Çevre ve Temiz Üretim Sektör Raporu ve Yerel Çevre ve Temiz Üretim Stratejisi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Çevre ve Temiz Üretim Sektör Raporu ve Yerel Çevre ve Temiz Üretim Stratejisi"

Transkript

1 Çevre ve Temiz Üretim Sektör Raporu ve Yerel Çevre ve Temiz Üretim Stratejisi

2 Bu çalışma BTSO liderliğinde Pera EEMEA Büyüme Hizmetleri A.Ş. işbirliğinde hazırlanmıştır.

3 İÇİNDEKİLER 1. ÖNSÖZ 4 2. YÖNETİCİ ÖZETİ 5 3. SEKTÖR ANALİZİ KÜRESEL EĞİLİMLER TÜRKİYE DE MEVCUT EĞİLİMLER BURSA ÇEVRE VE TEMİZ ÜRETİM SEKTÖRÜ ÇEVRE VE TEMİZ ÜRETİM KONSEY ÇALIŞMALARI ARKA PLAN ÇEVRE VE TEMİZ ÜRETİM SEKTÖR DEĞERLENDİRMESİ KONSEY YUVARLAK MASA TOPLANTISI BULGULARI Temiz Üretim Projesi Atık Envanterinin Oluşturularak Atıkların Geri Kazanımı ve OSB lerin Dışında Kalan Çevresel Etkileri Olumsuz Sanayi Kuruluşlarının OSB lere Taşınması Atık Değerlendirme Sistemi EKLER YILINA KADAR ÖNERİLEN FAALİYETLER ATÖLYE ÇALIŞMASI KATILIMCI LİSTESİ YUVARLAK MASA TOPLANTISI KATILIMCI LİSTESİ TOPLANTILARDAN GÖRSELLER 33

4 ÖNSÖZ BTSO nun değerli üyesi, kıymetli okurumuz; Bursa Ticaret ve Sanayi Odası olarak kentimizdeki öncelikli sektörlerin yol haritalarını belirlemek üzere ortak aklı harekete geçirerek oluşturduğumuz konseylerimiz yoğun bir tempoyla çalışmalarını sürdürüyor. BTSO Meclis ve Komite üyelerinin yanı sıra sektör temsilcileri, kamu kuruluşları, üniversite ve sivil toplum örgütlerinden temsilcilerin katılımıyla hayata geçirdiğimiz sektörel konsey yapılanmamızın oluşturduğu raporları sizlerle buluşturmaya devam ediyoruz. Temiz Üretim Projesi, Atık Envanterinin Oluşturularak Atıkların Geri Kazanımı ve OSB lerin Dışında Kalan Çevresel Etkileri Olumsuz Sanayi Kuruluşlarının OSB lere Taşınması ile Atık Değerlendirme Sistemi bu noktada öncelikli projeler olarak belirlenmiştir. Bu hedef ve düşüncelerle sizlere ve ailelerinize başarı ve mutluluk temenni ediyor, işlerinizde kolaylık, kazancınızda bereket diliyorum. Bu kapsamda 18 sektörel konseyimizden biri olan Çevre ve Temiz Üretim Konseyimizin kentimiz ve ülkemizin 2023 hedeflerinde yol gösterici nitelikteki projeleri ortaya çıkmıştır. Bursa mızın gelecek hedeflerinde şirketlerimizde sürdürülebilir büyümeyi sağlamaya çalışırken çevreye duyarsız kalamayız. BTSO olarak kentimizin ve ülkemizin sanayi ve ticaretini geliştirmeye çalışırken dünyada önemi giderek artan verimlilik ve çevre faktörlerini de ön planda tutmak zorunda olduğumuzun farkındayız. Bu anlamda yeşil büyüme temelli iş modelini firmalarımıza uyarlamayı hedefliyoruz. İbrahim BURKAY BTSO Yönetim Kurulu Başkanı

5 2. YÖNETİCİ ÖZETİ Bursa Çevre ve Temiz Üretim Konseyi nin genel amacı; yüksek sanayi faaliyetinden doğan kirliliğin önüne geçmek, kamu çevre bilinci oluşturarak çevreye duyarlı bireyler yetişmesine katkıda bulunmak, temiz üretimi teşvik etmek, var olan üretim hatlarını çevreye duyarlı bir hale getirerek Yeşil Bursa amacına ulaşmak olarak belirlenmiştir. BTSO şehrin üretim yetkinliğinden gelen rekabet gücünün günümüz koşullarında sürdürülebilirliği adına farklılaşma ve odaklanma temelli bir rekabet stratejisi belirlemiştir. Buna göre (a) mevcut sektörlerde değer zincirinin üst segmentlerine doğru bir dönüşüm ve (b) sektör çeşitliğinin arttırılması ilkesel olarak hedeflenmektedir. Bu kapsamda 18 sektör belirlenmiştir. Sektörler için öncelikle ortak akıl atölye çalışmaları yürütülmüş ve öneriler listesi oluşturulmuştur. Takiben ikinci tur yuvarlak masa toplantılarında S.M.A.R.T metodolojisi (Özel, belirli - Ölçümlenebilir - Ulaşılabilir, başarılabilir - Makul, gerçekçi - Zamanı belirlenmiş) ile 2015 yılı sonuna kadar tamamlanması öngörülen öncelikli eylemler seçilmiştir. Önceliklendirme toplantıları sırasında gerçekleştirilmesi kararlaştırılan faaliyetler Bursa için Yeşil Büyüme Planı olarak ele alınmış olup; Temiz Ütetim Projesi, Atık Envanterinin Oluşturularak Atıkların Geri Kazanımı ve OSB lerin Dışında Kalan Çevresel Etkileri Olumsuz Sanayi Kuruluşlarının OSB lere Taşınması ve Atık Değerlendirme Sistemi olarak belirlenmiştir. Bu bağlamda Yeşil Büyüme Planı çatısı altında tüm bu faaliyetler birleştirilerek bir yol haritası hazırlanmıştır. Öncelikle 18 sektör için belirlenen konseylerin ihtiyaçları incelenerek çevre ve temiz üretim kaygısı taşıyanların bu plana dahil edilme uygunluğu incelenecektir. Sorasında Temiz Üretim Projesi kapsamında uygulanacak pilot programda ihtiyaçlar iki alt başlıkta incelenecektir. Buna göre ilk başlık Temiz Üretim Farkındalık Programı nın geliştirilmesi olarak belirlenmiştir. BTSO OSB Konseyi ve Çevre İl Müdürlüğü ile işbirliği içerisinde 2015 yılının ilk çeyreğine kadar 50 firmanın pilot programa katılımı sağlanacaktır. Eylem İlgili Paydaşlar Süre Ana Performans Göstergesi Temiz Üretim Farkındalık Programı nın geliştirilmesi BTSO Çevre Konseyi BTSO OSB Konseyi, Çevre İl Müdürlüğü 2015 yılı ilk çeyreği 50 firmanın programa katılımı Alt Firmaların seçilmesi Dünya örneklerinin incelenmesi Uzmanlarla paneller düzenlenmesi 5

6 Bunu takiben pilot programa katılmış firma ların imzalaması için ilgili bakanlıklarla beraber Temiz Üretim Sözleşmesi hazırlanacaktır yılı sonuna kadar 50 firmanın da sözleşmeyi imzalaması performans göstergesi olarak belirlenmiştir. Eylem İlgili Paydaşlar Süre Ana Performans Göstergesi Temiz Üretim Sözleşmesi nin hazırlanması BTSO Çevre Konseyi Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Orman Su İşleri Bakanlığı, Sanayi Bakanlığı, Enerji Bakanlığı 2015 yılı üçüncü çeyreği 50 firmanın sözleşmeyi imzalaması Alt Bakanlık temsilcileriyle bir araya gelinip lobi faaliyeti yapılması Sözleşme metninin hazırlanması Metni imzalayacak paydaşların belirlenmesi Yeşil Büyüme Planın nın ikinci ayağı olarak sınıflandırma ve envanter çalışması belirlenmiştir. Buna göre Bursa genelinde faaliyet gösteren sanayi firmalarının ve geri dönüşüm firmalarının envanterinin çıkarılmasının yanı sıra, atık sınıflandırması üzerine de çalışmalar yapılacaktır.v Eylem İlgili Paydaşlar Süre Ana Performans Göstergesi Sınıflandırma ve Envanter Çalışmasının yapılması ve OSB dışında kalan Çevresel Etkileri olumsuz sanayi kuruşlarının OSB lere taşınması BTSO Çevre Konseyi Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Orman Su İşleri Bakanlığı, Sanayi Bakanlığı Enerji Bakanlığı, İlçe Belediyeleri, Büyükşehir Belediyesi, Organize Sanayi Bölgeleri 2015 yılı ikinci çeyreği 4 ayrı envanterin hazırlanmış olması Alt CBS Sanayi Envanterinin Hazırlanması OSB Atıklarının Sınıflandırması İlçe ve Belediye Bazında Evsel ve Endüstriyel Atık Sınıflandırılması Geri Dönüşüm Firma Envanterinin Hazırlanması Yeşil Büyüme Planı nın 2015 sonrası uzun vadede gerçekleştirilmesi planlanan son ayağı ise atık değerlendirme sisteminin kurulmasıdır. Envanteri çıkarılan atıkların Bursa içerisinde değerlendirilerek üretim maliyetlerinde düşüş yakalamak hedeflenmektedir. 6 BTSO Çevre ve Temiz Üretim Sektör Raporu ve Yerel Çevre ve Temiz Üretim Stratejisi

7 3. SEKTÖR ANALİZİ 3.1. Küresel Eğilimler Dünya genelinde çevre problemleri üzerine duyulan kaygılar, artan dünya nüfusu ve tüketim oranlarıyla beraber gün geçtikçe önem kazanmaktadır. Ülkeler sıklıkla bir araya gelerek çevresel koşulları ve bu konuyla ilgili stratejik planları tartışmaktadır. Dünyada çevre ile ilgili süregelen en büyük problem iklim değişikliği olarak kabul görmektedir. Birleşmiş Milletler konuyla ilgili yoğun olarak çalışmalarda bulunmaktadır. Birleşmiş Milletler Çevre Programı (United Nations Environmental Program UNEP) iklim değişikliğini sürdürülebilir gelişime ve sonrasında insanlığa bir tehdit olarak nitelemektedir. İlkim değişikliği neticesinde tarım ve su kaynakları da olumsuz etkilenmekte, bu da şehirlerde yoğunlaşan nüfus dolayısıyla endişeye yol açmaktadır. UNEP in Birleşmiş Milletler Çevre Programı 2013 raporu incelendiğinde, bu sorunlara çözüm bulmak amacıyla Çevre Programı kapsamında enerji kaynaklarının verimli kullanımı ve sürdürülebilir enerji kültürünün yaygınlaşması adına birçok proje yürütüldüğü görülmektedir. Çevre sorunlarını tartışmak üzere düzenlenen bir diğer program da 2012 yılında gerçekleştirilen Rio +20 Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Büyüme Konferansı nda ülkelerin sürdürülebilir çevre çözümlerini paylaşarak bunu takiben ortak hareket kararları alınması hedeflenmiştir. Fakat Rio+20 zirvesi beklendiği bu hedefine ulaşamamış, önceki yıllarda alınan Kyoto ve Kopenhag kararlarını tekrar etmiştir. Bununla beraber ülkeler arası bir anlaşma kurulması için gerekli zemin oluşmuştur. Buna göre yükselen dünya nüfusu karşısında var olan kaynakların verimli kullanımı süregelen ekonomik büyümeyi sabit tutmak adına en önemli etken olarak belirlenmiştir. Ayrıca artan tüketimle beraber geri kazanım kaygısının arttığı da gözlemlenmiştir. Bu nedenle atık yönetiminin ilerleyen yıllarda daha önemli bir hal alacağı ve bununla beraber atık miktarının göstereceği artışla doğru orantılı olarak atık yönetimi maliyetlerinin de artacağı beklenmektedir. Verilen tabloda da görülebileceği üzere yüksek gelirli ülkeler atık yönetimine şimdiden oldukça yüksek yatırımlar yapmaktadır. Bunu takiben, düşük ve orta gelirli ülkelerin de atık yönetiminin önemini kavraması ve 2025 yılında atık yönetimi yatırımlarını önemli bir derecede arttırması beklenmektedir. 7

