Ekolojik Koridorlar Kapsamında Erzurum-Uzundere Güzergahı Vadi Peyzajı Tiplerinin Ortaya Konması

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Ekolojik Koridorlar Kapsamında Erzurum-Uzundere Güzergahı Vadi Peyzajı Tiplerinin Ortaya Konması"

Transkript

1 45 Ekolojik Koridorlar Kapsamında Erzurum-Uzundere Güzergahı Vadi Peyzajı Tiplerinin Ortaya Konması Esra ÖZHANCI1, M. Akif IRMAK1, Hasan YILMAZ1 1 Atatürk Ünirsitesi Mimarlık Tasarım Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü, 25240, Erzurum ÖZET: Doğu Anadolu Bölgesi genel peyzaj karakterini büyük ölçüde karasal iklim faktörleri şekillendirmektedir. Ekstrem iklim şartlarına sahip olan bölgede bitki örtüsü, korunmuş vadilerde, dere yataklarında, kar sularının beslediği yamaçlarda kuzey bakarlı alanlarda kendine yaşam alanı bulabilmiştir. Bölgede her vadi kendine özgü peyzaj karakterleri ortaya koymaktadır. Bu vadilerin neredeyse tümünde yeşil doku, koridorlar şeklinde kendini göstermektedir. Yeşil koridorlar sadece ekolojik ağ / ekolojik yol olarak ekosistemin devamlılığına katkı sağlamakla kalmayıp, barındırdığı flora, fauna yaşam ortamları ile biyolojik çeşitliliği artırmakta, yörenin rekreasyonel potansiyeline katkı sağlamakta, barınma beslenmeye kaynak oluşturmakta, akarsuları yönlendirmekte, taşkınları erozyonu önlemektedir. Ayrıca bitkilerin mevsimsel renk değişimleri, topoğrafik yapı ile oluşturdukları uyum, biyoklimatik konfora sağladıkları katkı, tarımsal faaliyet ekonomik girdi sağlamak gibi birçok fonksiyonel, estetik, ekolojik ekonomik yararlar getirmektedir. Bu çalışmada Erzurum-Tortum-Uzundere güzergahı boyunca farklı karakter gösteren alanlar peyzaj karakteri bakımından sınıflandırılmış, vadi peyzajkarakter analizleri üzerinde durulmuştur. Anahtar Sözcükler: Peyzaj tipleri, ekolojik koridorlar, vadi peyzajı. Exposition of Valley Landscape Types on Erzurum-Uzundere Route in the aspect of Ecological Corridors ABSTRACT: Continental climate type shapes the orall landscape characteristics in East Anatolia region. Vegetation cor is accumulated in sheltering valley bases, north ward sides watered by melted snow in the region, where extreme climatic characteristics are prevalent. Each valley has unique landscape characteristics in the region. Green tissue shows itself as corridors in almost all of these valleys. Green corridors contribute to the continuity of ecosystem as ecological network / route; increases biodirsity by sheltering flora and fauna recreational potential; creates resources for sheltering and feeding; directs streams, protects floods and erosion. In addition, they provide functional, aesthetic, ecological and economic benefits such as seasonal colour changes of plants, their harmony with topographic structure, contribution to bioclimatic comfort, economic activities based on agriculture. In the study, areas with different landscape characteristics along Erzurum-TortumUzundere route were classified for their landscape characteristics by analysing landscape characteristics of valley. Keywords: landscape types, ecological corridors, valley landscape. GİRİŞ Avrupa Peyzaj Sözleşmesinde, Peyzaj; özellikleri, insan /ya doğal faktörlerin etkileşimi eylemi sonucunda insanlar tarafından algılandığı sekliyle oluşan bir alandır. Peyzaj ekolojisi temelli bir yaklaşımla bakıldığında ise Forman (1995), Peyzajı, kilometrelerce geniş alanlarda, benzer formlarla tekrarlanan alan kullanımları ya da yerel ekosistemlerin karışımı olan bir mozaik olarak tanımlar. Peyzaj içerisindeki bazı nitelikler, yani, jeolojik arazi formları, toprak tipleri, jetasyon tipleri, bölgesel doğal hayvan varlığı, doğal müdahale (süreçler) rejimleri, alan kullanımları insanların oluşturduğu desenler vb., bütün alan boyunca benzer tekrarlanma eğilimindedirler. Bundan dolayı peyzajı karakterize eden mekansal elemanların kümeleri tekrarlanmaktadır (Uzun 2003). Peyzaj Karakteri, bir peyzajda kalıcı bulunan farklı algılanabilir öğelerin oluşturduğu desen bunların insanlar tarafından nasıl algılandığını ifade eden terimdir. Peyzaj karakter alanları, kendine özgün, Sor. Yazar: Özhancı, eşsiz, olağanüstü özelliği olan alanlardır. Bu nedenle bulunduğu bölgenin coğrafik özelliğini yansıtmakta özel isim ile anılmaktadırlar (Swanwick 2002). İngiltere de peyzaj karakterini belirlemeye yönelik yapılan çalışmada, 8 bölge içinde 159 karakter alanı belirlenmiş her bir alanında alt ölçeklerde sınıflandırmaları yapılmıştır. Karakter alanları oluşturulurken Yükseklik, Arazi formu, Ekolojik karakteristikler, Arazi yeteneği, Yüzey jeolojisi, Tarım tipleri, Yerleşim deseni, Ağaçlık alan, Tarla yoğunluğu deseni, Görülebilir Arkeoloji, Sanayi tarihi, Tasarlanmış Park Alanlarına ait on iki adet ulusal ri tabanından yararlanılmıştır (Swanwick 2002). Akarsu vadi peyzajları morfolojik yapıya bağlı olarak çevrelerine oranla farklı iklimsel karakterlere sahiptirler (Şekil 1). Vadiler lokal hava akımlarının oluşmasına neden olurlar. Sabah erken saatlerde vadi tabanından yamaçlara doğru olan hava hareketi, gece geç saatlerde tersine dönerek vadi tabanına doğru hareketlenir, benzer şekilde aksam üzeri hava hareketi vadinin tabanı boyunca akarsu kaynağına doğru

2 46 hareketlenirken gece geç saatlerde bu hareket tersine dönerek akarsu ağzına doğru hareketlenmektedir (Şahin 1996). Arazi morfolojisinde temel formlardan olan vadiler çizgisel biçimde sürekliliği yaratan yarıntılar, yeryüzü şekillenmeleriyle karşılaştıklarında aşağıdaki konularda daha üstün özelliklere sahip oldukları gözlemlenir (Öztan 2004). Rüzgar su için doğal drenaj kaynaklarıdır. Özellikle taban arazide tarımsal üretim bitkisel yaşamı maksimize eden doğal koşullar açısından (nem, toprak yapısı, taban suyu varlığı vb.) daha uygun yaşam ortamlarıdır. Ulaşım altyapı kolaylığı sağlarlar. Teknik katkılarla su toplama, depolama akış kontrolünün yapılabildiği alanlardır. Düz alanlar yükseltilere oranla, fiziksel görsel açıdan daha fazla mekan özelliğine sahiptirler. Her türlü arazi kullanımı için en kolay ekonomik çözümü yaratırlar. Sahip oldukları doğal eleman çeşitliliği (su, değişik vista, su aynası, ses, hareketli topografya, zengin bitki toplulukları vb.) güçlü mekanolanakları nedeniyle çeşitli rekreasyonel kullanışlar için uygun ortamlardır. Şekil 1. Vadilerde hava hareketlerine bağlı sıcaklık nem dağılımı (Şahin 1996) İzbırak 1977 ye göre vadiler yeryüzündeki coğrafi şekillerin en tipik olanlarındandır. Yağmurun buharlaşmadan fazla olduğu nemli iklim bölgelerinin her yerinde vadiler geniş yer tutar. Bunun yanında diğer iklim tiplerinde de sıklıkla görülürler. Vadiler coğrafi olarak ana çizgileri ile devamlı inişleri bulunan uzun çukurluklardır. Vadilerin önemleri bu çukurların kapalı değil açık olmasıdır. Vadiler akarsuların oymasından aşındırmasından doğmuş şekillerdir. Vadiler fiziksel yapılarından dolayı, yakın çevresindeki iklimden farklı karakterde bir iklim yapısı gösterebilmektedirler. Vadi içinde oluşan bu mikro klimalar alışılageldik jetasyon örtüsünün dışında farklı bitki türlerinin yetişmesine bitkilerin farklı gelişmesine olanak sağlamaktadır(yılmaz 2009). Çalışmaya konu olan Erzurum-Tortum-Uzundere yol güzergahı yörede çok sayıda temel ekolojik fonksiyonu yerine getiren, zengin bir koridordur. Nitekim yeşil yollar yerine getirdikleri işlevlerine göre sınıflandırıldıklarında; Biyolojik çeşitlilikle ilgili olarak (yaşam ortamlarını korunması, yeniden oluşturulması, ortamlar arası bağlantının sağlanması, biyolojik çeşitliliğin korunması geliştirilmesi) Su kaynakları ile ilgili olarak(su havzaları, akarsu koridorları ıslak alanları içeren su kaynaklarının korunması, restorasyonu yönetimi) Rekreatif amaçlı(kırsal kentsel peyzaj boyunca uzanan çizgisel koridorlarda doğal kaynaklara dayalı rekreasyon olanaklarının geliştirilmesi) Tarihsel kültürel kaynakların korunması(peyzajla güçlü birliktelik oluşturmuş tarihsel, kültürel kaynakların korunması birbiriyle ilişkilendirilmesi) Kentsel gelişimin kontrolü( kentsel gelişimin tanımlanması yönlendirilmesinde yeşil yolların stratejik açıdan kullanımının geliştirilmesidir (Ahern 1995, Çulcuoğlu 1997, Aslan ark. 2007). Doğu Anadolu bölgesi dağlık hareketli yapısı ile farklılık arz etmektedir. Bölgenin temel morfolojik yapılarından birisi de vadilerdir. Bir nehrin ya da akarsuyun oluşturduğu vadiler, bölgede iklimi, bitkisel çeşitliliği, hayvan varlığını, tarımsal dokuyu kırsal yerleşimleri şekillendirmektedir. Çalışmanın amacı; Erzurum-Tortum-Uzundere vadisi örneğinden yola çıkarak bölgenin genel vadi peyzaj karakterinin analiz edilmesidir. MATERYAL YÖNTEM Araştırmanın materyalini bölgenin tipik bir vadisi özelliğini gösteren Erzurum-Tortum-Uzundere vadisi oluşturmaktadır (Şekil 2).Alanın toplam uzunluğu yaklaşık60 km dir. Çoğunlukla bir dar vadi içinde olup, yer yer güzergah genişlemektedir. Başlangıç ile bitiş noktası arasında yaklaşık 550 m yükseklik farkı vardır. Vadi başlangıcı olarak kabul edilen Tortum kent merkezinde 1650 m olan rakım değerleri, Tortum Gölünün bitiş noktasında 1100 m civarındadır.

