Giriş. Bu makalede, olası iddialar ve problemler ile ilgili bilgiler ve yeni yapılacak çiftliklerin yerleştirilmesi için öneriler verilmiştir.

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Giriş. Bu makalede, olası iddialar ve problemler ile ilgili bilgiler ve yeni yapılacak çiftliklerin yerleştirilmesi için öneriler verilmiştir."

Transkript

1 NOVOSİM MÜHENDİSLİK Rüzgar Türbini Gürültüsü, Sağlık Etkileri ve Düzenleme Önerileri Rapor No.1 Mert Doğanlı 15 Kasım 2010

2 Giriş Karbon salınımları ve global ısınmaya karşı, yine artmakta olan enerji ihtiyacı nedeniyle bir çok farklı alternatif enerji sistemi geliştirildi. Bunların şu anda en yaygın ve artmakta olan en önemli örneği rüzgar türbinleridir yılında yaşanılan global ekonomik krize rağmen, yeni rüzgar türbini yatırımları hem dünyada hem ülkemizde artmaya devam etti, ortalama artış ile %42 civarındadır (Global Rüzgar Enerjisi Raporu Global Wind Energy Report, 2009). Özellikle ülkemiz gibi hızla gelişen ekonomilerde, enerji ihtiyacı sürekli artmaktadır. Bu nedenle hem konvansiyel hemde alternatif enerji sistemlerinde ihtiyaç duyulmaktadır. Şu anda ülkemizde faaliyete geçmiş 801 MW kapasitede rüzgar türbini çifliği ( wind farm ) bulunmakta ve yaklaşık 500 MW çiftliğin yapımı devam etmektedir. Toplam lisans sayısı ise bu değerlerin yaklaşık 5 katı civarındadır. Tabi yine en önemli ekonomik kazançlarından bir tanesi, önemli ölçüde istihdam yaratmasıdır. Örneğin Çin şu anda inşa edilmiş kapasite anlamında, Kuzey Amerika dan sonra dünyada ikinciliğe yerleşmiş ve yaklaşık 30 adet rüzgar türbini üretim tesisi kurmuştur. Bunlardan iki tanesi (Sinovel, Goldwind) dünyanın en büyük 5 üreticisi arasına girmiştir (Global Rüzgar Enerjisi Raporu Global Wind Energy Report, 2009). Rüzgar türbini çiftliklerinin oluşturulmasına paralel, gerekli kanuni düzenlemeler özellikle kullanımınm yaygın olduğu, Kuzey Amerika, Almanya, Hollanda, İsviçre, Danimarka gibi ülkelerde hızlıca güncellenmekte ve çevreye olan negatif etkilerin en aza indirilmesine çalışılmaktadır. Çevreye olan etkiler incelendiği zaman akla gelen konular, gürültü, görüntü kirliliği, gölge ( shadow flicker ), kuş ölümleri ve doğal hayatın (tarım arazisi) etkilenmesidir. Dolayısıyla, ekonomik gelişmenin ivmesini yavaşlatmadan, gerekli regülasyonları oluşturmak önem kazanmaktadır. Bir diğer önemli husus ise, ülkemizde kullanılacak türbinlerin kalite şartlarını sağlıyor olmasıdır. Bu makale, özellikle rüzgar türbini kaynaklı gürültü, olası etkileri ve rüzgar türbinlerine yakın yaşayan kişilerin en az etkilenmesi için önerileri içeren bir literatür taramasıdır. Şu anda özellikle rüzgar türbini gürültüsü insan sağlığı üzerine olası etkileri ile ilgili tartışmalar yapılmaktadır. Tahmin edilebileceği üzere, rüzgar türbini federasyonları (CWEA, EWEA, AWEA), bir grup akademisyen, doktorlar ve çevre gürültüsü uzmanları herhangi bir gürültü ve sağlık probleminin olmadığını savunmakta; buna karşılık, diğer bir grup ise özellikle gelen şikayetlerden yola çıkarak hem kısa vadeli problemler tespit ettiklerini hemde araştırmaların uzun vadeye yayılması ve kişilerin izlenmesi gerektiğini ortaya koymaktadırlar. Bu makalede, olası iddialar ve problemler ile ilgili bilgiler ve yeni yapılacak çiftliklerin yerleştirilmesi için öneriler verilmiştir. 2

3 Rüzgar Türbini Gürültüsü Rüzgar türbinlerindeki gürültü iki farklı nedenle ortaya çıkmaktadır. Bunların ilki vites kutusu, fan, dişli gibi sistem kaynaklı mekanik gürültü, ikincisi ise rüzgar-kanat etkileşmini nedeniyle oluşan aerodinamik gürültüdür. Günümüzde, mekanik kaynaklı gürültü büyük ölçüde önlenmiştir. Bu nedenle şu anda üzerinde ağırlıkla geliştirilme çalışmaları yapılan kısım aerodinamik gürültüdür (Wagner et. al., 1996 ; HGC Engineering, 2007). Ancak halen üretim kaynaklı mekanik gürültü (özellikle tonal ise) varsa, bunların mutlaka önlenmesi gereklidir. Aerodinamik gürültü kaynakları ise 3 ana başlık altında değerlendirilebilir (Wagner et. al.,1996); 1. Düşük frekanslı (<200 Hz), rotor ve kule arası etkileşimden kaynaklanan gürültü. 2. Giren akış türbülans gürültüsü (inflow-turbulence noise) ise atmosferde oluşan türbülans ve kanat ile etkileşimin sonucunda ortaya çıkmakta olan, geniş bantlı bir gürültüdür. 3. Kanat kaynaklı gürültü; kanat üzerinde oluşan sınır tabakasında kararsızlık oluşması veya yine sınır tabakasında oluşan girdapların (eddy) kanat yüzeyi ile etkileşime geçmesi sonucunda oluşmaktadır. Bu gürültüye farklı mekanizmalar neden olmaktadır, ancak şu anda bunların içinde üzerinde en çok çalışılan konu geniş spektrumlu kuyruk kısmı gürültüsüdür ( trailing edge noise ). Oerlemans (2009) tezinde, Gamesa G58 tipi bir rüzgar türbininde, bir mikrofon dizisi kullanarak ( acoustic array ) rüzgar türbinin çalışması esnasında, gürültü oluşan bölgesinin lokalizasyonu yapmıştır (Şekil 1). Şekil 1. Rüzgar türbini üzerine yansıtılmış gürültü haritası (Oerlemans, 2009). 3

4 Şekilde görüldüğü gibi, gürültü kaynağı kanadın ucu değil, ucuna yakın olan bir bölgedir ve rotor göbeğindeki kaynaktan daha güçlüdür. Yapılan çalışmalar frekans aralığının 500 Hz ile 2 khz arasında olduğunu göstermektedir. Bu gürültüye ek olarak, şu anda algılayıcılar (türbin gürültüsüne maruz kalan kişiler) tarafından gündeme genellikle şikayet nedeni olarak yapılan tanım ise, yüksek frekanslı bir gürültüye paralel olarak, modülasyon dolayısıyla, daha düşük frekanslı bir sesin de varlığıdır (genlik modülasyonu- amplitude modulation ). Genellikle, ön görülen frekanslar 1Hz -2 Hz civarındadır. Yapılan tanımlarda ses genellikle swishing veya swish boom swish boom olarak verilmektedir (van der Berg, 2006; Moorhouse et. al., 2007 ; Hayes, 2007; Kamperman, 2009). Değişen atmosferik ve topoloji koşullarına göre algılanan sesin şiddeti artmakta veya farklılaşmaktadır. Dolayısıyla, çok düşük bir ses basıncı seviyesine sahip olunsa bile, algılayıcılar tarafından zaman zaman duyulabilmektedir. Buna istinaden Pedersen et. al. (2009) tarafından Hollanda da 725 kişi ile yapılan bir değerlendirme çalışmasında aşağıdaki sonuçlar elde edilmiştir. Şekil 2. Rüzgar türbini kaynaklı gürültü ile diğer gürültü kaynaklarının rahatsızlık oranına göre kıyaslanması (Pedersen et. al., 2009). Bu tablolardaki değerlendirmeleri yaparken, tabiat koşulları, sürekliliği (gece veya gündüz artması gibi), psikolojik etkenler (kaynağın görülüyor olması), maskeleme yapabilecek bir fon gürültüsünün olmaması gibi ( background noise ) etkenlerde göz önünde bulundurulmalıdır. Psikolojik etkenler, rüzgar türbini ile ilgili subjektif değerlendirmeler yaparken mutlaka dikkat alınmalıdır. Yapılan 4

5 çalışmalar, gürültü kaynağının görülmesinin, gürültü algısını kötüleştirdiğini ortaya koymaktadır (Bangjun, Lili ve Guoqing, 2003, Waye 2009 makalesinden referans ile). İlginç sayılabilecek başka bir psikolojik etken ise, rüzgar çiftliklerinden ekonomik kazancı olan kişilerin, gürültüden daha az etkilenmesidir (Pedersen, Bakker, Bouma ve van der Berg, 2009). Sürekliliğe örnek vermek gerekirse, trafik gürültüsü gündüz her ne kadar rahatsız edici olsa da, akşam saatlerinde seviyesi azaldığı için insanları uyku ve dinlenme saatlerinde çok fazla rahatsız etmemektedir. Ses basıncı seviyesinin 35 db (A) mertebelerinde olmasına rağmen algılanması ve şikayet nedeni olması bu nedenle sesin karakteristiği ile ilgilidir. Ayrıca diğer psikolojik etkenler, sesin kaynağını kontrol edebilme, gürültü kaynağını görme (olumsuz yönde algılamayı körüklüyor), türbinden ekonomik çıkar sağlama (algıyı olumlu yönde etkiliyor), kişinin gürültüye karşı hassasiyeti, çevreden beklenti gibi etkenlerde algıda önemli farklılıklar yaratmaktadır (Pedersen ve Waye, 2008). Rüzgar türbini kaynaklı gürültünün, her ne kadar seviye olarak algılayıcı noktasında, tren, trafik gibi diğer gürültülere kıyasla ses basıncı seviyesi olarak daha düşük olduğu objektif data ile gösterilsede, çok daha kolay algılandığı iddia edilmektedir. Bu nedenle Waye ve Öhrstörm (2002) psikoakustik ölçütler ile eş gürültü seviyesine sahip (LAeq)rüzgar türbinleri arasında ilişki kurmaya çalışmışlardır. Ancak, modülasyon, ton ( tonality ), impulsif ( impulsivess ) vs. gibi psikoakustik ölçeklerle, algılayıcılar arasında yeterli korelasyon sağlanamamıştır. Genlik modülasyonunun sebebi olarak, van der Berg (2006) kanat ve kule etkileşimini göstermiş ve kanadın kule önünden geçerken, havayı sıkıştırdığını ve burda bir basınç artışı ve modülasyon yarattığını iddia etmiştir. Ancak Oerlemans (2009),yaptığı test sırasında, kule ile kanat arasındaki geçiş sırasında ses basıncı artışına rastlamamıştır. Burada modülasyon beat gibi düşünülürse, aslında birbirine yakın iki frekans değerinin bir modülasyon yaratabileceği düşünülebilir. Örnek olarak sağ ve sol kanat üzerinde 550 Hz ve 552 Hz lik kuyruk kısmı gürültüsü olması durumunda ( trailing edge noise ) olması durumunda, 2 Hz lik bir modülasyon olabilirdi (den Hartog, 1934). Halen problemin kaynağı tam olarak anlaşılmış değildir ve çalışmalar devam etmektedir. Gamesa gibi üreticilerde bu problemin kök nedeninin bulunması için geliştirme çalışmalarını sürdürmektedir (Martesanz, 2006). Şu anda özellikle sağlık ile ilgili yapılan araştırmaların büyük bir kısmı, modülasyon nedeniyle (1-2 Hz) duyulma sınırının altındaki ses ( infrasound ) bölgesine yönelmiştir. Yani normal şartlar altında insan tarafından algılanabilen frekans aralığı 20 20kHz ile sınırlandırılmışken, son araştırmalar özellikle daha düşük frekans bölgesinde de (ses altı), kulak yoluyla ses basıncı seviyesine bağlı olarak, duyma olarak algılandığını ortaya koymaktadır. Bu nedenle eş duyma eğrilerinin düşük frekanslara kadar inecek şekilde değiştirilmesi için öneriler bulunmaktadır (Danimarka Enerji Bakanlığı, EEP-06 projesi, 2008). Özellikle Hz arasındaki seslerin ses basıncı olarak gürültü yarattığını otobüs geliştirme projeleri sırasında yazar kendisi de tecrübe etmiştir. Uçak gibi uzun ve esnek yapılarda, bu frekanslarda ani basınç artışlarının rahatlıkla algılandığı da bilinmektedir. Ancak bu frekanslarda duyabilmek için gerekli olan minimum ses basıncı seviyesinin 120 db ve üzerinde olması gereklidir. 5

