İMMATÜR SIĞIR OOSİTLERİNİN VİTRİFİKASYON TEKNİĞİ ile ETİLEN GLİKOL ve DMSO KULLANARAK PAYETLERDE DONDURULMASI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "İMMATÜR SIĞIR OOSİTLERİNİN VİTRİFİKASYON TEKNİĞİ ile ETİLEN GLİKOL ve DMSO KULLANARAK PAYETLERDE DONDURULMASI"

Transkript

1 ANKARA ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ İMMATÜR SIĞIR OOSİTLERİNİN VİTRİFİKASYON TEKNİĞİ ile ETİLEN GLİKOL ve DMSO KULLANARAK PAYETLERDE DONDURULMASI Yunus ÇETİN DOĞUM VE JİNEKOLOJİ ANABİLİM DALI DOKTORA TEZİ DANIŞMAN Prof. Dr. Ayhan BAŞTAN 2004-ANKARA

2 iii ÖNSÖZ Giderek gelişen ve yeni boyutlar kazanan, yardımcı üreme tekniklerine paralel olarak, memeli oositlerini in vitro ortamda uzun süreli saklama ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Bu ihtiyaca cevap vermek amacıyla, değişik tekniklerle oositler dondurularak saklanmaya çalışılmıştır. Bu çalışmada, özellikle oosit dondurmada ümit verici sonuçlar veren ve halen geliştirilmekte olan vitrifikasyon tekniği kullanılmıştır. Sunulan çalışmayla, gelecek vaat eden ancak zorluklarla karşılaşılan, oosit dondurma konusuna küçük de olsa bir katkı yapıldığı inancındayız. Doktoramın ve tez çalışmamın her aşamasında yardımlarını esirgemeyen danışman hocam Prof. Dr. Ayhan BAŞTAN a, Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Doğum ve Jinekoloji Anabilim Dalı nın öğretim üyesi ve yardımcılarına, malzeme teminindeki yardımlarından dolayı Prof. Dr. Selim ASLAN a, oositlerin boyanması konusundaki katkılarından ötürü Prof. Dr. Hikmet ALTUNAY a, ovaryumların toplanması ve laboratuvar çalışmasındaki işbirliği nedeniyle çalışma arkadaşım Araş. Gör. H. Ceyhun MACUN a, medyumların hazırlanmasındaki desteğinden dolayı meslektaşım Dr. Musa ALKAN a, beni yetiştirerek bugünlere gelmemi sağlayan aileme ve bana her koşulda destek olan eşime teşekkürü bir borç bilirim.

3 iv İÇİNDEKİLER Kabul ve Onay...ii Önsöz...iii İçindekiler...iv Simgeler ve Kısaltmalar...vi Şekiller...viii Çizelgeler...viii 1. GİRİŞ Tarihçe Oosit Dondurmanın Önemi Dondurmada Kullanılan Malzemeler Oosit Dondurmada Kullanılan Taşıyıcı Kaplar Dondurmada Kullanılan Medyum Katkı Maddeleri Oosit Dondurmada Kullanılan Kryoprotektan Özellikteki Maddeler İn Vitro Oosit Toplama Teknikleri Aspirasyon Tekniği Follikül Diseksiyonu Ovaryum Dilimleme Tekniği İn Vitro Oosit Maturasyonu Oositlerde Maturasyon Kriterleri İmmatür ve Matür Oositlerin Kryobiyolojik Özellikleri Oositlerde Soğuğa Karşı Duyarlılık Oositlerde Dondurma-Çözdürme Sonucu Oluşan Hasarlar Oosit Dondurma Teknikleri Klasik Yavaş Dondurma Ultra Hızlı Dondurma ve Vitrifikasyon Oosit Boyama Teknikleri GEREÇ ve YÖNTEM Ovaryumların Toplanması ve Taşınması Follikül Aspirasyonu ve Oositlerin Seleksiyonu Deney Düzeneği...32

4 v Medyumların Hazırlanması Vitrifikasyon Medyumları Çözdürme Medyumları Maturasyon Medyumu Fiksasyon Solüsyonları Oositlerin Vitrifikasyonu Payetlerin Çözdürülmesi İn Vitro Maturasyon Maturasyon Kriterlerinin Değerlendirilmesi Kumulus Ekspansiyonunun Değerlendirilmesi Kutup Hücresinin Belirlenmesi Oositlerin Fiksasyonu ve Boyanması İstatistiksel Analiz BULGULAR Vitrifikasyon ve Çözdürme Sonrası Elde Edilen Bulgular Maturasyon Sonrası Bulgular Çekirdek Maturasyonu Bulguları TARTIŞMA SONUÇ...56 ÖZET...58 SUMMARY...60 KAYNAKLAR...62

5 vi SİMGELER VE KISALTMALAR % ± C µg µm < > ark. ATP BCB BSA cfda cm CO 2 dk DMSO DNA DPBS EG EGTA FCS FDA Fiks1 Fiks2 G GL gr GV GVBD Yüzde Standart sapma Santigrat derece Mikrogram Mikrometre Küçüktür Büyüktür Arkadaşları Adenozin trifosfat Brilliant Cresyl Blue Bovine Serum Albumin (sığır serum albumini) Carboxylfluorescein diacetate Santimetre Karbondioksit Dakika Dimetil sülfoksid Deoksiribonükleik asit Dulbecco nun PBS Etilen glikol Etilen glikol tetraasetik asit Fetal calf serum (fötal buzağı serumu) Fluorescein diacetate Fiksasyon 1 Fiksasyon 2 Gauge Gliserol Gram Germinal vezikül Germinal vezikül break down (germinal vezikülün yıkımlanması)

6 vii HEPES Hidroksietil piperazine-n-2-ethanesulfonik asit ICSI İntrasitoplazmik sperm enjeksiyonu IU İnternational ünite IVF İn vitro fertilization kg Kilogram KH Kutup hücresi KH- Kutup hücresi negatif KH+ Kutup hücresi pozitif KOK Kumulus oosit kompleks M Molar M I Metafaz 1 M II Metafaz 2 MDS Mikro damlacık ml Mililitre mm Milimetre mosm Miliosmolar Na Sodyum NaCl Sodyum Klorür -OH Hidroksil OPS Open Pulled Straw (Modifiye payet) PBS Fosfat tamponlu tuz solüsyonu ph Asidite değeri PROH Propilen glikol PVA Polivinil alkol s Saniye SSV Solid sürface vitrification (Katı yüzey vitrfikasyonu) TCM Tissue Culture Medium (Dokul kültür medyumu) Vit1 Vitrifikasyon 1 Vit2 Vitrfikasyon 2 ZP Zona pellusida

7 viii ŞEKİLLER Şekil 2.1. Sıvı azota atılamaya hazır bir payetin görünümü Şekil 3.1. Kumulus ekspansiyonu gösteren KOK lar (X40) ve 1. kutup hücresini atmış, matür oositler (X50) Şekil 3.2. Gruplarda maturasyon sonrası, kumulus ekspansiyonu dağılım grafiği Şekil 3.3. A) Zona kırılması sonucunda sitoplazmasını kaybetmiş bir oosit (X400), B (X200) ve C) zonası kırılan oositler (oklar) (X400) Şekil 3.4. A) Dejenere iki oosit (X50). B) Zonası hasar görmesine karşın kutup hücresini atmış oosit (X100). C) Sağlıklı matür oositler (X50) Şekil 3.5. Gruplarda maturasyon sonrası, kutup hücresi ve dejenerasyon oranları Şekil 3.6. Boyama sonrası oositlerin görünümü. A) GV aşamasında oosit (X200). B) GVBD-MI döneminde oosit kromozom yoğunlaşması (büyük ok) ve oositin etrafında kumulus hücreleri (küçük oklar) (X400). C) M II dönemindeki bir oositte maternal (ok başı) ve kutup hücresi kromozomları (büyük ok) (X400). D) Kesin olarak genetik materyali tanımlanamayan oosit (X400) ÇİZELGELER Çizelge 1.1.Soğutma veya dondurmaya ilişkin sistemlerde meydana gelen hasarlar (Shaw ve ark., 2000) Çizelge 1.2. Dondurma sırasında ortaya çıkması muhtemel hasarların karşılaştırılması (Vajta, 1999) Çizelge 3.1. Gruplarda kullanılan ovaryum ve oosit sayıları Çizelge 3.2. Gruplarda maturasyon sonrası, kumulus ekspansiyonu ve kutup hücresine ilişkin bulgular. Farklı harflere sahip satırlar istatistiki açıdan önemli derecede (p<0,001) faklıdır Çizelge 3.3. Gruplarda boyama sonrası oositlerin çekirdek maturasyonu bulguları. Farklı harflere sahip satırlar istatistiki olarak önemli derecede (p<0,001) farklıdır... 46

8 1 1. GİRİŞ İn vitro maturasyon, fertilizasyon ve kültür gibi teknolojilerin hızlı bir şekilde gelişmesi sonucu, memeli oositlerine duyulan ihtiyaç artmıştır. İstenilen zamanda oosit bulabilmenin en kolay yolu, oositlerin çok düşük sıcaklıklarda saklanmasıdır. Oositlerin dondurulması, insan hekimliğinde de büyük ilgi görmüştür ve bu konuda birçok bilim adamı çalışmalar yapmış ve de yapmaktadır. Bu ilginin en büyük sebebi, bu teknik ile oosit bankalarının kurulabilecek olmasıdır. Böylece değişik nedenlerden ötürü infertilite riski taşıyan hastaların, oositleri burada saklanabilecektir. Avusturya, Almanya, İsviçre, Danimarka ve İsveç gibi birçok Avrupa ülkesinde embriyo dondurma yasaklanmış ya da sınırlandırılmıştır (Cha ve ark., 2000; Bahadur, 2002). Oysa oosit dondurma tekniğinde, bu gibi yasal ve etik sorunlar söz konusu değildir. Dondurulmuş sığır oositlerinin sürekli elde mevcut olması, in vitro fertilizasyon ve bununla ilgili teknolojilerde büyük bir esneklik sağlamaktadır (Saunders ve Parks, 1999). Bu avantajlarına karşın dondurma sonrasında gelişim potansiyelinde meydana gelen azalmalar, memeli oositlerinin dondurulmasını güçleştirmektedir Tarihçe Chris Polge tarafından 1948 yılında kryoprotektan olarak gliserolün (GL) tesadüfi keşfinden sonra, gametlerin dondurularak saklanması konusunda büyük ilerlemeler sağlanmıştır (Pegg, 2002). Oositlerin dondurulması üzerine ilk çalışmalar, fare ve hamster oositlerinin dondurulmasıyla başlamıştır (Martino ve ark., 1996). Rall (1992) ın bildirdiğine göre, 1977 yılında Whittingham ve ark. geleneksel dondurma yöntemleri ile dondurdukları fare oositlerinin %6 14 ünden gebelik elde etmişlerdir. Vitrifikasyon tekniği ise ilk olarak Rall ve Fahy (1985) tarafından fare embriyolarının dondurulmasında kullanılmıştır. Nakagata (1989), Miyake ve ark., (1993) fare oositlerini