3 47 Şekil 2. Araştırma alanının konumu Araştırmanın yöntemini söry, analiz değerlendirme oluşturmaktadır. Vadi güzergahı boyunca birbirinden farklı özellikler gösteren algılanabilir peyzaj tipleri belirlenmiştir. Yol boyunca özgün karakterler, doğal kültürel peyzaj öğeleri üzerinde durulmuştur. Vadinin barındırdığı peyzaj karakteri incelenerek, kendine özgü karakteristiklerin ortaya konması hedeflenmiştir Alanın doğal kültürel özelikleri Tortum vadisi, Dumlu dağlarının kuzey yamaçlarından başlayan Kuzey-Güney yönünde uzanan bir vadidir. Buna doğu batıdan birleşen vadiler de eklenmektedir. Tortum vadisinin, kökeni bölge dışında olan hava kütleleri ile yükseklik dağların uzanışı gibi doğal çevre faktörlerinin etkisi altındadır. Özellikle Tortum Uzundere, Erzurum un diğer ilçelerine nazaran yer yer ılıman ya mikroklimatik karasal iklime sahiptir. Çalışma alanının güney batısında karasal, kuzey doğusunda ise Doğu Karadeniz iklimi hüküm sürmektedir. Arazinin bakısı, o yerin özellikle sıcaklık yağış özelliklerini etkilemektedir. Ülkemizde gölgeli bakılar (kuzey, kuzeydoğu, doğu, kuzeybatı) genelde serin, güneşli bakılar ise (güneydoğu, güney, güneybatı, batı) daha sıcak olurlar. Bunun nedeni kuzey yarım küresinde güneşli bakıların güneşlenme süresi şiddetinin daha fazla oluşudur. Alanda bakı gruplarına göre doğu batı bakıları % 49, güney bakıları %31 oranında bir alan kaplamaktadır yılı rilerine göre vadide en fazla alanı % 76 ile çayır mera alanları oluştururken, %1 ile fundalık alanlar en düşük orana sahiptir. Araştırma alanının % 4 ü ormanlık alandır. Tortum vadisinde yüksekliği m olan araziler %34 civarında iken,3000 m nin üzerindeki arazilerin oranı %1 civarındadır(yıldız 2006) (Çizelge 1). Çizelge 1.Tortum vadisi yükseklik grupları Yükseklik Grupları 1500-> < Kaplama Alanı(ha) 23999, , , ,3 1193,1 Kaplama Oranı(%) Araştırma bölgesinde bulunan akarsular göllerin, tarihi devirler boyunca insan hayatı üzerine büyük etkileri olmuş gelişen teknik imkanlara bağlı olarak, günümüzde bu önemleri daha da artmıştır. Gerçekten de, bugün gerek su gücünden enerji elde etmede, gerekse tarımda sulamaya yarayacak suları biriktirme kullanmada akarsu göllerden geniş ölçüde yararlanılmaya çalışılmaktadır. Buna karşılık yeraltı suyundan aynı şekilde yararlanılmamaktadır. Araştırma bölgesinde iyi gelişmiş bir akarsu yapısına mevcut olup, başlıca akarsu ağını Tortum Çayı kolları oluşturur. Tortum Meteoroloji İstasyonu nun yılları arasındaki gözlem sonuçlarına göre, yıllık ortalama sıcaklık 8.2 C dir. Bu ortalama, kuşkusuz araştırma bölgesinin her yeri için geçerli olmayıp, rakıma bağlı olarak farklılık gösterir. Nitekim yıllık

4 ortalama sıcaklık, 2000m civarında 6 C, 2600 m de 3 C, 3000 m de ise l C ye düşerken, Tortum Gölü nün kuzeyinde, yüksekliğin 1000 m ye kadar düştüğü alçak kesimlerde ise, 1l C ye kadar yükselmektedir (Anonim 2002). Vadide yer alan yerleşim birimlerine ait nüfus bilgileri Çizelge 2 de rilmiştir. Çizelge 2. Vadi boyunca görülen yerleşim alanları nüfusları(anonim 2000). Yerleşim birimi T ORTUM (İlçe) Suyatağı Şenyurt (Belde) Tortumkale Derekapı Dikyar UZUNDERE (İlçe) Altınçanak Kirazlı Balıklı Gölbaşı Çağlayanlı Pehlivanlı (Belde) Nüfusu Genel görünümü ile bir su toplama havzası olan Tortum Çayı Havzası nın yeryüzü şekilleri, jeolojik yapı akarsu erozyonu tarafından şekillendirilmiştir. Vadi tabanları ile dağların en yüksek bölümleri arasında önemli ölçüde yükselti farkları bulunmaktadır. Tortum Gölü nün kuzey batısında bulunan Kemerli Dağı (2770 m) nın killi kireçtaşından oluşan doğu yamaçları, Tortum Vadisine doğru eğimlidir. Tortum Çayı nın etkisiyle Kemerli Dağı nın yamacını teşkil eden arazinin temeli aşınmış bunun sonucunda büyük bir kalker kütlesi yerinden kopup vadiye doğru kaymıştır. Buheyelan ile Tortum Çayı Vadisi tamamen doldurulmuş olup, doğal setin uzunluğu 2,5km den fazla, genişliği 1 km yi yüksekliği ise 200 m yi aşmaktadır. Heyelanın tarihi kesin olarak bilinmemekte ancak kuaterner sonraları olarak tahmin edilmektedir (Yıldız 2006). Alanda 1500 ile 3000 m arasında değişen morfoloji manzara değerini yükselterek, alanın çekiciliğini artırmaktadır (Şekil 4). Vadide erozyonun bütün şiddeti ile devam etmesi, akarsular seller tarafından taşınma biriktirme olaylarının artmasına neden olmaktadır. Bölgede yapılan bir çalışmaya göre, 1 km2lik bir alandan, bir yıllık taşınan malzeme miktarı ortalama 2500 ton, Tortum Gölü nde bir yılda biriken malzeme miktarı yaklaşık 2,5 milyon ton kadardır. Bu nedenle Tortum Gölü nün güney kesiminde görülen delta oluşumu, her yıl göle doğru ilerlemekte taşınan malzemeler sonucu göl dolmaktadır (Atalay 1981) (Şekil 3). Şekil 4.Morfolojik yapı vadi boyunca doğal kaynak değerlerini zenginleştirmektedir. Vadi aynı zamanda sahip olduğu turistik rekreasyonel kaynak değerleri ile de bölgede ön plana çıkmaktadır. Vadi kent halkının rekreasyonel amaçlı, günübirlik gezilerinde yoğun olarak talep ettiği bir alandır. Tortum gölü, Tortum Şelalesi çevresi, Yedigöller çevresi, Öşvank kilisesi benzeri çok sayıda turistik rekreasyonel amaçlı kullanılan, doğal kültürel kaynağıyla önemli bir cazibe merkezidir. Şekil 3. Vadideki şiddetli erozyon en önemli çevre sorunlarındandır. BULGULAR TARTIŞMA Yaklaşık 60 km boyunca uzanan, derin vadi dik yamaçlardan oluşan, Tortum Çayı Tortum Gölü nün şekillendirdiği, iklimsel açıdan mikroklimatik alan özelliği gösteren kendine özgü nitelikleri barındıran çalışma alanında görülen özgün peyzaj tipleri; Tarımsal peyzaj, Kırsal yerleşimler, Doğal bitki örtüsü, Su kıyısı peyzajı, Yol peyzajı olarak belirlenmiştir.

5 Tarımsal peyzaj Tortum vadisi boyunca erozyon su hareketleri sonucunda oluşmuş küçük alüviyal düzlükler, vadi tabanlarında kendini göstermekte bu alanlar tarımsal peyzaja zemin oluşturmaktadırlar. Dar vadi yapısı tarım alanlarını sınırlandırmış, bu da örtü altı yetiştiriciliğini ön plana çıkarmıştır(şekil 5). Erozyona maruz, dik vadiler kendine özgü görünümler oluşturmaktadır. Nitekim Yıldız (2006) ya göre alanda erozyon etkili yaygındır. Toprakların % 67 sinde çok şiddetli erozyon olduğu görülmektedir. Türkiye de her yıl yaklaşık 500 milyon ton toprak değişik yollardan erozyonla taşınmaktadır (Öztaş ark. 2002). Kavak ağacı bölgenin karakteristik ağacıdır. Yuvarlak formlarla oluşturduğu zıtlıklar, ilginç görüntüler ortaya çıkarır (Şekil 5). Şekil 5. Vadinin en tipik peyzajlarından tarımsal peyzaj karakteri kendini farklı şekillerde göstermektedir. 49 Genel tarımsal ürünler mey ağırlıklı olduğundan (Çizelge3),kış için kurutulmuş meyler geleneksel kültürün değişmez unsurudur(şekil 6). Şekil 6.Geleneksel tarımsal ürünler bölgenin ekonomisine katkı sağlar. Kırsal Yerleşimler Yerleşimler nehir kıyılarında tarımsal toprakların rimli olduğu sulanabilir alanlarda yoğunluk kazanmıştır. Vadi boyunca konumlanan köy yerleşimleri, arazi kıtlığı nedeniyle alan kullanımını oldukça rimli şekillendirmiştir (Şekil 7). Birbirine yakın konumlanan evler, dar sokaklar yollar daha çok mey ağaçlarının egemen olduğu yeşil doku içerisinde gizlenmiş konut dokusu geleneksel yerleşim modelini oluşturmaktadır. Özellikle taşkın sellerden korunmuş, iklimi iyi kontrol eden, az orandaki rimli tarım arazilerini korumak için yamaçlara yerleştirilen köy evleri tipi kırsal peyzaj öğelerinin oluşturmaktadır. Taş ahşabın ağırlıkta olduğu yerleşim yerleri yeşil doku ile her dönem/ mevsim ilginç peyzaj tiplerini meydana getirir. Özellikle bahar aylarında hakim bitki konumundaki mey ağaçlarının çiçeklenmesi peyzaja renk katar. Alanın mikroklimatik bir konumda olması kırsal yaşam kalitesini etkilemektedir. Kendine özgü yapı karakteri alan kullanımları ile bu vadi diğer vadilerden ayrılmaktadır. Çizelge 3. Tortum İlçesinde yıllar itibariyle mey ren ağaç sayıları (Anonim 2002b) Meyler Armut Ayva Elma Muşmula Erik İğde Kiraz Kızılcık Şeftali Vişne Ceviz Dut