8 Çevre konusunda oluşan bir diğer kaygı da, dünya nüfusunun artmasıyla paralel olarak kimyasal üretiminin ve tüketiminin artacak olmasıdır. Bu nedenle kimyasal atıkların bertarafı da önemli bir sorun oluşturmaktadır. Öyle ki, 2050 yılında dünya genelinde kimyasal üretim ve atık miktarının şimdiki değerinin yaklaşık 3 katı kadar olacağı öngörülmektedir. Bu da kimyasal atık yönetiminin gelecekte şimdikinden çok daha büyük önem ara edeceğine işaret etmektedir. Son yıllarda Ar-Ge ve inovasyon odaklı üretim modellerinin ortaya çıkmasıyla beraber; kimyasal atık geri dönüşünde de nanoteknolojik ve biyo yöntemler gibi yenilikçi teknoloji odaklı çözümler öne çıkmaya başlamıştır. Katı Atık Yönetimi Maliyetleri, Ülke Gelir Düzeyi 2010 (Milyar USD) 2025 (Milyar USD) Düşük Gelirli Ülkeler Düşük- Orta Gelirli Ülkeler Yüksek- Orta Gelirli Ülkeler Yüksek Gelirli Ülkeler Toplam Küresel Maliyet Kaynak: Birleşmiş Milletler Çevre Programı 2013 Raporu Kimyasal Madde Üretim Öngörüleri Kaynak: Birleşmiş Milletler Çevre Programı 2013 Raporu 8 BTSO Çevre ve Temiz Üretim Sektör Raporu ve Yerel Çevre ve Temiz Üretim Stratejisi

9 Dünya genelinde üretim ve tüketimin artmasıyla beraber ortaya çıkan karbon salımı kaygıları devam etmektedir. Karbon salımını azaltmaya yönelik çalışmalar yapılmasına rağmen, karbon salım miktarı halen yüksek seviyelerdedir. Yüksek karbon salımından kaynaklanan sera gazı etkisinin iklim ve tarım koşullarını ciddi bir biçimde etkileyeceği öngörülmektedir. Bunun yanı sıra ormanlık alanların sanayileşmesi de sera gazı etkisinin azaltılmasının önünde büyük bir engel oluşturmaktadır. Sera gazı etkisi ve yüksek karbon salım oranlarının yanı sıra, atık bertarafı ve geri dönüşüm oranlarının bölgelere göre farklılık göstermesi ve su kaynaklarının verimli kullanılmaması gibi çevresel problemler de Birleşmiş Milletler Çevre Programı 2013 Raporu nda gelecek tehditler olarak belirtilmiştir. Küresel Karbon Salım Miktarları Kaynak: Birleşmiş Milletler Çevre Programı 2013 Raporu Avrupa Birliği de çevre problemlerini öncelik sırasında yukarıya taşımaktadır. Çevre sorunlarının çözümüne verilen önem, açılan destek programlarının kapsamları incelendiğinde açıkça görülmektedir. Avrupa Komisyonu nun 7. Çerçeve Programı nda yer verdiği çevresel proje çağrılarından sonra; takip eden program olan Ufuk 2020 (Horizon 2020) programında da çevre sorunlarının oldukça geniş bir kapsamda ele alınarak Ar-Ge ve inovasyon odaklı çözümlerin desteklenmesi hedeflenmektedir. 9

10 3.2. Türkiye de Mevcut Eğilimler Türkiye de son yıllarda küresel duruma paralel olarak çevre kaygıları daha da artmıştır. Bu kaygıları takiben olumsuz çevresel etkileri ülke genelinde en aza indirmek üzerine çalışmalar başlatılmıştır. Bu kapsamda Türkiye 24 Mayıs 2004 tarihinde Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ne taraf olmuştur. Sonrasında çevre sorunları ülkemizin stratejik planlarında daha geniş yer bulmaya başlamıştır. 10. Beş Yıllık Kalkınma Planı nda da çevresel kaygılar öne çıkmış; sürdürülebilir enerji, kaynakların kullanımı, tarımda etkin su kullanımı ile şehirlere temiz içme suyu sağlanması 2018 için öncelikli hedefler arasına girmiştir. Tüm dünya için olduğu gibi ülkemiz için de iklim değişikliği büyük bir tehlike oluşturmaktadır. Hükümetler arası İklim Değişikliği Paneli Dördüncü Değerlendirme Raporu na göre Türkiye, iklim değişikliğinin olumsuz etkilerinden en çok etkilenecek bölgeler arasında bulunan Akdeniz Havzası nda yer almaktadır. İklim değişikliğiyle mücadele, bu nedenle ülkemizin öncelikli stratejileri arasına girmektedir. Takiben hazırlanan İklim Değişikliği Strateji Belgesi ne göre Türkiye nin iklim değişikliğiyle küresel mücadele kapsamında temel amacı; insanlığın ortak kaygısı olan iklim değişikliğini önlemeye yönelik uluslararası taraflarla işbirliği içerisinde, tarafsız ve bilimsel bulgular ışığında ortak akılla belirlenmiş küresel çabalara, sürdürülebilir kalkınma politikalarına uygun olarak, ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluklar prensibi ve Sektörlere Göre Toplam Sera Gazı Salımları Türkiye nin özel şartları çerçevesinde katılmaktır. Türkiye nin bu amaca yönelik stratejisi küresel iklim değişikliği ile mücadele ve uyum çabalarında rol alarak gelecek hedeflerini bu doğrultuda hazırlamak ve olabildiğince etkin bir biçimde uygulamaktır. Bu kapsamda ilk evrede enerji, ulaştırma, sanayi, atık ve tarım konularında orta ve kısa vadeli hedefler belirlenmiştir. Ayrıca Haziran 2012 de düzenlenen Rio 20+ Birleşmiş Milletler Sürdürülebilir Kalkınma Konferansı nda Türkiye Sürdürülebilir Kalkınma Strateji Raporu nu da sunmuştur. Kalkınma Bakanlığı tarafından hazırlanan ve sunulan bu raporda Türkiye nin sürdürülebilir büyüme üzerine öncelikleri verilmiştir. Türkiye, OECD ve Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi nin Ek-I listesi ülkeleri arasında kişi başı sera gazı emisyonu, tarihsel sorumluluk ve kişi başı birincil enerji tüketimi miktarında en düşük değere sahiptir. Buna rağmen Türkiye de sera gazının etkileri her geçen gün artmaktadır. İSPAT Yenilenebilir Çevre Teknolojileri Raporu nda yer alan grafikte görülebileceği üzere, yüksek enerji tüketimi sera gazı salımının artmasında en büyük etkendir. Karbondioksit salımı diğer sera gazlarına kıyasla sera etkisinde en büyük paya sahiptir. Sektörlere Göre Toplam Sera Gazı Salımları Kaynak: İSPAT Yenilenebilir Çevre Teknolojileri Raporu Kaynak: İSPAT Yenilenebilir Çevre Teknolojileri Raporu 10 BTSO Çevre ve Temiz Üretim Sektör Raporu ve Yerel Çevre ve Temiz Üretim Stratejisi

11 2007 yılı Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) enerji göstergelerine bakıldığında; kişi başı birincil enerji tüketimi dünya ortalaması değeri 1,82 ton eşdeğer petrol, OECD ortalaması ise 4,64 ton eşdeğer petroldür. Türkiye nin kişi başı birincil enerji tüketimi 1,35 ton eşdeğer petrol olup, dünya ve OECD ortalamasının altındadır. Üretim odaklı sanayisi ve tüketim hızı göze alındığında, Türkiye nin halen yüksek bir enerji tüketimi potansiyeli olduğu görülmektedir. Kalkınma planları ve çevre politikaları incelendiğinde Türkiye de bu potansiyelin Temiz Çevre prensibi ile gerçekleştirilmek hedefi olduğu gözlemlenebilir. Enerji üretimden doğan sera etkisi ve diğer çevresel faktörler göz önüne alındığında, Türkiye de enerji yatırımlarının yönü yenilenebilir kaynaklara doğru kaymaktadır. Son yıllarda artan rüzgar enerjisi yatırımları ve hidroelektrik santralleri yatırımları bunun birer göstergesidir. Bunun yanı sıra jeotermal enerji ve atık geri dönüşümünden elde edilen enerji de ülkemizde kullanılan yenilenebilir kaynaklar arasındadır. Türkiye nin yenilenebilir enerji kullanım payı giderek artmaktadır. Grafikte görüldüğü üzere, 2012 yılında yenilenebilir enerji kaynakları Türkiye nin enerji üretim kapasitesi içinde sadece %5 lik bir bölümü oluştursa da, temiz enerji kullanımı konusundaki devlet teşvikleri ve yenilenebilir enerjiye yönelik kamu ve doğrudan yabancı yatırım olanakları ile bu oranın ilerleyen yıllarda artış göstermesi beklenmektedir. HES Kaynakları dâhil edildiğinde %30 un üzerinde yenilenebilir kaynakların kullanımı sağlanmıştır Enerji Strateji belgesinde Güneş-Rüzgâr ve Jeotermal için hedefler verilmiştir. Bu nedenle yenilenebilir enerji kaynakları 2023 hedefleri içinde önemli bir yer tutmaktadır. Türkiye Enerji Üretim Kapasitesi, 2012 Kaynak: İSPAT Yenilenebilir Çevre Teknolojileri Raporu Yenilebilir enerji üretimi ve kullanım konusunda teşviklerin yanı sıra, atık yönetimi konusunda yapılan çalışmalar da ciddiyet kazanmaktadır. Su tüketimi oranlarına bakıldığında 2023 yılında kullanılan su miktarının 1990 yılında kullanılan miktarın yaklaşık dört katı seviyesinde olacağı öngörülmektedir. Özellikle imalat sanayinde atık su arıtımı oranlarının yükseltilerek ortaya çıkan su ihtiyacının bir kısmının bu şekilde karşılanması hedeflenmektedir. Su arıtma faaliyetlerinin yanı sıra, katı atık depolanması ve geri dönüşümü konusunda da belediye bazında çalışmalar yapılması elzemdir. Grafikte de görülebileceği üzere katı atık depolama tesislerinin yetersizliği atık bertarafı konusunda eksikliklere yol açmaktadır. Bu konular göz önünde bulundurulduğunda atık yönetimi konusunda çalışmaların hız kazanması gerekliliği açık bir şekilde görülebilmektedir. 11

12 Türkiye de Sektörler Tarafından Kullanılan Su Miktarı, DSİ (Milyar m3) Yıl Toplam Su Tüketimi Sektörler Sulama İçme-Kullanma Sanayi km3 % km3 % km3 % km3 % Kaynak: İklim Değişikliği Strateji Belgesi İmalat Sanayi Atık su Arıtımı Belediye Sayısı ve Katı Atık Düzenli Depolama Tesis Sayısı Kaynak: İklim Değişikliği Strateji Belgesi Kaynak: İklim Değişikliği Strateji Belgesi Bursa Çevre ve Temiz Üretim Sektörü Bursa ilinin sanayi çehresi ve üretim kapasitesi göz önüne alındığında olumsuz çevresel faktörlerin yoğunlukta olduğu bir şehir olduğu gözlemlenebilir. Çevre kaygılarının yüksek olduğu ilde tüm bu olumsuzlukları hafifletmek veya ortadan kaldırmak amacıyla birçok proje yürütülmektedir. Çevre Bakanlığı nın pilot projelerinin Bursa da uygulanmasının yanı sıra yerel yönetimler bazında strateji planları hazırlanarak Yeşil Bursa emeline yönelik çalışmalar yapılmaktadır. Bölgesel bazda ise Bursa Eskişehir Bilecik Kalkınma Ajansı nın (BEBKA) yayınladığı raporlar doğrultusunda çevre ve temiz üretim stratejileri belirlenmektedir. Son yayınlanan 2011 BEBKA Çevre Durum raporuna göre, Bursa ilinin çevre problemleri su ve atık su kirliliği, hava kirliliği, katı ve tehlikeli atıklar, sulak alan kaybı, gürültü kirliliği ve koku problemleri olarak belirlenmiştir. BEBKA 2013 Kalkınma Raporu da incelendiğinde birincil problem olarak belirlenen su be atık su kirliliğinin başlıca nedenleri yüksek sanayileşme ve nüfus oranına rağmen arıtılmamış atık su deşarjlarının çokluğu, katı atıkların bertarafı ile ilgili problemler ve plansız yerleşme ve sanayileşme olarak belirtilmiştir. Grafikte görülebileceği üzere Bursa da denize deşarj edilen yüksek atık su miktarı deniz kirliliğine yol açmaktadır. 12 BTSO Çevre ve Temiz Üretim Sektör Raporu ve Yerel Çevre ve Temiz Üretim Stratejisi