6 Buna paralel olarak, çok daha düşük frekansların ise < 10 Hz gibi, duyulmasa bile titreşim olarak algılanabildiğini ortaya koymuştur (Todd, Rosengren ve Colebatch, 2008). İnsan vücudunda bir çok elastik bölge ve buna bağlı organlar bulunmaktadır. Bu nedenle, her bir organın kendine ait doğal frekansları bulunmaktadır. Özellikle otomotiv ürün geliştirme ve mühendislik çalışmalarında bu frekanslar dikkate alınarak, yolcuların bu frekanslarda etkilenmemesi sağlanır. Genellikle, kritik frekans aralıkları ( whole body vibration ) 20 Hz altındadır (daha detaylı bilgi için bknz. ISO 2631). Ancak son araştırmalar 100 Hz ler civarında, otolit organlarda (utricle ve sakul hızlanma sırasında ivme ve kafanın salınımı hakkında bilgi verirler) hassasiyet olabileceğini göstermektedir. Bu organlar aslında insanın dengesini sağlamak ve yönünü anlamak için kullandığı 4 sistemden bir tanesidir ve iç kulağın bir kısmıdır. Pierpont (2009) yaptığı araştırmada, rüzgar türbini kaynaklı olabileceği iddia edilen sağlık problemlerini bir grup insan üzerinde araştırmış ve denge sistemi ile etkileşimi olabileceği yönünde iddialarda bulunmuştur. Bu konu Gürültü ve İnsan Üzerine Etkisi başlığı altında incelenecektir. Rüzgar türbini dernekleri ve bazı akustik uzmanları ise, normal şartlar altında zaten duyulamadığı için bir rahatsızlık yaratmayacağı yönünde beyanat vermektektedir (Kanada Rüzgar Enerjisi Derneği, 2009; Hayes 2006, 2007). Düşük frekanslı sesler açık havada fazla enerji kaybetmeden uzun mesafelere gidebilmesi nedeniyle bu frekansların minimum seviyeye indirilmesi gereklidir. Bu konu şu anda disiplinlerarası (tıp, psikolog, fizyolog, nörolog, akustik uzmanı, larangolok) gibi araştırmacılar tarafından incelenmekte ve epidemolojik (epidemic) bir etkisinin olup olmadığının araştırılmasına devam edilmektedir. Bu başlık altında yine önemli bir konu ise, algılayıcı kişi ( receiver ) ile ses kaynağı arasında, sesin yayılması da ( propogation of sound ) önem kazanmaktadır. Şu anda çevre gürültüsü yayılımı ile ilgili hesaplamalar ISO standartına ( Attenuation of sound during propogation outdoors ) uygun olarak yapılmaktadır. Dolayısıyla, evin bulunduğu topoloji, çevrede ağaç olup olmaması, rüzgarın yönü, rüzgar türbinin açısı gibi diğer faktörlerde önem kazanmaktadır. Ancak bütün bu koşullar ve gece gündüz arasındaki farklılıklar standart içinde yer almadığından, algılayıcı kişiler öngörülenden farklı seviyelerde gürültüye maruz kalabilmektedirler. Araştırma çalışmaları yapılması gereken konulardan bir tanesi de birbirlerine yakın olan çiftliklerin etkileşimidir. Birbirine yakın olarak inşaa edilen çiftliklerin gürültü konusunda nasıl bir karakter ortaya koyduğu ile ilgili çalışma yapılması gereklidir (Jiggins ve McKenzie, 2007). Genellikle türbin geliştirme gürültü çalışmaları esnasında, analizler tek bir türbin üzerinden ele alındığı için etkileşim etkilerini ortaya koyan çalışmalar literatürde bulunmamaktadır. Gürültü ve İnsan Üzerine Etkisi Çevre gürültüsünün (trafik, uçak, endüstriyel vs. gibi) insan üzerine olan etkileri uzun zamandır incelenmektedir. Branco ve Periera (2004), yaptığı çalışmada özellikle uzun süre düşük frekanslı gürültüye maruz kalan kişilerde (örn: uçaklarda görevli personel, DJ ler ve gemi makina mühendisleri 6

7 gibi) ekstaselüler matrislerde aşırı çoğalma gözlemlemiş ve raporlamıştır( abnormal proliferation of extra-cellular matrices ). Hayvanlar ve insanlar üzerinde yapılan çalışmalar, kardiovaskuler yapının kalınlaştığını ortaya çıkarmıştır. Ayrıca, depresyon, aşırı sinirlilik hali, yalnız kalma isteği, bilişsel yeteneklerde gerileme (decreased cognitive skills) da bu rahatsızlığın birer sonuçları olarak ortaya konmaktadır. Ising ve Kruppa (2004) gürültünün insan üzerindeki etkileri ile ilgili son 25 yılda yapılmış olan çalışmaları derlemişlerdir. Bu çalışmada, uyku halinde dahi, uçaklardan veya ağır yük kamyonlarının neden olduğu gürültü neticesinde, insan algısının devam ettiği ve stress hormonlarını arttırıcı yönde tetiklediğini ortaya koymuştur. Almanya Çevre Uzmanları Heyetinin ( Environmental Expert Council ) yaptığı çalışmalarda, gündüz maruz kalınan ses basıncı seviyesinin 65 db(a) veya üzerinde olduğu durumlarda, kardiovasküler risk ortaya çıkabileceği belirtilmiştir. VDI Richtlinie (1988) ve Babisch ( 2001, 2002), Ising ve Kruppa (2004) da belirtildiği üzere, gece maruz kalınan rahatsız edici veya strese neden olan gürültü seviye veya tiplerinin (tonal vs. gibi), hipertasyon, damar tıkanıklığı (ateroskleroz), iskemik kalp hastalığı ( ishemic heart disease ) ve kalp krizi ( myocardial infarction ) gibi rahatsızlıklara dışardan bir risk faktörü olduşturduğunu ortaya koymuştur. Marshke ( 2004) ve Shust (2004) ise düşük frekanslı gürültünün etkilerini ortaya koymuşlar ve bu konuda yapılması gereken araştırmalar ile ilgili bilgiler vermişlerdir. Gece maruz kalınan gürültüye bağlı olarak ortaya çıkan bir diğer problem ise uyku bozukluğudur ve günlük yaşamı etkileyebilmektedir (Waye, 2004). Yapılan çalışmalarda rüzgar türbini gürültüsüne maruz kalan kişilerin farklı semptomlar gösterdiğini ortaya koymaktadır (Matesanz, 2006); 1. Subjektif etkiler : rahatsızlık (annoyance), baş ağrısı (nuisance), memnuniyetsizlik (dissatisfaction) 2. Günlük aktivitelerde engel oluşturma : uyku, konuşma ve öğrenme zorluğu 3. Fizyolojik etkiler: kaygı, duyma bozukluğu Harry (2007) tarafından yapılan bir değerlendirme anketinde yukarıda listelenen semptomların, rüzgar türbinlerine 300 ila 2000 m arasında oturan 39 kişide ( kişilerin kendi değerlendirmeleri) ortaya çıktığını göstermiştir (Şekil 3). Şekil 3. Rüzgar türbini gürültüsüne maruz kalan kişiler üzerinde yapılan anket sonuçları (Harry, 2007). 7

8 Çalışmalar şu aşamada, duyulabilir aralıkta olmayan frekansların (infrasound), duyulmuyor olmasına rağmen, vücutta özellikle denge ve buna bağlı sağlık problemlerine neden olabileceğini ortaya koymaktadır (Pierpont, 2009; Takashaki et. al, 2005; Todd, Rosengren ve Colebatch,2008). Özellikle Pierpont (2009) bu konu ile ilgili olarak, rüzgar türbinleri civarında farklı mesafelerde oturan 10 aile ve 23 kişiden oluşan bir grup üzerinde, türbine maruz kaldıkları ve türbin etkisi ortadan kalktıktan sonra araştırmalar yapmıştır. Yukarıda belirtilen semptomlara ek olarak, kendisi denge sistemine destek veren iç organların titreşimi algılaması nedeniyle (gürültü olarak duyulmasa bile iç organlar tarafından algılandığı tezine dayanarak), denge sisteminde rahatsızlık oluştuğunu öne sürmüştür ve buna Visceral Vibratory Vestibular Disturbance adını vermiştir. Hissiyat olarak ise, hastaların içlerinden gelen bir çarpıntı veya insanın içinde hissettiği bir titreşim olarak betimlemiştir. Burdan çok daha genel olan ve rüzgar türbinlerinin insanlar üzerinde yarattığı etkilerin tamamını içeren Rüzgar Türbini Sendromu ( Wind Turbine Syndrome ) tabiri literatüre girmiştir. Genel anlamda, denge sistemi ( vestibular system ) üzerine olumsuz etkilerin tamamı olarak ele alınabilir. Denge sistemine giren olumsuz bir sinyal sinir sistemi üzerinden, beynin pozisyon ve duygular ile ilgili alanlarını etkilemek suretiyle genel uzamsal hafıza ( spatial memory ) ve kaygı ( anxiety ) gibi merkezlere erişebilmektedir. Renewable UK (2010), Pierpont (2009) un kitabında yer verilen iddialara cevap olması açısından, bu kitaptaki iddiaları değerlendirilmeleri için farklı uzmanlara göndermiştir; yapılan değerlendirme neticesinde kitapta yer alan iddiaların tamamı için bilimsel temel olmadığı öne sürülmüştür. Güncel çalışmaların neticesinde ortaya çıkan sonuç; özellile epidemik rahatsızlık kanısına varmak için üzerinde çalışılan örnek sayısının az olduğudur. Bu nedenle rüzgar türbini gürültüsünün, Nierpont (2009) da adı verilen rahatsızlıklara yol açtığını ortaya koymak ve ispatlamak için daha kapsamlı çalışmaların yapılması gereklidir. Tabii bu tip çalışmalar neticesinde, ve rüzgar türbinlerine çok yakın oturan insanların şikayetleri nedeniyle, türbinlerin yaygın olarak kullanıldığı, ülke ve bölgelerde ilgili bakanlıklar, dernekler veya rüzgar türbini üreten kuruluşar tarafından araştırma çalışmaları yapmaktadır. Bunlara örnek olarak Kanada ve Kuzey Amerika Rüzgar Enerjisi Dernekleri (2009), tarafından yine farklı bir çok disiplinden bilim adamının bir araya gelerek gerçekleştirdiği panel, İsveç Çevre Bakanlığı nın talebi üzerinde Pedersen ve Högskolan (2003) tarafından gerçekleştirilmiş çalışma, Danimarka Enerji Bakanlığı (2008) için tamamlanmış çalışma, Avustralya Hükümeti Ulusal Sağlık ve Tıbbi Araştırma Konseyi (2010) ve Ontario daki bir çok çalışma örnek gösterilebilir (2009, 2010) ve hatta Chatham-Kent (2008) gibi daha yerel bölgelerin sağlık ekipleri tarafından talep edilmiş çalışmalar bulunmaktadır. Bu nedenle Dünya Sağlık Örgütünün (WHO, 2009) araştırmaları ışığında yeni çevre regülasyonları geliştirilmektedir. Herkesin üzerinde anlaştığı nokta, genlik modülasyonu ( amplitude modulation ) olduğu (detayları Rüzgar Türbini Gürültüsü başlığı altındadır) ve bu gürültünün çevrede oturan kişiler tarafından algılandığı ve geceleri de özellikle uyuma problemlerine neden olabileceğidir. O nedenle kanuni düzenlemeler, özellikle türbin çiftlikleri ile evler arasında belli bir mesafe ( setback distance ) bulunması gerekliliğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, gürültüye maruz kalabilecek evler için ses basıncı seviyeleri hedefleri verilmiştir (bknz. Mevcut Regülasyonlar ). 8

