Türkiye Sağlık Sistemi Performans Değerlendirmesi 2011

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Türkiye Sağlık Sistemi Performans Değerlendirmesi 2011"

Transkript

1 Türkiye Cumhuriyeti Türkiye Sağlık Sistemi Performans Değerlendirmesi 2011 THE WORLD BANK Mayıs 2012

2 .

3 Türkiye Cumhuriyeti Türkiye Sağlık Sistemi Performans Değerlendirmesi 2011 THE WORLD BANK Mayıs 2012

4 ÖZET Bu rapor, Türkiye sağlık sisteminin performansına ilişkin temel bulguları özetlemektedir. Rapor, DSÖ (Dünya Sağlık Örgütü) Avrupa Bölge Ofisi ve Dünya Bankasından sağlanan teknik ve finansal destekle T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanmıştır. Değerlendirme, Temmuz 2009 ve Ağustos 2011 arasında yapılmış ve sağlık sisteminin etkili kılavuzluk için Sağlık Bakanlığının kapasitesini güçlendirmek amacıyla Türk Hükümeti tarafından gösterilen çabalara katkı sağlamıştır. Bu rapor, temel performans ölçülerine göre Türk sağlık sisteminin performansına ilişkin bir değerlendirme sunmaktadır: iyi sağlık, finansal katkı payında hakkaniyet, sağlıklı yaşam tarzları ve çevre, verimli ve kapsamlı kişisel sağlık hizmetleri (erişim, kalite, kullanım), hizmet sunumunun iyileştirilmesi, kaynak temininin iyileştirilmesi, verimlilik artışı, yeterli finansman ile kılavuzluk, liderlik ve yönetişimin güçlendirilmesi. Her performans ölçüsü için puan çizelgeleri ve başlıca gerçeklerin yanı sıra bir idari özet de bu rapora dâhil edilmiştir. Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğü yayınları hakkında talepleri aşağıdaki adrese gönderebilirsiniz: Bayındır 1 Sokak, No: 13 Sıhhiye/ Kızılay ANKARA Issued in English by the WHO Regional Office for Europe in 2011 under the title Turkey Health System Performance Assessment 2011 World Health Organization 2012 The translator of this publication is responsible for the accuracy of the translation. General Directorate of Health Research, Ministry of Health of Turkey 2012 DSÖ Avrupa Bölge Ofisi tarafından Turkey health system performance assessment 2011 ismi ile İngilizce olarak basılmıştır. Dünya Sağlık Örgütü 2012 Çevirinin doğruluğundan yayının çevirisini yapanlar sorumludur. Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğü 2012 Tüm hakları Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğüne aittir. Kaynak gösterilmeksizin alıntı yapılamaz. Alıntı yapıldığında kaynak gösterimi: Editör/yazar adları, Sağlık Bakanlığı Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğü, basım yeri, basım yılı belirtilmesi şeklinde olmalıdır Sayılı Yasa gereği Sağlık Bakanlığı Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün onayı olmaksızın tamamen veya kısmen çoğaltılamaz. ISBN No : Sağlık Bakanlığı Yayın No : 887 SAGEM Yayın No : SB-SAG Baskı: : OPUS Basım Yayın Ltd. Şti. Anadolu Bulvarı, ATB İş Merkezi C Blok, No.40, Macunköy-Ankara Telefon: Faks

5 İÇİNDEKİLER Kısaltmalar listesi...6 Önsöz...7 Sağlık sistemi performans değerlendirmesi - genel bir bakış...9 Giriş...9 Türkiye de SSPD nin geçmişi ve amacı...9 Türkiye de SSPD nin geliştirilmesi için çerçeve ve süreç...10 Temel bulgular...10 İyi sağlık, sağlıklı yaşam tarzı ve çevre, verimli ve kapsamlı kişisel sağlık hizmetleri...12 Hizmet sunumu, kaynak temini, verimlilik...15 Sağlığın finansmanı, finansal katkıda hakkaniyet...16 Kılavuzluk, liderlik ve yönetişim...17 Sonuç ve sonraki adımlar...18 Puan çizelgeleri ve başlıca gerçekler...19 Giriş İyi sağlık Katkı payında hakkaniyet Sağlıklı yaşam tarzları ve çevre Verimli ve kapsamlı kişisel sağlık hizmetleri (erişim, kalite, kullanım) Hizmet sunumunun iyileştirilmesi Kaynak temininin iyileştirilmesi Verimlilik artışı Yeterli finansman Güçlendirilmiş Kılavuzluk; liderlik ve yönetişim...40 Kaynaklar

6 KISALTMALAR LİSTESİ BKİ beden kitle indeksi KKH koroner kalp hastalığı DBT difteri-boğmaca-tetanos DGT doğrudan gözetimli tedavi, kısa süre TİG teşhis ilişkili gruplar AB Avrupa Birliği KDT kanıta dayalı tıp KYTA Küresel Yetişkin Tütün Araştırması SSPD Sağlık Sistemi Performans Değerlendirmesi SDP Sağlıkta Dönüşüm Programı SDP I Sağlıkta Dönüşüm Programı I. Fazı ( ) SDP II Sağlıkta Dönüşüm Programı II. Fazı ( ) YBÜ yoğun bakım ünitesi KÇÖHG Kurumlararası Çocuk Ölüm Hızı Hesaplama Grubu İKH iskemik kalp hastalığı BÖH bebek ölüm hızı KETEM Kanser Erken Teşhis Merkezi MRG manyetik rezonans görüntüleme BKH Binyıl Kalkınma Hedefleri İ&D izleme ve değerlendirme AÖO anne ölüm oranı BOH bulaşıcı olmayan hastalık STK sivil toplum kuruluşu İBBS istatistiki bölge birimleri sınıflandırması (NUTS) OECD Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü FBN farmakovilijans bağlantı noktası BBSH birinci basamak sağlık hizmetleri SS standart sapma SGK Sosyal Güvenlik Kurumu TB Tüberküloz TNSA Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması TUİK Türkiye İstatistik Kurumu TUSAK Sağlık Bakanlığı / Hıfzıssıhha Mektebi Müdürlüğü 5YAÖH 5 yaş altı ölüm hızı 6

7 ÖNSÖZ Sağlık Bakanlığı; 2003 yılından bu yana uyguladığı Sağlıkta Dönüşüm Programı (SDP) ile politikalar geliştiren, standartlar koyan, bunları izleyen ve denetleyen konumunu sürekli geliştirmektedir. Bu süreçte Bakanlığımızın vizyonu; ülkemizin sağlığa ayırdığı kaynakların etkili, verimli ve hakkaniyete uygun şekilde kullanılmasını kolaylaştıracak ve bu yolda yönlendirmeler yapacaktır. Sağlık sektöründe yönetişim, verimlilik ve kaliteyi iyileştirmeyi amaçlayan kapsamlı bir sektörel program olan Türkiye Sağlıkta Dönüşüm Programı nın sağlık sonuçları üzerindeki etkisinin izlenmesi; başarılı uygulamalarının daha da iyileştirilmesi ve zayıf olduğu alanlarının geliştirilmesi açısından kritik öneme sahiptir. Literatürdeki teorik bilgiyi ve değişik ülkelerden güncel örnekleri inceleyerek geliştirilen Türkiye Sağlıkta Dönüşüm Programı, sekiz yıl gibi kısa bir süre içinde gerçekleştirilmiş olup başarılı çıktıları ile önemli bir bilgi birikimi, yetkinlik ve deneyim örneği teşkil etmiştir. Dünyanın dört bir yanındaki ülkeler, onlarca yıldır, nüfuslarının sağlık durumunun gerçek ve sürdürülebilir biçimde iyileştirilmesi amacıyla sağlık sistemlerinin en iyi şekilde nasıl yapılandırılacağı ve uyarlanacağı konusunda çalışmaktadır. Günümüzde bu ülkeler daha iyi sağlık çıktılarının elde edilebilmesi için daha iyi ve daha güçlü ulusal sağlık sistemlerine ihtiyaç olduğu konusunda giderek fikir birliğine varmaktadır. Sonuç olarak sağlık sistemindeki aktörlerin daha iyi kararlar alması, kamu hizmetlerinin idari ve politik kontrolünün daha iyi yapılması, daha verimli finansman ve hesap verebilirliğin sağlanması için sağlık sistemlerinin performansını ölçmek ve izlemek kaçınılmaz bir gereklilik olmuştur. Türkiye Sağlık Sistemi Performans Değerlendirmesi (SSPD), DSÖ Avrupa Bölge Ofisine üye devletlerin sağlık sistemlerinin performansını düzenli olarak izleme ve raporlama kapasitelerini güçlendirmeyi amaçlayan Talin Sözleşmesi yönelik Türkiye nin attığı somut bir adımdır. Söz konusu çalışmanın, şeffaflık ve hesap verebilirlik bağlamı içerisinde sağlık sisteminde yer alan tüm aktörler için faydalı olacağına inanıyoruz. Prof. Dr. Recep Akdağ Sağlık Bakanı 7

8 8.

9 SAĞLIK SİSTEMİ PERFORMANS DEĞERLENDİRMESİ - GENEL BİR BAKIŞ Giriş Toplumun sağlığı her zaman ulusal bir önceliktir; bu konuda hükümetin sorumluluğu kalıcı ve süreklidir. Bir sağlık sisteminin nasıl işlediği, sorumlu tutulması gereken hedefleri nasıl başardığına bağlıdır. İyi veya kötü performansın ardında yatan nedenleri açıklamak için sağlık sisteminin hizmet sunumu, kaynak temini, finansman ve kılavuzluk gibi pek çok görevi nasıl yerine getirdiğine bakmak gerekir. Son yıllarda DSÖ Avrupa Bölgesi ndeki sağlık otoritelerinin bir yönetişim aracı olarak sağlık sistemi performans değerlendirmesine (SSPD ye) ilgileri artmıştır. DSÖ nün çalışmaları; ülkelerin performansını, zaman içerisinde sistemlerin kendi bünyesinde, sistemin farklı düzeyleri arasında ve farklı sağlık sistemleri arasında karşılaştırma yapmasına imkân verecek şekilde izlemek amacıyla sistematik yaklaşımların geliştirilmesine destek sağlamayı amaçlar. SSPD nin amacı, politika ve sistem geliştirmek için güvenilir bilgiler sağlayarak karar vericileri güçlendirmek ve toplumu iyilik hali hakkında bilgilendirerek güçlendirmektir. SSPD, sağlık sistemini bir bütün olarak değerlendirebilmeyi sağlayan, ülkeye ait bir süreçtir ve tüm sağlık sistemi için sağlık kontrolü niteliği taşır. SSPD, sağlık sonuçlarını ölçmek ve sağlık stratejilerini veya sağlık sisteminin strateji veya işlevlerini değerlendirmek için sınırlı sayıda istatistiksel gösterge kullanır. SSPD; sağlık sistemlerinin güçlendirilmesine yönelik önceliklere dair ortak vizyon oluşturmak, sağlık programları ve sektörler arasında diyalog platformu sağlamak ve ortak eylemlerin sağlık sonuçlarını nasıl etkilediğini anlamak için kullanılır. Ayrıca SSPD, politika yapıcılar ve politikacıların hem daha iyi ve hakkaniyetli sağlık sonuçları, hem de verimlilik, finansal katkı payında koruma ve yanıt verilebilirlik gibi sağlık sistemi hedefleri için çalışırken aldıkları kararlarda hesap verebilir ve sorumlu olmalarının sağlanmasına yardımcı olur. Türkiye de SSPD nin Geçmişi ve Amacı Türkiye de Sağlık Bakanlığı nın SSPD ye yönelik sistematik yaklaşım benimsemesi için güçlü bir neden vardır. Bakanlık; Türk sağlık sektöründe yönetişim, verimlilik ve kaliteyi iyileştirmeyi amaçlayan Sağlıkta Dönüşüm Programı (SDP) nı uygulamaktadır. Bu büyük reform programının başarıyla uygulanmaya devam etmesi; söz konusu programın sağlık sonuçları, çıktıları ve yapıları üzerinde yarattığı etkilerin izlenmesine bağlıdır. Sağlık Bakanlığı, SDP nin I. Fazı (SDP-I) için daha fazla izleme ve değerlendirme (İ&D) kapasitesi oluşturmuştur. Bu durum, Sağlık Bakanlığının (1) Stratejik Planı nı geliştirmesiyle birlikte daha önemli hale gelmiştir. Bu çalışma, Türkiye de kamuda devam eden ve tüm sektörlerin beş yıllık ve yıllık stratejik planlar ve bütçeler oluşturmasını gerekli kılan reformların bir parçasıdır. T.C. Sağlık Bakanlığı, DSÖ Avrupa Bölge Ofisi (DSÖ Avrupa) ve Dünya Bankası; sağlık sistemindeki başarıların ve diğer gelişmelerin izlenmesine ve yaygın zorlukların giderilmesine yardım ederek Türkiye nin devam eden sağlık reformlarına yön vermek, sistemde üretilen/toplanan sağlık verilerinin etkili kullanımını sağlamak, sağlık sistemindeki tüm aktörler arasında bilgi birikimi ve kapasite oluşumunu artırarak ve daha yüksek hedeflere ulaşmak için sektörler arası işbirliğini destekleyerek teşvik etmek için SSPD nin etkili bir araç olduğunu düşünmektedir. 9