13 Bursa İli Alıcı ortama Göre Kanalizasyon Şebekesinden Deşarj Edilen Atık su Miktarı 1000 m3/yıl Kaynak: BEBKA Çevre Durum Raporu 2011 Bursa nın ikinci çevresel problemi olarak hava kirliliği gösterilmiştir. Yükselen nüfusla beraber artan ısınma amaçlı yakıt kullanımı ilin hava kirliliği probleminin başlıca sebeplerindendir. Bursa daki sanayileşme oranı dolayısıyla sanayi kuruluşlarının gaz salımı ve taşıt yoğunluğundan kaynaklı hava kirliliği de diğer başlıca sebepler olarak gösterilebilir. Kirliliğin en yüksek olduğu ilçeler Nilüfer, Osmangazi, İnegöl ve Yıldırım dır. Hava kirliliği Bursa nın ikinci büyük çevre problemi olarak gösterilmesine rağmen TÜİK verileri incelendiğinde partikül madde konsantrasyonu değerlerinde azalma gözlemlenmektedir. Bu azalma yeterli olmasa da uygulanan politikaların etkili olmaya başladığını göstermektedir. Bursa da gözlemlenen bir diğer problem de katı atık bertaraf tesislerinin eksikliğidir. İlçelere göre inceleme yapıldığında ilçelerin yarısından fazlasının katı atık bertaraf tesisinin bulunmadığı gözlemlenmektedir. Bu durum kalabalık bir nüfusa ve yüksek sanayileşme oranına sahip Bursa da geri dönüşüm olanaklarını kısıtlamaktadır. Geri dönüştürülemeyen atıkların çoğu depolanarak bertaraf edilmektedir. Miktar göz önüne alındığında, bu atıklar geri dönüştürülebildiği takdirde ciddi bir ekonomik fayda sağlayabilecektir. İlçelerde vahşi depolamanın devam etmesi diğer bir handikaptır. İlçelerin Büyükşehir sınırları içine dâhil olması bu durumun kısa zamanda çözülmesine dair bir umut ışığıdır. Bursa İli Ortalama Partikül Madde Konsantrasyonu, TÜİK Bursa İli Bertaraf Yöntemine Göre Atık Miktarlarının Dağılımı Kaynak: BEBKA Çevre Durum Raporu 2011 Kaynak: BEBKA Çevre Durum Raporu

14 İlçeler / Tesisler Kanalizasyon Bursa İlçeleri Altyapı Tesislerinin Durumu Atık su Arıtma Tesisi İçme Suyu Şebekesi Katı Atık Tesisi Tıbbi Atık Tesisi Ambalaj Geri Kazanım Tesisi Osmangazi Nilüfer Yıldırım Gürsu x Kestel x Mudanya x Gemlik x İnegöl İznik x x x x Karacabey x M.Kemalpaşa x x Büyükorhan x x x Orhaneli x x x Orhangazi x x x Keles x x x Yenişehir x x x Harmancık x x x Kaynak: BEBKA Kalkınma Raporu 2013 BEBKA nın Kalkınma ve Çevre Durum Raporları nı takiben, Bursa Büyükşehir Belediyesi de çevre strateji planlarını hazırlamıştır yılında açıklanan Bursa Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Master Planı nda görülen çevre odaklı yapıyı takiben, Büyükşehir Belediyesi İklim Değişikliği Eylem Planı hazırlıklarına başlamış, ardından da 2013 te Bursa Büyükşehir Belediyesi 1/ Ölçekli Bursa İl Çevre Düzeni Planı nı açıklamıştır. 700 den fazla katılımcı ile uzun süren bir çalışma sonucu hazırlanan 2030 Yılı 1/ Ölçekli Bursa İl Çevre Düzeni Planı na ile il genelinde çevresel anlamda koruma ve müdahale alanları belirlenmiştir. Plana göre ortak vizyon 2030 senesine kadar Doğal ve kültürel zenginliğini koruyan ve yaşatan, sektörel çeşitliliğini insan, çevre ve bilgi odaklı geliştiren ve yöneten, rekabet gücüne sahip, yenilikçi, yaşam kalitesi yüksek, güvenli ve bölgesinde öncü Bursa oluşturmak olarak belirlenmiştir. Bununla beraber planda belirli çevre sorunlarına da değinilmiştir. Buna göre Bursa ili Genelinde toplam konut alanlarının %53 ü doğal değerleri nedeni ile yasalarla tanımlı koruma alanları üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca toplam konut alanlarının %89 u yer bilimleri açısından sakıncalı alanlarda bulunduğu tespit edilmiştir Yılı 1/ Ölçekli Bursa İl Çevre Düzeni Planı nda bu durumu iyileştirmek ve çevre kirliliğini önlemek konularında çözüm önerileri sunulmuştur. Buna göre Bursa nın ilerleyen zamanlardaki hedefi çevre çalışmalarını bu yönde geliştirerek ilin geleceğini temiz üretim odaklı belirlemektir. 14 BTSO Çevre ve Temiz Üretim Sektör Raporu ve Yerel Çevre ve Temiz Üretim Stratejisi

15 4.ÇEVRE VE TEMİZ ÜRETİM KONSEYİ ÇALIŞMALARI 4.1.Arka Plan Bursa Ticaret ve Sanayi Odası, öncelikli sektörlerde sektör stratejilerini belirlemek üzere 17 konsey oluşturulmuştur. Bu konseylerin ilk toplantıları 2013 yılı Ekim ve Kasım aylarında katılımlı atölye çalışmaları şeklinde planlanmıştır. Konseylerde sunulan çıktılar ve önerilen faaliyetle üzerine Bursa Ticaret ve Sanayi Odası Çevre ve Temiz Üretim Konseyi ni oluşturmuştur. Konsey, strateji belirlemeye yönelik ilk toplantısını 12 Mayıs 2014 tarihinde Bursa da gerçekleştirmiştir. Atölye çalışmasına sektörde çalışan ya da sektörle ilişkili olan firma temsilcileri ile birlikte ilgili kamu kuruluşları, üniversite ve sivil toplum örgütlerinden 35 in üzerinde temsilci katılmıştır. Çevre ve Temiz Üretim Konseyi 1. çalıştayının amaçları; çevre ve temiz üretim sektör stratejisine ilişkin temel amacı tespit etmek, sektörde avantaja çevirebilecek fırsatları belirlemek ve Bursa da sektörün gelişimi konusundaki sorunları ortaya koymak şeklinde nitelendirilmiştir. Ayrıca, fırsatla ve sorunlara yönelik müdahale alanlarını tespit etmek, fırsat ve sorunlardan yola çıkarak faaliyetleri belirlemek ve ortak anlayış ve bakış açısı geliştirmek de bu amaçların arasında yer almaktadır. Atölye çalışması yukarıda belirtilen amaçlara ulaşabilmek için altı bölümde tasarlanmıştır. 1. Genel Amacın Tespiti: Çevre ve Temiz Üretim sektör stratejisi hazırlanmasına yön göstermek üzere ve Çevre ve Temiz Üretim Konseyi nin de uzun dönemli misyonunu ifade eden bir genel amaç ifadesi katılımcıların görüşleri doğrultusunda kaleme alınmıştır. Buna göre, Çevre ve Temiz Üretim Konseyi nin amacı; yüksek sanayi faaliyetinden doğan kirliliğin önüne geçmek, kamu çevre bilinci oluşturarak çevreye duyarlı bireyler yetişmesine katkıda bulunmak, temiz üretimi teşvik etmek, var olan üretim hatlarını çevreye duyarlı bir hale getirerek Yeşil Bursa amacına ulaşmak olarak belirlenmiştir. 2. Güçlü Yanların Belirlenmesi: Fırsatların belirlenmesi strateji geliştirmenin en temel adımlarından biridir. Çevre ve Temiz Üretim Sektörü nde bu tespiti yapabilmek için katılımcılara sektörün Bursa da temel fırsatları/güçlü yönleri nelerdir? sorusu yöneltilmiştir. Metaplan kart tekniği yardımı ile yürütülen çalışmada sorunlar tespit edilmiştir. Çalışmada ortaya çıkan güçlü yan öbek başlıkları konum, doğal kaynaklar, yetişmiş personel, halk bilinci, yerel yönetim, altyapı ve sanayileşme, doğal zenginlik ve temiz üretim, hizmet kuruluşları, denetim, ekonomi ve etkilenme olarak belirlenmiştir. 3. Gelişmeye Açık Yönlerin Tespiti: Kabul edilebilir çözümlere ulaşabilmek için sorunların doğru tespit edilmesi gereklidir. Bu amaçla, katılımcılara Çevre ve Temiz Üretim Sektörü nün Bursa da gelişimini engelleyen/engelleyebilecek sorunlar ve zayıflıklar nelerdir? sorusu yöneltilmiştir. 15

16 Gereksimler Gereksimler Önceliklendirme Sorun tespiti çalışması fırsatların belirlenmesi çalışması ile benzer bir yöntemle yürütülmüştür. Çalışmada ortaya çıkan sorunların başlıkları çevresel risk değerlendirme, plansız kentleşme ve sanayi, planlama eksikliği, atık ve geri dönüşüm, eksik denetim mekanizması, eğitim-bilinç, teşvik sistemi, kanun ve yönetmelikler, doğal kaynaklar, ağır sanayi olarak sınıflandırılmıştır. 4. Müdahale Alanların Seçilmesi: Sektör stratejisinin müdahale alanlarının belirlenebilmesinde fırsatlar ve sorunlar temel alınmıştır. Bu amaçla fırsatlar ve sorunlar önceliklendirilmiş, katılımcıların da isteği doğrultusunda ilişkili konular bir araya getirilerek yeniden gruplandırılmıştır. Gruplama sonrasında oluşan müdahale alanlarının başlıkları su, toprak, atıklar, hava ve iklim, temiz üretim ve enerjidir. 5. Faaliyetlerin Belirlenmesi: Faaliyetlerin belirlenmesi amacıyla her bir müdahale alanı için bir alt grup oluşturul- muştur. Alt gruplar öncelikli fırsat ve sorunları da dikkate alarak faaliyetleri belirlemişlerdir. Belirlenen faaliyetlerde dikkate alınan hususlar hedef, performans göstergeleri, faaliyet, sorumlu kuruluş, iş birliği yapılacak kuruluşlar ve süredir. 6. Sonuçların paylaşılması: Alt gruplarda elde edilen sonuçlar ana grupta sunularak bütün katılımcıların diğer grupların çözüm önerilerinden haberdar olması ve katkı sağlamasına olanak verilmiştir. Takiben 28 Mayıs 2014 tarihinde bir konsey toplantısı daha düzenlenmiştir. Bu toplantıda aşağıda görseli yer alan modele göre önceliklendirme adımı gerçekleştirilmiştir. Modelin önceliklendirmeye konu öneriler adımı için ise ilk toplantının çıktıları kullanılmıştır. Sektörel Strateji Geliştirme Modeli Yerel, ulusal ve uluslararas bilgi kaynaklar Mevcut ve hedeflenen yetkinlik düzeyi Öneriler Uygulama Planı Gereksinim Analiz Sonuçlar Buna göre ilk toplantı sonucunda belirlenen öneriler içinden eylem niteliği taşıyanlar 4 ana gruba ayrılarak katılımcılara sunulmuştur. Bu gruplar sırası ile: (a) proje, (b) faaliyet, (c) eğitim ve (d) mevzuattır. Bu başlıklarda gruplanan eylem niteliğindeki öneriler yuvarlak masa toplantısında katılımcılar tarafından S.M.A.R.T [Özel, belirli - Ölçümlenebilir - Ulaşılabilir, başarılabilir - Makul, gerçekçi - Zamanı belirlenmiş] metodolojisi çerçevesinde tartışılmıştır. Bu cihette, bazı eylem önerileri tartışmalar sırasında birleştirilmiş, anlamları daraltılmış, alt eylemlere bölünmüş veya ifade biçimi yeniden derlenmiştir. İkinci toplantının temel hedefi BTSO yönetimince belirlendiği üzere 2015 yılı sonuna kadar gerçekleştirilecek 3 eylemin seçilmesidir. Buna göre (a) eylem olmadığı için ikinci çalışmada kısa listede yer almayan öneriler veya (b) zaman boyutu dikkate alınarak ikinci çalışmada orta ve uzun vadeli olarak konumlandırılan eylemler ise bu dokümanın ekinde toplu liste halinde sunulmuş olup BTSO nun sektörlere ilişkin diğer çalışmalarında girdi olarak değerlendirilecektir. 1 SMART: Specific, Measurable, Achievable, Realistic, Time-related. 16 BTSO Çevre ve Temiz Üretim Sektör Raporu ve Yerel Çevre ve Temiz Üretim Stratejisi

