Seçim Sistemleri ve Baraj Uygulamaları

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Seçim Sistemleri ve Baraj Uygulamaları"

Transkript

1 UKAM YAYINLARI ARALIK Farklılıkların Temsili Bakımından Seçim Sistemleri ve Baraj Uygulamaları Prof. Dr. İlhan Kaya Uluslararası Kültürel Araştırmalar Merkezi International Cultural Research Center Navende Lêkolîna Çandeyîya Navneteweyî ANALİZ

2 Farklılıkların Temsili Bakımından Seçim Sistemleri ve Baraj Uygulamaları 1 Prof. Dr. İlhan Kaya YAYINLARI /UKAMIstanbul /Uluslararası Kültürel Araştırmalar Merkezi

3 Farklılıkların Temsili Bakımından Seçim Sistemleri ve Baraj Uygulamaları Prof. Dr. İlhan Kaya 2 ISBN: UKAM YAYINLARI YAYIN NO: 09, ANALİZ NO: 04 KAPAK TASARIMI ve MİZANPAJ: Hamdi Alanay ULUSLARARASI KÜLTÜREL ARAŞTIRMALAR MERKEZİ Maltepe Mah. Edirne Çırpıcı Yolu Sok. No: 5/2B, Mira Rezidans, Zeytinburnu, İstanbul TÜRKİYE Telefon: Faks: E-Posta: Copyright Aralık 2014 UKAM Bu analizde yer alan görüşler bir kurum olarak UKAM ın görüşleri ile birebir örtüşmeyebilir.

4 GİRİŞ...4 SEÇİM SİSTEMLERİ...5 A) Çoğunluk Sistemleri...5 1) Seçim Bölgelerinin Genişliğine Göre Çoğunluk Sistemi...6 2) Nispi Çoğunluk Mutlak Çoğunluk Sistemleri...6 B) Nispi Temsil Esasına Dayanan Seçim Sistemleri...7 1) Liste Usulü Nispi Temsil Sistemi...8 2) Karma Üyeli Nispi Temsil Sistemi...8 3) Aktarılabilir Tek Oy Seçim Sistemi...8 C) Karma Seçim Sistemleri...9 Sonuç...9 SEÇİM BARAJI...10 Dünyadaki Seçim Barajı Uygulamaları...10 Temsilde Adalet Bağlamında Seçim Barajları...13 Türkiye İçin Öneriler...14 SONUÇ...17 KAYNAKÇA...18 YAZAR...19 İÇİNDEKİLER 3 Bu çalışmanın ham halini okuyarak önerilerde bulunan Vahap Coşkun ve Ömer Uğurlu ya teşekkür ederim.

5 GİRİŞ 4 Türkiye deki mevcut seçim sistemi ve %10 luk seçim barajı, meşruiyetini yönetimde istikrar ilkesinden almaktadır. Yüksek seçim barajını savunan kesimler, 1970 li yıllarda yaşanan parçalı siyasi yapının siyasi istikrarsızlığın ana kaynağı olduğunu ve bunun ülkeye çok şey kaybettirdiğini ifade etmektedirler. Güçlü siyasi iktidarların, ekonomik büyüme anlamına geldiğini ve bunun teminatının ise yüksek seçim barajı olduğunu belirtmektedirler. Bir darbe anayasası ürünü olan seçim sistemi ve %10 luk seçim barajı, yoğun eleştirilere ve geçen otuz yıla rağmen bir türlü değiştirilememiştir. Yüksek seçim barajı, seçmen iradesine ket vuran antidemokratik bir uygulama olarak anılmaktadır. Darbe anayasasını hazırlayanlar; toplumsal gerilimleri, siyasi kamplaşmaları, istikrarsızlığı ve mahsurlu gözüken siyasi oluşumları meclis dışında tutmak amacıyla yüksek seçim barajını anayasaya bir madde olarak koydular. Bu nedenle, askerlerin %10 luk seçim barajı tercihi, sadece yönetimde istikrarı sağlama çabasının bir ürünü değildi. Aynı zamanda sakıncalı gördükleri toplumsal kesimleri meclis dışında tutma amacının da bir mahsulüydü. Yüksek seçim barajı, önce dinî (RP), ardından etnik (Kürtler) kimlik siyaseti yapan kesimlerin parlamentodaki temsilini engelleme işlevi gördü. Bu engelleme çabasının bir dönem başarılı olduğu da görülmektedir. Ancak bugün gelinen noktada, bu yöndeki bir çabanın sonuç vermediğini ve dışlanan kesimlerin, Türkiye siyasetinin ana dinamiklerini oluşturduklarını görmekteyiz. Ayrıca yönetimde istikrar niyetinin de tam olarak arzulanan sonucu vermediğini görüyoruz. Nitekim %10 luk seçim barajına rağmen 1990 lı yıllar, Türkiye nin koalisyon yılları olarak tarihe geçti. Siyasi kutuplaşmalar ve gerilimler sona ermedi. Postmodern bir darbe ile daha da karmaşık hale gelen bu dönem, aynı zamanda iki büyük ekonomik krize de şahitlik etti. Demokrasinin en önemli kutsalı sayılan sandığın meşruiyeti, seçmen iradesinin adil bir şekilde yansıtılmasına bağlıdır. Siyasi rekabet koşullarının adil olması, farklılıkların temsili ve çoğulculuk, demokratik bir ülkenin en temel değerleridir. Dolayısıyla, seçim sistemlerinin bu değerleri dikkate alarak tasarlanması gerekir. Bu anlamda, çoğulcu demokrasinin inşası, farklılıkların siyasi sisteme entegre edilmesine bağlıdır. Toplumun ana akımlarının dışında kalan eğilimlerin, temsil olanağı bulması büyük bir önem taşımaktadır. Buradaki temel husus, yönetimde istikrar ile temsilde adalet arasında dengenin nasıl sağlanacağı konusudur. Bu analiz, bu sorulara cevap vermek üzere hazırlanmıştır. Dünyadaki farklı seçim sistemleri ve baraj uygulamaları incelenerek, Türkiye nin bu konudaki pozisyonu ortaya konulmuştur. Dünyadaki uygulamalara bakıldığında iki temel seçim sisteminden bahsetmek mümkündür. Bunları dar bölge-tek adaylı çoğunluk seçim sistemleri ve geniş bölge-çok adaylı nispi temsil seçim sistemleri olarak sınıflandırmak mümkündür. Bazı durumlarda, iki sistemin entegre bir biçimde kullanıldığı karma sistem uygulamaları da vardır. Türkiye de belediye seçimlerinde çoğunluk sistemi uygulanırken, genel seçimlerde liste usulü nispi temsil sistemi uygulanmaktadır. ABD ve İngiltere gibi ülkelerde barajsız dar bölge-tek adaylı-çoğunluk sistem uygulanırken, birçok Avrupa ülkesinde nispi temsil sistemleri uygulanmaktadır. Çoğunluk sistemlerinin bazıları tek turlu nispi çoğunluk sistemi, bazıları ise iki turlu mutlak çoğunluk sistemi şeklinde uygulanmaktadır. Ancak tek turlu sistemlerde, siyasi partiler genellikle ön seçimler yapmakta ve seçmenlere aday belirleme konusunda söz söyleme olanağı tanımaktadır. Mutlak çoğunluk sistemlerinde ise eğer ilk turda salt çoğunluk sağlanmamışsa, en fazla oyu alan adaylarla ikinci tura gidilmektedir. Böylece seçmenlerin kendilerine ikinci derecede yakın hissettikleri adaylara oy vermesinin önü açılmaktadır. Nispi temsil sistemlerinde hiç baraj uygulamayan ülkeler olduğu gibi, belli oranlarda baraj uygulayan ülkeler de vardır. Venedik Komisyonu nun 2009 yılında hazırladığı bir raporda, % 3 ile %5 arasında değişen oranların, demokrasiler için makul baraj

6 oranları olduğu belirtilmişti. Uzun demokrasi geleneği olan ülkelerde baraj genellikle %5 in altındadır. Hatta bazı ülkeler, baraj uygulamalarında bir kısım esneklikler yaparak azınlık gruplarının temsilini kolaylaştırmaktadır. Türkiye %10 luk seçim barajı ile dünyada en yüksek seçim barajı uygulayan ülkelerin başında gelmektedir. Batı demokrasilerinde bu denli yüksek seçim barajlarına rastlamak mümkün değildir. Rusya gibi demokrasisi sorunlu olan bir ülkede dahi bu oran %7 dir. Bu bakımdan, darbe zihniyeti ürünü olan yüksek seçim barajı, Türkiye demokrasisi açısından büyük bir sorun teşkil etmektedir. Yüksek seçim barajının temsilde adalet sorunu oluşturduğu, toplumsal farklılıkların temsilini güçleştirdiği ve küçük siyasi partilerin rekabet etme olanağını büyük ölçüde sınırladığı ifade edilmektedir. Türkiye deki siyasi partiler kanunu, parti içi demokrasi olgusu ve çoğulculuk sorunları dikkate alındığında, seçim barajının demokratik süreçler üzerindeki etkisi daha da artmaktadır. Bu nedenle, Türkiye de çoğulcu ve demokratik bir seçim sistemine, yeni bir siyasi partiler yasasına ve parti içi demokrasiyi artıracak bir kısım düzenlemelere ihtiyaç bulunmaktadır. Elinizdeki bu analiz, dünyadaki farklı seçim sistemleri ve baraj uygulamalarını ele alarak, Türkiye nin bu tablodaki durumunu ortaya koymakta ve bu konuda bir kısım öneriler sunmaktadır. SEÇİM SİSTEMLERİ Dünyada uygulanan seçim sistemlerini kabaca üç grupta sınıflamak mümkündür: Çoğunluk sistemleri, nispi temsil sistemleri ve karma sistemler [1]. Bu sistemlerin her birinin öncelediği değerler ve konular vardır. Örneğin çoğunluk sistemlerinde yönetimde istikrar fikri ön plandayken, nispi temsil sistemlerinde temsilde adalet düşüncesi ön plana çıkmaktadır. Karma sistemlerde ise bu ikisinin arası bulunmaya çalışılmaktadır. Türkiye Cumhuriyeti anayasasında herhangi bir seçim sistemi tanımlanmamasına rağmen yönetimde istikrar ve temsilde adalet ifadeleri birlikte kurularak, bunun nasıl olacağı yasa koyuculara bırakmıştır [2]. Bu nedenle, seçimlerin nasıl yapılacağı konusu yapılan kanunlarla belirlenmektedir. Türkiye deki mevcut seçim sistemi ve %10 luk seçim barajı askeri yönetim döneminde, 1983 yılında yapılan yasa ile belirlenmiştir. 5 A) Çoğunluk Sistemleri Çoğunluk sistemlerinin temel felsefi ve pratik dayanağı yönetimde istikrarın sağlanması ilkesi yer almaktadır. Çoğunluk sistemlerdeki temel mantığa göre, her seçim bölgesinde geçerli oyların çoğunluğunu kazanan adaylar (partili, bağımsız veya partili adaylar grubu) milletvekili seçilir [2]. Fakat bu temel mantığa göre çoğunluk sisteminin uygulanma biçiminde önemli farklılıklar bulunmaktadır. Seçim bölgelerinin genişliği, ulusal bir barajın olup olmaması, seçimin tek turlu veya iki turlu olması ve milletvekili seçilmek için gerekli olan oy oranın ne olması gerektiği gibi konular bakımından önemli farklılıklar vardır. Çoğunluk sistemlerindeki uygulamalarda en önemli olgulardan biri, seçim çevresinin bir milletvekili mi yoksa birden fazla milletvekilini seçecek şekilde düzenlenip düzenlenmediği konusudur. Eğer sistem her parti için tek adaylı bir yarışı öngörüyorsa, bu bir dar bölge uygulamasıdır. Yok, eğer birden fazla adayın aynı seçim bölgesinden bir siyasi parti adına yarışması söz konusu ise, o zaman da geniş seçim bölgesi uygulamasından söz etmek mümkündür. Ayrıca bir seçim bölgesinde bir adayın milletvekili olması için nispi çoğunluk mu yoksa mutlak çoğunluk mu aranacağı konusu da seçim sonuçlarını etkileyen önemli bir olgudur. Bazı dar bölge uygu-

7 lamalarında adaylar tek turda yarışır ve en fazla oyu alan aday seçilmiş olur. Bazılarında ise mutlak çoğunluk şartı aranır. Bu nedenle, seçim iki turlu yapılır ve %50 den daha fazla oy alan aday seçilmiş olur. Bu durumda çoğunluk sistemlerini farklı uygulama biçimlerine göre iki alt grupta sınıflandırmak mümkündür. Seçim bölgelerine göre çoğunluk sistemleri ve nispi-mutlak çoğunluk seçim sistemleri. 1) Seçim Bölgelerinin Genişliğine Göre Çoğunluk Sistemi Bu sınıflamanın temel dayanağını bölgenin genişliği ve buna bağlı olarak bir aday mı yoksa birden fazla aday mı aynı seçim bölgesinde seçilip seçilmeyeceği konusudur. Bu anlamda iki farklı uygulamadan söz etmek mümkündür: a) Tek Adaylı Dar Bölge Sistemi b) Çok Adaylı Geniş Bölge Sistemi/Listeli Çoğunluk Sistemi 6 Birincisinde ülke toplam milletvekili sayısınca bölgelere bölünür ve her bir bölgeden bir milletvekili seçilerek ilgili bölgeyi temsil eder. Tüm adaylar arasında en fazla oyu alan kişi o bölgeyi temsilen milletvekili seçilir. Bu sisteme göre örneğin Türkiye de parlamento toplam 550 milletvekilinden oluşmaktadır. Dolayısıyla, Türkiye 550 seçim bölgesine ayrılır ve her seçim bölgesi parlamentoya bir milletvekili göndermiş olur. Çok adaylı çoğunluk sisteminde ise her seçim bölgesinden birden fazla milletvekili seçilir [1]. Her bölgenin kaç milletvekiline sahip olacağı ve seçim bölgesinin genişliği yasalarla belirlenir. Bu anlamda, seçim bölgeleri mülki sınırlara göre belirlenebileceği gibi daha geniş veya dar da olabilir. Bu nedenle, bu sisteme geniş bölge sistemi diyenler de vardır. Çok adaylı çoğunluk sisteminde genellikle seçmenlere adayların adlarını sıralayan bir liste sunulduğu için; bu sistem, listeli çoğunluk veya liste usulü çoğunluk sistemi olarak da adlandırılır. Ancak bu sistemin uygulanmasında da önemli farklılıklar vardır. Seçmenler siyasi partilerin oluşturdukları aday listelerinin üzerinde herhangi bir değişiklik yapmaksızın, o partiye oy verebildikleri gibi, tercihli oy da kullanabilirler. Böylece listedeki aday sırasında değişikliğe giderek, seçilecek milletvekillerinin değişmesini sağlayabilirler. Hatta bazı uygulamalarda listedeki adayların bir bölümünün isminin yerine seçmenin tercihine göre başka isimler dahi yazılabilmektedir [2]. 2) Nispi Çoğunluk Mutlak Çoğunluk Sistemleri Bu seçim sistemleri ister dar bölge olsun ister geniş bölge olsun bir adayın milletvekili seçilebilmesi için gerekli olan oy oranın ne olması gerektiği ile ilgilidir. Bu nedenle de genellikle iki çeşit çoğunluk tanımlamasından bahsedilmektedir. a) Nispi Çoğunluk b) Mutlak Çoğunluk Nispi ya da basit çoğunluk sistemin bir seçim bölgesinde bir adayın en fazla oyu alması seçilmesi yeterlidir. Örneğin bir seçim bölgesinde beş farklı siyasi partiden oluşan adaylar arasından en fazla oyu alanlar milletvekili seçilir. Bu adayın aldığı oy oranı toplam oyların sadece %30 unu teşkil etse dahi durum değişmez ve o aday milletvekili seçilir. Hatta bu oran daha düşük bile olabilir. Önemli olan tüm adaylar arasında en yüksek oy oranına erişmesidir. Bu sistemde, seçim tek turda yapılır ve milletvekili seçilecek kişi tek turda belirlenir. Bu tür seçim sistemlerinin iki partili bir siyasi tabloyu ortaya çıkardığı sıkça belirtilen bir olgudur. Bu sistem daha çok İngiltere