9 2 vitrifikasyon tekniği ile dondurmayı başarmışlardır. Bu çalışmalara paralel olarak oositlerde dondurmaya ilişkin ortaya çıkan hasarları inceleyen çalışmalar da yapılmıştır (Subramaniam ve ark., 1990). Dondurulan insan oositleri kullanılarak in vitro fertilizasyon (IVF) sonrası ilk bebek, Chen (1986) tarafından elde edilmiştir. İlk olarak 1991 de Lim metafaz II dönemindeki sığır oositlerini dondurup çözdürmüş ve blastosist aşamasına kadar kültüre etmeyi başarmıştır (Lim ve ark. 1999). Dondurulan oositlerden, ilk canlı buzağılar ise Fuku ve ark. (1992) tarafından elde edilmiştir Oosit Dondurmanın Önemi Günümüzde sığır embriyoları, klasik dondurma teknikleri ile başarılı şekilde dondurulabilmektedir. Ancak dondurulan embriyolar, gen kaynaklarının saf olarak korunmasına imkan vermemektedir. Bunun yerine gen kaynaklarını korumak, genetik değerliliğe sahip hayvanları, daha verimli değerlendirmek, bunlar üzerinde yapılacak olan çalışmalara geniş bir açı kazandırmak için oositlerin dondurulması daha uygun olabilmektedir. İn vitro çalışmalar için memeli oositlerinin temel kaynağı mezbahalar olmaktadır. Ancak bu mezbaha materyalinden elde edilen oositlerin yaşam sürelerinin sınırlı olması araştırmaları güçleştirmektedir. Memeli oositleri, kısa bir ömre sahiptirler ve fertilize olmadıkları sürece dejenere olurlar (Paytner, 2000). Oositlerin düşük sıcaklıklarda saklanması, ticari kullanımı yanında araştırmalar için de oosit teminini kolaylaştıracaktır. Beklenmeyen nedenlerden dolayı ölen hayvanların ovaryumlarından elde edilen oositler de oosit bankalarında saklanabilmektedir. Sayıları çok azalmış olan türlerde ölen dişilerin oositlerinin dondurulması, kalan popülasyonun genetik farklılığının korunmasında çok faydalı bulunmaktadır (Ballou, 1992). Deneysel araştırmalar için (örneğin sibling test) aynı bireyin oositlerinin kullanılması çalışmanın güvenirliliği açısından daha yararlı olabilmektedir. Ayrıca dondurulan oositlerin çekirdek transferi gibi teknolojilere de kolaylık sağladığı bildirilmektedir (Ito ve ark., 1999). Ancak dondurulan oositlerden düşük oranlarda embriyo elde edilebilmesi nedeniyle, bu yöntem şimdiye kadar

10 3 pratik olarak kullanım alanı bulamamıştır. Tekniğin pratiğe aktarılabilmesi, üzerinde yapılacak olan araştırmalarla başarı oranlarının artırılmasına bağlı görülmektedir. Bugün beşeri hekimlikte de bazı ahlaksal ve etik nedenlerden dolayı embriyo dondurma yerine oositlerin dondurulması tercih edilmektedir. Kadınlarda Turner sendromu gibi genetik hastalıklar, kemoterapi veya radyoterapi, kist veya endometriozis gibi tekrarlayan hastalıklar, endometriozisin tedavisi için ovaryumların alınması, ovaryum ağrısı veya genital organ kanserleri gibi erken yaşta infertiliteye neden olan hastalıklarda fertilitenin devamı için oosit dondurulması, yeni ufuklar açmıştır (Wood ve ark., 1997; Porcu ve ark., 2000) Dondurmada Kullanılan Malzemeler Oosit Dondurmada Kullanılan Taşıyıcı Kaplar Oositlerin dondurulmasında 0,25 ml lik payetler kullanılabilmektedir. Payetlerde olabilecek muhtemel toksik maddeler, dondurma işleminden önce, payet içlerinin medyumlarla yıkanması ile giderilebilmektedir. Plastik payetler kolay maniple edilebilmeleri, ucuz olmaları ve kolay bulunabilmeleri nedeniyle, çok sayıda araştırmada tercih edilmektedir. Vitrifikasyon tekniğinde sıcaklığın ani düşürülmesi çok önemlidir. Bunun başlıca iki sebebi bulunmaktadır. Birincisi soğuma hızı yüksek olursa, vitrifikasyon için gereken kryoprotektan miktarı azalmakta, böylece toksik hasar riski düşmektedir. İkincisi ise sıcaklık düşüşü ani olduğunda, soğuğa duyarlı olan biyolojik yapıların zarar gördüğü, sıcaklık dereceleri (-5 C ila +15 C arası) hızla geçilebilmektedir. Bu amaçla dondurma tüpleri ve klasik payetler yetersiz kalabilmektedir. Bunlar sadece 40 C/s lik bir soğuma oranı sağlamaktadırlar. Elektron mikroskobu ızgaraları (Martino ve ark., 1996; Park

11 4 ve ark., 1999), naylon taşıyıcılar (Matsumo ve ark., 2001; Mavrides ve Morroll, 2002) gibi farklı kaplar yaklaşık 250 C/s lik soğuma oranı sağlayabilmektedirler. Klasik 0,25 ml lik payetlerin ısıtılıp, çekilerek uzatılması suretiyle elde edilen modifiye payetlerde, payetin hem hacmi küçülmekte hem de çeperi incelmektedir. Bu şekilde elde edilen payetlere OPS (Open Pulled Straw) denmektedir. Modifiye payetler (OPS gibi) yaklaşık 300 C/s lik soğuma oranı sağlayabilmektedir. Ancak, bu teknikte payetin iki ucu açık olduğundan dondurulan materyalin kontaminasyon riski bulunmaktadır (Vajta ve ark., 1998; Vajta, 1999). Hurtt ve ark. (2000), immatür ve matür at, sığır oositlerinin vitrifikasyonunda OPS payetlerin başarıyla kullanılabileceğini bildirmektedirler Dondurmada Kullanılan Medyum Katkı Maddeleri Dondurma medyumlarında, serum ve sığır serum albümini, yüzey gerilimini düşürme ve koruyucu özelliklerinden ötürü yaygın olarak kullanılmaktadır. Fötal buzağı serumu (FCS) ve sığır serum albümininin (BSA) zona pellusidayı koruduğu bildirilmektedir (Paytner, 2000). Dondurma medyumunda proteinler (serumlar, BSA, makromoleküller) sürfaktan etkilerinden dolayı da kullanılmaktadır. Serumların düşürdüğü yüzey gerilimi, oositlerin birbirine, payetin duvarına ya da solüsyonun yüzeyine yapışmasına engel olmaktadır. Proteinler hücre membranlarını da stabilize ederek, dondurma sırasında zarar görmelerine engel olmaktadır. Fötal buzağı serumu ve BSA gibi biyolojik proteinler dondurma medyumlarında vazgeçilmez katkı maddeleri olarak kullanılmaktadırlar (Palasz ve ark., 1993). Cooper ve ark., (1996) dondurma medyumunda kullanılan protein kaynağının, fare oositlerinin canlılığına etkisini araştırmak amacıyla yaptıkları çalışmada, BSA nın FCS ye göre daha iyi sonuçlar verdiğini, ancak ortaya çıkan farkın istatistiki olarak önemli olmadığını belirtmişlerdir.

12 5 Serum toplama ve işleme metotlarındaki ilerlemelere rağmen, bazı virüsler serumlarda canlılığını muhafaza edebilmektedir. Embriyo transferi yapılan alıcılarda ortaya çıkan, sığır viral diare vakalarının büyük kısmı dondurma ve taşıma medyumlarında kullanılan serumdan kaynaklanmaktadır. Bu kontaminasyon risklerini ortadan kaldırmak amacıyla serumların yerine polivinilalkol (PVA), polivinilpirrolidon ve sodyum hyaluronat gibi maddeler denenmiştir (Palazs ve Mapletoft, 1996). Yüksek molekül ağırlıklı, büyük moleküllü bir mukopolisakkarit olan sodyum hyaluronat embriyo dondurma çalışmalarında serum katkısı yerine kullanılmıştır (Palazs ve ark.,1993). Araştırıcılar olumlu özelliklerinden dolayı, serumların yerine bu maddelerin kullanılabileceğini, ancak sürfaktan özelliği olmadığından dolayı manipülasyon güçlükleri olduğunu bildirmişlerdir. Vitrifikasyonda kullanılan medyumların vitrifikasyon özelliklerini geliştirmek amacıyla ficoll, PVA, BSA gibi maddeler denenmiştir (Checura ve Seidel, 2002). Wowk ve ark. (2000), küçük konsantrasyonlardaki polivinilalkolün soğutma ve çözdürme sırasında vitrifikasyon solüsyonlarında, buz oluşumunu engellediğini bildirmiştir. Asada ve ark. (2002) da %0,1 oranında kullanılan PVA nın, etilen glikol (EG) bazlı vitrifikasyon solüsyonlarında kullanılabileceğini ifade etmektedirler. Düşük molekül ağırlıklı ve vinil asetat kapsayan PVA, daha etkin olmasına ilaveten solüsyonun viskozitesinin de azaltmaktadır. Ancak araştırıcılar bu etkinin ortaya çıkabilmesi için düşük molekül ağırlıklı PVA nın %0,001 gibi çok düşük konsantrasyonlarda kullanılması gerektiğini bildirmişlerdir (Wowk ve ark., 2000) Oosit Dondurmada Kullanılan Kryoprotektan Özellikteki Maddeler Kryoprotektanların koruyucu etkileri, suyla hidrojen bağları oluşturarak, buz kristallerinin boyutlarını küçültmeleriyle ortaya çıkmaktadır. Gliserol ve propanediol, bu işi hidroksil grupları ile (-OH) yaparken dimetil sülfoksit (DMSO) oksijen atomu sayesinde yapmaktadır. Kryoprotektanlar medyumun

13 6 donmadan kalan kısmındaki elektrolit konsantrasyonunu da azaltarak koruyucu etki göstermektedirler (Porcu, 2001). Kryoprotektanlar, genelde intraselüler ve ekstraselüler olmak üzere iki grupta incelenmektedirler. İntraselüler kryoprotektanlardan en yaygın kullanılanları DMSO, GL, EG ve propilen glikoldür (PROH). Bu kryoprotektanların molekül ağırlıkları sırasıyla 78,13, 92,10, 62,07, 76,10 gramdır (Palasz ve Mapletoft, 1996). Ekstraselüler kryoprotektanlar büyük moleküllerdir. Vitrifikasyonu kolaylaştırmak ve toksik hasarı azaltmak amacıyla mono ve disakkaridler (glukoz, galaktoz, sükroz, trehaloz gibi), BSA, polivinilpirrolidon, dekstran ve fikol gibi oositin içine giremeyen bileşikler de kullanılmaktadır. Genel olarak dondurma medyumunda tek bir kryoprotektan yerine kombine kryoprotektanların kullanımının daha başarılı olacağı ileri sürülmektedir (Vajta, 1999). Disakkaridler gibi, hücre dışı kryoprotektanlar dondurma sırasında hücre içindeki suyu hücre dışına çekerek, öldürücü olan hücre içi buz oluşumunu azaltmaktadırlar. Çözdürme sonrasında da kryoprotektanın uzaklaştırılması basamaklarında dehidre hücreye suyun aniden girmesi sonucunda oluşabilecek ozmotik stresi önlemektedirler. Bunlara ilave olarak karbonhidratların membran stabilize edici etkisi olduğu da bildirilmektedir (Arav ve ark., 1993). Klasik kryoprotektanlar dışında antifreeze proteinler, betahidroksi bütilen, etilen glikol tetra asetik asit (EGTA) veya cytochalasin B gibi kimyasal bileşiklerin de soğuktan koruyucu özellikleri araştırılmıştır. İmmatür ve matür oositlerin dondurma öncesi EGTA veya cytochalasin B ile muamele edilmesinin hücre membranını ve sitoskeletal elementleri stabilize ederek, yarar sağladığı bildirilmektedir (Younis ve ark., 1997; Zeron ve ark., 1999). Arav ve ark. (1993) antifreeze proteinler olarak bilinen, bazı bileşiklerin etkilerini domuz oositleri üzerinde inceleyerek, bu proteinlerin farklı tiplerinin