6 50 Tortum Çayı Havzası nda, sadece karayolu ulaşımından faydalanılmaktadır. Araştırma bölgesi, Doğu Anadolu yu, Karadeniz kıyılarına (TrabzonHopa) Kafkasya ya (Batum-Tiflis) bağlayan tarihi yollar üzerinde bulunmaktadır. Günümüzde de Erzurum-Artvin karayolu ile Erzurum-Oltu karayolu, araştırma bölgesinden geçmektedir. Araştırma bölgesinde yolu olmayan köy bulunmamaktadır. Ancak köy yollarının standardı oldukça düşük olup, genellikle stabilize ya toprak tesviyeli ham yollar durumundadır (Yıldız 2006)..Şekil 7. Vadi boyunca oluşmuş yerleşim deseni Dere içi köylerde mey ağaçlarının hüküm sürdüğü peyzaj ön planda iken, yüksek dağ köylerinde hakim bitki kavaklardır (Şekil 8). Şekil 9. Vadi boyunca yol güzergahının her km si ziyaretçilere eşsiz görüntüler sunmaktadır. Vadi boyunca ayrılan tali yollarda sert bir topografya hakimdir özgün bir görüntü çizmektedir (Şekil 10) Şekil 8.Kavak ağaçlarının hüküm sürdüğü yüksek dağ köyleri Yol Peyzajları Yol peyzajları bölgede genelde, vadi tabanı boyunca su çizgisine paralel kendini göstermektedir. Yolun su ile kesiştiği alanlarda köprüler, dağlardan gelen suların nehirle birleştiği alanlarda menfezlere sıkça rastlanmaktadır. Yollarda zaman zaman genişlemelerle oluşan cepler, bakı terasları oluşturur. Erozyon önlemede önemli yer tutan yastık formlu Aethionema sp. bu yollar boyu görülebilen bitkilerdendir (Şekil9). Şekil 10. Yol güzergahında dev kayalıklar ilginç karakterler içermektedir.

7 51 Su kıyısı peyzajı Çalışma alanı içerisinde bulunan Tortum Gölü, Tortum Şelalesi, Yedigöller Tortum Çayı vadiyi şekillendiren su kaynaklarıdır. Kırsal yerleşimler, tarımsal alanlar, genel ulaşım sistemi, bitkisel çeşitlilik bu kaynaklar etrafında şekillenmiştir (Şekil 11). Şekil 11.Tortum gölü dağ silsileleri ile beraber vadinin peyzaj karakterinde önemli rol üstlenmektedir. Yüksek çıplak kayalıklarla çevrili Tortum gölü, ilginç manzaralar oluşturur (Şekil 12) Bu su kaynakları, aynı zamanda vadinin turizm rekreasyon açısından temel doğal kaynak değerleridir (Şekil 14). Şekil 12.Tortum Gölü çevresi bölgede eşine az rastlanır kırsal peyzaj öğelerini barındırır. Erzurum ovasından alana girerken çayır mera alanları dikkati çeker. Yer yer kara söğütlerin dahil olduğu bu alanlarda, su yüzeyleri ırmaklar şeklinde ortaya çıkmaktadır (Şekil 13). Şekil 14. Yedigöller(aşağıda) Tortum Şelalesi(yukarıda) vadinin en önemli rekreasyonel mesire alanlarıdır. Şekil 13. Su vadilerin vazgeçilmez öğesi olarak doğal kültürel yaşama hizmet etmektedir. Doğal Bitki Örtüsü Araştırma alanının Tortum ilçesi çevresinde daha çok İran-Turan kökenli bitkilere rastlanırken, Tortum Gölü çevresinde Avrupa-Sibirya yer yer Akdeniz

8 52 florabölgesine ait bitki türlerine rastlanmaktadır. Avrupa-Sibirya İran-Turan floristikbölgelerinin kesişim bölgesinde yer alan çalışma alanı, doğal bitki örtüsü açısındanzengin bir yapıya sahip olmasına karşındiğer gen kuşaklarından daha aztanımlanabilmiştir (Aksoy 1981). Vadi yamaçlarında erozyon önleyici kurakçıl bitkiler yer tutarken, suyun beslediği vadi tabanında kültür bitkileri göze çarpmaktadır (Şekil 15). Genel olarak 1700 ile 2250 m ler arasında, sırasıyla Pinussylstris L.,Juniperuscomminus L. SubspnanaSyme, Juniperusoxycedrus L. subsp. oxycedrus., Quercusmacrantherasubsp. SyprensisC.Koch. M, Carpinusbetulus L.,OstryacarpinifoliaScop. orman topluluklarını oluşturan başlıca odunsu bitkilerdir. Genel olarak1100 ile1800 m ler arasında yayılış gösteren odunsu bitkiler ise, Prunus domestica L.,Prunusavium L., Prunus cerasus L., Persicavulgaris Miller, Rosasp, Paliurusspina-christiMiler, RhamnuspallasiiFisch.& Mey, CotinuscoggyriaScop., Juniperuscommunis L.,Juniperusfoetidissima Wild, Juniperusoxycedrus L. subsp. Oxycedrus Euonymuslatifolius L. Miller subsp. latifolius dur. Çalışma alanı alpin yer örtücü bitki türleri bakımından da zengin bir çeşitliliğe sahiptir. Alanda yoğun olarak görülen alpin bitkiler; Festucavaria, AsteralpinusL.,TrifoliumambigumBieb., Gentianarna L., Veronicalinarioides, Pedicularescomosa, PrimulaauriculataDrababrunifolia dır (Atalay 1983) (Şekil 16). Şekil 15.Yamaçlar vadi tabanı boyunca bitkisel materyalin her mevsim oluşturduğu kontrast peyzaj karakteri CarpinusbetulusL.,OstryacarpinifoliaScop.Juniperuscomminus L. SubspnanaSyme Ulmusminor Millersubsp. Minor CotinuscoggygriaScop L. Taş duvar üzerinderubuscaesicus

9 53 Delphiniumxcultorum(Hazeran)Dactylorhizafuchsii Paparrhoeas L. Şekil 16.Vadigüzergahı boyunca çok doğal otsu odunsu bitki türü tipik peyzaj karakterleri oluşturmaktadır. Ormanlık alan içerisinde dere yamaçları su kenarlarında yayılışı yoğun olan odunsu bitkiler ise; Hippophear hamnoides L., Populus nigra L. subsp. nig.,populus tremula L., Salix triandra L. subsp. bornmulleri L., Salix babylonica, Tamarix smyrnensis Bunge Berberis vulgaris L. tir. SONUÇ Biyolojik çeşitliliğin değerlendirilmesi, mikro düzeyde bir taraftan biyolojik çeşitliliğin yapısı isleyişi konusunda bilgi sağlarken, diğer taraftan da biyolojik çeşitliliğin insan refahının yükseltilmesi sürecinde oynadıkları karmaşık rolün ortaya çıkartılmasında önemli katkı sağlar. Makro düzeyde değerlendirme ise, biyolojik çeşitliliğin insan faaliyetleri sonucu ortaya çıkan değişiminin, insanın doğal çevrenin bütünlüğünü nasıl etkilediğini izlememize olanak sağlayarak, insan refahı sürdürülebilirlik konusunda göstergeler oluşturmamızı kolaylaştırır (Freeman 2003). Yapılan araştırmalar şu ana kadar tanımlanan türlerden 27 bin türün çeşitli nedenlerle kaybolduğunu bu türlerin bir daha yerine gelmeyeceğini ortaya koymaktadır (Tekeli ark, 2006). Vadiler kendilerine özgü yapılarından dolayı, tür çeşitliliği barındıran iklimsel, kültürel yapısal açıdan etrafındaki diğer alanlardan farklılıklar gösterir. Nitekim Tortum Vadisi; Erzurum çevresi dikkate alındığında bitkisel çeşitlilik, iklim, tarımsal yapı benzeri birçok alanda farklılıklar barındırmaktadır. Vadinin klimatolojik yapısından dolayı sınırlı tarım alanlarında meycilik ön plana çıkmaktadır. Bunda iklim değerlerinin, özellikle yıllık ortalama sıcaklığın etkisi fazladır. Vadilerin en büyük problemlerinden biri erozyondur. Eğimin neden olduğu bu problem çalışma alnı olan Tortum Vadisi boyunca da kendini göstermekte, %64 lük şiddetli erozyon oranı ile ülke içerisinde üst sıralarda yer almaktadır. Görsel peyzaj açısından homojen düz peyzajlardansa hareketli peyzajlar daha fazla dikkat çekmektedir. Doğanın hareketli peyzajlarından olan vadiler bu anlamda görsel kalitesi yüksek alanlardır. Nitekim Irmak Yılmaz (2010) in Erzurum çevresinde en fazla ilgi çeken alanları tespit ettiği çalışmasında, 8 bölge içinde en yüksek puanları alan Tortum vadisi olmuştur. Ayrıca Irmak Yılmaz (2008), Tortum vadisinde 25 familyaya ait 54 odunsu bitki tespit etmiş, bu rakamlarla vadi, Erzurum çevresinde bir güzergahta en fazla çeşit barındıran alan olarak öne çıkmaktadır. Bu bağlamda; Turizm, alternatif turizm ekoturizm geliştirilmesi, Güzergah boyunca tanıtım levhaları turizmin geliştirilmesine yönelik broşür, cd vb. ile alanın tanıtılması, Yaşam alanlarına yönelik turlar düzenlenmesi, Mevcut yaşam kültürlerinin korunması, Geleneksel tarımın korunması, agroforestry organik ürün tanıtımının yapılması,