8 ve ABD gibi ülkelerde uygulanmaktadır. Mutlak çoğunluk sisteminde ise bir adayın bir seçim bölgesinden milletvekili seçilebilmesi için, o seçim bölgesindeki toplam geçerli oyların %50+1 ini kazanması gerekir [3]. Daha çok Fransa da uygulanan bu seçim sisteminde, eğer adaylar ilk turda gerekli mutlak çoğunluğu sağlayamazlarsa en fazla oyu alan iki aday, ikinci kez seçimlere giderler. İkinci turda en fazla oyu alan aday, ilgili bölgenin milletvekili olarak seçilir. Bu durumda, ülke genelinde adayların bir kısmı ilk turda seçilip milletvekili olurken, bir bölümü ancak ikinci turun sonucunda milletvekili olabilirler. Çoğunluk sistemleri genel itibariyle basit bir işleyiş mantığına sahiptir. Temel hedef, yönetimde istikrar faydasına dayanan ve karmaşık hesap işlemleri gerektirmeyen seçim sistemleridir. Tek parti iktidarını hedefleyen, parçalı iktidar yapısını yönetimde istikrarsızlık olarak gören bir anlayışın ürünüdür. Çoğunluk sistemlerindeki uygulamalar sadece seçim bölgesinin dar veya geniş olması ile tanımlanmaz. Ayrıca bu dar veya geniş bölgede adayların nispi çoğunluğa göre mi yoksa mutlak çoğunluğa göre mi seçileceği konusunun da belirlenmesi gerekir [4]. Uygulamalardaki farklılıklar, temsilde adaletsizliklere neden olabilmektedir. Örneğin dar bölge sistemlerinde bazen toplamda en fazla oyu aldığı halde iktidar olamayan siyasi partiler olabilmektedir. İngiltere veya ABD gibi ülkelerde daha çok tek turlu, dar bölge nispi çoğunluk sistemi uygulanırken, Fransa gibi ülkelerde ise tek adaylı (dar bölge), mutlak çoğunluk (iki turlu) sistemi uygulanmaktadır. Tek turlu dar bölge nispi çoğunluk sistemlerinde genellikle iki partili siyasi sistem ortaya çıkmaktadır. Örneğin ABD de olduğu gibi Cumhuriyetçi Parti ve Demokrat Parti dışında bir siyasi partinin siyasi arena kendine yer bulması neredeyse imkânsızdır. Fransa gibi ülkelerde ise seçimin iki turlu olması, partiler arasında işbirliğini ortaya çıkarmaktadır. Partiler genellikle seçimi kazanma olasılığı yüksek iki aday etrafında birleşerek seçime girerler. Nispi temsil sisteminin dar veya geniş bölgeye göre yapılması temsilde adalet ve seçmen-aday ilişkisi bakımından farklı durumlar ortaya çıkarmaktadır. Örneğin, dar bölge sisteminde adayların seçim bölgelerinin belli olması ve seçmenlerle birebir etkileşime girebilmesi, seçmene daha duyarlı bir sistemi ortaya çıkarmaktadır. Bu sistemde, siyasi partilerin aday belirleme süreçlerinde parti merkezinden çok, seçmen tercihleri etkilidir. Bu da merkezden bağımsız, bölgeci siyasi eğilimlerin ortaya çıkmasıyla sonuçlanabilmektedir. İki turlu mutlak çoğunluk seçim sisteminde temsilde adalet sorunu kısmen giderilebilmektedir. Partiler ikinci tur için ittifaklara giderek, iki aday etrafında birleşebilmektedir. Bu sistem daha güçlü bir temsil olanağı sunmakla beraber, ittifakların nasıl yapıldığı konusu tartışma konusu olabilmektedir. Bu nedenle, bir kısım etik tartışmalara konu olabilmektedir. Türkiye de de yerel seçimler temelde dar bölge nispi çoğunluk sistemine göre yapılmaktadır. Her parti tek aday ile seçimlere girmekte ve en fazla oyu alan aday, belediye başkanı veya muhtar seçilmektedir. 7 B) Nispi Temsil Esasına Dayanan Seçim Sistemleri Nispi temsil sistemine göre siyasi partiler aldıkları oy oranında parlamentoda temsil olanağı bulurlar. Bu sistemde, yönetimde öne çıkan temel yaklaşım, temsilde adaletin sağlanmasıdır. Çoğunluk sistemlerinde olduğu gibi nispi seçim sistemlerinde de farklı uygulamalar vardır [1]. Bunları üç ayrı grupta sınıflamak mümkündür: Liste usulü nispi temsil sistemi Karma üyeli nispi sistemi Aktarılabilir tek oy sistem

9 1) Liste Usulü Nispi Temsil Sistemi Bu sisteme göre seçmenler adaylara değil, siyasi partilere oy verirler. Her siyasi parti aldığı oy oranınca milletvekili çıkarır. Dolayısıyla, seçim bölgesi temelde tek adaylı dar bölge şeklinde olmayıp, çok adaylı geniş bölge şeklindedir. Buna göre ülke, birden fazla adayın yarışabileceği geniş seçim bölgelere ayrılır ve adaylar liste halinde seçmen tercihine sunulur. Bu sistemde partilerin çıkardıkları milletvekili sayısı ile aldıkları oy arasında adil bir dağılım söz konusudur. Eğer bir baraj söz konusu değilse, küçük siyasi partilere de parlamentoda temsil olanağı sağlanır. Bu sistemde, yönetimde istikrardan ziyade farklı eğilimlerin adil bir şekilde temsili ön plandadır. Fakat ifade etmek gerekir ki, yüksek seçim barajlarının uygulandığı nispi temsil sistemlerinde küçük partiler temsil edilemediği gibi, seçmen ile aday arasında da istenen düzeyde etkileşim olanağı bulunmamaktadır. Adayların liste halinde sunulması, adaylar ile seçmen arasında arzulanan etkileşimleri sınırlamaktadır. Siyasi partilerin aday belirleme süreçlerinin demokratik olması ve seçim barajlarının yüksek olmaması temsilde adalet bakımından büyük önem taşımaktadır. Seçmenler adayların niteliklerinden ziyade, siyasi partilere yakınlıklarına göre oy verdiklerinden dolayı, adayların bağımsız siyasi çizgiler benimsemesini güçleştirmektedir. Türkiye de uygulanan milletvekili seçimleri yüksek barajlı liste usulü nispi temsil sistemi esasına göre yapılmaktadır. Sistem temelde d Hondt usulü nispî temsil sistemine dayanır. Temsildeki çeşitliliği sınırlayan temel belirleyici ise yüksek seçim barajıdır. 8 2) Karma Üyeli Nispi Temsil Sistemi Bu sistemde parlamentoda milleti temsil edecek vekillerin seçilmesi iki farklı şekilde yapılmaktadır. Parlamentodaki milletvekillerinin bir kısmı dar bölgelerden çoğunluk esasına göre seçilen adaylardan seçilirken, bir kısmı ülke geneli nispi temsil esasına göre seçilmektedir. Bu sistemlerde seçmenler iki çeşit oy kullanırlar. Bunlardan birisi ülke geneli adayların diğeri ise dar bölgeden adayların seçimi için yapılan oylamalardır. Ülke geneli vekil seçiminin amacı, dar bölge nispi temsil sisteminin doğurduğu dengesiz temsil durumu düzeltmektir. Böylece farklı eğilimlerin parlamentoda adil bir şekilde temsil edilmesi sağlanır. Sonucu belirleyen ise siyasi partilerin ülke genelinde seçmen tercihleri sonucunda şekillenen oy oranlarıdır [5]. 3) Aktarılabilir Tek Oy Seçim Sistemi En karmaşık seçim sistemlerinden biridir. Uzun yıllardır İrlanda da uygulanan bu sistem, uygulamadaki güçlükleri ile bilinmektedir. Bu sistemde, seçmenler adayları tercihlerine göre sıralarlar. Belirlenen seçilme kotasını geçen adaylar seçimi kazanmış sayılırlar. Seçilme kotasından daha fazla oy alan adayların oyları, daha sonra diğer adaylara aktarılmaktadır. Böylece seçmenlerin tercihlerine ve dağıtılan oylara göre diğer kazanan adaylar belirlenir [2]. Nispi temsil seçim sistemlerinde bir adayın vekil olarak seçilmesi için alması gereken oy oranının hesaplanması için oldukça farkı yönetmeler ve formüller kullanılır. Bunların bazıları şunlardır: en yüksek artık (bakiye) sistemi, en yüksek ortalama sistemi, ulusal artık (millî bakiye) sistemi, klâsik d hondt sistemi, sainte laguë sistemi, 1,5 ile başlayan yarımşar aralı aritmetik dizi ile bölme ve azalan tam sayılı aritmetik dizi ile çarpma sistemi gibi. Bu sistemler hakkında ayrıntılı bilgi edinmek isteyenler, Prof. Dr. Hikmet Sami Türk tarafından yazılan Seçim, Seçim Sistemleri ve Anayasal Tercih adlı çalışmaya bakılabilir [2]. Nispi temsil sistemlerinde en önemli şey adayların belirlenme sistemi ve sıralamasıdır. Çünkü aday belirleme süreçleri, parti içi demokrasi ve farklı görüşlere yer verme bakımından önemliyken, sıralama adayların seçilme şanslarını direk olarak etkilemektedir. Ayrıca seçim bölgelerinin büyüklüğü de nispi temsilin şeklini belirlemektedir. Örneğin İsrail gibi ülkelerde,

10 ülkenin tamamı tek seçim bölgesi sayılır ve her parti aldığı oy oranında milletvekili kazanır. Almanya da ise seçim bölgeleri ile eyalet sınırları denkleştirilmiştir. Türkiye de ise seçim bölgeleri çıkarılan milletvekili sayısıyla sınırlanmıştır. Buna göre 18 vekilden daha az sayıda vekil çıkaran iller bir seçim bölgesi olarak tanımlanırken, 18 ve üzeri vekil çıkarabilen iller ise bu sayıya uygun seçim bölgelerine bölünmüştür [2]. C) Karma Seçim Sistemleri Karma seçim sistemleri hem çoğunluk hem de nispi temsil sistemlerinin sentezi ile oluşturulan seçim sistemleridir [5]. Buna göre toplam vekil sayısının bir kısmı çoğunluk sistemine bir kısmı ise nispi temsil sistemine göre belirlenir. Ancak uygulamada önemli farklılıklar ortaya çıkmaktadır. Milletvekillerinin ne kadarının çoğunluk sistemine ne kadarının ise nispi temsil sistemine göre belirleneceği konusunda önemli uygulama farklılıkları bulunmaktadır. Ayrıca çoğunluk sistemi ve nispi temsil sisteminin uygulamasındaki çeşitlilikler dikkate alındığında, karma seçim sistemlerinde oldukça farklı uygulamaların olabileceğini göstermektedir. Dar veya geniş bölge sistemi, nispi veya mutlak çoğunluk sistemi, kotalar, liste adaylar veya tek aday gibi konular uygulamalardaki farklılıkları daha da çeşitlendirmektedir. Bunun yanında, ülkelerin hangi oranda milletvekilini çoğunluk sistemine ve hangi oranda nispi temsil sistemine göre seçeceği konusunda da oldukça farklı uygulamalar vardır. Örneğin Rusya da milletvekillerinin %50 si çoğunluk sistemine, %50 si ise nispi temsil sistemine göre belirlenmektedir. Tunus ta ise bu oran %88 çoğunluk sistemi, %12 ise nispi temsil sistemi şeklindedir. Dar bölge veya geniş bölgeye göre tek turlu veya iki turlu seçim uygulamalarına baktığımızda, farklı ülkelerde farklı uygulamalar dikkat çekmektedir. Örneğin Rusya, İngiltere, Japonya ve Güney Kore, dar bölge tek turlu seçim sistemini tercih ederken, Azerbaycan, Arnavutluk ve Gürcistan gibi ülkelerde dar bölge iki turlu çoğunluk sistemi uygulanmaktadır [6]. Karma seçim sistemlerinde siyasi partiler, iki çeşit liste ile seçime girerler. Bu listelerden biri dar bölgelerdeki temsil için, diğeri ise ulusal düzeydeki temsil için oluşturulur. 9 Sonuç Dünyadaki uygulamalara bakıldığında, bir kısım farklılıklara rağmen dünyadaki seçim sistemlerini üç ana grupta sınıflamak mümkündür: çoğunluk, nispi temsil ve karma sistemler. Özkan a (2007) göre 211 ülkede yapılan bir araştırmaya göre, dünyadaki ülkelerin 113 ünde çoğunluk sistemi, 76 sında nispi temsil seçim sistemi, geri kalan 22 sinde ise karma seçim sistemleri uygulanmaktadır. Çoğunluk sistemleri arasında en yaygın olanı ise dar bölge tek turlu çoğunluk seçim sistemidir. Bu sistemden sonra ise liste usulü nispi temsil sistemi ile iki turlu çoğunluk sistemi gelmektedir. Yukarıda da ifade edildiği gibi seçim sistemlerinin nasıl olacağı konusu temelde iki önemli motivasyon kaynağına dayanmaktadır: yönetimde istikrar ve temsilde adalet. Dolayısıyla, her ülke kendi sosyal ve siyasal gerçekleri, tarihsel deneyimleri ve siyasal kültürlerini dikkate alarak bir kısım seçim sistemleri geliştirmiştir. Bir kısmı yönetimde istikrarı önemseyip, tek parti iktidarlarını ortaya çıkaracak seçim sistemlerini benimserken, bir kısmı ise farklılıkların parlamentodaki temsilini daha önemli görüp, buna uygun sistemleri tercih etmiştir. Bazıları ise ikisi arasında dengeyi sağlamak üzere karma seçim sistemleri geliştirmiştir. Seçim sistemlerinde temsilde adalet ve yönetimde istikrar durumunu direk olarak etkileyen diğer önemli bir etmen ise seçim barajıdır. Sonraki bölümde ise bu konu ele alınmakta ve baraj uygulamalarının seçim sistemleri ile ilişkisi değerlendirilmektedir.