14 7 benzer etkilere sahip olduğunu ve yararlı olabileceklerini bildirmişlerdir. Antifreeze proteinlerin araştırmalarda kullanılmasının üç ana nedeni bulunmaktadır. Bu proteinler 0 ºC altındaki sıcaklıklarda buz oluşumunu engelleyebilirler, çözdürme sırasında kristalizasyonu durdurabilirler ve düşük ısılarda plazma membranını koruyucu özellikleri de vardır. Ancak etkilerinin tartışmalı olduğu da bildirilmektedir (Wang, 2000). O Neil ve ark. (1998), antifreeze proteinlerin, matür fare oositlerinin vitrifikasyonuna etkilerini araştırmıştır. Ancak araştırmacılar bu proteinlerin çok başarılı sonuçlar vermediğini ifade etmişlerdir. Kryoprotektanlar, dondurma sırasında vazgeçilmez bileşikler olmalarına rağmen, oositler üzerine zararlı etkileri de bulunabilmektedir. Fare oositleri üzerinde yapılan bir araştırmada (Trounson ve Kirby, 1989) DMSO nun 4-37 C lik sıcaklıklarda kullanıldığında iğ ipliklerinin dağılmasına ve pericentrioler materyalin yer değiştirmesine neden olduğu bildirilmektedir. Ayrıca DMSO kullanarak fare oositleri vitrifiye edildiğinde çözdürme sonrası aneuploidi olgularının arttığı bildirilmiştir. Dimetil sülfoksit kullanarak yapılan dondurmalardan sonra meydana gelen fertilizasyon oranlarındaki düşmelerin DMSO nun, kromozom yoğunlaşması ve fertilizasyon için gerekli olan mikrotubüller üzerindeki olumsuz etkilerinden kaynaklanabileceği bildirilmiştir (Trounson ve Kirby, 1989). Ullah ve ark. (1997) kryoprotektanın oosit gelişimi üzerine etkilerini araştırdıkları bir çalışmada %10 oranında kullanılan EG ye 10 veya 20 dk maruz bırakmanın, daha sonraki gelişim basamaklarını önemli derecede etkilemediğini belirtmektedirler. Ancak konsantrasyon %20 ye çıktığında uygulama süresine bakılmaksızın fertilizasyon sonrası blastosist dönemine ulaşan oosit sayısı azalmaktadır. Etilen glikol yüksek permeabilitesi ve düşük sitotoksisitesi nedeniyle immatür insan, sığır ve at oositlerinin vitrifikasyonu için uygun bulunmaktadır (Cha ve ark.,2000; Hurtt ve ark, 2000). Araştırıcılar kullanılan kryoprotektanın M II döneminde dondurulan sığır oositlerinde gelişimsel kapasiteyi etkileyen

15 8 faktörlerden birisi olduğunu belirtmektedirler. Bu amaçla PROH un, GL ve DMSO ya göre daha etkili olduğu ileri sürülmektedir (Lim ve ark., 1999) İn Vitro Oosit Toplama Teknikleri Sığır oositlerinin ovaryumlardan toplanması amacıyla aspirasyon, follikül diseksiyonu ve ovaryum dilimleme olmak üzere başlıca 3 ana teknik kullanılmaktadır (Duran, 2000) Aspirasyon Tekniği Sığır oositlerinin toplanmasında, veziküler folliküllerin aspirasyonu yaygın olarak kullanılan bir tekniktir. Bu amaçla özel olarak yapılmış aspiratörler kullanılabileceği gibi, 5-10 ml lik enjektörlerin ucuna takılmış 18 G lik iğneler de kullanılabilmektedir. Bu teknik uygulaması pratik olmakla birlikte, folliküllerin sadece %30 60 ından oosit elde etmek mümkün olmaktadır. Oysa daha zaman alıcı olan follikül diseksiyon tekniğinde, bu oran %100 e kadar ulaşmaktadır. Ayrıca aspirasyon yöntemi ile toplanan oositlerin yaklaşık olarak %43 ü morfolojik olarak normal olmaktadır. Bu teknikte ovaryum başına elde edilen kullanılabilir kalitedeki oosit sayısı, 5-8 adet olduğu bildirilmektedir. Dezavantajlarına rağmen, pratik olması ve çok sayıda ovaryumun işlenebilmesine olanak vermesi nedeniyle, aspirasyon yöntemi tercih edilmektedir. Araştırmacılar, çok sayıda ovaryumun işlenmesinin önemli olduğu ticari embriyo üretimi yapılan laboratuarlarda, aspirasyon tekniğini oosit kalitesinin önemli olduğu durumlarda ise diseksiyon yöntemini önermektedirler (Gordon, 1994) Follikül Diseksiyonu Veziküler folliküllerin (2-8 mm) diseksiyonunu takiben, parçalayarak oosit toplanması, öncelikle koyunlarda kullanılmış bir tekniktir. Bu teknikte

16 9 öncelikle oositi çevreleyen kumulus hücrelerine zarar vermeden oosit elde edilmesi amaçlanmaktadır. En büyük avantajı atretik ve atretik olmayan folliküllerin belirlenebilmesidir. Follikülün homojen olarak saydam ve açık renkte olması, damarlaşmanın iyi, stratum granulozum tabakasının düzenli oluşu, follikülün atretik olmadığını göstermektedir. Diğer taraftan, atretik folliküllerin damarlaşması zayıftır ve donuk gri renktedirler. Diseksiyon tekniğinde aspirasyonda olduğu gibi, oositi çevreleyen kumulus hücrelerine zarar verilmediği için, fazla sayıda kaliteli oosit elde etmek mümkün olmaktadır. Ayrıca, kaliteli oositlere ait kumulus oophorus follikül duvarına sıkıca bağlandığı için, bunlar aspirasyonla her zaman alınamamaktadır (Gordon, 1994) Ovaryum Dilimleme Tekniği Ovaryum dilimleme tekniği direkt olarak uygulanabildiği gibi, aspirasyon sonrası da yapılabilmektedir. Ovaryum başına arasında oosit elde etmek mümkün olmaktadır. Özellikle koyun - keçi gibi küçük ovaryumlu hayvanlarda, ovaryum yüzeyinin dilimlenmesi iyi sonuçlar vermektedir. Bu teknikte, çok sayıda oosit elde edilmekle birlikte, mayotik olarak yetersiz oositler de toplanabilmektedir. Çok sayıda ovaryumun işlenmesi için uygun olmamakla birlikte, az sayıdaki ovaryum için önerilmektedir (Duran, 2000) İn Vitro Oosit Maturasyonu Maturasyon sırasında oosit çekirdeği, diploid kromozom sayısını azaltarak haploid yapmak amacıyla bir dizi bölünmeye girmektedir. Bu çekirdek maturasyonu, genetik materyali çevreleyen bir zar olan, germinal vezikülün gözden kaybolması (GVBD) ve kromozomların yoğunlaşması ile başlamaktadır. Sığır, koyun ve domuz oositlerinde mayozun yeniden başlaması ve kromatin yoğunlaşması için aktif olarak protein sentezi gerekmekte iken, rodent ve tavşanlarda, böyle bir zorunluluk

17 10 bulunmamaktadır. Tam olarak gelişmiş rodent ve tavşan oositleri GVBD, kromatinin yoğunlaşması için gereken bütün proteinlere sahiptirler. Germinal vezikülün yıkımlanması ile birlikte kromozomlar yoğunlaşarak sıkı bir yapı oluştururlar. Primer oositler birbirini takip eden iki mayotik bölünmeye girerler. Diploid kromozom çiftleri sitoplazmada serbest bulunurken, ekvatoral düzlem üzerinde dizilerek metafaz I safhasına geçerler. İlk bölünmeyi takiben iki hücre oluşur. Bunlardan bir tanesi, tam bir sitoplazmaya sahip iken, ikinci hücrede neredeyse hiç sitoplazma yoktur. Bu küçük hücreye, kutup hücresi ismi verilmektedir. Kutup hücresinde kromozomlara ilaveten, çeşitli sitoplazmik organeller de bulunmaktadır. İlk bölünmeyi tamamlayan oosit sekonder oosit adını alır ve diploid kromozom sayısına sahiptir. Birinci bölünmeden sonra, ikinci bölünme başlar ve metafaz II safhasına kadar ilerler. Bu safhada duran bölünme, oosite spermin penetrasyonu ile yeniden başlamaktadır. İkinci mayotik bölünmenin tamamlanması ile perivitellin boşluğa ikinci kutup hücresi atılır ve kromozom sayısı haploid sayıya (n=30) düşer (Greve ve ark., 1993; Gordon, 1994). Sığır oositlerinin gelişim kapasitesini etkileyen birçok faktör bulunmaktadır. Oositlerin toplandığı hayvanın yaşı (Paz ve ark., 2001), ırkı, beslenmesi (Kendrick, 1997; Sinclair ve ark., 2000), follikül çapı (Duran, 2000), seksüel siklus dönemi (Wit ve ark., 2000), mevsim (Katanani ve ark., 2002), kumulus oosit kompleksinin morfolojik özellikleri (Sylvie ve Panich, 2002) gibi faktörler örnek olarak verilebilir. Gelişme yeteneğine sahip oositleri belirlemenin en basit yollarından birisi, kumulus yapısının değerlendirilmesidir. Kumulus hücreleri farklı fonksiyonlara sahip granuloza hücrelerinin bir alt kümesidir. Oositin gelişmesi sırasında besin desteği, zona pellusidanın oluşturulmasına katılma, çeşitli proteinlerin sentezlenmesi gibi görevleri bulunmaktadır. Kumulus hücrelerinin zona pellusida ile temas halindeki bölümü corona radiata olarak adlandırılır ve oosit ile yakın sitoplazmik bağlantılar içindedirler. Yapılan çalışmalar sıkı ve kalın bir kumulus katı ile çevrili oositlerin daha yüksek gelişim potansiyeline sahip olduklarını göstermiştir (Gordon, 1994; Sirard ve Blondin, 1996). Pujol ve ark.

