kazanabilmesi için hemen ya da sonradan bir zarara uğraması gerekir. Anılan zarar kapsamına gelir kaybı yanı sıra, vücut bütünlüğünde ve ruhta ortaya çıkan zararlarla ölüm de girer. 20 Bununla beraber mala zarar geldiyse bu kazalar iş kazası kapsamında değerlendirilmemektedir. Zararın olaydan hemen sonra ortaya çıkması şart değildir. Arada uygun illiyet bağı olduğu sürece olaydan sonra belli bir süre geçtikten sonra meydana gelen zararlar da iş kazası kapsamına girmektedir. Yargıtay da bir kararında, işini görürken vinçten düşen ve yaralanan işçinin hastanede geçirdiği yirmi sekiz günden sonra vefatını da iş kazası sonucu ölüm kabul etmiştir Uygun Ġlliyet Bağının Varlığı İlliyet bağı, olayların normal akışına ve genel hayat tecrübelerine göre gerçekleşen türden zararlı bir sonucu meydana getirmeye elverişli ya da böyle bir sonucun gerçekleşmesini kolaylaştıran sebeple sonuç arasındaki bağı ifade eder. 22 Hukukumuzda kanun koyucu, 5510 sayılı Kanun un 13.maddesinde belirttiği durumlar için iş ile kaza arasında illiyetin bulunduğunu karine olarak kabul etmiştir. 23 Sigortalının uğradığı zarar, yürütülen işin ya da faaliyetin beklenilmeyecek bir sonucu ise uygun illiyet bağının bulunduğundan söz edilemez. Yaşam şartlarının karmaşıklığı karşısında illiyet bağının belirlenmesi kolay olmamasından dolayı tespit için genel ölçüt, sigortalının uğradığı kazanın işverenin otoritesi altında iken gerçekleşmesidir. Sigortalı, işverenin emir ve talimatı altında bir kazaya uğramışsa, Kanun un aradığı anlamdaki illiyet bağı gerçekleşmiş olduğundan meydana gelen kaza da iş kazasıdır. 24 Ancak yine de bu ölçüt her olaya uygulanabilecek genel bir ölçüt değildir. Her somut olayı kendi koşulları içinde değerlendirmek gerekmektedir. 20 Akın, syf Y9HD, , 15799/ Güzel, Okur, syf Tuncay, C., Ekmekçi, Ö., Sosyal Güvenlik Hukuku nun Esasları, Legal Yayınları, İstanbul Syf Güzel, A., Okur, A. R., Caniklioğlu, N., Sosyal Güvenlik Hukuku, Beta Yayınları İstanbul Syf 298 8

9 2.ĠĢverenin Hukuki Sorumluluğu I. ĠĢverenin Sorumluluğunun Ölçüsü ve Kapsamı Sigortalı işçinin iş kazasına uğraması ve 5510 sayılı Yasa nın 13.maddesi hükmünde belirtilen koşulların gerçekleşmesi halinde, Sosyal Güvenlik Kurumu uğranılan zararı tazmin etmekle beraber, kimi hallerde işçinin Kurumca tazmin edilemeyen bakiye maddi zararı kalmaktadır. Bu zarardan, işverenin de tazmin sorumluluğu bulunabilmektedir. Burada işçinin uğradığı maddi zararın başlıca muhataplarının, Sosyal Güvenlik Kurumu ve işveren olduğu görülmektedir. Türk Hukukunda, işyerindeki işçi sağlığı ve iş güvenliği önlemlerini gerektiği gibi yerine getirmeyen işveren bu nedenle oluşan iş kazasından dolayı sorumlu tutulabilir. Bu sorumluluğu sebebiyle kendisine, işçi tarafından maddi-manevi tazminat davası, ölümü halinde ise desteğinden yoksun kalanlara destekten yoksun kalma tazminatı davası açılabilir. İşverenin sorumluğunun temelinde, kendisinin belirlediği iş ve iş koşullarında, emeğini sarf ederek çalışan işçinin, beden tamlığının, yaşamının, manevi değerlerinin her türlü iş riskine karşı korunup, gözetilmesi ve bu kapsamda en geniş manada alınması gereken tedbirlerin alınması ve oluşabilecek zararlarından onun tüm varlığı ile korunması yer almaktadır. 25 ĠĢverenin ĠĢçiyi Gözetme Borcu Hizmet sözleşmesinin diğer sözleşmelerden farklı olarak işçi ile işveren arasında kişisel ilişki kuran niteliği, bu sözleşmenin tarafları arasında karşılıklı sadakatin varlığı da gerekir. Bu sadakat bağı işçi yönünden, işverenin ve işyerinin çıkarlarını en iyi biçimde korumak, bu çıkarlara zarar verebilecek her türlü davranıştan kaçınmak, buna karşılık işveren açısından işçiyi gözetmek biçiminde kendisini gösterir. 26 Gözetme borcu işverenin, iş sözleşmesi ile istihdam ettiği işçisinin kendisine ait işi yürütürken onu koruması, çıkarlarının zarar görmemesi için gerekli önlemleri alması ve zarar verici davranışlardan kaçınması; gerekli tüm sağlık ve güvenlik tedbirlerini alma şeklindeki borcu olarak tanımlanmaktadır. 27 İşverenin işçiyi gözetme borcu geniş kapsamlı bir borçtur ve borcun kapsamına hangi hususların gireceğini önceden sınırlı şekilde belirlemek mümkün değildir. Gözetme borcu kapsamında işçinin kişiliği, yaşam, sağlık ve beden bütünlüğünün korunması için gerekli önlemlerin alınması bu borcun doğal sonucudur. İşçiyi gözetme borcunun kapsamı ve sınırları dürüstlük ve iyiniyet kuralları ile belirlenir. 28 İşverenin hukuki sorumluluğunun temel dayanaklarından olan ve gözetme borcunu doğuran iş sözleşmesi, niteliği itibariyle, işçi ile işveren arasındaki ilişkileri düzenlediğinden bir özel hukuk akdidir. 29 İş Kanunu nun 77.maddesi ve devamındaki maddelerinin yanı sıra Borçlar Kanunu nun 332.maddesi özel hukuk kuralı olduğundan, ihlali halinde de özel hukuk 25 Eren, syf Akın, syf Süzek, S., İş Hukuku, Beta Yayınları, İstanbul 2006, syf Süzek, syf Esener, T., İş Hukuku, AÜHF. Yayınları, Sevinç Matbaası, Ankara 1975, syf

10 kuralları uygulanmaktadır. Anılan maddedeki önlemlerin alınmaması halinde zarara uğrayan işçinin tazminat talep hakkı vardır. İşverenin işçiyi gözetme borcunun kapsamını yine Borçlar Kanunu nun 332. maddesi ve İş Kanunu nun 77. maddesi belirlemektedir. ĠĢ sahibi, akdin hususi halleri ve iģin mahiyeti noktasından hakkaniyet dairesinde kendisinden istenebileceği derecede, çalıģmak dolaysıyla maruz kaldığı tehlikelere karģı icap eden tedbirleri ittihaza ve münasip ve sıhhi çalıģma mahalleri ile, iģçi ile birlikte ikamet etmekteyse, sıhhi yatacak bir yer tedarikine mecburdur. (Borçlar Kanunu m. 332.) Bu maddede geçen akdin hususi halleri ve işin mahiyeti noktasından hakkaniyet dairesinde kendisinden istenilebilecek derece ifadesi subjektif bir sınırdır ve bu sınırı işverenin ekonomik ve sosyal durumu belirler. İş Kanunu nun m.77/1.fıkrası, işverenin, gözetme borcu gereği, işçinin yaşam, sağlık ve beden bütünlüğünün korunması için gerekli önlemleri almasını düzenlemiştir. Bu hükme göre; iģverenler iģyerlerinde iģ sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmakla (ĠĢ Kanunu m. 77/1) yükümlüdürler. Bu hükümde, işverenlerin almaları gereken önlemlerde sınır tanınmamıştır. Ancak işverenlerin almaları gereken önlemlerin; değerlendirmenin yapıldığı zamanda bilim, teknik ve tecrübenin ulaştığı durum ve düzeye göre belirlenmesi gerekecektir. Çalışan insanın beden ve ruh tamlığının korunması için yararlı her önlem, gerektirdiği gider ve zahmet ne olursa olsun, işverenin koruma önlemi alma ödevi içerisinde yer almaktadır. Yargıtay 21. Hukuk Dairesi tarih, 4895 Esas, 6303 sayılı kararında; işverenin, işçiyi gözetme borcunun belirlenmesinde, esas alınacak kriterleri belirlenmiştir. Olay iģ kazası olup, ĠĢ Hukuku ve sosyal güvenlik ilkeleri çerçevesinde değerlendirilmeye tabi tutulmalıdır. ĠĢverenin iģ kazası sonucu meydana gelen zarar nedeniyle hukuki sorumluluğu yasa ve içtihatlarla belirlenmiģ olan ayrık haller dıģında ilke olarak iģ aktinden doğan iģçiyi gözetme (koruma) borcuna aykırılıktan kaynaklanan kusura dayalı sorumluluktur. Ġnsan yaģamının kutsallığı çerçevesinde iģverenin iģçilerin sağlığını ve güvenliğini sağlamak için gerekli olanı yapmak ve bu husustaki Ģartları sağlamak ve araçları noksansız bulundurmakla yükümlü olduğu ĠĢ Kanunu 'nun 77. maddesinin açık buyruğudur. ĠĢ kazasından doğan tazminat davalarının özelliği gereği, ĠĢ Kanunu 'nun 77. maddesinin öngördüğü koģulları göz önünde tutarak ve özellikle iģverenin niteliğine göre, iģyerinde uygulanması gereken ĠĢçi Sağlığı ve ĠĢ Güvenliği Tüzüğü 'nün ilgili maddelerini incelemek suretiyle, iģverenin iģyerinde alması gerekli önlemlerin neler olduğu, hangi önlemleri aldığı, hangi önlemleri almadığı, alınan önlemlere iģçinin uyup uymadığı gibi hususlar ayrıntılı bir biçimde incelenmek suretiyle kusurun aidiyeti ve oranı hiçbir kuģku ve duraksamaya yer vermeyecek biçimde belirlenmelidir. ( Y21HD., , 4895/6303) İşverenin işçiyi gözetme borcunu düzenleyen hükümlerin ihlali, iş yerinin kapatılması, işin durdurulması, işçilerin çalışmaktan alıkonulması gibi idari ve işverenin cezalandırılması gibi cezai bir takım yaptırımları doğurabileceği gibi; hizmet sözleşmesinin işçi tarafından feshi, işverenin alacaklı temerrüdüne düşürülmesi, sözleşmenin geçersizliği ve işçinin tazminat talebi gibi özel hukuk karakterli yaptırımları da gündeme getirebilir. İşverenin işçi sağlığı ve güvenliği önlemlerini almaması nedeniyle iş kazasına ve meslek hastalığına uğrayanlar ya da ölümleri halinde desteğinden yoksun kalanlar genel 10

11 hükümlere dayanarak maddi-manevi tazminat ve destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilirler. 30 İş kazasından doğan maddi tazminatın asıl dayanağı Borçlar Kanunu nun 46. Maddesi olmakla birlikte bu hüküm iş hukukunun yapısına uygun hale getirilip uygulanan bir tazminat türüdür. Burada kazaya uğrayan işçinin tamamen ya da kısmen çalışamaması sebebiyle uğradığı zararların karşılanması istenmektedir. Bu tazminatın karşılayacağı zarar kalemleri ve hesaplama yöntemleri aşağıda ele alınacaktır. II. Sosyal Güvenlik Kurumu nun KarĢılamadığı Zarar Sigortalı işçinin iş kazasına uğraması ve meslek hastalığına yakalanması halinde kısmen veya tamamen iş göremez hale gelmesi sonucunda, kendisine veya hak sahiplerine Sosyal Güvenlik Kurumunca ödemelerde bulunulmaktadır. Kurumun yaptığı bu ödemeler sağlık yardımları ile birlikte sigortalı işçinin durumuna göre iş göremezlik ödeneği veya sürekli iş göremezlik gelirini kapsamaktadır ancak bu yardımlar bazen zararın tamamını karşılayamamaktadır. Bu durumda geri kalan zararı işverenin mi tazmin edeceği, yoksa bu zarara mağdur işçi veya hak sahiplerinin mi katlanacağı konusu yasal düzenlemeler ile belirlenmiş değildir. Doktrinde hakim fikir ve yargı kararları ile yerleşiklik kazanan uygulamalar, Sosyal Güvenlik Kurumu nun hak sahiplerine sağladığı haklar ile zararın giderilmediği durumlarda, kalan zararın işverenden tazmini yoluna gidilmesi gerektiği yönündedir. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kararı da işçinin sigortaca sağlanan yardımlarla karşılanmayan zararlarından; işverenin, istihdam olunanın veya üçüncü şahsın kusurları olmasa ve olay kaçınılmaz da olsa risk nazariyesi gereği, sorumlu olacağı yönündedir. 31. Bu 55. madde hükmünün kusura değil, sadece içtimai tehlike esasına dayandığı kabul edilince, bir kimsenin bir iģini görmekle vazifelendirdiği diğer kimsenin bu iģi görmesi dolayısıyla meydana gelen zarardan, ne kendisinin, ne de iģi görenin her hangi bir kusuru aranmaksızın mesul tutulacağı neticesine varılır. Bu esası, (Nimet külfete göredir) Ģeklinde de anlatabilir; gerçekten, bir kimseyi iģinde kullanarak onun emeğinden faydalar sağlayan kimsenin, kullanılan adamın iģini gördüğü sırada sebebiyet verdiği zararlardan da mesul tutulması yani elde ettiği nimete karģılık külfete de katlanması hakkaniyete uygundur. (YĠBBGK, , 1/3) Görüldüğü üzere iş kazası veya meslek hastalığına bağlı olarak beden tamlığının ihlali üzerine, Sosyal Güvenlik Kurumunun sağladığı parasal yardımlar ile zararını gideremeyen sigortalı işçi, bakiye zararının tazmini için işverene yönelebilmekte, maddi, manevi zararının giderilmesini talep edebilmektedir. 30 Borçlar Kanunu m.45, 46, Oğuzman, M. K., İşverenin Sorumluluğu,