11 SEÇİM BARAJI 10 Bir önceki bölümde dünyada yaygın olarak uygulanan seçim sistemlerinin belirlenmesinde yönetimde istikrar ve temsilde adalet gibi iki temel prensibin belirleyici olduğu ifade edildi. Seçim barajı uygulamaları da benzer saiklerle ortaya çıkmış bir uygulamalardır. Bu uygulamalar ülkeden ülkeye önemli farklılıklar göstermektedir. Seçim barajının yüksekliği, yönetimde istikrar ilkesini ön plana çıkarır. Yönetimde istikrarı ise tek parti iktidarına bağlar. Seçim barajın düşüklüğü veya olmaması ise temsilde adalet ilkesini ön plana çıkaran bir yaklaşımın ürünüdür [3]. Seçim sistemlerinin hemen hepsinde seçim barajı söz konusu olabilmektedir. Aşağıda farklı ülkelerden örnekler verilerek bu tercihlerin anlamı ve siyasal bağlamı ele alınacaktır. Ancak bundan önce baraj nedir, neden uygulanır, ne gibi uygulamalar vardır ve bu uygulamaların ne gibi sonuçları bulunmaktadır sorularının cevaplanması gerekmektedir. Seçim barajı kavramının Batı dillerindeki karşılığı eşik anlamına gelen theshold kavramıdır. Ancak Türkiye de eşik değil, baraj kavramı kullanılmaktadır. Barajdan kasıt, seçimlerde temsil hakkını kazanmak için belirli bir eşiğin aşılmasıdır. Dolayısıyla, seçim barajının siyaset literatüründeki anlamı, bir siyasi partinin parlamentoda temsil edilmesi için alması gereken asgari oy oranıdır. Bu oranın altında kalan bir siyasi parti parlamentoda temsil olanağı bulamaz. Baraj denen bu oy oranı, ulusal düzeyde olduğu gibi bölgesel veya daha yerel düzeyde de olabilir. Daha çok liste usulü nispi temsil seçim sistemlerinde uygulanan barajın, iki çeşit uygulamasından bahsetmek mümkündür. Bunlardan birincisi, bir partinin parlamentoda bir temsil elde etmesi için gerekli olan minimum oy miktarına işaret eder. Buna doğal baraj demek de mümkündür ve tüm seçim sistemleri için geçerlidir. Yani bir adayın seçilebilmesi için gerekli olan oy miktarı aslında onun için bir baraj işlevi görür. Aşarsa seçilir, aşamazsa seçilemez. İkinci uygulama ise parçalı yönetimlerin oluşmaması (koalisyonlar) ve yönetimde istikrar sağlanması için küçük siyasi partilerin parlamentoda temsilini engellemek veya aralarında siyasi ittifaklara gitmeye zorlamak üzere bir parti için konulan asgari oy oranıdır [7]. Baraj, sadece yönetimde istikrarı sağlamak üzere geliştirilen bir yöntem değildir elbette. Bunun dışında başka olgular da baraj koymak için önemli bir motivasyon kaynağı olabilmektedir. Örneğin birçok ülkede radikal fraksiyonların parlamentoda temsilini engellemek üzere sıkça başvurulan yöntemlerden biri seçim barajıdır. Bu nedenle, seçim barajı konusu çok önemli bir tartışma konusu olabilmektedir. Özellikle yüksek seçim barajlarının olduğu ülkelerde, konu önemli bir demokrasi sorunu olarak görülmektedir. Yüksek seçim barajlarının insanların tercihleri dışında bir siyasi partiye yönlendirmeye zorlamakta ve arzuladığı siyasi partiyi desteklemekten alıkoymaktadır. Dünyadaki Seçim Barajı Uygulamaları Dünyadaki seçim barajı uygulamalarına bakıldığında üç çeşit ülke grubundan bahsetmek mümkündür: ulusal düzeyde baraj uygulayan ülkeler, bölgesel veya yerel düzeyde baraj uygulayan ülkeler ve hiçbir baraj uygulamayan ülkeler. Hiçbir baraj uygulamayan ülkeler, genelde tek adaylı dar seçim bölgesi uygulaması yapan ülkelerdir. Burada bir siyasi parti için herhangi bir oy oranı eşiği yoktur. Ancak bir adayın seçilebilmesi için gerekli olan oy oranını elde etmesi gerekir. ABD ve İngiltere gibi ülkelerde bu sistem uygulanmaktadır. Ulusal veya bölgesel/yerel düzeyde baraj uygulayan ülkeler genelde nispi temsil sistemini uygulayan ülkelerdir. Uygulamalarda önemli farklılıklar bulunmaktadır. Bazıları katı seçim barajları uygularken, bazıları bir kısım esneklikler sağlamaktadır. Bu anlamda, Polonya, Almanya ve Yeni Zelanda parlamentolarında ulusal seçim barajı %5 tir. Almanya ve Yeni Zelanda da bazı özel koşullarda (eğer bir siyasi parti direk olarak seçilen adayların asgari sayısını kazanırsa) herhangi bir seçim barajı uygulanma-

12 maktadır. Slovenya da seçim barajı %4, İsrail de ise bu oran daha önce %2 olmasına rağmen, 2014 yılında yapılan bir değişiklik ile %3,25 e çıkarılmıştır [7]. Polonya da ise %5 lik seçim barajına rağmen, etnik azınlık partileri için herhangi bir seçim barajı yoktur. Bu nedenle, Polonya parlamentosunda her zaman küçükte olsa bir Alman etnik azınlık temsili söz konusu olmuştur. Benzer bir uygulama Romanya için de söz konusudur ve etnik azınlıklar için farklı bir seçim barajı uygulaması vardır. Bu şekilde, Macar azınlığın örgütlü bir şekilde parlamentoda temsiline olanak sağlanmıştır. Portekiz, Güney Afrika, Finlandiya, Hollanda ve Makedonya gibi ülkelerde nispi temsil seçim sistemleri uygulamalarına rağmen herhangi bir seçim barajı yoktur. İsveç te ise ulusal düzeydeki seçim barajı oranı %4 tür fakat eğer bir siyasi parti herhangi bir seçim bölgesinde %12 yi aşarsa o seçim bölgesindeki toplam temsilci içinde pay alır. Norveç te de %4 lük bir seçim barajı olmasına rağmen, bir seçim bölgesinde önemli miktarda oy alan bir siyasi parti, ülke barajını geçmese dahi o seçim bölgesinde temsil hakkı bulabilmektedir [7]. Bilinen en yüksek seçim barajı ise Türkiye de uygulanan %10 luk seçim barajıdır. Türkiye de baraj hem yüksek hem de farklı etnik grupların kısmi temsilini sağlayacak esnekliğe sahip değildir. Etnik ve kültürel kimlikleri temel alan siyasi partiler ancak örgütlenmelerini bağımsız adayların seçimi yönünde kullanabilmektedir. Bunun için ise bölgesel kimliksel yığılmalara ihtiyaç vardır. Yığılmaların olmadığı yerlerde, bağımsız aday çıkarmak dahi büyük bir sorun teşkil etmektedir. Örneğin Ankara gibi illerde önemli sayıda bir seçmen kitlesine sahip olmasına rağmen, HDP herhangi bir milletvekili çıkaramamaktadır. Türkiye nin yüksek seçim barajı uygulaması ve bu baraj sisteminin esnek olmaması, farklı kimlik ve aidiyetlerin parlamentoda temsilini güçleştirmektedir. Avusturya da ise aktarılabilir tek oy sistemi uygulanmaktadır. Bu sistemde herhangi bir seçim barajı yoktur. Daha küçük seçim bölgelerine dayanan bu sistemde, bir adayın seçilmesi için daha yüksek bir oy yüzdesine ihtiyaç bulunmaktadır. Buna göre küçük siyasi partilerin seçmenleri adaylar arasında tercih yapar ve artan oylar diğer adaylara aktarılır. Böylece o siyasi kimlikten daha fazla kişinin kazanma kotasını geçmesi sağlanır. Danimarka parlamentosunda temsil edilmek için bir siyasi partinin alması gereken en düşük oy oranı %2 dir. Amerika Birleşik Devletleri nde ise herhangi bir baraj söz konusu değildir fakat bazı eyaletler siyasi partilerin bir sonraki seçim pusulasında yer alabilmeleri için minimum oy oranları belirleyebilmektedir [7]. Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi seçim barajlarının %3 ün üzerinde olmamasını önermektedir. Hatta Almanya Yüksek Mahkemesi, siyasi partilerin Alman Parlamentosu nun Avrupa Parlamentosu nda temsil edilmesi için koyduğu %3 lük seçim barajını anayasaya aykırı bulmuş ve iptal etmiştir [8]. Türkiye deki yüksek seçim uygulaması, Yumak ve Sadak tarafından Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ne taşınmış, ancak bir sonuç alınamamıştır. Mahkeme, davacılar aleyhine karar vererek %10 seçim barajının insan haklarının ihlali olarak değerlendirilemeyeceğine hükmetmiştir. Gerekçe olarak ise her ne kadar %10 seçim barajının yüksek olduğu belirtilse de, bağımsız adaylar için herhangi bir barajın olmaması, bu ihlali ortadan kaldırdığını ifade etmiştir [7]. Nitekim BDP 2007 ve 2011 seçimlerine bağımsız adaylar ile seçimlere girmiş ve son seçimde 36 milletvekili çıkarmıştır. Fakat devlet yardımlarının alınamaması ve seçim rekabet koşullarının eşit olmamasından dolayı Türkiye nin %10 luk seçim barajları halen yoğun bir şekilde tartışılmaktadır. Geçtiğimiz aylarda, Barajı aşamayan üç siyasi parti (BBP, DSP ve SP), bireysel başvuru yolunu kullanarak Anayasa Mahkemesi ne başvurmuş ve barajın kaldırılmasını talep etmişlerdir. Halen karar aşamasında olan dava Türkiye de siyasi gündemi yoğun bir şekilde işgal etmiştir. Venedik Komisyonu ise %3-5 oranında bir seçim barajı önermektedir. Portekiz, Güney Afrika, Finlandiya, Hollanda ve Makedonya gibi ülkelerde ise herhangi bir seçim barajı uygulanmamaktadır [7]. 11

13 Dünyadaki Seçim Barajı Oranları [7] Ülke Baraj Oranı Diğer Uygulamalar Arnavutluk %3 Parti ittifakı durumunda her seçim bölgesi düzeyi için %5 Avusturya %4 Belçika %5 Bosna Hersek %3 Bulgaristan %4 Hırvatistan %5 Güney Kıbrıs %1.79 Kuzey Kıbrıs %5 Çek Cumhuriyeti %5 Estonya %5 Danimarka %2 12 Almanya %5 Gürcistan %5 Bölgesel seçimler için %7 Yunanistan %3 Macaristan %5 İki parti ittifakı durumunda %10 Birden fazla parti ittifakında ise %15 İzlanda İtalya %5 (Sadece telafi edilmesi gereken sandalyeler için geçerli) Milletvekilleri: %4 (Ulusal Düzeyde) Senato: %8 (Bölgesel Düzeyde) Kosava %5 Etnik azınlık partileri için %0 Letonya %5 Lihtenştayn %8 Litvanya %5 Parti ittifakları durumunda %7 Moldova %5 Partisiz ittifaklar %3%, Parti ittifakları %12 Montenegro %3

14 Ülke Baraj Oranı Diğer Uygulamalar Norveç %4 (Sadece telafi edici sandalyeler için) Polonya %5 İttifaklar %8, Etnik azınlıklar %0 Romanya %5 İttifaklar %10 Rusya %7 San Marino %3.5 İspanya %3 İsveç %4 Sırbistan %5 Etnik azınlıklar %0 Slovakya %5 İki partili ittifaklar için %7 Çok partili ittifaklar %10 Slovenya %4 Türkiye %10 Ukrayna %5 Bağımsız adaylar için %0 Arjantin %3 13 Kolombiya %3 Endonezya %3.5 İsrail %3.25 Yeni Zelanda %5 veya parlamentoda bir sandalye kazanmak Filipinler %2 Tayvan %5 Temsilde Adalet Bağlamında Seçim Barajları Seçim barajlarının üç temel hedefi vardır: güçlü iktidarlar, siyasi istikrar ve istenmeyen grupların parlamentoda temsilini engellemek. Bu nedenle, özellikle yüksek seçim barajlarının temsilde adalet konusunda önemli sorunlar üretmektedir. Bu anlamda, alınan oy oranı ile kazanılan sandalye sayısı arasında büyük adaletsizlikler olabilmektedir. Örneğin Rusya da 1995 yılında yapılan parlamento seçimlerinde, %5 (daha sonraki yıllarda bu oran %7 ye çıkarıldı) seçim barajı uygulanmasına rağmen oyların %45 i temsil imkânı bulamamıştır. Parçalı siyasi yelpaze, seçimlerde yüksek oy alan siyasi partilerin hak ettiklerinin çok üzerinde oy almalarına neden olmuştur. Yapılan itirazlara rağmen Rusya Anayasa Mahkemesi, barajı yasal bulmuş ve kaldırmamıştır [7]. Bugün en yüksek seçim barajı uygulayan ülke konumunda olan Türkiye, bu konuda çok-