10 Türkiye de SSPD nin Geliştirilmesi İçin Çerçeve ve Süreç SSPD ler ulusal veya yerel politika süreçlerinin içerisinde ve ülkeye özgü performans çerçevelerine dayalı olmalıdır. SSPD çerçeveleri, mümkün olan her alanda ulusal sağlık plan ve stratejileri veya reform programlarıyla bağlantılıdır. SSPD gerçekleştirilirken ilk iş, en uygun performans ölçülerini tespit etmek ve bunların birbirleriyle ilişkilerini tanımlamaktır. Performans ölçüleri, sağlık sistemleri sonuçları, ara hedefleri ve stratejilerini (yapı ve süreç) temsil eder. Bunlar, genellikle SSPD strateji haritasında sunulur. Strateji haritaları, vizyon üzerinde odaklanılmasını sağlar ve sonuçlara ulaşmak için uygulanan stratejilerin birbirine bağlı olduklarının altını çizer. Daha sonra her performans ölçütü, bir dizi göstergeyle doldurulur. Türkiye de strateji haritasını oluşturmak için öncelikli hedefleri ve stratejileri belirlemede kullanılan temel kaynaklar, Sağlık Bakanlığının Stratejik Planı ve SDP nin iki fazı (SDP I ve SDP II) olmuştur (Şekil1). Türkiye de strateji haritasının geçerliliği, bir dizi paydaş çalıştayı (mutabakat toplantıları) yoluyla onaylanmıştır. Türk sağlık sisteminin temel fonksiyonları (kılavuzluk, finansman, kaynak temini ve hizmet sunumu) şeklin solunda (Şekil 1), ara sonuçlar ve nihai hedefler ise sağında gösterilmektedir. Bu harita, dokuz performans ölçüsünü temel almış ve 61 performans göstergesiyle doldurulmuştur. SSPD, Sağlık Bakanlığı/Hıfzıssıhha Mektebi Müdürlüğü (TUSAK), DSÖ Avrupa ve Dünya Bankası arasındaki ortak iş birliği ile gerçekleştirilmiştir. DSÖ Avrupa ve Dünya Bankasından gelen kapasite oluşturma çabalarıyla desteklenen TUSAK, SSPD nin hayata geçirilmesine öncülük etmiştir. Türkiye ye ait SSPD raporu, karşılaştırmalar yapmak için mevcut uluslararası verilerle tamamlanmış ulusal verilere dayanmaktadır. Sağlık Bakanlığı, TUSAK a bilgi edinme aracı olma ve periyodik sağlık sektörü performans değerlendirmelerini yapma yetkisini vermiştir. Bakanlık bünyesindeki her birim, kendi amaçları (öncelikle proje yönetimi) doğrultusunda veri toplar. TUSAK, bu verileri toplar; sistematik sağlık sistemi çerçevesine yerleştirir ve sonra bu çerçeveye uygun olarak rapor eder. Bu görevi yerine getirmek için TUSAK ın Sağlık Bakanlığının tüm birimleriyle yakın bir koordinasyon ve işbirliği içinde olması çok önemlidir. Türkiye için ilk SSPD raporunun yayınlanmasıyla sonuçlanan süreçte, ilgili tüm kurumların (Sağlık Bakanlığının hem içinden hem de dışından) her aşamaya geniş katılımı ve iştiraki olmuştur. Bu aşamalar; strateji haritası, gösterge seçimi, gösterge tanımlarının (pasaport) hazırlanması ve ilk taslağın gözden geçirilmesidir. Bu katılım süreci, ürüne yönelik ortak mülkiyet oluşturmak için Sağlık Bakanlığı bünyesinde bir değerlendirme kültürü oluşturmak amacıyla tasarlanmış ve böylece sürecin etkisi ve sürdürülebilirliği arttırılmıştır. Temel Bulgular Bu bölümün amacı, sağlık sonuçlarını Türk sağlık sisteminde uygulanan süreç ve stratejilerin ışığında anlamaktır. Bu nedenle öncelikle topluma yönelik sağlık sonuçları hakkındaki temel bulgular sunulmaktadır. Sonrasında ortaya konan ara hedefler (örneğin etkili kapsam), yapı ve süreç (örneğin sağlık finansman reformları, kılavuzluk ve yönetişimin güçlendirilmesi) ile birlikte bu bulguları açıklamak için strateji haritasında geriye (veya sola) gidilmektedir. Okuma kolaylığı için bu bölümde şekil ve kaynakların kullanımı sınırlı tutulmuştur. Aşağıdaki beyanları destekleyecek kanıt, raporun sonunda puan çizelgesi ve başlıca gerçekler bölümünde mevcuttur. Puan çizelgesi ve başlıca gerçekler bölümündeki sonuçlar, dokuz performans ölçüsü halinde gruplandırılmış ve 61 performans göstergesi için sunulmuştur. 10

11 VERİMLİLİK Şekil 1. Türk Sağlık Sistemi nin Strateji Haritası KRİTİK BAŞARI FAKTÖRLERİ KILAVUZLUK Bakanlığın planlama, düzenleme, koordinasyon ve denetleme kapasitesinin iyileştirilmesi Bilginin oluşturulması, izlenmesi ve değerlendirilmesi KAYNAKLAR Uluslararası ve sektörler arası iş birliğinin geliştirilmesi Sağlıkta İnsan Kaynakları dağılımı, yeterliği ve motivasyonunun iyileştirilmesi ve sürdürülebilirliğin sağlanması Sağlık sistemi altyapısının kapasite, kalite ve dağılımının iyileştirilmesi, sürdürülebilirliğinin sağlanması Bilgi yönetim sistemlerinin ve bilgi teknolojilerinin geliştirilmesi FİNANSMAN Gelir toplanmasının güçlendirilmesi Genel Sağlık Sigortası kapsamının sürdürülmesi Kaynak: Sağlık Bakanlığı Stratejik Planı, (1). YÖNTEMLER KAYNAKLAR Aktif satın almanın uygulanması Sağlığın ve hastalıklardan korunmanın teşviki Temel Sağlık Hizmetler nin diğer hizmet basamakları ile entegrasyon ve koordinasyonunun iyileştirilmesi Sağlık hizmeti sunumunda tıbbi cihaz ve ilaç kullanımı ile kalite ve güvenliğin artırılması NİHAİ HEDEFLER SAĞLIKLI YAŞAM TARZLARI VE ÇEVRE VERİMLİ VE KAPSAMLI KİŞİSEL SAĞLIK HİZMETİ ERİŞİM KALİTE (Sonuçlar) KULLANIM FİNANSAL KATKIDA HAKKANİYET İYİ SAĞLIK DÜZEYİ 11

12 Puan çizelgesi, sonuçları sadece tanımlayıcı şekilde sunarken aşağıdaki bölüm, analitik bir bakış açısı katmaktadır. Puan çizelgesi, performans ölçüleri arasındaki düzeni saptamak için sonuçları enlemesine inceler ve politika eylemine yönelik tüm noktaları göstererek tüm sağlık sistemi ve nasıl işlediğine dair üst düzeye yönelik genel açıklama sunar. Ayrıntılı sonuçlar ve politika eylemleri, yakında yayınlanacak olan SSPD raporunda tanımlanmaktadır. İyi Sağlık, Sağlıklı Yaşam Tarzı ve Çevre, Verimli ve Kapsamlı Kişisel Sağlık Hizmetleri Sağlık Bakanlığı nın Stratejik Planı, Türkiye nin tüm vatandaşların sağlıklı ve refah içinde olduğu bir ülke olduğunu ifade eder. Son yirmi yılda, özellikle 2002 yılında SDP nin başlatılmasının ardından toplum sağlığında önemli gelişmeler olmuştur. Ancak tek başına daha iyi sağlık hizmetinin, Türkiye nin tam sağlık potansiyeline ulaşmasını sağlaması olası değildir. Diğer sosyal belirleyicilerin (örneğin eğitimsel kazanım) sağlık durumu üzerinde çok önemli etkileri olduğuna dair güçlü kanıtlar vardır (2). Doğumda beklenen yaşam süresi ve 65 yaşta beklenen yaşam süresi, toplum sağlığının iki önemli göstergesidir çünkü bunlar farklı düzeylerdeki hizmetlerin etkililiğinin yanı sıra risk faktörleri, insidans ve hastalık şiddetinin genel etkilerini de ortaya koyar. Bu iki gösterge, 1990 yılından bu yana istikrarlı iyileşme göstermektedir. Sağlık kazanımları daha ziyade erken yaşlardaki mortalitenin -özellikle de beş yaş altı ölüm hızının- azalmasıyla elde edildiğinden doğumda beklenen yaşam süresinde sağlanan iyileşme, daha dikkat çekicidir. Türkiye de doğumda beklenen yaşam süresinde son yıllarda ( ) önemli, sürekli ve doğrusal bir iyileşme yaşanmakta ve Türkiye ile Avrupa Bölgesi nin geri kalanı arasındaki fark hızla kapanmaktadır. SDP nin uygulandığı dönemde Türkiye de doğumda beklenen yaşam süresinde sağlanan iyileşme, Avrupa Bölgesi nde sağlanan iyileşmeden daha büyük olmuştur. Bu rapordaki veriler, bulaşıcı hastalıkların kontrolünde çok iyi sonuçlar alındığını ortaya koymaktadır. Türkiye de Bulaşıcı Hastalık Sürveyansının ve Kontrolünün Güçlendirilmesine Yönelik Ulusal Stratejik Plan ( ) kullanıma hazırdır. Bu plan, bulaşıcı hastalık yükünün üstesinden gelmek için sağlam temel sağlamaktadır. Sıtmanın ortadan kaldırılması yönünde çok önemli ilerlemeler kaydedilmiş ve son beş yılda hiçbir ölümle sonuçlanan vaka görülmemiştir. Yeni saptanan ve laboratuar testleriyle teyit edilen tüberküloz (TB) vakalarının tedavisinde başarı oranı, 2000 yılında %73 iken 2008 yılında %92 ye ulaşmıştır (34). Aynı dönemde doğrudan gözetimli kısa süreli tedaviler (DGT ler) hızla uygulanmıştır. DSÖ tarafından önerilen bu tedavi yöntemi, 2003 yılında pilot çalışma olarak uygulanmış ve 2006 yılında ülke geneline yayılmıştır. Yakın zamanda da sağlık hizmetleri ve sosyal hizmetleri bir arada kullanan yenilikçi DGT yaklaşımının pilot çalışması yapılmıştır. Bu pilot çalışmanın yapılması; yerel makamlar, Sivil Toplum Kuruluşları (STK ler) ve Sağlık Bakanlığı arasındaki iş birliğiyle mümkün olmuştur. Söz konusu pilot çalışma, sektörler arası eylemin daha iyi sağlık sonuçları elde edilmesine nasıl katkı sağlayabileceğini göstermektedir. Ulusal bağışıklama programının bebekler ve çocuklara yönelik kapsamı, (hem ulusal hem de kentsel düzeyde) çok geniş olup 11 antijen içeren aşıları içermektedir. Bu durum, Türkiye nin Avrupa Bölgesi ndeki ortalama performansı geçmesine olanak sağlamıştır yılından bu yana dört yeni antijenin eklenmesiyle bağışıklama programının genişletilmesinde ve üçüncü doz DBT aşısı yapılma oranı >=%90 a erişen illerin oranının 2010 yılında %97 e çıkartılmasıyla bağışıklama kapsamındaki eşitsizliklerin azaltılması konusunda önemli başarı elde edilmiştir (19) ve 2005 yıllarındaki yoğun kızamık bağışıklama kampanyalarının, kızamık ve kızamıkçığa yönelik rutin aşılar ve güçlendirilmiş sürveyansla bir araya gelmesinin etkisi, ülkede 2009 yılında hastalığın neredeyse tamamen ortadan kalkmasını sağlamış ve 2010 yılında gözlenen vakalar, dış kaynaklı olmuştur (19). Temiz içme suyuna erişim, hem kentsel hem de kırsal kesimde yaygınlaşmıştır. Ayrıca kırsal alanların kanalizasyon sistemlerine bağlanması, ve yılları arasında büyük ölçüde artmıştır. Sonuçlar, yapılan araştırmalara bağlı olarak değişmekle birlikte (Hane Halkı Bütçe Araştırması veya Demografik Sağlık Araştırması) her iki kaynak, bu dönemde kırsal nüfusun %30 unun kanalizasyon sistemine bağlanması konusunda iyileşme olduğunu göstermektedir (3). 12