17 4.2. Çevre ve Temiz Üretim Sektör Değerlendirmesi Çevre ve Temiz Üretim Konseyi 1. Çalıştayı nda, Bursa ilinin güçlü ve geliştirilmeye açık yönlerinin analizi yapılmış ve aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır GÜÇLÜ YÖNLER Konum ve Lokasyon Bursa ilinin diğer sanayisi gelişmiş illere yakın olması ve ürettiği ürünleri pazarlayacak pazarlara yakınlığı Susurluk havzasının içinde olması Marmara bölgesinde diğer illere mukayese gelişme ve nüfus alma potansiyeli en yüksek şehir olması; bu durumun şehrin büyümesine ve ekonomik anlamda gelişimine önemli katkı sağlaması Doğal Kaynaklar Doğal kaynakların ve tarıma elverişli alanların çokluğu Çevre kirliliğini tolere edebilecek durumda olan ekolojik yapının olması Yeraltı ve su kaynaklarının tümünün kirletilmemiş olması Yetişmiş Personel Kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektörde çevre konusunda yetkin ve donanımlı personellerin bulunması Sanayicinin kirletmemeyi benimsemiş olması Halk Bilinci Sivil toplum örgütlerinin gücü ve halkın çevre konusundaki hassasiyeti Bursa da toplumsal duyarlılığın yüksek olması ve halkın gelişime açık olması Bursa nın yeniliklere disiplinle uyum kabiliyetinin olması Bölgedeki diğer şehirlere göre çevre duyarlılığı konusunda öncü bir tutum sergileniyor olması Yerel Yönetim Bursa Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü nün güçlü kurumsal yapısı Bursa da bulunan yerel yönetimlerin çevreye duyarlı olması Sanayi ve atık yönetiminin iç içe olması sanayinin çevre müdürlüğünce çok sık denetlenmesi, yaptırımların uygulanması Altyapı ve Sanayileşme Bursa da Dünya klasında üretim yapan şirketlerin bulunması; bu sayede yöntem yayılımının teknoloji ve bilgi birikiminin sağlanması 3 tane çok iyi organize olmuş altyapısı sağlam OSB nin bulunması Büyük altyapı tesislerinin tamamlanmış olması, master plan çalışmalarının devam ediyor olması Sanayi çeşitliliği ve kurumsal altyapıdan dolayı çevresel stratejileri belirleyebilecek güçlü bir veri tabanına sahip olunması Bursa da bulunan organize sanayi bölgelerinin atık su arıtma tesislerinin bulunması Çevre ile ilgili tüm paydaşların buluştuğu konsey yapısını olması Sanayi tesislerinin çoğunun OSB bünyesinde toplanmış olmaları ve bu sayede daha düzenli yapıya sahip olunması Doğal Zenginlik ve Temiz Üretim Doğal kaynakların, sermaye gücünün ve teknolojik birikimin yüksek olması Bursa ilinin tarihi turistik tarım alanları sulak alanları orman alanlarınca çok zengin olması ve hala bu alanların pek çoğunun korunuyor olması Çevresel tedbirlerde ve temiz üretim konusunda güçlü kurumsal tesislerin oluşu Hizmet Kuruluşları Çevre konusunda etkin hizmet sunabilen kuruluş sayısının yüksek olması Kamu, özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarının tek platformda buluşabilmesi Sektörün etkin sivil toplum kuruluşlarına sahip olması Özel sektörde hizmet veren şirketlerin kurumsal bir yapıya sahip olması Denetim Türkiye deki çoğu il ve çevre şehircilik müdürlüğünden daha bilgili ve sıkı denetimi yapan müdürlüğün var olması Yeni büyük şehir yasası KOSGEB, BEBKA, TÜBİTAK vb. işletme desteklerinde çevrenin başlık olarak belirlemesi Merkeze bağlı çevrenin kalkınması Yetki karmaşasının son bulması, yetkinin tüm ilde Bursa Büyükşehir Belediyesine geçmesi Ekonomi Bursa nın ekonomik olarak potansiyeli yüksek bir kent olması, gerekli yönlendirmeler yapıldığında bunları gerçekleştirecek güce sahiptir. Ekonomisi güçlü ve büyük ölçekli kurumsal sanayi tesislerinin bulunması Etkilenme Avrupa ile temasın yüksek düzeyde olması Uluslararası bağlantıların ihracat temelli şirketlerimiz tarafından gitgide geliştirilmesi 17

18 GELİŞMEYE AÇIK YÖNLER Çevresel Risk Değerlendirme Afetlerde acil durumlarda çevresel risklerin belirlenerek önlemlerinin alınması Sağlıklı bir kirlilik envanterinin olmayışı Firmaların rekabet gücü az, bu nedenle kirletenin temizlemesi konusunda yeterli yatırım yapılmamakta Plansız Kentleşme ve Sanayi Kentsel dönüşümün etkin yapılamaması ve yanlış yapılması İmar planlarının ve çevre düzeni planlarının geç yapılmasından dolayı çarpık kentleşme ve sanayinin mevcut durum uyumunun zorluğu Kaçak sanayileşme ve çarpık plansız kentleşme Sanayileşmenin ivmesinin düşürülmesi Bursa da atık sanayi tesislerinin kurulması aşamasında sektörü, kurulmak istediği alan vasfı ve su kullanımı göz önünde bulundurularak bir irade ortaya konması gereksinimi Çok hızlı nüfus artışı ve göç Planlama Eksikliği Bursa doğal zenginliklere sahip bir kent bu kentte ne yapılacağının nerede ve nasıl yapılacağının planlanması, planların uygulamaya geçirilmesi ve denetimler sırasında eksikliklerin olması Sanayide sektörle bazda plan ve programların yapılması Tarım arazilerinin tarım dışı faaliyetler için kullanılmasının yoğun olarak gözlendiği bir kent olması nedeniyle, tarım arazileri sanayi alanı olarak ayrılmamalı her türlü kirlilikten uzak tutulmalı Sürdürebilir büyüme yapılmaması(kontrolsüz büyüme) Üst ölçekli uygulama planlarının yetersizliği Atık ve Geri Dönüşüm Atık yönetim planlarının daha sağlıklı yapılması yerel yönetimler ve sanayi Arıtma tesislerinde oluşan arıtma çamurlarının bertafı konusunda somut adımlar atılmalı. Hafriyat taşıması ile ilgili kurum ve kuruluşlarının sisteme dâhil olmakta yavaş davranmaları Evsel atıkların bizzat evde en az üç grupta gruplanarak toplanmaması Atık geri kazanım tesislerinin az oluşu arıtma çamuru sorununun çözümlenmemiş olması. Yeterli geri dönüşüm tesislerinin olmaması ve bundan dolayı evlerden çıkan tehlikeli ve tehlikesiz atıkların yönetilmemesi Eksik Denetim Mekanizması Denetim mekanizması ağırlıklı olarak kayıtlı işletmeler üzerinden yürüyor; bunun kayıtsızları da içine alacak şekilde genişletilmesi Etkin, yapıcı denetim, ceza uygulanmaması Denetim eksikliği ve siyasetçi baskısı; atık bertaraf tesislerinin yapılamaması İhtisas OSBlerin kurulamaması Daha ciddi denetimlerin yapılması, bilinçli yöneticilerin ve daha hassas ve titizlik göstermeleri Denetim sıklığının az olması Kurumlardaki denetimlerin az oluşu, ferdi sanayi tesislerinin olması-kurumlardaki yetki kargaşası ve Bursa bölge alanının büyük olması Eğitim-Bilinç Çocuk yaslardan başlayarak bütün toplum kesimlerinin sıkmadan eğitilmesi Çevre anlamında daha hassas bireyler yetiştirme eğitimlerle özendirici faaliyetlerle ilköğretim düzeyindeki çocuklara daha fazla çevre sevgisini aşılanması Yatırımcıların çevre için yapacakları yatırımları kendilerine yük olarak görmesi Geri dönüşümün bilinçli olarak yapılmaması geri dönüşüm alt yapısının kurulmaması OSBlerle mahallerin birbirine karışmaya başlaması içi içe geçmesi, aile şirketlerinin çok olması ve firma sahiplerinin kendi kazançları yanında çevre faktörünü 3. Veya 4. Plana atması Özellikle küçük ölçekli ve bazı orta ölçekli endüstriyel işletmelerin çevre/su/enerji vb. Konularında eğitilmeleri, bilinçlendirilmeleri gerekiyor. Çöplerin evlerde ayrıştırılamaması ve eğitim bilincinin olmaması Teşvik Sistemi Çevre yatırımlarında teşviklerin az olması maliyetlerin yüksek olması, yapan ile yapmayanın aynı seviyede olması Uzun vadeli teşvik modelleri görüşülmeli Çevresel atıkların kamu eliyle yapılanmaması, ulaşım gibi su gibi yerel yönetimler tarafından yapılmalı Gelişmiş bir şehir olarak teşvik kapsamında yer almaması Kanun-Yönetmelikler Sanayileşme ve kentleşmeyle ilgili çevreyi korumaya yönelik kanun ve yönetmeliklerin işlevsizliği bunlarla ilgili revizyona ihtiyaç duyulması Bölgenin çevre ihtiyaçlarına özel yönetmelikler oluşturulması Mevzuatlar uygulanabilir ölçekte sadeleştirilmesi ve yetkilerle de uygulama farklılıkları ortadan kaldırılması Yenilenebilir enerji kaynaklarının etkin kullanımının teşviki g Yasal Altyapı Yeni yönetmeliklerle gelen yaptırımlar için AB deki gibi bir geçiş planı öngörülememesi Yasal anlamda yeni çıkan yönetmeliklerin uygulanması için alt yapının yetersizliği Alt yapı eksikliklerinin bulunması örneğin, arıtma tesisi, hanelerde bitkisel atık yağ, hanelerde tehlikeli atık toplanması Hazırlanan mastır planlarına uyulmaması, rant alanlarına kurban edilmesi Doğal Kaynaklar 18 BTSO Çevre ve Temiz Üretim Sektör Raporu ve Yerel Çevre ve Temiz Üretim Stratejisi

19 Yer altı su kaynaklarının bir zamanlar çok olması nedeniyle yer altı suyunun hiç bir zaman bitmez sanılması Su tasarrufu ve kullanımıyla ilgili etkin bir su politikasının var olmaması Mevcut durumun yeni çevre ile ilgili envanterlerin tam olarak çıkarılmamış olması Arıtma çamurlarının yıkılmasıyla ilgili projelerin hazırlanması Doğal kaynak tüketiminin kontrol altında olması Bursa nın doğal alıcı ortamlarının zenginliği çevre konusunda çok iş yapılmasını ve büyük finans ihtiyaçları gerektiriyor. Ağır Sanayi Çevreyi ileri seviyede kirleten sektörlerin mevcut olması tekstil, kauçuk, boyahane, kaplama vb Konsey Yuvarlak Masa Toplantısı Bulguları Çevre ve Temiz Üretim Sektör Konseyinin 1. Atölye çalışmasında 2023 yılına kadar gerçekleştirilmesi hedeflenen 31 faaliyet belirlenmiştir. Konseyin 2. Tur yuvarlak masa toplantısında 2015 yılı sonuna kadar gerçekleştirilmesi öngörülen 3 eylem seçilmiştir. Bunlar sırası ile: Bursa için Yeşil Büyüme Planı nın hazırlanması Atık envanterinin oluşturularak atıkların geri kazanımı Temiz üretim farkındalık programının geliştirilerek temiz üretim sözleşmesinin hazırlanması Seçilen eylemleri takiben önerilen çatı faaliyet planı konsey tarafından onaylanmış, eylemler Yeşil Büyüme Planı başlığı altında sistematik bir biçimde incelenmiştir. Aşağıdaki bölümde eylemler için kavramsal tasarım önerisi dünya örnekleri de göz önünde bulundurularak sunulmuştur. 19