9 Mevcut Regülasyonlar Rüzgar türbininden yayılan gürültünün tesbiti için IEC regülasyonu kullanılmaktadır. Herhangi bir noktadaki algılayıcıya iletimi ise ISO 9613 e göre hesaplanabilir. Özellikle ses kaynağından hedef noktaya etki edecek ses basıncı seviyesinin bulunması için halen bu standart kullanılmakla beraber, standartın genel amacı, endüstriyel gürültü kaynaklarının (örnek olarak Kanada da ki regülasyonlarda, rüzgar türbini endüstriyel kaynak olarak değerlendirilmektedir (Keith, Michaud ve Bly, 2008)). hedef noktaya yayılması içindir. Bu nedenle hem mevcut ölçüm standartında, hemde yayılma yönteminde metodolojileri güncellemek için çalışmalar yapılması gereklidir (Ramakrishnan et al., 2009). Rüzgar türbini kaynaklı gürültünün çevreye olan etkilerinin azaltılması ve Dünya Sağlık Örgütü (2009) tarafından yayınlanmış olan uykuyu bölmeyecek seviyede gece gürültü seviyesi önerilerine paralel olması açısından, şu anda regülasyonlar sürekli güncellenmektedir. Özellikle ülkeler arasında farklı gürültü seviyesi sınırları verilmekle beraber, aynı ülke içinde farklı eyaletlerde gürültü seviyeleri arasında farklılılar gözlenmektedir, Kuzey Amerika da sınır değerleri genellikle 50 db(a) seviyelerindedir. (Storm, 2009; Ramakrishnan, 2009). Örnek olarak Yeni Zelanda toplam kurulu kapasitesi olarak Türkiye nin yarısı seviyelerindeyken, şu anda en güncel rüzgar çiftliği kaynaklı gürültü regülasyonu bu ülkede uygulamaya girmiştir (NZ6808:2010 Acoustics Wind Farm Noise, 2010) (Tablo 1). Tablo 1.Farklı ülkelerdeki gürültü regülasyonları. Ülkemizde 04.Haziran.2010 tarihinde Çevre ve Orman Bakanlığı (2010) tarafından yürürlüğe girmiş olan Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği kapsamında rüzgar türbini çifliklerine yönelik bir sınır değer verilmemiştir. Rüzgar Türbinlerinin Yerleştirme ve Planlama Önerileri (Gürültü açısından): 1. Gürültünün tonal yapısının ortaya konulması için toplanan verilerde dar bant ( narrow band ) yapısının da incelenmesi gereklidir. Tonal bir ses, ses basıncı seviyesi düşük bile olsa, psiko-akustik etkenlerden dolayı rahatlıkla algılanabilir ve rahatsız edici olabilir. 9

10 2. Veriler içinde veya subjektif değerlendirmeler sırasında modülasyon olup olmadığı ortaya konulmalıdır. Modülasyon da tonal sese benzer şekilde, sürekli tekrarlayan bir yapıda olduğu için hem kolay algılanacak hemde rahatsız edici olacaktır. 3. Impulsivity pisko-akustik bir parametredir ve raporlanmalıdır. Bu kısaca, belli bir gürültünün fon gürültüsüne nazaran, 10 db farkla dalgalanmasından kaynaklanan ve algıyı etkileyen bir değerdir. Tekrarlama sıklığı arttıkça daha farklı şekillerde algılanabilir. 4. Rüzgar türbini inşa edilmeden önce, ilgili bölgede arka plan gürültüsü ( background noise ) datası toplanmalıdır. 5. Rüzgar türbinine yakın yaşayan (minimum mesafe dışında) kişilere, rüzgar çiftliğini kurmuş veya işleten firmalarla ilgili iletişim bilgisi verilerek, bir problemle karşılaşılırsa, ulaşması sağlanmalıdır. 6. Hedef ses basıncı seviyeleri, yerleşim bölgelerinin rüzgar doğrultusunda ( downwind ) veya rüzgara karşı ( upwind ) olması durumuna göre farklı verilebilir. 7. Rüzgar türbini gürültüsü, arka plan gürültüsüne bağlı bir eğri olarak verilmelidir. Genellikle, rüzgar türbini gürültüsü, arka plan gürültüsü ile maskelenmemektedir. 8. Hedefler sadece A-ağırlıklı olarak verilmemelidir. Bu ağırlık filtresi her ne kadar insan duyma özelliklerini en iyi şekilde yansıtıyor olsa da, düşük frekanslı gürültüleri çok fazla bastırdığı için alternatif ağırlıklarla da değerlendirilmesi gereklidir (db(c) veya db(g)). 9. Minimum mesafe değerleri, rüzgar çiftliğinin büyüklüğü ile orantılı olacak şekilde ayarlanmalıdır. 10. Rüzgar türbini inşaat çalışmaları başlamadan önce, bölgenin yetkilileri, halk ve lisans sahibi şirketin bir araya gelip, çalışma planının aktarılması tavsiye edilmektedir. 11. Binaların iletim kaybının 20 db civarında olduğu ele alınırsa, hanelerin içindeki ses basıncı seviyesinin, özellikle akşamları 30 db(a) üzerinde olmaması gereklidir. 12. Rüzgar türbini çiftliklerine yakın yollar içinde minimum mesafe şartı getirilmelidir. Rüzgar türbinlerinin çalışması esnasında, bazı kopan parçalar olabileceği ve bunları maksimum 500 m ye kadar fırlattığı görülmüştür. Bu nedenle Kanada Rüzgar Enerjisi Birliği ( CANWEA ), yollar için minimum mesafeyi kanat boyu + 10 m olarak belirlemiştir. 13. Madde 12 ye benzer şekilde, kişilere ait bölgelerin sınırlarından da minimum mesafe korunmalıdır. 14. Minimum mesafe için ortalama km civarında bir değer alınabilir. 15. Şu anda en güncel düzenleme Yeni Zelanda da yapılmıştır ve düzenleme hazırlayacak kişiler için iyi bir referans olacaktır. 16. Rüzgar hızına bağlı olarak hedefler konulabilir. 17. Aydin, Kentel ve Duzgun (2010), rüzgar türbini yerleştirme planlaması ile ilgili bir çok farklı kriterin göz önüne alınabileceği ve çevre etkisi performansının hedef olarak alındığı bir model öne sürmüşlerdir. Bu model üzerine, yukarıda listelenen parametrelerinde eklenmesiyle model güncellenebilir. 10

11 Sonuç: Bu rapor, dünyada rüzgar türbini gürültüsü, insan sağlığı üzerine etkileri ve düzenlemeler ile ilgili mevcut gündemin ortaya konulması için hazırlanmıştır. Kurulu kapasitelerin yüksek olduğu Avrupa ve Kuzey Amerika ülkelerinde, rüzgar türbini çiftliklerine yakın oturan kişilerden bazı şikayetler geldiği ve bu şikayetler üzerine ilgili kurumların incelemeler yaptığı bilinmektedir. Benzer şekilde, üniversite, araştırma kurumları ve üretici firmalarda da bu konuda araştırma geliştirme çalışmaları yapılarak, metodolojilerin nasıl iyileştirilebileceği, insantürbin çiftliği etkileşimi, türbin çifliği-çevre etkileşimi gibi konularda sonuçlar ve öneriler ortaya konmaktadır. Bu konularda son bir kaç yıldır süren tartışmalar ile ilgili yapılan yayınlar rapor içinde özetlenmiştir. Türkiye de de rüzgar türbini çiftliklerinin sayısı ve toplam kurulu kapasite gün geçtikçe artmaktadır. Buna paralel olarak, enerji ihtiyacının karşılanmasını etkilemeyecek şekilde, çevre ve insan sağlığını koruyacak düzenlemelerin hayata geçirilmesi gereklidir. Bu nedenle, ilgili kişi ve kurumların kullanabileceği bir öneri listesi oluşturulmuştur ve kullanabilecekleri referanslar listelenmiştir. 11

12 Referanslar: American Wind Energy Association (AWEA) and Canada Wind Energy Association (CANWEA), Wind turbine sound and health effects: An expert panel review. [online] <http://www.cleanenergycouncil.org.au/cec/technologies/wind/turbinefactsheets/maincolumnpara graphs/0/text_files/file3/awea_canwea_soundwhitepaper_ pdf>. Aydin, N.Y., Kentel, E., Duzgun, S., GIS Based environmental assessment of wind energy systems for spatial planning: A case study from western Turkey. Renewable and Sustainable Energy Reviews 14 (1), pp Australian Government, National Health and Medical Research Council, Wind turbines and health: A rapid review of the evidence. [online] <www.nhmrc.gov.au/_.../evidence_review wind_turbines_and_health.pdf>. Branco, C. and Pereira, A., Vibroacoustic Disease, Noise and Health 6 (23), pp Çevre ve Orman Bakanlığı Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği Sayı: Ankara. [online] < Chatham-Kent Public Health Unit, The health impact of wind turbines: A review of the current white, grey and published literature. [online] <www.windworks.org/largeturbines/health%20and%20wind%20by%20c- K%20Health%20Unit.pdf>. EFP-06 Project, Low frequency noise from large wind turbines: A procedure for evaluation of the audibility for low frequency sound and a literature study. Danish Energy Authority.[online] <http://www.wind-watch.org/documents/wp-content/uploads/dk_low-frequency-noise-from-largewind-turbines.pdf>. Global Wind Energy Council, Global Wind Energy Report [online] <http://www.gwec.net/fileadmin/documents/global%20wind%202008%20report.pdf>. Global Wind Energy Council, Global Wind Energy Report [online] <http://www.gwec.net/fileadmin/documents/global%20wind%202009%20report.pdf>. Harry, A., Wind Turbines, Noise and Health. [online] Wind-Watch.org. <http://www.wind-watch.org/documents/wpcontent/uploads/wtnoise_health_2007_a_harry.pdf>. Hartog, J.P.D., 1937.Mechanical Vibrations. Dover Publications, New York. Hayes, M., The measurement of low frequency noise at three UK wind farms. IoA Meeting, UK, 20 March, Hayes, M., Low frequency and infrasound noise immission from wind farms and the potential for vibro-acoustic disease. Wind Turbine Noise Conference, Lyon, France, Sept HGC Engineering, Wind turbines and sound: review and best practice guidelines.[online] Canadian Wind Energy Association (CANWEA). <http://www.canwea.ca/images/uploads/file/canwea_wind_turbine_sound_study_-_final.pdf>. Ising, H. and Kruppa, B., Health effects caused by noise: Evidence in the literature from the past 25 years. Noise and Health, 6 (23), pp