13 Ancak bulaşıcı olmayan hastalıkların (BOH ler) durumu rahatsız edicidir: BOH ler, 2000 yılındaki tüm vakaların yaklaşık %70 inde başlıca ölüm nedeni olmuştur. Sınırlı örneklemler üzerinde yapılan daha yakın tarihli çalışmalar, endişe verici bir eğilime işaret etmektedir. Bu yeni sorunun üstesinden gelmek için kapsamının doğrulanması ve risk faktörlerinin iyi anlaşılması gerekecektir. Bunun için de sağlığın geliştirilmesi, korunması, erken tanı ve tedaviye erişimi içeren ve çok sektörlü eylem çağrıları yapan kapsamlı bir yaklaşımın benimsenmesi gerekecektir. Hava kirliliği, hızlı nüfus artışı ve sanayileşmenin neden olduğu en ciddi çevre sorunlarından birisidir. Az bir iyileşme eğilimi görülmekle birlikte atmosferdeki küçük partiküllerin varlığı, halk sağlığını tehdit etmeye devam etmektedir. Ölçümleri yüksek çıkan şehirlerin sayısının azalmasıyla Türkiye genelindeki değişkenlik azalmakla birlikte bazı şehirlerin sonuçları, büyük farklılıklar göstermeye devam etmektedir. Sağlık Bakanlığının, kısa ve uzun vadeli faaliyetlerle bu sorunun üstesinden gelmeye yönelik, tüm girişimlerdeki sağlığa önderlik edici rolü, kirliliğinin toplum sağlığı üzerindeki etkisinin belgelendirilmesiyle güçlenecektir. Ayrıca son veriler, yetişkinler arasında obezitenin (BKİ >30) yükseldiğini ve 1998 yılında her beş kişiden birinde görülürken ( 31 ) 2010 yılında her üç kişiden birinde görüldüğünü (32) göstermektedir. Bu durum, Avrupa da ve tüm dünyada önemli bir halk sağlığı sorunudur. Türkiye de kadınlar arasındaki obezite oranı (4/10), özellikle endişe vericidir. Sigaraya karşı alınan önlemlerin etkisi, Türkiye de çok iyi görülmektedir. Gerçekten de her gün sigara içen (günlük içiciler) 15 yaş ve üzeri Türk nüfusunun oranı 1980 lerin ortalarında %47 iken (29) 2008 yılında %27,4 e (4) ve 2010 yılında %25,4 (30) düşmüştür (30). Bu durum, önemli bir düşüş olduğunu göstermekte ve Ekonomik İşbirliği Ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) ülkelerindeki en büyük düşüşü ortaya koymaktadır. Ancak Türkiye, 2007 yılında OECD içinde en yüksek sigara içme oranlarından birine sahip olmaya devam etmiştir (14). Türkiye, 19 Temmuz 2009 tarihinde % 100 dumansız hava sahası olan bir ülke olmuştur. Artık konaklama sektörü dâhil kapalı kamusal alanlarda sigara içilmesine izin verilmemektedir. Tüm kamusal alanlarda bu sigara içme yasağının başarısı, pasif içiciliğe maruziyetin 2008 den itibaren büyük ölçüde azaldığını gösteren yakın tarihli verilere yansımıştır. Kadın ve erkekler arasındaki fark, 2008 ve 2010 yılları arasında biraz azalmakla birlikte halen önemini korumaktadır yılında DSÖ Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi ni imzalayan Türkiye, DSÖ tarafından tütün kontrolü konusunda ülkelere yol göstermek amacıyla geliştirilen MPOWER: Tütün Salgınını Kontrol Etmeye Yönelik Politika Paketi nde sunulan stratejilerden çoğunu uygulayarak bu konuda lider ülkelerden biri haline gelmiştir. Türkiye deki yüksek sigara içme oranları ile koroner kalp hastalıklarına (KKH) bağlı yüksek ölüm hızı arasındaki çarpıcı paralellik, tütün kullanımına karşı yürütülen agresif kampanyaların önemini artırmıştır. KKH prevalansındaki artışa rağmen sağlık hizmetlerine erişimin kolaylaşması ve hizmet kalitesinin iyileşmesi, son sekiz yıldır KKH ölüm hızının düşmesine katkıda bulunmuştur. Ancak Türkiye de KKH ölüm hızı, hala çoğu Avrupa ülkesinden yüksektir ve risk faktörlerinin izlenmesi ve çok sektörlü programların uygulanması gerekmektedir. Türkiye de BOH prevalansı, insidansı ve risk faktörleriyle ilgili verilerin zaman ve kapsam açısından sınırlı çalışmalardan faydalanılarak daha iyi bir duruma getirilmesi gerekmektedir. Bu önemli eğilimlerin izlenmesine yardımcı olacak bir bilgi sistemi geliştirilmelidir. Buna ilaveten güvenilir nüfus kayıtları ve yaralanma verileri, henüz resmi istatistikî kaynaklardan rutin olarak temin edilememektedir. 21. yüzyılda anne ve çocuk sağlığı, halk sağlığı önceliği haline gelmiştir. Binyıl Kalkınma Hedefleri (BKH) nin esası olan bu konu, yoksulluğun azaltılması ve hakkaniyetin arttırılması için oldukça önemlidir (5). Bir Kurumlararası Çocuk Ölüm Hızı Hesaplama Grubu (KÇÖHG) raporu, Türkiye de başta 1990 da 66.2/1000 iken 2000 yılında 34.1/1000, 2009 da 14/1000 ve 2010 da 14 e gerileyen bebek ölüm hızı olmak üzere tüm göstergelerde dikkate değer 13

14 iyileşmeler olduğunu göstermektedir (21,22). Beş yaş altı çocuk ölümüyle ilgili 4. BKH ye ulaşılmış, hatta bu hedefin ötesine geçilmiş ve anne ölümleri de azalmıştır. Bu olumlu sonuçlar, hem son yirmi yılda Türkiye de sosyoekonomik durumda yaşanan genel iyileşmeyle hem de sağlık sisteminde bu konuları ele alan son politika girişimleriyle bağlantılıdır. Gözlemlenen bu düşüş, beş yıl önce Türkiye ile benzer sonuçlara sahip olan ülkelerle karşılaştırıldığında daha belirgin olmaktadır. Bebek ölümü hızı, Türkiye İstatistik Kurumu (TUİK) ve Sağlık Bakanlığı tarafından 2009 da her 1000 canlı doğumda ve 14 2 bebek ölümü (19) ve 2010 da her 1000 canlı doğumda 10.1 olarak bildirilmiştir. KÇÖHG tarafından bebek ve çocuk ölümlerini hesaplamada kullanılan düzeltme yöntemleri (beş yıl ortalaması ve daha uzun döneme yönelik düzeltme eğilimleri), Türkiye de yürütülen SDP faaliyetleri gibi yoğun müdahalelerin ilk etaptaki etkisini yansıtmaz. Sağlık hizmetlerine erişimi arttırmak ve savunmasız nüfusları korumak için müdahaleler yapılmıştır ancak sağlık eşitsizlikleri hala vardır. Bölge ve iller arasında ve farklı gelir ve eğitim düzeyleri arasında gözlenen anne ve bebek ölümü farklarının üstesinden gelerek daha fazla iyileşme elde edilecektir. Sağlık hizmetlerinin kapsamı, SDP nin hayata geçirildiği yıllardan itibaren büyük oranda artmıştır. Bu iyileşme; bağışıklama oranı, kanser taraması, doğum öncesi sağlık hizmeti ve yeni doğan taraması olmak üzere incelenen tüm alanlarda belirgindir. Buna ilaveten akut tedavi için acil çağrılara anında yanıt verme süresi (10 dakika içinde), istikrarlı olarak iyileştirilmiştir. Bu olumlu sonuçlar; finansal erişimin iyileşmesi (katkı payı ödenmeyen Yeşil Kart Programının yaygınlaştırılmasıyla savunmasız nüfusun daha fazla kapsam altına alınması), yanıt verebilirliğin iyileşmesi (hasta memnuniyeti) ve hizmet tedarikinin artması (sağlıkta insan kaynakları sayısı, üretkenlik ve sağlık alt yapıları) ile tutarlıdır. Bazı bölgesel eşitsizlikler ve sosyoekonomik seviyeye göre sigorta kapsamında farklılıklar görmeye devam etmemize rağmen bunlar zamanla azalmaktadır. Annelere, çocuklarına düzenli sağlık kontrolleri yaptırmaları için koşullu para ödeme veya TB hastaları için sosyal yardım destekleri gibi savunmasız nüfusları hedef alan özel teşvikler uygulanmıştır. Toplum sağlığındaki daha fazla iyileşme, cinsiyetler veya sosyoekonomik statüler arası sağlık farkının azaltılmasını gerektirecektir. Türkiye de doğumda beklenen yaşam süresi, kadınlarda Avrupa bölgesi ortalamasının altında, erkeklerde ise bölge ortalaması ile aynı doğrultudadır. Erkeklerde sigara içme ve eğitim düzeyi arasında ters ilişki vardır. Ancak kadınlarda sigara içiciliği, eğitim düzeyiyle birlikte artmaktadır (örgün eğitim almayan kadınların sadece %4 ü sigara içerken lise mezunu kadınların yaklaşık %20 si ve üniversite mezunu kadınların yaklaşık %15 i sigara içmektedir). Bu durum, genellikle gelişmekte olan ülkelerde yaşayan kadınlar için geçerlidir ve kadının daha düşük ekonomik güce sahip olması ile açıklanır (4). Kanıtlar, kalp-damar hastalıkları ve obezite açısından kadın ve erkekler arasında kaygı verici bir fark olduğunu göstermektedir. Obezite için hem daha fazla cinsiyet odaklı analiz hem de amaca yönelik politik müdahaleler gereklidir. Ayrıca çocuklarda yanlış beslenme, büyüme geriliği ve obezitenin aynı sosyoekonomik gruplarda benzer görüntü sunduğundan endişe edilmektedir. Bu görüntü, bu savunmasız nüfuslarda hızla müdahaleyi gerekli kılan ikili yaygın hastalık (yanlış beslenmeyle birleşen obezite) riskine işaret etmektedir. Aynı şekilde anne ve çocuk sağlığı göstergeleri; gelir, eğitim düzeyi ve çoğunlukla kentsel-kırsal alanlara göre değişim göstermeye devam etmektedir. Anne ve çocuk sağlığı göstergelerine yönelik bölgesel farklılıklar da kısmen azalmasına rağmen dikkat çekicidir. 1 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırmasından (TNSA) Alınan Verilere Dayanarak TUİK tarafından verildi, Dünya Sağlık İstatistikleri 2011 ekinde yayınlandı (http://www.who.int/whosis/whostat/whs2011_addendum.pdf) 2 Bebek ölümlerinin izlenmesinden ve raporlama sisteminden alınan verilere dayanarak Sağlık Bakanlığı tarafından verildi, Dünya Sağlık İstatistikleri 2011 ekinde yayınlandı (http://www.who.int/whosis/whostat/whs2011_addendum.pdf) 14

15 Hizmet Sunumu, Kaynak Temini, Verimlilik Sağlık Bakanlığı, öncelikli olarak başta kalp-damar hastalıkları ve diyabet olmak üzere BOH lerdeki artışı hedef almıştır. Sağlığın geliştirilmesi ve hastalıkların önlenmesi SDP nin II. Fazında ön plandadır. Bu durum, Sağlık Bakanlığı nın bütçe tahsisine de biraz yansımaktadır. Bu faaliyetlere yönelik bütçe, mutlak veriler ışığında ve kişi başına önemli ölçüde artırılmıştır ancak Sağlık Bakanlığının genel bütçesindeki payı, sabit kalmış hatta biraz azalmıştır. Kati sonuçlara ulaşmak için Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) harcamaları dâhil tüm harcamaların daha kapsamlı bir analizinin yapılması gerekecektir. Tütün kullanımı ve pasif içiciliğin azaltılması, obezitenin ve sağlıksız beslenme alışkanlıklarının engellenmesi ve fiziksel aktivitelerin yararlarının fark edilmesine yoğunlaşan ve yakın tarihte yayınlanan Kalp ve Damar Hastalıklarını Önleme ve Kontrol Programı (2008), hastalıkları önleme konusuna verilen önemi ortaya koymaktadır. Aile hekimliği uygulaması yoluyla birinci basamak sağlık hizmetlerinin (BBSH) güçlendirilmesi ve üst basamaklarla koordinasyonunun sağlanması, Türkiye de reform programı açısından önemli önceliğe sahiptir. Aile hekimliği uygulaması, 2005 yılında başlamış ve 2010 yılı sonuna kadar ülkenin tamamına yayılmıştır. Bu gelişmenin etkisini değerlendirmek için halen çalışmalar yapılmaktadır ancak ilk sonuçlar, daha insan merkezli ve bütüncül bir yaklaşımı ve daha fazla profesyonelliği işaret ettiğinden dolayı olumludur. 3 Bu çalışmaları destekleyen BBSH ile ilgili iki SSPD göstergesi, birinci basamakta daha çok muayene yapılması ve üst basamaklara daha az sevk gerçekleşmesiyle birlikte BBSH nin güçlendiğini göstermektedir. Sağlık hizmetleri, tüm nüfus için erişilebilir hale gelmiştir (finansal katkı bölümüne bakınız). Halkın, kamu hizmetlerinden faydalanma konusunda güveni artmıştır. Vatandaşların ve hastaların sesini duyurmak için ombudsmanlar ve hasta memnuniyeti araştırmaları gibi mekanizmalar tesis edilmiştir. Türkiye de aile hekimliğinin önemli özelliklerinden biri, her birey için bir aile hekimi belirlenmesidir. Bu durum; hekimle hasta arası kişisel ilişki, karşılıklı güven, hizmetin devamlılığı ve hasta memnuniyetinin tesisinde etkilidir. Şu anda sunulan sağlık hizmetleri ve ilaçların kalite ve güvenliği konusundaki kanıt sınırlıdır ve kalitenin izlemesi ile olumsuz gelişmeleri bildirme mekanizmalarının güçlendirilmesi öncelikli politika olmalıdır. Erişimin kolaylaşması, kamu sağlık sektörüne duyulan güvenin artması ve temel sağlık hizmetlerinin kullanımını hedefleyen teşvikler; sağlık hizmetlerine yönelik talebin daha fazla olmasına neden olmuştur. Sağlık hizmetlerine yönelik bu talep artışının, kapasite ve verimliliğin büyük bir hızla artırılmasıyla karşılanması gerekli hale gelmiştir. Bu durum, özellikle devlet hastanelerinde ve BBSH lerde görülmüştür. Bu etki; koruyucu hizmetler, tanı hizmetleri ve BBSH lere yönelik kapsamın büyük ölçüde iyileştirilmiş olması ile çok iyi yansıtılmıştır. Arz yönünden sağlık sistemi altyapısı ve sağlık işgücü alanında önemli yatırımlar yapılmıştır. SDP nin I. Fazı öncesinde Türkiye de sağlık hizmeti kaynakları (tesisler, yatak sayıları, ekipman, sağlık çalışanları), diğer orta gelirli ülkelerden oldukça geride olmasına karşın programın başlangıcından itibaren hızlı niceliksel ve niteliksel iyileşmeler olmuştur. Türkiye de sağlık çalışanı sayısı hala çok düşüktür. Bu nedenle sağlık çalışanlarının memnuniyetini ve verimliliğini arttırmak için finansal teşvikler ve finansal olmayan teşvikler uygulanmakta ve aynı zamanda yeni mezun sayılarının çoğalması için önemli yatırımlar gerçekleştirilmektedir. Kamu hastanelerindeki sağlık çalışanlarına yönelik Performansa Dayalı Ek Ödeme Sistemi, bu teşviklerin dönüm noktasıdır. Bu karmaşık sistem, hem bireylere hem de kurumlara teşvikler vermek üzere oluşturulmuştur. Bu sistem; verimlilik, teknik kalite, çalışma koşulları ve hasta odaklılık konusunda sürekli iyileşmeler sağlamak amacıyla mali ödülleri rekabetle birleştirmektedir. Söz konusu sistem, 3 Yayınlanmamış. Atun R. ( ve ark.), Türkiye de Aile Hekimliği Reformlarının İzleme ve Değerlendirmesi