15 14 ça eleştiri almaktadır. Türkiye de seçim barajı uygulaması, 1983 tarihli Milletvekili Seçimi Kanunu nun 33. Maddesine dayanmaktadır [9]. Darbe döneminde çıkarılan bu yasanın iki temel motivasyon kaynağı vardı: yönetimde güçlü iktidarların gelmesini sağlayarak, koalisyon hükümetlerinin önüne geçmek ve dini/etnik duyarlılıklarla ortaya çıkan siyasi partilerin, meclisteki temsilini engellemek ve 1970 li yıllarda yaşanan siyasi istikrarsızlığa ve hükümet kurmada yaşanan zorluklara çare olarak düşünülen yüksek baraj sistemi, temsilde adalet ilkesi bakımından önemli sorunlar ürettiği gibi, koalisyon hükümetlerinin oluşumunu da engelleyememiştir. Nitekim dönemi Türkiye nin koalisyon hükümetleri dönemi olmuştur. Bir darbe ürünü olarak ortaya çıkan yüksek seçim barajı düzenlemesi yıllardır eleştirilmesine rağmen bir türlü değiştirilememiştir. Yüksek seçim barajı, 1999 yılında CHP gibi kadim siyasi partilerin bile mecliste temsil edilmemesiyle sonuçlanmıştır. Meclisteki temsil bakımından en sorunlu seçimlerden biri 2002 seçimleri olmuştur. Bu seçimlerde seçmenlerin %46,3 ü parlamentoda temsil edilememiştir çünkü birçok siyasi parti %10 luk seçim barajını aşamamıştır [9]. Benzer bir durum başka ülkelerde de yaşanmıştır. Örneğin 2006 yılında yapılan Ukrayna seçimlerinde %3 lük baraja rağmen, seçmenlerin %22 si parlamentoda temsil edilememiştir. Aynı şekilde, Bulgaristan da yapılan 2013 seçimlerinde seçmenlerin yaklaşık %12 si parlamento dışında kalmıştır. Filipinler de ise çok sayıda siyasi partinin seçime girmesinden dolayı, birçok parti seçim barajını aşamamış ve seçmenlerin yaklaşık %25 nin tercihi parlamentoda temsil edilememiştir [7]. Bütün bunlar dikkate alındığında, parçalı siyasi yapıların olduğu ülkelerde seçim barajları daha büyük bir sorun oluşturmaktadır. İdeolojik ve kimliksel olarak ayrışan küçük siyasi partiler ittifaklar oluşturup, parlamentolarda temsil edilememektedir. Yüksek seçim barajları seçmenlerin asıl benimsedikleri siyasi partiye desteğini zayıflatmakta ve kazanma ihtimali yüksek olan siyasi partiye destek vermelerine neden olmaktadır. Bu da siyasette rekabete ket vuran, küçük siyasi partilerin büyümesini güçleştiren ve ancak olağanüstü siyasi ortamlarda barajı aşma olanağı elde etmelerine neden olmaktadır. Bu da özellikle, etnik ve dini azınlık gruplarının parlamentoda seslerini duyurmalarını imkânsız hale getirebilmektedir. Seçim barajı temelde güçlü siyasi partilerin lehine bir işlev görür. Bu nedenle, bazen hakkettiklerinin çok ötesinde bir temsil imkânı elde ederler. Bunun en ilginç örneklerinden biri 2002 Türkiye genel seçimlerinde yaşandı. AKP toplam oyların %34.28 ini almasına rağmen 363 milletvekili çıkarmıştır. Bu milletvekili sayısıyla, AKP 550 sandalyeli mecliste %66 nın üzerinde bir temsil elde etmiştir. Bu da neredeyse aldığı oy oranının iki katı bir temsile tekabül etmektedir. Bu seçimlerde DYP %9.54, MHP %8.4, Genç Parti %7.24, DEHAP %6.21, ANAP %5.3, SP %2.49, DSP ise %1.21 oranında oy almış ancak mecliste temsil olanağı bulamamıştı. Bu partilerin dışında daha düşük oy alanlar da baraj altında kalmış ve büyük bir seçmen kitlesi meclis dışında kalmıştı. Sonuçta geçerli oyların %46,3 ü mecliste temsil olanağı bulamamıştır [10]. Türkiye İçin Öneriler Demokratik ülkelerde ister çoğunluk seçim sistemleri, isterse nispi temsil seçim sistemleri olsun, seçim barajları %5 in altındadır. Bu bakımdan, Türkiye nin dünyada işleyen demokrasiler arasında en yüksek seçim barajına sahip olması, sıklıkla eleştiri konusu olmaktadır. Demokrasisi ciddi tartışma konusu olan Rusya da bile seçim barajı %7 dir. Hatta seçim barajı olan birçok ülke, farklı uygulamalarla bu barajı esnetebilmektedir. Örneğin, bazı ülkelerin etnik ve dini azınlık partilerine yönelik herhangi bir seçim barajı uygulaması dahi bulunmamaktadır. Başka ülkelerde ise eğer bazı siyasi partiler ulusal barajı geçememiş ve bölgesel olarak belli bir temsil oranına (örneğin %12 gibi) ulaşmışsa baraj uygulamasından muaf tutulabilmektedir. Türkiye deki %10 luk seçim barajı uygulaması, 12 Eylül darbesi sonrasında 1983 yılında ya-

16 pılan bir yasal düzenlemeye dayanmaktadır [11]. Bu uygulamanın temel amacı, 1970 li yıllarda yaşanan parçalı iktidarlar ve koalisyonların oluşturduğu istikrarsızlığa engel olmak ve rejimin benimsemediği dini eğilimli siyasi partilerin (Milli Selamet vb.) ve etnik grupların (Kürtler) meclisteki temsilini engellemekti. Ancak yüksek seçim barajının istenen sonuçları vermediği görülmektedir lı yıllar yüksek seçim barajına rağmen koalisyonlarla geçen bir on yıl olmuştur. Siyasi istikrarsızlık ve parçalı yönetim yapısı iki büyük ekonomik krizin yaşanmasına neden olmuştur. İkinci olarak ise seçim barajı yasasının dışarda bırakmayı amaçladığı gruplar ve kimlikler bir şekilde mecliste temsil olanağı bulmuş ve hatta iktidar olmuştur. Refah Partisi nin 1995 yılında koalisyon ortağı olarak iktidar olması ve genel başkanı Necmettin Erbakan ın başbakan olması, bu yasanın istenen sonuçları vermediğini ilk kanıtıdır. Hatta Refah Partisi nden ayrılarak AKP yi kuran kadrolar, üç seçimi peş peşe kazanarak, Türkiye siyasi tarihinde seçimle gelen en uzun soluklu iktidar olmuştur. Aynı şekilde %10 barajını bir türlü geçemeyen Kürt siyasi partileri, seçimlere bağımsız adaylar ile girerek mecliste grup kuracak sayıya ulaşmıştır. Dolayısıyla, Türkiye deki baraj uygulamasına bakıldığında hedeflediği sonuçları vermediği görülmektedir lı yıllar %10 luk baraja rağmen amaçlanan yönetimde istikrar sağlanamamış ve siyasi istikrarsızlık dönemi olmuştur. Aynı şekilde barajla engellenmeye çalışılan siyasi hareketler ve kimlikler engellenememiştir. Bu hareketler ya iktidar olmuş (Refah Partisi ve AKP örnekleri) ya da siyasi yelpazenin en önemli dinamiklerinden biri (HDP geleneği) olmuştur. Baraj uygulamasının en önemli sorunu siyaset sahnesinde belli siyasi partilerin tekelciliğini ortaya çıkarması olmuştur. Bu bakımdan, bugün CHP nin solda, AKP nin ise sağda tekel oluşturmasının önemli nedenlerinden biri de yüksek seçim barajıdır. Henüz kurulan veya düşük toplumsal desteğe sahip siyasi hareketlerin parlamentoda temsil edilmesi yüksek barajdan dolayı adeta imkânsız hale gelmektedir. Barajı aşmakta zorlanan siyasi partiler, geniş toplumsal kesimlere mesajını ulaştıramamakta ve alternatif olma olanağı elde edememektedirler. Dar seçim bölgesi uygulamasının olmaması, barajın bu etkisini daha ölümcül kılmaktadır. Yakın zamanda yapılan bir kamuoyu araştırmasına göre, Türkiye deki insanların yaklaşık yarısı yeni bir siyasi harekete ihtiyaç olduğunu ifade etmektedir [12]. Ancak birçok yeni siyasi parti kurulmasına rağmen bu ihtiyacın giderilememesinin nedenlerinden biri yüksek baraj uygulamasıdır. Çünkü henüz kurulmuş bir siyasi partinin eşitsiz rekabet koşullarının hâkim olduğu bir siyasi atmosferde bir anda %10 luk bir sıçrama yapması pek olası gözükmemektedir. Dolayısıyla, bir siyasi hareketin kısa zaman içinde cazibe merkezi olması ve %10 barajını aşarak alternatif hale gelmesi ancak siyasi kriz dönemlerinde mümkün olabilmektedir. Bunun en tipik örneği ise 28 Şubat süreci ile tıkanan siyasi alan, baskılanan toplumsal kesimlerin desteği ile AKP nin tek başına iktidar olmasıdır. Oysa siyasetin mutedil değişim taleplerine açık olması, demokraside süreklilik için büyük bir önem taşımaktadır. Yüzde %10 luk seçim barajı bunu büyük ölçüde güçleştirmektedir. Bütün bu tartışmalar, yaşanan deneyimler ve sosyolojik okumalar, seçim barajının yüksekliğinin temsilde adalet olgusunu zedelediğini göstermektedir. Bu nedenle de mutlaka düşürülmesi gerekmektedir. Yüksek seçim barajının yönetimde istikrar sağlamanın tek yolu olarak görülmesi, ayrıca sorun teşkil etmektedir [9]. Birincisi, siyasi istikrarı tek parti iktidarına bağlamakta ve demokrasilerdeki uzlaşı kültürünün önemini göz ardı etmektedir. Kaldı ki, tek parti iktidarı siyasi istikrarı garanti eden bir olgu değildir. Tek parti iktidarının kutuplaştırıcı söylem ve eylemleri de pekâlâ istikrarı olumsuz yönde etkileyebilir. İkincisi, yüksek seçim barajı her zaman tek parti iktidarıyla sonuçlanmayabilir ve beklenen siyasi istikrarı sağlamayabilir. Nitekim yukarıda da ifade edildiği gibi yüksek seçim barajına rağmen Türkiye, bazı dönemlerde birbiri ile anlaşamayan koalisyon ortaklarının oluşturduğu siyasi istikrarsızlıklarla sarsılmıştır. Kaldı ki, anayasada belirtilen yönetimde istikrar ve temsilde adalet temel prensibinin, en az istikrar kadar önemsenmesi gerekmektedir [9]. Yönetimde istikrar, temsilde adaletsizliğe rağmen olamaz. 15

17 16 O zaman soru şu: Türkiye nasıl bir sistem geliştirmeli ki hem temsilde adalet hem de yönetimde istikrar oluşturan bir sonuç versin? Bunun cevabı elbette ki kolay değil ancak dünyadaki uygulamalar bu konuda yol gösterici olabilir. Net olan şu ki, yüksek barajı temsilde adalet konusunu büyük bir soruna dönüştürmekte ve bazı toplumsal kesimleri marjinalleştirmektedir. Çoğunlukçu anlayışı beslemekte, çoğulculuğu yok saymaktadır. Demokrasi bir esneklik ve farklılıklar rejimidir. Esnek olmayan bir sistemin farklılıkları entegre etmesi, çoğulcu bir anlayış geliştirmesi ve temsilde adaleti sağlaması mümkün değildir. Bu nedenle, ilkesel olarak iyi bir demokrasi için esnek bir seçim sisteminin oluşturulması ve eşit rekabet koşullarının yaratılması büyük bir önem taşımaktadır. AİHM yüksek seçim barajı nedeniyle Türkiye ye karşı açılan bir davada, seçim barajını hukuksuz bulmamış ve Türkiye lehine bir karar almıştır. Buna gerekçe olarak da bağımsız adaylar önünde herhangi bir engelin bulunmayışını göstermiştir. Ancak mahkeme bu kararı oy birliği ile almadığı gibi seçim barajının yüksek olduğunu da kayda geçirmiştir. Ayrıca baraj dışı etmenler de dikkate alındığında, siyasi rekabetin eşit koşullarda yürüdüğünü söylemek mümkün değildir. Dolayısıyla, aday belirleme usullerinin demokratik olmaması, parti içi demokrasinin istenen düzeyde olmaması ve siyasi atmosferin rekabete kapalılığı gibi etmenler, yüksek seçim barajının etkisini daha da artırmaktadır. Türkiye de aday belirlemek üzere rekabete açık ön seçimlerin yapılması zorunluluğu yoktur. Adaylar büyük ölçüde parti genel başkanın kontrolünde dar bir genel merkez ekibi tarafından belirlenmektedir. Bu nedenle, seçmen hiç tanımadığı adaylara oy vermek durumunda kalabilmektedir. Herhangi bir tercih olanağı olmadığından dolayı, aday sıralarını değiştirme imkânı da yoktur. Bu da, seçmen iradesinin meclis iradesine ne kadar yansıdığı ve temsilde adaletin ne ölçüde sağlandığı konusunda büyük bir problem oluşturmaktadır. Parti teşkilatlarının oluşmasında da benzer bir durum söz konusudur. Parti teşkilatları, tabanın taleplerinden ziyade, genel merkezin tercihlerine göre şekillenmektedir. Bu da seçmen tercihlerini kısıtlayan bir demokrasi sorununa dönüşmektedir. Bu bakımdan, seçim barajının bu etmenlerle beraber dikkate alınması büyük bir önem taşımaktadır. Bütün bunlar, eşitsiz siyasi rekabet ortamı ile birleştiğinde, temsilde adalet konusunun sanıldığından daha büyük bir sorun olduğu görülmektedir. Türkiye nin kimliksel çeşitliliği dikkate alındığında, farklılıkları yansıtan ve çoğulcu demokrasiyi geliştiren bir seçim sistemine ve kabul edilebilir bir seçim barajına büyük bir ihtiyaç vardır. Bunun için Türkiye ye uygun olabilecek üç seçim modeli ve baraj sistemi önerisi bulunulabilir. Birinci Öneri: Dünyadaki uygulamalarda dikkate alındığında, eğer Türkiye mevcut nispi temsil seçim sistemiyle devam edecekse, seçim barajının kesinlikle %5 den daha yüksek olmaması gerekmektedir. Hatta azınlık konumundaki etnik, dini ve kültürel grupların kurdukları siyasi partiler için baraj uygulaması tamamen kaldırılabilir. Dünyanın farklı ülkelerinde denenen bu uygulama, Türkiye deki demokratik anlayışı çoğulculaştıracaktır. İkinci Öneri: Eğer seçim sistemi değiştirilecekse, o zaman da sıfır barajlı dar bölge iki turlu mutlak çoğunluk sistemi uygulanabilir. Böylelikle seçmenler, arzuladıkları siyasi parti üyelerinin seçilmemesi durumunda, ikincil tercihleri yönünde oy kullanabileceklerdir. İki turlu seçim, hem temsilde adalet sağlayabilecek hem de yönetimde istikrar oluşturabilecek bir alternatif olarak düşünülmektedir.