12 III. ĠĢverenin Sorumluluğunun Hukuki Niteliği İşçinin Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanmayan bakiye zararının işveren tarafından tazmin edilmesine esas teşkil eden sorumluluk türünün ne olduğu, sorumluluğun kusura mı, yoksa kusursuz sorumluluğa mı dayalı olduğu/olması gerektiği konusu önem taşımaktadır. Bu konuda, öğretide görüş ayrılıkları bulunmaktadır. 1. Kusursuz Sorumluluk GörüĢü Kusursuz sorumluluk genel olarak sorumlu kişinin kusurunu gerektirmeyen sorumluluk olarak tanımlanmaktadır. Bu sorumlulukta maddi zararı tazmin borcunun doğabilmesi için, olayla zarar arasında uygun illiyet bağının bulunması yeterlidir. Kusursuz sorumluluk kavramı, sorumluluk hukukunda toplumsal düşüncelerin ürünü olarak ortaya çıkmıştır. Zira kusur sorumluluğunda, herhangi bir kusurun sonucu olmayan zarara mağdur katlanmak zorundadır. O nedenle böyle bir durumda toplumun mağduru koruması ve zarara tek başına katlanmasına izin vermemesi gerekir. Günümüzde kurulmaları ekonomik ve sosyal açıdan zorunlu bulunan fakat tehlike yaratan tesislerin faaliyetlerinden, onlardan yararlananların sorumlu tutulması gerektiği gerekli görülerek tehlike sorumluluğu yaratılmıştır. Faaliyetleri ile tehlike yaratanların kusurları bulunmasa ve tehlikelerin önlenmesi amacıyla her türlü özeni göstermiş olsalar bile ortaya çıkan zararlardan sorumlu tutulmaları kusursuz sorumluluk anlayışının temelini oluşturmaktadır. 32 Kusursuz sorumluluk görüşünün benimsenmesi halinde işverenler, iş kazaları sonucunda oluşan zararlardan kusurları aranmaksızın sorumlu tutulacaklardır. Sorumluluğun ortaya çıkması için uygun illiyet bağı yeterli görüldüğünden, sorumluluktan kurtulabilmek ancak illiyet bağının kesildiği durumlarda söz konusu olacaktır. 2. Kusur Sorumluluğu GörüĢü Kusura dayanan sorumluluk görüşüne göre işverenin işçiyi gözetme borcu konusundaki kusurlu davranışı, iş kazası ve meslek hastalığının ortaya çıkacağını bilerek ve isteyerek hareket etmesi ya da bunu istememekle birlikte önlemek için gerekli dikkat ve özeni göstermemesi, gereken iş güvenliği önlemlerini almaması biçiminde ortaya çıkar. 33 İşverenin sorumluluğunun kusur prensibine dayandığını ileri süren görüş, Sosyal Güvenlik Kurumu nun karşılamadığı zararın işverenden tahsilinin, Borçlar Kanunu nun 332.maddesi ve İş Kanunu nun 77.maddesi yollamasıyla, Borçlar Kanunu nun 96.maddesi veya 41.maddesi gereğince mümkün olduğunu ileri sürmektedir. Borçlar Kanunu 332. maddeden yararlanarak, işverenin sorumluluğunun hakkaniyet dairesinde kendisinden beklenebilecek her türlü önlemi alması gerektiği şeklinde yorum yapılabilir. ĠĢ sahibi, akdin hususi halleri ve iģin mahiyeti noktasından hakkaniyet dairesinde kendisinden istenilebileceği derecede çalıģmak dolayısıyle maruz kaldığı tehlikelere karģı 32 Akın, syf Akın, syf

13 icabeden tedbirleri ittihaza ve münasip ve sıhhi çalıģma mahalleri ile, iģçi birlikte ikamet etmekte ise sıhhi yatacak bir yer tedarikine mecburdur. ĠĢ sahibinin yukarıki fıkra hükmüne aykırı hareketi neticesinde iģçinin ölmesi halinde onun yardımından mahrum kalanların bu yüzden uğradıkları zararlara karģı istiyebilecekleri tazminat dahi akde aykırı hareketten doğan tazminat davaları hakkındaki hükümlere tabi olur. (Borçlar Kanunu m.332) Bununla birlikte İş Kanunu nun 77. maddesi işverene iş sağlığı ve güvenliği konusunda her türlü önlemin alınması zorunluluğu getirdiğinden, işverenin bu borcunu eksiksiz yerine getirmesi halinde artık oluşan iş kazasından sorumlu tutulmaması gerekmektedir. ĠĢverenler iģyerlerinde iģ sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak, iģçiler de iģ sağlığı ve güvenliği konusunda alınan her türlü önleme uymakla yükümlüdürler. ĠĢverenler iģyerinde alınan iģ sağlığı ve güvenliği önlemlerine uyulup uyulmadığını denetlemek, iģçileri karģı karģıya bulundukları mesleki riskler, alınması gerekli tedbirler, yasal hak ve sorumlulukları konusunda bilgilendirmek ve gerekli iģ sağlığı ve güvenliği eğitimini vermek zorundadırlar. (ĠĢ Kanunu m.77) Bu görüşe göre, anılan hükümlerde öngörülen sorumluluk, kusura dayalı sorumluluktur, anılan hükümlerin risk esasına dayalı kusursuz sorumluluk hali öngören bir yanı bulunmamaktadır. Kaldı ki kusursuz sorumluluk esası, kanuni belirlilik prensibine bağlıdır ve bu esasın uygulanabilirliği ancak yasama faaliyetiyle mümkün hale gelebilecektir, aksi halde işverenin sorumluluğunun kusur prensibine dayanması bir zorunluluktur. 3. ĠĢverenin Sorumluluğunda Akdi Sorumluluk Ġle Haksız Fiil Sorumluluğunun YarıĢması İşverenin işçiyi gözetme borcu hem kanundan hem de hizmet sözleşmesinden doğan bir borç niteliğindedir. Bu borcun yerine getirilmemesi haksız fiil sorumluluğunun 34 yanında sözleşmeye aykırılıktan dolayı akdi sorumluluk da oluşturur. Bu nedenle, işçilerin iş kazasından doğan maddi tazminat taleplerinde haksız fiil sorumluluğu ile akdi sorumluluktan doğan dava hakları yarışır. İşçi davasında haksız fiil hükümlerine dayandığı takdirde işverenin kusurunu ispat etmek zorunda kalacaktır. Buna karşılık akdi sorumlulukta kusursuzluğunu ispat yükü işverene aittir. 35 Bu bakımdan işçinin akdi sorumluluğa ilişkin hükümlere başvurması daha yararına görünmektedir. Yine işçi davasını akdi sorumluluk esasına dayandırdığında, dava 1 yıllık haksız fiil zamanaşımına 36 değil Borçlar Kanunu nun 125. maddesi gereği 10 yıllık zamanaşımına tabi olacaktır. Bu sebeplerle, akdi sorumluluk hükümlerine dayanmaktan açık bir feragat olmadıkça, davanın hakim tarafından sözleşmeye aykırılığa dayanan bir tazminat davası sayılması menfaatler durumuna ve işçinin korunması esasına daha uygun düşer. 37 İş kazası sonucu işçinin ölümü halinde desteğinden yoksun kalanlar iş sözleşmesinin tarafı olmadığı için açacakları davanın haksız fiile dayanması gerekirken Borçlar Kanunu nun 332. maddesinin 2. fıkrasında; işverenin BK m.332/1 hükmüne aykırı hareketi sonucu işçinin ölmesi halinde desteğinden yoksun kalanların talep edebilecekleri tazminatın dahi sözleşmeye 34 Borçlar Kanunu m Borçlar Kanunu m Borçlar Kanunu m Süzek, syf

14 aykırılıktan doğan tazminat davaları kurallarına tabi olacağı belirtildiğinden, destekten yoksun kalanlara da akdi sorumluluk esaslarına dayanma olanağı sağlanmıştır. ĠĢ sahibi, akdin hususi halleri ve iģin mahiyeti noktasından hakkaniyet dairesinde kendisinden istenilebileceği derecede çalıģmak dolayısıyle maruz kaldığı tehlikelere karģı icabeden tedbirleri ittihaza ve münasip ve sıhhi çalıģma mahalleri ile, iģçi birlikte ikamet etmekte ise sıhhi yatacak bir yer tedarikine mecburdur. ĠĢ sahibinin yukarıki fıkra hükmüne aykırı hareketi neticesinde iģçinin ölmesi halinde onun yardımından mahrum kalanların bu yüzden uğradıkları zararlara karģı istiyebilecekleri tazminat dahi akde aykırı hareketten doğan tazminat davaları hakkındaki hükümlere tabi olur. (Borçlar Kanunu m.332) IV. ĠĢverenin ĠĢ Kazasından Doğan Hukuki Sorumluluğu ve Ġlliyet Bağı İlliyet bağı, olayların normal akışına ve genel hayat tecrübelerine göre gerçekleşen türden zararlı bir sonucu meydana getirmeye elverişli veya kolaylaştırıcı sebeptir. 38 İlliyet bağının varlığını, zararının tazmin edilmesini talep eden işçinin ispat etmesi gereklidir. Ancak çoğu zaman sebep ile sonuç arasındaki bağ kolayca belirlenemediğinden, sunulan delilin mahkemece dar ya da katı bir değerlendirmeye değil, daha esnek, geniş yoruma dayalı değerlendirmeye tabi tutulması gerekmektedir. işçi, görmekte olduğu mesleki faaliyet içinde bulunmasaydı, yaşamayacağı kazanın meydana gelmesiyle, iş ile kaza arasındaki illiyet bağı kurulmuş olmaktadır. Bununla birlikte işyerinde meydana gelen ve 5510 sayılı Kanun un 13. maddesinin öngördüğü her kazanın, işverenin tazmin sorumluluğunu doğuracağını söylemek de doğru değildir. Meydana gelen kazadan işverenin sorumlu olup olmadığını belirlemede her şeyden önce, uygun nedensellik bağını aramak gereklidir. İlliyet bağının varlığı ise, kazanın işverenin otoritesi altında, hizmet akdinin doğrudan doğruya ve dolayısıyla ifasıyla ilgili veya bağlantılı olarak meydana gelmesi halinde kabul edilmektedir. 39 Sigortalının işverenden tazminat talebi için meydana gelen iş kazasının taşıması gereken unsurlar arasında sayılan illiyet bağının hem kaza ile zarar arasında hem de kaza ile işverence yürütülen iş arasında bulunması gerekmektedir. Örneğin Yargıtay 21.Hukuk Dairesi, sigortalının işyerinde intihar ederek ölmesi eyleminden, olay, 5510 Sayılı Kanun un 13. maddesi gereği iş kazası olduğundan Kurum sorumlu olsa da olayla, iş ve işveren arasında nedensellik bağı bulunmadığından işveren ve onun halefi olanların Kurum a karşı sorumlu tutulmayacaklarına karar vermiştir. Zarar iģ yeri koģullarından veya iģletmeye özgü tehlikeden doğmamıģ ve araya giren baģka bir nedenden meydana gelmiģ ise bu durumda iģveren zarardan sorumlu tutulmamalıdır. BaĢka bir anlatımla, iģyeri koģullarından doğan tehlike ile zarar arasında uygun illiyet bağı yoksa iģverenin sorumluluğu da yoktur. Y21HD., , 4504/8407 Kazanın işverenin işiyle ilgili olup olmadığının tespitinde ise bazı karinelerden yararlanılabilmektedir. Bu karinelerden ilki, kazanın işverene ait işin yürütülmesi sırasında meydana gelmesidir. İkincisi, işverenin iş sağlığı güvenliğini sağlama yükümlülüğünü layıkıyla yerine getirmemesidir. Üçüncüsü ise zararlı sonucu doğuran olayın iş süresi içinde meydana gelmesidir. Her üç karine için de işverenin sorumlu tutulmasının koşulu iş ile meydana gelen zarar arasında illiyet bağının kesilmemiş olmasıdır. 38 Tandoğan, syf. 76, Eren, syf