16 2002 ve 2010 yılları arasında yarım zamanlı olarak özelde çalışmanın %89 dan %7 ye düşüş (7) ve uzman hekimlerin gelirlerinde önemli ölçüde artış sağlamıştır. Bu sistem, halen DSÖ Avrupa tarafından incelenmektedir. Sağlığın Finansmanı, Finansal Katkıda Hakkaniyet 2003 yılında SDP nin hayata geçirilmesinden önce Türkiye, sağlığın finansmanı alanında dört önemli zorluk yaşamaktaydı: (i) Benzer gelire sahip diğer ülkelere ve OECD ortalamalarına kıyasla sağlık alanındaki kamu harcamaları daha düşüktü. (ii) Sağlık sigortası kapsamındaki artışa rağmen özellikle yoksul hanelerde kapsam boşlukları devam etmekteydi. (iii) Parçalı yapıdaki risk havuzları, verimsizliğe neden oluyordu. (iv) Cepten yapılan harcamaların çok olması, özellikle yoksul haneler için erişimi engellemekteydi (8). SDP, sağlığın finansmanı politikasının tüm yönlerine odaklanmıştır. Genel olarak önemli ilerlemeler sağlanmış olup bunlar aşağıda özetlenmektedir. Sağlık alanındaki kamu harcamaları, GSYİH deki artışa paralel olarak artmıştır. Sağlık alanındaki kamu harcamalarının toplam kamu harcamaları içindeki payı, sürekli artmaktadır; 2000 de %8 iken 2008 de yaklaşık %13 olmuştur (yaklaşık on yılda %50 artış) (53, 54). Bu durum, diğer OECD ülkeleri ve Avrupa Birliği (AB) ülkelerinin harcama seviyelerine benzerdir. Bu eğilim, hükümet politikalarında sağlığın önceliğinin arttığını göstermektedir. Önceden parçalı yapıda olan sağlık finansmanı havuzlarının birleştirilmesine başlanmıştır. SDP nin odaklandığı diğer bir konu, çeşitli sosyal sağlık sigortası sistemlerini SGK nin yönettiği tek bir sistem altında birleştirmek olmuştur yılında bu sistemleri birleştiren, dönüm noktası niteliğindeki Sosyal Güvenlik Yasası kabul edilmiştir. Bu yasanın nihai hali, tüm faydalanıcıların aynı teminat paketinden (kamu ve özel sektör hekimlerine erişim, ayaktan tedaviler ve ilaçlar) yararlanmasını öngörmektedir. SGK, özellikle resmi olmayan sektör işçilerinden prim toplanmasını sağlamak için çeşitli stratejiler üzerinde çalışmaktadır. Katkıları (Yeşil Kartta olduğu gibi) devletçe ödenmeyen tüm Türk vatandaşları, sosyal sigorta sistemine kaydolmak ve katkıda bulunmak zorundadır. Satınalma düzenlemeleri konusunda ilerleme kaydedilmiştir. Risk havuzlarının birleştirilmesi sonucunda SGK nin; Sağlık Bakanlığı, üniversite ve özel sektör hastaneleri ve diğer sağlık tesisleriyle yapacağı sözleşmeler vasıtasıyla sağlık hizmetlerinin en önemli alıcısı olması öngörülmüştür. Ancak bu birleştirme beklenenden uzun sürmüştür ve halen devam etmektedir. Bu bağlamda geçici satın alma düzenlemeleri ortaya çıkmıştır. Hali hazırda tüm Sağlık Bakanlığı hastanelerinin mevut bir Performansa Dayalı Ek Ödeme Sistemi düzenlemeleri vardır. Sağlık Bakanlığı, teşhis ilişkili gruplara (TİG) dayalı olarak vaka bazlı ödemeleri hayata geçirmeye başlamıştır. TİG lerin uygulamaya konması, hastanelerde tıbbi işlemlere yönelik ücretleri standart hale getirecek ve verimlilik artışını teşvik edecektir. Hükümetin Türk vatandaşları için genel kapsama sağlama çabaları, somut sonuçlar vermiştir. Artık daha az sayıda aile, katastrofik sağlık giderleri ve sonrasında yoksullaşma riskiyle karşı karşıyadır. Sosyal koruma kapsamındaki nüfus, 2000 de %84 iken 2004 te %87 ye yükselmiş ve sonrasında hızla artarak 2010 da tam kapsama (%95) yaklaşmıştır (56). Gerçekten de -özellikle yoksul haneler için- sigortanın hem kapsamında hem de boyutunda önemli iyileşmeler olmuştur. Örneğin ilaçları da içeren ayaktan tedavi teminatları, 2004 yılında Yeşil Kart kapsamına alınmıştır (savunmasız nüfus için katkı payı yoktur). Sağlık sigorta sistemiyle genel kapsamı hedefleyen ülkeler, Türkiye nin deneyiminden önemli dersler çıkarabilir. Sadece yatan hastaların sağlık harcamalarının sigorta kapsamına alınması, özellikle ilaçlar için cepten harcama yapılmasına neden olacak ayaktan tedavi ve ilaç harcamalarını kapsamayacaktır. Bu nedenle sigortanın kapsamını iyileştirmek çok önemlidir. SDP nin sonraki hedefi, (i) risk havuzlarının SGK çatısı altında birleşmesini tamamlayarak ve (ii) SGK yi tüm satın alma işlevlerini üstlenmeye teşvik ederek bu sağlık finansmanı dönüşümlerini ileriye götürmektir. 16

17 Kılavuzluk, Liderlik ve Yönetişim SDP nin hayata geçirilmesine yönelik başarı faktörlerinden biri, değerler ve rehber ilkeler oluşturacak vizyona ve liderliğe ve politika uygulamalarını izleme kararlılığına önem verilmesidir (9) Hükümetler; sağlık sistemlerini daha iyi, daha yüksek performans gösteren bir sisteme doğru ilerletirken, tüm bileşenlerin, değişim vizyonu ve öncelikleri tam olarak anlamasını sağlayan, hedeflenen değişiklikleri destekleme konusundaki görev ve sorumluluklarını sahiplenmelerinde onları destekleyen ve karşılıklı hesap verilebilirliği teşvik eden bir tutum sergilemekte önemli bir zorlukla karşılaşırlar. Birçok açıdan SDP, bir OECD ülkesinde önemli bir sağlık sektörü reformunun (genel sağlık sigortası kapsamı dâhil) geliştirilmesi ve yürütülmesi alanındaki iyi uygulamaları yansıtmaktadır (8). Ayrıca SDP, Sağlık Bakanlığının göstermiş olduğu güçlü liderliğin bir ürünüdür.(10). Sağlık sistemi işlevlerinin birbirine bağlı olması, tutarlı bir yaklaşımı ve koordineli eylemi gerekli kılmaktadır. Sağlık Bakanlığının göstermiş olduğu güçlü ve sağlam liderlik; Türk ulusal sağlık sisteminde kullanım, etkililik ve sağlık sonuçları alanlarında önemli iyileşmeler sağlayan kayda değer reformların uygulanmasını mümkün kılmıştır. Bu çıktılar; (i) (kapasite oluşturmak üzere kaynak temini için) sağlık sistemine yatırım yapan, (ii) (alt yapının daha verimli kullanılması için) sağlık çalışanlarına yönelik teşvikler getiren, (iii) (sağlık sistemine güven ve inanç artırarak ve savunmasız nüfuslara yönelik girişimlerle) temel sağlık hizmetlerine yönelik talebi teşvik eden ve bu arada (iv) korunmanın ve sağlığın gelişmesinin önemini bilen ve sektörler arası eylemi güçlendiren önlemlerin birleştirilmesiyle elde edilmiştir. Her politik önlem önemlidir ancak Türkiye koşullarında en önemli özellikler; bunların hepsinin tutarlı ve koordineli şekilde ele alınması ve reform programının çok kısa sürede tamamlanmasıdır. SDP ye ait yol gösterici ilkeler; insan odaklı yaklaşım, çoğulculuk, kuvvetler ayrılığı, sağlık sunucu özerkliğine doğru artan geçiş ve rekabetçiliktir. Bu hedefler, Sağlık Bakanlığının görev ve sorumluluklarını daha az kürek çekmek daha fazla yönlendirmek olarak yeniden tanımlayarak; kaynakların daha verimli tahsisini ve kullanımını sağlamak için sağlık hizmetlerinin sunumunu ve finansmanını ayırarak ve teknik kapasiteyi iyileştirmek ve yönetimi güçlendirmek için kamu hastanelerinin mali ve idari özerkliğini artırarak yönetişim mekanizmalarının radikal biçimde yeniden yapılanmasını öngörmektedir. DSÖ Talin Sözleşmesi: Sağlık ve Refah İçin Sağlık Sistemleri nde (11) belirtildiği üzere kamunun sağlık yatırımlarına taahhüdünü sürdürmek için sağlık sistemlerinin iyi performans göstermesi gerekir. Bu durum, SDP nin iki fazı süresince önemli yatırımların yapıldığı Türkiye de açıkça görülmektedir ve Sağlık Bakanlığı Stratejik Planı, 2014 yılında tamamlanacak bir performansa dayalı bütçe uygulaması başlatılmasını uygun görmektedir. Kamu mali yönetiminin yeniden yapılanması; kamu sektöründe hesap verilebilirlik, mali şeffaflık, disiplin ve maliyet etkililik tesis edilmesine yardım etmelidir. Türkiye için SSPD raporu hazırlanması süreci, bilgi sistemlerindeki parçalı yapının ve boşlukların altını çizmiştir. Bunlar, bazı önemli sağlık göstergeleri hakkında bilgi toplamayı zorlaştırmıştır. Özellikle çoğu göstergede sonuçları cinsiyet, gelir dilimi veya eğitime göre ayrıştırmak mümkün olmamış ve temsili örnek olarak il veya bölgeler arası kıyaslamaların kullanılması zorunlu olmuştur. Bu deneyim, kapsamlı bir sağlık ve cinsiyet eşitliği sürveyans sistemi kurulması fırsatına işaret etmektedir (2). Yukarıda belirtilen olası sağlık ve cinsiyet farklarının üstesinden gelmek için bu sisteme ihtiyaç vardır. Sağlık Bakanlığı, tüm sektörlerin kendine düşen sağlık sorumlulukları hakkındaki farkındalığını artırmaya ve daha iyi bir sağlık için sektörler arası eylemlere önderlik yapmaya devam edilmesinin önemini kabul etmektedir. Örneğin tütün kontrolü konusunda kapalı alanlarda sigara içmenin yasaklanması ve tütün ürünlerinde verginin artırıl- 17

18 ması gibi önemli adımlar zaten atılmıştır. Bu gelişmeler, bu konuda en üst düzeyde güçlü kararlılık gösterilmesi sayesinde başarılmıştır yılında Sayın Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, Küresel Tütün Kontrolüne Katkı İçin DSÖ Genel Müdürü nün Özel Takdir Ödülünü almıştır. Sağlık Bakanlığı, diğer ülkeleri kendi reform süreçlerinde desteklemek amacıyla uluslararası işbirliğini güçlendirmek ve Türk sağlık reformu sürecinde elde edilen sonuçları ve çıkarılan dersleri yaymak istemektedir. Buna ilaveten Türk sektöründe elde edilen kalite iyileşmesi, uluslararası sağlık turizmini teşvik edecektir. Sonuç ve Sonraki Adımlar Bu ilk SSPD çalışması, sağlık sonuçlarına yönelik büyük ilerleme kaydedildiğini ortaya koymuştur. Beklenen yaşam süresi, bulaşıcı hastalıkların kontrolü, anne ve çocuk ölüm hızları; önemli ölçüde iyileşmiştir. Ayrıca başta koruyucu hizmetler olmak üzere kapsam konusunda önemli iyileşmeler olmuştur. Güçlü ve adanmış liderlik sayesinde aile hekimliğinin ve genel sağlık sigortasının uygulanmaya başlanması gibi çok sayıda önemli reform hayata geçirilmiştir. SSPD, daha fazla iyileştirilmesi gereken alanların belirlenmesini de kolaylaştırmıştır. Örneğin gelecekte hakkaniyet konusunda gösterilecek çabalar, bazı göstergelerin ortaya koyduğu bölgeler arası, farklı sosyoekonomik statü,ve eğitim düzeyine sahip insanlar arasındaki hakkaniyetin artırılmasına devam edilmesi konusuna yoğunlaşmalıdır. Yerel düzeyde SSPD uygulanması, bölgesel farklılıkların belirlenmesine katkıda bulunacak ve bu hakkaniyet zorluklarının nasıl ele alınacağı konusunda il ve merkezi otoriteler arasında diyalog için platform görevi görecektir. SSPD nin sürdürülebilirliği, diğer bir odak alanıdır. SSPD nin, dinamik ve sürekli bir süreç olduğunu ve bir veya iki yıllık bir zaman çerçevesinde düzenli raporlama aralıkları öngördüğünü unutmamak gerekir. SSDP sürecinin kurumsallaşması, düzenli raporlama yapılmasını ve en önemlisi performans değerlendirmesinin politikaya ve sistem yönetimine katılmasını öngörür. SSPD, Türk sağlık sisteminin mükemmelleşmesi için kanıta dayalı politika yapmak ve sektörler arası diyalog, şeffaflık ve hesap verebilirliği desteklemek için kullanabilecek araçlardan birisidir. SSPD, reform bileşenlerinin derinlemesine değerlendirilmesi, stratejik planlamanın izlenmesi ve değerlendirilmesi gibi diğer araçları tamamlamalıdır. 18