18 Üçüncü Öneri: Milletvekili belirlemede iki farklı süreç izlenebilir. Milletvekillerinin bir kısmı herhangi bir baraj uygulamasına tabi olmaksızın, partilerin aldıkları oy oranlarına göre seçilebilirler. Örneğin 550 kişilik parlamentonun, 100 üyesi bu şekilde seçilebilir. Bir siyasi parti eğer Türkiye deki oyların %3 ünü almışsa, 3 milletvekili ile temsil edilme olanağı bulur. Bu şekilde seçilen milletvekillerine Türkiye milletvekilleri denebilir. İkinci grup milletvekili ise tek adaylı dar bölge sistemine göre belirlenebilirler. Böylece seçmen ile aday arasında yakın bir etkileşim kurulmuş ve farklı fraksiyonların mecliste temsiline olanak tanınmış olur. Türkiye nin yapması gereken diğer bir şey ise parti içi demokrasiyi güçlendiren bir siyasi partiler kanunu çıkarmasıdır. Siyasi partiler kanunu, aslında siyasi iradeyi halka teslim etmeyi sorunlu gören bir anlayışın ürünüdür. Kontrol amaçlı olan bu anlayış, genel merkezi ve özellikle de genel başkanı partiyi yöneten değil, kontrol eden bir figüre dönüştürmektedir. Bu bakımdan, aday belirleme süreçlerinin çoğulculaştırılması ve seçmenin bu sürece dâhil edilmesi büyük bir önem taşımaktadır. Bu nedenle, ön seçimi zorunlu kılan bir düzenlemeye ihtiyaç vardır. Tüm siyasi parti üyelerinin katılımıyla gerçekleşecek aday belirleme süreçleri, genel merkezin keyfi uygulamalarını büyük ölçüde kısıtlayacaktır. Bu durumda, belirlenen adaylar iradelerini genel başkana veya genel merkeze karşı herhangi bir diyet borcu hissetmeksizin ortaya koyabilirler. Seçmenine dayanan ve tekrar aday gösterilme kaygısı taşımayan adaylar, temsil ettikleri kitlenin taleplerine duyarlı bir siyaset izleyeceklerdir. Hesap verebilirlik anlayışını geliştirecek olan bu pratik, hem daha demokratik hem de daha rekabetçi bir siyasi ortamın oluşmasına da katkı sunacaktır. SONUÇ 17 Dünyadaki seçim sistemleri ve baraj uygulamaları dikkate alındığında, temsilde adaletin daha baskın olduğu görülmektedir. Bu bakımdan, birkaç ülke hariç %5 den daha yüksek bir baraj uygulaması bulunmamaktadır. Baraj uygulaması ise daha çok liste usulü nispi temsil sistemlerinde ortaya çıkmaktadır. Dar bölgeler şeklinde uygulanan çoğunluk sistemlerinde ise genelde baraj uygulaması yoktur. Ancak çoğunluk sistemleri, tek turlu nispi çoğunluk veya iki turlu mutlak çoğunluk şeklinde uygulanmaktadır. Seçim barajı uygulayan nispi temsil sistemlerinde ise barajların toplumsal farklılıkların temsilini engellemeyecek şekilde olmasına özen gösterilmektedir. Örneğin farklı azınlık ve etnik grupların kurdukları siyasi partilere birçok modern demokraside herhangi bir baraj uygulanmamaktadır. Dolayısıyla, temsilde adalet, çoğu zaman yönetimde istikrarın önünde tutulmuştur. Darbe ürünü ve güvenlik kaygıları ile hazırlanan bir anayasa ile yönetilen Türkiye, en yüksek baraj oranına sahip ülke konumundadır. Her ne kadar yüksek baraj uygulamasının yönetimde istikrar felsefesi ile ortaya çıktığı söylense de, Kürt partileri ve dini söylemle ortaya çıkan partileri engellemek üzere tasarlanmış ve bu nedenle değiştirilmeyen bir uygulamadır. Kaldı ki, yüksek baraj uygulaması iddia edildiği gibi yönetimde istikrar da sağlayamamıştır. Bunun en büyük kanıtı ise 1990 lı yıllardaki koalisyon hükümetleri ve siyasi istikrarsızlıklardır. Ayrıca bu uygulama, ne Kürt partilerini ne de dini söylemle ortaya çıkan siyasi partileri meclis dışında tutabilmiştir. Bu bakımdan, barajın düşürülmesi Türkiye nin temsilde adalet kadar siyasi istikrarı bakımından da önem taşımaktadır. Marjinalleşen ve temsil olanağı bulamayan geniş kitleler, demokratik süreçler için tehlike arz etmektedir. Türkiye için makul olan %5 i geçmeyen bir baraj sistemidir. Ayrıca farklı etnik ve dini grupların, temsilini kolaylaştıracak barajsız uygulamalar, demokrasinin çoğulcu bir nitelik kazanması bakımından büyük önem taşımaktadır. Karma bir seçim sistemi ve baraj uygulaması ile de temsilde adaletsizlikler büyük oranda azaltılabilir. Son olarak, baraj meselesi parti içi demokrasi, aday belirleme süreçleri ve katılımcı demokrasi olguları ile birlikte dikkate alınmalı ve daha demokratik bir siyasi rekabet iklimi oluşturulmalıdır.

19 18 KAYNAKÇA 1. Özkan, A. Seçim Sistemleri [cited Aralık 2014]; Available from: 2. Türk, H.S., Seçim, Seçim Sistemleri ve Anayasal Tercih. Anayasa Yargısı, 2006: p Özbudun, E., Türkiye de parti ve seçim sistemi. 1. baskı. ed. Siyaset bilimi pages. 4. Türk Sanayicileri ve İş Adamları Derneği., Seçim sistemi ve siyasi partiler araştırması. Yayın. 2001, Tepebaşı, İstanbul: Türk Sanayicileri ve İşadamları Derneği. 5. Olivier, B., et al., Practical multi-candidate election system, in Proceedings of the twentieth annual ACM symposium on Principles of distributed computing. 2001, ACM: Newport, Rhode Island, USA. 6. Türk, H.S. and E. Tuncer, Türkiye için nasıl bir seçim sistemi? : sistem önerileri, seçim uygulamaları. Yayın. 1995, Ankara: TESAV, Toplumsal Ekonomik Siyasal Araştırmalar Vakfı. viii, iv, 324 p. 7. NA. Election threshold [cited Aralik]; Available from: dia.org/wiki/election_threshold - Europe. 8. Evans, S. Germany Karlsruhe court scraps EU vote threshold [cited Aralik]. 9. Coşkun, V. Seçim barajı ve Anayasa Mahkemesi. Serbestiyet, TUİK, Seçimler, in Bölgesel İstatistikler. 2008, TUİK. 11. Uzun, C.D. Yargı-Siyaset Geriliminde Yeni Bir Boyut: Seçim Barajı ve Bireysel Başvuru Yolu. Seta Perspektif, Dokak, F. Anketlerde Sarıgül Sürprizi. Ege de Son Söz, 204.

20 Prof. Dr. İlhan Kaya Yıldız Teknik Üniversitesi nde öğretim üyesi olan İlhan Kaya, 1996 yılında kazandığı bir devlet bursuyla yüksek lisans ve doktorasını Amerika Birleşik Devletleri nde yaptı. Kaya, Florida State University de öğrenimine devam ettiği sırada, Birleşmiş Milletler, Florida Ekonomi Bakanlığı ve Florida Çevre Bakanlığı gibi kurumlarda kısa sürelerle çalıştı. ABD de öğrenim gördüğü sırada, Florida State University ve Tallahassee Community College üniversitelerinde beş yıl boyunca çeşitli dersler veren Kaya, 2004 yılında Türkiye ye döndü. Kaya, tarihleri arasında Dicle Üniversitesi nde öğretim üyesi olarak çalıştı ve burada akademik çalışmalarının yanında çeşitli idari görevlerde bulundu yılında Yıldız Teknik Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri bölümüne geçen Kaya, sosyal teori, kimlik, mekan teorileri, uluslararası göç, coğrafi düşünce, seçim coğrafyası, Türkiye de azınlıklar, Kürt sorunu, eğitim politikaları ve kimlik, Batı daki Müslüman azınlıklar gibi konularda çalışmalar yürütmektedir. Kaya nın, ulusal ve uluslararası dergilerde yayınlanmış çok sayıda makalesi ve ikisi İngilizce olmak üzere yayınlanmış birçok kitabı bulunmaktadır. Halen UKAM başkanı olan Kaya, aynı zamanda Coğrafyacılar Derneği genel sekreterliğini yürütmektedir. YAZAR

Türkiye de Seçim Uygulamaları/ Sorunları Işığında Temsilde Adalet Yönetimde İstikrar İlkelerinin İşlevselliği

Türkiye de Seçim Uygulamaları/ Sorunları Işığında Temsilde Adalet Yönetimde İstikrar İlkelerinin İşlevselliği Türkiye de Seçim Uygulamaları/ Sorunları Işığında Temsilde Adalet Yönetimde İstikrar İlkelerinin İşlevselliği Erol TUNCER Seçim sistemlerinin belirlenmesinde temsilde adalet ve yönetimde istikrar (fayda)

Detaylı

3 Kasım 2002 Seçimlerine Doğru: Senaryolar ve Alternatifler...

3 Kasım 2002 Seçimlerine Doğru: Senaryolar ve Alternatifler... 3 Kasım 2002 Seçimlerine Doğru: Senaryolar ve Alternatifler... Seçime Doğru Giderken Kamuoyu: 3 Kasım 2002 seçimlerine bir haftadan az süre kalmışken, seçimin sonucu açısından bir çok spekülasyon bulunmaktadır.

Detaylı

Türkiye de Sivil Toplumu Geliştirme ve Sivil Toplum-Kamu Sektörü Diyaloğunu Güçlendirme Projesi

Türkiye de Sivil Toplumu Geliştirme ve Sivil Toplum-Kamu Sektörü Diyaloğunu Güçlendirme Projesi Türkiye de Sivil Toplumu Geliştirme ve Sivil Toplum-Kamu Sektörü Diyaloğunu Güçlendirme Projesi Uluslararası Konferans Sivil Toplum-Kamu Sektörü İşbirliği 25-26 Nisan 2013, İstanbul 2 nci Genel Oturum

Detaylı

AVRUPA OTOMOTİV PAZARI 2014 YILI OCAK AYINDA %5 ARTTI.

AVRUPA OTOMOTİV PAZARI 2014 YILI OCAK AYINDA %5 ARTTI. 28 Şubat 2014 BASIN BÜLTENİ AVRUPA OTOMOTİV PAZARI 2014 YILI OCAK AYINDA %5 ARTTI. AB (28) ve EFTA ülkeleri toplamına göre otomotiv pazarı 2014 yılı Ocak ayında 2013 yılı aynı ayına göre %5 büyüdü ve toplam

Detaylı

Avrupa Birliği ve Türkiye Yerel Yönetimler Analizi

Avrupa Birliği ve Türkiye Yerel Yönetimler Analizi Büyükdere Cad. No. 106 34394 Esentepe - İstanbul AçıkDeniz Telefon Bankacılığı: 444 0 800 www.denizbank.com Avrupa Birliği ve Türkiye Yerel Yönetimler Analizi 2013 Mali Verileri DenizBank bir Sberbank

Detaylı

2014-2015 AKADEMİK YILI ERASMUS ARTI (+) PROGRAMI BİLGİLENDİRME TOPLANTISI

2014-2015 AKADEMİK YILI ERASMUS ARTI (+) PROGRAMI BİLGİLENDİRME TOPLANTISI 2014-2015 AKADEMİK YILI ERASMUS ARTI (+) PROGRAMI BİLGİLENDİRME TOPLANTISI SUNUM PLANI Erasmus artı( +) Programı Nedir? Erasmus artı (+) Programının Amacı? Programa Kapsamındaki Ülkeler Program Kapsamında

Detaylı

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 12 17 Ocak 2016 İÇİNDEKİLER SAYFA 1. ARAŞTIRMANIN KONUSU 3 1.1. FUAR KÜNYESİ 3 1.2. ARAŞTIRMANIN AMACI 3 1.3. ARAŞTIRMANIN YÖNTEMİ VE ÖRNEK YAPISI 3 2. FUAR SONUÇ ÖZET

Detaylı

TÜRKİYE DEKİ YABANCI ÜLKE TEMSİLCİLİKLERİ

TÜRKİYE DEKİ YABANCI ÜLKE TEMSİLCİLİKLERİ Ülke TÜRKİYE DEKİ YABANCI ÜLKE TEMSİLCİLİKLERİ Temsilcilik Türü Şehir Telefon Faks e-posta A.B.D. Başkonsolosluk Adana (0322) 346 62 62 (0322) 346 79 16 A.B.D. Büyükelçilik Ankara 455 55 55 467 00 19 A.B.D.

Detaylı

DÜNYADA DİN EĞİTİMİ UYGULAMALARI

DÜNYADA DİN EĞİTİMİ UYGULAMALARI HOŞGELDİNİZ DÜNYADA DİN EĞİTİMİ UYGULAMALARI Prof. Dr. Mehmet Zeki AYDIN Marmara Üniversitesi EMAİL:mza@mehmetzekiaydin.com TEL:0506.3446620 Problem Türkiye de din eğitimi sorunu, yaygın olarak tartışılmakta

Detaylı

Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (2011/2012 Ekim)

Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (2011/2012 Ekim) Rapor No: 212/23 Avrupa Ve Türkiye Araç Pazarı Değerlendirmesi (211/212 Ekim) Kasım 212 OSD OICA Üyesidir OSD is a Member of OICA 1. Otomobil Pazarı AB (27) ve EFTA Ülkeleri nde otomobil pazarı 211 yılı

Detaylı

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ BÖLÜMÜ

T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ BÖLÜMÜ Komşular SUNAR T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ ÇALIŞMA EKONOMİSİ VE ENDÜSTRİ İLİŞKİLERİ BÖLÜMÜ Asgari Ücretin Tanımı Çalışan bir kişinin en azından temel ihtiyaçlarını

Detaylı

DEĞİŞEN DÜNYA-DEĞİŞEN ÜNİVERSİTE:YÜKSEKÖĞRETİMİN GELECEĞİ TÜRKİYE İÇİN BİR ÖNERİ

DEĞİŞEN DÜNYA-DEĞİŞEN ÜNİVERSİTE:YÜKSEKÖĞRETİMİN GELECEĞİ TÜRKİYE İÇİN BİR ÖNERİ DEĞİŞEN DÜNYA-DEĞİŞEN ÜNİVERSİTE:YÜKSEKÖĞRETİMİN GELECEĞİ TÜRKİYE İÇİN BİR ÖNERİ Kemal Gürüz Atılım Üniversitesi 12 Mart 2012 Yirmi beş yaş üstü nüfus içinde ortaöğrenim görmüş olanların oranı, %. 2007.