13 Jiggins, M. and McKenzie, A., Wind farm noise cumulative impact assessment. IoA Meeting,UK, 20 March Kampermann, G.W and James, R.R., Guidelines for selecting wind turbine sites. Sound and Vibration. [online] Keith, S.E., Michaud, D.S., Bly, S.H.P., A proposal for evaluating the potential health effects of wind turbine noise for projects under the Canadian Environmental Assessment Act. Low Frequency Noise, Vibration and Active Control, 27 (4), pp Mashke, C., Introduction to the special issue of low frequency noise. Noise and Health 6, 1-2. Matesanz, G.A., Wind turbine noise from an industrial point of view. ISMA, Leuven, Belgium, Sept Moorhouse, A., Hayes M., von Hunerbein S., Piper B. and Adams M., Research into aerodynamic modulation of wind turbine noise. Report: Department of Business Enterprise and Regulatory Reform. [online] <www.berr.gov.uk/files/file40570.pdf >. Oerlemans, S., Detection of aeroacoustic sound sources on aircraft and wind turbines. Ph.D. University of Twente. Ontorio Chief Medial Officer of Health, The potential health impacts of wind turbines. [online] pdfontorio Agency for Health Protection and Promotion, Wind turbines and health: a review of evidence. [online] <http://www.oahpp.ca/resources/documents/presentations/2009sept10/wind%20turbines%20- %20Sept%2010% pdf>. Pedersen E., and Hogskolan, H., Noise annoyance from wind turbines, Report 5308, Swedish Environmental Protection Agency.[online] <https://www.naturvardsverket.se:4545/documents/publikationer/ pdf>. Pedersen E. and Waye K.P., Wind turbines-low level noise sources interfering with restoration. Environmental Research Letters 3, pp Pedersen, E., Bakker R., Bouma J. and van der Berg, F., 2009.Response to noise from modern wind farms in The Netherlands. Journal of the Acoustical Society of America 126, pp Pierpont, N., Wind turbine syndrome: a report on a natural experiment. K-Selected Books, Santa Fe, NM, US. Ramakrishnan R., Preager, T., Ashtiani, P., Gambino V., Concerns with using simplified wind profiles in determining noise impacts of wind turbines. Internoise, Ottawa, Canada Aug Ramakrishnan, R., Wind Farms and Noise, Internoise, Ottawa, Canada Aug Renewable UK, Wind Turbine Syndrome: An indepent review of the state of knowledge about the alleged health condition, Health and Safety Briefing. [online] <http://www.bwea.com/pdf/publications/hs_wts_review.pdf>. Takahashi, Y., Kanada,T., Yonekawa Y. and Harada, N., A study on the relationship between subjective unpleasentess and body surface vibrations induced by high-level low-frequency pure tones. Industrial Health 43, pp Schust, M., Effects of low frequency noise upto 100 Hz. Noise and Health 6 (23), pp Standarts New Zealand NZS 6808:2010 Acoustics - Wind farm noise. Storm, M., Apparent trends in wind turbine noise generator noise criteria and guidance. Internoise, Ottawa, Canada Aug

14 Todd, N., Rosengren, S.M., and Colebatch, J.G., Tuning and sensitivy of the human vestibular to low frequency vibration. Nueroscience Letters 444, van der Berg, G.P., The sound of high winds: the effect of atmospheric stability on wind turbine sound and microphone noise. Ph.D. Rijksuniversiteit Groningen. Wagner, S., Bareiss.R ve Guidati. G., Wind Turbine Noise. Springer Verlag. Waye, K.P. and Öhrström, E., Psycho-acoustic characteristics of relevance for annoyance of wind turbine noise. J. Sound and Vibration 250(1), pp Waye, K.P., Effects of low frequency noise on sleep. Noise and Health 6 (23), Waye, K.P., Perception and environmental impact of wind turbine noise. Internoise, Ottawa, Canada Aug World Health Organization (WHO), Night Noise Guidelines for Europe. Diğer referanslar: Leventhall, G., Benton, S. and Robertson, D., Coping strategies for low frequency noise. Journal of Low Frequency Noise and Vibration 27, pp McKenzie, A., Wind Shear and IoA Bulletin Agreement. IoA Meeting, UK, 27 March, National Research Council (NRC), Environmental impacts of wind energy projects. NRC, Washington DC. Alberts, D Primer for addressing wind turbine noise. [online] <http://www.maine.gov/doc/mfs/windpower/pubs/pdf/addressingwindturbinenoise.pdf>. Stelling, K., Summary of recent research on adverse health effects of wind turbines.[online] <http://www.wind-watch.org/documents/summary-of-recent-research-on-adverse-health-effectsof-wind-turbines/>. 14

Gürültü Perdeleri (Bariyerleri) Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN

Gürültü Perdeleri (Bariyerleri) Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN Gürültü Perdeleri (Bariyerleri) Prof.Dr.Mustafa KARAŞAHİN Gürültü nedir? Basit olarak, istenmeyen veya zarar veren ses db Skalası Ağrı eşiği 30 mt uzaklıktaki karayolu Gece mesken alanları 300 mt yükseklikte

Detaylı

Yasal Durum, Ölçüm Standartları, Kalibrasyon, Cihaz ve Ekipman

Yasal Durum, Ölçüm Standartları, Kalibrasyon, Cihaz ve Ekipman Yasal Durum, Ölçüm Standartları, Kalibrasyon, Cihaz ve Ekipman Betül KESKİN ÇATAL Çevre ve Orman Uzmanı Ölçüm ve İzleme Dairesi Başkanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü Amaç Çevresel gürültünün kontrolü

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü. Ses ve Gürültü

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü. Ses ve Gürültü T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü Ses ve Gürültü HUZURUMUZ VE SAĞLIĞIMIZ İÇİN GÜRÜLTÜYÜ ÖNLEMEK VATANDAŞLIK GÖREVİMİZDİR Modern, canlı bir şehirin dayanılmaz derecede gürültülü

Detaylı

RETScreen International ve ALWIN Yazılımları Kullanılarak Rüzgar Enerji Santrali Proje Analizi

RETScreen International ve ALWIN Yazılımları Kullanılarak Rüzgar Enerji Santrali Proje Analizi RETScreen International ve ALWIN Yazılımları Kullanılarak Rüzgar Enerji Santrali Proje Analizi Egemen SULUKAN, Tanay Sıdkı UYAR Marmara Üniversitesi Makine Mühendisliği Bölümü Enerji Ana Bilim Dalı Göztepe,

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ EĞİTİMİ G Ü R Ü L T Ü

İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ EĞİTİMİ G Ü R Ü L T Ü İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ EĞİTİMİ G Ü R Ü L T Ü GÜRÜLTÜ, GENEL OLARAK İSTENMEYEN VE RAHATSIZ EDEN SES OLARAK TANIMLANIR. Ses; Hava basıncındaki dalgalanmaların kulaktaki etkisinden ileri gelen fiziksel bir

Detaylı

GÜRÜLTÜDEN KORUNMA. http://www.isguvenligirehberi.com/

GÜRÜLTÜDEN KORUNMA. http://www.isguvenligirehberi.com/ GÜRÜLTÜDEN KORUNMA SES VE GÜRÜLTÜ SES GÜRÜLTÜ Havada dalgalar şeklinde hareket eden titreşimler İnsan kulağına hoş ve uyumlu gelen titreşimler İstenmeyen, rahatsız edici ve işitme sistemi için tehlikeli

Detaylı

SINIRLARINIZI ZORLAYABİLMENİZ için. EPOKSİ ve POLİÜRETAN SİSTEMLERİ tasarlıyoruz

SINIRLARINIZI ZORLAYABİLMENİZ için. EPOKSİ ve POLİÜRETAN SİSTEMLERİ tasarlıyoruz SINIRLARINIZI ZORLAYABİLMENİZ için EPOKSİ ve POLİÜRETAN SİSTEMLERİ tasarlıyoruz KİMAR - DURATEK 1973 KİMAR kuruldu. Mümessillik firması. 1976 KİSTAB markasıyla nontoksik kalay stabilizatörleri imalatı

Detaylı

İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ile Birlikte Şehrin Gürültü Haritasının Çıkarılması

İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ile Birlikte Şehrin Gürültü Haritasının Çıkarılması İl Çevre ve Orman Müdürlüğü ile Birlikte Şehrin Gürültü Haritasının Çıkarılması Amaç ve İçerik Projenin temel amacı şehrin farklı bölgelerinde İl Çevre ve Orman Müdürlüğü nün yönlendirmesi ile gürültü

Detaylı

Rüzgar ın Tarihçesi. 1970 lerde Rüzgar enerjisi sektörü ivme kazandı Petrol krizi. Yelkenli gemiler kullanılmaya başlandı.

Rüzgar ın Tarihçesi. 1970 lerde Rüzgar enerjisi sektörü ivme kazandı Petrol krizi. Yelkenli gemiler kullanılmaya başlandı. Rüzgar ın Tarihçesi Yelkenli gemiler kullanılmaya başlandı. İngiliz J. Semeaton rüzgar hızı ve enerji arasında bir bağlantı kurdu. Danimarka'da 10.000 kadar yel değirmeni kuruldu. Amerika'da su pompalamak

Detaylı

ÇEVRESEL GÜRÜLTÜ VE TİTREŞİM YÖNETİMİ. 16 Şubat 2013 ANTALYA

ÇEVRESEL GÜRÜLTÜ VE TİTREŞİM YÖNETİMİ. 16 Şubat 2013 ANTALYA 16 Şubat 2013 ANTALYA Sunum İçeriği Raporlarda Talep ve Değerlendirme Yetkisi Rapor Formatları Ölçümler Genel Hususlar Mikrofon Konumları Arkaplan Ölçümleri Ölçüm Süreleri Ölçüm Sonuçlarının Değerlendirilmesi

Detaylı

ÇALIŞANLARIN GÜRÜLTÜ İLE İLGİLİ RİSKLERDEN KORUNMALARINA DAİR YÖNETMELİK. Yayımlandığı Resmi Gazete Tarihi/Sayısı:28.07.2013/28721 www.bilgit.