18 11 (2004), geleneksel değerlendirme teknikleri yanında glukoz-6-fosfat dehidrojenaz aktivitesini belirleyen brilliant cresyl blue (BCB) boyası kullanarak da gelişim yeteneğine sahip oositlerin seçilebileceğini bildirmişlerdir. Kumulus hücrelerinin, sun i olarak uzaklaştırılması oositlerin maturasyon oranlarını düşürmektedir (Sirard ve Blondin, 1996). Ayrıca kumulus hücrelerinin sitoplazmik maturasyona katkı yaptıkları bildirilmektedir (Hassan, 2001). Fertilizasyon öncesi kumulus hücrelerinden tamamen arındırılan oositlerde fertilizasyon sonrası erken bölünme oranları düşmektedir (Fatehi ve ark., 2002). Araştırmacılar oosit çapı ile kumulus oosit kompleks (KOK) kalitesi arasında yakın bir ilişki bulunduğunu bildirmektedirler. Kumulus oosit kompleksinde atrezi arttıkça oositin çapı da büyümektedir. Ancak atrezi belli bir noktaya ulaştığında oosit büzüşmekte ve çapı daralmaktadır (Wit ve Kruip, 2001). Bu araştırmacılar (Wit ve Kruip, 2001) KOK un atrezi belirtileri göstermesinin, uzun bir süreçte kazanılan maturasyon, fertilizasyon ve embriyo olabilme yeteneklerinin bir sonucu olduğunu düşünmektedirler. Goesseels ve Panich (2002), erken atrezi belirtileri gösteren oositlerin daha yüksek embriyo oluşturma yeteneğine sahip olduğunu belirtmektedirler. Yapılan çalışmalar 3-4 mm çaptaki folliküllerin gelişim yeteneklerini kazandıkları ve follikül çapı büyüdükçe oositin ileriki gelişim basamaklarına geçme yeteneğinin arttığını göstermektedir. Ayrıca follikül sağlığının da içindeki oositi yakından etkilediği bilinmektedir. Follikülün atrezi olması, oositin de dejenerasyonuna neden olmaktadır (Lonergan ve ark., 1994; Sirard ve Blondin, 1996). Ancak atrezinin başlarındaki folliküllerden elde edilen oositlerde, yüksek gelişim potansiyellerine sahip olabilmektedirler (Mayes ve Sirard, 2001; Wit ve Kruip, 2001). Gordon (1994), in vivo maturasyon sonrası, sığır oositlerinin tam olarak genişlemiş ve dejenerasyon göstermeyen bir kumulus katına sahip olmaları gerektiğini bildirmişlerdir. Aynı zamanda homojen olarak

19 12 granülasyon gösteren bir sitoplazma ve küçük perivitellin boşluk olması gerekmektedir. Bu özellikleri gösteren oositlerin fertilizasyon kapasitelerinin yüksek olduğu bildirilmiştir. İn vitro maturasyonda kullanılan medyum sadece M II dönemine gelen oosit sayısını değil, fertilizasyon ve ileriki gelişim basamaklarına geçen oosit sayısını da etkilemektedir. Sığır oositlerinin in vitro maturasyonunda en yaygın olarak kullanılan medyum TCM 199 medyumudur. Bu medyum Earl ün tuzlarını içerir ve sodyum bikarbonat ile tamponlanmıştır (Gordon, 1994). Memeli oositlerinin kendi ortamlarında alındıktan sonra maturasyonlarını tamamlamaları için farklı serumların ya da BSA gibi protein kaynağının kültür medyumuna katılmış olması gerekmektedir (Mingoti ve ark., 1995; Chanson ve ark., 2001). Kültür ortamına katılan serum (Ocana ve ark., 1999a) ve hormonların (Ocana ve ark., 1999b) maturasyon oranlarını artırdıkları ve embriyonik gelişimi destekledikleri saptanmıştır. Ayrıca kültür ortamına bakteriyel kontaminasyonlardan korunmak amacıyla penisilin, streptomisin, gentamisin gibi antibiyotikler de ilave edilebilmektedir (Shirazi, 2003) Oositlerde Maturasyon Kriterleri Oositlerde maturasyon nükleer maturasyon ve sitoplazmik maturasyon olmak üzere iki basamakta incelenmektedir. Sitoplazmik maturasyon oositin germinal vezikül (GV) aşamasından M II aşamasına kadar geçen süreçteki değişiklikleri ve oositin gelişimsel kapasiteyi kazanmasını ifade etmektedir. Çekirdek maturasyonu ise GV aşamasındaki oositin metafaz II dönemine ulaşması anlamına gelmektedir. İn vitro maturasyon sırasında sığır oositlerinde kumulus hücreleri genişlemekte, perivitellin boşluk meydana gelmekte ve ilk kutup hücresinin bu boşluğa atılımı gerçekleşmektedir (Gordon, 1994). Mayes (2002) sitoplazmik maturasyonun indirekt morfolojik kriteri olarak, anılan özelliklerin kullanılabileceğini bildirmiştir. İnsanlarda yapılan IVF çalışmalarında genellikle kumulus ekspansiyonu oosit

20 13 maturasyonunun bir göstergesi olarak kabul edilmektedir. Ancak kumulus ekspansiyonu maturasyondan bağımsız olarak da meydana gelebilmektedir. Boyama ile yapılan değerlendirmelerde kromozomal durumu M II yi gösteren oositlerin yalnızca %50 sinde kutup hücresinin belirlenebildiği bildirilmektedir. Dolayısıyla kutup hücresinin atılmaması nükleer maturasyonun meydana gelmediğini göstermemektedir. Ancak çekirdek maturasyonunu daha doğru bir biçimde saptamak amacıyla boyama tekniklerinden yararlanılabilmektedir (Gordon, 1994). Xu ve ark. (1986), maturasyonun tek gerçek güvenilir kriterinin, canlı bir yavrunun doğumu olduğunu bildirmektedirler İmmatür ve Matür Oositlerin Kryobiyolojik Özellikleri Genel bir kural olarak, tek bir hücrenin dondurulması, hücre kitlelerinin dondurulmasına göre daha başarılı olmaktaysa da memeli oositleri için bu durum geçerli değildir (Özkavukçu ve Erdemli, 2002). Memeli oositleri, dondurulmaya karşı zigot ve embriyo dönemine göre duyarlı bulunmaktadır (Vajta,1999). Oosit veya embriyoların büyüklüğü, şekli, geçirgenliği, kalitesi, ait olduğu tür ve gelişim dönemi başarılı bir dondurma için önemli özelliklerdir. Matür bir oosit en büyük (yaklaşık 130 µm çapında) memeli hücrelerinden birisidir (Paytner, 2000). Evcil memelilerde erkek gametlerinin boyutları dişilerinkine göre daha küçük olduğundan, başarıyla dondurulabilmektedir. Benzer şekilde fare oositlerinin insan ve tavşan oositlerine göre küçük olması dondurma çözdürme sonrasında yüksek canlılık oranları elde edilmesine olanak tanımaktadır (Porcu, 2001). Oosit, tek bir hücre olduğundan çevre değişikliklerine, çok hücreli implantasyon öncesi embriyolara göre daha hassastır (Im ve ark., 1997). Bu hassasiyetin diğer sebepleri şu şekilde sıralanabilmektedir; Yüksek hacim/yüzey oranı nedeniyle hücrenin bir kısmında yüksek kryoprotektan konsantrasyonu, toksik hasara neden olurken, diğer tarafta

BİYOTEKNOLOJİ NEDİR? Canlılar aracılığı ile ürün ve hizmet üretmektir

BİYOTEKNOLOJİ NEDİR? Canlılar aracılığı ile ürün ve hizmet üretmektir BİYOTEKNOLOJİ NEDİR? Canlılar aracılığı ile ürün ve hizmet üretmektir Reprodüktif Biyoteknolojinin Amacı Canlılarda in vivo ve in vitro koşullarda gen kaynaklarının uzun süreli korunması ve daha fazla

Detaylı

Laboratuvar Başarısında Kriyoprezervasyonun Rolü

Laboratuvar Başarısında Kriyoprezervasyonun Rolü Laboratuvar Başarısında Kriyoprezervasyonun Rolü Ayşen Durmaz, PhD Ege Üniversitesi Aile Planlaması İnfertilite Araştırma ve Uygulama Merkezi Tanım Kriyoprezervasyon; hücrelerin ve dokuların sıfır derecenin

Detaylı

FERTİLİZASYON-Döllenme

FERTİLİZASYON-Döllenme FERTİLİZASYON-Döllenme Tanım Spermatozoon ile Oosit II nin birleşerek yeni bir canlı olan ZİGOT u şekillendirmesi Ovulasyonla yumurta yoluna atılan Oosit korona radiata hücreleri ile sarılıdır. - Oosit

Detaylı

ıo. Urünün raf ömrü üretim tarihinden itibaren i yıl olmalıdır.

ıo. Urünün raf ömrü üretim tarihinden itibaren i yıl olmalıdır. 12)VİTRİFİKASYON KİT TEKNİK ŞART AMESİ I. Oosit, Embryo ve Blastosistlerin Vitrifikasyon yöntemi ile dondurulması amacı ile kullaru lmalıd ır. 2. Ürün Equilihrnıion Solution - ES (white cap) i x 1 ml.

Detaylı

EMBRĐYO TRANSFERĐ. Dr. Numan Akyol Lalahan. lalahanakyol 1

EMBRĐYO TRANSFERĐ. Dr. Numan Akyol Lalahan. lalahanakyol 1 EMBRĐYO TRANSFERĐ Dr. Numan Akyol Lalahan Hayvancılık k Merkez Araştırma rma Enstitüsü lalahanakyol 1 lalahanakyol 2 EMBRĐYO TRANSFERĐNĐN AVANTAJLARI Normalden 20 kat daha fazla sayıda yavru Genetiğin

Detaylı

DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ

DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ 3//03 00:00:00 Döner Sermaye İşletmesi Teklif No 039378 İLAN HASTANEMİZİN İHTİYACI OLAN AŞAĞIDA YAZILI MALZEME(LER) SATIN ALINACAKTIR. İLGİLENEN FİRMALARIN 5//03 TARİHİ, SAAT :00 'E/A KADAR TEKLİFLERİNİ

Detaylı

DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ

DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ //205 00:00:00 Döner Sermaye İşletmesi Teklif No 205695 İLAN HASTANEMİZİN İHTİYACI OLAN AŞAĞIDA YAZILI MALZEME(LER) TEKLİF ALMA SURETİYLE SATIN ALINACAKTIR. İLGİLENEN FİRMALARIN //205 TARİHİ, SAAT 0:00

Detaylı

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler

III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler III-Hayatın Oluşturan Kimyasal Birimler MBG 111 BİYOLOJİ I 3.1.Karbon:Biyolojik Moleküllerin İskeleti *Karbon bütün biyolojik moleküllerin omurgasıdır, çünkü dört kovalent bağ yapabilir ve uzun zincirler