20 Yeşil Büyüme Planı nda verildiği üzere, gerçekleştirilmesi planlanan ilk eylem 18 sektöre ait konseylerde ortaya çıkan gereksinimlerini belirlenmesidir. Çevre ve temiz üretim sektörü yapı itibariyle Bursa da faaliyet gösteren diğer 18 sektör ile benzer problemlerle ilgilenmektedir. Bununla beraber, diğer konseylerin çıktıları incelendiğinde Çevre ve Temiz Üretim Konseyi nin gündeminde olan birçok konunun sorunlar ve önerilen faaliyetler arasında yer aldığı görülebilir. BTSO önderliğinde yapılacak çalışmaların gerek 16 Makro Proje çerçevesinde, gerekse bölge planları kapsamında belirli bir uyum içerisinde yürütülmesinin elzem olduğu göz önünde bulundurulduğunda Yeşil Büyüme Planı nın çıktılarının diğer 18 sektör konseyinin gereksinimlerini karşılayacak nitelikte olması ihtiyaç olarak karşımıza çıkmaktadır. Sektör gereksinimlerinin incelenmesi sonucunda izlenecek adımlar ise Temiz Üretim Projesi yürütülmesi, takiben sınıflandırma ve envanter çalışmaları yapılarak orta vadede atık değerlendirme sisteminin kurulması olarak belirlenmiştir Temiz Üretim Farkındalık Programının Geliştirilerek Bilinçlendirme, Eğitim ve Uygulamaya Yönelik Model Önerilerinin Hazırlanması Önceliklendirme toplantılar sırasında üzerinde en çok durulan konulardan birisi Bursa da temiz üretim sistemlerinin uygulanmasıdır. Sanayi gücü ile Türkiye nin üretim kapasitesine çok büyük katkı sağlamakta olan Bursa da ne yazık ki temiz üretim sistemleri oldukça yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle ildeki sanayi sistemlerini temiz üretim modelleri ile yenilenmesinin çevre problemlerine büyük bir katkı sağlayacağı öngörülmektedir. UNEP sponsorluğunda hazırlanan Temiz Üretim Süreçleri ve Yönetimi (Cleaner Production Concepts and Practice) dokümanında temiz üretim süreçlerinin firmalara, hükümetlere ve kamuya nasıl bir fayda sağladığı ve bu süreçlerin uygulama adımları anlatılmaktadır. Buna göre temiz üretim süreçlerinin başarıya ulaşabilmesi için firmaların üst düzey yönetici kadroları, medya organları ve kamu çalışanlarının çevre konusunda belirli bir farkındalık seviyesine ulaşmış olmaları gerekmektedir. Bu sayede önerilen süreçleri anlama ve hayata geçirme safhasında başarılı sonuçlara ulaşmak mümkün olacaktır. Ayrıca bu kişilere atık yönetiminin maliyetleri azaltma konusundaki faydaları aşılanarak temiz üretim kültürünün yaygınlaşması kolaylaşabilir. Bunun yanı sıra, temiz üretim süreçlerin var olan sistemlere entegre ederek enerji verimliliği sağlanması ve pazarda rekabet üstünlüğü oluşturulması mümkündür. Ayrıca üretimde yenilenebilir hammadde kaynaklarının kullanımıyla beraber oluşan atık miktarı da azaltılabilir. Bu konuda uygulanabilecek bir diğer yöntem de süreç ve sistemlerin daha yakından takibidir. Bu sayede atık ve emisyon miktarları düşürülebilir. Temiz üretim konseptinin benimsenmesi üzerine hükümetlere de büyük görevler düşmektedir. Buna göre hükümetler ve kamu kuruluşlarının temiz üretim sistemlerinin teşvik edilmesi önem arz etmektedir. Bu çerçevede uygulanacak yönetmelik düzenlemeleri ve kurulacak dışarıdan destek sistemleri ile temiz üretime geçiş sağlanabilir. Bursa için tasarlanan modelde, temiz üretim sistemine geçiş için iki adımlı bir süreç önerilmektedir. İlk adım olarak temiz üretime dair farkındalık programı tasarlanacak, ikinci adım olarak ise firmaların imzalanması için Temiz Üretim Sözleşmesi hazırlanacaktır. Buna göre kısa vadede uygulanacak bir pilot program ile il genelinde faaliyet gösteren OSB ler işbirliğinde 50 firmanın Farkındalık Programı na katılımının sağlanması, ardından bu programa katılan firmaların Temiz Üretim Sözleşmesini imzalamaları planlanmaktadır. Eylem İlgili Paydaşlar Süre Ana Performans Göstergesi Temiz Üretim Farkındalık Programı nın geliştirilmesi BTSO Çevre Konseyi BTSO OSB Konseyi, Çevre İl Müdürlüğü 2015 yılı ilk çeyreği 50 firmanın programa katılımı Alt Firmaların seçilmesi Dünya örneklerinin incelenmesi Uzmanlarla paneller düzenlenmesi 20 BTSO Çevre ve Temiz Üretim Sektör Raporu ve Yerel Çevre ve Temiz Üretim Stratejisi

Türkiye de Ulusal Politikalar ve Endüstriyel Simbiyoz

Türkiye de Ulusal Politikalar ve Endüstriyel Simbiyoz Türkiye de Ulusal Politikalar ve Endüstriyel Simbiyoz Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı KALKINMA AJANSLARI VE BÖLGE PLANLARI İÇİN ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ ÇALIŞTAYI 31 Ocak 1 Şubat 2013 CK Farabi

Detaylı

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013

GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 GÜNEY EGE BÖLGE PLANI 2010-2013 SUNUM AKIŞI Bölge Planı Hazırlık Süreci Paydaş Analizi Atölye Çalışmalarının Gerçekleştirilmesi Mevcut Durum Analizi Yerleşim Yapısı ve Yerleşmeler Arası İlişki Analizi

Detaylı

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR

2013/101 (Y) BTYK nın 25. Toplantısı. Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] KARAR 2013/101 (Y) Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin İzlenmesi [2013/101] BTYK nın 2009/102 no.lu kararı kapsamında hazırlanan ve 25. toplantısında onaylanan Üstün Yetenekli Bireyler Stratejisi nin koordinasyonunun

Detaylı

TÜRKİYE ÇEVRE POLİTİKASINA ÖNEMLİ BİR DESTEK: AVRUPA BİRLİĞİ DESTEKLİ PROJELER

TÜRKİYE ÇEVRE POLİTİKASINA ÖNEMLİ BİR DESTEK: AVRUPA BİRLİĞİ DESTEKLİ PROJELER Technical Assistance for Implementation Capacity for the Environmental Noise Directive () Çevresel Gürültü Direktifi nin Uygulama Kapasitesi için Teknik Yardım Projesi Technical Assistance for Implementation

Detaylı

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007

TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 TEB KOBİ AKADEMİ İLLER GELECEKLERİNİŞEKİLLENDİRİYOR: ADANA GELECEK STRATEJİSİ KONFERANSI 5 ARALIK 2007 1 Adana Gelecek Stratejisi Konferansı Çalışmanın amacı: Adana ilinin ekonomik, ticari ve sosyal gelişmelerinde

Detaylı

Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti. Politika ve Strateji Geliştirme. Ozon Tabakasının Korunması. İklim Değişikliği Uyum

Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti. Politika ve Strateji Geliştirme. Ozon Tabakasının Korunması. İklim Değişikliği Uyum Politika ve Strateji Geliştirme Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti Ozon Tabakasının Korunması İklim Değişikliği Uyum 1 Birleşmiş Milletler İklim değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ve ilgili uluslararası

Detaylı

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Genel Müdürlüğü

Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Genel Müdürlüğü T.C. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Karbon Saydamlık Projesi Sektörel İklim Değişikliği Yaklaşımları Çalıştayı Tuğba ALTINIIŞIK DİNÇBAŞ 27 Şubat 2012 İstanbul İÇERİK Türkiye Sanayi Strateji Belgesi

Detaylı

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı,

3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği Konutu, Ankara Saat: 16:00. Çevre ve Orman Bakanlığı nın Saygıdeğer Müsteşar Yardımcısı, Türkiye nin İklim Değişikliği Ulusal Eylem Planı nın Geliştirilmesi Projesi nin Açılış Toplantısında Ulrika Richardson-Golinski a.i. Tarafından Yapılan Açılış Konuşması 3 Temmuz 2009 İngiltere Büyükelçiliği

Detaylı

TEMİZ ÜRETİM (EKO-VERİMLİLİK) ALANINDA YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR & ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ KONUSUNDA ÜSTLENİLEBİLECEK ROLLER

TEMİZ ÜRETİM (EKO-VERİMLİLİK) ALANINDA YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR & ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ KONUSUNDA ÜSTLENİLEBİLECEK ROLLER T.C. BİLİM, SANAYİ VE TEKNOLOJİ BAKANLIĞI VERİMLİLİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEMİZ ÜRETİM (EKO-VERİMLİLİK) ALANINDA YÜRÜTÜLEN ÇALIŞMALAR & ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ KONUSUNDA ÜSTLENİLEBİLECEK ROLLER KALKINMA AJANSLARI

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE FASLI MÜZAKERE SÜRECİ

AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE FASLI MÜZAKERE SÜRECİ AVRUPA BİRLİĞİ ÇEVRE FASLI MÜZAKERE SÜRECİ 1. Genel Süreç Çevre Faslı Müzakere Sürecine ilişkin; Çevre Faslı Tanıtıcı Tarama Toplantısı 03-11 Nisan 2006, Çevre Faslı Ayrıntılı Tarama Toplantısı 29 Mayıs

Detaylı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ÇEVRECİ ŞEHİRLERE DOĞRU Kadir DEMİRBOLAT İklim Değişikliği Dairesi Başkanı 7 Temmuz 2012, Gaziantep Çevreci Şehircilik; Yaşam kalitesi yüksek, Çevreye duyarlı, Tarihi ve kültürel

Detaylı

TEMİZ ENERJİ GÜNLERİ. Binalarda Enerji Verimliliği

TEMİZ ENERJİ GÜNLERİ. Binalarda Enerji Verimliliği TEMİZ ENERJİ GÜNLERİ Binalarda Enerji Verimliliği Ebru ACUNER İstanbul Teknik Üniversitesi, Enerji Enstitüsü İTÜ Elektrik Mühendisliği Kulübü, SDKM, 07 Mart 2013 BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ NEDEN?? Ülkemizde;

Detaylı

Türkiye de Stratejik Çevresel Değerlendirme: İhtiyaçlar, Zorluklar ve Fırsatlar

Türkiye de Stratejik Çevresel Değerlendirme: İhtiyaçlar, Zorluklar ve Fırsatlar Technical Assistance for Implementation of the By-Law on Strategic Environmental Assessment EuropeAid/133447/D/SER/TR Stratejik Çevresel Değerlendirme Yönetmeliği'nin Uygulanması Teknik Yardım Projesi

Detaylı

Proje Faaliyetleri ve Beklenen Çıktılar

Proje Faaliyetleri ve Beklenen Çıktılar UNIDO EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) PROGRAMI BİLGİLENDİRME TOPLANTISI Proje Faaliyetleri ve Beklenen Çıktılar Ferda Ulutaş, Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Ankara, 20 Mayıs 2009 KAPSAM

Detaylı

AFD Sürdürülebilir bir gelecek için

AFD Sürdürülebilir bir gelecek için AFD Sürdürülebilir bir gelecek için TSKB Önceliğimiz Çevre Konferansı 5 aralık 2007 AGENCE FRANCAISE DE DEVELOPPEMENT Misyonumuz 1. Kalkınmanın finansmanı Birleşmiş Milletlerin Bin Yıl Kalkınma Hedefleri

Detaylı

ÜSİMP UNİVERSİTE SANAYİ İŞBİRLİĞİ DENEYİMLERİ ÇALIŞTAYI, 9-10 Ocak 2013, Ankara

ÜSİMP UNİVERSİTE SANAYİ İŞBİRLİĞİ DENEYİMLERİ ÇALIŞTAYI, 9-10 Ocak 2013, Ankara ÜSİMP UNİVERSİTE SANAYİ İŞBİRLİĞİ DENEYİMLERİ ÇALIŞTAYI, 9-10 Ocak 2013, Ankara SUNUM İÇERİĞİ 1. İstanbul Sanayi Odası nın Sanayi Üniversite İşbirliğine Bakışı ve Bu Kapsamdaki Rolü 2. Sanayi- Üniversite

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve ÇEVRE Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB ve Çevre- Temel ilkeler AB ve İklim Değişikliği AB ve Su Kalitesi AB ve Atık Geri Dönüşümü Müzakere sürecinde

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ MENDERES SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ MENDERES SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ MENDERES SONUÇ RAPORU Tarih: 27 Aralık 2010 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 35 Katılımcı listesindeki Sayı: 30 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

UNIDO EKO-VERİMLİLİK PROGRAMI ve TTGV Planlanan Faaliyetler ve Firmaların Katılımı