19 PUAN ÇİZELGELERİ VE BAŞLICA GERÇEKLER Giriş SSPD raporları, tüm göstergeler arasında daha fazla dikkat edilmesi gerekebilecek göstergeleri bir bakışta tespit etmek için genellikle puan çizelgelerine yer vermektedir. Puan çizelgesi, daha detaylı incelenmesi gerekebilecek potansiyel alanların altını çizmeyi amaçlamakta; ayrıntılı sonuçlara, hazırlanacak olan analitik raporun ilgili bölümlerinde yer verilmektedir. Bu sonuçların, özel sorunların kapsamını ve politik seçeneklerini anlamak, derinlemesine analiz gerektiren alanları belirlemek için birçok ulusal paydaşla görüşülmesi planlanmaktadır. Her bir göstergeye karşılık gelen performans, ülkenin ortalama seviyesi (ilk üç sütun) ve bunun dağılımı açısından (ikinci üç sütun) değerlendirilmektedir. Mevcut karşılaştırmalı seviyede (sütun 1), karşılaştırma yapılan seçilmiş ülkelerin 4 göstergeleri ile 2014 yılına yönelik Stratejik Plan hedefi (uygun olan yerlerde) ya da (ilgili ve uygun olan yerlerde) kabul edilen bir norm karşılaştırılarak değerlendirilmektedir. Ulusal eğilim (sütun 2), zaman içerisindeki gelişime bakılarak iyileşiyor, stabil ya da kötüleşiyor şeklinde değerlendirilmektedir. Mevcut karşılaştırmalı seviye (sütun 1) ve ulusal eğilimin (sütun 2) birleştirilmesi, alanların doğru yolda, daha detaylı inceleme gerekli veya eylem gerekli (sütun 3) şeklinde tanımlanmasına olanak sağlamaktadır. Benzer bir değerlendirme şeması, dağılım sütunları için de kullanılmaktadır fakat odak noktası farklardır (sütun 4,5,6). Sosyoekonomik statü açısından erkekler ve kadınlar arasında ya da bölgeler arasında fark olduğuna dair bazı kanıtlar varsa gösterge, dağılım bileşeninde yetersiz olarak değerlendirilmektedir (sütun 4). Ayrıca zaman içerisinde artıp azalması yönünden farkın gelişimi incelenmektedir (sütun 5). Farkın boyutunun belirlenmesi ve ölçülmesi, dağılım bileşeninin genel değerlendirmesi için temel görevi görmektedir. Hem ortalama hem de eğilim bileşenleri, aşağıda Tablo 1 ve 2 de gösterildiği gibi her bir bileşenin genel bir değerlendirmesini yapmak için benzer şekilde bir araya getirilmektedir. Değerlendirmeler, özellikle veriler tamamen mevcut olmadığında bir takım uzman muhakemelerini içermektedir. Öznelliği sınırlandırmak amacıyla bağımsız uzmanlar tarafından renkle derecelendirme (yeşil, sarı, kırmızı veya gri) yapılmıştır. Daha sonra sonuçlar karşılaştırılmış ve tutarsızlıklar çözüme bağlanmıştır. Ancak renklerin yalnızca «dikkat çekici» nitelikte olduğunu; kesin bir değerlendirme olmadığını hatırlamak önemlidir. Göstergelerin tek başına görülmesinden ziyade bir örüntü olarak kabul edilmesi gerekmektedir. Başlıca gerçekler, puan çizelgesinin altında sunulmaktadır ve destekleyici bilgi görevi görmektedir. Her bir gösterge için başlıca veriler sunulmaktadır. 4 Arjantin, Brezilya, Bulgaristan, Çek Cumhuriyeti, Almanya, Meksika, Polonya, Romanya, Güney Afrika, Tayland, Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı. Ayrıca ülke grupları ile ilgili ortalamalar ( AB, OECD, üst-orta gelirli ülkeler) 19

20 Tablo 1. Mevcut karşılaştırmalı seviye ve ulusal eğilim bileşenlerinin genel bir değerlendirme içerisinde yorumlanmasına yönelik şema ULUSAL EĞİLİM KARŞILAŞTIRMALI ULUSAL EĞİLİM SEVİYE Hedefte ya da hedefin KARŞILAŞTIRMALI SEVİYE üzerinde veya karşılaştırılan ülkelerin üst sıralarına doğru Hedefte ya da hedefin üzerinde veya karşılaştırılan ülkelerin üst sıralarına doğru Hedefin altında sonuç; karşılaştırılan ülkeler ortalamasında veya değerlendirilemiyor. Hedefin altında sonuç; karşılaştırılan ülkeler ortalamasında veya Hedefin değerlendirilemiyor. oldukça altında sonuç ya da karşılaştırılan ülkelerin alt sıralarına doğru. Hedefin oldukça altında sonuç ya da karşılaştırılan ülkelerin alt sıralarına doğru. İyi Orta Yetersiz İyi Veri / bilgi yok Orta Yetersiz Veri / bilgi yok Eğilim olumlu: sonuçlar zaman içerisinde giderek iyileşmektedir Eğilim olumlu: sonuçlar zaman içerisinde giderek iyileşmektedir Sonuçlarda hiçbir değişiklik yok; Sonuçlar zamanla değişebilir; ya da sonuçlar değerlendirilemiyor. Sonuçlarda hiçbir değişiklik yok; Sonuçlar zamanla değişebilir; ya da sonuçlar değerlendirilemiyor. Eğilim kötüleşme göstermekte: sonuçlar zamanla kötüleşiyor Doğru yolda Doğru yolda Daha fazla inceleme gerekli Doğru yolda Doğru yolda Daha fazla Daha fazla inceleme gerekli inceleme gerekli Acilen ilgilenilmesi gerekli Doğru yolda (eylem gerekli) Doğru yolda Daha fazla inceleme gerekli Daha fazla inceleme gerekli Analiz gerekli Daha fazla inceleme gerekli Analiz gerekli Acilen ilgilenilmesi gerekli (eylem gerekli) Acilen ilgilenilmesi gerekli (eylem gerekli) Eğilim kötüleşme göstermekte: sonuçlar zamanla kötüleşiyor Acilen ilgilenilmesi gerekli (eylem gerekli) Acilen ilgilenilmesi gerekli (eylem gerekli) Acilen ilgilenilmesi gerekli (eylem gerekli) FARKIN GELİŞİMİ Farkın azaltılması (varsa) Biraz artan fark; Artan fark Tablo 2. Mevcut fark ve farkın gelişiminin genel bir değerlendirme içerisinde yorumlanmasına yönelik şema tutarlı eğilim yok; ya da potansiyel farkı öne MEVCUT FARKIN GELİŞİMİ FARK Farkın azaltılması (varsa) çıkaracak Biraz artan veri fark; yok Artan fark tutarlı eğilim yok; ya da potansiyel farkı öne çıkaracak veri yok Cinsiyetler, yaş kategorileri, MEVCUT FARK sosyoekonomik durum ya da bölgeler arasında fark yok Cinsiyetler, yaş kategorileri, sosyoekonomik durum ya da bölgeler arasında fark yok Küçük bir fark var ya da eşitsizliği kanıtlayacak mevcut veri yok Küçük bir fark var ya da eşitsizliği kanıtlayacak mevcut veri yok Önemli fark Önemli fark İyi Orta Yetersiz İyi Veri / bilgi yok Orta Yetersiz Veri / bilgi yok Doğru yolda Doğru yolda Daha fazla inceleme gerekli Doğru yolda Doğru yolda Daha fazla Daha fazla inceleme gerekli inceleme gerekli Acilen ilgilenilmesi gerekli Doğru yolda (eylem gerekli) Doğru yolda Daha fazla inceleme gerekli Daha fazla inceleme gerekli Analiz gerekli Daha fazla inceleme gerekli Analiz gerekli Acilen ilgilenilmesi gerekli (eylem gerekli) Acilen ilgilenilmesi gerekli (eylem gerekli) Acilen ilgilenilmesi gerekli (eylem gerekli) Acilen ilgilenilmesi gerekli (eylem gerekli) Acilen ilgilenilmesi gerekli (eylem gerekli) 20

Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi

Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013 Dönemi Mehmet ATASEVER Mayıs, 2015 Türkiye Sağlık Hizmetlerinin Finansmanı ve Sağlık Harcamalarının Analizi 2002-2013

Detaylı

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı,

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı, Türkiye nin İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı nın Geliştirilmesi Projesi nin Açılış Toplantısında Ulrika Richardson-Golinski a.i. Tarafından Yapılan Açılış Konuşması 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği

Detaylı

Sağlık Sektörü -SWOT Analiz-

Sağlık Sektörü -SWOT Analiz- Sağlık Sektörü -SWOT Analiz- Strength Weakness Opportunities Threads TREASURY M. Emre ELMADAĞ Deniz ERSOY M. Uğur TOKSARI Strength İnsan Sağlığı Çocuklardaki aşılama oranlarında gözle görülür iyileşmeler

Detaylı

Türkiye Klinik Kalite Programı

Türkiye Klinik Kalite Programı Türkiye Klinik Kalite Programı 3 Mayıs 2013 Dr. Hüseyin ÖZBAY Amaç: Türkiye de klinik kalitenin izlenmesi ve değerlendirilmesine yönelik mevcut durum tespitinin yapılması ve klinik kalite ölçme ve değerlendirme

Detaylı

Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler

Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler Dünya Bankası Finansal Yönetim Uygulamalarında Stratejik Yönelimler ve Son Gelişmeler ECA Bölge Perspektifi Marius Koen TÜRKİYE: Uygulama Destek Çalıştayı 6-10 Şubat 2012 Ankara, Türkiye 2 Kapsam ve Amaçlar

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

SUNUM PLANI. Politika ve Proje Daire Başkanlığı Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğü

SUNUM PLANI. Politika ve Proje Daire Başkanlığı Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğü SUNUM PLANI Sağlık Hizmetlerinde Geri Ödeme Yeni Ödeme Sistemlerine Neden İhtiyaç Duyulmaktadır? Neden DRG/TİG? SGK DRG/TİG Projesi Amaç / Hedef / Kurgu Proje Kapsamında Yapılan Çalışmalar ve Gelinen Son

Detaylı

TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER

TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER g TR63 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ DEMOGRAFİK GÖSTERGELER TABLOLAR Tablo 1. TR63 Bölgesi Doğum Sayısının Yaş Gruplarına Göre Dağılımı (2011)... 1 Tablo 2. Ölümlerin Yaş Gruplarına Göre Dağılımı (2011)...

Detaylı

G20 BİLGİLENDİRME NOTU

G20 BİLGİLENDİRME NOTU G20 BİLGİLENDİRME NOTU A. Finans Hattı Gündemi a. Büyüme Çerçevesi Güçlü, sürdürülebilir ve dengeli büyüme için küresel politikalarda işbirliğinin sağlamlaştırılması Etkili bir hesap verebilirlik mekanizması

Detaylı

ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı

ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı ISSAI UYGULAMA GİRİŞİMİ 3i Programı 3i Programme Taahhütname ARKA PLAN BİLGİSİ Temel denetim alanları olan mali denetim, uygunluk denetimi ve performans denetimini kapsayan kapsamlı bir standart seti (Uluslararası

Detaylı

Türkiye Programından Kilit Sonuçlar

Türkiye Programından Kilit Sonuçlar Türkiye Programından Kilit Sonuçlar Devam Etmekte Olan Türkiye Programından Kilit Sonuçlar Özel Sektör Rekabetçiliğinin Arttırılmasına Katkı Özel ve finansal sektör, işgücü piyasası ve işgücü becerileri

Detaylı

Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı

Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı Artan Sağlık Harcamaları Temel Sağlık Göstergelerini Nasıl Etkiliyor? Selin Arslanhan Araştırmacı TEPAV Değerlendirme Notu Temmuz 1 19 191 19 193 19 195 19 197 19 199 199 1991 199 1993 199 1995 199 1997

Detaylı

Kadın Dostu Kentler Projesi. Proje Hedefleri. Genel Hedef: Amaçlar:

Kadın Dostu Kentler Projesi. Proje Hedefleri. Genel Hedef: Amaçlar: Kadın Dostu Kentler Projesi İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün ulusal ortağı ve temel paydaşı olduğu Kadın Dostu Kentler Projesi, Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu-UNFPA ve Birleşmiş Milletler

Detaylı

Türkiye`de Sağlıkta Dönüşüm ve Endüstrimizin Mevcut Durumu

Türkiye`de Sağlıkta Dönüşüm ve Endüstrimizin Mevcut Durumu Türkiye`de Sağlıkta Dönüşüm ve Endüstrimizin Mevcut Durumu II. Sağlık Ekonomisi Kongresi, 4-5 Aralık 2014 Ecz. Halil Tunç Köksal Genel Sekreter Yrd. Sağlıkta Dönüşüm Programı ve Sosyal Güvenlik Reformu

Detaylı

TÜRKİYE DE SAĞLIK SEKTÖRÜNÜN GENEL GÖRÜNÜMÜ

TÜRKİYE DE SAĞLIK SEKTÖRÜNÜN GENEL GÖRÜNÜMÜ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ İşletme Fakültesi Sağlık Yönetimi Bölümü SAĞLIK POLİTİKASI VE PLANLAMASI TÜRKİYE DE SAĞLIK SEKTÖRÜNÜN GENEL GÖRÜNÜMÜ Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT Bölüm Hedefi *Bu derste; Türkiye de genel

Detaylı

İSTANBUL ATIK MUTABAKATI

İSTANBUL ATIK MUTABAKATI İSTANBUL ATIK MUTABAKATI 2013 ün Mayıs ayında İstanbul da bir araya gelen dünyanın farklı bölgelerinden belediye başkanları ve seçilmiş yerel/bölgesel temsilciler olarak, küresel değişiklikler karşısında

Detaylı

Etki Değerlendirme Hülya ÖZTOPRAK YILMAZ Daire Başkanı

Etki Değerlendirme Hülya ÖZTOPRAK YILMAZ Daire Başkanı Etki Değerlendirme Hülya ÖZTOPRAK YILMAZ Daire Başkanı 1 / 30 İçerik Amaç / Hedef Önem Kamu Destekleri Temel Kavramlar Değerlendirme ne işe yarar? Yöntem 2 / 30 Amaç / Hedef Amaç Etki değerlendirme konusunda,

Detaylı

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI Bölgesel Yenilik Stratejisi Çalışmaları; Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi İstanbul Bölgesel Yenilik Stratejisi Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi Önemli Not: Bu anketten elde

Detaylı

Kapsam MADDE 2- (1) Bu yönerge, Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilatı ile bu teşkilatta görevli personeli kapsar.