10 54 Yöre insanının doğal kültürel kaynak değerlerinin farkındalığına yönelik eğitim programlarının yapılması, Ekolojik koridor üzerindeki baskıların (erozyon, yanlış alan kullanımı, çevre kirliliği vb.) önüne geçilmesine yönelik önlemlerin alınması ile vadinin zengin doğal kültürel kaynakları, bugün gelecekte daha sağlıklı rimli değerlendirilecektir. KAYNAKLAR Ahern, J Greenway and Ecology, Page 75-90, Proceedings from Selected Educational Sessions of the 1991 asla Annual Meeting, Asla Council of Open Committees, Organized by the ASLA Landscape/Land Use Planning Committee, Konsan City, Missouri. Aksoy, A Tortum Vadisi Vejetasyonunun Bitki Sosyolojisi Yönünden Araştırılması. Atatürk Ünirsitesi, Fen Edebiyat Fakültesi, Botanik Bölümü, Doçentlik Tezi, s: 42, Erzurum. Anonim, Erzurum Meteoroloji İl Müdürlüğü Müdürlüğü Verileri, Erzurum. Anonim, 2002b. Tortum İlçe Tarım Müdürlüğü Verileri. Tortum. Aslan, M., Barış, E., Erdoğan, E., Dilar, Z Yeşil Yol Planlaması. Gökyüzüne En Yakın Alpin Bitkiler Bildiriler Kitabı, Erzurum. Atalay, İ Geomorphology of The Lake Tortum and Its Immediate Surroundings, Review İ.Ü. Coğrafya Ens., s: 49-65, İstanbul. Atalay, İ Türkiye Vejetasyon Coğrafyasına Giriş. Ege Ünirsitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları No: 19, s: 173, İzmir. Çulcuoğlu, G Ankara Kenti Yeşil Kuşak Çalışmalarının Yabancı Ülke Örnekleri Açısından İrdelenmesi Yeşil Kuşak Sistemi İçin Öneriler. Doktora Tezi. Ankara Ünirsitesi Ziraat Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü. Ankara. Forman, R.T.T Land Mosaics: TheEcology of LandscapesandRegions, Cambridge Unirsity Pres. Freeman, A.M.II The Measurement of Environmental and Resource Values; Theroy and Methods, Resources for the Future, Washington D.C. Irmak, M., Yılmaz H Determination of the usability of woody plant species in TortumCreekWatershed for functional and aesthetical uses in the respect of landscape architecture. Biological Dirsityand Conservation, Volume 1, Number 1. Irmak, M., Yılmaz H Farklı Peyzaj Karakter Alanlarına Göre Doğal Kültürel Kaynak Değerlerinin Görsel Analizi: Erzurum Örneği, 28 (2): İzbırak, R Sistematik Jeomorfoloji, Ankara Ünirsitesi Dil Tarih Coğrafya Fakültesi Yayınları, Ankara. Öztan, Y Kent Planlamasında Açık Yeşil Alan Sistemi Açısından Vadiler Akarsular; Ülkemizdeki Uygulamalar; İmrahor Vadisi (Ankara) İçin Bir Öneri. TMMOB Peyzaj Mimarları Odası, Peyzaj Mimarlığı I Kongresi Bildiriler Kitabı, , Ankara Öztaş, T., Özbek, A.K., Turan, M The cost of soil lost from fields due to removal on harsted sugar beet: A case study in Turkey. Soil Use and Management 18: Swanwick, C Landscape Character Assessment, Guidance for England and Scotland (Edinburgh: Countryside Agency & Scottish Natural Heritage). Şahin, Ş Dikmen vadisi peyzaj potansiyelinin saptanması değerlendirilmesi üzerine bir araştırma, Ankara Ünirsitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı, Doktora Tezi, Ankara. Tekeli, İ., Güler, Ç., Yerli, V.S., Algan, N., Vaizoglu,A.S., Kaya, D.A., Öztürk, B., Mutlu, B., Demirayak, F Dünya da Türkiye de Biyolojik Çesitliligi Koruma. Türkiye Bilimler Akademisi Raporlar, (13). Uzun, O Düzce Asarsuyu Havzası Peyzaj Değerlendirmesi Yönetim Modelinin Geliştirilmesi. Ankara Ünirsitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı, Basılmamış Doktora Tezi. Ankara. Yıldız, N.D Tortum Çayı Havzasının Uygun Alan Kullanımlarının Cbs İle Belirlenmesi. Atatürk Ünirsitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı, Doktora Tezi, Erzurum. Yılmaz, O Tortum Çayı Havzası nın Beşeri Ekonomik Coğrafyası. Atatürk Ünirsitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, Erzurum. Yılmaz, T Vadilerde Fiziki Yapıya Bağlı Bitkilendirme Olanakları, Ankara Büyükesat Vadisi Örneği, Ankara Ünirsitesi Çevrebilimleri Dergisi, Sayı: 1 Cilt: 1 Ankara.

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır.

5. SINIF SOSYAL BİLGİLER BÖLGEMİZİ TANIYALIM TESTİ. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. 1- VADİ: Akarsuların yataklarını derinleştirerek oluşturdukları uzun yarıklardır. PLATO: Çevresine göre yüksekte kalmış, akarsular tarafından derince yarılmış geniş düzlüklerdir. ADA: Dört tarafı karayla

Detaylı

COĞRAFİ YAPISI VE İKLİMİ:

COĞRAFİ YAPISI VE İKLİMİ: TARİHİ : Batı Toroslar ın zirvesinde 1288 yılında kurulan Akseki İlçesi nin tarihi, Roma İmparatorluğu dönemlerine kadar uzanmaktadır. O devirlerde Marla ( Marulya) gibi isimlerle adlandırılan İlçe, 1872

Detaylı

PEYZAJ MİMARLIĞI ANABİLİM DALI

PEYZAJ MİMARLIĞI ANABİLİM DALI PEYZAJ MİMARLIĞI ANA Doç. Dr. Selma ÇELİKYAY ( Bilim Başkanı ) İstanbul Devlet Mühendislik ve Mimarlık Akademisi Mimarlık Fakültesi Mimarlık Ens./Anabilim / Bilim Mimar Sinan Şehir ve Bölge Planlama Kentsel

Detaylı

1- Çevresine göre alçakta kalmış ve vadilerle derin yarılmamış düzlüklere ne denir?

1- Çevresine göre alçakta kalmış ve vadilerle derin yarılmamış düzlüklere ne denir? 1- Çevresine göre alçakta kalmış ve vadilerle derin yarılmamış düzlüklere ne denir? a. Ova b. Vadi c. Plato d. Delta 2- Coğrafi bölgelerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur? a. Coğrafi özellikleri

Detaylı

BÖLÜM 16 YERYÜZÜ ŞEKİLLERİNİN GELİŞMESİ

BÖLÜM 16 YERYÜZÜ ŞEKİLLERİNİN GELİŞMESİ BÖLÜM 16 YERYÜZÜ ŞEKİLLERİNİN GELİŞMESİ TOPOĞRAFYA, YÜKSELTİ VE RÖLİYEF Yeryüzünü şekillendiren değişik yüksekliklere topoğrafya denir. Topoğrafyayı oluşturan şekillerin deniz seviyesine göre yüksekliklerine

Detaylı

KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1247

KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1247 KAHRAMANMARAŞ SEMPOZYUMU 1247 KAHRAMANMARAŞ İLİNİN GENEL MEYVECİLİK DURUMU Mehmet SÜTYEMEZ*- M. Ali GÜNDEŞLİ" Meyvecilik kültürü oldukça eski tarihlere uzanan Anadolu'muz birçok meyve türünün anavatanı

Detaylı

COĞRAFYA ARAZİ KULLANIMI VE ETKİLERİ ASLIHAN TORUK 11/F-1701

COĞRAFYA ARAZİ KULLANIMI VE ETKİLERİ ASLIHAN TORUK 11/F-1701 COĞRAFYA ARAZİ KULLANIMI VE ETKİLERİ ASLIHAN TORUK 11/F-1701 Türkiye de Arazi Kullanımı Türkiye yüzey şekilleri bakımından çok farklı özelliklere sahiptir. Ülkemizde oluşum özellikleri birbirinden farklı

Detaylı

MEKANSAL BIR SENTEZ: TÜRKIYE. Türkiye nin İklim Elemanları Türkiye de İklim Çeşitleri

MEKANSAL BIR SENTEZ: TÜRKIYE. Türkiye nin İklim Elemanları Türkiye de İklim Çeşitleri MEKANSAL BIR SENTEZ: TÜRKIYE Türkiye nin İklim Elemanları Türkiye de İklim Çeşitleri Türkiye de Sıcaklık Türkiye de Yıllık Ortalama Sıcaklık Dağılışı Türkiye haritası incelendiğinde Yükseltiye bağlı olarak

Detaylı

TÜRKİYE NİN İKLİMİ. Türkiye nin İklimini Etkileyen Faktörler :

TÜRKİYE NİN İKLİMİ. Türkiye nin İklimini Etkileyen Faktörler : TÜRKİYE NİN İKLİMİ İklim nedir? Geniş bir bölgede uzun yıllar boyunca görülen atmosfer olaylarının ortalaması olarak ifade edilir. Bir yerde meydana gelen meteorolojik olayların toplamının ortalamasıdır.

Detaylı

Bitkilerle Alan Oluşturma -1

Bitkilerle Alan Oluşturma -1 Bitkilerle Alan Oluşturma -1 Peyzaj Mekanlarının 3 Temel Elemanı Yüzey Zemin Düzlemi: Mekanın tabanını oluşturur. Mekanın diğer elemanları bu tabanın üzerinde yer alır.örneğin üstünde hiçbir bitki veya

Detaylı

COĞRAFYA-2 TESTİ. eşittir. B) Gölün alanının ölçek yardımıyla hesaplanabileceğine B) Yerel saati en ileri olan merkez L dir.