15 Bunların haricinde başvurulan karinelerden biri de yürütülen işin yarattığı tehlike karinesidir. İşçinin uğradığı kaza, işverence yürütülen işin doğrudan veya dolaylı olarak yaydığı bir tehlikenin sonucu ise iş ile meydana gelen olay arasında illiyet bağının kurulduğu kabul edilir. Belirtilen tüm bu karinelerin aksi ispat edilmediği sürece, meydana gelen kazanın işverenin yürüttüğü iş ile illiyet bağı içinde olduğu sonucuna varılır. 40 V. Ġlliyet Bağının Kesilmesi Hukuka aykırı bir fiil, zararlı sonucu henüz meydana getirmeden önce, araya başka bir fiil girer ve aynı sonuç bu ikinci fiilden meydana gelirse illiyet bağının kesilmesinden söz edilir. İlliyet bağının kesilmesi sonucunu doğuran haller, meydana gelen iş kazasından, işverenin sorumlu olmayacağı sonucunu doğurduğundan, sigortalı kurumun karşıladığı zarardan fazlasını yani bakiye zararını işverenden talep edememektedir. Bu haller; kazaya uğrayan işçinin ağır kusuru, üçüncü kişinin ağır kusuru veya mücbir sebeptir. 41 a. ĠĢçinin Kusuru İşçinin kusuru kazayı meydana getiren esas neden olarak ortaya çıkıyorsa illiyet bağı kesilir. İlliyet bağının kesilmesi için işçinin kastı veya %100 kusurlu olması gerekmez. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin de tarih, Esas, sayılı kararında öngördüğü gibi işçinin ağır kusuru da bu bağı kesebilir. Kusursuz sorumluluk hallerinde dahi üçüncü kiģinin ve mağdurun ağır kusurları illiyet bağını keser. Dairemizin Yargıtay Hukuk Genel Kurulunca da benimsenen yerleģmiģ kararlarına göre, iģverenin eylemi ile olay arasındaki uygun illiyet bağı üçüncü kiģinin ve davacıların miras bırakanın ortak kusurlu davranıģları ile kesilmiģtir. Böyle olunca davalı iģverenin sorumluluğundan söz edilemez. Y9HD , 13119/17380 Zarar görenin kusuru illiyet bağını kesmemiş, sadece diğer etkenlerle beraber zararlı sonucun meydana gelmesine etki etmiş ise bu durumda ortak sebepten yani müşterek illiyetten söz edilir ve zarardan indirim yoluna gidilir. Zarar görenin kusurunun ağır olup olmadığının ise her somut olayda kazanın meydana gelişine göre değerlendirilmesi gerekir. b. Üçüncü KiĢinin Ağır Kusuru İşverenin tazmin sorumluluğunu etkileyen hallerden bir diğeri de üçüncü şahsın kusurudur. Üçüncü şahsın davranışı kusurlu olabileceği gibi kusursuz da olabilir. Kusurlu davranışın illiyet bağını kesecek yoğunluğa ulaşması halinde işveren sorumluluktan kurtulur. Buna göre üçüncü şahsın kusurunun işletme tehlikesinin önüne geçmesi için zararlı sonucun tek sebebi olarak ortaya konması gerekmektedir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da tarih, 1989/722 Esas, 1989/203 sayılı kararında; iģverence temin edilen araca binerek iģyerine gitmekte olan iģçinin karģıdan gelen baģka bir aracın kusurlu çarpması sonucu ölümü ile sonuçlanan olayın, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 11. Maddesine göre bir iģ kazası olarak nitelendirilmesi gerekeceği 40 Akın, syf Süzek, syf

16 kuģkusuzdur. Ancak kazanın iģverenin iģi görülürken gerçekleģmiģ olması, sorumluluğu için yeterli değildir. Çünkü olay, üçüncü kiģinin tamamen kusurlu davranıģı sonucu gerçekleģtiği için, iģyerine özgü tehlike ile meydana gelen sonuç arasında uygun illiyet bağının varlığından söz edilemez. YHGK, , 9-722/203 diyerek bu yönde hüküm tesis etmiştir. İşçiye zarar veren eylemin işe ve işverene tamamen yabancı bir kimse tarafından gerçekleştirilmesi halinde ise üçüncü kişinin kusurunun iş ile kaza arasındaki illiyet bağını kesebilmesi için kasıtlı fiil düzeyinde olması zorunlu değildir. Üçüncü şahsın fiilinin illiyet bağını kesmesi için şahsın temyiz kudretini haiz olması gerekir. Temyiz kudreti bulunmayan kişinin sorumluluğu doktrin ve uygulamanın belirttiği üzere ancak işverenden mali olarak daha güçlü olmasına bağlıdır. c. Mücbir Sebep Mücbir sebep, sorumlunun faaliyet ve işletmesi dışında meydana gelen, borcun ihlaline mutlak olarak kaçınılmaz biçimde yol açan, öngörülmesi ve karşı konulması mümkün olmayan olağanüstü bir olaydır. Mücbir sebep teşkil eden olay, tabii, sosyal, hukuki, insana bağlı olabilir. Yıldırım düşmesi, kasırga, deprem gibi doğa olayları; isyan, ekonomik abluka, savaş, olağanüstü durumların yol açtığı yağmacılık, çapulculuk gibi insan ve toplum olayları ile devletçe konulmuş ithal ve ihraç yasakları, sınırların kapatılması, düşman mallarına el konulması gibi hukuki yasaklar böyledir. İşveren, iş kazası ve meslek hastalığından doğan zarardan, mücbir sebebi ispat ettiği oranda sorumlu tutulamaz. Buna karşılık, işveren, mücbir sebep teşkil eden olaya işçiyi kendi kusuru ile maruz bırakmışsa mücbir sebepten yararlanamaz. 42 Mücbir sebep, mücbir sebebi oluşturan olaylar yönünden mutlak bir kavram değildir. Belirli nitelikteki olaylar, mevcut şartlara hukuki ilişkiye, sorumlu kişinin faaliyet ve işletme çeşidine göre farklı şekilde nitelendirilebilir. Örneğin, kiralanmış bir atın veya otomobilin üzerine düşen yıldırım mücbir sebep teşkil etmekle beraber, patlayıcı madde ile dolu bir fabrikaya veya elektrik şebekesine ya da atom tesislerine düşen yıldırım mücbir sebep teşkil etmemektedir. 43 Mücbir sebebin bir takım unsurları bulunmaktadır. Bunlar; mücbir sebebin sorumlu kişinin işletme veya faaliyet sahası dışında kalan harici bir olay olması, mücbir sebep teşkil eden olay ile bir davranış normu veya sözleşmeden doğan bir borcun ihlal edilmiş olması ve olay ile meydana gelen ihlal arasında illiyet bağının bulunması, en önemlisi ise mücbir sebep teşkil eden olayın kaçınılmaz ve öngörülmez olmasıdır. Bu özellikleri taşımayan sebepler ile illiyet bağının kesilmesi mümkün değildir. 42 Eren, syf Eren, F., Borçlar Hukuku Genel Hükümler, Beta Yayınları, İstanbul 2003, syf

17 ĠKĠNCĠ BÖLÜM Ġġ GÜCÜ KAYBINDAN DOĞAN MADDĠ ZARARIN KAPSAMI 3. ĠĢ Gücü Kaybından Doğan Maddi Zarar I. Maddi Zararın Kapsamı ve Maddi Zararı Belirleyen Faktörler İş kazası veya meslek hastalığı sonucu işçinin uğradığı bedensel veya ruhsal zararlar nedeniyle malvarlığında meydana gelen eksilmeyi gidermeyi amaçlayan maddi tazminat hakkında Borçlar Kanunu nun genel düzenlemeleri dışında, İş Kanunu nda veya diğer mevzuatta konuya dair özel düzenlemelere yer verilmediğinden, işçinin beden veya ruh tamlığının ihlali halinde genel hükümler, yargı içtihatları ve bilimsel eserlerden yararlanılarak tespit yapılmaktadır. İş kazalarından doğan beden tamlığının ihlaline bağlı zararlar da Borçlar Kanunu nun 46.maddesine göre belirlenmektedir. Anılan hükümler ile işçinin meslekte kazanma gücünün azalması veya tümüyle ortadan kalkması ve ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan maddi zararlarının ve tüm masraflarının karşılanması amaçlanmıştır. Cismani bir zarara düçar olan kimse külliyen veya kısmen çalıģmağa muktedir olamamasından ve ileride iktisaden maruz kalacağı mahrumiyetten tevellüt eden zarar ve ziyanını ve bütün masraflarını isteyebilir. (Borçlar Kanunu m.46/1) İş kazası sonucunda meslekte kazanma gücü kayba uğrayan işçinin karşılaştığı maddi zarar kural olarak bütünüyle kaza anında ortaya çıkmayıp iki ayrı dönemde oluşur. Zararın bir kısmı kazayla birlikte doğmuş bulunsa da büyük bölümü kaza sonrasında meydana gelir. İşçinin içinde bulunduğu bu durum iş kazasından doğan maddi zararın belirlenmesinde bir takım unsurlardan yararlanılmasını gerektirmektedir. Bu unsurların başlıcaları; işçinin meslekte kazanma gücündeki kayıp oranı, iş görebilme çağının uzunluğu, yaşam süresinin sonu, kaza anındaki ücreti ve müterafık kusur oranıdır. 44 ĠĢlemiĢ Zarar Dönemi Hesaplamalarda işçinin hesap anındaki yaşına göre kaç yıl yaşayacağı PMF (Population masculin et féminin) tablolarına 45 göre belirlenir. Böylece işçinin kaç yaşında öleceği varsayımsal da olsa bir değişken olmaktan çıkarılır. Yargıtay, kaza sonucu iş göremezliğe uğramasaydı işçinin 60 yaşı sonuna kadar fiilen çalışarak kazanç elde edebileceğini kabul etmektedir. aktif dönemden amaçlanan iģ görebilirlik çağı"dır. Diğer bir anlatımla sigortalının, olağan biçimde iģi görebilme (çalıģabilme) gücünün devam etme süresidir ki, bu süre, Yargıtay'ca benimsenen görüģe göre, kadın ve erkek ayrımı yapılmaksızın kural olarak 60" yaģa kadar devam edeceği kabul edilmektedir. Y10HD, , 4728/ yaģına kadar aktif dönemde 60 yaģından sonrada bakiye ömrüne kadar ( pasif dönemde) elde edeceği kazançların ortalama yöntemine baģvurulmadan her yıl için ayrı ayrı 44 Akın, syf Ek-I 17

18 hesaplanacağı Yargıtay'ın oturmuģ ve yerleģmiģ görüģlerindendir. YHGK , /114 Bu uygulama doğrultusunda işlemler işçinin 60 yaşına kadar çalışacağı ve sonrasında PMF tablosuna göre belirlenecek ölüm tarihine kadar yaşlılık aylığı ile geçineceği öngörüsüne dayandırılır. Hesaplamalarda kural olarak tespit edilen gerçek ücret miktarından yararlanılır. Gerçek ücretleri tespit edilemeyen işçilerin emsallerinin de belirlenememesi durumunda asgari ücret ile çalıştıkları kabul edilir. Kaza ile hüküm tarihi arasında ödendiği kabul edilen bu ücretlerin toplamı, kazanç kaybından dolayı işlemiş zarar döneminde gerçekleşen brüt maddi zararı ifade eder. ĠĢleyecek Zarar Dönemi İş kazası tazminatlarında hüküm sonrası maddi zararların oluşacağı ikinci döneme işleyecek zarar dönemi denir. Bu dönemde gerçekleşeceği kabul edilen kazançların tespitinde işlemiş zarar döneminin son ücretinden yararlanılır. İşleyecek zarar döneminde elde edilebileceği öngörülen ücretler yıllık olarak belirlenir ve her yıl %10 artırılır. Ücreti enflasyonun etkisinden kurtarmak amacıyla yapılan bu yöntem işçinin iş görebilirlik çağının sonuna yani 60 yaşına geleceği yıla kadar sürdürülür. Ancak hüküm sonrası dönemde oluşacağı varsayılan zararların hüküm anında yani gerçekleşmeden önce karşılandıkları dikkate alınarak yine yıllık %10 oranında bir indirim uygulanır. Bu indirime iskonto, iskonto edilmiş meblağa da peşin sermaye değeri denilmektedir. İlk bakışta artışların %10, iskontoların da %10 olması karşısında yıllık ücrette hiçbir değişiklik meydana gelmeyeceği düşünülebilir ancak %10 luk artış yıllık ücrete uygulanırken, iskontolama yıllık ücretin %10 artırılmış haline uygulandığından rakam her yıl biraz küçülmektedir. Artırım ve iskontolama adı verilen bu yöntem ile yılar sonra alınması gereken ücretlerin hüküm tarihinde ödenmesinin işçi nezdinde oluşturduğu menfaat, bunu ödemek zorunda kalan işverenin menfaati ile dengelenmeye çalışılmaktadır. Artırım ve iskontolamanın uygulandığı yıllık ücretlerin iş görebilme çağının sonuna kadar olan kısmının toplamı işleyecek aktif dönemde gerçekleşecek kazanç kaybından doğan brüt maddi zararı oluşturur. Aktif dönem zararlarının hesaplanmasından sonra, 60 yaşından itibaren oluşacağı kabul edilen pasif dönem zararlarının belirlenmesine geçilir. Burada işçinin 60 yaşına geleceği tarihte alması gereken yaşlılık aylığı hesaplanır. Bu aylık daha sonra yıllığa çevrilir ve üzerine yıllık sosyal yardım zammı eklenerek pasif dönem başlangıç rakamına ulaşılır. Söz konusu rakam bu defa ölüm tarihi olarak belirlenen yıla kadar yine %10 artırım ve %10 iskontolamaya tabi tutulur ve bu dönemde oluşan zararların toplamı işleyecek pasif dönem brüt maddi zararını verir. Bu hesaplamalar sonrasında bulunan ve işlemiş dönem ile işleyecek dönemlerde oluşan zararların toplamıyla ortaya çıkan brüt maddi zararlar, ilgili oldukları döneme göre damga vergisi, gelir stopaj vergisi, hastalık, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primleri işçi payı düşülerek netleştirilir. Daha sonra, ortaya çıkan bu rakam iş göremezlik oranı ile çarpılır ve çıkan sonuçtan müterafık kusur indirimi yapılır. Bulunan sonuçtan varsa Sosyal Sigortalar Kurumunca yapılan sigorta yardımlarının peşin değeri düşülür. Şartların varlığı halinde hakim 18