Kapsam MADDE 2- (1) Bu yönerge, Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilatı ile bu teşkilatta görevli personeli kapsar. SAĞLIK ARAŞTIRMALARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ DAİRE BAŞKANLIKLARI YÖNERGESİ Amaç MADDE 1- (1) Bu yönerge, Sağlık Bakanlığı Sağlık Araştırmaları Genel Müdürlüğünün teşkilat yapısını, görevlerini, yetkilerini ve

Detaylı

Bir Bakışta Proje Döngüsü

Bir Bakışta Proje Döngüsü 1 Bir Bakışta Proje Döngüsü Carla Pittalis, Operasyonlar Sorumlusu Dünya Bankası UYGULAMA DESTEK ÇALIġTAYI Ankara, 6-10 Şubat 2012 2 Amaçlar Proje hazırlık ve yönetim çalışmalarının önemini vurgulamak

Detaylı

MALİ ANALİZ DAİRE BAŞKANI

MALİ ANALİZ DAİRE BAŞKANI Organizasyon Yapısı MALİ ANALİZ DAİRE BAŞKANI NEJAT MISIR ANALİZ VE RAPORLAMA BİRİMİ BİRİM SORUMLUSU Hakan SERPİN İZLEME VE GİDER KONTROLÜ BİRİMİ BİRİM SORUMLUSU Muzaffer SARIKAYA ANALİZ VE RAPORLAMA BİRİMİ

Detaylı

Op. Dr. Tonguç SUGÜNEŞ SOSYAL GÜVENLİK KURUMU Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürü

Op. Dr. Tonguç SUGÜNEŞ SOSYAL GÜVENLİK KURUMU Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürü Op. Dr. Tonguç SUGÜNEŞ SOSYAL GÜVENLİK KURUMU Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürü Sağlıkta Dönüşüm Programı ve Sosyal Güvenlik Reformu Reform öncesi Türkiye de sağlıkta geri ödeme, 3 farklı sigorta sistemiyle

Detaylı

EFA 2008 Küresel İzleme Raporu. 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar

EFA 2008 Küresel İzleme Raporu. 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar EFA 2008 Küresel İzleme Raporu 2015 e Kadar Başarabilecek miyiz? Önemli Noktalar EFA 2008 Raporu bir orta dönem değerlendirmesidir. 2000 yılından bu yana gerçekleşen önemli gelişmeler 1999-2005 yılları

Detaylı

2014 YILI BÜTÇE SUNUMU

2014 YILI BÜTÇE SUNUMU 2014 YILI BÜTÇE SUNUMU TBMM Plan Bütçe Komisyonu Dr. Mehmet MÜEZZİNOĞLU Bakanı 20 Kasım 201 İçindekr 4 4 4 4 4 A. A. A. A. A. A. Bakanlığı A. A. Bakanlığı Bakanlığı Bağlı Kuruluşlar Bağlı Kuruluşlar Bağlı

Detaylı

2050 ye Doğru Nüfusbilim ve Yönetim: Eğitim Sistemine Bakış

2050 ye Doğru Nüfusbilim ve Yönetim: Eğitim Sistemine Bakış 2050 ye Doğru Nüfusbilim ve Yönetim: Eğitim Sistemine Bakış Prof. Dr. Yüksel KAVAK Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi TÜSİAD / UNFPA İstanbul, 5 Kasım 2010 1 Ana tema: Nüfusbilim ve Yönetim Çalışmanın

Detaylı

BİR BAKIŞTA SAĞLIK -AVRUPA 2010 -

BİR BAKIŞTA SAĞLIK -AVRUPA 2010 - BİR BAKIŞTA SAĞLIK -AVRUPA 2010 - (OECD ve Avrupa Birliği işbirliğinde hazırlanan Bir Bakışta Sağlık-Avrupa 2010 adlı yayının özetidir) AĞUSTOS 2011 ANKARA İçindekiler ÖZET 1 BÖLÜM 1- SAĞLIĞIN DURUMU...

Detaylı

Yuanli Liu, Yusuf Çelik, Bayram Şahin Ankara, 23 Eylül 2005

Yuanli Liu, Yusuf Çelik, Bayram Şahin Ankara, 23 Eylül 2005 Türkiye Sağlık Harcamaları: Uygunluk, Verimlilik, Hakkaniyet Yuanli Liu, Yusuf Çelik, Bayram Şahin Ankara, 23 Eylül 2005 Sunum İçeriği Amaç & Yaklaşım Temel Bulgular Politika Önerileri 2 Çalışmanın Cevaplamaya

Detaylı

Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi

Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi Piyasaya Hazırlık Ortaklık Girişimi Geleceğin Karbon Piyasaları Şekilleniyor Pazara Hazırlık Ortaklık Girişimi (PMR) Kyoto Protokolü nün ilk yükümlülük döneminin sona ereceği 2020 yılı sonrası yeni iklim

Detaylı

DİKMEN BÖLGESİ STRETEJİK GELİŞİM PLANI 2012-2014

DİKMEN BÖLGESİ STRETEJİK GELİŞİM PLANI 2012-2014 DİKMEN BÖLGESİ STRETEJİK GELİŞİM PLANI 2012-2014 Eyül 2011 Bu yayın Avrupa Birliği nin yardımlarıyla üretilmiştir. Bu yayının içeriğinin sorumluluğu tamamen The Management Centre ve Dikmen Belediyesi ne

Detaylı

Proje Faaliyetleri ve Beklenen Çıktılar

Proje Faaliyetleri ve Beklenen Çıktılar UNIDO EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI BİLGİLENDİRME TOPLANTISI Proje Faaliyetleri ve Beklenen Çıktılar Ferda Ulutaş, Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Ankara, 20 Mayıs 2009 KAPSAM

Detaylı

Sağlık Hizmetlerinde Stratejiler Ve Politika Hatları Belgeleri

Sağlık Hizmetlerinde Stratejiler Ve Politika Hatları Belgeleri Sağlık Hizmetlerinde Stratejiler Ve Politika Hatları Belgeleri Reformlar ve Hükümet Programları, Finlandiya Klaus Halla Kalkınma Direktörü 1990 ların başından beri Finlandiya da devlet düzeyinde gerçekleşen

Detaylı

Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığığ Ülke ve Kamu Kurumları Düzeyinde Strateji Yönetimi Anıl YILMAZ Stratejik t Planlama l Dairesi i Bşk. ODTÜVT Yönetim ve Mühendislik Günleri 2 Mart 2008 Gündem Ülkesel

Detaylı

İNSAN KAYNAKLARI PERFORMANS YÖNETİMİ NEDİR?

İNSAN KAYNAKLARI PERFORMANS YÖNETİMİ NEDİR? İNSAN KAYNAKLARI PERFORMANS YÖNETİMİ NEDİR? Sefa ESEN Kurumsal Finansman Yönetmeni 1 Stratejik hedeflere ulaşmada stratejik plan çevriminin performans gözlemleme ve raporlama unsurları kurum tarafından

Detaylı

1. Gün: Finlandiya Hükümetinin Strateji Araçları

1. Gün: Finlandiya Hükümetinin Strateji Araçları 1. Gün: Finlandiya Hükümetinin Strateji Araçları Virpi Einola-Pekkinen 10.1.2011 1 Finlandiya Hükümetinin Yapısı Finlandiya da 12 Bakanlık vardır. Her Bakanlık kendi yetkisi çerçevesinde yönetim kapsamına

Detaylı

Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin

Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin Türk Tıbbi Onkoloji Derneği nin Kanser Kontrolü ndeki Rolü DR. PINAR SAİP TÜRK TIBBİ ONKOLOJİ DERNEĞİ BAŞKANI Misyonumuz Ülkemizdeki tıbbi onkologların özlük haklarını savunmak, birlikte çalışma kültürünü

Detaylı

Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. Ücretlendirme Politikası

Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. Ücretlendirme Politikası Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. Ücretlendirme Politikası Bu politika, Yapı ve Kredi Bankası A.Ş. nin (Banka) faaliyetlerinin kapsamı ve yapısı ile stratejileri, uzun vadeli hedefleri ve risk yönetim yapısına

Detaylı

Joao Breda. Bölge Beslenme Danışmanış. Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar ve Sağlığın Geliştirilmesi

Joao Breda. Bölge Beslenme Danışmanış. Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar ve Sağlığın Geliştirilmesi Aşırı ş Kilo ve Obeziteyi engellemek için Yerel Eylem Joao Breda Bölge Beslenme Danışmanış Bulaşıcı Olmayan Hastalıklar ve Sağlığın Geliştirilmesi DSÖ Avrupa Bölge Ofisi - Kopenhag Genel Bakış ş Arka Plan.

Detaylı

TÜRKİYE ÇEVRE POLİTİKASINA ÖNEMLİ BİR DESTEK: AVRUPA BİRLİĞİ DESTEKLİ PROJELER

TÜRKİYE ÇEVRE POLİTİKASINA ÖNEMLİ BİR DESTEK: AVRUPA BİRLİĞİ DESTEKLİ PROJELER Technical Assistance for Implementation Capacity for the Environmental Noise Directive () Çevresel Gürültü Direktifi nin Uygulama Kapasitesi için Teknik Yardım Projesi Technical Assistance for Implementation

Detaylı

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 İÇERİK Amaç, Vizyon Hazırlık Süreci İnovasyona Dayalı Mevcut Durum Stratejiler Kümelenme ile ilgili faaliyetler Sorular (Varsa) İNOVASYON & KÜMELENME

Detaylı

T. C. KAMU İHALE KURUMU

T. C. KAMU İHALE KURUMU T. C. KAMU İHALE KURUMU Elektronik İhale Dairesi KALİTE YÖNETİM SİSTEMİ BT Strateji Yönetimi BT Hizmet Yönetim Politikası Sürüm No: 6.0 Yayın Tarihi: 26.02.2015 444 0 545 2012 Kamu İhale Kurumu Tüm hakları

Detaylı

VERİMLİLİK SEMPOZYUMU 1 FİNANSAL ANALİZ VE VERİMLİLİK KARNE İLİŞKİSİ

VERİMLİLİK SEMPOZYUMU 1 FİNANSAL ANALİZ VE VERİMLİLİK KARNE İLİŞKİSİ VERİMLİLİK SEMPOZYUMU 1 FİNANSAL ANALİZ VE VERİMLİLİK KARNE İLİŞKİSİ Mali Hizmetler Kurum Başkan Yardımcılığı Finansal Analiz Daire Başkanlığı, Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna bağlı sağlık kuruluşlarının

Detaylı

Stratejik Planlama ve Politika Geliştirmede Katılımcılık

Stratejik Planlama ve Politika Geliştirmede Katılımcılık Stratejik Planlama ve Politika Geliştirmede Katılımcılık Kutluhan TAŞKIN Kurumsal ve Stratejik Yönetim Dairesi Başkanı Kamuda Katılım: İngiltere Örneği Paneli 4 Nisan 2012 1 Stratejik Yönetim Araştırması

Detaylı

Yapı Kredi Finansal Kiralama A. O. Ücretlendirme Politikası

Yapı Kredi Finansal Kiralama A. O. Ücretlendirme Politikası Yapı Kredi Finansal Kiralama A. O. Ücretlendirme Politikası Bu politika, Yapı Kredi Finansal Kiralama A.O. nın ( Şirket ) faaliyetlerinin kapsamı ve yapısı ile stratejileri, uzun vadeli hedefleri ve risk

Detaylı

Proje DöngD. Deniz Gümüşel REC Türkiye. 2007,Ankara

Proje DöngD. Deniz Gümüşel REC Türkiye. 2007,Ankara Proje Yönetiminde Y Temel Kavramlar Proje DöngD ngüsü Yönetimi ve Mantıksal Çerçeve eve Yaklaşı şımı Deniz Gümüşel REC Türkiye 2007,Ankara TEMEL KAVRAMLAR Proje nedir? Proje Yönetimi nedir???? Proje Döngüsü