Detaylı

BİO.ERKİN KENT GÜRGAN CLINIC KADIN SAĞLIĞI, İNFERTİLİTE VE TÜP BEBEK MERKEZİ ANKARA,

BİO.ERKİN KENT GÜRGAN CLINIC KADIN SAĞLIĞI, İNFERTİLİTE VE TÜP BEBEK MERKEZİ ANKARA, SPERM KRİYOPREZERVASYONU (Sperm hücresinin dondurularak saklanması) BİO.ERKİN KENT GÜRGAN CLINIC KADIN SAĞLIĞI, İNFERTİLİTE VE TÜP BEBEK MERKEZİ ANKARA, 2014 İÇERİK DONDURMANIN TANIMI ENDİKASYONLARI TARİHÇESİ

Detaylı

Sığrlarda Embryo Transferi. Prof.Dr.Serhat Pabuccuoğlu

Sığrlarda Embryo Transferi. Prof.Dr.Serhat Pabuccuoğlu Sığrlarda Embryo Transferi Prof.Dr.Serhat Pabuccuoğlu BİYOTEKNOLOJİ NEDİR? Canlılar aracılığı ile ürün ve hizmet üretmektir Reprodüktif Biyoteknolojinin Amacı Canlılarda in vivo ve in vitro koşullarda

Detaylı

BOĞA SPERMASININ SULANDIRILMASI VE DONDURULMASI AŞAMALARI. Dr Decuadro-Hansen IMV Technologies Fransa

BOĞA SPERMASININ SULANDIRILMASI VE DONDURULMASI AŞAMALARI. Dr Decuadro-Hansen IMV Technologies Fransa BOĞA SPERMASININ SULANDIRILMASI VE DONDURULMASI AŞAMALARI Dr Decuadro-Hansen IMV Technologies Fransa Giriş Spermanın ilk dondurulup saklanması 1945 de bildirildikten sonra, birçok memeli türünden sperma

Detaylı

Rahim ağzı kanseri hücreleri doku kültürü mikroskopik görüntüsü.

Rahim ağzı kanseri hücreleri doku kültürü mikroskopik görüntüsü. Doç.Dr.Engin DEVECİ HÜCRE KÜLTÜRÜ Hücre Kültürü Araştırma Laboratuvarı, çeşitli hücrelerin invitro kültürlerini yaparak araştırmacılara kanser, kök hücre, hücre mekaniği çalışmaları gibi konularda hücre

Detaylı

Protein Ekstraksiyonu

Protein Ekstraksiyonu Protein Ekstraksiyonu Dr.Gaye Güler Tezel Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Patoloji Anabilim Dalı Proteinler tüm canlı organizmalar için en önemli makromoleküllerden biridir. Bazıları yapısal komponentleri

Detaylı

GELİŞİMİN 1. VE 2. HAFTASI

GELİŞİMİN 1. VE 2. HAFTASI GELİŞİMİN 1. VE 2. HAFTASI (Fertilizasyon, Segmentasyon, İmplantasyon ve Bilaminar disk) PROF. DR. İSMAİL SEÇKİN FERTİLİZASYON A ) Germ hücrelerinin fertilizasyon bölgesine taşınması Oositin ampullaya

Detaylı

ıı. Üretici, ithalatçı veya bavi olarak TITUBB da kayıtlı olunmalı ve kayıtlı olunduğuna

ıı. Üretici, ithalatçı veya bavi olarak TITUBB da kayıtlı olunmalı ve kayıtlı olunduğuna 145 MiKRON(!-lm) DENUDP.SYON pipeti TEKNiK Ş.~RTNAMESi 1. ICSI'den önce oositten kümülüs kümesini soymak, fertilizasyon kontrolü, oositin manipulasyonu. ernbr ivolar, blastokistler ve blastomerler için

Detaylı

Sığır yetiştiriciliğinde Sıcaklık Stresi ve Alınabilecek Önlemler. Prof. Dr. Serap GÖNCÜ. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi

Sığır yetiştiriciliğinde Sıcaklık Stresi ve Alınabilecek Önlemler. Prof. Dr. Serap GÖNCÜ. Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Sığır yetiştiriciliğinde Sıcaklık Stresi ve Alınabilecek Önlemler Prof. Dr. Serap GÖNCÜ Çukurova Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü 01330 Adana Bir ineğin kendisinden beklenen en yüksek verimi

Detaylı

Sperm DNA Yapısı Değerlendirilmesi. Prof. Dr. Esat Orhon

Sperm DNA Yapısı Değerlendirilmesi. Prof. Dr. Esat Orhon Sperm DNA Yapısı Değerlendirilmesi Prof. Dr. Esat Orhon DNA kırıklarının nedeni nedir? Unpaired Electrons Serbest radikal nedir? Çift oluşturamamış, tek kalmış elektron veya elektronlar içeren atomlar

Detaylı

Meyve ve Sebze Depolanması ve İhracatında Kullanılan Modifiye Atmosfer Ambalajlarındaki Gelişmeler Doç. Dr. Fatih ŞEN

Meyve ve Sebze Depolanması ve İhracatında Kullanılan Modifiye Atmosfer Ambalajlarındaki Gelişmeler Doç. Dr. Fatih ŞEN Meyve ve Sebze Depolanması ve İhracatında Kullanılan Modifiye Atmosfer Ambalajlarındaki Gelişmeler Doç. Dr. Fatih ŞEN Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü fatih.sen@ege.edu.tr Modifiye

Detaylı

ayxmaz/biyoloji 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki ana DNAdan yeni DNA molekülleri hangi sonulca üretilir A B C D

ayxmaz/biyoloji 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki ana DNAdan yeni DNA molekülleri hangi sonulca üretilir A B C D 1. DNA replikasyonu.. için gereklidir A) sadece mitoz B) sadece mayoz C) mitoz ve mayoz D) sadece gamet oluşumu E) sadece protein sentezi 2. DNA aşağıdaki sonuçlardan hangisi ile üretilir Kalıp DNA yukarıdaki

Detaylı

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı,

B unl a r ı B i l i yor mus unuz? MİTOZ. Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, MİTOZ Canlının en küçük yapı biriminin hücre olduğunu 6. sınıfta öğrenmiştik. Hücreler; hücre zarı, sitoplazma ve çekirdekten meydana gelmiştir. Hücreler büyüme ve gelişme sonucunda belli bir olgunluğa

Detaylı

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI BİYOLOJİ CEVAP 1: (TOPLAM 9 PUAN) 1.1: Eğer terleme ve su emilimi arasındaki ilişkide ortam sıcaklığının etkisini öğrenmek istiyorsa; deneyi aynı sayıda yaprağa sahip aynı tür

Detaylı

KLONLAMA. Prof. Dr. Fatma Savran Oğuz

KLONLAMA. Prof. Dr. Fatma Savran Oğuz KLONLAMA Prof. Dr. Fatma Savran Oğuz Tek yumurta ikizleri doğal klonlardır. Araştırıcılar ilk önceleri bu doğal olayı taklit ederek klonlama çalışmalarına başlamışlardır. Tek yumurta ikizlerinde embriyo

Detaylı

Laboratuvar Tekniği. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 6. Hafta (20.03.

Laboratuvar Tekniği. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 6. Hafta (20.03. Laboratuvar Tekniği Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 6. Hafta (20.03.2014) 1 6. Haftanın Ders İçeriği DNA izolasyonu DNA hakkında 2 DNA İzolasyonu

Detaylı

KALİTELİ SÜT NASIL ELDE EDİLİR?

KALİTELİ SÜT NASIL ELDE EDİLİR? KALİTELİ SÜT NASIL ELDE EDİLİR? Prof. Dr. METİN ATAMER Dr. EBRU ŞENEL ANKARA ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ SÜT TEKNOLOJİSİ BÖLÜMÜ Kaliteli süt üretimi için sağlanması gereken koşullar; Sağlıklı inek Özenli

Detaylı

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur..

Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. Can boğazdan gelir.. Deveyi yardan uçuran bir tutam ottur.. 1 BESLENME BİLİMİ 2 Yaşamımız süresince yaklaşık 60 ton besin tüketiyoruz. Besinler sağlığımız ve canlılığımızın devamını sağlar. Sağlıklı bir

Detaylı

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ)

TOPRAK TOPRAK TEKSTÜRÜ (BÜNYESİ) TOPRAK Toprak esas itibarı ile uzun yılların ürünü olan, kayaların ve organik maddelerin türlü çaptaki ayrışma ürünlerinden meydana gelen, içinde geniş bir canlılar âlemini barındırarak bitkilere durak

Detaylı

KÖK HÜCRELERİN DONDURULMASI VE SAKLANMASI (KRYOPREZERVASYON) Bio. Serdar Çelik Acıbadem Labcell GMP Laboratuvarı Üretim Elemanı

KÖK HÜCRELERİN DONDURULMASI VE SAKLANMASI (KRYOPREZERVASYON) Bio. Serdar Çelik Acıbadem Labcell GMP Laboratuvarı Üretim Elemanı KÖK HÜCRELERİN DONDURULMASI VE SAKLANMASI (KRYOPREZERVASYON) Bio. Serdar Çelik Acıbadem Labcell GMP Laboratuvarı Üretim Elemanı Tarihçe 1736 Reaumur ve 1787 Spallanzani tarafından böcekler, hayvan sperm

Detaylı

DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ

DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ 20/01/2016 00:00:00 Döner Sermaye İşletmesi Teklif No 2016430 İLAN HASTANEMİZİN İHTİYACI OLAN AŞAĞIDA YAZILI MALZEME(LER) İHALE İLE SATIN ALINACAKTIR. İLGİLENEN FİRMALARIN 26/01/2016 TARİHİ, SAAT 10:00

Detaylı

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H

ayxmaz/biyoloji Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H Adı: 1.Aşağıda verilen atomların bağ yapma sayılarını (H) ekleyerek gösterin. C N O H 2.Radyoaktif izotoplar biyologları için önemlidir? Aşağıda radyoakif maddelerin kullanıldığı alanlar sıralanmıştır.bunlarla

Detaylı

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst.