19 tarafından BK. m.43 ve BK. m.44/ii ye göre yapılabilecek son indirimin ardından iş kazasından doğan maddi tazminat rakamına ulaşılır. 46 II. Maddi Tazminatın Belirlenmesi İş kazası ve meslek hastalığı neticesinde maddi tazminatın hesabında kaza meydana gelmemiş olsaydı işçinin maddi durumu nasıl olacak idiyse o durumun sağlanması amaçlanır. Bunun için de kaza ile işçinin ölümü arasındaki dönem içinde, bu kaza nedeniyle malvarlığındaki her türlü gelir kaybı hesaplanarak işçiye ödenir. Yukarıda da belirtildiği üzere maddi tazminatın belirlenmesinde işçinin meslekte kazanma gücündeki kayıp oranı, iş görebilme çağının uzunluğu, yaşam süresinin sonu, kaza anındaki ücreti ve müterafık kusur oranından faydalanılır. a. Meslekte Kazanma Gücü Kaybı İş kazasından doğan maddi zararın hesaplanabilmesi için öncelikle meslekte kazanma gücü kaybının yani iş göremezlik oranının belirlenmesi gerekir. Böylece işçinin tam iş görebilir konumdayken elde edebileceği kazancın iş kazası sonucunda ne oranda azalmış olacağı ortaya çıkar. İş kazası neticesinde ortaya çıkan meslekte kazanma gücü kayıp oranı Sosyal Sigortalar Sağlık İşlemleri Tüzüğüne bağlı cetvellere göre belirlenir. Sosyal Sigortalar Sağlık İşlemleri Tüzüğünde yer alan ve meslekte kazanma gücü kayıp oranının belirlenmesinde kullanılan 5 cetvel bulunmaktadır. Bunlardan; A cetveli, kazaya uğrayan işçinin arıza çeşidini bulmak için kullanılır. A cetveli, iş kazalarının neden olduğu hastalık ve arızalarla, meslek hastalıklarını ve bunların neden olduğu arızaları, vücuttaki yerlerine göre sınıflandırır ve 14 listeden oluşmaktadır. Her listenin üç sütundan oluşur, bunlardan; birinci sütun arızanın sıra numarasını, ikinci sütun arızanın çeşidini, üçüncü sütun ise arızanın ağırlık ölçüsünü gösterir. B cetvelinde iş kolları yer almaktadır. Her listede iki sütun mevcut olup bunlardan; birinci sütun meslek veya iş çeşitlerini, ikinci sütun meslek grup numaralarını göstermektedir C cetveli sürekli iş göremezlik simgelerini gösterir. A cetveline paralel olarak hazırlanan ve arızanın vücuttaki yerini gösteren 14 tablodan oluşur. Her tablo A cetvelindeki 14 listeden birine karşılık gelir. İşçinin vücudundaki arızanın C cetvelinde uymakta olduğu tabloda, A cetvelinden tespit edilmiş olan dikey kolondaki arıza sıra numarası ile yatay kolondaki meslek grup numarası belirlenir ve bunların kesiştiği noktadan İş Göremezlik Simgesine ulaşılır. D cetvelinde meslekte kazanma gücünün azalma oranına ulaşılır. Bunun için bu cetvelin yatay kolunda yer alan sürekli iş göremezlik simgeleriyle dikey kolunda yer alan arıza ağırlık ölçülerinden, daha önceki cetvellerde belirlenmiş olup işçiye uymakta olanlar işaretlenir ve kesişme noktalarında yer alan rakam Meslekte Kazanma Gücü Azalma Oranı olarak kaydedilir. E cetvelinde ise dikey kolonda yer alan meslekte kazanma gücünün azalma oranlarından işçiye uygun olanı ile yatay kolonda yer alan yaşlardan işçinin yaşı 46 Akın, syf

20 dikkate alınır. Bunların kesişme noktaları ise Yaşlara Göre Meslekte Kazanma Gücü Azalma Oranını verir. 47 Uygulamada Sosyal Sigortalar Sağlık İşlemleri Tüzüğünün bu hükümleri, sadece Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılacak yardımlar bakımından değil, işverene açılan tazminat davalarında işçinin maluliyet oranının saptanması açısından da esas alınır. b. ĠĢ Görebilme Çağının ve YaĢam Süresinin Belirlenmesi İş kazasına uğrayan işçinin faal çalışma süresi ile bu süre sona erdikten sonra muhtemel yaşam süresinin bilinmesi tazminatın belirlenmesinde önem taşır. Yargıtay ın yerleşik içtihatları ile işçinin iş görebilme çağı kural olarak 60 yaş olarak kabul edilmiştir. Bununla birlikte hukukumuzda işçinin muhtemel yaşam süresi yine PMF tablolarına göre belirlenir. İşçinin kazaya uğradığı tarihteki yaşı temel alınarak muhtemel yaşam süresi PMF tablosuna uyarlanarak hesaplanır. c. Ücretin Belirlenmesi İş kazası geçiren işçinin çalışamaması nedeniyle uğradığı maddi zararın en önemli kısmını mahrum kaldığı ücretler oluşturur. Bu zararın belirlenebilmesi için de işçinin ücretinin belirlenmesi gerekir. İş kazası tazminatlarını hesaplarken dikkate alınacak ücretler belirlenebilen ve belirlenemeyen ücretler olmak üzere ikiye ayrılır. Kaza olmasaydı işçinin kaza anından bilirkişi raporunun tanzim edildiği tarihe kadar çalışarak elde edebileceği ücretler belirlenebilen ücretlerdir (işlemiş zarar dönemi). İşverenin düzenlediği ve işçinin imzaladığı ücret bordroları işçiye ödenen ücretler konusunda bilgi vermektedir. Vizite kağıdı ve müfettiş raporu da günün koşullarına uygun olması halinde hesaplamalarda dikkate alınabilecektir. İşçinin ücretinin, daha az prim ödemek için bordroda aslından daha düşük gösterildiği durumlarda, bordronun altında işçinin imzası olsa bile tazminat hesaplamalarında esas olarak bordroda gösterilen düşük miktar değil, emsal işçilerin aldığı ücret miktarı veya meslek odalarından sorulmak suretiyle belirlenen gerçek ücret miktarı dikkate alınır. Mahkemece hüküm altına alınan tazminat ve alacak asgari ücret üzerinden hesaplanmıģtır. Ne var ki, bu hesaplama davacının nitelikli ve kıdemli bir iģçi olması karģısında dosya içeriğine ve gerçeğe uygun düģmemektedir. Her ne kadar asgari ücret üzerinden düzenlenen bordrolarda davacının imzası varsa da imzalı bordoların nitelikli olmayan iģçiler açısından bağlayıcılığı kabul edilmeli, nitelikli iģçiler açısından ise bu bağlayıcılıktan söz edilmemelidir. UstabaĢılık ünvanı nitelik ve tecrübeyi gerektirdiği gibi, davacı 15 yıldan fazla bir süre ile aynı iģyerinde çalıģmıģtır. Sorunun sağlıklı bir çözüme kavuģabilmesi için davacının yaptığı iģ kesin bir Ģekilde belirlendikten sonra çalıģma süresi ve görev ünvanından söz edilerek davacı gibi bir iģçinin ücretinin ne kadar olabileceği ilgili meslek odası veya kuruluģundan sorularak hasıl lacak sonuca göre iģçilik hakları hüküm altına alınmalıdır. (Y9HD, , 8614/13106) Bilirkişinin hesap raporunu tanzim ettiği tarihten hüküm tarihine kadar olan dönem ve hüküm tarihinden iş görebilirlik çağının sonuna kadar geçen dönem, bilinemeyen dönemdir (işleyecek zarar dönemi). Bu döneme ait işçinin ücretinin hesaplanmasında, başlangıç noktası olarak işçinin bilinen döneme ilişkin ücretinin hüküm anına kadar artırılarak getirilmesi suretiyle ulaşılan ücret esas alınır. 47 Akın, syf

30.10.2014 5510 SAYILI KANUN

30.10.2014 5510 SAYILI KANUN 5510 SAYILI KANUN İş Kazası : İş kazası, aşağıdaki durumlardan birinde meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedence veya ruhsal olarak özre uğratan olaydır. 1 Sigortalının işyerinde bulunduğu

Detaylı

İŞ KAZALARINDA DOĞAN HUKUKİ VE CEZAİ SORUMLULUKLAR

İŞ KAZALARINDA DOĞAN HUKUKİ VE CEZAİ SORUMLULUKLAR İŞ KAZALARINDA DOĞAN HUKUKİ VE CEZAİ SORUMLULUKLAR 1 İŞ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ KURALLARINA UYMAYAN İŞVERENLERİN KARŞILAŞABİLECEKLERİ YAPTIRIMLAR A- İŞ KAZASI MEYDANA GELMEDEN: (İş güvenliği kurallarını

Detaylı

TEBLİĞ HAKKINDA TEBLİĞ

TEBLİĞ HAKKINDA TEBLİĞ 28 Eylül 2008 PAZAR Resmî Gazete Sayı : 27011 TEBLİĞ Sosyal Güvenlik Kurumundan: İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIĞI SİGORTASI BAKIMINDAN İŞVERENİN, ÜÇÜNCÜ KİŞİLERİN VE SİGORTALILARIN SORUMLULUĞU İLE PEŞİN SERMAYE

Detaylı

YAŞANAN İŞ KAZALARI VE HUKUKİ SONUÇLARI

YAŞANAN İŞ KAZALARI VE HUKUKİ SONUÇLARI 2004 YAŞANAN İŞ KAZALARI VE HUKUKİ SONUÇLARI OKTAY TAN (MSc) Öğr. Gör UZUV KAYIPLI İŞ KAZALARI ÖLÜMLÜ İŞ KAZALARI İş Kazası yükleyen: Khaine Yayınladığı Tarih: 19 Temmuz 2009 Paletli kepçede ezilen

Detaylı

KENDİ NAM VE HESABINA BAĞIMSIZ ÇALIŞANLAR AÇISINDAN İŞ KAZASI, 3. KİŞİNİN SORUMLULUĞU VE RÜCU

KENDİ NAM VE HESABINA BAĞIMSIZ ÇALIŞANLAR AÇISINDAN İŞ KAZASI, 3. KİŞİNİN SORUMLULUĞU VE RÜCU KENDİ NAM VE HESABINA BAĞIMSIZ ÇALIŞANLAR AÇISINDAN İŞ KAZASI, 3. KİŞİNİN SORUMLULUĞU VE RÜCU Mikail KILINÇ* 1.Giriş 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası

Detaylı

GEREKLİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ÖNLEMİ ALINMAYAN İŞYERLERİNDE ÇALIŞAN İŞÇİLERİN HAKLARI NELERDİR?

GEREKLİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ÖNLEMİ ALINMAYAN İŞYERLERİNDE ÇALIŞAN İŞÇİLERİN HAKLARI NELERDİR? GEREKLİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ÖNLEMİ ALINMAYAN İŞYERLERİNDE ÇALIŞAN İŞÇİLERİN HAKLARI NELERDİR? Erol GÜNER * I. GİRİŞ: İşverenin işçiyi koruma, özellikle iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili önlemleri

Detaylı

Apartmanlarda İSG ve Risk Analizleri

Apartmanlarda İSG ve Risk Analizleri Apartmanlarda İSG ve Risk Analizleri 1 Tanımlar (4857) Bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi denir. İşçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara

Detaylı

TAZMİNAT HESAPLARINDA ASGARİ ÜCRETLERİN UYGULANMASI

TAZMİNAT HESAPLARINDA ASGARİ ÜCRETLERİN UYGULANMASI TAZMİNAT HESAPLARINDA ASGARİ ÜCRETLERİN UYGULANMASI I- TEMEL İLKELER Yasa hükümleri çerçevesinde oluşturulan Yargıtay kararlarıyla, asgari ücretlerin uygulanma koşulları belirlenmiş ve bazı ilkeler ortaya

Detaylı

YARGITAY 4. HUKUK DAİRESİ T. 17.9.2001 E. 2001/4012 K. 2001/8028 MANEVİ TAZMİNAT - YANSIMA ZARAR

YARGITAY 4. HUKUK DAİRESİ T. 17.9.2001 E. 2001/4012 K. 2001/8028 MANEVİ TAZMİNAT - YANSIMA ZARAR YARGITAY 4. HUKUK DAİRESİ T. 17.9.2001 E. 2001/4012 K. 2001/8028 MANEVİ TAZMİNAT - YANSIMA ZARAR ÖZET : Manevi tazminatı ancak cismani zarara uğrayan kimse isteyebilir. Yansıma suretiyle bir zarardan sözedilerek

Detaylı

5510 SAYILI SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU UYARINCA «İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIĞININ TANIMI BİLDİRİLMESİ VE SORUŞTURULMASI»

5510 SAYILI SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU UYARINCA «İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIĞININ TANIMI BİLDİRİLMESİ VE SORUŞTURULMASI» 5510 SAYILI SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU UYARINCA «İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIĞININ TANIMI BİLDİRİLMESİ VE SORUŞTURULMASI» I 5510 sayılı Kanun İŞ KAZASININ TANIMI, BİLDİRİLMESİ VE

Detaylı

İŞ KAZALARINDA İŞVERENLERİN BİLDİRİM YÜKÜMLÜLÜKLERİ VE SORUMLULUKLARI NELERDİR?

İŞ KAZALARINDA İŞVERENLERİN BİLDİRİM YÜKÜMLÜLÜKLERİ VE SORUMLULUKLARI NELERDİR? İŞ KAZALARINDA İŞVERENLERİN BİLDİRİM YÜKÜMLÜLÜKLERİ VE SORUMLULUKLARI NELERDİR? Özer DEMİRDİZEN * I- GİRİŞ İşverenin, işyerinde vuku bulan iş kazası olayını bildirim yükümlülüğü ve meydana gelen zarar

Detaylı

6331 SAYILI KANUN SONRASI İŞ KAZALARININ BİLDİRİLECEĞİ SÜRELER VE BİLDİRİM YAPILACAK KURUMLAR

6331 SAYILI KANUN SONRASI İŞ KAZALARININ BİLDİRİLECEĞİ SÜRELER VE BİLDİRİM YAPILACAK KURUMLAR 6331 SAYILI KANUN SONRASI İŞ KAZALARININ BİLDİRİLECEĞİ SÜRELER VE BİLDİRİM YAPILACAK KURUMLAR Mustafa BAŞTAŞ * I-GİRİŞ 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu nun (Resmi, 2012, 28339) yürürlüğe girmesi

Detaylı

KISMEN PRİME TABİ TUTULACAK KAZANÇLAR NEDİR VE KURUMA BİLDİRİMİ NASIL YAPILIR?

KISMEN PRİME TABİ TUTULACAK KAZANÇLAR NEDİR VE KURUMA BİLDİRİMİ NASIL YAPILIR? KISMEN PRİME TABİ TUTULACAK KAZANÇLAR NEDİR VE KURUMA BİLDİRİMİ NASIL YAPILIR? Mehmet KARAKOÇ 1 1. GIRIŞ 5510 sayılı Kanunun farklı çalışan gruplarını kapsama alması ve özellikle de kamuda çalışanlarla

Detaylı

Önce Birkaç Cümle? 2

Önce Birkaç Cümle? 2 1 Önce Birkaç Cümle? 2 Hallederiz abi. Sen hiç merak etme, bir şey olmaz! Forklift mi, tabii kullanırım abi, ben çocukken el arabası kullanmıştım, iyi bilirim bu işleri. Sigortayı sökmeden de yaparım abi,

Detaylı

Sosyal Güvenlik Hukuku İş Kazası ve Meslek Hastalığı Sigortası

Sosyal Güvenlik Hukuku İş Kazası ve Meslek Hastalığı Sigortası Sosyal Güvenlik Hukuku İş Kazası ve Meslek Hastalığı Sigortası Prof. Dr. Murat ŞEN Arş. Gör. Yusuf GÜLEŞCİ İş Kazası ve Meslek Hastalığı Sigortası İş Kazası Kavramı: Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,

Detaylı

KAYIT DIŞI İSTİHDAM VE SOSYAL GÜVENLİK

KAYIT DIŞI İSTİHDAM VE SOSYAL GÜVENLİK KAYIT DIŞI İSTİHDAM VE SOSYAL GÜVENLİK M. Kemal OKTAR * Sosyal Güvenlik Hukuku bakımından kayıt dışı istihdam olgusu; 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu ile 4857 sayılı İş Kanunu ve 2821 sayılı Sendikalar

Detaylı

SIVACI ve BOYACI GİBİ VERGİDEN MUAF ESNAF ÖLÜMLERİNİN İŞ KAZASI YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ

SIVACI ve BOYACI GİBİ VERGİDEN MUAF ESNAF ÖLÜMLERİNİN İŞ KAZASI YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ SIVACI ve BOYACI GİBİ VERGİDEN MUAF ESNAF ÖLÜMLERİNİN İŞ KAZASI YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ Vakkas DEMİR * I- GİRİŞ: Sıvacı, boyacı, yapı ustası ve şap ustası gibi şahısların yaptıkları işler, 193 sayılı

Detaylı

Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi 23 Mart Dr. K. Ahmet Sevimli Yardımcı Doçent Uludağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi

Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi 23 Mart Dr. K. Ahmet Sevimli Yardımcı Doçent Uludağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1 Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi 23 Mart 2016 Dr. K. Ahmet Sevimli Yardımcı Doçent Uludağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi K. Ahmet Sevimli Kimdir? 1972 yılında İstanbul da doğdu. 1990 yılında Bursa

Detaylı

UZUN VADELİ SİGORTALAR

UZUN VADELİ SİGORTALAR UZUN VADELİ SİGORTALAR Hedefler Sosyal Güvenlik Sistemindeki Uzun Vadeli Sigortalar ( Malullük, Yaşlılık, Ölüm ile Evlenme ve Cenaze Ödeneği) hakkında bilgi sahibi olacaksınız. 2 Adapazarı Meslek Yüksekokulu

Detaylı

İŞVERENİN ÖNLEM ALMA BORCU

İŞVERENİN ÖNLEM ALMA BORCU İŞVERENİN ÖNLEM ALMA BORCU İş kazaları ve meslek hastalıkları işyerlerinde meydana gelmektedir. Başka bir ifade ile iş kazası ve meslek hastalıklarının nedeni işyeri koşullarıdır. İşyerlerindeki kuralları

Detaylı

İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ DERSİ

İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ DERSİ KTÜ Harita Mühendisliği Bölümü İŞÇİ SAĞLIĞI VE İŞ GÜVENLİĞİ DERSİ DERS NO#5 KONU: - İşveren sorumlulukları ve Adli süreç - Cezai Sorumluluklar ve Hükümler - Hukuki sorumluluklar ve Sonuçları Yrd. Doç.Dr.

Detaylı

ASGARİ ÜCRET. 2014 yılında dönemler itibariyle uygulanacak asgari ücret tarifesi aşağıdaki gibidir.

ASGARİ ÜCRET. 2014 yılında dönemler itibariyle uygulanacak asgari ücret tarifesi aşağıdaki gibidir. ASGARİ ÜCRET 2014 yılında dönemler itibariyle uygulanacak asgari ücret tarifesi aşağıdaki gibidir. A- 2014 YILINDA UYGULANACAK ASGARİ ÜCRET TUTARLARI 4857 sayılı İş Kanunu nun 39 uncu maddesi uyarınca,

Detaylı

İlgili Kanun / Madde 818.S.BK/161

İlgili Kanun / Madde 818.S.BK/161 T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2009/17402 Karar No. 2011/19618 Tarihi: 30.06.2011 İlgili Kanun / Madde 818.S.BK/161 CEZAİ ŞART KARŞILIKLIK İLKESİ BAKİYE ÜCRETİN YANINDA CEZAİ ŞARTINDA İSTENEBİLECEĞİ

Detaylı

İŞVERENLER İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIĞI BİLDİRİMLERİNDE NELERE DİKKAT ETMELİDİR?

İŞVERENLER İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIĞI BİLDİRİMLERİNDE NELERE DİKKAT ETMELİDİR? İŞVERENLER İŞ KAZASI VE MESLEK HASTALIĞI BİLDİRİMLERİNDE NELERE DİKKAT ETMELİDİR? Berna Gökçe AYAN Sosyal Güvenlik Uzmanı Giriş Küresel istatistiklere göre dünyada iş kazası ve meslek hastalıkları nedeniyle

Detaylı

SOSYAL GÜVENLİĞE İLİŞKİN TABAN VE TAVAN ÜCRETLER

SOSYAL GÜVENLİĞE İLİŞKİN TABAN VE TAVAN ÜCRETLER SOSYAL GÜVENLİĞE İLİŞKİN TABAN VE TAVAN ÜCRETLER Bilindiği üzere, 01.10.2008 tarihinden itibaren yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu nun 82 nci maddesinde, bu

Detaylı

TDS 220 İŞÇİ SAĞLIĞI ve İŞ GÜVENLİĞİ

TDS 220 İŞÇİ SAĞLIĞI ve İŞ GÜVENLİĞİ TDS 220 İŞÇİ SAĞLIĞI ve İŞ GÜVENLİĞİ Yrd.Doç.Dr. Soner METE Ders Hakkında Çalışanların sağlık ve güvenliklerini tehdit eden etmenleri, bu etmenlerin önlenmesine ilişkin yürütülen politikalar, işverenlerin

Detaylı

İlgili Kanun / Madde 818 S.BK /125 İŞ KAZASI ZAMAN AŞIMININ BAŞLANGICININ MALULİYET ORANIN KESİN OLARAK TESPİT EDİLDİĞİ TARİH OLDUĞU

İlgili Kanun / Madde 818 S.BK /125 İŞ KAZASI ZAMAN AŞIMININ BAŞLANGICININ MALULİYET ORANIN KESİN OLARAK TESPİT EDİLDİĞİ TARİH OLDUĞU T.C YARGITAY HUKUK GENEL KURULU Esas No. 2013/21-2216 Karar No. 2015/1349 Tarihi: 15.05.2015 İlgili Kanun / Madde 818 S.BK /125 İŞ KAZASI ZAMAN AŞIMININ BAŞLANGICININ MALULİYET ORANIN KESİN OLARAK TESPİT

Detaylı

Yeni Borçlar Yasasında Hizmet Sözleşmesi

Yeni Borçlar Yasasında Hizmet Sözleşmesi Yeni Borçlar Yasasında Hizmet Sözleşmesi 04.01.2011 tarih ve 27836 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Borçlar Yasasına bakacak olursak yeni yasada hizmet

Detaylı

SOSYAL GÜVENLİĞE İLİŞKİN TABAN VE TAVAN ÜCRETLER

SOSYAL GÜVENLİĞE İLİŞKİN TABAN VE TAVAN ÜCRETLER SOSYAL GÜVENLİĞE İLİŞKİN TABAN VE TAVAN ÜCRETLER A- 2014 YILINDA UYGULANACAK ASGARİ ÜCRET TUTARLARI 4857 sayılı İş Kanunu nun 39 uncu maddesi uyarınca, iş sözleşmesi ile çalışan ve bu Kanunun kapsamında

Detaylı

Sirküler Rapor 06.01.2014/29-1 ASGARİ ÜCRET VE SOSYAL GÜVENLİKLE İLGİLİ TABAN VE TAVAN ÜCRETLERİ

Sirküler Rapor 06.01.2014/29-1 ASGARİ ÜCRET VE SOSYAL GÜVENLİKLE İLGİLİ TABAN VE TAVAN ÜCRETLERİ Sirküler Rapor 06.01.2014/29-1 ASGARİ ÜCRET VE SOSYAL GÜVENLİKLE İLGİLİ TABAN VE TAVAN ÜCRETLERİ ÖZET : 2014 yılında uygulanacak asgari ücret ve sosyal güvenlikle ilgili taban ve tavan ücret hesaplamaları

Detaylı

EMEKLİLİK. İş kazası veya meslek hastalığı halinde sigortalıya veya sigortalının ölümü halinde hak sahiplerine yapılan sürekli ödemeye gelir denir.