Detaylı

SAĞLIK YÖNETİMİ TÜRKİYE DE SAĞLIK HİZMETLERİNİN GELİŞİMİ VE ÖRGÜTLENMESİ

SAĞLIK YÖNETİMİ TÜRKİYE DE SAĞLIK HİZMETLERİNİN GELİŞİMİ VE ÖRGÜTLENMESİ SAĞLIK YÖNETİMİ TÜRKİYE DE SAĞLIK HİZMETLERİNİN GELİŞİMİ VE ÖRGÜTLENMESİ Kaynak: Sağlık İşletmeleri Yönetimi Prof. Dr. Dilaver TENGİLİMOĞLU Doç. Dr. Mahmut AKBOLAT Yrd. Doç. Dr. Oğuz IŞIK *Türkiye de Sağlık

Detaylı

6 Ocak 2008 tarihli Resmi Gazete de yayımlanmıştır. Eki DSÖ_Anlaşması_eki080106 doyasındadır.

6 Ocak 2008 tarihli Resmi Gazete de yayımlanmıştır. Eki DSÖ_Anlaşması_eki080106 doyasındadır. 6 Ocak 2008 tarihli Resmi Gazete de yayımlanmıştır. Eki DSÖ_Anlaşması_eki080106 doyasındadır. Karar Sayısı : 2007/12970 16 Eylül 2007 tarihinde Belgrad da imzalanan ekli Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı

Detaylı

Sağlık Nedir? Sağlık Tanımı Sağlık Hizmetleri Türk Sağlık Sistemi. Sağlık tipleri. Sağlık Nedir? Tıbbi Model. Sağlık Modelleri 19/11/2015

Sağlık Nedir? Sağlık Tanımı Sağlık Hizmetleri Türk Sağlık Sistemi. Sağlık tipleri. Sağlık Nedir? Tıbbi Model. Sağlık Modelleri 19/11/2015 Sağlık Tanımı Türk Sağlık Sistemi Yük.Hem.Müge Bulakbaşı Sağlık Nedir? Sağlık negatif yönden hastalığın yokluğu şeklinde tanımlanmaktadır. Pozitif yönden sağlık; bireylerin hayata katılabilme yetenekleri,

Detaylı

Finlandiya da Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma

Finlandiya da Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma Finlandiya da Sosyal Güvenlik Politikası Oluşturma AB Eşleştirme Projesi, Ankara Kursun 6. Haftası Carin Lindqvist-Virtanen Genel Müdür Yardımcısı Sigorta Bölümü Sosyal refah ve sağlık bakım alanında idari

Detaylı

GİRİŞ. A. İç Kontrolün Tanımı, Özellikleri ve Genel Esasları:

GİRİŞ. A. İç Kontrolün Tanımı, Özellikleri ve Genel Esasları: GİRİŞ 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile kamu da mali yönetim ve kontrol sisteminin bütünüyle değiştirilerek, uluslararası standartlara ve Avrupa Birliği Normlarına uygun hale getirilmesi

Detaylı

3. HAFTA-Grup Çalışması

3. HAFTA-Grup Çalışması KAMU MALİYESİNDE KARAR ALMA VE PERFORMANS YÖNETİMİ PROJESİ PERFORMANS YÖNETİMİ VE PERFORMANS ESASLI BÜTÇELEME 3. HAFTA-Grup Çalışması ANKARA 27 Ocak 2011 PERFORMANS ANLAŞMASI DPT den sorumlu bakan ile

Detaylı

T.C. DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı

T.C. DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı T.C. DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI Strateji Geliştirme Başkanlığı SORU VE CEVAPLARLA İÇ KONTROL Ankara-2012 İÇİNDEKİLER 1 Neden İç Kontrol? 2 İç Kontrol Nedir? 3 İç Kontrolün Amacı Nedir? 4 İç Kontrolün Yasal

Detaylı

Güncelleme: 15 Nisan 2012

Güncelleme: 15 Nisan 2012 İNOVİTA için Gözden Geçirilmiş Sürüm Dünya Bankası Türkiye Ulusal İnovasyon Sistemi Raporu ndan Özet Notlar Haziran 2009 Güncelleme: 15 Nisan 2012 1 2007 ve 2013 yılları arasını kapsayan 9. Kalkınma Planı,

Detaylı

ULUSAL PNÖMOKONYOZ ÖNLEME EYLEM PLANI

ULUSAL PNÖMOKONYOZ ÖNLEME EYLEM PLANI ULUSAL PNÖMOKONYOZ ÖNLEME EYLEM PLANI 1. Sorunun öneminin saptanması Pnömokonyoz ülkemizde en sık görülen mesleki akciğer hastalıklarından biri olup, önlenebilir meslek hastalıklarının başında gelmektedir.

Detaylı

Türkiye de Erken Çocukluk Eğitimi. Temel Eği)m Genel Müdürlüğü. Funda KOCABIYIK Genel Müdür

Türkiye de Erken Çocukluk Eğitimi. Temel Eği)m Genel Müdürlüğü. Funda KOCABIYIK Genel Müdür Türkiye de Erken Çocukluk Eğitimi Temel Eği)m Genel Müdürlüğü Funda KOCABIYIK Genel Müdür 2013 I. Türkiye de Geçmişten Günümüze Erken Çocukluk Eğitimi II. Türkiye de Erken Çocukluk Eğitiminin Yapısı III.

Detaylı

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002.

C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. C.Can Aktan (ed), Yoksullukla Mücadele Stratejileri, Ankara: Hak-İş Konfederasyonu Yayını, 2002. DEVLET PLANLAMA TEŞKİLATI NIN GELİR DAĞILIMINDA ADALETSİZLİK VE YOKSULLUK SORUNUNA YAKLAŞIMI (SEKİZİNCİ

Detaylı

Proje İzleme: Neden gerekli?

Proje İzleme: Neden gerekli? Proje İzleme: Neden gerekli? Mantıksal Çerçeve Matrisinde İzleme Göstergeleri Raporlama Araçlar Müdahale Mantığı / Projenin Kapsamı MANTIKSAL ÇERÇEVE Objektif Şekilde Doğrulanabilir Başarı Göstergeleri

Detaylı

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr ANKARA KALKINMA AJANSI www.ankaraka.org.tr TÜRKİYE'NİN En Genç Kalkınma Ajansı Ankara Kalkınma Ajansı bölge içi gelişmişlik farklarını azaltmak, bölgenin rekabet gücünü artırmak ve gelişimini hızlandırmak

Detaylı

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI!

BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! BU YIL ULUSLARARASI KOOPERATİFLER YILI! Birleşmiş Milletler Genel Kurulu; kooperatiflerin sosyo-ekonomik kalkınmaya, özellikle yoksulluğun azaltılmasına, istihdam yaratılmasına ve sosyal bütünleşmeye olan

Detaylı

Türkiye de Stratejik Çevresel Değerlendirme: İhtiyaçlar, Zorluklar ve Fırsatlar

Türkiye de Stratejik Çevresel Değerlendirme: İhtiyaçlar, Zorluklar ve Fırsatlar Technical Assistance for Implementation of the By-Law on Strategic Environmental Assessment EuropeAid/133447/D/SER/TR Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliği'nin Uygulanması Teknik Yardım Projesi

Detaylı

ÜSİMP 2013 Altıncı Ulusal Kongresi, 09-10 Mayıs 2013, Düzce Üniversitesi

ÜSİMP 2013 Altıncı Ulusal Kongresi, 09-10 Mayıs 2013, Düzce Üniversitesi Yrd.Doç.Dr. Altan Özkil Atılım Üniversitesi Sav. Tekno. Uyg. ve Arşt. Merkezi Müdürü Prof.Dr. Hasan AKAY Atılım Üniversitesi Rektör Yardımcısı ÜSİMP 2013 Altıncı Ulusal Kongresi, 09-10 Mayıs 2013, Düzce

Detaylı

Başkan Acar 4. Ulusal Sağlık Kurultayına Katıldı

Başkan Acar 4. Ulusal Sağlık Kurultayına Katıldı Başkan Acar 4. Ulusal Sağlık Kurultayına Katıldı SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANI FATİH ACAR: -BÜTÇEDEN SAĞLIK HARCAMALARINA 2012 YILINDA 47,8 MİLYAR LİRA AYRILDI -TÜRKİYE DE 3 MİLYON 447 BİN 166 KİŞİ DİYABET

Detaylı

T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI SOSYAL GÜVENLİK KURUMU. Yadigar GÖKALP Başkan Yardımcısı ve Yönetim Kurulu Üyesi

T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI SOSYAL GÜVENLİK KURUMU. Yadigar GÖKALP Başkan Yardımcısı ve Yönetim Kurulu Üyesi T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI SOSYAL GÜVENLİK KURUMU Yadigar GÖKALP Başkan Yardımcısı ve Yönetim Kurulu Üyesi SAĞLIK HARCAMALARI 03.07.2012 MEDULA-1 MEDULA NEDİR? MED(ikal) ULA(k) (Tıbbi haberci-haberleşme)

Detaylı

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası

SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası STRATEJİK VİZYON BELGESİ SAĞLIK DİPLOMASİSİ Sektörel Diplomasi İnşası Yakın geçmişte yaşanan küresel durgunluklar ve ekonomik krizlerden dünyanın birçok ülkesi ve bölgesi etkilenmiştir. Bu süreçlerde zarar

Detaylı

SAĞLIK ALANINDA DEVLETİN DEĞİŞEN ROLÜ TÜRKİYE DE SAĞLIK BAKANLIĞI NIN ROLÜNÜN VE FONKSİYONLARININ YENİDEN TANIMLANMASI

SAĞLIK ALANINDA DEVLETİN DEĞİŞEN ROLÜ TÜRKİYE DE SAĞLIK BAKANLIĞI NIN ROLÜNÜN VE FONKSİYONLARININ YENİDEN TANIMLANMASI SAĞLIK ALANINDA DEVLETİN DEĞİŞEN ROLÜ TÜRKİYE DE SAĞLIK BAKANLIĞI NIN ROLÜNÜN VE FONKSİYONLARININ YENİDEN TANIMLANMASI Hazırlayan: Prof. Dr. Coşkun Can Aktan SAĞLIK ALANINDA DEVLETİN DEĞİŞEN ROLÜ Hazırlayan:

Detaylı

Antalya da AB İşlerinin Yönetilmesine Yönelik Kapasitelere İlişkin Eğitim İhtiyaç Analizi

Antalya da AB İşlerinin Yönetilmesine Yönelik Kapasitelere İlişkin Eğitim İhtiyaç Analizi Antalya da AB İşlerinin Yönetilmesine Yönelik Kapasitelere İlişkin Eğitim İhtiyaç Analizi 1 Giriş Bu özet raporda, Avrupa Birliği Bakanlığı tarafından Antalya Valiliği ile birlikte Mart-Nisan-Mayıs 213

Detaylı

EĞİTİM VE ÖĞRETİM 2020 BİLGİ NOTU

EĞİTİM VE ÖĞRETİM 2020 BİLGİ NOTU EĞİTİM VE ÖĞRETİM 2020 BİLGİ NOTU Sosyal, Bölgesel ve Yenilikçi Politikalar Başkanlığı (ŞUBAT 2014) Ankara 0 Avrupa 2020 Stratejisi ve Eğitim de İşbirliğinin Artan Önemi Bilimsel ve teknolojik ilerlemeler

Detaylı

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON

TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON TÜRKİYE NİN AVRUPA BİRLİĞİ NE ÜYELİK SÜRECİNDE SAĞLIKTA İNOVASYON Z. Güldem Ökem, PhD Research Fellow Centre for European Policy Studies (guldem.okem@ceps.eu) 23 Şubat 2011, Ankara Türkiye nin Avrupa Birliği

Detaylı

10 SORUDA İÇ KONTROL

10 SORUDA İÇ KONTROL T.C. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI Avrupa Birliği ve Dış İlişkiler Dairesi Başkanlığı 10 SORUDA İÇ KONTROL 1 Neden İç Kontrol? Dünyadaki yeni gelişmeler ışığında yönetim anlayışı da değişmekte ve kamu yönetimi kendini

Detaylı

TÜTÜN ÜRÜNLERİ ÜZERİNDEKİ VERGİYİ ARTIRMAK

TÜTÜN ÜRÜNLERİ ÜZERİNDEKİ VERGİYİ ARTIRMAK TÜTÜN ÜRÜNLERİ ÜZERİNDEKİ VERGİYİ ARTIRMAK Doç. Dr. S. Erhan DEVECİ 9 Haziran 2010 - Elazığ Sunum Planı - Konunun önemi - Vergi ve fiyatlar ile ilgili ulusal stratejik planlar - Verginin artırılması sonucu

Detaylı

Sağlık Reformunun Mali Sürdürülebilirlik Açısından Değerlendirilmesi. A. Tuncay Teksöz Pfizer,Türkiye Sağlık Politikası Koordinatörü

Sağlık Reformunun Mali Sürdürülebilirlik Açısından Değerlendirilmesi. A. Tuncay Teksöz Pfizer,Türkiye Sağlık Politikası Koordinatörü Sağlık Reformunun Mali Sürdürülebilirlik Açısından Değerlendirilmesi A. Tuncay Teksöz Pfizer,Türkiye Sağlık Politikası Koordinatörü T.Teksöz, K.Helvacıoğlu ve Y.Kaya Sağlık Reformunun Sonuçları İtibariyle

Detaylı

Türkiye de Sosyal Koruma Harcamaları: 2006-2015

Türkiye de Sosyal Koruma Harcamaları: 2006-2015 Ekim 2015 Türkiye de Sosyal Koruma Harcamaları: 2006-2015 Harcama İzleme Güncelleme Notu Nurhan Yentürk STK Eğitim ve Araştırma Birimi tarafından Kamu Harcamalarını İzleme Dizisi kapsamında gençlik, çocuk,

Detaylı

ULUSAL EĞİTİM PPROGRAMI (UEP) NEDİR?