COĞRAFYA-2 TESTİ. eşittir. B) Gölün alanının ölçek yardımıyla hesaplanabileceğine B) Yerel saati en ileri olan merkez L dir. 2012 LYS4 / COĞ-2 COĞRAFYA-2 TESTİ 2. M 1. Yukarıdaki Dünya haritasında K, L, M ve N merkezleriyle bu merkezlerden geçen meridyen değerleri verilmiştir. Yukarıda volkanik bir alana ait topoğrafya haritası

Detaylı

Murat TÜRKEŞ ve Telat KOÇ Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü, Çanakkale

Murat TÜRKEŞ ve Telat KOÇ Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü, Çanakkale (*)Türkeş, M. ve Koç, T. 2007. Kazdağı Yöresi ve dağlık alan (dağ sistemi) kavramları üzerine düşünceler. Troy Çanakkale 29:18-19. KAZ DAĞI YÖRESİ VE DAĞLIK ALAN (DAĞ SİSTEMİ) KAVRAMLARI ÜZERİNE DÜŞÜNCELER

Detaylı

DOĞU KARADENĠZ BÖLGESĠNDE HEYELAN

DOĞU KARADENĠZ BÖLGESĠNDE HEYELAN DOĞU KARADENĠZ BÖLGESĠNDE HEYELAN Heyelan ya da toprak kayması, zemini kaya veya yapay dolgu malzemesinden oluşan bir yamacın yerçekimi, eğim, su ve benzeri diğer kuvvetlerin etkisiyle aşağı ve dışa doğru

Detaylı

Dünya kendi içinde benzerlik gösteren 6 büyük flora alemine ayrılır: 1.Holarktikflora alemi 2.Paleotropis, 3.Neotropis, 4.Australis 5.

Dünya kendi içinde benzerlik gösteren 6 büyük flora alemine ayrılır: 1.Holarktikflora alemi 2.Paleotropis, 3.Neotropis, 4.Australis 5. Dünya kendi içinde benzerlik gösteren 6 büyük flora alemine ayrılır: 1.Holarktikflora alemi 2.Paleotropis, 3.Neotropis, 4.Australis 5.Arkensis, 6.Kapensis Flora alemleri flora bölgelerine (region), flora

Detaylı

GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI:

GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ KONUMU, SINIRLARI VE KOMŞULARI: Ülkemizin güney doğusunda yer alan bölge nüfus ve yüzölçümü en küçük bölgemizdir. Akdeniz, Doğu Anadolu Bölgeleriyle, Suriye ve Irak Devletleriyle

Detaylı

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI COĞRAFYA

YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI COĞRAFYA YAZILI SINAV CEVAP ANAHTARI COĞRAFYA CEVAP 1: (TOPLAM 10 PUAN) 1.1: 165 150 = 15 meridyen fark vardır. (1 puan) 15 x 4 = 60 dakika = 1 saat fark vardır. (1 puan) 12 + 1 = 13 saat 13:00 olur. (1 puan) 1.2:

Detaylı

VADİLERDE RÜZGÂR VE GÜNEŞ HAREKETLERİNE BAĞLI PLANLAMA VE TASARIM OLANAKLARI, ANKARA BÜYÜKESAT VADİSİ ÖRNEĞİ *

VADİLERDE RÜZGÂR VE GÜNEŞ HAREKETLERİNE BAĞLI PLANLAMA VE TASARIM OLANAKLARI, ANKARA BÜYÜKESAT VADİSİ ÖRNEĞİ * AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ ZİRAAT FAKÜLTESİ DERGİSİ, 2008, 21(2), 193 204 VADİLERDE RÜZGÂR VE GÜNEŞ HAREKETLERİNE BAĞLI PLANLAMA VE TASARIM OLANAKLARI, ANKARA BÜYÜKESAT VADİSİ ÖRNEĞİ * Tahsin YILMAZ a Yalçın

Detaylı

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri

Doğal Su Ekosistemleri. Yapay Su Ekosistemleri Okyanuslar ve denizler dışında kalan ve karaların üzerinde hem yüzeyde hem de yüzey altında bulunan su kaynaklarıdır. Doğal Su Ekosistemleri Akarsular Göller Yer altı su kaynakları Bataklıklar Buzullar

Detaylı

LAND DEGRADATİON. Hanifi AVCI AGM Genel Müdür Yardımcısı

LAND DEGRADATİON. Hanifi AVCI AGM Genel Müdür Yardımcısı ARAZİ BOZULUMU LAND DEGRADATİON Hanifi AVCI AGM Genel Müdür Yardımcısı LAND DEGRADATİON ( ARAZİ BOZULUMU) SOİL DEGRADATİON (TOPRAK BOZULUMU) DESERTİFİCATİON (ÇÖLLEŞME) Arazi Bozulumu Nedir - Su ve rüzgar

Detaylı

T.C. MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ Fen-Edebiyat Fakültesi

T.C. MEHMET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ Fen-Edebiyat Fakültesi T.C. EHET AKİF ERSOY ÜNİVERSİTESİ Fen-Edebiyat Fakültesi ÖĞRETİ YILI : 2015 / 2016 PROGRAI : COĞRAFYA Dersin (adı,teorik,uygulama,kredisi, toplam ve AKT değişikliklerinde; dersin kodu "15" ile başlayacak,

Detaylı

ORTAÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİ ARAŞTIRMA PROJELERİ YARIŞMASI ŞENKAYA İLÇE MERKEZİNİN MEKAN OLARAK DEĞİŞTİRİLMESİ PROJESİ ONUR PARLAK TUĞÇE YAĞIZ

ORTAÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİ ARAŞTIRMA PROJELERİ YARIŞMASI ŞENKAYA İLÇE MERKEZİNİN MEKAN OLARAK DEĞİŞTİRİLMESİ PROJESİ ONUR PARLAK TUĞÇE YAĞIZ ORTAÖĞRETİM ÖĞRENCİLERİ ARAŞTIRMA PROJELERİ YARIŞMASI ŞENKAYA İLÇE MERKEZİNİN MEKAN OLARAK DEĞİŞTİRİLMESİ PROJESİ ONUR PARLAK TUĞÇE YAĞIZ Erzurum, 2015 Proje adı Şenkaya ilçe merkezinin mekan olarak değiştirilmesi

Detaylı

B A S I N Ç ve RÜZGARLAR

B A S I N Ç ve RÜZGARLAR B A S I N Ç ve RÜZGARLAR B A S I N Ç ve RÜZGARLAR Havadaki su buharı ve gazların, cisimler üzerine uyguladığı ağırlığa basınç denir. Basıncı ölçen alet barometredir. Normal hava basıncı 1013 milibardır.

Detaylı

Haritanın Tanımı. Harita Okuma ve Yorumlama. Haritanın Tanımı. Haritanın Özellikleri. Haritanın Özellikleri. Kullanım Amaçlarına Göre

Haritanın Tanımı. Harita Okuma ve Yorumlama. Haritanın Tanımı. Haritanın Özellikleri. Haritanın Özellikleri. Kullanım Amaçlarına Göre Haritanın Tanımı Harita Okuma ve Yorumlama Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ HARİTA: Yer yüzeyinin tümünün ya da bir kısmının, doğal ve yapay özelliklerini bir projeksiyon sistemine göre ve belirli bir ölçekte

Detaylı

GÖL EKOSİSTEMİNDE EKOLOJİK KUŞAKLAR

GÖL EKOSİSTEMİNDE EKOLOJİK KUŞAKLAR GÖL EKOSİSTEMİNDE EKOLOJİK KUŞAKLAR ILIMAN KUŞAK GÖLLERİNDE MEVSİMLERE BAĞLI OLARAK GÖRÜLEN TABAKALAŞMA VE KARIŞMA Ilıman veya subtropikal bölgelerde 20 metreden derin ve büyük göllerde mevsimsel sıcaklık

Detaylı

ÖZEL EGE LİSESİ İKLİM

ÖZEL EGE LİSESİ İKLİM ÖZEL EGE LİSESİ İKLİM Rehber Öğretmen : Şule Yıldız Hazırlayanlar : Bartu Çetin Burak Demiral Nilüfer İduğ Esra Tuncer Ege Uludağ Meriç Tekin 2000-2001 İZMİR TEŞEKKÜR Bize bu projede yardımda bulunan başta

Detaylı

T.C. GIDA,TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI TÜRKİYE TARIM HAVZALARI ÜRETİM VE DESTEKLEME MODELİ. 30 Havza

T.C. GIDA,TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI TÜRKİYE TARIM HAVZALARI ÜRETİM VE DESTEKLEME MODELİ. 30 Havza T.C. GIDA,TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI TÜRKİYE TARIM HAVZALARI ÜRETİM VE DESTEKLEME MODELİ 30 Havza 1 Sunum Planı 1. Tarım havzalarının belirlenmesi 2. Mevcut durum değerlendirmesi 3. Amaç ve gerekçe

Detaylı

128 ADA 27 VE 32 PARSEL NUMARALI TAŞINMAZLARA YÖNELİK 1/5000 ÖLÇEKLİ AÇIKLAMA RAPORU

128 ADA 27 VE 32 PARSEL NUMARALI TAŞINMAZLARA YÖNELİK 1/5000 ÖLÇEKLİ AÇIKLAMA RAPORU AKÇAKALE KÖYÜ (MERKEZ/GÜMÜŞHANE) 128 ADA 27 VE 32 PARSEL NUMARALI TAŞINMAZLARA YÖNELİK 1/5000 ÖLÇEKLİ NAZIM İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU 2016 AKÇAKALE KÖYÜ-MERKEZ/GÜMÜŞHANE 128 ADA 27 VE 32 NUMARALI PARSELLERE

Detaylı

ÖSYM. Diğer sayfaya geçiniz KPSS / GYGK-CS

ÖSYM. Diğer sayfaya geçiniz KPSS / GYGK-CS 31. 32. Televizyonda hava durumunu aktaran sunucu, Türkiye kıyılarında rüzgârın karayel ve poyrazdan saatte 50-60 kilometre hızla estiğini söylemiştir. Buna göre, haritada numaralanmış rüzgârlardan hangisinin

Detaylı

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA Ülkemizde Tarımsal Ormancılık Çalışmaları Ülkemizde tarımsal ormancılık çalışmalarını anlayabilmek için ülkemiz topraklarının yetişme ortamı özellikleri

Detaylı

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK

İKLİM ELEMANLARI SICAKLIK İKLİM ELEMANLARI Bir yerin iklimini oluşturan sıcaklık, basınç, rüzgâr, nem ve yağış gibi olayların tümüne iklim elemanları denir. Bu elemanların yeryüzüne dağılışını etkileyen enlem, yer şekilleri, yükselti,

Detaylı

BİNA BİLGİSİ 2 ÇEVRE TANIMI - İKLİM 26 ŞUBAT 2014

BİNA BİLGİSİ 2 ÇEVRE TANIMI - İKLİM 26 ŞUBAT 2014 BİNA BİLGİSİ 2 ÇEVRE TANIMI - İKLİM DOÇ. DR. YASEMEN SAY ÖZER 26 ŞUBAT 2014 1 19.02.2014 TANIŞMA, DERSLE İLGİLİ GENEL BİLGİLER, DERSTEN BEKLENTİLER 2 26.02.2014 ÇEVRE TANIMI - İKLİM 3 05.03.2014 DOĞAL