ÇALIŞANLARIN GÜRÜLTÜ İLE İLGİLİ RİSKLERDEN KORUNMALARINA DAİR YÖNETMELİK. Yayımlandığı Resmi Gazete Tarihi/Sayısı:28.07.2013/28721 www.bilgit. ÇALIŞANLARIN GÜRÜLTÜ İLE İLGİLİ RİSKLERDEN KORUNMALARINA DAİR YÖNETMELİK Yayımlandığı Resmi Gazete Tarihi/Sayısı:28.07.2013/28721 www.bilgit.com BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE

Detaylı

RÜZGAR TÜRBİNİ KANAT BAĞLANTI NOKTALARINDA ŞEKİL HAFIZALI ALAŞIMLARIN KULLANILMASI

RÜZGAR TÜRBİNİ KANAT BAĞLANTI NOKTALARINDA ŞEKİL HAFIZALI ALAŞIMLARIN KULLANILMASI RÜZGAR TÜRBİNİ KANAT BAĞLANTI NOKTALARINDA ŞEKİL HAFIZALI ALAŞIMLARIN KULLANILMASI Doç Dr. Numan Sabit ÇETİN Yrd. Doç. Dr. Cem EMEKSİZ Yrd. Doç. Dr. Zafer DOĞAN Rüzgar enerjisi eski çağlardan günümüze

Detaylı

Kulağın anatomik yapısı ÇEVRE FAKTÖRLERĐNĐN. iş yerinde çevre faktörleri. klima aydınlatma gürültü mekanik titreşimler ve zararlı maddeler

Kulağın anatomik yapısı ÇEVRE FAKTÖRLERĐNĐN. iş yerinde çevre faktörleri. klima aydınlatma gürültü mekanik titreşimler ve zararlı maddeler ÇEVRE FAKTÖRLERĐNĐN ĐŞ YAŞAMINA ETKĐSĐ iş yerinde çevre faktörleri klima aydınlatma gürültü mekanik titreşimler ve zararlı maddeler MAK4091 Ergonomi 1 Ses; SES elastik bir ortam olan havada, mekanik titreşimlerden

Detaylı

ECAC Havaalanı Gürültüsü Hesaplama Metodunun Teknik Detayları Vitor Rosão

ECAC Havaalanı Gürültüsü Hesaplama Metodunun Teknik Detayları Vitor Rosão TR2009/0327.03-01/001 Technical Assistance for Implementation Capacity for the Environmental Noise Directive () Çevresel Gürültü Direktinin Uygulama Kapasitesi için Teknik Yardım Projesi ECAC Havaalanı

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Gürültü-Titreşim Parametrelerinde Dikkat Edilecek Hususlar İş Hijyeni Ayhan ÖZMEN İSG Uzmanı Fizik Mühendisi İSGÜM Şubat

Detaylı

TİTREŞİM. Mekanik bir sistemdeki salınım hareketlerini tanımlayan bir terimdir.

TİTREŞİM. Mekanik bir sistemdeki salınım hareketlerini tanımlayan bir terimdir. TİTREŞİM Mekanik bir sistemdeki salınım hareketlerini tanımlayan bir terimdir. TİTREŞİMİN ÖZELLİĞİNİ 1 Frekansı ve 2 Şiddeti belirler. Titreşimin Frekansı: Birim zamandaki titreşim sayısına titreşimin

Detaylı

GÜRÜLTÜ YÖNETMELİĞİ TASLAĞI

GÜRÜLTÜ YÖNETMELİĞİ TASLAĞI Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: GÜRÜLTÜ YÖNETMELİĞİ TASLAĞI BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, çalışanların gürültüye maruz kalmaları sonucu

Detaylı

TÜBİTAK UME Akustik Paydaşlar Toplantısı

TÜBİTAK UME Akustik Paydaşlar Toplantısı Hakan Dilmen TÜBİTAK UME Akustik Paydaşlar Toplantısı Gebze, 23 Ocak 2013 Akustik Ölçüm Odaları ve Endüstriyel Kullanımları Giriş Sesin Temel Parametreleri İlgili Akustik Standartları Çınlanım Odaları

Detaylı

1. Measurement of Noise Level (Gürültü Seviyesi Ölçümü ve Hesaplanması) 2. Sound Pressure Level Measurement (Emergency Ses Şiddeti Ölçümü ve

1. Measurement of Noise Level (Gürültü Seviyesi Ölçümü ve Hesaplanması) 2. Sound Pressure Level Measurement (Emergency Ses Şiddeti Ölçümü ve 1. Measurement of Noise Level (Gürültü Seviyesi Ölçümü ve Hesaplanması) 2. Sound Pressure Level Measurement (Emergency Ses Şiddeti Ölçümü ve Hesaplanması) 3. Measurement of Whole-Body Vibration (Vibrasyon

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI'

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI' ' İnsanlar üzerinde olumsuz etki yapan ve hoşa gitmeyen seslere gürültü denir. Özellikle büyük kentlerimizde gürültü yoğunlukları oldukça yüksek seviyede olup Dünya Sağlık Teşkilatınca belirlenen ölçülerin

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI RÜZGAR ENERJİSİ SİSTEMLERİ Eğitim Merkezi Projesi Konu Başlıkları Enerjide değişim Enerji sistemleri mühendisliği Rüzgar enerjisi Rüzgar enerjisi eğitim müfredatı Eğitim

Detaylı

ARAÇ GÜRÜLTÜ VE TİTREŞİM (NVH) MÜHENDİSLİĞİ EĞİTİM İÇERİĞİ

ARAÇ GÜRÜLTÜ VE TİTREŞİM (NVH) MÜHENDİSLİĞİ EĞİTİM İÇERİĞİ ARAÇ GÜRÜLTÜ VE TİTREŞİM (NVH) MÜHENDİSLİĞİ EĞİTİM İÇERİĞİ Nvmek Mühendislik Hizmetleri GÜRÜLTÜ VE TITREŞIM (NVH) GIRIŞ Araç Gürültü ve Titreşim Terminljisi Sesin Tanımı ve Ses Dalgalarının Temel Özellikleri

Detaylı

Konutların Zemin ve İkinci Katlarında Oluşan Tesisat Gürültüsü Üzerine Bir Araştırma

Konutların Zemin ve İkinci Katlarında Oluşan Tesisat Gürültüsü Üzerine Bir Araştırma Politeknik Dergisi Journal of Polytechnic Cilt: 9 Sayı: 2 s. 141-145, 2006 Vol: 9 No: 2 pp. 141-145, 2006 Konutların Zemin ve İkinci larında Oluşan Tesisat sü Üzerine Bir Araştırma Füsun DEMİREL Gazi Üniversitesi

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü A. GENEL BİLGİLER

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü A. GENEL BİLGİLER Rapor No: Rapor Hazırlama Tarihi: Tarihi: Firma/İşletme Adı: de kullanılan ilgili standart veya metot: I. İşletmenin Genel Tanıtımına İlişkin Bilgiler 1) İşletmenin ticari unvanı, 2) İşletmenin adresi,

Detaylı

GİRİŞ...1 1. BÖLÜM: SES İLE İLGİLİ BÜYÜKLÜKLER...3

GİRİŞ...1 1. BÖLÜM: SES İLE İLGİLİ BÜYÜKLÜKLER...3 İÇİNDEKİLER TABLO LİSTESİ ŞEKİL LİSTESİ SEMBOL LİSTESİ UYGULAMA LİSTESİ GİRİŞ...1 1. BÖLÜM: SES İLE İLGİLİ BÜYÜKLÜKLER...3 1.1. Dalga Hareketi... 3 1.2. Frekans... 4 1.2.1. Oktav Bantlar... 7 1.3. Dalga

Detaylı

Şekil.1 - Dünyanın Teknik RÜZGAR POTANSİYEL Dağılımı. [ Dünya Toplamı 53,000 TWh / yıl ] 10.600 10.600 5.400 4.800 4.600 3.000 3.000.

Şekil.1 - Dünyanın Teknik RÜZGAR POTANSİYEL Dağılımı. [ Dünya Toplamı 53,000 TWh / yıl ] 10.600 10.600 5.400 4.800 4.600 3.000 3.000. DÜNYA DA RÜZGAR ENERJİSİ KAYNAK POTANSİYELİ [ Derleyen - Dr.Atillâ AKALIN ] 1. Dünya da Rüzgar Potansiyeli Bu çalışma içinde yer almamasına rağmen, Rüzgar potansiyeli tespitinde, teknolojik - tarihsel

Detaylı

RÜZGAR ENERJİ SANTRALLERİ BİLEŞENLERİNİN NEDEN YURT İÇİNDE ÜRETİLMESİ GEREKLİLİĞİ VE BU SÜREÇTE YAŞANAN SIKINTILAR/ÇÖZÜM ÖNERİLERİ

RÜZGAR ENERJİ SANTRALLERİ BİLEŞENLERİNİN NEDEN YURT İÇİNDE ÜRETİLMESİ GEREKLİLİĞİ VE BU SÜREÇTE YAŞANAN SIKINTILAR/ÇÖZÜM ÖNERİLERİ RÜZGAR ENERJİ SANTRALLERİ BİLEŞENLERİNİN NEDEN YURT İÇİNDE ÜRETİLMESİ GEREKLİLİĞİ VE BU SÜREÇTE YAŞANAN SIKINTILAR/ÇÖZÜM ÖNERİLERİ A. Emre Demirel Ege Kule AŞ/Fabrika Müdürü 1 EGE KULE A.Ş. Ege Kule, 1955

Detaylı

FANLARDA GÜRÜLTÜNÜN AZALTILMASI

FANLARDA GÜRÜLTÜNÜN AZALTILMASI FANLARDA GÜRÜLTÜNÜN AZALTILMASI Dr. İbrahim ÇAKMANUS. Özet Fanlarda gürültü konusu günümüzde verimlilik kadar önemlidir. Zaten gürültü seviyesinin artması bir miktar verimsizliğe de sebep olabilmektedir.

Detaylı

Gürültü, sesler. İstenmeyen. Kulağa hoş gelmeyen. Rahatsız eden

Gürültü, sesler. İstenmeyen. Kulağa hoş gelmeyen. Rahatsız eden Gürültü, İstenmeyen Kulağa hoş gelmeyen Rahatsız eden sesler 3 Endüstrideki gürültüyü ise; İşyerlerinde, Çalışanlar üzerinde fizyolojik ve psikolojik etkiler bırakan ve iş verimini olumsuz yönde etkileyen

Detaylı

İlimizde özellikle 1993 yılında zaman zaman ciddi boyutlara ulaşan hava kirliliği nedeniyle bir dizi önlemler alınmıştır. Bu çalışmaların başında;

İlimizde özellikle 1993 yılında zaman zaman ciddi boyutlara ulaşan hava kirliliği nedeniyle bir dizi önlemler alınmıştır. Bu çalışmaların başında; İSTANBUL DA ÇEVRE KİRLİLİĞİ İstanbul da Çevre Kirliliği Su, Hava, Toprak ve Gürültü Kirliliği olarak 4 Bölümde ele alınmalıdır. İstanbul da Çevre Kirliliği konusunda İstanbul İl Çevre Müdürlüğü, Büyükşehir

Detaylı

DÜNYADA ve TÜRKİYE DE RÜZGAR ENERJİSİ

DÜNYADA ve TÜRKİYE DE RÜZGAR ENERJİSİ DÜNYADA ve TÜRKİYE DE RÜZGAR ENERJİSİ Yrd. Doç. Dr. Önder GÜLER İstanbul Teknik Üniversitesi, Enerji Enstitüsü ÖZET Elektrik enerjisi üretiminde kullanılan fosil yakıtların gelecekte tükenecek olmaları

Detaylı

MAK 4026 SES ve GÜRÜLTÜ KONTROLÜ. 12. Hafta Pasif Gürültü Kontrolü-devam

MAK 4026 SES ve GÜRÜLTÜ KONTROLÜ. 12. Hafta Pasif Gürültü Kontrolü-devam MAK 4026 SES ve GÜRÜLTÜ KONTROLÜ 12. Hafta Pasif Gürültü Kontrolü-devam Gürültü Kontrolü A) Yapı-kaynaklı gürültü (SbN): Bir yapıdaki değişken kuvvetlerin oluşturduğu ve yapı yolu ile iletilen gürültü

Detaylı

Çevresel Gürültü Ölçümleri

Çevresel Gürültü Ölçümleri Çevresel Gürültü Ölçümleri Betül KESKİN ÇATAL Çevre ve Orman Uzmanı Endüstriyel Kirlilik İzleme Şube Müdürlüğü Ölçüm ve İzleme Dairesi Başkanlığı Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü 2 Gürültü Ölçümleri (1/12)