EMEKLİLİK. İş kazası veya meslek hastalığı halinde sigortalıya veya sigortalının ölümü halinde hak sahiplerine yapılan sürekli ödemeye gelir denir. EMEKLİLİK Emekli Sosyal Güvenlik Kurumundan yaşlılık veya malullük aylığı alanlar ile geçirdiği iş kazası veya tutulduğu meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik geliri alanlara emekli denir. Sigortalının

Detaylı

Sirküler Rapor Mevzuat 04.01.2016/13-1 ASGARİ ÜCRET VE SOSYAL GÜVENLİKLE İLGİLİ TABAN VE TAVAN ÜCRETLERİ

Sirküler Rapor Mevzuat 04.01.2016/13-1 ASGARİ ÜCRET VE SOSYAL GÜVENLİKLE İLGİLİ TABAN VE TAVAN ÜCRETLERİ Sirküler Rapor Mevzuat 04.01.2016/13-1 ASGARİ ÜCRET VE SOSYAL GÜVENLİKLE İLGİLİ TABAN VE TAVAN ÜCRETLERİ ÖZET : 2016 yılında uygulanacak asgari ücret ve sosyal güvenlikle ilgili taban ve tavan ücret hesaplamaları

Detaylı

ARTAN HİSSE BULUNMASI KOŞULUNDA MEVZUATTA YAPILAN DEĞİŞİKLİKTEN DOLAYI UYGULAMADA YAŞANAN SORUNLAR

ARTAN HİSSE BULUNMASI KOŞULUNDA MEVZUATTA YAPILAN DEĞİŞİKLİKTEN DOLAYI UYGULAMADA YAŞANAN SORUNLAR ARTAN HİSSE BULUNMASI KOŞULUNDA MEVZUATTA YAPILAN DEĞİŞİKLİKTEN DOLAYI UYGULAMADA YAŞANAN SORUNLAR Süleyman TUNÇAY * I-GİRİŞ: Ölüm geliri ve ölüm aylığı, bağlandığı sigorta kolunun niteliğine göre ölen

Detaylı

İŞSİZLİK SİGORTASI KANUNU

İŞSİZLİK SİGORTASI KANUNU İŞSİZLİK SİGORTASI KANUNU 1. İşsizlik Kanunun ne zaman yürürlüğe girmiştir? Amacı Nedir? Kimleri Kapsamaktadır? Bu Kanun, 25.08.1999 tarihinde 4447 sayılı kanun numarası ile yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.

Detaylı

İŞVERENİN VAZİFE MALULLÜĞÜNÜ BİLDİRME YÜKÜMLÜLÜĞÜ 5510 S.K. MD. 47

İŞVERENİN VAZİFE MALULLÜĞÜNÜ BİLDİRME YÜKÜMLÜLÜĞÜ 5510 S.K. MD. 47 İŞVERENİN VAZİFE MALULLÜĞÜNÜ BİLDİRME YÜKÜMLÜLÜĞÜ 5510 S.K. MD. 47 Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olanlar için aşağıdaki

Detaylı

GÖRÜŞ BİLDİRME FORMU

GÖRÜŞ BİLDİRME FORMU Konusu: İlgili Mevzuat: Bakanlığımız 4/B Sözleşmeli Personellerine ödenen Ek Ödemeden sigorta prim kesintisi kesilip kesilmeyeceği, 31.05.2006 tarihli 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası

Detaylı

İlgili Kanun / Madde 4857 S. İş. K/41

İlgili Kanun / Madde 4857 S. İş. K/41 488 T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2010/4805 Karar No. 2012/12361 Tarihi: 11.04.2012 Yargıtay Kararları Çalışma ve Toplum, 2013/1 İlgili Kanun / Madde 4857 S. İş. K/41 FAZLA ÇALIŞMA ÜST DÜZEY YÖNETİCİNİN

Detaylı

506 SAYILI SOSYAL SİGORTALAR KANUNU İLE 4857 SAYILI İŞ KANUNU NDA İŞYERİNİ BİLDİRME YÜKÜMLÜLÜGÜ

506 SAYILI SOSYAL SİGORTALAR KANUNU İLE 4857 SAYILI İŞ KANUNU NDA İŞYERİNİ BİLDİRME YÜKÜMLÜLÜGÜ 506 SAYILI SOSYAL SİGORTALAR KANUNU İLE 4857 SAYILI İŞ KANUNU NDA İŞYERİNİ BİLDİRME YÜKÜMLÜLÜGÜ Kemal AKINBİNGÖL * İşyerinin bildirimine ilişkin konu, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu ile 4857 sayılı

Detaylı

5510 SAYILI SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU İLE GETİRİLEN YENİ İŞLEMLERİNE ETKİ EDECEK BAZI

5510 SAYILI SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU İLE GETİRİLEN YENİ İŞLEMLERİNE ETKİ EDECEK BAZI 5510 SAYILI SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU İLE GETİRİLEN YENİ DÜZENLEMELERDEN ÜCRET HESAPLARINA VE MUHASEBE İŞLEMLERİNE ETKİ EDECEK BAZI KONULARIN AÇIKLANMASI 15 5510 SAYILI SOSYAL

Detaylı

MAKİNE KIRILMASI İŞVEREN MALİ SORUMLULUK SİGORTASINDA NELERE DİKKAT ETMEK GEREKİR Cumartesi, 10 Ağustos 2013 10:01

MAKİNE KIRILMASI İŞVEREN MALİ SORUMLULUK SİGORTASINDA NELERE DİKKAT ETMEK GEREKİR Cumartesi, 10 Ağustos 2013 10:01 MAKİNE KIRILMASI SİGORTASINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKLİ HUSUSLAR Genel şartlarda detaylı açıklama ve bilgilendirmeler yapılmasına karşılık,basit ve kısa olarak tanımı şöyledir. İşletmelerde bulunan makine

Detaylı

9 Ekim 2008 tarih ve 27019 sayılı Resmi Gazete de yayınlanmıştır

9 Ekim 2008 tarih ve 27019 sayılı Resmi Gazete de yayınlanmıştır 9 Ekim 2008 tarih ve 27019 sayılı Resmi Gazete de yayınlanmıştır Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığından: KAMU GÖREVLİLERİNİN MALULİYET İŞLEMLERİ HAKKINDA TEBLİĞ Amaç MADDE 1 (1) Bu Tebliğin amacı, 31/5/2006

Detaylı

SORULARLA MALULLÜK AYLIĞI

SORULARLA MALULLÜK AYLIĞI SORULARLA MALULLÜK AYLIĞI Sigortalıların maluliyetlerini nasıl tespit ettirecekleri, hangi şartlarda maluliyet aylığına hak kazanacakları, malullük aylığı için nasıl ve nereye başvuracakları ile malullük

Detaylı

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu Kapsamında İşverenin İş Kazası ve Meslek Hastalığından Doğan Yükümlülükleri

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu Kapsamında İşverenin İş Kazası ve Meslek Hastalığından Doğan Yükümlülükleri 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu Kapsamında İşverenin İş Kazası ve Meslek Hastalığından Doğan Yükümlülükleri Yrd. Doç. Dr. K. Ahmet Sevimli Uludağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi Bu seminer materyali üzerindeki,

Detaylı

İlgili Kanun/Madde 5510 S. SGK/13 6331 S.İSGK/37

İlgili Kanun/Madde 5510 S. SGK/13 6331 S.İSGK/37 T.C YARGITAY 21. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2014/1282 Karar No. 2014/8662 Tarihi: 22.04.2014 İlgili Kanun/Madde 5510 S. SGK/13 6331 S.İSGK/37 İŞÇİ SAĞLIĞI İŞ GÜVENLİĞİ ÖNLEMLERİNİ ALMA YÜKÜMLÜLÜĞÜN İŞVERENDE

Detaylı

A- 506 SAYILI KANUNA İLİŞKİN DEĞİŞİKLİKLER

A- 506 SAYILI KANUNA İLİŞKİN DEĞİŞİKLİKLER 23/10/2007 tarihli ve 26679 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 5698 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu, Esnaf ve Sanatkarlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu ile Tarım İşçileri

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ İŞ KAZALARI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ÖNCELİKLİ HEDEF; İŞ KAZALARINI VE MESLEK HASTALIKLARINI ÖNLEMEKTİR. İŞ KAZASI TANIMI (ILO) Önceden planlanmamış, bilinmeyen ve kontrol altına alınamamış olan etrafa

Detaylı

T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü

T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Sayı : 98547999/891 28/10/2014 Konu: 6552 sayılı Kanunla 4/1-(a) Sigortalılarına İlişkin Tahsis Uygulamalarında Yapılan Değişiklikler. GENELGE 2014/29 10/9/2014 tarihli ve 6552 sayılı İş Kanunu ile Bazı

Detaylı

Ücretlinin şahsına, eşine ve küçük çocuklarına ait hayat, ölüm, kaza, hastalık, sakatlık, işsizlik, analık, doğum ve tahsil gibi şahıs sigorta

Ücretlinin şahsına, eşine ve küçük çocuklarına ait hayat, ölüm, kaza, hastalık, sakatlık, işsizlik, analık, doğum ve tahsil gibi şahıs sigorta Sirküler 2013/08 12 Mart2013 Konu: Bireysel Emeklilik Fonlarına Ödenen Katkı Paylarının ve Özel Şahıs Sigortalarının Vergi ve SGK Karşısındaki Durumu (6327 Sayılı Kanununla Yapılan Değişiklik Sonrası)

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNU NA GÖRE İŞVEREN VE İŞVEREN VEKİLİ KAVRAMLARININ ANALİZİ

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNU NA GÖRE İŞVEREN VE İŞVEREN VEKİLİ KAVRAMLARININ ANALİZİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ KANUNU NA GÖRE İŞVEREN VE İŞVEREN VEKİLİ KAVRAMLARININ ANALİZİ Bünyamin ESEN* 33 I- GİRİŞ 30.06.2012 tarihinde Resmi Gazete de yayımlanarak aşamalı olarak yürürlüğe girmeye başlayan

Detaylı

27.01.2015/3-1 ÖZET :

27.01.2015/3-1 ÖZET : 27.01.2015/3-1 2015 YILINDA UYGULANACAK PRİME ESAS KAZANÇLARIN ALT VE ÜST SINIRLARI İLE BAZI İŞLEMLERE ESAS TUTARLARA İLİŞKİN 2015/4 SAYILI GENELGE YAYIMLANDI ÖZET : 4857 sayılı İş Kanununun 39 uncu maddesine

Detaylı

G E N E L G E 2009-25

G E N E L G E 2009-25 T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüğü Prim Tahsilat Daire Başkanlığı Sayı : B.13.2.SSK.5.01.08.00/ 73-034/121 9.2.2009 Konu : Tarım sigortası primlerinin tahakkuk ve

Detaylı

Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi 4 Aralık 2013. Dr. K. Ahmet Sevimli Yardımcı Doçent Uludağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi

Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi 4 Aralık 2013. Dr. K. Ahmet Sevimli Yardımcı Doçent Uludağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi 4 Aralık 2013 Dr. K. Ahmet Sevimli Yardımcı Doçent Uludağ Üniversitesi Hukuk Fakültesi K. Ahmet Sevimli Kimdir? 1972 yılında İstanbul da doğdu. 1990 yılında Bursa

Detaylı

BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve Kapsam Madde l Bu Yönetmeliğin amacı, 4857 sayılı İş Kanununa tabi

BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve Kapsam Madde l Bu Yönetmeliğin amacı, 4857 sayılı İş Kanununa tabi Kısa Çalışma ve Kısa Çalışma Ödeneğine İlişkin Yönetmelik Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: Resmi Gazete: 31.03.2004, Sayı:25419 BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç ve Kapsam Madde

Detaylı

6728 SAYILI KANUN İLE MUHTASAR VE PRİM HİZMET BEYANNAMESİ UYGULAMAYA KONULMUŞTUR.

6728 SAYILI KANUN İLE MUHTASAR VE PRİM HİZMET BEYANNAMESİ UYGULAMAYA KONULMUŞTUR. Sirküler Rapor Mevzuat 09.08.2016/96-1 6728 SAYILI KANUN İLE MUHTASAR VE PRİM HİZMET BEYANNAMESİ UYGULAMAYA KONULMUŞTUR. 6728 sayılı Kanun ile Sosyal Güvenlik Kurumu na verilmesi gereken aylık prim ve

Detaylı

YARGITAY 21. HUKUK DAİRESİ T. 16.2.2006 E. 2005/10998 K. 2006/1271

YARGITAY 21. HUKUK DAİRESİ T. 16.2.2006 E. 2005/10998 K. 2006/1271 T. 16.2.2006 E. 2005/10998 K. 2006/1271 İŞ KAZASI SONUCU MALULİYETİNDEN DOĞAN TAZMİNAT DAVASI BEKLETİCİ SORUN - ÖNEL VERİLMESİ ÖZET: Davacıya işveren ve Sosyal Sigortalar Kurumunu hasım göstermek suretiyle