ULUSAL EĞİTİM PPROGRAMI (UEP) NEDİR? ULUSAL EĞİTİM PPROGRAMI (UEP) NEDİR? Ulusal Eğitim Programı, iki yıllık bir çalışma sonucunda ve çok sayıda akademisyen ve eğitimcinin görüşleri alınarak ülkemiz eğitim sisteminin iyiye ve doğruya dönüşmesi

Detaylı

İSLAM ÜLKELERİNDE MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM KONGRESİ SONUÇ DEKLARASYONU

İSLAM ÜLKELERİNDE MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM KONGRESİ SONUÇ DEKLARASYONU 18-20 Haziran 2009 İSLAM ÜLKELERİNDE MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM KONGRESİ 1 İslam Konferansı Örgütü (İKÖ) üyesi 57 ülkeye yönelik düzenlenen İslam Ülkelerinde Mesleki ve Teknik Eğitim Kongresi 18-20 Haziran

Detaylı

1- Neden İç Kontrol? 2- İç Kontrol Nedir?

1- Neden İç Kontrol? 2- İç Kontrol Nedir? T.C. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI KİHBİ Dairesi Başkanlığı 10 SORUDA İÇ KONTROL MAYIS 2014 ANKARA 1- Neden İç Kontrol? Dünyadaki yeni gelişmeler ışığında yönetim anlayışı da değişmekte ve kamu yönetimi kendini sürekli

Detaylı

SAĞLIK ALANI AR-GE FAALİYETLERİ ÇALIŞTAYI 7-8 Mayıs 2015

SAĞLIK ALANI AR-GE FAALİYETLERİ ÇALIŞTAYI 7-8 Mayıs 2015 T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu SAĞLIK ALANI AR-GE FAALİYETLERİ ÇALIŞTAYI 7-8 Mayıs 2015 Sibel YALAZA Eğitim, Araştırma ve Geliştirme Daire Başkanlığı Kurumsal Yapılanma Başkanlığımız,

Detaylı

Balkan Sivil Toplum Müktesebatı STK ların Savunuculuk ve İzleme Potansiyellerinin Güçlendirilmesi Projesi 2 8. 0 3. 2 0 1 3

Balkan Sivil Toplum Müktesebatı STK ların Savunuculuk ve İzleme Potansiyellerinin Güçlendirilmesi Projesi 2 8. 0 3. 2 0 1 3 Balkan Sivil Toplum Müktesebatı STK ların Savunuculuk ve İzleme Potansiyellerinin Güçlendirilmesi Projesi 2 8. 0 3. 2 0 1 3 BCSDN Hakıında Balkan Sivil Toplum Geliştirme Ağı (BCSDN) Arnavutluk, Bosna-Hersek,

Detaylı

Türkiye de Erken Çocukluk Gelişimi ve Binyıl Kalkınma Hedefleri Yolunda Gelişmeler. Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı Yıldız YAPAR.

Türkiye de Erken Çocukluk Gelişimi ve Binyıl Kalkınma Hedefleri Yolunda Gelişmeler. Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı Yıldız YAPAR. Türkiye de Erken Çocukluk Gelişimi ve Binyıl Kalkınma Hedefleri Yolunda Gelişmeler Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı Yıldız YAPAR 12 Ekim 2010 Sunuş Planı Erken Çocukluk Gelişimi (EÇG) Nedir? Binyıl

Detaylı

Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış

Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış Rekabet Avantajının Kaynağı: Satış Satıcılar Hizmetlerini Nasıl Farklılaştırırlar? Wilson Learning in beş farklı kuruluşla yaptığı araştırmanın amacı, satıcıların farklılık ve rekabet avantajı yaratmadaki

Detaylı

TOBB - EKONOMİ ve TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ BİL 588 - YAZILIM MÜHENDİSLİĞİNDE İLERİ KONULAR FİNAL SINAVI 1 Nisan 2013

TOBB - EKONOMİ ve TEKNOLOJİ ÜNİVERSİTESİ BİL 588 - YAZILIM MÜHENDİSLİĞİNDE İLERİ KONULAR FİNAL SINAVI 1 Nisan 2013 Soru 1 2 3 4 5 6 7 8 Toplam Puan 20 10 15 15 10 10 10 10 100 Aldığınız (+) Kaybettiğiniz (-) SORULAR 1) [20 Puan] Durum: Son yıllarda teknik imkânlar gelişmiş, e-devlet uygulamalarının somut faydaları

Detaylı

Finlandiya Vergi Dairesi 2010 Yılı Performans Raporundan Alıntı

Finlandiya Vergi Dairesi 2010 Yılı Performans Raporundan Alıntı Finlandiya Vergi Dairesi Yılı Performans Raporundan Alıntı Finlandiya Vergi Dairesi Yılı Performans Raporundan Alıntı 1.2 Etkililik 1.2.1 Faaliyetlerin etkililiği Hedef 1: Vergi mükellefinin ve Vergi Yönetiminin

Detaylı

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 SUNUM AKIŞI Bölge Planı Hazırlık Süreci Paydaş Analizi Atölye Çalışmalarının Gerçekleştirilmesi Mevcut Durum Analizi Yerleşim Yapısı ve Yerleşmeler Arası İlişki Analizi

Detaylı

Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Planı

Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Planı Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Planı Devlet Planlama Teşkilatı Bilgi Toplumu Dairesi 25 Ekim 2007 Gündem Bilgi Toplumu Stratejisi Yaklaşımı Strateji Bileşenleri Hedefler Eylem Planı İzleme ve Ölçümleme

Detaylı

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK

İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK İŞLETME 2020 MANİFESTOSU AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Daha kapsayıcı bir toplum için sözlerini eyleme dökerek çalışan iş dünyası ve hükümetler AVRUPA DA İHTİYACIMIZ OLAN GELECEK Avrupa da önümüzdeki

Detaylı

SAĞLIK BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞININ GÖREV ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE İKİNCİ BÖLÜM. Amaç ve Kapsam

SAĞLIK BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞININ GÖREV ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE İKİNCİ BÖLÜM. Amaç ve Kapsam Amaç SAĞLIK BAKANLIĞI STRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞININ GÖREV ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNERGE BİRİNCİ BÖLÜM Amaç ve Kapsam MADDE 1- Bu Yönerge nin amacı; Sağlık Bakanlığı Strateji Geliştirme

Detaylı

MMKD Stratejik İletişim Planı Araştırma Sonuçları

MMKD Stratejik İletişim Planı Araştırma Sonuçları MMKD Stratejik İletişim Planı Araştırma Sonuçları 29 Mayıs 2013 tarihinde MMKD Stratejik İletişim Planı nı oluşturmak amacıyla bir toplantı yapıldı. Toplantının ardından, dernek amaç ve faaliyetlerinin

Detaylı

2. Gün: Finlandiya Maliye Bakanlığı ve Birimleri

2. Gün: Finlandiya Maliye Bakanlığı ve Birimleri 2. Gün: Finlandiya Maliye Bakanlığı ve Birimleri Virpi Einola-Pekkinen 11.1.2011 1 2 Maliye Bakanlığının Yönetim Birimleri Limited Şirketler Kurumlar Ticari işletmeler ve fonlar HANSEL LTD SATIN ALMA KURUMU

Detaylı

KURUM İÇ DEĞERLENDİRME RAPORU HAZIRLAMA KILAVUZU

KURUM İÇ DEĞERLENDİRME RAPORU HAZIRLAMA KILAVUZU KURUM İÇ DEĞERLENDİRME RAPORU HAZIRLAMA KILAVUZU ANKARA- 13 /04/2016 1 Araştırma ve Geliştirme Yönetim Sistemi 2 Araştırma ve Geliştirme Araştırma Stratejisi ve Hedefleri Araştırma Kaynakları Araştırma

Detaylı

Küresel Çevre Yönetimi için Ulusal Kapasite Öz Değerlendirme Analizi

Küresel Çevre Yönetimi için Ulusal Kapasite Öz Değerlendirme Analizi Küresel Çevre Yönetimi için Ulusal Kapasite Öz Değerlendirme Analizi REPUBLIC OF SLOVENIJA MINISTRSTRY OF ENVIRONMENT AND SPATIAL PLANNING Milena Marega Bölgesel Çevre Merkezi, Slovenya Ülke Ofisi Sunum

Detaylı

TEMİZ ÜRETİM (EKO-VERİMLİLİK) ALANINDA YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR & ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ KONUSUNDA ÜSTLENİLEBİLECEK ROLLER

TEMİZ ÜRETİM (EKO-VERİMLİLİK) ALANINDA YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR & ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ KONUSUNDA ÜSTLENİLEBİLECEK ROLLER T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI VERİMLİLİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEMİZ ÜRETİM (EKO-VERİMLİLİK) ALANINDA YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR & ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ KONUSUNDA ÜSTLENİLEBİLECEK ROLLER KALKINMA AJANSLARI

Detaylı

TRB2 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ SAĞLIK SEKTÖRÜ

TRB2 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ SAĞLIK SEKTÖRÜ TRB2 BÖLGESİ MEVCUT DURUM ANALİZİ SAĞLIK SEKTÖRÜ 2011 İÇİNDEKİLER 1. SAĞLIK SEKTÖRÜ... 3 1.1. Sağlık Personeli Durumu... 3 1.2. Ölüme Neden Olan Hastalıklar, Bebek - Çocuk Ölümleri ve Toplam Doğurganlık...

Detaylı

ULUSAL SİBER GÜVENLİK STRATEJİ TASLAK BELGESİ

ULUSAL SİBER GÜVENLİK STRATEJİ TASLAK BELGESİ ULUSAL SİBER GÜVENLİK STRATEJİ TASLAK BELGESİ Prof. Dr. Şeref SAĞIROĞLU Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Bilgi Güvenliği Derneği II. Başkan 1 Neden İhtiyaç Duyuldu Diğer Ülke Örnekleri

Detaylı

21- BÖLGESEL POLİTİKA VE YAPISAL ARAÇLARIN KOORDİNASYONU

21- BÖLGESEL POLİTİKA VE YAPISAL ARAÇLARIN KOORDİNASYONU 21- BÖLGESEL POLİTİKA VE YAPISAL ARAÇLARIN KOORDİNASYONU I- ÖNCELİKLER LİSTESİ ÖNCELİK 21.1 Topluluk standartlarına uygun hukuki ve idari çerçeve ile bölgesel politikaların programlanması, yürütülmesi,

Detaylı

Yasal ve Kurumsal Durumun Değerlendirilmesi, İyileştirilmesi ve Buna İlişkin Gerekli Adımlar

Yasal ve Kurumsal Durumun Değerlendirilmesi, İyileştirilmesi ve Buna İlişkin Gerekli Adımlar Türkiye nin Sera Gazı Emisyonlarının İzlenmesi Mekanizmasına Destek için Teknik Yardım Projesi (TR2011/0327.21.02-01) Ankara, 8 Nisan 2015 Yasal ve Kurumsal Durumun Değerlendirilmesi, İyileştirilmesi ve

Detaylı

DEVLET MALZEME OFİSİ TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ UYGULAMA VE ÖDÜL YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

DEVLET MALZEME OFİSİ TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ UYGULAMA VE ÖDÜL YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM. Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar DEVLET MALZEME OFİSİ TOPLAM KALİTE YÖNETİMİ UYGULAMA VE ÖDÜL YÖNERGESİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde l - Bu Yönergenin amacı, Devlet Malzeme Ofisi Merkez, Taşra Teşkilâtı ve

Detaylı

Çokkültürlü bir Avustralya için Erişim ve Eşitlik. İdari Özet Türkçe

Çokkültürlü bir Avustralya için Erişim ve Eşitlik. İdari Özet Türkçe Çokkültürlü bir Avustralya için Erişim ve Eşitlik İdari Özet Türkçe Avustralya Hükümet hizmetlerinin Avustralya nın kültür ve dil bakımından çeşitlilikler gösteren nüfusuna duyarlılığı üzerine bir araştırma

Detaylı

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE

KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ (KRY) EĞİTİMİ KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ: KAVRAMSAL VE TEORİK ÇERÇEVE SUNUM PLANI 1. RİSK VE RİSK YÖNETİMİ: TANIMLAR 2. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ 3. KURUMSAL RİSK YÖNETİMİ DÖNÜŞÜM SÜRECİ

Detaylı

Performans Denetimi Hesap verebilirlik ve karar alma süreçlerinde iç denetimin artan katma değeri. 19 Ekim 2015 XIX.Türkiye İç Denetim Kongresi

Performans Denetimi Hesap verebilirlik ve karar alma süreçlerinde iç denetimin artan katma değeri. 19 Ekim 2015 XIX.Türkiye İç Denetim Kongresi Performans Denetimi Hesap verebilirlik ve karar alma süreçlerinde iç denetimin artan katma değeri 19 Ekim 2015 XIX.Türkiye İç Denetim Kongresi Place image here with reference to guidelines Serhat Akmeşe

Detaylı

Avrupa Birliğine Uyum Danışma ve Yönlendirme Kurulu Toplantısı

Avrupa Birliğine Uyum Danışma ve Yönlendirme Kurulu Toplantısı Avrupa Birliğine Uyum Danışma ve Yönlendirme Kurulu Toplantısı Sakarya Ticaret Borsası Sakarya da Tarım ve Hayvancılık Sektör Analizi ve Öneriler Raporu Projesi 1. Proje fikrini oluşturan sorunları nasıl

Detaylı