UNIDO EKO-VERİMLİLİK PROGRAMI ve TTGV Planlanan Faaliyetler ve Firmaların Katılımı UNIDO EKO-VERİMLİLİK PROGRAMI ve TTGV Planlanan Faaliyetler ve Firmaların Katılımı Ferda Ulutaş, Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı 5 Mart 2009 Kayseri 6 Mart 2009 Niğde 12 Mart 2009 Adana

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Turizm İhtisas Komisyonu Toplantısı 29.05.2013 Küresel Turizm Sektörü Dünya daki turist sayısı 2011 yılında bir önceki yıla göre % 4,6 ve 2012 de %4 artışla 1,035 milyar

Detaylı

BÖLGESEL TURİZM GELİŞTİRME KOMİTELERİ BİLGİ NOTU

BÖLGESEL TURİZM GELİŞTİRME KOMİTELERİ BİLGİ NOTU Kuzeydoğu Anadolu Bölgesi İnovasyona Dayali Turizm Stratejisi ve Eylem Planı BÖLGESEL TURİZM GELİŞTİRME KOMİTELERİ BİLGİ NOTU TRA1 / 2012 Her hakkı saklıdır. ÖNSÖZ Bu doküman, Kuzeydoğu Anadolu Kalkınma

Detaylı

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisine olan ihtiyaç, sanayileşme, ekonomik gelişme ve nüfus artışı gibi nedenlerden

Detaylı

Dünyadaki toplam su potansiyeli. Dünyadaki toplam su miktarı : 1,4 milyar km 3 3/31

Dünyadaki toplam su potansiyeli. Dünyadaki toplam su miktarı : 1,4 milyar km 3 3/31 İçerik Dünyadaki su potansiyeline bakış Türkiye deki su potansiyeline bakış Su Yönetimi Genel Müdürlüğü Görevleri Mevzuat Çalışmaları Yapılan Faaliyetler Su Tasarrufu Eylem Planı Su Ayakizi Çalışmaları

Detaylı

Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı. Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015

Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı. Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015 Temiz Üretim Süreçlerine Geçişte Hibe Programlarının KOBİ lere Katkısı Ertuğrul Ayrancı Doğu Marmara Kalkınma Ajansı 07.10.2015 KOBİ lere Yönelik Destekler -Kalkınma Ajansları -KOSGEB -TÜBİTAK -Bilim Sanayi

Detaylı

TTGV ÇEVRE PROJE FAALİYETLERİ VE İŞBİRLİĞİ AĞLARI OLUŞTURULMASI PROJESİ

TTGV ÇEVRE PROJE FAALİYETLERİ VE İŞBİRLİĞİ AĞLARI OLUŞTURULMASI PROJESİ TTGV ÇEVRE PROJE FAALİYETLERİ VE İŞBİRLİĞİ AĞLARI OLUŞTURULMASI PROJESİ ÇİMENTO SEKTÖRÜ ÇEVRE GRUBU MESLEKTAŞLAR TOPLANTISI Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı 12 Ekim 2012 Türkiye Çimento

Detaylı

Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı. Gaziantep 2014

Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı. Gaziantep 2014 Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı Gaziantep 2014 It is a general warming effect felt on Earth s surface, produced by greenhouse gases. Küresel ısınma nedir? Atmosfere verilen gazların sera etkisi

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Çevre, Enerji ve Tabii Kaynaklar Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları. 16.05.2013 Anadolu Üniversitesi

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Çevre, Enerji ve Tabii Kaynaklar Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları. 16.05.2013 Anadolu Üniversitesi 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Çevre, Enerji ve Tabii Kaynaklar Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 16.05.2013 Anadolu Üniversitesi Çevre, Enerji ve Tabii Kaynaklar Akıllı Büyüme Eğitime, bilgiye

Detaylı

MONDİ TİRE KUTSAN KAĞIT VE AMBALAJ SANAYİİ A.Ş. ATIKSUDAN BİYOGAZ ELDESİ TESİSİ PROJE BİLGİ NOTU

MONDİ TİRE KUTSAN KAĞIT VE AMBALAJ SANAYİİ A.Ş. ATIKSUDAN BİYOGAZ ELDESİ TESİSİ PROJE BİLGİ NOTU MONDİ TİRE KUTSAN KAĞIT VE AMBALAJ SANAYİİ A.Ş. ATIKSUDAN BİYOGAZ ELDESİ TESİSİ PROJE BİLGİ NOTU 2007 yılında uluslararası kağıt ve ambalaj grubu Mondi Grup un bir parçası haline gelen, Mondi Tire Kutsan

Detaylı

İSTANBUL ATIK MUTABAKATI

İSTANBUL ATIK MUTABAKATI İSTANBUL ATIK MUTABAKATI 2013 ün Mayıs ayında İstanbul da bir araya gelen dünyanın farklı bölgelerinden belediye başkanları ve seçilmiş yerel/bölgesel temsilciler olarak, küresel değişiklikler karşısında

Detaylı

Türkiye de Çevre Yönetimi için Kurumsal Kapasitenin Geliştirilmesi Projesi B Bileşeni: Yerel Düzeyde Kapasite Geliştirme Mart 2015, Ankara

Türkiye de Çevre Yönetimi için Kurumsal Kapasitenin Geliştirilmesi Projesi B Bileşeni: Yerel Düzeyde Kapasite Geliştirme Mart 2015, Ankara Bu proje Avrupa Birliği tarafından finanse edilmektedir. Türkiye de Çevre Yönetimi için Kurumsal Kapasitenin Geliştirilmesi Projesi B Bileşeni: Yerel Düzeyde Kapasite Geliştirme Mart 2015, Ankara Projeye

Detaylı

Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı

Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Onuncu Kalkınma Planı (2014-2018) KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VE YERLİ ÜRETİM PROGRAMI EYLEM PLANI Program Koordinatörü Bilim, Sanayi ve Teknoloji KASIM 2014 KAMU ALIMLARI YOLUYLA TEKNOLOJİ

Detaylı

İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu Çalışma Grupları

İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu Çalışma Grupları İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu Çalışma Grupları İklim Değişikliği ve Hava Yönetimi Koordinasyon Kurulu altında oluşturulan Çalışma Grupları şunlardır: 1. Sera Gazı Emisyon Azaltımı

Detaylı

ÇEVRE SEKTÖRÜ. Türkiye nin i Avrupa Birliği ne üyelik başvurusu. Katılım Ortaklığı Belgesi nin kabulü. 2003 Yılı Ulusal Programı nın hazırlanması

ÇEVRE SEKTÖRÜ. Türkiye nin i Avrupa Birliği ne üyelik başvurusu. Katılım Ortaklığı Belgesi nin kabulü. 2003 Yılı Ulusal Programı nın hazırlanması Sedat KADIOĞLU Müsteşar Yardımcısı ğ 27 Mayıs 2008, ANKARA SÜREÇ ÇEVRE SEKTÖRÜ Temmuz 1959 Türkiye nin i Avrupa Birliği ne üyelik başvurusu Aralık 1999 Mart 2001 Mart 2001 Temmuz 2003 Aralık 2004 Helsinki

Detaylı

TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri

TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri TTGV Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliği Destekleri Yenilenebilir Enerji ve Enerji Verimliliğinin Finansmanı Bilgilendirme Toplantısı Ferda Ulutaş Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı Odakule-İstanbul,

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ TORBALI SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ TORBALI SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ TORBALI SONUÇ RAPORU Tarih: 16 Aralık 2010 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 25 Katılımcı listesindeki Sayı: 20 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

MARMARA BÖLGESİNDEKİ HAVZA KORUMA EYLEM PLANI

MARMARA BÖLGESİNDEKİ HAVZA KORUMA EYLEM PLANI MARMARA BÖLGESİNDEKİ HAVZA KORUMA EYLEM PLANI 1 İÇERİK 1. HAVZA KORUMA EYLEM PLANLARI 2. MARMARA VE SUSURLUK HAVZALARI 3. ULUSAL HAVZA YÖNETİM STRATEJİSİ 4. HAVZA YÖNETİM YAPILANMASI 5. NEHİR HAVZA YÖNETİM

Detaylı

2001 yılında Marakeş te gerçekleştirilen 7.Taraflar Konferansında (COP.7),

2001 yılında Marakeş te gerçekleştirilen 7.Taraflar Konferansında (COP.7), ULUSAL M DEĞİŞİ ĞİŞİKLİĞİ FAALİYETLER YETLERİ LİTİ Mehrali ECER Şube Md. V. Sektörel İklim Koruma Potansiyelleri Türk Alman Ortak Çalıştayı 6 Mayıs 2010, ANKARA BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇERÇEVE SÖZLEŞMESİ (BMİDÇS)

Detaylı

TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL OLARAK BELİRLENMİŞ KATKI

TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL OLARAK BELİRLENMİŞ KATKI TÜRKİYE CUMHURİYETİ NİYET EDİLEN ULUSAL OLARAK BELİRLENMİŞ KATKI Türkiye Cumhuriyeti, 1/CP.19 ve 1.CP/20 sayılı kararlar uyarınca, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesinin (BMİDÇS) 2.Maddesinde

Detaylı

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr

ANKARA KALKINMA AJANSI. www.ankaraka.org.tr ANKARA KALKINMA AJANSI www.ankaraka.org.tr TÜRKİYE'NİN En Genç Kalkınma Ajansı Ankara Kalkınma Ajansı bölge içi gelişmişlik farklarını azaltmak, bölgenin rekabet gücünü artırmak ve gelişimini hızlandırmak

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE YEREL YÖNETİMLER

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE YEREL YÖNETİMLER İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE YEREL YÖNETİMLER TÜRKİYE SAĞLIKLI KENTLER BİRLİĞİ 10. YIL KONFERANSI 10-12 EYLÜL 2014 KIRŞEHİR ÇEVRE KORUMA VE KONTROL DAİRESİ BAŞKANLIĞI ATIK YÖNETİMİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ İÇERİK İKLİM

Detaylı

AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP)

AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP) AKDENİZ EYLEM PLANI SEKRETARYASI (AEP) Türkçe Adı Akdeniz Eylem Planı Sekretaryası (AEP) İngilizce Adı Secretariat on Mediterrenaen Action Plan (MAP) Logo Resmi İnternet Sitesi http://www.unepmap.org Kuruluş

Detaylı

ORMAN VE SU ĠġLERĠ BAKANLIĞI

ORMAN VE SU ĠġLERĠ BAKANLIĞI ORMAN VE SU ĠġLERĠ BAKANLIĞI ÇölleĢme ve Erozyonla Mücadele Genel Müdürlüğü Ulusal Havza Yönetim Stratejisi Yönlendirme Komitesi Toplantısı Ankara, 5 Ekim 2011 TOPLANTI GÜNDEMĠ UHYS sürecinin amacı ve

Detaylı

İNŞAAT SEKTÖRÜNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK: YEŞİL BİNALAR & NANOTEKNOLOJİ STRATEJİLERİ. Muhammed Maraşlı İMSAD-UNG Çalışma Grubu Üyesi

İNŞAAT SEKTÖRÜNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK: YEŞİL BİNALAR & NANOTEKNOLOJİ STRATEJİLERİ. Muhammed Maraşlı İMSAD-UNG Çalışma Grubu Üyesi İNŞAAT SEKTÖRÜNDE SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK: YEŞİL BİNALAR & NANOTEKNOLOJİ STRATEJİLERİ Muhammed Maraşlı İMSAD-UNG Çalışma Grubu Üyesi RAPORUN AMACI Türk İnşaat Sektörünün rekabet gücünün arttırılması amacıyla

Detaylı

TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015

TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015 TMMOB ŞEHİR PLANCILARI ODASI ŞEHİR VE BÖLGE PLANLAMA ÖĞRENCİLERİ BİTİRME PROJESİ YARIŞMASI 2014-2015 ENDÜSTRİYEL YAPININ YENİLİKÇİ VE BİLGİ ODAKLI DÖNÜŞÜMÜNÜN BURSA ÖRNEĞİNDE İNCELENMESİ PROJE RAPORU İÇİNDEKİLER

Detaylı

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023

Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 Orta Karadeniz Bölgesel İnovasyon Stratejisi 2013-2023 İÇERİK Amaç, Vizyon Hazırlık Süreci İnovasyona Dayalı Mevcut Durum Stratejiler Kümelenme ile ilgili faaliyetler Sorular (Varsa) İNOVASYON & KÜMELENME

Detaylı

İZMİR DE EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) UYGULAMALARININ YAYGINLAŞTIRILMASI PROJESİ KAPSAMINDA YAPILAN ÇALIŞMALAR. Sibel ERSİN, İZKA PPKB Birim Başkanı