Detaylı

Ġġ KAZALARI VE MESLEK HASTALIKLARI HUKUKĠ VE CEZAĠ SORUMLULUKLAR

Ġġ KAZALARI VE MESLEK HASTALIKLARI HUKUKĠ VE CEZAĠ SORUMLULUKLAR Ġġ KAZALARI VE MESLEK HASTALIKLARI HUKUKĠ VE CEZAĠ SORUMLULUKLAR DÜNYA SAĞLIK ÖRGÜTÜ : Ġġ KAZASI Önceden planlanmamıģ, çoğu kez kiģisel yaralanmalara,makinalarile araç ve gereçlerin zarara uğramasına,

Detaylı

ÖDEMEDEN MAHKEME KARARIYLA ÖLÜM AYLIĞI ALABİLİRLER

ÖDEMEDEN MAHKEME KARARIYLA ÖLÜM AYLIĞI ALABİLİRLER SSK (4/a) GÜNLERİ ÖLÜM AYLIĞINA YETENLER BAĞ-KUR (4/b) BORÇLARINI ÖDEMEDEN MAHKEME KARARIYLA ÖLÜM AYLIĞI ALABİLİRLER Vakkas DEMİR * I- GİRİŞ Çalışma hayatındaki kişiler, zamanın ve ortamın koşullarına

Detaylı

Sirküler Rapor Mevzuat 07.07.2015/130-2 VERGİDEN İSTİSNA KIDEM TAZMİNATI, ÇOCUK YARDIMI VE AİLE YARDIMI İÇİN YAPILAN ÖDEMELERDE İSTİSNA SINIRI

Sirküler Rapor Mevzuat 07.07.2015/130-2 VERGİDEN İSTİSNA KIDEM TAZMİNATI, ÇOCUK YARDIMI VE AİLE YARDIMI İÇİN YAPILAN ÖDEMELERDE İSTİSNA SINIRI VERGİDEN İSTİSNA KIDEM TAZMİNATI, ÇOCUK YARDIMI VE AİLE YARDIMI İÇİN YAPILAN ÖDEMELERDE İSTİSNA SINIRI ÖZET : 1.7.2015-31.12.2015 tarihinden arasında geçerli olmak üzere uygulanacak Gelir Vergisinden istisna

Detaylı

İlgili Kanun / Madde 1475.S.İşK/14 4857 S.İşK/57 T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ. Esas No. 2009/17310 Karar No. 2011/19792 Tarihi: 30.06.

İlgili Kanun / Madde 1475.S.İşK/14 4857 S.İşK/57 T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ. Esas No. 2009/17310 Karar No. 2011/19792 Tarihi: 30.06. İlgili Kanun / Madde 1475.S.İşK/14 4857 S.İşK/57 T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2009/17310 Karar No. 2011/19792 Tarihi: 30.06.2011 KIDEM TAZMİNATI HESABINA ESAS ÜCRET YILLIK İZİN ÜCRETİ HESABINDA

Detaylı

PRİME TABİ OLAN VE OLMAYAN KAZANÇLARDA ÖZELLİKLİ KONULAR

PRİME TABİ OLAN VE OLMAYAN KAZANÇLARDA ÖZELLİKLİ KONULAR PRİME TABİ OLAN VE OLMAYAN KAZANÇLARDA ÖZELLİKLİ KONULAR I- GİRİŞ 5510 sayılı Kanun(1) un 80. maddesinde prime esas kazançlar düzenlenmiş olup, birinci fıkrasındaki; 4/a kapsamındaki sigortalılar ile ilgili

Detaylı

SOSYAL GÜVENLİK KURUMULARININ ÖLÜM DALINDAN BAĞLADIĞI DUL VE YETİM AYLIKLARININTAZMİNATTAN İNDİRİLMEYECEĞİNE İLİŞKİN YARGITAY KARARLARI

SOSYAL GÜVENLİK KURUMULARININ ÖLÜM DALINDAN BAĞLADIĞI DUL VE YETİM AYLIKLARININTAZMİNATTAN İNDİRİLMEYECEĞİNE İLİŞKİN YARGITAY KARARLARI SOSYAL GÜVENLİK KURUMULARININ ÖLÜM DALINDAN BAĞLADIĞI DUL VE YETİM AYLIKLARININTAZMİNATTAN İNDİRİLMEYECEĞİNE İLİŞKİN YARGITAY KARARLARI I- YARGITAY İÇTİHADI BİRLEŞTİRME KARARI (06.03.1978 gün 1/3 sayılı

Detaylı

5510 SAYILI SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNUNA GÖRE UYGULANACAK İDARİ PARA CEZALARI (2014 YILI )

5510 SAYILI SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNUNA GÖRE UYGULANACAK İDARİ PARA CEZALARI (2014 YILI ) 5510 SAYILI SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNUNA GÖRE UYGULANACAK İDARİ PARA CEZALARI (2014 YILI ) SS ve GSS KANUNU NA GÖRE UYGULANACAK İDARİ PARA CEZALARI (TL) (01.01.2014 31.06.2014 Döneminde)

Detaylı

T Ü R M O B TÜRKİYE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLER ODALARI BİRLİĞİ SİRKÜLER RAPOR MEVZUAT

T Ü R M O B TÜRKİYE SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİRLER VE YEMİNLİ MALİ MÜŞAVİRLER ODALARI BİRLİĞİ SİRKÜLER RAPOR MEVZUAT Sirküler Rapor 01.07.2014/148-1 1 TEMMUZ 2014 TARİHİNDEN İTİBAREN GEÇERLİ VERGİDEN İSTİSNA KIDEM TAZMİNATI, ÇOCUK YARDIMI VE AİLE YARDIMI İÇİN YAPILAN ÖDEMELERDE İSTİSNA SINIRI ÖZET : 1.7.2014-31.12.2014

Detaylı

T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü GENELGE 2014-1

T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü GENELGE 2014-1 T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü Sayı : 24010506/0100602/ 42 15/1/2014 Konu : Prime esas kazançların alt ve üst sınırları ile bazı işlemlere esas tutarlar GENELGE

Detaylı

Adres : Mithatpaşa Cad. No : 7 Sıhhiye/ANKARA Ayrıntılı Bilgi : A.ARAS Dai. Bşk. V.

Adres : Mithatpaşa Cad. No : 7 Sıhhiye/ANKARA Ayrıntılı Bilgi : A.ARAS Dai. Bşk. V. T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü Telefon : 0312 458 71 10 Faks : 0312 432 12 37 1/8 Sayı : 24010506/0100602/ 42 15/1/2014 Konu : Prime esas kazançların alt ve üst

Detaylı

İlgili Kanun / Madde 6356 S. TSK/41-43

İlgili Kanun / Madde 6356 S. TSK/41-43 T.C YARGITAY 22. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2014/1967 Karar No. 2014/1792 Tarihi: 10.02.2014 İlgili Kanun / Madde 6356 S. TSK/41-43 TOPLU İŞ SÖZLEŞMESİ YETKİ TESPİTİNE İTİRAZ İŞYERİNE YENİ ALINAN İŞÇİLERİN

Detaylı

9- İŞ HUKUKU VE SOSYAL GÜVENLİK HUKUKU

9- İŞ HUKUKU VE SOSYAL GÜVENLİK HUKUKU DİKKAT: 1- Sorular çoktan seçmeli test şeklinde olup, cevap kağıdındaki doğru cevaba ait kare kutunun içi X (çarpı) şeklinde işaretlenerek cevaplanacaktır. 2- Cevaplandırmada siyah kurşun kalem ve yumuşak

Detaylı

TIBBİ KÖTÜ UYGULAMAYA İLİŞKİN ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTASI GENEL ŞARTLARI 1

TIBBİ KÖTÜ UYGULAMAYA İLİŞKİN ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTASI GENEL ŞARTLARI 1 TIBBİ KÖTÜ UYGULAMAYA İLİŞKİN ZORUNLU MALİ SORUMLULUK SİGORTASI GENEL ŞARTLARI 1 A. SİGORTANIN KAPSAMI A.1. Sigortanın Konusu Bu sigorta sözleşmesi ile 1219 sayılı Kanunun Ek 12 nci maddesi çerçevesinde,

Detaylı

167 SAYILI İNŞAAT İŞLERİNDE GÜVENLİK VE SAĞLIK HAKKINDA ILO SÖZLEŞMESİ NİN İNŞAAT SEKTÖRÜNÜN VERİMLİLİĞİ ÜZERİNE ETKİSİ

167 SAYILI İNŞAAT İŞLERİNDE GÜVENLİK VE SAĞLIK HAKKINDA ILO SÖZLEŞMESİ NİN İNŞAAT SEKTÖRÜNÜN VERİMLİLİĞİ ÜZERİNE ETKİSİ 167 SAYILI İNŞAAT İŞLERİNDE GÜVENLİK VE SAĞLIK HAKKINDA ILO SÖZLEŞMESİ NİN İNŞAAT SEKTÖRÜNÜN VERİMLİLİĞİ ÜZERİNE ETKİSİ Yrd. Doç. Dr. Barış ÖZTUNA Çankırı Karatekin Üniversitesi Çalışma Ekonomisi ve Endüstri

Detaylı

ĠġVERENLERE ÖNEMLĠ UYARILAR Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ KANUNLARI ĠLE GELEN YAPTIRIMLAR

ĠġVERENLERE ÖNEMLĠ UYARILAR Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ KANUNLARI ĠLE GELEN YAPTIRIMLAR ĠġVERENLERE ÖNEMLĠ UYARILAR Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ KANUNLARI ĠLE GELEN YAPTIRIMLAR Yeni iģ sağlığı ve güvenliği konusundaki yasalar iģverenlere birçok yükümlülükler getirmektedir. Bu yükümlülüklerin yerine

Detaylı

ÇOCUKLARIN DESTEKTEN YARARLANMA SÜRELERİ

ÇOCUKLARIN DESTEKTEN YARARLANMA SÜRELERİ ÇOCUKLARIN DESTEKTEN YARARLANMA SÜRELERİ Haksahibi kız çocukların destekten yararlanma süreleri, evlenmelerinin üstün olasılık içinde bulunduğu yaşa göre belirlenir ki, bu yaş kural olarak köylerde 18,

Detaylı

İşverenlere Torba Kanun İle Sigorta Prim Teşviki Getirilmiş, Bir İşçi İçin Prim İndirim Tavanı 1.009 TL ye Kadar Çıkarılmıştır

İşverenlere Torba Kanun İle Sigorta Prim Teşviki Getirilmiş, Bir İşçi İçin Prim İndirim Tavanı 1.009 TL ye Kadar Çıkarılmıştır İşverenlere Torba Kanun İle Sigorta Prim Teşviki Getirilmiş, Bir İşçi İçin Prim İndirim Tavanı 1.009 TL ye Kadar Çıkarılmıştır I- GİRİŞ : 25.02.2011 tarihli Resmi Gazetenin mükerrer sayısında yayımlanan

Detaylı

Sosyal Sigortalar Kanunu, Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar

Sosyal Sigortalar Kanunu, Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanun Sosyal Sigortalar Kanunu, Tarım İşçileri Sosyal Sigortalar Kanunu, Esnaf ve Sanatkârlar ve Diğer Bağımsız Çalışanlar Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu ile Tarımda Kendi Adına ve Hesabına Çalışanlar

Detaylı

yargýtay kararlarý T.C. YARGITAY 9. HUKUK DAÝRESÝ YARGITAY ÝLAMI ESAS NO : 2002/6042 KARAR NO : 2002/6339 KARAR TARÝHÝ : 17.04.

yargýtay kararlarý T.C. YARGITAY 9. HUKUK DAÝRESÝ YARGITAY ÝLAMI ESAS NO : 2002/6042 KARAR NO : 2002/6339 KARAR TARÝHÝ : 17.04. yargýtay kararlarý ESAS NO : 2002/6042 KARAR NO : 2002/6339 KARAR TARÝHÝ : 17.04.2002 : ÝÞVERENÝN HÝZMET AKDÝNÝ HAKLI NEDENLE FESHÝ Grev devam ettiði sýrada davacýnýn iþyerine gelen servis aracýna girerek,

Detaylı

İŞ KAZASI SONUCU SOSYAL GÜVENLİK KAPSAMINDA SAĞLANAN HAKLAR

İŞ KAZASI SONUCU SOSYAL GÜVENLİK KAPSAMINDA SAĞLANAN HAKLAR İŞ KAZASI SONUCU SOSYAL GÜVENLİK KAPSAMINDA SAĞLANAN HAKLAR Cumhur Sinan ÖZDEMİR 43 1. GİRİŞ İş kazası, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu nun 13 üncü maddesinde sayılan hal