Detaylı

Peyzaj Mimarlığı çalışmalarında bitkisel materyalinin kullanımında, tasarım ilkeleri ile birlikte bitkilerin denrolojik özelliklerinin

Peyzaj Mimarlığı çalışmalarında bitkisel materyalinin kullanımında, tasarım ilkeleri ile birlikte bitkilerin denrolojik özelliklerinin Peyzaj Mimarlığı çalışmalarında bitkisel materyalinin kullanımında, tasarım ilkeleri ile birlikte bitkilerin denrolojik özelliklerinin ve ekolojik isteklerinin de dikkate alınması gerekir. Her bitki ölçü,

Detaylı

Tarım, yeryüzündeki belli başlı üretim şekillerinden en gerekli ve yaygın olanıdır. Tarımın yapılış şekli ve yoğunluğu, ülkelerin gelişmişlik

Tarım, yeryüzündeki belli başlı üretim şekillerinden en gerekli ve yaygın olanıdır. Tarımın yapılış şekli ve yoğunluğu, ülkelerin gelişmişlik TARIM VE EKONOMİ Tarım, yeryüzündeki belli başlı üretim şekillerinden en gerekli ve yaygın olanıdır. Tarımın yapılış şekli ve yoğunluğu, ülkelerin gelişmişlik düzeyine bağlıdır. Bazı ülkelerde tarım tekniği

Detaylı

Düzenlenmesi. Mehmet TOPAY, Nurhan KOÇAN BARTIN.

Düzenlenmesi. Mehmet TOPAY, Nurhan KOÇAN BARTIN. Ekonomik Ömrünü Tamamlamıs s Açık A k Maden Ocaklarının n Rekreasyonel Amaçlarla Düzenlenmesi Mehmet TOPAY, Nurhan KOÇAN ZKÜ,, Bartın n Orman Fakültesi, Peyzaj Mimarlığı Bölümü, BARTIN. Teknolojik gelismelere

Detaylı

SARAY Saray İlçesinin Tarihçesi:

SARAY Saray İlçesinin Tarihçesi: Saray İlçesinin Tarihçesi: Saray İlçesinin ne zaman ve kimler tarafından hangi tarihte kurulduğu kesin bilinmemekle beraber, bölgedeki yerleşimin Van Bölgesinde olduğu gibi tarih öncesi dönemlere uzandığı

Detaylı

1. İnsan etkisi dışında, kendiliğinden oluşan her unsur doğayı oluşturmaktadır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir doğal unsurdur?

1. İnsan etkisi dışında, kendiliğinden oluşan her unsur doğayı oluşturmaktadır. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir doğal unsurdur? COĞRAFYA, yeryüzünü oluşturan doğal ortamların özelliklerini, Dünya üzerindeki dağılışlarını; doğal ortamla insan toplulukları ve etkinlikleri arasındaki karşılıklı ilişki ve etkileşimi nedenleriyle birlikte

Detaylı

Çaldıran daha önceleri Muradiye İlçesinin bir kazası konumundayken 1987 yılında çıkarılan kanunla ilçe statüsüne yükselmiştir.

Çaldıran daha önceleri Muradiye İlçesinin bir kazası konumundayken 1987 yılında çıkarılan kanunla ilçe statüsüne yükselmiştir. Çaldıran Tarihçesi: İlçe birçok tarihi medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Medler, Bizanslılar, Urartular, İranlılar ve son olarak Osmanlı devleti bu ilçede hâkimiyet sürmüşlerdir. İlçenin tarih içerisindeki

Detaylı

III.BÖLÜM A - KARADENİZ BÖLGESİ HAKKINDA

III.BÖLÜM A - KARADENİZ BÖLGESİ HAKKINDA III.BÖLÜM Bu bölümde ağırlıklı olarak Kızılırmak deltasının batı kenarından başlayıp Adapazarı ve Bilecik'in doğusuna kadar uzanan ve Kastamonu yu içine alan Batı Karadeniz Bölümü, Kastamonu ili, Araç

Detaylı

10. SINIF KONU ANLATIMI. 46 EKOLOJİ 8 BİYOMLAR Karasal Biyomlar

10. SINIF KONU ANLATIMI. 46 EKOLOJİ 8 BİYOMLAR Karasal Biyomlar 10. SINIF KONU ANLATIMI 46 EKOLOJİ 8 BİYOMLAR Karasal Biyomlar EKOSİSTEM İLE BİYOM ARASINDAKİ İLİŞKİ Canlıların yeryüzünde dağılışını etkileyen abiyotik ve biyotik faktörlere olarak bitki ve hayvan topluluklarını

Detaylı

DOĞAL PEYZAJ ÖZELLİKLERİNİN KIRSAL YERLEŞİMLER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ: BARTIN ÖRNEĞİ

DOĞAL PEYZAJ ÖZELLİKLERİNİN KIRSAL YERLEŞİMLER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ: BARTIN ÖRNEĞİ DOĞAL PEYZAJ ÖZELLİKLERİNİN KIRSAL YERLEŞİMLER ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ: BARTIN ÖRNEĞİ Bülent YILMAZ *, Gonca ATİK ** * ZKU Bartın Orman Fakültesi, BARTIN, ** Peyzaj Yüksek Mimarı, BARTIN ÖZET Bir alanın sahip

Detaylı

YUKARI HAVZA SEL KONTROLU EYLEM PLANI VE UYGULAMALARI

YUKARI HAVZA SEL KONTROLU EYLEM PLANI VE UYGULAMALARI YUKARI HAVZA SEL KONTROLU EYLEM PLANI VE UYGULAMALARI SEL NEDİR? Sel; Şiddetli yağışların ardından yan derelerden gelen ve fazla miktarda katı ve iri materyal içeren büyük su kitlesidir. Isparta-Senirkent,

Detaylı

Türkiye de iklim değişikliği ve olası etkileri

Türkiye de iklim değişikliği ve olası etkileri Türkiye de iklim değişikliği ve olası etkileri Ömer Lütfi Şen Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi Mercator-İPM Araştırma Programı & Katkıda bulunanlar: Ozan Mert Göktürk Deniz Bozkurt Berna

Detaylı

BİYOMLAR KARASAL BİYOMLAR SELİN HOCA

BİYOMLAR KARASAL BİYOMLAR SELİN HOCA BİYOMLAR KARASAL BİYOMLAR SELİN HOCA EKOSİSTEM İLE BİYOM ARASINDA İLİŞKİ Canlıların yeryüzünde dağılışını etkileyen abiyotik ve biyotik faktörlere bağlı olarak bitki ve hayvan topluluklarını barındıran

Detaylı

Nüfus Dağılışını Etkileyen Faktörler İkiye Ayrılır: 1-Doğal Faktörler 2-Beşeri Faktörler

Nüfus Dağılışını Etkileyen Faktörler İkiye Ayrılır: 1-Doğal Faktörler 2-Beşeri Faktörler Nüfusun Dağılışında Etkili Faktörler Nüfus Dağılışını Etkileyen Faktörler İkiye Ayrılır: 1-Doğal Faktörler 2-Beşeri Faktörler 1-Doğal Faktörler: 1.İklim : Çok sıcak ve çok soğuk iklimler seyrek nüfusludur.

Detaylı

PEYZAJ, PEYZAJ İLE İLGİLİ TANIMLAR, PEYZAJ TASARIMI VE ÖRNEKLER

PEYZAJ, PEYZAJ İLE İLGİLİ TANIMLAR, PEYZAJ TASARIMI VE ÖRNEKLER PEYZAJ, PEYZAJ İLE İLGİLİ TANIMLAR, PEYZAJ TASARIMI VE ÖRNEKLER PEYZAJ NEDİR? PEYZAJ SÖZLÜK ANLAMI GÖRÜNÜM, MANZARA OLAN FRANSIZCA PAYSAGE KELİMESİNDEN DİLİMİZE GİRMİŞTİR. İNGİLİZCEDE LANDSCAPE, ALMANCADA

Detaylı

COĞRAFYA YEREL COĞRAFYA GENEL COĞRAFYA

COĞRAFYA YEREL COĞRAFYA GENEL COĞRAFYA COĞRAFİ KONUM COĞRAFYA YEREL COĞRAFYA GENEL COĞRAFYA Yeryüzünün belli bir bölümünü FİZİKİ coğrafya BEŞERİ ve gösterir. EKONOMİK -Doğa olaylarını -Kıtalar coğrafya konu alır. -Ülkeler -İnsanlar ve -Klimatoloji

Detaylı

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ

COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ HRT 105 HARİTA MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ Ders 8 COĞRAFİ BİLGİ SİSTEMLERİ Yrd.Doç.Dr. H. Ebru ÇOLAK Kamu Ölçmeleri Anabilim Dalı www.gislab.ktu.edu.tr/kadro/ecolak Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) Geographical

Detaylı

BİYOMLAR SUCUL BİYOMLAR SELİN HOCA

BİYOMLAR SUCUL BİYOMLAR SELİN HOCA BİYOMLAR SUCUL BİYOMLAR SELİN HOCA SUCUL BİYOMLAR Sucul biyomlar, biyosferin en büyük kısmını oluşturur. Fiziksel ve kimyasal özelliklerine göre tuzlu su ve tatlı su biyomları olmak üzere iki kısımda incelenir.