Detaylı

fidesgrup gürültükontrolü

fidesgrup gürültükontrolü RAYLI SİSTEMLERDE DOĞRU VE ETKİN GÜRÜLTÜ BARİYERİ ÇÖZÜMLERİ Gürültü, ülkemizde yeni farkına varılan bir problemdir. Dünyanın gelişmiş ülkelerinde uzun yıllardır araştırılan ve etkileri, azaltımı ve yönetimi

Detaylı

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 3. Veri ve Sinyaller

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 3. Veri ve Sinyaller Veri İletişimi Data Communications Suat ÖZDEMİR Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 3. Veri ve Sinyaller Analog ve sayısal sinyal Fiziksel katmanın önemli işlevlerinden ş birisi iletim ortamında

Detaylı

TURBOCHARGER REZONATÖRÜ TASARIMINDA AKUSTİK ANALİZ VE SES İLETİM KAYBI ÖLÇÜMLERİNİN KULLANIMI

TURBOCHARGER REZONATÖRÜ TASARIMINDA AKUSTİK ANALİZ VE SES İLETİM KAYBI ÖLÇÜMLERİNİN KULLANIMI OTEKON 14 7. Otomotiv Teknolojileri Kongresi 26 27 Mayıs 2013, BURSA TURBOCHARGER REZONATÖRÜ TASARIMINDA AKUSTİK ANALİZ VE SES İLETİM KAYBI ÖLÇÜMLERİNİN KULLANIMI Özgür Palaz *, Burak Erdal *, Florian

Detaylı

PİEZOELEKTRİK YAMALARIN AKILLI BİR KİRİŞİN TİTREŞİM ÖZELLİKLERİNİN BULUNMASINDA ALGILAYICI OLARAK KULLANILMASI ABSTRACT

PİEZOELEKTRİK YAMALARIN AKILLI BİR KİRİŞİN TİTREŞİM ÖZELLİKLERİNİN BULUNMASINDA ALGILAYICI OLARAK KULLANILMASI ABSTRACT PİEZOELEKTRİK YAMALARIN AKILLI BİR KİRİŞİN TİTREŞİM ÖZELLİKLERİNİN BULUNMASINDA ALGILAYICI OLARAK KULLANILMASI Uğur Arıdoğan (a), Melin Şahin (b), Volkan Nalbantoğlu (c), Yavuz Yaman (d) (a) HAVELSAN A.Ş.,

Detaylı

ÇEŞME YARIMADASI RÜZGÂR SANTRALLERİNİN İLETİM SİSTEMİNE BAĞLANTISI

ÇEŞME YARIMADASI RÜZGÂR SANTRALLERİNİN İLETİM SİSTEMİNE BAĞLANTISI 1 ÇEŞME YARIMADASI RÜZGÂR SANTRALLERİNİN İLETİM SİSTEMİNE BAĞLANTISI İ. Kürşat BÜLBÜL 1 ÖZET Bu çalışmada; rüzgâr santrallerinin güç sistemlerine entegrasyonu, iletim sistemi operatörünün bakış açısından

Detaylı

Gürültü Haritalama için Gürültü Ölçümleri

Gürültü Haritalama için Gürültü Ölçümleri Çevresel Gürültü Direk$finin Uygulama Kapasitesi için Teknik Yardım Projesi Technical Assistance for Implementa6on Capacity for the Environmental Noise Direc6ve Gürültü Haritalama için Gürültü Ölçümleri

Detaylı

ALIŞVERİŞ MERKEZLERİNDEKİ GÜRÜLTÜ SEVİYELERİNİN ÖLÇÜLMESİ TO MEASURE NOISE LEVELS IN SHOPPING CENTERS

ALIŞVERİŞ MERKEZLERİNDEKİ GÜRÜLTÜ SEVİYELERİNİN ÖLÇÜLMESİ TO MEASURE NOISE LEVELS IN SHOPPING CENTERS 5. Uluslararası İleri Teknolojiler Sempozyumu (IATS 09), 13-15 Mayıs 2009, Karabük, Türkiye ALIŞVERİŞ MERKEZLERİNDEKİ GÜRÜLTÜ SEVİYELERİNİN ÖLÇÜLMESİ TO MEASURE NOISE LEVELS IN SHOPPING CENTERS Sezgin

Detaylı

TAŞITLARDA KULLANILAN FREN KOMPRESÖRLERİNİN DİNAMİK VE AKUSTİK ANALİZİ

TAŞITLARDA KULLANILAN FREN KOMPRESÖRLERİNİN DİNAMİK VE AKUSTİK ANALİZİ TAŞITLARDA KULLANILAN FREN KOMPRESÖRLERİNİN DİNAMİK ÖZET. VE AKUSTİK ANALİZİ H. EROL (1), M.KABASAKAL (2), Y.KARAMAN (2) Kamyon, kamyonet ve otobüs gibi taşıtlarda, frenlemeye yardımcı sistemin bir elemanı

Detaylı

İşitme Sorunları (1)

İşitme Sorunları (1) İşitme Sorunları (1) Bu videoda bir odyologun (işitme bozukluğunu inceleyen kişi) işitme zorluğunun çeşidini tespit etmek için farklı uygulamalarını izleyebilirsiniz. Muayene/Konsültasyon: Hastanın şikayeti

Detaylı

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ MÜFREDATI

MAKİNE MÜHENDİSLİĞİ MÜFREDATI SINIF-DÖNEM : 1. Sınıf - Güz DERS KODU MATH 101 PHYS 101 CHEM 101 MCE 101 MCE 103 ENG 101 TDL 101 Matematik I Calculus I Z 4 0 6 Fizik I Physics I Z 3 2 6 Genel Kimya General Chemistry Z 3 0 5 Makina Mühendisliğine

Detaylı

SES YALITIMI UYGULAMALARI

SES YALITIMI UYGULAMALARI TMMOB Makina Mühendisleri Odası Yalıtım Kongresi 23-24-25 Mart 2001 Eskişehir - Türkiye SES YALITIMI UYGULAMALARI Sadık ÖZKAN/Mimar 2D Yapı Danışmanlık Uygulama Ltd. Şti. Salih Omurtak Cd. No: 7/1 Koşuyolu/İstanbul/TÜRKİYE

Detaylı

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ RÜZGAR ENERJİSİ KULÜBÜ RÜZGAR ENERJİSİYLE ÇALIŞAN ARABA PROJESİ RAPORU

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ RÜZGAR ENERJİSİ KULÜBÜ RÜZGAR ENERJİSİYLE ÇALIŞAN ARABA PROJESİ RAPORU YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ RÜZGAR ENERJİSİ KULÜBÜ RÜZGAR ENERJİSİYLE ÇALIŞAN ARABA PROJESİ RAPORU ÖZET - Rüzgar Enerjisi Kulübü(REK) Tanıtımı - Türkiye nin Rüzgar Enerjisiyle Çalışan İlk Profesyonel Arabası:

Detaylı

Android Telefonlarla Yol Bozukluklarının Takibi: Kitle Kaynaklı Alternatif Çözüm

Android Telefonlarla Yol Bozukluklarının Takibi: Kitle Kaynaklı Alternatif Çözüm Galatasaray Üniversitesi Android Telefonlarla Yol Bozukluklarının Takibi: Kitle Kaynaklı Alternatif Çözüm Mustafa Tekeli, Özlem Durmaz İncel İçerik Giriş Literatür Özeti Sistem Mimarisi / Metodoloji Öncül

Detaylı

Rüzgâr Enerji Santrallerinin İnsan Kaynakları ve İstihdam Açısından Önemi

Rüzgâr Enerji Santrallerinin İnsan Kaynakları ve İstihdam Açısından Önemi ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ Rüzgâr Enerji Santrallerinin İnsan Kaynakları ve İstihdam Açısından Önemi Prof. Dr. Okan ÖZGÖNENEL okanoz@omu.edu.tr 1

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ AÇIK VE UZAKTAN EĞİTİM FAKÜLTESİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ İŞ HİJYENİ-3 PROF. DR. SARPER ERDOĞAN İş Hijyeni-3 Tozlar Toz ölçümü Gürültü 1 Tozlar Tozlar ve duman sisle birlikte aerosolleri

Detaylı

Novomec Mühendisik Hizmetleri Şirket Tanıtımı. www.novomec.com info@novomec.com Tel: 0 216 7061324 Fax: 0 216 7061284

Novomec Mühendisik Hizmetleri Şirket Tanıtımı. www.novomec.com info@novomec.com Tel: 0 216 7061324 Fax: 0 216 7061284 1 Novomec Mühendisik Hizmetleri Şirket Tanıtımı 2 Genel Bilgiler Novomec Mühendislik in ofisi İstanbul dadır. Otomotiv ve Savunma ana ve yan sanayii firmaları ile mühendislik projeleri yapılmaktadır. Alanlarının

Detaylı

.xxx. Eğitim ve Araştırma Hastanesi

.xxx. Eğitim ve Araştırma Hastanesi .xxx. Eğitim ve Araştırma Hastanesi AKUSTİK SES & GÜRÜLTÜ İZOLASYONU ÖN İNCELEMESİ MAK. MÜH... Saha Ziyareti: 26 06 2014 Rapor Tarihi : 30 06 2014 SAHA NOTLARI SOĞUTMA GRUPLARI SES İZOLASYON ÇÖZÜMLERİ

Detaylı

Gürültü Haritalarının Amacı ve Kullanımı

Gürültü Haritalarının Amacı ve Kullanımı için Teknik Yardım Projesi Technical Assistance for the Implementation Capacity for the Environmental Noise Directive Gürültü Haritalarının Amacı ve Kullanımı Simon Shilton Kilit Uzman 2 İçerik Kişisel

Detaylı

İTME ANALİZİ KULLANILARAK YÜKSEK RİSKLİ DEPREM BÖLGESİNDEKİ BİR PREFABRİK YAPININ SİSMİK KAPASİTESİNİN İNCELENMESİ

İTME ANALİZİ KULLANILARAK YÜKSEK RİSKLİ DEPREM BÖLGESİNDEKİ BİR PREFABRİK YAPININ SİSMİK KAPASİTESİNİN İNCELENMESİ İTME ANALİZİ KULLANILARAK YÜKSEK RİSKLİ DEPREM BÖLGESİNDEKİ BİR PREFABRİK YAPININ SİSMİK KAPASİTESİNİN İNCELENMESİ ÖZET: B. Öztürk 1, C. Yıldız 2 ve E. Aydın 3 1 Yrd. Doç. Dr., İnşaat Müh. Bölümü, Niğde

Detaylı

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi 1 Çevre Koşullarının İnsan Üzerindeki Etkileri Çevre: Bir elemanın dışında çeşitli olayların geçtiği

Detaylı

GÜRÜLTÜ VE TİTREŞİMİN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİSİ

GÜRÜLTÜ VE TİTREŞİMİN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİSİ GÜRÜLTÜ VE TİTREŞİMİN İNSAN ÜZERİNDEKİ ETKİSİ Doç.Dr. Tülin Gündüz Cengiz Uludağ Üniv. Endüstri Müh. Böl. tg@uludag.edu.tr İNSANLIK YAKIN ZAMANA KADAR VEBA VE KOLERA İLE NASIL YOĞUN MÜCADELE ETTİYSE, GÜNÜN

Detaylı

Türkiye de Rüzgar Enerjisi. Hakan Şener AKATA ETK Uzm. Yard.