Detaylı

İŞ KAZASI VE MESLEK KASHATLIĞINDA İŞVERENLERİN HUKUKİ SORUMLULUĞUNUN YARGITAY KARARLARI IŞIĞINDA DEĞERLENDİRİLMESİ

İŞ KAZASI VE MESLEK KASHATLIĞINDA İŞVERENLERİN HUKUKİ SORUMLULUĞUNUN YARGITAY KARARLARI IŞIĞINDA DEĞERLENDİRİLMESİ T.C. MARMARA ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri Ana Bilim Dalı İş Hukuku ve Sosyal Güvelik Hukuku Bilim Dalı İŞ KAZASI VE MESLEK KASHATLIĞINDA İŞVERENLERİN

Detaylı

T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü

T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü Sayı : B.13.2.SGK.0.10.04.00/73-031/93 23/1/2013 Konu : Prime esas kazançların alt ve üst sınırları ile bazı işlemlere esas tutarlar

Detaylı

SİRKÜLER RAPOR SGK PRİMİNE ESAS KAZANÇLARIN ALT VE ÜST SINIRLARI

SİRKÜLER RAPOR SGK PRİMİNE ESAS KAZANÇLARIN ALT VE ÜST SINIRLARI SİRKÜLER RAPOR Sirküler Tarihi : 17.01.2014 Sirküler No : 2014 / 4 SGK PRİMİNE ESAS KAZANÇLARIN ALT VE ÜST SINIRLARI Bilindiği üzere Asgari Ücret Tespit Komisyonu tarafından milli seviyede tek asgari ücret

Detaylı

VERGİDEN İSTİSNA KIDEM TAZMİNATI, ÇOCUK YARDIMI VE AİLE YARDIMI İÇİN YAPILAN ÖDEMELERDEN İSTİSNA SINIRI

VERGİDEN İSTİSNA KIDEM TAZMİNATI, ÇOCUK YARDIMI VE AİLE YARDIMI İÇİN YAPILAN ÖDEMELERDEN İSTİSNA SINIRI VERGİDEN İSTİSNA KIDEM TAZMİNATI, ÇOCUK YARDIMI VE AİLE YARDIMI İÇİN YAPILAN ÖDEMELERDEN İSTİSNA SINIRI Özet: 01.01.2015 30.06.2015 ile 01.07.2015 31.12.2015 tarihleri arasında geçerli olmak üzere uygulanacak

Detaylı

T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI. Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü GENELGE 2016/12

T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI. Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü GENELGE 2016/12 Sayı : 87838906/309/482 Konu : Altın Bedelleri Tarih: 22/06/2016 T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü GENELGE 2016/12 Bilindiği gibi 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve

Detaylı

Kurumca dayanağı belirtilmek suretiyle diğer kanunlarda aşağıda belirtilen fiiller için idari para cezası öngörülmüş olsa dahi ayrıca bu Kanunun;

Kurumca dayanağı belirtilmek suretiyle diğer kanunlarda aşağıda belirtilen fiiller için idari para cezası öngörülmüş olsa dahi ayrıca bu Kanunun; İDARİ PARA CEZALARI 5510 S.K.MD. 102 Kurumca dayanağı belirtilmek suretiyle diğer kanunlarda aşağıda belirtilen fiiller için idari para cezası öngörülmüş olsa dahi ayrıca bu Kanunun; a) 1) 8 inci maddesinin

Detaylı

SÜREKLİ İŞ ÖREMEZLİK GELİRİ İLE MALULİYET AYLIĞI HANGİ DURUMLARDA BAĞLANIR?

SÜREKLİ İŞ ÖREMEZLİK GELİRİ İLE MALULİYET AYLIĞI HANGİ DURUMLARDA BAĞLANIR? SÜREKLİ İŞ ÖREMEZLİK GELİRİ İLE MALULİYET AYLIĞI HANGİ DURUMLARDA BAĞLANIR? Kemal AKYOL * I.GİRİŞ Maluliyet aylığı ve iş göremezlik geliri için hangi koşulları sağlamam gerekli, belli bir oranda raporum

Detaylı

Sirküler Rapor 15.01.2014/33-1 2014 YILINDA VERGİDEN İSTİSNA KIDEM TAZMİNATI, ÇOCUK YARDIMI VE AİLE YARDIMI İÇİN YAPILAN ÖDEMELERDE İSTİSNA SINIRI

Sirküler Rapor 15.01.2014/33-1 2014 YILINDA VERGİDEN İSTİSNA KIDEM TAZMİNATI, ÇOCUK YARDIMI VE AİLE YARDIMI İÇİN YAPILAN ÖDEMELERDE İSTİSNA SINIRI Sirküler Rapor 15.01.2014/33-1 2014 YILINDA VERGİDEN İSTİSNA KIDEM TAZMİNATI, ÇOCUK YARDIMI VE AİLE YARDIMI İÇİN YAPILAN ÖDEMELERDE İSTİSNA SINIRI ÖZET : 1.1.2014-31.12.2014 tarihleri arasında geçerli

Detaylı

S İ R K Ü L E R : 2 0 1 3 / 2 8

S İ R K Ü L E R : 2 0 1 3 / 2 8 24.06.2013 S İ R K Ü L E R : 2 0 1 3 / 2 8 Yeni Reeskont Oranları ve Vadeli Çeklere Reeskont Uygulanması 1. 21.06.2013 tarihinden İtibaren Vergisel İşlemlere İlişkin Reeskont Oranları %13,75 ten %11 e

Detaylı

15 YIL VE 3600 GÜNLE KIDEM TAZMİNATI ALANLAR BAŞKA YERDE ÇALIŞABİLİR Mİ?

15 YIL VE 3600 GÜNLE KIDEM TAZMİNATI ALANLAR BAŞKA YERDE ÇALIŞABİLİR Mİ? 15 YIL VE 3600 GÜNLE KIDEM TAZMİNATI ALANLAR BAŞKA YERDE ÇALIŞABİLİR Mİ? Dr. Resul KURT* Gözde UYGUR** I. GİRİŞ Çalışma hayatında en çok sorun yaşanan konuların başında kıdem tazminatı gelmektedir. 1475

Detaylı

İlgili Kanun / Madde 506.S.SSK/61 YAŞLILIK AYLIĞININ HESAPLANMA YÖNTEMİ

İlgili Kanun / Madde 506.S.SSK/61 YAŞLILIK AYLIĞININ HESAPLANMA YÖNTEMİ T.C YARGITAY 10. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2009/8546 Karar No. 2012/8662 Tarihi: 14.05.2012 İlgili Kanun / Madde 506.S.SSK/61 YAŞLILIK AYLIĞININ HESAPLANMA YÖNTEMİ ÖZETİ: 506 sayılı Yasanın 61. maddesine

Detaylı

T.C. AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı

T.C. AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı Sayı: 96007696-045.03-49500 26/03/2015 Konu: Hizmet Alım Personeli Kıdem Tazminatı 81 İL VALİLİĞİNE Başkanlığımıza farklı zamanlarda intikal eden yazılı görüş taleplerinde, Bakanlığımız merkez ve taşra

Detaylı

Sirküler no: 019 İstanbul, 10 Şubat 2009

Sirküler no: 019 İstanbul, 10 Şubat 2009 Sirküler no: 019 İstanbul, 10 Şubat 2009 Konu: Kısa çalışma ve kısa çalışma ödeneği uygulaması. Özet: İşsizlik Sigortası Kanunu nun ek 2. maddesinin uygulanmasına ilişkin olarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik

Detaylı

SIGORTA PRIMLERINDE 5 PUANLIK İNDIRIM

SIGORTA PRIMLERINDE 5 PUANLIK İNDIRIM SIGORTA PRIMLERINDE 5 PUANLIK İNDIRIM 23 Ekim tarihinde yayımlanan 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu Uygulamasında Özellik Arzeden Hususlar başlıklı yazımızın PRİM ORANLARI

Detaylı

T.C. KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU RET KARARI :F.Y.

T.C. KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU RET KARARI :F.Y. T.C. KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU ŞİKAYET NO : 04.2013.1870 KARAR TARİHİ : 10/03/2014 RET KARARI ŞİKAYETÇİ ŞİKAYET EDİLEN İDARE ŞİKAYETİN KONUSU :F.Y. : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Ziyabey Cad. No:6 Balgat/ANKARA

Detaylı

MESLEK HASTALIKLARI ve İŞ KAZALARI

MESLEK HASTALIKLARI ve İŞ KAZALARI 15 Ocak 2011 İş Kazaları, Meslek Hastalıkları ve Hukuksal Yönü MMO Kocaeli Şubesi MESLEK HASTALIKLARI ve İŞ KAZALARI Doç. Dr. Nilay Etiler Kocaeli Üniversitesi Meslek hastalığı 5510 sayılı SS-GSS Kanunu

Detaylı

Sorumluluk Sigortalarında Zamanaşımı

Sorumluluk Sigortalarında Zamanaşımı Sorumluluk Sigortalarında Zamanaşımı GİRİŞ 20. Y.Y. başlarından günümüze dünya kapitalizmin hızlı gelişimine ve hakim ekonomik sistem olmasına tanıklık etmiştir. Dünyada hakim ekonomik sistem olan kapitalizmin

Detaylı

Dr. Şuayyip Doğuş DEMİRCİ

Dr. Şuayyip Doğuş DEMİRCİ Dr. Şuayyip Doğuş DEMİRCİ Sigorta Türleri Zarar Sigortaları a. Mal Sigortaları b. Sorumluluk Sigortaları Can Sigortaları a. Hayat Sigortası b. Kaza Sigortası c. Hastalık ve Sağlık Hastalık ve Sağlık

Detaylı

5510 SAYILI SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU NDAKİ İDARİ PARA CEZALARI

5510 SAYILI SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU NDAKİ İDARİ PARA CEZALARI 5510 SAYILI SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU NDAKİ İDARİ PARA CEZALARI İLGİLİ MADDE İDARİ PARA CEZASI UYGULANACAK FİİL /a 1) 8. maddenin birinci sında belirtilen sigortalı işe giriş bildirgesi

Detaylı

İlgili Kanun / Madde 4857 S. İşK/41. T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2008/923 Karar No. 2008/5603 Tarihi: 21.03.2008

İlgili Kanun / Madde 4857 S. İşK/41. T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2008/923 Karar No. 2008/5603 Tarihi: 21.03.2008 T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2008/923 Karar No. 2008/5603 Tarihi: 21.03.2008 İlgili Kanun / Madde 4857 S. İşK/41 FAZLA ÇALIŞMANIN KANITLANMASI ÜCRET BORDROLARI FAZLA ÇALIŞMANIN HAFTALIK ÇALIŞMA

Detaylı

İlgili Kanun / Madde 854 S. DİşK/1

İlgili Kanun / Madde 854 S. DİşK/1 T.C YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ Esas No. 2009/31285 Karar No. 2012/3117 Tarihi: 13.02.2012 Yargıtay Kararları Çalışma ve Toplum, 2012/3 İlgili Kanun / Madde 854 S. DİşK/1 DENİZ İŞ YASASININ KAPSAMI ÖZETİ:

Detaylı

VERGİ SİRKÜLERİ NO: 2015/24 TARİH: 09/02/ Yılında Uygulanacak SGK İdari Para Cezaları

VERGİ SİRKÜLERİ NO: 2015/24 TARİH: 09/02/ Yılında Uygulanacak SGK İdari Para Cezaları VERGİ SİRKÜLERİ NO: 2015/24 TARİH: 09/02/2015 KONU 2015 Yılında Uygulanacak SGK İdari Para Cezaları Asgari Ücret Tespit Komisyonu 2015 Yılı nda uygulanacak asgari ücret tutarını belirlemiş ve konuya ilişkin

Detaylı

PRİM TAHSİLAT DAİRE BAŞKANLIĞI TEMMUZ 2009

PRİM TAHSİLAT DAİRE BAŞKANLIĞI TEMMUZ 2009 TEK BELGE UYGULAMASI İLE İLGİLİ OLARAK 5510 SAYILI SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNUNDA, 18/2/2009 TARİH VE 5838 SAYILI KANUNLA YAPILAN DÜZENLEMELER PRİM TAHSİLAT DAİRE BAŞKANLIĞI TEMMUZ

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HUKUKİ SORUMLULUKLAR. Doç.Dr. Saim OCAK MARMARA ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HUKUKİ SORUMLULUKLAR. Doç.Dr. Saim OCAK MARMARA ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ HUKUKİ SORUMLULUKLAR Doç.Dr. Saim OCAK MARMARA ÜNİVERSİTESİ HUKUK FAKÜLTESİ İŞVERENLERİN HUKUKİ SORUMLULUKLARI ULUSLARARASI KAYNAKLAR (SÖZLEŞME VS.) 1982 ANAYASASI TÜRK BORÇLAR

Detaylı

T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü

T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü T.C. SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü Sayı : B.13.2.SGK.0.10.04.00/73-031/ 65 24/1/2012 Konu : Prime esas kazançların alt ve üst sınırları ile bazı işlemlere esas tutarlar

Detaylı