İZMİR DE EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) UYGULAMALARININ YAYGINLAŞTIRILMASI PROJESİ KAPSAMINDA YAPILAN ÇALIŞMALAR. Sibel ERSİN, İZKA PPKB Birim Başkanı İZMİR DE EKO-VERİMLİLİK (TEMİZ ÜRETİM) UYGULAMALARININ YAYGINLAŞTIRILMASI PROJESİ KAPSAMINDA YAPILAN ÇALIŞMALAR Sibel ERSİN, İZKA PPKB Birim Başkanı 2010-2013 İzmir Bölge Planı 2010-2013 İzmir Bölge Planı

Detaylı

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU

KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU KIRŞEHİR SANAYİ RAPORU Şekil 1 Kırşehir Sanayi Rekabetçilik Eksenleri İş Yapma Düzeyi Yenilikçilik potansiyeli Girişimcilik Düzeyi Teşviklerden yararlanma

Detaylı

Resmî Gazete Sayı : 29361

Resmî Gazete Sayı : 29361 20 Mayıs 2015 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 29361 TEBLİĞ Orman ve Su İşleri Bakanlığından: HAVZA YÖNETİM HEYETLERİNİN TEŞEKKÜLÜ, GÖREVLERİ, ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam,

Detaylı

TÜRKİYE TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VAKFI(TTGV) DESTEKLERİ

TÜRKİYE TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VAKFI(TTGV) DESTEKLERİ TÜRKİYE TEKNOLOJİ GELİŞTİRME VAKFI(TTGV) DESTEKLERİ Bu çalışmada TTGV desteklerinin derlenmiş listesi bulunmaktadır. Derlenen bilgiler www.ttgv.org.tr den alıntıdır. DOĞU KARADENİZ KALKINMA AJANSI 0 İçindekiler

Detaylı

Sürdürülebilir Kalkınma - Yeşil Büyüme. 30 Mayıs 2012

Sürdürülebilir Kalkınma - Yeşil Büyüme. 30 Mayıs 2012 Sürdürülebilir Kalkınma - Yeşil Büyüme 30 Mayıs 2012 Sürdürülebilir Kalkınma gelecek kuşakların kendi ihtiyaçlarını karşılayabilme olanağından ödün vermeksizin bugünün ihtiyaçlarını karşılayabilecek kalkınma

Detaylı

DİKMEN BÖLGESİ STRETEJİK GELİŞİM PLANI 2012-2014

DİKMEN BÖLGESİ STRETEJİK GELİŞİM PLANI 2012-2014 DİKMEN BÖLGESİ STRETEJİK GELİŞİM PLANI 2012-2014 Eyül 2011 Bu yayın Avrupa Birliği nin yardımlarıyla üretilmiştir. Bu yayının içeriğinin sorumluluğu tamamen The Management Centre ve Dikmen Belediyesi ne

Detaylı

Küresel Çevre Yönetimi için Ulusal Kapasite Öz Değerlendirme Analizi

Küresel Çevre Yönetimi için Ulusal Kapasite Öz Değerlendirme Analizi Küresel Çevre Yönetimi için Ulusal Kapasite Öz Değerlendirme Analizi REPUBLIC OF SLOVENIJA MINISTRSTRY OF ENVIRONMENT AND SPATIAL PLANNING Milena Marega Bölgesel Çevre Merkezi, Slovenya Ülke Ofisi Sunum

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİR ARAZİ YÖNETİMİ İŞ FORUMU. Ankara Deklarasyonu

SÜRDÜRÜLEBİLİR ARAZİ YÖNETİMİ İŞ FORUMU. Ankara Deklarasyonu SÜRDÜRÜLEBİLİR ARAZİ YÖNETİMİ İŞ FORUMU Ankara Deklarasyonu Özet 2015 yılının Eylül ayında, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi kapsamında Arazi Bozulumunun Dengelenmesi

Detaylı

SANGEM nedir ve nasıl bir oluşumdur?

SANGEM nedir ve nasıl bir oluşumdur? SANGEM nedir ve nasıl bir oluşumdur? Kısa adı SANGEM olan Sanayi Geliştirme Merkezi, Eskişehir Sanayi Odası (ESO) nın öncülüğünde Eskişehir sanayine rekabet üstünlüğü kazandırmak, yenilikçi sanayi modeli

Detaylı

SAĞLIK VE KAMU BİNALARINDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ SEMPOZYUMU

SAĞLIK VE KAMU BİNALARINDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ SEMPOZYUMU SAĞLIK VE KAMU BİNALARINDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ SEMPOZYUMU H Şubat 2015 26/27Meyra Palace Otel/Ankara 1 H Sempozyum Daveti Sağlık alanında enerjinin kullanımında tasarruf sağlamak ve enerji verimliliğine

Detaylı

Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımı ve Enerji Verimliliğinin Arttırılması Projesi

Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımı ve Enerji Verimliliğinin Arttırılması Projesi Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımı ve Enerji Verimliliğinin Arttırılması Projesi Dr. Muhyettin SĐRER Saha Koordinatörü GAP Bölge Kalkınma Đdaresi Başkanlığı / Birleşmiş

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM VE TTGV FİNANSMAN DESTEKLERİ

SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM VE TTGV FİNANSMAN DESTEKLERİ SÜRDÜRÜLEBİLİR ÜRETİM VE TTGV FİNANSMAN DESTEKLERİ Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı İskenderun Körfezi nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi - Endüstriyel Simbiyoz ve Temiz Üretim Ar-Ge Proje

Detaylı

Karbon Piyasasına Hazırlık Teklifi Market Readiness Proposal (MRP)

Karbon Piyasasına Hazırlık Teklifi Market Readiness Proposal (MRP) Karbon Piyasasına Hazırlık Teklifi Market Readiness Proposal (MRP) İklim Değişikliği Dairesi Başkanlığı Sera Gazlarının İzlenmesi ve Emisyon Ticareti Şube Müdürlüğü 4 Ekim 2012, İstanbul Uygulayıcı Ülkeler

Detaylı

ÇEVRE ALANıNDA FINANSMAN FıRSATLARı

ÇEVRE ALANıNDA FINANSMAN FıRSATLARı ÇEVRE ALANıNDA FINANSMAN FıRSATLARı Dr. Şafak HENGİRMEN TERCAN Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanı safakhengirmen@hotmail.com Çevre Alanında Kapasite Geliştirme Projesi Yerel Çevre Eylem Planları Finansman

Detaylı

Faaliyet ve Proje Bilgileri. 1.Katı Atık Yönetimi

Faaliyet ve Proje Bilgileri. 1.Katı Atık Yönetimi Faaliyet ve Proje Bilgileri 1.Katı Atık Yönetimi Kent Genelinde Katı Atıkların Bertarafının Sağlanması ve Katı Atık Depolama Alanlarının İnşa Edilmesi. Kentimizde yerleşim alanları ile işletmelerden oluşan

Detaylı

SANAYİDE VE KOBİ LERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİNİN ARTIRILMASI PROJESİ HAZIRLIK ÇALIŞTAYI. Dr. Mehmet DUYAR

SANAYİDE VE KOBİ LERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİNİN ARTIRILMASI PROJESİ HAZIRLIK ÇALIŞTAYI. Dr. Mehmet DUYAR SANAYİDE VE KOBİ LERDE ENERJİ VERİMLİLİĞİNİN ARTIRILMASI PROJESİ HAZIRLIK ÇALIŞTAYI Dr. Mehmet DUYAR Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Sanayi Genel Müdürlüğü Genel Müdür Yardımcısı Ankara- Haziran 2009 ENERJİ

Detaylı

ÖĞRENCİLERE ENGELLİLER İLE İLGİLİ TOPLUMSAL BİLİNÇ OLUŞTURULMASI

ÖĞRENCİLERE ENGELLİLER İLE İLGİLİ TOPLUMSAL BİLİNÇ OLUŞTURULMASI Faaliyet Ve Proje Bilgileri Özürlülük sadece belli bir kesimin çalışma konusu değildir, tüm toplumun her alanını ilgilendiren sosyal bir konudur. Özürlü bireyleri ihtiyaç sahibi olarak değil, eşit haklara

Detaylı

ÖZGÜN FİKİRLERİNİZİ PROJELENDİRELİM

ÖZGÜN FİKİRLERİNİZİ PROJELENDİRELİM Şirket Tanıtımı Progino PROGİNO 2005 yılından itibaren Eskişehir de mühendislik ve danışmanlık hizmetleri vermektedir. Faaliyetlerine 2008 yılından beri Eskişehir Teknoloji Geliştirme Bölgesinde sürdürmektedir.

Detaylı

Avrupa Birliğine Uyum Danışma ve Yönlendirme Kurulu Toplantısı

Avrupa Birliğine Uyum Danışma ve Yönlendirme Kurulu Toplantısı Avrupa Birliğine Uyum Danışma ve Yönlendirme Kurulu Toplantısı Sakarya Ticaret Borsası Sakarya da Tarım ve Hayvancılık Sektör Analizi ve Öneriler Raporu Projesi 1. Proje fikrini oluşturan sorunları nasıl

Detaylı

UNIDO Eko-Verimlilik (Temiz Üretim) Programı ve Çalışma Planı

UNIDO Eko-Verimlilik (Temiz Üretim) Programı ve Çalışma Planı UNIDO Eko-Verimlilik (Temiz Üretim) Programı ve Çalışma Planı 5 Mart 2009, Kayseri Organize Sanayi Bölgesi, KAYSERİ 6 Mart 2009, Nigde Ticaret ve Sanayi Odası, NİĞDE 12 Mart 2009, Adana Sanayi Odası, ADANA

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNDE ÖNCÜLERİN EĞİTİMİ -II

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNDE ÖNCÜLERİN EĞİTİMİ -II İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNDE ÖNCÜLERİN EĞİTİMİ -II 13-14-15 Aralık 2006, Ankara Bölgesel Çevre Merkezi - REC ( ) Tarafsız, bağımsız ve kar amacı gütmeyen uluslararası bir kuruluş olan REC, çevreyle ilgili sorunların

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ EYLEM PLANINDA SU

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ EYLEM PLANINDA SU T.C. ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞI SU YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TAŞKIN VE KURAKLIK YÖNETİMİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ EYLEM PLANINDA SU TANSEL TEMUR Meteoroloji Mühendisi Ulusal Su ve Sağlık Kongresi,

Detaylı

Yaşanabilir Bir Şehir için İzmir Bölge Planı Hedefleri. H.İ.Murat ÇELİK, PMP Birim Başkanı

Yaşanabilir Bir Şehir için İzmir Bölge Planı Hedefleri. H.İ.Murat ÇELİK, PMP Birim Başkanı Yaşanabilir Bir Şehir için İzmir Bölge Planı Hedefleri H.İ.Murat ÇELİK, PMP Birim Başkanı Yaşanabilir Şehirler Sempozyumu 1. İZKA 2. İzmir Bölge Planı 3. Yaşanabilir Şehir Hedefleri İçerik 1.