Türkiye de Rüzgar Enerjisi. Hakan Şener AKATA ETK Uzm. Yard. Türkiye de Rüzgar Enerjisi Hakan Şener AKATA ETK Uzm. Yard. Akış Ülkemizde rüzgar enerjisi Destekleme Mekanizmaları Lisanslı Elektrik Üretim Tesisleri Lisanssız Elektrik Üretim Tesisleri Ülkemizde Rüzgar

Detaylı

Gürültü kaynağı verileri eğlence tesisleri

Gürültü kaynağı verileri eğlence tesisleri TR2009/0327.03-01/001 Çevresel Gürültü Direktifinin Uygulama Kapasitesi TR2009/0327.03-01/001 Technical Assistance for Implementation Capacity for the Environmental Noise Directive () Çevresel Gürültü

Detaylı

Ek 7: Bölgeye Ait Meteorolojik Veriler.

Ek 7: Bölgeye Ait Meteorolojik Veriler. Ek 7: Bölgeye Ait Meteorolojik Veriler. 1 2 3 4 Ek 8: Güzelyurt Bölgesi Hava Kalitesi Verileri. 5 Ek 9: Gürültü Raporu. PORTİSBİ CYPRUS FREE ZONE MARINE &LOGISTIC SERVICE LTD CMC MADEN ARTIKLARI ALANI

Detaylı

RÜZGAR ENERJİSİ TEKNOLOJİSİ

RÜZGAR ENERJİSİ TEKNOLOJİSİ RÜZGAR ENERJİSİ TEKNOLOJİSİ RÜZGAR ENERJİSİ DÖNÜŞÜM SİSTEMLERİ Günümüzde kullanımı ve teknolojisi en hızlı gelişme gösteren yenilenebilir enerji kaynağı rüzgar enerjisidir. Rüzgar türbin teknolojisindeki

Detaylı

Örneğin bir önceki soruda verilen rüzgâr santralinin kapasite faktörünü bulmak istersek

Örneğin bir önceki soruda verilen rüzgâr santralinin kapasite faktörünü bulmak istersek KAPASİTE FAKTÖRÜ VE ENERJİ TAHMİNİ Kapasite faktörü (KF) bir santralin ne kadar verimli kullanıldığını gösteren bir parametredir. Santralin nominal gücü ile yıllık sağladığı enerji miktarı arasında ilişki

Detaylı

Güneş Enerjisi nde Lider

Güneş Enerjisi nde Lider Güneş Enerjisi nde Lider GO Enerji, 2003 yılından itibaren, Güneş enerjisinden elektrik üretimi teknolojilerinde uzmanlaşmış ekibiyle faaliyet göstermektedir. Kendi markaları ile ABD den Avustralya ya

Detaylı

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h)

Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar. Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Dünyanın En Önemli Sağlık Sorunu: Kronik Hastalıklar Dr. H. Erdal Akalın, FACP, FIDSA, FEFIM (h) Sağlık Sisteminde Karışıklığa Yol Açabilecek Gelişmeler Bekleniyor Sağlık harcamalarında kısıtlama (dünya

Detaylı

AKUSTĠK RAPOR DEĞERLENDĠRME METODLARI

AKUSTĠK RAPOR DEĞERLENDĠRME METODLARI T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETĠMĠ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ Hava Yönetimi Dairesi BaĢkanlığı Gürültü ve TitreĢim Kontrolü ġube Müdürlüğü AKUSTĠK RAPOR DEĞERLENDĠRME METODLARI Çevre Kanununca Alınması

Detaylı

SOLAREX İSTANBUL Güneş Enerjisi & Teknolojileri Fuarı

SOLAREX İSTANBUL Güneş Enerjisi & Teknolojileri Fuarı SOLAREX İSTANBUL Güneş Enerjisi & Teknolojileri Fuarı MONO KRİSTAL FOTOVOLTAİK MODÜLLERİN SICAKLIK KATSAYILARINA GENEL BAKIŞ Dr. Ertan ARIKAN GTC Dış Ticaret Organize Sanayi Bölgesi Adıyaman İçindekiler

Detaylı

ARCH 262 ENVIRONMENTAL CONTROL SYSTEMS ACOUSTICS NOISE CONTROL. Prof. Dr. Demet IRKLI ERYILDIZ

ARCH 262 ENVIRONMENTAL CONTROL SYSTEMS ACOUSTICS NOISE CONTROL. Prof. Dr. Demet IRKLI ERYILDIZ ARCH 262 ENVIRONMENTAL CONTROL SYSTEMS ACOUSTICS NOISE CONTROL Prof. Dr. Demet IRKLI ERYILDIZ İSTANBUL-2014 ŞIRILDAYAN AKARSULAR, CIVILDAYAN KUŞ SESLERİ, KUMSALDA KIRILAN DALGA HIŞIRTILARI, FISILDAYAN

Detaylı

Çatı Üstü Cihazlardan Yayılan Çevresel Gürültünün Haritalanması

Çatı Üstü Cihazlardan Yayılan Çevresel Gürültünün Haritalanması Ekim Bakirci:Sablon 25.08.2011 16:51 Page 18 Ekim BAKIRCI Prof. Dr. Mehmet ÇALIŞKAN Çatı Üstü Cihazlardan Yayılan Çevresel Gürültünün Haritalanması Abs tract: The prediction of noise propagating from roof

Detaylı

GENEL MOTOR DURUM DEĞERLENDİRME RAPORU

GENEL MOTOR DURUM DEĞERLENDİRME RAPORU simplifies predictive maintenance 25 Şubat 2010 GENEL MOTOR DURUM DEĞERLENDİRME RAPORU ARTESİS A.Ş. GOSB Üretim Tesisleri HAZIRLAYAN: Simge ÇAKIR ONAYLAYAN: Dr. İzzet Yılmaz ÖNEL The Institution of Engineering,

Detaylı

T.C. MALTEPE ÜNİVERSİTESİ DERSLİK 3 REVERBERASYON SÜRESİ HESAPLAMA BEGÜM KETENCİ

T.C. MALTEPE ÜNİVERSİTESİ DERSLİK 3 REVERBERASYON SÜRESİ HESAPLAMA BEGÜM KETENCİ T.C. MALTEPE ÜNİVERSİTESİ DERSLİK 3 REVERBERASYON SÜRESİ HESAPLAMA BEGÜM KETENCİ Okulda Gürültü Gürültü insanın zihnî ve fizikî faaliyetlerine menfî tesir eder. Öğretmeni iyi takip edemeyen öğrenci, dersten

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARINDAN 500 kw A KADAR LİSANSSIZ ENERJİ ÜRETİMİ VE FİZİBİLİTE ANALİZİ

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARINDAN 500 kw A KADAR LİSANSSIZ ENERJİ ÜRETİMİ VE FİZİBİLİTE ANALİZİ YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARINDAN 500 kw A KADAR LİSANSSIZ ENERJİ ÜRETİMİ VE FİZİBİLİTE ANALİZİ Ali Erduman 1, Bedri Kekezoğlu 1, Ali Durusu 1, Muğdeşem Tanrıöven 1 1 Elektrik Mühendisliği Bölümü Yıldız

Detaylı

BRÜLÖR SUSTURUCUSU TASARIM VE ĐMALATI. Yük. Müh. Remzi TOPRAK 2, Hamdi ERCAN 3. E-Posta: nakturk@gazi.edu.tr ; meroglu@gazi.edu.tr

BRÜLÖR SUSTURUCUSU TASARIM VE ĐMALATI. Yük. Müh. Remzi TOPRAK 2, Hamdi ERCAN 3. E-Posta: nakturk@gazi.edu.tr ; meroglu@gazi.edu.tr BRÜLÖR SUSTURUCUSU TASARIM VE ĐMALATI Doç. Dr. Nizami AKTÜRK 1, Doç. Dr. Mehmet EROĞLU 1, Yük. Müh. Remzi TOPRAK 2, Hamdi ERCAN 3 1 Gazi Üniversitesi, Mühendislik Mimarlık Fakültesi, Makina Mühendisliği

Detaylı

6.2. GÜRÜLTÜNÜN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ

6.2. GÜRÜLTÜNÜN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ GÜRÜLTÜ 6.1 Giriş İnsan çevresini ciddi bir şekilde tehdit eden önemli bir problem de "gürültü" dür. Gürültüyü arzu edilmeyen seslerin atmosfere yayılması şeklinde ele almak uygundur. Son zamanlarda iş

Detaylı

KARAYOLUNDAN YAYILAN ÇEVRESEL GÜRÜLTÜNÜN HARĐTALANMASI ve BĐNALARIN DIŞ CEPHESĐNE ETKĐSĐNĐN BELĐRLENMESĐ

KARAYOLUNDAN YAYILAN ÇEVRESEL GÜRÜLTÜNÜN HARĐTALANMASI ve BĐNALARIN DIŞ CEPHESĐNE ETKĐSĐNĐN BELĐRLENMESĐ 9.Ulusal Akustik Kongresi ODTÜ Kültür ve Kongre Merkezi, Ankara 26-27 Mayıs 2011 KARAYOLUNDAN YAYILAN ÇEVRESEL GÜRÜLTÜNÜN HARĐTALANMASI ve BĐNALARIN DIŞ CEPHESĐNE ETKĐSĐNĐN BELĐRLENMESĐ Ekim BAKIRCI 1,

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü

T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü Rapor No: Rapor Hazırlama Tarihi: Ölçüm Tarihi: Firma/ĠĢletme Adı: Ölçümün yapıldığı ilgili standart veya metot: A. GENEL BĠLGĠLER 1) Tesis/işletmenin ticari unvanı, 2) Tesis/işletmenin adresi, 3) Tesis/İşletmenin

Detaylı

Gürültü kaynağı verileri Havaalanları

Gürültü kaynağı verileri Havaalanları Technical Assistance for Implementation Capacity for the Environmental Noise Directive () Çevresel Gürültü Direktinin Uygulama Kapasitesi için Teknik Yardım Projesi Technical Assistance for Implementation

Detaylı

Taarruz Helikopteri Simülatörü için İnsan Faktörleri Değerlendirmeleri

Taarruz Helikopteri Simülatörü için İnsan Faktörleri Değerlendirmeleri Taarruz Helikopteri Simülatörü için İnsan Faktörleri Değerlendirmeleri Hakan İŞÇİ TUSAŞ Entegre Helikopter Sistemleri Hava Aracı Tasarım Müdürü 26 Kasım 2010 TUSAŞ TSKGV nin Bağlı Ortaklığıdır. HİZMETE

Detaylı

Electronic Letters on Science & Engineering 2(2) (2011) Available online at www.e-lse.org

Electronic Letters on Science & Engineering 2(2) (2011) Available online at www.e-lse.org Electronic Letters on Science & Engineering 2(2) (2011) Available online at www.e-lse.org ERP: Enterprise Resource Planning Ceyda Şahbazoğlu 1, Feyzullah Temurtaş 2,* 1 Sakarya Üniversitesi, Fen Bilimleri

Detaylı

BİR AKUSTİK DENEY ODASININ ARKA PLAN GÜRÜLTÜ PROBLEMİNİN İNCELENMESİ

BİR AKUSTİK DENEY ODASININ ARKA PLAN GÜRÜLTÜ PROBLEMİNİN İNCELENMESİ BİR AKUSTİK DENEY ODASININ ARKA PLAN GÜRÜLTÜ PROBLEMİNİN İNCELENMESİ H. EROL (1), T. BELEK (1), T. DURAKBAŞA (2) ÖZET Bu çalışmada, arka plan gürültü probleminin ortaya çıktığı bir akustik deney odası

Detaylı

ALMANYA KASIM 2012 SONUÇ BİLDİRGESİ RAPORU

ALMANYA KASIM 2012 SONUÇ BİLDİRGESİ RAPORU ALMANYA 7-8 TEKNiK KASIM 2012 GEZiSi SONUÇ BİLDİRGESİ RAPORU 26-30 Ekim 2013 ALMANYA TEKNiK GEZiSi RAPORU Almanya ya RES Teknik Gezisi Düzenlendi 26 Ekim 2013 de ENERCON sponsorluğunda Türkiye Rüzgar Enerjisi