Bornova Vet.Kont.Arst.Enst. VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR KALINTI SORUNU? Hayvansal kökenli gıdalarda, hayvan hastalıklarının sağaltımı,

Detaylı

VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI. Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR

VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI. Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR VETERİNER İLAÇ KALINTILARININ ÖNEMİ ve VETERİNER İLAÇ KALINTILARI TEST METOTLARI Beyza AVCI TÜBİTAK -ATAL 8-9 Ekim 2008 İZMİR KALINTI SORUNU? Hayvansal kökenli gıdalarda, hayvan hastalıklarının sağaltımı,

Detaylı

1. ÜNİTE : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM

1. ÜNİTE : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1. ÜNİTE : HÜCRE BÖLÜNMESİ VE KALITIM 1 DNA (Deosiribo Nükleik Asit) Kalıtım maddesi hücre çekirdeğinde bulunur. Kalıtım maddesi iğ ipliği (Yumak) şeklinde bir görünümdedir. İğ ipliğindeki kalıtım maddesi

Detaylı

BÜYÜKBAŞ HAYVANCILIK ARAŞTIRMALARI ÇALIŞMA GRUBU. Önder SÖZEN Koordinatör 19.03.2014

BÜYÜKBAŞ HAYVANCILIK ARAŞTIRMALARI ÇALIŞMA GRUBU. Önder SÖZEN Koordinatör 19.03.2014 BÜYÜKBAŞ HAYVANCILIK ARAŞTIRMALARI ÇALIŞMA GRUBU Önder SÖZEN Koordinatör 19.03.2014 SUNU PLANI Çalışma Grubu Bağlı Enstitüler/İstasyonlar Dünya ve Türkiye de Büyükbaş Hayvancılık Verileri Devam Eden, Sonuçlanan,

Detaylı

Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya

Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya Dr. M. Emin KAFKAS İnönü Üniversitesi Antrenörlük Eğitimi Bölümü 2015/Malatya Outline (İzlence) 1. Hafta Biyokimya Nedir? Organizmadaki Organik Bileşiklerin Yapısı. 2. Hafta Enerji Sistemleri 3. Hafta

Detaylı

HİDROJEN PEROKSİT, SAÇ BOYALARI ve KANSER

HİDROJEN PEROKSİT, SAÇ BOYALARI ve KANSER HİDROJEN PEROKSİT, SAÇ BOYALARI ve KANSER A)HİDROJEN PEROKSİT Hidrojen peroksit; ısı, kontaminasyon ve sürtünme ile yanıcı özellik gösteren, renksiz ve hafif keskin kokuya sahip olan bir kimyasaldır ve

Detaylı

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları

Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hedefe Spesifik Beslenme Katkıları Hayvan Beslemede Vitamin ve Minerallerin Önemi Vitaminler, çiftlik hayvanlarının, büyümesi, gelişmesi, üremesi, kısaca yaşaması ve verim vermesi için gerekli metabolik

Detaylı

Mustafa KABU 1,Turan CİVELEK 1. Afyon Kocatepe Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, İç Hastalıklar Anabilim Dalı, Afyonkarahisar

Mustafa KABU 1,Turan CİVELEK 1. Afyon Kocatepe Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, İç Hastalıklar Anabilim Dalı, Afyonkarahisar Mustafa KABU 1,Turan CİVELEK 1 1 Afyon Kocatepe Üniversitesi, Veteriner Fakültesi, İç Hastalıklar Anabilim Dalı, Afyonkarahisar Süt sığırı işletmelerindeki en önemli sorunlarda birtanesi periparturient

Detaylı

Zeyfiye TEZEL Mehmet KARACADAĞ

Zeyfiye TEZEL Mehmet KARACADAĞ PROJENİN ADI: POLİMER KATKILI ASFALT ÜRETİMİNİN ARAŞTIRILMASI Zeyfiye TEZEL Mehmet KARACADAĞ ( Kimya Bilim Danışmanlığı Çalıştayı Çalışması 29 Ağustos-9 Eylül 2007) Danışman: Doç.Dr. İsmet KAYA 1 PROJENİN

Detaylı

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS

METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS METABOLİK DEĞİŞİKLİKLER VE FİZİKSEL PERFORMANS Aerobik Antrenmanlar Sonucu Kasta Oluşan Adaptasyonlar Miyoglobin Miktarında oluşan Değişiklikler Hayvan deneylerinden elde edilen sonuçlar dayanıklılık antrenmanları

Detaylı

Hücre canlının en küçük yapı birimidir.

Hücre canlının en küçük yapı birimidir. Hücre canlının en küçük yapı birimidir. Bitkilerde bulunan hücredir.bu hücrelerde hücre duvarı bulunduğundan hayvan hücresinden ayrılır. Hücre duvarı vardır. Kofulu büyük ve az sayıdadır. Şekli dikdörtgen

Detaylı

Hücre çekirdeği (nucleus)

Hücre çekirdeği (nucleus) Hücre çekirdeği (nucleus) Toplam hücre hacmının 1/20-1/10'unu kapsar. Değişik hücrelerde mekanik etkilerle, yer ve şekil değiştirebilir, bu nedenle hücrelerde farklı şekillerde görülebilir. Çekirdek, hücre

Detaylı

Mikrobiyal Gelişim. Jenerasyon süresi. Bakterilerde üreme eğrisi. Örneğin; (optimum koşullar altında) 10/5/2015

Mikrobiyal Gelişim. Jenerasyon süresi. Bakterilerde üreme eğrisi. Örneğin; (optimum koşullar altında) 10/5/2015 Mikrobiyal Gelişim Tek hücreli organizmalarda sayı artışı Bakterilerde en çok görülen üreme şekli ikiye bölünmedir (mikroorganizma sayısı) Çok hücreli organizmalarda kütle artışı Genelde funguslarda görülen

Detaylı

Prof Dr Bülent GÜLEKLİ Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum ABD Reprodüktif Endokrinoloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi

Prof Dr Bülent GÜLEKLİ Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum ABD Reprodüktif Endokrinoloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi Üreme Tıbbı Derneği ve TJOD Ankara Şubesi Ortak Eğitim Toplantısı HER YÖNÜYLE PCOS 24 Şubat 2013 Prof Dr Bülent GÜLEKLİ Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum ABD Reprodüktif

Detaylı

EMBRİYOLOJİ VE GENETİK DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU

EMBRİYOLOJİ VE GENETİK DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU EMBRİYOLOJİ VE GENETİK 1 DERSİNE GİRİŞ ARŞ. GÖR. KEVSER İLÇİOĞLU 2/16 EMBRİYOLOJİ NEDİR? Embriyoloji; zigottan, hücreler, dokular, organlar ile tüm vücudun oluşmasına kadar geçen ve doğuma kadar devam

Detaylı

ANKARA KEÇİLERİNDE EMBRİYO TRANSFER UYGULAMALARI GİRİŞ TUIK, 2014; ULUSAL KONGRESİ. Ø Sağlıklı ve ferkl, VE YÖNTEM. Ø 35-45 kg ağırlığında

ANKARA KEÇİLERİNDE EMBRİYO TRANSFER UYGULAMALARI GİRİŞ TUIK, 2014; ULUSAL KONGRESİ. Ø Sağlıklı ve ferkl, VE YÖNTEM. Ø 35-45 kg ağırlığında ANKARA KEÇİLERİNDE EMBRİYO TRANSFER UYGULAMALARI GİRİŞ TUIK, 014; Kübra Karakaş, Hasan Alkan, Gökçe Onur, Doğukan Özen, Mustafa Kaymaz, İsmail Hakkı İzgür 1991 1.184.94 baş 013 166.89 baş /1/1 AMAÇ Yapılan

Detaylı

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ

ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ KİMYA MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ ORGANİK KİMYA LABORATUVARI DENEY 8 : YÜZEY GERİLİMİNİN BELİRLENMESİ DENEYİN AMACI Gazlarda söz konusu olmayan yüzey gerilimi sıvı

Detaylı

00220 Gıda Biyokimyası

00220 Gıda Biyokimyası 00220 Gıda Biyokimyası Hazırlayan: Doç.Gökhan DURMAZ 00220 Gıda Biyokimyası-Şubat 2013 1 Bu notların hazırlanmasında aşağıdaki eserlerden yararlanılmıştır; Biyokimya, Engin Gözükara, Nobel Tip Kitabevi,

Detaylı

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir.

Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. METABOLİZMA ve ENZİMLER METABOLİZMA Hücrelerde gerçekleşen yapım, yıkım ve dönüşüm olaylarının bütününe metabolizma denir. A. ÖZÜMLEME (ANABOLİZMA) Metabolizmanın yapım reaksiyonlarıdır. Bu tür olaylara

Detaylı

www.benimdershanem.esy.es BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS HÜCRE

www.benimdershanem.esy.es BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS HÜCRE www.benimdershanem.esy.es Bilgi paylaştıkça çoğalır. BİYOLOJİ DERS NOTLARI YGS-LGS HÜCRE HÜCRE Hücre ya da göze, bir canlının yapısal ve işlevsel özellikler gösterebilen en küçük birimidir. Atomların molekülleri,

Detaylı

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi

ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ. Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi ORMANCILIK İŞ BİLGİSİ Hazırlayan Doç. Dr. Habip EROĞLU Karadeniz Teknik Üniversitesi, Orman Fakültesi 1 Verim Arzının Zaman İçinde Değişimi Verim Arzının dış görünümü olan iş verimi işin tekrarlanması

Detaylı

Uluslararası nsan Bilimleri Dergisi ISSN: 1303-5134

Uluslararası nsan Bilimleri Dergisi ISSN: 1303-5134 Uluslararası nsan Bilimleri Dergisi ISSN: 1303-5134 www.insanbilimleri.com 29.09.2004 DÖLLENME VE DÖLLENME ANOMAL LER N N YARDIMLA ÜREME TEKN KLER NDEK ÖNEM Dr. F. Gürcan BEB TO LU * gurcanbebitoglu@yahoo.com

Detaylı

In vitro Embryo Production and Transfer in Cattle. Numan AKYOL* Sedat Hamdi KIZIL* Tahir KARAŞAHİN*

In vitro Embryo Production and Transfer in Cattle. Numan AKYOL* Sedat Hamdi KIZIL* Tahir KARAŞAHİN* Lalahan İN VİTRO Hay. SIĞIR Araşt. EMBRİYOSU Enst. Derg. ÜRETİM 2007, 47 VE (1) TRANSFERİ 1-8 İN VİTRO SIĞIR EMBRİYOSU ÜRETİM VE TRANSFERİ In vitro Embryo Production and Transfer in Cattle Numan AKYOL*

Detaylı

1) HOLDING PIPET TEKNIK SARTNAMESI

1) HOLDING PIPET TEKNIK SARTNAMESI 1) HOLDING PIPET TEKNIK SARTNAMESI 1. Pipet insan oosit mikromanipulasyonlarında, oositi zarar vermeden tutma işleminde kullanılmaya uygun 2. Mikropipet borosilika camından imal edilmiş olmalıdır ve gamma

Detaylı

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ)

I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3 KREDİ) T.C. İSTANBUL BİLİM ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ BİYOKİMYA ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI 2014-2015 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI DERS İÇERİKLERİ I. YARIYIL TEMEL BİYOKİMYA I (B 601 TEORİK 3, 3

Detaylı

AMNİYON SIVISININ İÇERİĞİ

AMNİYON SIVISININ İÇERİĞİ AMNİYON SIVISININ İÇERİĞİ 1- Gebeliğin başında amniyon sıvısının içeriği ekstrasellüler sıvı ile aynıdır. 2- Amniyon sıvısının birinci trimesterde major kaynağı amniyotik membrandır. 3- Gebelik ilerledikçe,

Detaylı

Ruminant. Buzağıdan Süt Sığırına Bölüm ll: Sütten Kesimden Düveye Besleme ve Yönetim

Ruminant. Buzağıdan Süt Sığırına Bölüm ll: Sütten Kesimden Düveye Besleme ve Yönetim Buzağıdan Süt Sığırına Bölüm ll: Sütten Kesimden Düveye Besleme ve Yönetim KONU İLGİ Düvelerin beslenmesi Sütten kesimden tohumlamaya kadar olan dönemde besleme ve yönetimsel pratikler TERCÜME VE DERLEME