Detaylı

HAVZA SEÇİMİ YÖNTEM VE KRİTERLERİ

HAVZA SEÇİMİ YÖNTEM VE KRİTERLERİ Orman ve Su İşleri Bakanlığı Orman Genel Müdürlüğü HAVZA SEÇİMİ YÖNTEM VE KRİTERLERİ Toprak Muhafaza ve Havza Islahı Dairesi Başkanı Havza? Hidrolojik olarak; Bir akarsu tarafından parçalanan, kendine

Detaylı

Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi

Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi Su Yapıları I Su Kaynaklarının Geliştirilmesi Yrd. Doç. Dr. Burhan ÜNAL Bozok Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Yozgat Su, tüm canlılar için bir ihtiyaçtır. Su Kaynaklarının

Detaylı

Tanımlar. Bölüm Çayırlar

Tanımlar. Bölüm Çayırlar Çayır-Mer a Ders Notları Bölüm 1 1 1.1. Çayırlar Bölüm 1 Tanımlar Genel olarak düz ve taban suyu yakın olan alanlarda oluşmuş, gür gelişen, sık ve uzun boylu bitkilerden meydana gelen alanlardır. Toprak

Detaylı

Neden Malatya ya yatırım yapmalı

Neden Malatya ya yatırım yapmalı Neden Malatya ya yatırım yapmalı 11 2011 Temel Bilgiler Malatya, Doğu Anadolu Bölgesinin ekonomik açıdan en gelişmiş ilidir. 2010 ADNKS verilerine göre il nüfusu 740.643, merkez nüfusu 500 bin civarında,

Detaylı

JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ)

JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ) JAA ATPL Eğitimi (METEOROLOJİ) Hazırlayan: Ibrahim CAMALAN Meteoroloji Mühendisi 2012 YEREL RÜZGARLAR MELTEMLER Bu rüzgarlar güneşli bir günde veya açık bir gecede, Isınma farklılıklarından kaynaklanan

Detaylı

10. SINIF KONU ANLATIMI. 48 EKOLOJİ 10 BİYOMLAR Sucul Biyomlar

10. SINIF KONU ANLATIMI. 48 EKOLOJİ 10 BİYOMLAR Sucul Biyomlar 10. SINIF KONU ANLATIMI 48 EKOLOJİ 10 BİYOMLAR Sucul Biyomlar SUCUL BİYOMLAR Sucul biyomlar, biyosferin en büyük kısmını oluşturur. Fiziksel ve kimyasal özelliklerine göre tatlı su ve tuzlu su biyomları

Detaylı

Şekil 1: Planlama Alanının Bölgedeki Konumu

Şekil 1: Planlama Alanının Bölgedeki Konumu EDİRNE İLİ 1/25 000 ÖLÇEKLİ 1. PLANLAMA ALANININ GENEL TANIMI Planlama alanı, Edirne İli, Merkez İlçe, Tayakadın Köyü, Karakoltepe Mevkii, 34 Pafta, 164 Ada, 27 Parselin bulunduğu alanı kapsamaktadır.

Detaylı

Hitit Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Antropoloji Bölümü. Öğr. Gör. Kayhan ALADOĞAN

Hitit Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Antropoloji Bölümü. Öğr. Gör. Kayhan ALADOĞAN Hitit Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Antropoloji Bölümü Öğr. Gör. Kayhan ALADOĞAN ÇORUM 2017 Alp - Himalaya kıvrım kuşağı üzerinde yer alan ülkemizde tüm jeolojik zaman ve devirlere ait araziler görülebilmektedir.

Detaylı

Orman Koruma Dersi. ORMAN YANGIN DAVRANIŞI Prof. Dr. Ertuğrul BİLGİLİ Ekim 2014

Orman Koruma Dersi. ORMAN YANGIN DAVRANIŞI Prof. Dr. Ertuğrul BİLGİLİ Ekim 2014 Orman Koruma Dersi ORMAN YANGIN DAVRANIŞI Prof. Dr. Ertuğrul BİLGİLİ Ekim 2014 ORMAN YANGINI DAVRANIŞI? ORMAN YANGINI DAVRANIŞI Yangın davranışını tahmin etmek için aşağıdakilerin bilinmesi ve anlaşılması

Detaylı

ÇIĞLARIN OLUŞUM NEDENLERİ:

ÇIĞLARIN OLUŞUM NEDENLERİ: ÇIĞ Genellikle boylu bitki örtüsü (orman) çok seyrek veya bulunmayan engebeli, dağlık ve eğimli arazilerde tabakalar halinde birikmiş olan kar kütlesinin iç ve dış kuvvetler etkisi ile başlayan bir ilk

Detaylı

Derleyip Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Aysel ULUS

Derleyip Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Aysel ULUS Derleyip Hazırlayan: Yrd. Doç. Dr. Aysel ULUS PEYZAJ EKOLOJİSİNDE TEMEL PRENSİPLER Peyzaj ekolojisinde 7 önemli ana prensipten söz edilebilir. Bunlardan ilk ikisi peyzajın strüktürüne odaklanmaktadır.

Detaylı

DENİZ BİYOLOJİSİ Prof. Dr. Ahmet ALTINDAĞ Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Hidrobiyoloji Anabilim Dalı

DENİZ BİYOLOJİSİ Prof. Dr. Ahmet ALTINDAĞ Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Hidrobiyoloji Anabilim Dalı DENİZ BİYOLOJİSİ Prof. Dr. Ahmet ALTINDAĞ Ankara Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Hidrobiyoloji Anabilim Dalı JEOLOJİK OSEONOGRAFİ Genelde çok karmaşık bir yapıya sahip olan okyanus ve deniz

Detaylı

BALIKESİR de. Yatırım Yapmak İçin 101 Neden

BALIKESİR de. Yatırım Yapmak İçin 101 Neden BALIKESİR de Yatırım Yapmak İçin 101 Neden Coğrafi Konum 1. Türkiye nin ekonomik hareketliliğinin en yüksek olduğu Marmara Bölgesi nde yer alması, 2. Marmara ve Ege Denizi ne kıyılarının bulunması, 3.

Detaylı

AKARSU KÖPRÜLERİNDE EKOLOJİK TASARIM VE DOĞA ONARIMI

AKARSU KÖPRÜLERİNDE EKOLOJİK TASARIM VE DOĞA ONARIMI 3. KÖPRÜLER VİYADÜKLER SEMPOZYUMU TMMOB İNŞAAT MÜHENDİSLERİ ODASI BURSA ŞUBESİ 08-09-10 MAYIS 2015 AKARSU KÖPRÜLERİNDE EKOLOJİK TASARIM VE DOĞA ONARIMI H. Ülgen Yenil, Osman Uzun ve Şükran Şahin Sav Doğaya

Detaylı

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA

TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA TARIMSAL ORMANCILIK (AGROFORESTRY) Prof. Dr. İbrahim TURNA 6.3.2.4. Akdeniz Bölgesinde Tarımsal Ormancılık Uygulamaları ve Potansiyeli Bölgenin Genel Özellikleri: Akdeniz kıyıları boyunca uzanan Toros

Detaylı

11. SINIF COĞRAFYA DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ

11. SINIF COĞRAFYA DERSİ KURS KAZANIMLARI VE TESTLERİ EKİM Ay Hafta Ders Saati KONULAR KAZANIMLAR 1 3 Biyoçeşitlilik A.11.1. Bitki ve hayvan türlerindeki zenginliğin oluşumunda ve türlerin azalmasında etkili faktörleri birbirleriyle olan ilişkileri çerçevesinde

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. 1. Adı Soyadı : Çiğdem BOGENÇ. İletişim Bilgileri Ev Adresi : Safranbolu/ Karabük

ÖZGEÇMİŞ. 1. Adı Soyadı : Çiğdem BOGENÇ. İletişim Bilgileri Ev Adresi : Safranbolu/ Karabük ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı Çiğdem BOGENÇ İletişim Bilgileri Ev Adresi Safranbolu/ Karabük İş Adresi Karabük Üniversitesi Eskipazar Meslek Yüksek Okulu PK 78050 Telefon - Mail - 2.Doğum Tarihi 15.08.1981 Doğum

Detaylı

Rüzgarlar kum çakıl gibi gevşek maddeleri havalandırarak taşımak, zemine çarparak aşındırmak ve biriktirmek suretiyle yeryüzünü şekillendirirler.

Rüzgarlar kum çakıl gibi gevşek maddeleri havalandırarak taşımak, zemine çarparak aşındırmak ve biriktirmek suretiyle yeryüzünü şekillendirirler. Rüzgarlar kum çakıl gibi gevşek maddeleri havalandırarak taşımak, zemine çarparak aşındırmak ve biriktirmek suretiyle yeryüzünü şekillendirirler. Rüzgarların şekillendirici etkilerinin görüldüğü yerlerin

Detaylı

MAĞARALARI VE YERLEŞİM ALANI

MAĞARALARI VE YERLEŞİM ALANI TÜRKİYE DOĞAL VE KÜLTÜREL VARLIKLARI ENVANTERİ ENV. NO. 58.01.0.02 ÇİMENYENİCE KÖYÜ, KÖROĞLU TEPELERİ, I39-a4 MAĞARALARI VE YERLEŞİM ALANI İL SİVAS İLÇE HAFİK MAH.-KÖY VE MEVKİİ Çimenyenice Köyü GENEL

Detaylı

Türkiye'de Tarım. İnsanların toprağı işleyerek ekme ve dikme yoluyla ondan ürün elde etmesi faaliyetine tarım denir.

Türkiye'de Tarım. İnsanların toprağı işleyerek ekme ve dikme yoluyla ondan ürün elde etmesi faaliyetine tarım denir. Türkiye de Tarım Türkiye'de Tarım İnsanların toprağı işleyerek ekme ve dikme yoluyla ondan ürün elde etmesi faaliyetine tarım denir. Türkiye Topraklarından Yaralanma Oranları Topraklarımızdan faydalanma

Detaylı

Doğu Karadeniz Bölgesi nde olduğu gibi yüksek eğim gruplarına sahip alanlar, ancak yoğun ve koruyucu orman örtüsü ile kaplı olduklarında heyelanların (toprak göçükleri) meydana gelme olasılıkları düşük

Detaylı

UZAKTAN ALGILAMA TEKNOLOJİLERİ ile ARAZİ ÖRTÜSÜ ve ARAZİ KULLANIMININ BELİRLENMESİ

UZAKTAN ALGILAMA TEKNOLOJİLERİ ile ARAZİ ÖRTÜSÜ ve ARAZİ KULLANIMININ BELİRLENMESİ Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü Toprak ve Su Kaynakları Ulusal Bilgi Merkezi UZAKTAN ALGILAMA TEKNOLOJİLERİ ile ARAZİ ÖRTÜSÜ ve ARAZİ KULLANIMININ BELİRLENMESİ Demir DEVECİGİL Alpaslan SAVACI Doç. Dr. D.Murat

Detaylı

Harita Okuma ve Yorumlama. Yrd. Doç. Dr. Müge Kirmikil

Harita Okuma ve Yorumlama. Yrd. Doç. Dr. Müge Kirmikil Harita Okuma ve Yorumlama Yrd. Doç. Dr. Müge Kirmikil Harita: Tanım HARİTA: Yer yüzeyinin tümünün ya da bir kısmının, doğal ve yapay özelliklerini bir projeksiyon sistemine göre ve belirli bir ölçekte