Detaylı

01/07/2015 31/07/2015 TARİHLERİ ARASINDAKİ EŞYA TAŞIMA GEÇİŞLERİ

01/07/2015 31/07/2015 TARİHLERİ ARASINDAKİ EŞYA TAŞIMA GEÇİŞLERİ 01/07/2015 31/07/2015 TARİHLERİ ARASINDAKİ EŞYA TAŞIMA GEÇİŞLERİ Geçici Plaka İzni Geçiş Abd Minor Outlying Adaları 04 01 05 10 04 Almanya 13 01 01 70 01 186 69 135 161 Avustralya 01 01 Avusturya 01 09

Detaylı

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA

GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA GTİP 392310: PLASTİKTEN KUTULAR, KASALAR, SANDIKLAR VB. EŞYA TEMMUZ 2009 Hazırlayan: Mesut DÖNMEZ 1 GENEL KOD BİLGİSİ: 392310 GTIP kodunun üst kodu olan 3923 GTİP koduna ait alt kodlar ve ürünler aşağıda

Detaylı

TÜRKİYE NİN İHTİYAÇ DUYDUĞU FUAR 3.ELECTRONIST FUARI

TÜRKİYE NİN İHTİYAÇ DUYDUĞU FUAR 3.ELECTRONIST FUARI TÜRKİYE NİN İHTİYAÇ DUYDUĞU FUAR 3.ELECTRONIST FUARI Sektörlerindeki ürünlerin, en son teknolojik gelişmelerin, dünyadaki trendlerin ve son uygulamaların sergilendiği, 25-28 Eylül 2014 tarihleri arasında

Detaylı

ANAYASA HUKUKU (İKTİSAT VE MALİYE BÖLÜMLERİ) 2014 2015 GÜZ DÖNEMİ ARASINAV 17 KASIM 2014 SAAT 09:00

ANAYASA HUKUKU (İKTİSAT VE MALİYE BÖLÜMLERİ) 2014 2015 GÜZ DÖNEMİ ARASINAV 17 KASIM 2014 SAAT 09:00 ANAYASA HUKUKU (İKTİSAT VE MALİYE BÖLÜMLERİ) 2014 2015 GÜZ DÖNEMİ ARASINAV 17 KASIM 2014 SAAT 09:00 A. ANLATIM SORUSU (10 puan) Temsilde adalet yönetimde istikrar kavramlarını kısaca açıklayınız. Bu konuda

Detaylı

4. ULUSLARARASI ELECTRONIST FUARINDAN 2016 YILI İÇİN ÜMİT VADEDİCİ KAPANIŞ

4. ULUSLARARASI ELECTRONIST FUARINDAN 2016 YILI İÇİN ÜMİT VADEDİCİ KAPANIŞ 4. ULUSLARARASI ELECTRONIST FUARINDAN 2016 YILI İÇİN ÜMİT VADEDİCİ KAPANIŞ Elektronik yan sanayi sektörünü bir araya getiren tek organizasyon Uluslararası Electronist Fuarı yerliyabancı birçok farklı şehir

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI

AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI AVRUPA BİRLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AVRUPA BİRLİĞİ HUKUKUNUN KAYNAKLARI Hazırlayan: Ömer Faruk Altıntaş Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü Daire Başkanı ANKARA 5 Nisan 2007 Birincil Kurucu Antlaşmalar Yazılı kaynaklar

Detaylı

MÜCEVHER İHRACATÇILARI BİRLİĞİ MAL GRUBU ÜLKE RAPORU (TÜRKİYE GENELİ) - (KÜMÜLATİF)

MÜCEVHER İHRACATÇILARI BİRLİĞİ MAL GRUBU ÜLKE RAPORU (TÜRKİYE GENELİ) - (KÜMÜLATİF) ALTINDAN MAMUL MÜCEVHERCİ VE KUYUMCU EŞYASI 1 BİRLEŞİK ARAP EMİRLİ 269.665.223,68 305.580.419,69 13,32 ALTINDAN MAMUL MÜCEVHERCİ VE KUYUMCU EŞYASI 2 IRAK 155.240.675,64 92.044.938,69-40,71 ALTINDAN MAMUL

Detaylı

TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi. Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi

TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi. Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi TR33 Bölgesi nin Üretim Yapısının ve Düzeyinin Tespiti ve Analizi Ek 5: Uluslararası Koşulların Analizi Sektörün genel özellikleri Kümes hayvanlarının etleri ve yenilen sakatatı Ürünler dünyada ortalama

Detaylı

ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ. Erasmus+ 2015-2016 Öğrenci Staj Hareketliliği Başvuruları

ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ. Erasmus+ 2015-2016 Öğrenci Staj Hareketliliği Başvuruları Başvuru Yöntemi ERZİNCAN ÜNİVERSİTESİ Erasmus+ 2015-2016 Öğrenci Staj Hareketliliği Başvuruları 21 Mart 2016 15 Nisan 2016 tarihleri arasında online alınacaktır. http://www.kimoerasmus.com/erzincan/default.aspx?id=1

Detaylı

HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9

HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9 HABER BÜLTENİ 04.07.2014 Sayı 9 Konya hizmetler sektörü güven endeksi, 4 ayın ardından pozitif değer aldı: Şubat 2014 ten bu yana negatif değer alan Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, Haziran 2014

Detaylı

01/08/2015 31/08/2015 TARİHLERİ ARASINDAKİ EŞYA TAŞIMA GEÇİŞLERİ

01/08/2015 31/08/2015 TARİHLERİ ARASINDAKİ EŞYA TAŞIMA GEÇİŞLERİ 01/08/2015 31/08/2015 TARİHLERİ ARASINDAKİ EŞYA TAŞIMA GEÇİŞLERİ Geçici Plaka İzni Geçiş Abd Minor Outlying Adaları 02 08 03 01 Almanya 04 01 45 03 169 60 129 181 Avustralya 01 01 Avusturya 01 02 04 02

Detaylı

TÜRKİYE DE KADINLARIN SİYASAL HAYATA KATILIM MÜCADELESİ VE POZİTİF AYRIMCILIK

TÜRKİYE DE KADINLARIN SİYASAL HAYATA KATILIM MÜCADELESİ VE POZİTİF AYRIMCILIK TÜRKİYE DE KADINLARIN SİYASAL HAYATA KATILIM MÜCADELESİ VE POZİTİF AYRIMCILIK TürkİYE KADIN DERNEKLERİ FEDERASYONU Türkiye Kadın Dernekleri Federasyonu 1976 Yılında kurulmuş ülke genelinde 50.500 üyesi

Detaylı

SEÇİM SİSTEMLERİ SUNUŞU

SEÇİM SİSTEMLERİ SUNUŞU SEÇİM SİSTEMLERİ SUNUŞU Erol Tuncer TESAV Vakfı Başkanı 2 Kasım 2013 GİRİŞ İki Ana Seçim Sistemi Çoğunluk sistemi, Nispi temsil sistemi. Seçim Sistemlerinin İki Boyutu Temsilde adalet, Yönetimde istikrar.

Detaylı

9. Uluslararası İlişkiler

9. Uluslararası İlişkiler 9. Uluslararası İlişkiler 9.1. Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları (ÇVÖA) Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları, 03.11.1970 tarihinde Avusturya ile imzalanarak başlamış olup, bugüne kadar 76 ülke

Detaylı

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... V İÇİNDEKİLER... VII. I. BÖLÜM 2011 den 2015 e DOĞRU

İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... V İÇİNDEKİLER... VII. I. BÖLÜM 2011 den 2015 e DOĞRU VII İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ... V İÇİNDEKİLER... VII I. BÖLÜM 2011 den 2015 e DOĞRU A. 2011 MİLLETVEKİLİ GENEL SEÇİMLERİ... 3 12 Haziran 2011 Milletvekili Genel Seçimleri... 3 TBMM nin Açılması... 4 Bağımsız

Detaylı

2011-2012 ÖĞRETİM YILI ERASMUS ÖĞRENCİ STAJ HAREKETLİLİĞİ 3. EK HİBE DUYURUSU İLAN TARİHİ: 11 MAYIS 2012 SON BAŞVURU TARİHİ: 17 MAYIS 2012

2011-2012 ÖĞRETİM YILI ERASMUS ÖĞRENCİ STAJ HAREKETLİLİĞİ 3. EK HİBE DUYURUSU İLAN TARİHİ: 11 MAYIS 2012 SON BAŞVURU TARİHİ: 17 MAYIS 2012 2011-2012 ÖĞRETİM YILI ERASMUS ÖĞRENCİ STAJ HAREKETLİLİĞİ 3. EK HİBE DUYURUSU İLAN TARİHİ: 11 MAYIS 2012 SON BAŞVURU TARİHİ: 17 MAYIS 2012 Üniversitemizin 2011-2012 öğretim yılında Erasmus Hareketlilik

Detaylı

Resmi Gazete Tarihi: 08.10.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26313

Resmi Gazete Tarihi: 08.10.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26313 Resmi Gazete Tarihi: 08.10.2006 Resmi Gazete Sayısı: 26313 Amaç MADDE 1 KENT KONSEYİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar (1) Bu Yönetmeliğin amacı; kent yaşamında, kent vizyonunun

Detaylı

ULUSLARARASI İLİŞKİLER OFİSİ 13 MART 2015

ULUSLARARASI İLİŞKİLER OFİSİ 13 MART 2015 ULUSLARARASI İLİŞKİLER OFİSİ 13 MART 2015 2014-2015 ÖĞRETİM YILI ERASMUS+ STAJ HAREKETLİLİĞİ BAŞVURU KILAVUZU SON BAŞVURU TARİHİ 30 MART 2015 1 Erasmus Stajı Nedir? Staj, bir yararlanıcının programa katılan

Detaylı

HAZİRAN AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER. AB Liderleri Jean-Claude Juncker in AB Komisyonu Başkanı Olması İçin Uzlaştı

HAZİRAN AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER. AB Liderleri Jean-Claude Juncker in AB Komisyonu Başkanı Olması İçin Uzlaştı SİYASİ GELİŞMELER HAZİRAN AYINDA ÖNE ÇIKAN GELİŞMELER AB Liderleri 27 Haziran da Jean- Claude Juncker i AB Komisyon Başkan adayı olarak belirledi. Schulz yeniden AP Başkanı oldu. AB Liderleri Jean-Claude

Detaylı

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ

KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI MERKEZİ Yükseköğretim Sisteminin Uluslararasılaşması Çerçevesinde Türk Üniversitelerinin Uluslararası Öğrenciler İçin Çekim Merkezi Haline Getirilmesi Araştırma Projesi KALKINMA BAKANLIĞI KALKINMA ARAŞTIRMALARI

Detaylı

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları

Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları Kamu Yönetimi Bölümü Ders Tanımları PA 101 Kamu Yönetimine Giriş (3,0,0,3,5) Kamu yönetimine ilişkin kavramsal altyapı, yönetim alanında geliştirilmiş teori ve uygulamaların analiz edilmesi, yönetim biliminin

Detaylı

ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI

ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI ANAYASA DERSĐ (41302150) (2010-2011 GÜZ DÖNEMĐ YILSONU SINAVI) CEVAP ANAHTARI ANLATIM SORULARI 1- Bir siyasal düzende anayasanın işlevleri neler olabilir? Kısaca yazınız. (10 p) -------------------------------------------

Detaylı

ERASMUS PLUS ÖĞRENCİ HAREKETLİLİĞİ PROGRAMI (STUDENT MOBILITY) 2014-2015 AKADEMİK DÖNEMİ 1 Haziran 2014-30 Eylül 2015

ERASMUS PLUS ÖĞRENCİ HAREKETLİLİĞİ PROGRAMI (STUDENT MOBILITY) 2014-2015 AKADEMİK DÖNEMİ 1 Haziran 2014-30 Eylül 2015 ERASMUS PLUS ÖĞRENCİ HAREKETLİLİĞİ PROGRAMI (STUDENT MOBILITY) 2014-2015 AKADEMİK DÖNEMİ 1 Haziran 2014-30 Eylül 2015 Erasmus plus programı nedir? Nereden bilgi alabilirim? Başvuru tarihleri nedir? Kimler

Detaylı

tepav Haziran2011 N201143 POLİTİKANOTU 12 Haziran 2011 Seçiminde Seçim Sisteminin Parlamento Yapısına Etkileri

tepav Haziran2011 N201143 POLİTİKANOTU 12 Haziran 2011 Seçiminde Seçim Sisteminin Parlamento Yapısına Etkileri POLİTİKANOTU Haziran2011 N201143 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Dr. Türkmen Göksel Öğretim Üyesi, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dr. Yetkin Çınar Öğretim Üyesi, Ankara

Detaylı

International Cartographic Association-ICA

International Cartographic Association-ICA International Cartographic Association-ICA 1.AMAÇ: Uluslararası Kartografya Birliği (International Cartographic Association-ICA), 1959 yılında kurulmuştur. Hükümetler dışı bir kuruluş olan ICA nın ana

Detaylı

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 21 24 Nisan 2012

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 21 24 Nisan 2012 ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 21 24 Nisan 2012 29. Uluslararası Tekstil Makineleri Fuarı 4. İstanbul Teknik Tekstiller ve Nonwoven Fuarı 9. Uluslararası İstanbul İplik Fuarı Hazırlayan TEKNİK Fuarcılık

Detaylı

KARŞILIKLI TANIMA ANLAŞMALARI OCAK 2014 GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI AB VE DIŞİLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÜCEL KARADİŞ/DAİRE BAŞKANI

KARŞILIKLI TANIMA ANLAŞMALARI OCAK 2014 GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI AB VE DIŞİLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÜCEL KARADİŞ/DAİRE BAŞKANI KARŞILIKLI TANIMA ANLAŞMALARI OCAK 2014 GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI AB VE DIŞİLİŞKİLER GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÜCEL KARADİŞ/DAİRE BAŞKANI İÇERİK -Karşılıklı Tanıma Anlaşması (MRA) Nedir? -Karşılıklı Tanıma Anlaşmaları