Detaylı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI. İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı. Hatice Şafak BOZKIR İG Uzmanı

T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI. İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı. Hatice Şafak BOZKIR İG Uzmanı T.C. EKONOMİ BAKANLIĞI İhracat Genel Müdürlüğü KOBİ ve Kümelenme Destekleri Daire Başkanlığı Hatice Şafak BOZKIR İG Uzmanı ? UR-GE Tebliği nin Çıkış Noktası UR-GE Tebliği nin Vizyonu ve Yapıtaşları UR-GE

Detaylı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı

Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Mustafa BARAN Ankara Sanayi Odası Genel Sekreter Yardımcısı Enerji verimliliği / Sanayide enerji verimliliği Türkiye de enerji yoğunluğu Enerji tüketim verileri Türkiye de enerji verimliliği projeleri

Detaylı

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık

Türk Bankacılık ve Banka Dışı Finans Sektörlerinde Yeni Yönelimler ve Yaklaşımlar İslami Bankacılık İÇİNDEKİLER FİNANS, BANKACILIK VE KALKINMA 2023 ANA TEMA SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA: FİNANS VE BANKACILIK ALT TEMALAR Türkiye Ekonomisinde Kalkınma ve Finans Sektörü İlişkisi AB Uyum Sürecinde Finans ve Bankacılık

Detaylı

BELEDİYELERCE BİLGİ SAĞLANACAK İDEP EYLEMLERİ

BELEDİYELERCE BİLGİ SAĞLANACAK İDEP EYLEMLERİ Arazi Kullanımı ve Ormancılık 3. ORMAN, MERA, TARIM VE YERLEŞİM GİBİ ARAZİ KULLANIMLARI VE DEĞİŞİMLERİNİN İKLİM DEĞİŞİKLİĞİNİ OLUMSUZ YÖNDE ETKİLEMESİNİ SINIRLANDIRMAK 5. 2012 yılında yerleşim alanlarında

Detaylı

TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR. Osman İYİMAYA Genel Müdür

TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR. Osman İYİMAYA Genel Müdür TABİAT VARLIKLARINI KORUMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ENERJİ VE ÇEVRE POLİTİKALARI AÇISINDAN RESLER VE KORUNAN ALANLAR Osman İYİMAYA Genel Müdür Enerji hayatımızın vazgeçilmez bir parçası olarak başta sanayi, teknoloji,

Detaylı

SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND

SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND KAPANIŞ KONFERANSI 2006 ENVANTERİ IŞIĞINDAINDA 1990-2004 DÖNEMD NEMİNDE NDE TÜRKT RKİYE NİN SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND ERLENDİRMESİ 9 Ocak 2008, Ankara Bilgi Kaynakları Sıra No. Belge Adı/Numara

Detaylı

örnekengelsizkentlerprojesiörnekeng elsizkentlerprojesiörnekengelsizkentl erprojesiörnekengelsizkentlerprojesi

örnekengelsizkentlerprojesiörnekeng elsizkentlerprojesiörnekengelsizkentl erprojesiörnekengelsizkentlerprojesi T.C. BAŞBAKANLIK ÖZÜRLÜLER İDARESİ BAŞKANLIĞI ÖRNEK ENGELSİZ KENT PROJESİ KARAMAN [Metni yazın] Sayfa 0 1. PROJENİN TANIMI 1.1. PROJENİN İSMİ: ÖRNEK ENGELSİZ KENT PROJESİ 1.2. PROJE ALANI: KARAMAN KENTSEL

Detaylı

YEŞİL BELEDİYECİLİK YEŞİL NİLÜFER. Mustafa BOZBEY* *İnşaat Yük. Müh., Nilüfer Belediye Başkanı HOŞGELDİNİZ. baskan@nilufer.bel.tr

YEŞİL BELEDİYECİLİK YEŞİL NİLÜFER. Mustafa BOZBEY* *İnşaat Yük. Müh., Nilüfer Belediye Başkanı HOŞGELDİNİZ. baskan@nilufer.bel.tr YEŞİL BELEDİYECİLİK YEŞİL NİLÜFER Mustafa BOZBEY* *İnşaat Yük. Müh., Nilüfer Belediye Başkanı HOŞGELDİNİZ baskan@nilufer.bel.tr BURSA NIN NİLÜFER İ 2014 Yılı İtibaryile 358.265 Nüfus 64 Mahalle, 50 757

Detaylı

TR83 Bölgesi nde Ar-Ge ve İnovasyon ile Yenilenebilir Enerji Anket Sonuçları

TR83 Bölgesi nde Ar-Ge ve İnovasyon ile Yenilenebilir Enerji Anket Sonuçları TR83 Bölgesi nde Ar-Ge ve İnovasyon ile Yenilenebilir Enerji Anket Sonuçları Orta Karadeniz Kalkınma Ajansı gelecek dönemdeki çalışmalarına yol vermesi amacıyla 128 paydaşın katılımı ile TR83 Bölgesi nde

Detaylı

BSBEEP Karadeniz Havzası Binalarda Enerji Verimliliği Planı. Faaliyet GA1.3

BSBEEP Karadeniz Havzası Binalarda Enerji Verimliliği Planı. Faaliyet GA1.3 ENPI-Karadeniz Havzasında Sınır Ötesi İşbirliği Programı 2007-2013 BSBEEP Karadeniz Havzası Binalarda Enerji Verimliliği Planı GA1: Mevcut Dış Durumun Analizi Veri ve Bilgi Toplanması ve Dağıtılması Faaliyet

Detaylı

TTGV Çevre Projeleri Grubu 13 Aralık k 2006, Ankara

TTGV Çevre Projeleri Grubu 13 Aralık k 2006, Ankara Sürdürülebilir Kalkınma ve İnovasyon: Gelişmeler, EğilimlerE TTGV Çevre Projeleri Grubu 13 Aralık k 2006, Ankara İÇERİK Kavramlar:Sürdürülebilir Kalkınma ve Eko-İnovasyon Çevre Konusunda Gelişmeler AB

Detaylı

OSBler için ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ Yaklaşımı

OSBler için ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ Yaklaşımı OSBler için ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ Yaklaşımı 27 Mayıs 2016 IV. OSB Zirvesi, Bursa ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ NEDİR? Endüstriyel Simbiyoz Nedir? Endüstriyel simbiyoz, tercihen birbirine yakın işletmeler arasında

Detaylı

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI Bölgesel Yenilik Stratejisi Çalışmaları; Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi İstanbul Bölgesel Yenilik Stratejisi Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi Önemli Not: Bu anketten elde

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI. Sürdürülebilirlik vizyonumuz

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI. Sürdürülebilirlik vizyonumuz SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK POLİTİKASI Sürdürülebilirlik vizyonumuz 150 yıllık bir süreçte inşa ettiğimiz rakipsiz deneyim ve bilgi birikimimizi; ekonomiye, çevreye, topluma katkı sağlamak üzere kullanmak, paydaşlarımız

Detaylı

6.14 KAMU KULLANIMLARI

6.14 KAMU KULLANIMLARI 6.14 KAMU KULLANIMLARI 6.14 KAMU KULLANIMLARI VE ALT YAPI 329 6.14 KAMU KULLANIMLARI VE ALTYAPI Plan alanındaki kentsel sistemin gelişimi ve işlevini yerine getirmesi kamusal hizmetlerin ve özellikle su

Detaylı

ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI

ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI ULUSLARARASI ÇEVRE MEVZUATI 1. Viyana Anlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (1969) Viyana Anlaşmalar Hukuku Sözleşmesi (The Vienna Convention on the Law of Treaties, 1969 (VCLT)), uluslararası hukuk araçlarının

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ BALÇOVA SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ BALÇOVA SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ BALÇOVA SONUÇ RAPORU Tarih: 17 Aralık 2010 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 40 Katılımcı listesindeki Sayı: 33 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

Vizyonumuz Ülkemizin, çevre ve iş güvenliği alanlarında ulusal ve uluslararası rekabet gücünü artıracak çalışmalarda öncü olmaktır.

Vizyonumuz Ülkemizin, çevre ve iş güvenliği alanlarında ulusal ve uluslararası rekabet gücünü artıracak çalışmalarda öncü olmaktır. Kariyer Mühendislik 2011 yılında gelişen çevre ve iş güvenliği mevzuatlarının Türkiye de uygulanmasını hedef alarak kurulmuştur. Şirket çalışanlarının ve kurucusunun yıllar içerisinde elde etmiş olduğu

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ ÇİĞLİ SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ ÇİĞLİ SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ ÇİĞLİ SONUÇ RAPORU Tarih: 4 Ocak 2011 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 42 Katılımcı listesindeki Sayı: 31 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ ÖDEMİŞ SONUÇ RAPORU

2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ ÖDEMİŞ SONUÇ RAPORU 1 2010-2013 İZMİR BÖLGE PLANI İLÇE LANSMAN SÜRECİ ÖDEMİŞ SONUÇ RAPORU Tarih: 3 Ocak 2011 Yaklaşık Katılımcı Sayısı: 75 Katılımcı listesindeki Sayı: 66 Katılımcı Düzeyi ve Profili: 2 3 4 Dağıtılan Belgeler:

Detaylı

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇÖLLEŞME İLE MÜCADELE SÖZLEŞMESİ 12. TARAFLAR KONFERANSI (COP12) EKİM 2015 TARİHLERİNDE ANKARA DA YAPILACAKTIR.

BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇÖLLEŞME İLE MÜCADELE SÖZLEŞMESİ 12. TARAFLAR KONFERANSI (COP12) EKİM 2015 TARİHLERİNDE ANKARA DA YAPILACAKTIR. [ BİRLEŞMİŞ MİLLETLER ÇÖLLEŞME İLE MÜCADELE SÖZLEŞMESİ 12. TARAFLAR KONFERANSI (COP12) 12-23 EKİM 2015 TARİHLERİNDE ANKARA DA YAPILACAKTIR. [ Birleşmiş Milletler Çölleşme ile Mücadele 12. Taraflar Konferansı

Detaylı

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ

SAKARYA ÜNİVERSİTESİ SAKARYA ÜNİVERSİTESİ Koordinatörlüğümüzün Amacı, Üniversite birimleri ile özel sektör, sanayi ve sivil toplum kuruluşları arasında; İşbirliği stratejileri ve politikaları belirlemek, belirlenen ihtiyaçlara

Detaylı

Kyoto Protokolü nün Onanması (Taraf Olunması) ve Uluslararası İklim Rejiminin Geleceği ile İlgili Bazı Politik ve Diplomatik Noktalar

Kyoto Protokolü nün Onanması (Taraf Olunması) ve Uluslararası İklim Rejiminin Geleceği ile İlgili Bazı Politik ve Diplomatik Noktalar Kyoto Protokolü nün Onanması (Taraf Olunması) ve Uluslararası İklim Rejiminin Geleceği ile İlgili Bazı Politik ve Diplomatik Noktalar José Romero* İsviçre Federal Çevre Bakanlığı Berne, İsviçre Ankara,

Detaylı

TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu

TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu TÜSİAD Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele Çalışma Grubu Sunumu Ekonomi Koordinasyon Kurulu Toplantısı, İstanbul 12 Eylül 2008 Çalışma Grubu Amacı Kayıtdışı Ekonomiyle Mücadele M Çalışma Grubu nun amacı; Türkiye

Detaylı

ÇARŞAMBA TİCARET BORSASI 2015 YILI YILLIK İŞ PLANI

ÇARŞAMBA TİCARET BORSASI 2015 YILI YILLIK İŞ PLANI KONU Tahmini Maliyet (TL) Başlama Tarihi Bitiş Tarihi Sorumlu Kişi İşbirliği Yapılacak Kurumlar ve Kişiler Performans 1.1.1.1 2013 yılında istihdam edilmesi planlanan basın ve halkla ilişkiler personelinin

Detaylı

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM ENERJİ BÖLÜMÜ

İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM ENERJİ BÖLÜMÜ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ULUSAL BİLDİRİMLERİNİN HAZIRLANMASI PROJESİ 6. ULUSAL BİLDİRİM ENERJİ BÖLÜMÜ Tülin Keskin Danışman Kasım 2014 Ankara İklim Değişikliği 1. Ulusal Bildirim 1.Ulusal Bildirimde Enerji Sektörü

Detaylı

WWW.GREENıNDUSTRYPLATFORM.ORG. YEŞİL ENDÜSTRİ PLATFORMU İlk Danışma Kurulu Toplantısı 3 Nisan 2013 Paris, Fransa

WWW.GREENıNDUSTRYPLATFORM.ORG. YEŞİL ENDÜSTRİ PLATFORMU İlk Danışma Kurulu Toplantısı 3 Nisan 2013 Paris, Fransa YEŞİL ENDÜSTRİ PLATFORMU İlk Danışma Kurulu Toplantısı 3 Nisan 2013 Paris, Fransa DÜNYA DAKİ DURUM GSYİH nın Dünya daki eğilimleri, nüfus ve malzeme kullanımı Source: Dittrich, M. et al., Green Economies

Detaylı

ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ VE GİRİŞİMCİLİK

ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ VE GİRİŞİMCİLİK ENDÜSTRİYEL SİMBİYOZ VE GİRİŞİMCİLİK İskenderun Körfezi'nde Endüstriyel Simbiyoz Projesi Kapanış Etkinliği: Endüstriyel Simbiyoz Konferansı 2014 Dr. Emrah Alkaya Türkiye Teknoloji Geliştirme Vakfı 20 Şubat

Detaylı

T.C. ULAŞTIRMA BAKANLIĞI ULAŞIMDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ

T.C. ULAŞTIRMA BAKANLIĞI ULAŞIMDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ T.C. ULAŞTIRMA BAKANLIĞI ULAŞIMDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ Strateji Geliştirme Başkanlığı Mart 2011 İÇERİK 1. Ulaşımda Enerji Verimliliği Nedir? 2. Enerji Verimliliğinde Ulaştırma Sektörünün Mevcut Durumu 3.

Detaylı