Detaylı

ÜREME SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ

ÜREME SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ ÜREME SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ Kadın ve erkek üreme sistemi dölün üretilmesi amacı ile özelleşmiş özel organlardan oluşmaktadır. Bazı üreme organları cinsiyet hücrelerini üretir, diğerleri

Detaylı

Çekirdek 4 bölümden oluşur Çekirdek zarı: karyolemma Kromatin: Chromatin Çekirdekcik: Nucleolus Çekirdek sıvısı: karyolymph

Çekirdek 4 bölümden oluşur Çekirdek zarı: karyolemma Kromatin: Chromatin Çekirdekcik: Nucleolus Çekirdek sıvısı: karyolymph NUKLEUS Bir hücrenin tüm yapılarının ve etkinliklerinin kodlandığı kromozomu Ayrıca, DNA sını dublike edecek ve 3 tip RNA yı ribozomal (rrna), haberci (mrna) ve transfer (trna)-sentezleyecek ve işleyecek

Detaylı

DÖLLENME VE BÖLÜNMELER

DÖLLENME VE BÖLÜNMELER DÖLLENME VE BÖLÜNMELER Ovulasyonda kendisini saran corona radiata hücreleri ile birlikte ovaryumdan atılan ve ovidukta düşen yumurta hücresi, ovidukt silyumlarının ve düz kas kontraksiyonlarının etkisiyle

Detaylı

HÜCRE ZARINDA TAŞINIM

HÜCRE ZARINDA TAŞINIM HÜCRE ZARINDA TAŞINIM Yrd. Doç. Dr. Aslı AYKAÇ YDÜ TIP FAKÜLTESİ BİYOFİZİK AD Küçük moleküllerin zardan geçişi Lipid çift tabaka Polar moleküller için geçirgen olmayan bir bariyerdir Hücre içindeki suda

Detaylı

Artan bilgi ile birlikte hasta ve ailelerin bilinçlendirilmesi

Artan bilgi ile birlikte hasta ve ailelerin bilinçlendirilmesi Bugün gelinen noktada genetik Artan bilgi ile birlikte hasta ve ailelerin bilinçlendirilmesi «Genetik bilgiden hastaların ve ailelerin yararlanması için tüm sağlık çalışanları insan genetiğinin temelinde

Detaylı

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir.

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir. Bir fuel cell in teorik açık devre gerilimi: Formülüne göre 100 oc altinda yaklaşık 1.2 V dur. Fakat gerçekte bu değere hiçbir zaman ulaşılamaz. Şekil 3.1 de normal hava basıncında ve yaklaşık 70 oc da

Detaylı

Gebelik nasıl oluşur?

Gebelik nasıl oluşur? Normal doğurgan çiftlerde, normal sıklıkta cinsel ilişki durumunda aylık gebe kalma oranı % 25 dir. Bu oran 1 yıl sonunda % 85, 2 yıl sonunda ise % 90 civarındadır. Gebelik nasıl oluşur? Gebeliğin oluşması

Detaylı

ELEMENT VE BİLEŞİKLER

ELEMENT VE BİLEŞİKLER ELEMENT VE BİLEŞİKLER 1- Elementler ve Elementlerin Özellikleri: a) Elementler: Aynı cins atomlardan oluşan, fiziksel ya da kimyasal yollarla kendinden daha basit ve farklı maddelere ayrılamayan saf maddelere

Detaylı

Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI DÜZENLEMEK İÇİN PRONEL

Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI DÜZENLEMEK İÇİN PRONEL Rumen Kondisyoneri DAHA İYİ Protein Değerlendirilmesi Enerji Kullanımı Süt Kalitesi Karaciğer Fonksiyonları Döl Verimi Karlılık BY-PASS PROTEİN ÜRETİMİNİ VE ENERJİ ÇEVRİMİNİ ARTTIRMAK, RUMEN METABOLİZMASINI

Detaylı

KLİNİK EMBRİYOLOJİ DERNEĞİ

KLİNİK EMBRİYOLOJİ DERNEĞİ KLİNİK EMBRİYOLOJİ DERNEĞİ II. KONGRESİ 23-25 Eylül 2011 Hilton Dalaman Sarıgerme www.ked2011.org 1. DUYURU Sayın Meslektaşlarımız, Klinik Embriyoloji Derneği (KED) II. kongresi 23-25 Eylül 2011 tarihlerinde

Detaylı

Biyokimya. Biyokimyanın tanımı ve önemi Organizmanın elementer yapısı Canlılık Su Kovalent olmayan bağlar (intermoleküler etkileşimler)

Biyokimya. Biyokimyanın tanımı ve önemi Organizmanın elementer yapısı Canlılık Su Kovalent olmayan bağlar (intermoleküler etkileşimler) Biyokimya Biyokimyanın tanımı ve önemi Organizmanın elementer yapısı Canlılık Su Kovalent olmayan bağlar (intermoleküler etkileşimler) Bölüm 1: Biyokimya ve önemi: 1. Biyokimya tanımı, önemi ve boyutsal

Detaylı

7. BÖLÜM MİKROBİYAL GELİŞİM

7. BÖLÜM MİKROBİYAL GELİŞİM 7. BÖLÜM MİKROBİYAL GELİŞİM 1 Gelişim Tek hücreli organizmalarda sayı artışı Bakterilerde en çok görülen üreme şekli ikiye bölünmedir (mikroorganizma sayısı) Çok hücreli organizmalarda kütle artışı Genelde

Detaylı

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler

Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler EGZERSİZ VE KAN Kanın fonksiyonel olarak üstlendiği görevler Akciğerden dokulara O2 taşınımı, Dokudan akciğere CO2 taşınımı, Sindirim organlarından hücrelere besin maddeleri taşınımı, Hücreden atık maddelerin

Detaylı

Türk Endokrin Cerrahi Çalışma Grubu Doku Bankası ve Örnek Saklama Protokolleri Çalışması

Türk Endokrin Cerrahi Çalışma Grubu Doku Bankası ve Örnek Saklama Protokolleri Çalışması Türk Endokrin Cerrahi Çalışma Grubu Doku Bankası ve Örnek Saklama Protokolleri Çalışması Doku ve genetik materyal bankaları işlenmiş veya dondurulmuş dokuların uzun süreli depolandığı ve kayıt sistemlerinin

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU Temmuz 2014 OZON NEDİR Ozon (O 3 ) üç tane oksijen atomunun birleşmesi ile oluşmaktadır. Ozon, atmosferde

Detaylı

Prenatal devre insan ve memeli hayvanlarda uterus içerisinde geçer. Kanatlı hayvanlarda ise yumurta içinde kuluçkada geçen devredir.

Prenatal devre insan ve memeli hayvanlarda uterus içerisinde geçer. Kanatlı hayvanlarda ise yumurta içinde kuluçkada geçen devredir. Embriyoloji, genel anlamıyla canlıların oluşmasını ve gelişmesini inceleyen bir bilim dalıdır. İnsan ve memeli hayvanların doğumdan önceki, kanatlı hayvanların ise kuluçka dönemindeki hayatını inceler.

Detaylı

LYS 2 ÖZ-DE-BÝR YAYINLARI BÝYOLOJÝ DENEME SINAVI. 2. Otsu bitkilerde, ÜNÝVERSÝTE HAZIRLIK

LYS 2 ÖZ-DE-BÝR YAYINLARI BÝYOLOJÝ DENEME SINAVI. 2. Otsu bitkilerde, ÜNÝVERSÝTE HAZIRLIK LS 2 ÜNÝVERSÝTE HAIRLIK Ö-DE-BÝR AINLARI BÝOLOJÝ DENEME SINAVI A Soru sayýsý: 0 anýtlama süresi: 5 dakika Bu testle ilgili yanýtlarýnýzý optik formdaki Biyoloji bölümüne iþaretleyiniz. Doðru yanýtlarýnýzýn

Detaylı

Endometriozis, Fertilite ve Gebelik

Endometriozis, Fertilite ve Gebelik Endometriozis, Fertilite ve Gebelik Endometriozis ve fertilite Endometriozis yaygın görülen bir jinekolojik problemdir. Her zaman kısırlığa ya da ağrıya sebep olmayabilir. Hafif şiddette endometriozis

Detaylı

ULUSAL BİYOÇEŞİTLİLİĞİNİN VE GEN KAYNAKLARININ KORUNMASI HEDEFLERİ DOĞRULTUSUNDA BÜYÜK MEMELİ TÜRLERİNİN ARAŞTIRILMASI, KORUNMASI VE YÖNETİMİ

ULUSAL BİYOÇEŞİTLİLİĞİNİN VE GEN KAYNAKLARININ KORUNMASI HEDEFLERİ DOĞRULTUSUNDA BÜYÜK MEMELİ TÜRLERİNİN ARAŞTIRILMASI, KORUNMASI VE YÖNETİMİ ULUSAL BİYOÇEŞİTLİLİĞİNİN VE GEN KAYNAKLARININ KORUNMASI HEDEFLERİ DOĞRULTUSUNDA BÜYÜK MEMELİ TÜRLERİNİN ARAŞTIRILMASI, KORUNMASI VE YÖNETİMİ Örnekleme Çalışmaları: Önemli Noktalar DNA ÇALIŞMASI Projenin

Detaylı

HEMODİYALİZDE SIK KARŞILAŞILAN KOMPLİKASYONLAR ve YÖNETİMİ. Dr. Lale Sever

HEMODİYALİZDE SIK KARŞILAŞILAN KOMPLİKASYONLAR ve YÖNETİMİ. Dr. Lale Sever HEMODİYALİZDE SIK KARŞILAŞILAN KOMPLİKASYONLAR ve YÖNETİMİ Dr. Lale Sever Intradiyalitik Komplikasyonlar Sık Kalıcı morbidite Mortalite Hemodiyaliz Komplike bir işlem! Venöz basınç monitörü Hava detektörü

Detaylı

MİKROBİYOLOJİ SORU KAMPI 2015

MİKROBİYOLOJİ SORU KAMPI 2015 Canlıların prokaryot ve ökoaryot olma özelliğini hücre komponentlerinden hangisi belirler? MİKROBİYOLOJİ SORU KAMPI 2015 B. Stoplazmik membran C. Golgi membranı D. Nükleer membran E. Endoplazmik retikulum

Detaylı

Mayoz ve Eşeyli Üreme Biyoloji Ders Notları

Mayoz ve Eşeyli Üreme Biyoloji Ders Notları A. Mayoz Bölünme Mayoz ve Eşeyli Üreme Biyoloji Ders Notları Eşeyli üremenin temelidir. Eşey ana hücrelerinden (2n), eşey hücrelerini (n) oluşturan özelleşmiş bölünme şeklidir. Mayoz I ve II olarak birbirini

Detaylı

Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları. Doç. Dr. Ahmet Özaydın

Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları. Doç. Dr. Ahmet Özaydın Hücre Nükleusu, Nükleus Membranı, Nükleus Porları Doç. Dr. Ahmet Özaydın Nükleus (çekirdek) ökaryotlar ile prokaryotları ayıran temel özelliktir. Çekirdek hem genetik bilginin deposu hem de kontrol merkezidir.