Detaylı

TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris)

TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris) TEST REHBER İLKELERİ PROGRAMI ULUSAL KOORDİNATÖRLER ÇALIŞMA GRUBU 26. TOPLANTISI (8-11 Nisan 2014, Paris) Dr. A. Alev BURÇAK Tarımsal Araştırmalar ve Politikalar Genel Müdürlüğü Sunu Planı OECD Hakkında

Detaylı

tepav Mart2011 N201121 POLİTİKANOTU Seçim Barajını Yönetimde İstikrarı Azaltmayan Bir Seviyeye Düşürmek Mümkün mü?

tepav Mart2011 N201121 POLİTİKANOTU Seçim Barajını Yönetimde İstikrarı Azaltmayan Bir Seviyeye Düşürmek Mümkün mü? POLİTİKANOTU Mart2011 N201121 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Dr. Türkmen Göksel, Öğretim Görevlisi, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dr. Yetkin Çınar, Öğretim Görevlisi,

Detaylı

Prof. Dr. OKTAY UYGUN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi DEMOKRASİ. Tarihsel, Siyasal ve Felsefi Boyutlar

Prof. Dr. OKTAY UYGUN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi DEMOKRASİ. Tarihsel, Siyasal ve Felsefi Boyutlar Prof. Dr. OKTAY UYGUN Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Öğretim Üyesi DEMOKRASİ Tarihsel, Siyasal ve Felsefi Boyutlar İÇİNDEKİLER İÇİNDEKİLER...v GİRİŞ... 1 Birinci Bölüm Antik Demokrasi I. ANTİK DEMOKRASİNİN

Detaylı

ÖZET 1. 2015 yılı Ağustos Ayında 2014 yılı Ağustos Ayına Göre:

ÖZET 1. 2015 yılı Ağustos Ayında 2014 yılı Ağustos Ayına Göre: ÖZET 1 Toplam İthalat 2015 yılı Ocak-Ağustos Döneminde 2014 yılı Ocak-Ağustos Dönemine Göre: Ham petrol ithalatı %47,07 artarak 15.842.395 ton olarak gerçekleşmiştir. Motorin (biodizel ihtiva eden motorin

Detaylı

AKÇAKALE SINIR KAPISI

AKÇAKALE SINIR KAPISI 01/01/2013 31/01/2013 ARİHRİ ARASINDAKİ ÇİR ARAÇ Sİ YA AIMA YA AIMA YA D YA D BO D AKÇAKA SINIR KAPISI D BO BO R Sİ D BO N BO N D C N Sİ Y C İ Çİ Ç İ Almanya 4 3 1 1 2 ürkiye 17 19 6 12 11 7 6 12 OPAMAR

Detaylı

İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ DIŞ İLİŞKİLER KOORDİNATÖRLÜĞÜ

İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ DIŞ İLİŞKİLER KOORDİNATÖRLÜĞÜ İZMİR KÂTİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ DIŞ İLİŞKİLER KOORDİNATÖRLÜĞÜ 2014-2015 Erasmus+ Personel Hareketliliği Duyurusu 2014-2015 akademik yılında Erasmus+ Personel Hareketliliğinden yararlanmak isteyen personelimiz

Detaylı

AVRUPA DA HİBE DESTEKLİ STAJ DUYURUSU

AVRUPA DA HİBE DESTEKLİ STAJ DUYURUSU AVRUPA DA HİBE DESTEKLİ STAJ DUYURUSU Erasmus+ Programı dâhilinde, Ankara Ticaret Odası Koordinatörlüğünde 12 Üniversitenin katılımıyla oluşan Yeni İş Tecrübeleri için Ankara Konsorsiyumu (YİTAK) Projesi,

Detaylı

HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU

HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU HABER BÜLTENİ 10.11.2015 Sayı 25 KONYA HİZMETLER SEKTÖRÜ ÖNÜMÜZDEKİ DÖNEMDEN UMUTLU Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, geçen aya göre yükselirken, geçen yıla göre düştü. Önümüzdeki 3 ayda hizmetlere

Detaylı

İLAN TARİHİ 3 Mart 2014. SON BAŞVURU TARİHİ: 25 Mart 2014

İLAN TARİHİ 3 Mart 2014. SON BAŞVURU TARİHİ: 25 Mart 2014 2013-2014 ÖĞRETİM YILI ERASMUS ÖĞRENCİ STAJ HAREKETLİLİĞİ BAŞVURU DUYURUSU İLAN TARİHİ 3 Mart 2014 SON BAŞVURU TARİHİ: 25 Mart 2014 Erasmus Stajı Nedir? Staj (yerleştirme), bir yararlanıcının programa

Detaylı

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4.

AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. AB NİN EKONOMİK YAPISIYLA İLGİLİ TEMEL BİLGİLER 1. Ülkelerin Yüz Ölçümü 2. Ülkelerin Nüfusu 3. Ülkelerin Gayri Safi Yurtiçi Hâsıla 4. Ülkelerin Büyüme Oranı 5. Ülkelerin Kişi Başına Gayri Safi Yurtiçi

Detaylı

DAHİLDE İŞLEME REJİMİ HAKKINDA GENELGE (2005/2) TELAFİ EDİCİ VERGİ UYGULAMASI

DAHİLDE İŞLEME REJİMİ HAKKINDA GENELGE (2005/2) TELAFİ EDİCİ VERGİ UYGULAMASI ifade eder. DAHİLDE İŞLEME REJİMİ HAKKINDA GENELGE (2005/2) 1- Bu Genelge de geçen kısaltmalardan; TELAFİ EDİCİ VERGİ UYGULAMASI - AKÇT: Avrupa Kömür Çelik Topluluğu nu, - AT: Avrupa Topluluğu nu, - DİİB:

Detaylı

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Ödemeler Dengesi Müdürlüğü İçindekiler I- Yöntemsel Açıklama... 3 2 I- Yöntemsel Açıklama 1 Nominal efektif döviz

Detaylı

Yüksek Lisans ve Doktora Öğrenci Alımı TÜRKÇE

Yüksek Lisans ve Doktora Öğrenci Alımı TÜRKÇE Yüksek Lisans ve Doktora Öğrenci Alımı TÜRKÇE 2013-2014 Eğitim-Öğretim Yılı Güz Döneminde, Polis Akademisi Başkanlığı Güvenlik Bilimleri Enstitüsünde faaliyet gösteren Yüksek Lisans ve Doktora Programlarına

Detaylı

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi

Büyüme Rakamları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Değerlendirme. Tablo 1. En hızlı daralan ve büyüyen ekonomiler 3. 2009'da En Hızlı Daralan İlk 10 Ekonomi POLİTİKANOTU Mart2011 N201126 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Ayşegül Dinççağ 2 Araştırmacı, Ekonomi Etütleri Büyüme Rakamları Üzerine

Detaylı

F. KÜRESEL VE BÖLGESEL ÖRGÜTLER

F. KÜRESEL VE BÖLGESEL ÖRGÜTLER F. KÜRESEL VE BÖLGESEL ÖRGÜTLER 20. yy.da meydana gelen I. ve II. Dünya Savaşlarında milyonlarca insan yaşamını yitirmiş ve telafisi imkânsız büyük maddi zararlar meydana gelmiştir. Bu olumsuz durumun

Detaylı

SEKTÖRÜN BENİMSENEN FUARI ELEX

SEKTÖRÜN BENİMSENEN FUARI ELEX SEKTÖRÜN BENİMSENEN FUARI ELEX 3. ELEX FUARI 25-28 EYLÜL 2014 TARİHLERİ ARASINDA İSTANBUL FUAR MERKEZİ NDE SEKTÖRÜN EN ÖNEMLİ BULUŞMASINA İMZA ATTI 25-28 Eylül 2014 tarihleri arasında organize edilen ve

Detaylı

Para Politikaları ve Finansal İstikrar

Para Politikaları ve Finansal İstikrar Para Politikaları ve Finansal İstikrar Ekonomi Yaz Seminerleri 211 Pamukkale Üniversitesi Doç. Dr. Erdem Başçı Başkan 22 Temmuz 211 Denizli 1 Sabit mi, değil mi? Sabit Kur Rejimleri Sabit Getirili Borç

Detaylı

İÇİNDEKİLER. 1 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İthalat Rakamları. 2 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İhracat Rakamları

İÇİNDEKİLER. 1 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İthalat Rakamları. 2 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İhracat Rakamları İÇİNDEKİLER 1 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İthalat Rakamları 2 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları Yassı Ürünler İhracat Rakamları 3 2007-2008-2009-2010-2011 Yılları çelik borular İthalat-İhracat

Detaylı

İÇİNDEKİLER I. BÖLÜM GENEL BİLGİLER

İÇİNDEKİLER I. BÖLÜM GENEL BİLGİLER VII İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ...V İÇİNDEKİLER...VII GİRİŞ...XII I. BÖLÜM GENEL BİLGİLER A. YEREL YÖNETİMLER...3 İl Özel İdareleri...3 Belediyeler...3... Köy İdareleri...4 Mahalle Muhtarlıkları...4 Yerel Yönetim

Detaylı

1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim

1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim 1999 dan 2007 ye Seçmen Tercihleri ve Değişim Türkiye de 2007 genel milletvekili seçimlerine ilişkin değerlendirme yaparken seçim sistemine değinmeden bir çözümleme yapmak pek olanaklı değil. Türkiye nin

Detaylı

GTIP 130219: DIGER BITKILERDEN ELDE EDILEN BITKISEL ÖZSU VE HULASALAR

GTIP 130219: DIGER BITKILERDEN ELDE EDILEN BITKISEL ÖZSU VE HULASALAR GTIP 130219: DIGER BITKILERDEN ELDE EDILEN BITKISEL ÖZSU VE HULASALAR HAZIRAN 2009 Hazirlayan: Mesut DÖNMEZ GENEL KOD BILGISI: 130219 GTIP kodunun alt kodu oldugu 1302 GTIP koduna ait alt kodlar ve ürünler

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. 1995 Azerbaycan Cumhuriyeti Anayasası nın Kurduğu Hükümet Rejimi (1998)

ÖZGEÇMİŞ. 1995 Azerbaycan Cumhuriyeti Anayasası nın Kurduğu Hükümet Rejimi (1998) ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı Oktay Uygun 2. Doğum Tarihi 18. 01. 1963 3. Unvanı Profesör 4. Öğrenim Durumu Derece Alan Üniversite Yıl Lisans Hukuk Fakültesi İstanbul Üniversitesi 1985 Yüksek Lisans Kamu Hukuku

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Münevver Cebeci Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü

Yrd. Doç. Dr. Münevver Cebeci Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü Yrd. Doç. Dr. Münevver Cebeci Marmara Üniversitesi, Avrupa Birliği Enstitüsü AVRUPA BİRLİĞİNEDİR? Hukuki olarak: Uluslar arası örgüt Fiili olarak: Bir uluslararası örgütten daha fazlası Devlet gibi hareket

Detaylı

Kısa Süreli Rüzgar Enerjisi Tahmini Giriş

Kısa Süreli Rüzgar Enerjisi Tahmini Giriş Kısa Süreli Rüzgar Enerjisi Tahmini Giriş Murat DURAK Yönetim Kurulu Başkanı (Türkiye Rüzgar Enerjisi Birliği-TÜREB) md@enermet.com.tr www.tureb.com.tr 5 Mart, 2010 ANKARA 1 1. Giriş (TÜREB) 2. RES Projelerinin

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx.08.2014 Sayı 10

HABER BÜLTENİ xx.08.2014 Sayı 10 HABER BÜLTENİ xx.08.2014 Sayı 10 Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, geçen aya göre düştü: Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, Temmuz 2014 te bir önceki aya göre 0,8 puan düşerek 0,9 puan değerini

Detaylı

SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ

SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ SN. YETKİLİ DİKKATİNE 25.08.2015 KONU: 2016 YILI YAPI-İNŞAAT VE ELEKTRİK FUARLARI SİRKÜ BİLGİLENDİRMESİ Türkiye milli katılım organizasyonunun, T.C. Ekonomi Bakanlığı'na izin başvurusu yapılmış olup, Türkel

Detaylı

25 ŞUBAT2015 MESAİ SAATİ BİTİMİNE KADAR

25 ŞUBAT2015 MESAİ SAATİ BİTİMİNE KADAR ERASMUS + 2015-2016 ÖĞRENCİ HAREKETLİLİĞİ İLANI (Öğrenim/Staj) SON BAŞVURU TARİHİ: 25 ŞUBAT2015 MESAİ SAATİ BİTİMİNE KADAR Erasmus + Programı kapsamında 2015-2016 akademik yılı Öğrenci Öğrenim Hareketliliği

Detaylı

2005, yıl:1, sayı:4, ss.62-64 de yayımlanmıştır.