Detaylı

KONYA İLİ HAVA KALİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

KONYA İLİ HAVA KALİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ KONYA İLİ HAVA KALİTESİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Bu çalışma da 2000-2010 yıllarındaki yıllık, aylık, saatlik veriler kullanılarak kirleticilerin mevsimsel değişimi incelenmiş, sıcaklık, rüzgar hızı, nisbi

Detaylı

Ölçüm ve Değerlendirmeleri

Ölçüm ve Değerlendirmeleri Ölçüm ve Değerlendirmeleri Sunum İçeriği ÖLÇÜM HAZIRLIKLARI GÜRÜLTÜ ÖLÇÜM PROSEDÜRÜ SEVĠYE AYARLAMALARI ÖRNEK UYGULAMALAR Ölçüm Sistemleri Kalibrasyon Ölçüm Ekibi Ölçüm Parametreleri Ölçüm Ġlkeleri Arkaplan

Detaylı

SİNAN VE AKUSTİK TEKNOLOJİSİ. Ferhat ERÖZ 09/03/2014

SİNAN VE AKUSTİK TEKNOLOJİSİ. Ferhat ERÖZ 09/03/2014 SİNAN VE AKUSTİK TEKNOLOJİSİ Ferhat ERÖZ 09/03/2014 1 İÇİNDEKİLER 1. GİRİŞ 2. 2013 YILINDA YAPILAN AKUSTİK ÖLÇÜMLER 2.1. Süleymaniye Cami Oda ölçümleri 2.2. Edirnekapı Mihrimah Sultan Cami Oda ölçümleri

Detaylı

Gürültü Kaynak Verileri (1) - Demiryolları

Gürültü Kaynak Verileri (1) - Demiryolları için Teknik Yardım Projesi Technical Assistance for Implementation Capacity for the Environmental Noise Directive Gürültü Kaynak Verileri (1) - Demiryolları Simon Shilton, Kilit Uzman 2 Genel Bakış Gürültü

Detaylı

GÜRÜLTÜ KĠRLĠLĠĞĠ. Çevre Mühendisliğine Giriş

GÜRÜLTÜ KĠRLĠLĠĞĠ. Çevre Mühendisliğine Giriş GÜRÜLTÜ KĠRLĠLĠĞĠ Çevre Mühendisliğine Giriş GÜRÜLTÜ Ġnsanlar üzerinde olumsuz etki istenmeyen ve dinleyene bir anlam ifade etmeyen hoşa gitmeyen seslere gürültü denir. Ses ve gürültü arasındaki ayırım

Detaylı

1.GÜÇ HATLARINDA HABERLEŞME NEDİR?

1.GÜÇ HATLARINDA HABERLEŞME NEDİR? 1.GÜÇ HATLARINDA HABERLEŞME NEDİR? Güç hattı haberleşmesi, verinin kurulu olan elektrik hattı şebekesi üzerinden taşınması tekniğidir. Sistem mevcut elektrik kablolarını kullanarak geniş bantlı veri transferi

Detaylı

Gürültü Yönetmeliği. (Resmi Gazete : 23.12.2003 Salı, Sayı: 25325 (Asıl))

Gürültü Yönetmeliği. (Resmi Gazete : 23.12.2003 Salı, Sayı: 25325 (Asıl)) Gürültü Yönetmeliği (Resmi Gazete : 23.12.2003 Salı, Sayı: 25325 (Asıl)) Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1 Bu Yönetmeliğin amacı, işçilerin

Detaylı

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 5. Analog veri iletimi

Data Communications. Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü. 5. Analog veri iletimi Veri İletişimi Data Communications Suat ÖZDEMİR Gazi Üniversitesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü 5. Analog veri iletimi Sayısal analog çevirme http://ceng.gazi.edu.tr/~ozdemir/ 2 Sayısal analog çevirme

Detaylı

KONYA VALĠLĠĞĠ ĠL ÇEVRE VE ORMAN MÜDÜRLÜĞÜ KONYA DA SANAYİ ENVANTERİ ÇALIŞMALARI

KONYA VALĠLĠĞĠ ĠL ÇEVRE VE ORMAN MÜDÜRLÜĞÜ KONYA DA SANAYİ ENVANTERİ ÇALIŞMALARI KONYA DA SANAYİ ENVANTERİ ÇALIŞMALARI Mümin SEMERCİ Kimya Yüksek Mühendisi Hollanda Hükümeti ile Çevre ve Orman Bakanlığı arasında yürürlüğe konan Büyükşehirlerde Hava Kalitesi Yönetiminin Geliştirilmesi

Detaylı

Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600

Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600 Acil Durum Yönetim Sistemi ICS 785 - NFPA 1600 Başlarken Acil Durum Yönetim Sistemi Kendilerini acil durumlarda da çalışmaya hedeflemiş organizasyon ve kurumların komuta, kontrol ve koordinasyonunu sağlama

Detaylı

BİSFENOL A (BPA ) NIN YENİDOĞAN VE BEBEKLERİDE İÇEREN İNSAN POPÜLASYONU. SAĞLIĞINA ETKİSİ RAPORLARI ve GÖRÜŞ

BİSFENOL A (BPA ) NIN YENİDOĞAN VE BEBEKLERİDE İÇEREN İNSAN POPÜLASYONU. SAĞLIĞINA ETKİSİ RAPORLARI ve GÖRÜŞ BİSFENOL A (BPA ) NIN YENİDOĞAN VE BEBEKLERİDE İÇEREN İNSAN POPÜLASYONU SAĞLIĞINA ETKİSİ RAPORLARI ve GÖRÜŞ ( 2006 2011 YILLARI BİLİMSEL ARAŞTIRMA SONUÇLARINI İÇERMEKTEDİR ) Çeviren ve Derleyen: Kim. Müh.

Detaylı

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015

INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 INTERNATIONAL MONETARY FUND IMF (ULUSLARARASI PARA FONU) KÜRESEL EKONOMİK GÖRÜNÜM OCAK 2015 Hazırlayan: Ekin Sıla Özsümer AB ve Uluslararası Organizasyonlar Şefliği Uzman Yardımcısı IMF Küresel Ekonomik

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU Temmuz 2014 OZON NEDİR Ozon (O 3 ) üç tane oksijen atomunun birleşmesi ile oluşmaktadır. Ozon, atmosferde

Detaylı

Gürültü kaynağı verileri (2) - karayolları

Gürültü kaynağı verileri (2) - karayolları Çevresel Gürültü Direktinin Uygulama Kapasitesi için Teknik Yardım Projesi Technical Assistance for Implementation Capacity for the Environmental Noise Directive Gürültü kaynağı verileri (2) - karayolları

Detaylı

AYVACIK 5 MW Rüzgar Enerji Santrali

AYVACIK 5 MW Rüzgar Enerji Santrali AYVACIK 5 MW Rüzgar Enerji Santrali Bu doküman, Ayvacık Rüzgar Enerji Santralinin Gold Standard prosedürlerine uygun şekilde sertifikalandırılması sürecinin bir parçası olarak hazırlanmıştır ve projeye

Detaylı

Dr. İLKER BOZDAĞ (İŞYERİ HEKİMİ)

Dr. İLKER BOZDAĞ (İŞYERİ HEKİMİ) Dr. İLKER BOZDAĞ (İŞYERİ HEKİMİ) SES NEDİR? Ses, bir cismin başka bir cisme çarpması, değmesi ya da sürtünmesi sonucu oluşan titreşimin yarattığı gürültüdür. Ses dalgalar halinde yayılır. Sesin şiddeti

Detaylı

Madenlerde Yaşanan İş Kazaları ve Sonuçları Üzerine Bir Değerlendirme Selin Arslanhan Araştırmacı

Madenlerde Yaşanan İş Kazaları ve Sonuçları Üzerine Bir Değerlendirme Selin Arslanhan Araştırmacı Madenlerde Yaşanan İş Kazaları ve Sonuçları Üzerine Bir Değerlendirme Selin Arslanhan Araştırmacı Hüseyin Ekrem Cünedioğlu Araştırmacı TEPAV Değerlendirme Notu Temmuz 2010 Özet Türkiye maden sektörünün

Detaylı

DUYSEL İŞİTME DÜNYASI

DUYSEL İŞİTME DÜNYASI DUYSEL İŞİTME DÜNYASI ÇİFT MİKROFONLU İŞİTME CİHAZININ KONUŞMAYI AYIRDETMEYE ETKİSİ Sensori-neural (SN) işitme kayıplılardaki temel iletişim problemi konuşulanları duydukları halde anlayamamalarıdır. Bu

Detaylı

ELEKTRİK PİYASASI ŞEBEKE YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA İLİŞKİN YÖNETMELİK MADDE

ELEKTRİK PİYASASI ŞEBEKE YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA İLİŞKİN YÖNETMELİK MADDE 3 Ocak 2013 PERŞEMBE Resmî Gazete Sayı : 28517 YÖNETMELİK Enerji Piyasası Düzenleme Kurumundan: ELEKTRİK PİYASASI ŞEBEKE YÖNETMELİĞİNDE DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA İLİŞKİN YÖNETMELİK MADDE 1 22/1/2003 tarihli

Detaylı

TEKSTÝL FABRÝKALARINDA GÜRÜLTÜ DÜZEYÝ VE ETKÝLERÝ*

TEKSTÝL FABRÝKALARINDA GÜRÜLTÜ DÜZEYÝ VE ETKÝLERÝ* Öðr. Gör. Fikri EGE Arþ. Gör. Ç.Ü. Mühendislik ve Mimarlýk Fak. Endüstri Müh. Bölümü Sarp Korkut SÜMER Öðr. Gör. Ç.Ü. Mühendislik ve Mimarlýk Fak. Endüstri Müh. Alaettin SABANCI Prof., Ziraat Fak. Tarým

Detaylı

Technical Assistance for Implementation Capacity for the Environmental Noise Directive

Technical Assistance for Implementation Capacity for the Environmental Noise Directive Technical Assistance for Implementation Capacity for the Environmental Noise Directive Europe Aid/131352/D/SER/TR Financed by the European Union and the Republic of Turkey Gürültü Yönetimi ve Eylem Planlaması

Detaylı

Bir Üniversite Hastanesi Binası ve Çevresinde Elektromanyetik Alan Ölçümleri

Bir Üniversite Hastanesi Binası ve Çevresinde Elektromanyetik Alan Ölçümleri Bir Üniversite Hastanesi Binası ve Çevresinde Elektromanyetik Alan Ölçümleri Teoman KARADAĞ 1, Teymuraz ABBASOV 2 1,2 İnönü Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik Elektronik Mühendisliği Bölümü Merkez

Detaylı

YANGIN ALGILAMA VE UYARMA SİSTEMLERİNDE KULLANILAN SESLİ VE IŞIKLI CİHAZLARI PROJELENDİRME ESASLARI

YANGIN ALGILAMA VE UYARMA SİSTEMLERİNDE KULLANILAN SESLİ VE IŞIKLI CİHAZLARI PROJELENDİRME ESASLARI YANGIN ALGILAMA VE UYARMA SİSTEMLERİNDE KULLANILAN SESLİ VE IŞIKLI CİHAZLARI PROJELENDİRME ESASLARI Özcan UĞURLU Mavili Elektronik Tic. ve San. A.Ş. ozcanugurlu@mavigard.com ÖZET Yangın algılaması yapıldıktan

Detaylı