Detaylı

ALFA FETOPROTEİN (TÜMÖR BELİRLEYİCİSİ)

ALFA FETOPROTEİN (TÜMÖR BELİRLEYİCİSİ) ALFA FETOPROTEİN (TÜMÖR BELİRLEYİCİSİ) Diğer adı ve kısaltma: α fetoprotein, AFP. Kullanım amacı: Primer karaciğer, testis ve over kanserlerinin araştırılması ve tedaviye alınan cevabın izlenmesi amacıyla

Detaylı

Farklı malzemelerin dielektrik sabiti LEP 4.2.06_00

Farklı malzemelerin dielektrik sabiti LEP 4.2.06_00 PHYWE Farklı malzemelerin dielektrik sabiti LEP 4.2.06_00 İlgili başlıklar Maxwell in eşitlikleri, elektrik sabiti, plaka kapasitörün kapasitesi, gerçek yükler, serbest yükler, dielektrik deplasmanı, dielektrik

Detaylı

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS. Hareket Sistemi TIP 107 1 107 7 10. Kurul Dersleri Teorik Pratik Toplam.

DERS BİLGİLERİ. Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS. Hareket Sistemi TIP 107 1 107 7 10. Kurul Dersleri Teorik Pratik Toplam. DERS BİLGİLERİ Ders Kodu Dönem T+U Saat Kredi AKTS Hareket Sistemi TIP 107 1 107 7 10 Kurul Dersleri Teorik Pratik Toplam Anatomi 22 18 40 Tıbbi Biyokimya 21 4 25 Tıbbi Biyoloji 16 2 18 Histoloji ve Embriyoloji

Detaylı

ANALĐZ ĐÇĐN GEREKLĐ EKĐPMANLAR. Mikro pipet (1000 µl) Ependorf tüpü (1.5 ml) Cam tüp (16X100 mm)

ANALĐZ ĐÇĐN GEREKLĐ EKĐPMANLAR. Mikro pipet (1000 µl) Ependorf tüpü (1.5 ml) Cam tüp (16X100 mm) 1 GĐRĐŞ Toplam lipid tayininde sülfo-fosfo-vanillin reaksiyonu takip edilmekte olup hızlı güvenilir ve kolay bir yöntem olduğu için tercih edilmiştir. Serum içerisindeki toplam lipid miktarının kantitatif

Detaylı

ASC (ANDALUZİT, SİLİSYUM KARBÜR) VE AZS (ANDALUZİT, ZİRKON, SİLİSYUM KARBÜR) MALZEMELERİN ALKALİ VE AŞINMA DİRENÇLERİNİN İNCELENMESİ

ASC (ANDALUZİT, SİLİSYUM KARBÜR) VE AZS (ANDALUZİT, ZİRKON, SİLİSYUM KARBÜR) MALZEMELERİN ALKALİ VE AŞINMA DİRENÇLERİNİN İNCELENMESİ ASC (ANDALUZİT, SİLİSYUM KARBÜR) VE AZS (ANDALUZİT, ZİRKON, SİLİSYUM KARBÜR) MALZEMELERİN ALKALİ VE AŞINMA DİRENÇLERİNİN İNCELENMESİ İlyas CAN*, İbrahim BÜYÜKÇAYIR* *Durer Refrakter Malzemeleri San. Ve

Detaylı

IN VITRO SIĞIR BLASTOSİST ÜRETİMİ ÜZERİNE TANIMLANMIŞ MEDYUMLARIN ETKİSİ VE BLASTOSİSTLERİN FARKLI KRİYOPREZERVASYON TEKNİKLERİ İLE DONDURULMASI

IN VITRO SIĞIR BLASTOSİST ÜRETİMİ ÜZERİNE TANIMLANMIŞ MEDYUMLARIN ETKİSİ VE BLASTOSİSTLERİN FARKLI KRİYOPREZERVASYON TEKNİKLERİ İLE DONDURULMASI IN VITRO SIĞIR BLASTOSİST ÜRETİMİ ÜZERİNE TANIMLANMIŞ MEDYUMLARIN ETKİSİ VE BLASTOSİSTLERİN FARKLI KRİYOPREZERVASYON TEKNİKLERİ İLE DONDURULMASI Tolga AKKOÇ Doktora Tezi Zootekni Anabilim Dalı Danışman:

Detaylı

Minavit Enjeksiyonluk Çözelti

Minavit Enjeksiyonluk Çözelti Prospektüs ; berrak sarı renkli çözelti olup her ml'si 500.000 IU Vitamin A, 75.000 IU Vitamin D 3 ve 50 mg Vitamin E içerir. FARMAKOLOJİK ÖZELLİKLERİ uygun farmasötik şekli, içerdiği A, D 3 ve E vitamin

Detaylı

Laboratuvar Tekniği. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 5. Hafta (14.03.

Laboratuvar Tekniği. Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 5. Hafta (14.03. Laboratuvar Tekniği Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji TBY 118 Muavviz Ayvaz (Yrd. Doç. Dr.) 5. Hafta (14.03.2014) 1 5. Haftanın Ders İçeriği DNA ekstraksiyonu DNA ekstraksiyonunun amacı

Detaylı

DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I HÜCRE BİLİMLERİ 2 KOMİTESİ HÜCRE KÜLTÜRÜ ve TEKNOLOJİSİ Doç.Dr. Engin DEVECİ

DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I HÜCRE BİLİMLERİ 2 KOMİTESİ HÜCRE KÜLTÜRÜ ve TEKNOLOJİSİ Doç.Dr. Engin DEVECİ DİCLE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM I HÜCRE BİLİMLERİ 2 KOMİTESİ HÜCRE KÜLTÜRÜ ve TEKNOLOJİSİ Doç.Dr. Engin DEVECİ Hücre Kültürü Araştırma Laboratuvarı, çeşitli hücrelerin invitro kültürlerini yaparak

Detaylı

KUTUPLARDAKİ OZON İNCELMESİ

KUTUPLARDAKİ OZON İNCELMESİ KUTUPLARDAKİ OZON İNCELMESİ Bilim adamlarınca, geçtiğimiz yıllarda insan faaliyetlerindeki artışa paralel olarak, küresel ölçekte çevre değişiminde ve problemlerde artış olduğu ifade edilmiştir. En belirgin

Detaylı

Hücreler arası Bağlantılar ve Sıkı bağlantı. İlhan Onaran

Hücreler arası Bağlantılar ve Sıkı bağlantı. İlhan Onaran Hücreler arası Bağlantılar ve Sıkı bağlantı İlhan Onaran Doku organisazyonu: Hücrelerin bağlanması 1- Hücre-matriks bağlantıları: ekstraselüler matriks tarafından hücrelerin bir arada tutulması 2- Hücre-hücre

Detaylı

Chapter 10. Summary (Turkish)-Özet

Chapter 10. Summary (Turkish)-Özet Chapter 10 Summary (Turkish)-Özet Özet Vücuda alınan enerjinin harcanandan fazla olması durumunda ortaya çıkan obezite, günümüzde tüm dünyada araştırılan sağlık sorunlarından birisidir. Obezitenin görülme

Detaylı

TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİYE GİRİŞ

TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİYE GİRİŞ TARIMSAL BİYOTEKNOLOJİYE GİRİŞ Bitki Doku Kültürü Adnan Menderes Üniversitesi Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü TB101 Çiğdem Yamaner (Yrd. Doç. Dr.) 4. Hafta (08.10.2013) ADÜ Tarımsal Biyoteknoloji Bölümü

Detaylı

ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ

ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ ÜRİNER SİSTEM ANATOMİ ve FİZYOLOJİSİ İdrar oluşturmak... Üriner sistemin ana görevi vücutta oluşan metabolik artıkları idrar yoluyla vücuttan uzaklaştırmak ve sıvı elektrolit dengesini korumaktır. Üriner

Detaylı

Kanatlı. Hindilerde salmonellanın başarıyla azaltılması

Kanatlı. Hindilerde salmonellanın başarıyla azaltılması Hindilerde salmonellanın başarıyla azaltılması KONU İLGİ Hindilerde pozitif salmonella koşullarında Fysal Fit-4 ve Selko-pH uygulamasının ardından kalan salmonella miktarının araştırılması Hindilerde salmonella

Detaylı

SERA TASARIMI ve İKLİMLENDİRME. Cengiz TÜRKAY Ziraat Yüksek Mühendisi. Alata Bahçe Kültürleri Araştırma İstasyonu Erdemli-Mersin 12 Ekim 2012

SERA TASARIMI ve İKLİMLENDİRME. Cengiz TÜRKAY Ziraat Yüksek Mühendisi. Alata Bahçe Kültürleri Araştırma İstasyonu Erdemli-Mersin 12 Ekim 2012 SERA TASARIMI ve İKLİMLENDİRME Cengiz TÜRKAY Ziraat Yüksek Mühendisi Alata Bahçe Kültürleri Araştırma İstasyonu Erdemli-Mersin 12 Ekim 2012 Sera nedir? Bitki büyüme ve gelişmesi için gerekli iklim etmenlerinin

Detaylı

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR?

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR? KEMOTERAPİ NEDİR? Kanser hücrelerini tahrip eden kanser ilaçları kullanılarak yapılan tedaviye kemoterapi denir. Bu tedavilerde kullanılan ilaçlara antikanser ilaçlar da denir. Kanserin türüne göre kemoterapinin

Detaylı

SIVILAR VE ÖZELLİKLERİ

SIVILAR VE ÖZELLİKLERİ SIVILAR VE ÖZELLİKLERİ Sıcaklık düşürüldükçe kinetik enerjileri azalan gaz molekülleri sıvı hale geçer. Sıvı haldeki tanecikler birbirine temas edecek kadar yakın olduğundan aralarındaki çekim kuvvetleri

Detaylı

Histoloji Çalışma Metotları

Histoloji Çalışma Metotları 1 Histoloji Çalışma Metotları PROF. İ.Ü. CERRAHPAŞA TIP FAKÜLTESİ HİSTOLOJİ VE EMBRİYOLOJİ ANABİLİM DALI Histoloji 2 Yunanca Logos Histo Ağ veya Doku Çalışma Dokuların Çalışılması Hücreler Hücreler dışı

Detaylı

SANTRİFÜJ TEKNİKLERİ VE SANTRİFÜJLER

SANTRİFÜJ TEKNİKLERİ VE SANTRİFÜJLER SANTRİFÜJ TEKNİKLERİ VE SANTRİFÜJLER Doç. Dr. Gülsen YILMAZ 2009 BAŞLIKLAR 1 Tanım ve Prensip 22 Santrifüj teknikleri 33 Santrifüj tipleri 44 Santrifüj kullanım alanları Laboratuvarı ilgilendiren Süreç

Detaylı

Üçlü Sistemler - 1 Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi

Üçlü Sistemler - 1 Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Üçlü Sistemler - 1 Çimento Araştırma ve Uygulama Merkezi Günümüzde yapı kimyasalları sektöründe doğan farklı ihtiyaçlar için (yüksek sıcaklık, erken mukavemet, hızlı priz, çatlaksız yapı) farklı çözümler

Detaylı