2005, yıl:1, sayı:4, ss.62-64 de yayımlanmıştır. AVRUPA BİRLİĞİ ÜLKELERİNDE DİN ÖĞRETİMİ VE TÜRKİYE İLE KARŞILAŞTIRILMASI 1 Prof. Dr. Mehmet Zeki Aydın 2 Bu yazıda, önce Avrupa Birliği ülkelerindeki din öğretimi uygulamaları hakkında bilgi verilecek

Detaylı

HABER BÜLTENİ xx.06.2014 Sayı 8

HABER BÜLTENİ xx.06.2014 Sayı 8 HABER BÜLTENİ xx.06.2014 Sayı 8 Konya hizmetler sektörü güven endeksi geçen aya göre düştü: 2014 ün başından bu yana düşme eğilimini sürdüren Konya Hizmetler Sektörü Güven Endeksi, Mayıs 2014 te bir önceki

Detaylı

Plast Eurasia İstanbul 2015 Fuar Sonuç Raporu

Plast Eurasia İstanbul 2015 Fuar Sonuç Raporu Plast Eurasia İstanbul 2015 Fuar Sonuç Raporu 2 BAŞARI GÜVEN TECRÜBE BİLGİ TEKNOLOJİ Plast Eurasia İstanbul Avrasya Plastik Sektörünün Buluşma Noktası T 10 Salon 98.000 m2 S Avrasya nın En Büyüğü SAYISAL

Detaylı

Hibe ve Destek Programları

Hibe ve Destek Programları Hibe ve Destek Programları Süreçler ve Fırsatlar Ocak, 2011 HİBE VE DESTEK PROGRAMLARI Hibe ve destek programları büyük, orta, küçük; tüm ölçekteki işletmelerin işlerini geliştirmesi için fırsattır. HİBE

Detaylı

Enerji Verimliliği: Yüzde 50 Çözüm

Enerji Verimliliği: Yüzde 50 Çözüm Enerji Verimliliği: Yüzde 50 Çözüm Almanya nın Büyümesi 4,000,000 3,500,000 3,000,000 2,500,000 2,000,000 Enerji Kullanımı Energy Use GSYH GDP 1,500,000 1,000,000 500,000 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13

Detaylı

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 2 7 Ekim 2012

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 2 7 Ekim 2012 ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 2 7 Ekim 2012 TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezi Büyükçekmece İstanbul İÇİNDEKİLER SAYFA 1. ARAŞTIRMANIN KONUSU 3 1.1.ARAŞTIRMANIN AMACI 3 1.2.ARAŞTIRMANIN YÖNTEMİ VE ÖRNEK

Detaylı

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 9 12 Ocak 2013

ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 9 12 Ocak 2013 ZİYARETÇİ ARAŞTIRMASI ÖZET SONUÇLARI 9 12 Ocak 2013 TÜYAP Fuar ve Kongre Merkezi Büyükçekmece İstanbul 1 İÇİNDEKİLER SAYFA 1. ARAŞTIRMA KONUSU 3 1.1. FUAR KÜNYESİ 3 1.2. ARAŞTIRMANIN AMACI 3 1.3. ARAŞTIRMANIN

Detaylı

Eko-Okullar Programı

Eko-Okullar Programı Uluslararası Eko-Okullar Programı Gülbahar CEBESOY Eko-Okullar Ulusal Koordinatörü FEE (Foundation for Environmental Education) PROGRAMLARI www.fee-international.org Eko-Okullar Uluslararası Koordinasyonu

Detaylı

CILVEGÖZÜ SINIR KAPISI

CILVEGÖZÜ SINIR KAPISI 01/03/2006 31/03/2007 TARİHLERİ ARASINDAKİ SINIR GEÇİŞ İSTATİSTİKLERİ CILVEGÖZÜ SINIR KAPISI EŞYA TAŞIMALARI TRANSİT TAŞIMALAR TAŞIMALARI TOPLAM TOPLAM N Almanya 2 7 1 38,000 7 20,210,118 62 1,126,067

Detaylı

Öğr.Gör. İbrahim Ersin TURGUT, Öğr.Gör.Dr.Cumali ERDEMİL Pamukkale Üniversitesi Buldan Meslek Yüksekokulu ieturgut@pau.edu.tr, cerdemil@pau.edu.

Öğr.Gör. İbrahim Ersin TURGUT, Öğr.Gör.Dr.Cumali ERDEMİL Pamukkale Üniversitesi Buldan Meslek Yüksekokulu ieturgut@pau.edu.tr, cerdemil@pau.edu. 1980 Lİ YILLARDA YAPILAN GENEL SEÇİMLERİN TÜRKİYE DE VE DENİZLİ GENELİNDEKİ SEÇİM SONUÇLARI VE BULDAN İLÇESİ SEÇİM SONUÇLARI İLE KARŞILAŞTIRILMASI Öğr.Gör. İbrahim Ersin TURGUT, Öğr.Gör.Dr.Cumali ERDEMİL

Detaylı

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi

SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER. Modern Siyaset Teorisi SİYASET BİLİMİ VE ULUSLARARASI İLİŞKİLER DOKTORA PROGRAMI DERS İÇERİKLERİ ZORUNLU DERSLER Modern Siyaset Teorisi Dersin Kodu SBU 601 Siyaset, iktidar, otorite, meşruiyet, siyaset sosyolojisi, modernizm,

Detaylı

PISA EARGED PISA BÜLTENÝ 2 OECD MEB Eðitimi Araþtýrma ve Geliþtirme Dairesi Baþkanlýðý nýn Uluslararasý Öðrenci Deðerlendirme Programý (PISA-Programme for International Student Assessment) ile ilgili hazýrladýðý

Detaylı

Öğrenci Öğrenim Hareketliliği nden Yararlanma Süresi: En az 3 ay En fazla 12 ay

Öğrenci Öğrenim Hareketliliği nden Yararlanma Süresi: En az 3 ay En fazla 12 ay 2014-2015 ÖĞRETİM YILI GÜZ DÖNEMİ ERASMUS+ ÖĞRENİM HAREKETLİLİĞİ 1 Erasmus+ Programı Erasmus programı, yükseköğretim kurumlarının birbirleri ile işbirliği yapmalarını tevsik etmeye yönelik bir Avrupa Birliği

Detaylı

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ

DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ SEKTÖRÜNE GENEL BAKIŞ Hazırlayan ve Derleyen: Zehra N.ÖZBİLGİN Ar-Ge Şube Müdürlüğü Kasım 2012 DÜNYA SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİNDE ÜRETİM VE TÜKETİM yılında 9.546 milyon

Detaylı

Çok Partili Dönemde Seçimler ve Seçim Sistemleri

Çok Partili Dönemde Seçimler ve Seçim Sistemleri (29 ve 30 Nisan - 1 ve 2 Mayıs 2014 tarihlerinde Milliyet Gazetesi nde yayımlanmıştır) Çok Partili Dönemde Seçimler ve Seçim Sistemleri Erol TUNCER Toplumsal Ekonomik Siyasal Araştırmalar Vakfı (TESAV)

Detaylı

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır.

Bu nedenle çevre ve kalkınma konuları birlikte, dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde ele alınmalıdır. 1992 yılına gelindiğinde çevresel endişelerin sürmekte olduğu ve daha geniş kapsamlı bir çalışma gereği ortaya çıkmıştır. En önemli tespit; Çevreye rağmen kalkınmanın sağlanamayacağı, kalkınmanın ihmal

Detaylı

OECD VE AB KAPSAMINDA EN ELVERİŞSİZ YATIRIM ORTAMI TÜRKİYE DE TABLO 1

OECD VE AB KAPSAMINDA EN ELVERİŞSİZ YATIRIM ORTAMI TÜRKİYE DE TABLO 1 OECD VE AB KAPSAMINDA EN ELVERİŞSİZ YATIRIM ORTAMI TÜRKİYE DE TABLO 1 OECD VE AB ÜLKELERĠNDE YATIRIM ORTAMININ ÇEKĠCĠLĠK SIRALAMASI, 2005 Yeni Zelanda ABD Kanada Norveç Avusturalya Danimarka İngiltere

Detaylı

Anket`e katılan KOBİ lerin ait olduğu branş 10,02% 9,07% 5,25% 3,10% Enerji sanayi. Oto sanayi. Gıda sanayi. Ağaç sanayi. İnformasyon teknolojisi

Anket`e katılan KOBİ lerin ait olduğu branş 10,02% 9,07% 5,25% 3,10% Enerji sanayi. Oto sanayi. Gıda sanayi. Ağaç sanayi. İnformasyon teknolojisi Metodoloji Anket`e katılan KOBİ lerin ait olduğu branş 25,0% 2 17,42% Birden fazla cevap 22,20% 15,0% 1 5,0% 12,89% 10,02% 9,07% 7,88% 8,11% 6,21% 5,97% 5,25% 5,49% 5,25% 3,10% 12,17% 10,26% 2,86% 3,58%

Detaylı

T.C. YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI Basın Bürosu Sayı: 19

T.C. YARGITAY CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI Basın Bürosu Sayı: 19 09/04/2010 BASIN BİLDİRİSİ Anayasa değişikliğinin Cumhuriyetin ve demokrasinin geleceği yönüyle neler getireceği neler götüreceği dikkatlice ve hassas bir şekilde toplumsal uzlaşmayla değerlendirilmelidir.

Detaylı

Erasmus Programı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Erasmus Programı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular Erasmus Programı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Güncelleme Tarihi 06.04.2016 Programa dahil olan ülkeler hangileridir? 2 Hangi üniversitelere

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2011) Ankara

AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER. (Kasım 2011) Ankara AVRUPA BİRLİĞİNE ÜYE VE ADAY ÜLKELERDE TEMEL MAKROEKONOMİK GÖSTERGELER (Kasım 2011) Ankara İÇİNDEKİLER NÜFUS VE İŞGÜCÜ PİYASASI TASARRUFLAR 1. Nüfus 28. Gayri Safi Ulusal Tasarruflar 2. İstihdam 29. Gayri

Detaylı

Değişim Programları Bilgilendirme Sunumu (Hukuk Fakültesi) Aralık 2012, Altunizade

Değişim Programları Bilgilendirme Sunumu (Hukuk Fakültesi) Aralık 2012, Altunizade Değişim Programları Bilgilendirme Sunumu (Hukuk Fakültesi) Aralık 2012, Altunizade Bugünün Gündemi 1. Erasmus Öğrenim Hareketliliği 2. Erasmus Staj Hareketliliği 3. Diğer Değişim Programları Neden Değişim?

Detaylı

BASIN AÇIKLAMASI: İnsan Hakları Ortak Platformunun TBMM de yeni Anayasa ile ilgili çalışmaları yürütecek olan Komisyonun işleyişine dair önerileri

BASIN AÇIKLAMASI: İnsan Hakları Ortak Platformunun TBMM de yeni Anayasa ile ilgili çalışmaları yürütecek olan Komisyonun işleyişine dair önerileri BASIN AÇIKLAMASI: İnsan Hakları Ortak Platformunun TBMM de yeni Anayasa ile ilgili çalışmaları yürütecek olan Komisyonun işleyişine dair önerileri 18.10.2011 Kamuoyunun da bildiği üzere, 19 Ekim 2011 tarihinde

Detaylı

T.C. NEVŞEHİR HACI BEKTAŞ VELİ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ Uluslararası İlişkiler Ofisi

T.C. NEVŞEHİR HACI BEKTAŞ VELİ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ Uluslararası İlişkiler Ofisi T.C. NEVŞEHİR HACI BEKTAŞ VELİ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ Uluslararası İlişkiler Ofisi 2015 2016 AKADEMİK YILI ERASMUS + PROGRAMI ÖĞRENCİ ÖĞRENİM HAREKETLİLİĞİ BAŞVURULARI Erasmus + Programı Öğrenci Öğrenim

Detaylı

UMUMA HUSUSİ HİZMET DİPLOMATİK A.B.D Vize Var Vize Var Vize Var Vize Var. AFGANİSTAN Vize Var Vize Var Vize Var Vize Var

UMUMA HUSUSİ HİZMET DİPLOMATİK A.B.D Vize Var Vize Var Vize Var Vize Var. AFGANİSTAN Vize Var Vize Var Vize Var Vize Var VİZE TABLOSU Pasaport Vize Tablosu MAVİ YEŞİL GRİ KIRMIZI ÜLKE UMUMA HUSUSİ HİZMET DİPLOMATİK MAHSUS DAMGALI A.B.D Vize Var Vize Var Vize Var Vize Var AFGANİSTAN Vize Var Vize Var Vize Var Vize Var ALMANYA

Detaylı

Mercedes-Benz MobiloVan. Yollarda olmanız bizim gücümüzdür...

Mercedes-Benz MobiloVan. Yollarda olmanız bizim gücümüzdür... Mercedes-Benz MobiloVan Yollarda olmanız bizim gücümüzdür... Yolunuza güvenle devam etmenizi sağlıyoruz. Tam 30 yıl süre ile... 2014 yılı itibari ile Mercedes-Benz Türk A.Ş. yetkili bayileri tarafından

Detaylı

2012-2013 Akademik Yılı Erasmus Öğrenci Öğrenim Hareketliliği ve 2011-2012 Akademik Yılı Staj Hareketliliği Başvuru Duyurusu

2012-2013 Akademik Yılı Erasmus Öğrenci Öğrenim Hareketliliği ve 2011-2012 Akademik Yılı Staj Hareketliliği Başvuru Duyurusu 2012-2013 Akademik Yılı Erasmus Öğrenci Öğrenim Hareketliliği ve 2011-2012 Akademik Yılı Staj Hareketliliği Başvuru Duyurusu Öğrenci Seçim Takvimi 20 Şubat 8 Mart 2012: Adayların online başvuru sürecini

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ GENİŞLEMESİ DOĞRULTUSUNDA YASAMA USULLERİNDEKİ DEĞİŞİMLER

AVRUPA BİRLİĞİ GENİŞLEMESİ DOĞRULTUSUNDA YASAMA USULLERİNDEKİ DEĞİŞİMLER ARALIK 2015 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ AVRUPA BİRLİĞİ ANABİLİM DALI AVRUPA BİRLİĞİ GENİŞLEMESİ DOĞRULTUSUNDA YASAMA USULLERİNDEKİ DEĞİŞİMLER İLKER GİRİT Ders Avrupa Birliği nin Genişleme

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ AVUSTURYA ÜLKE RAPORU Şubat 2009 B.Ö. AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Avusturya Cumhuriyeti Yönetim Şekli

Detaylı

Araştırma Notu 15/179

Araştırma Notu 15/179 Araştırma Notu 15/179 27.03.2015 2014 ihracatını AB kurtardı Barış Soybilgen* Yönetici Özeti 2014 yılında Türkiye'nin ihracatı bir önceki yıla göre yüzde 3,8 artarak 152 milyar dolardan 158 milyar dolara

Detaylı

ürünümü tüm dünyada koruyabilir miyim?

ürünümü tüm dünyada koruyabilir miyim? Hayır. Türkiye de patent başvurusu yapmakla ürünümü tüm dünyada koruyabilir miyim? Sadece, 1 Kasım 2000 tarihinden itibaren Türkiye nin de dahil olduğu 38 Avrupa ülkesi tarafından kabul edilen ve ayrıca

Detaylı

ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ. 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı. Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 SĠYASET

ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ. 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı. Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 SĠYASET ODTÜ G.V. ÖZEL LĠSESĠ SOSYAL BĠLĠMLER ZÜMRESĠ 2011-2012 Eğitim-Öğretim Yılı Ders Adı : Siyaset ÇalıĢma Yaprağı 13 Adı Soyadı : No: Sınıf: 11/ SĠYASET Siyaset; ülke yönetimini ilgilendiren olayların bütünüdür.

Detaylı

Erasmus+ OKUL DEĞERİNİ BİLİN! www.happykids.com.tr

Erasmus+ OKUL DEĞERİNİ BİLİN! www.happykids.com.tr Erasmus+ OKUL DEĞERİNİ BİLİN! Erasmus+ Okul Okul Eğitimi Programı AMAÇLARI Eğitimde kaliteyi artırmak, Program ülkeleri okullar ve eğitim personeli arasında işbirliğini güçlendirmek Erasmus+ Okul Hedef

Detaylı