Detaylı

Çankaya Belediyesi Uygulamaları

Çankaya Belediyesi Uygulamaları Çankaya Belediyesi Uygulamaları İklim Değişikliğine Yerel Çözümler: Yağmur Hasadı Konferansı Ekim 2016 Yağmur Hasadı Planlaması Yapılacak Alanlar Köylerimiz-Kırsal Alanlarımız Parklarımız - Yaşar Kemal

Detaylı

İlgi Grupları ve Yerel Organizasyon. Samsun İli Doğa Turizmi Değerleri

İlgi Grupları ve Yerel Organizasyon. Samsun İli Doğa Turizmi Değerleri 1 Sürdürülebilir Doğa Turizmi İlgi Grupları ve Yerel Organizasyon Samsun İli Genel Özellikleri Samsun İli Doğa Turizmi Değerleri Doğa Turizmi Stratejileri Sonuç ve Öneriler 2 Nispeten bozulmamış, dokunulmamış

Detaylı

T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi

T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi T.C. Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi LİSANS YERLEŞTİRME SINAVI-3 COĞRAFYA-1 TESTİ 26 HAZİRAN 2016 PAZAR Bu testlerin her hakkı saklıdır. Hangi amaçla olursa olsun, testlerin tamamının veya bir kısmının

Detaylı

DEVLETİN ADI: Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı BAŞŞEHRİ: Londra YÜZÖLÇÜMÜ: 244.110 km2 NÜFUSU: 57.411.000 RESMİ DİLİ: İngilizce

DEVLETİN ADI: Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı BAŞŞEHRİ: Londra YÜZÖLÇÜMÜ: 244.110 km2 NÜFUSU: 57.411.000 RESMİ DİLİ: İngilizce İNGİLTERE DEVLETİN ADI: Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı BAŞŞEHRİ: Londra YÜZÖLÇÜMÜ: 244.110 km2 NÜFUSU: 57.411.000 RESMİ DİLİ: İngilizce DİNİ: Hıristiyanlık PARA BİRİMİ: Sterlin 1.

Detaylı

ÇIĞ YOLU. Başlama zonu (28-55 ) Çığ yatağı: Yatak veya yaygın Durma zonu Birikme zonu (<~10 )

ÇIĞ YOLU. Başlama zonu (28-55 ) Çığ yatağı: Yatak veya yaygın Durma zonu Birikme zonu (<~10 ) ÇIĞLAR Çığlar, kar çığları, dağlık bölgede, bir yamaçtan veya kayalıktan aşağıya hızla hareket eden büyük kar ve/veya buz, toprak ve kaya kitlesi İçinde bir meşçere bile bulunabilir Hız

Detaylı

Atoller (mercan adaları) ve Resifler

Atoller (mercan adaları) ve Resifler Atoller (mercan adaları) ve Resifler Atol, hayatlarını sıcak denizlerde devam ettiren ve mercan ismi verilen deniz hayvanları iskeletlerinin artıklarının yığılması sonucu meydana gelen birikim şekilleridir.

Detaylı

Fiziki Özellikleri. Coğrafi Konumu Yer Şekilleri İklimi

Fiziki Özellikleri. Coğrafi Konumu Yer Şekilleri İklimi KİMLİK KARTI Başkent: Roma Yüz Ölçümü: 301.225 km 2 Nüfusu: 60.300.000 (2010) Resmi Dili: İtalyanca Dini: Hristiyanlık Kişi Başına Düşen Milli Gelir: 29.500 $ Şehir Nüfus Oranı: %79 Ekonomik Faal Nüfus

Detaylı

sayısal haritalardan taşkın tahmin we erken uyars sistemlerinde yararlanma

sayısal haritalardan taşkın tahmin we erken uyars sistemlerinde yararlanma sayısal haritalardan taşkın tahmin we erken uyars sistemlerinde yararlanma Prof. Dr. Şenol Kuşçu ÖZET Baraj, gölet, köprü ve menfezlerin; yol Bir dere ya da ırmağın yağış havzasının hendeklerinin, şehirlerde

Detaylı

SİLVİKÜLTÜREL PLANLAMA-2. Prof. Dr. Ali Ömer ÜÇLER

SİLVİKÜLTÜREL PLANLAMA-2. Prof. Dr. Ali Ömer ÜÇLER SİLVİKÜLTÜREL PLANLAMA-2 Prof. Dr. Ali Ömer ÜÇLER Marjinal ekolojik şartlardaki gevşek kapalı bir Ardıç ormanı, ana amacı odun üretimi ise bu orman verimsiz kabul edilmektedir. Ancak işletme amacı

Detaylı

Bir ekosistemin genel mevkisi tanıtılırken şu özellikler belirtilmesi gerekir.

Bir ekosistemin genel mevkisi tanıtılırken şu özellikler belirtilmesi gerekir. Orman Ekosistemini Oluşturan Faktörler Fizyografik Faktörler Fizyografik faktörler, coğrafi ilişkilere ve jeomorfolojik özelliklere ait çeşitli karakteristikleri kapsar. Bu özellikler Mevki deyimi ile

Detaylı

YAYLALARDAKİ ARAZİ KULLANIM DEĞİŞİMİNİN CBS İLE İZLENMESİ: TRABZON ÖRNEĞİ. Yrd. Doç. Dr. Mustafa ATASOY

YAYLALARDAKİ ARAZİ KULLANIM DEĞİŞİMİNİN CBS İLE İZLENMESİ: TRABZON ÖRNEĞİ. Yrd. Doç. Dr. Mustafa ATASOY YAYLALARDAKİ ARAZİ KULLANIM DEĞİŞİMİNİN CBS İLE İZLENMESİ: TRABZON ÖRNEĞİ Yrd. Doç. Dr. Mustafa ATASOY AKSARAY ÜNİVERSİTESİ Mühendislik Fakültesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü TMMOB Harita

Detaylı

PROJE TEKNİĞİ DERSİ. PEYZAJ TASARIM ÖĞELERİ ve TASARIM İLKELERİ. Öğr. Gör. Hande ASLAN

PROJE TEKNİĞİ DERSİ. PEYZAJ TASARIM ÖĞELERİ ve TASARIM İLKELERİ. Öğr. Gör. Hande ASLAN PROJE TEKNİĞİ DERSİ PEYZAJ TASARIM ÖĞELERİ ve TASARIM İLKELERİ Öğr. Gör. Hande ASLAN 1. PEYZAJ TASARIM ÖĞELERİ ÇİZGİ Tüm tasarım oluşumlarının temelidir. Peyzaj tasarımında bütün fikirler bir proje düzeni

Detaylı

Cumhuriyet Dönemi nde ;

Cumhuriyet Dönemi nde ; O Orta Asya Türklerinin bahçe düzenlemeleri hakkındaki bilgilerimiz oldukça kısıtlıdır. Bunun en büyük nedeni belki de Türklerin mekan olusturmada toprak, kerpic gibi cabuk dağılan malzeme kullanmalarının

Detaylı

MURADİYE Nüfus Erkek Kadın Toplam Gürpınar Oran %52 % Kaynak: Tüik

MURADİYE Nüfus Erkek Kadın Toplam Gürpınar Oran %52 % Kaynak: Tüik Muradiye Tarihi: Muradiye, cumhuriyet ilanına kadar Kandahar ve Bargıri adıyla iki yerleşim birimi olarak anılırken cumhuriyet sonrası birleşerek Muradiye ismini almıştır. Tarihi ile ilgili fazla bilgi

Detaylı

Bölge Alt Bölge Ölçeğindeki Peyzaj Karakter Analizi Ve Değerlendirmesi Yaklaşımının Sürdürülebilir Peyzajlar ve Ekonomi Açısından İrdelenmesi

Bölge Alt Bölge Ölçeğindeki Peyzaj Karakter Analizi Ve Değerlendirmesi Yaklaşımının Sürdürülebilir Peyzajlar ve Ekonomi Açısından İrdelenmesi Bölge Alt Bölge Ölçeğindeki Peyzaj Karakter Analizi Ve Değerlendirmesi Yaklaşımının Sürdürülebilir Peyzajlar ve Ekonomi Açısından İrdelenmesi Prof. Dr. Şükran ŞAHİN Ankara Üniversitesi Peyzaj Mimarlığı

Detaylı

PEYZAJ TASARIMI ve İLKELERİ

PEYZAJ TASARIMI ve İLKELERİ PEYZAJ TASARIMI ve İLKELERİ 1. PEYZAJ TASARIMI Peyzaj deyimi Alexander Von Humboldt tarafından 19. Yüzyılın başlarında, bilimsel bir coğrafya terimi olarak literatüre sokulmuştur. Peyzajı Bir yer yüzü

Detaylı

Doğal ve doğal olmayan yapı ve tesisler, özel işaretler, çizgiler, renkler ve şekillerle gösterilmektedir.

Doğal ve doğal olmayan yapı ve tesisler, özel işaretler, çizgiler, renkler ve şekillerle gösterilmektedir. HARİTA NEDİR? Yeryüzünün tamamının veya bir parçasının kuşbakışı görünümünün, istenilen ölçeğe göre özel işaretler yardımı ile küçültülerek çizilmiş örneğidir. H A R İ T A Yeryüzü şekillerinin, yerleşim

Detaylı

Turkey; has different ecosystems due to her climate, topography and soil characteristics

Turkey; has different ecosystems due to her climate, topography and soil characteristics 1 Turkey; has different ecosystems due to her climate, topography and soil characteristics Average Altitude: 1132 meter 62.5% of the country has slope more than 15% 29% of the country is mid-high mountainous

Detaylı

koşullar nelerdir? sağlamaktadır? 2. Harita ile kroki arasındaki fark nedir?

koşullar nelerdir? sağlamaktadır? 2. Harita ile kroki arasındaki fark nedir? 1. Bir çizimin harita özelliği taşıması için gerekli koşullar nelerdir? 2. Harita ile kroki arasındaki fark nedir? 3. Haritalar günlük hayatımızda ne gibi kolaylıklar sağlamaktadır? 4. Haritalar hangi

Detaylı

YGS-LYS ALAN SIRA DERS İÇERİK SINIF

YGS-LYS ALAN SIRA DERS İÇERİK SINIF MART 1. Nüfus LYS-1 Nüfus politikaları *Nüfus politikası nedir, niçin uygulanır *Nüfus politikaları LYS-2 Nüfus ve ekonomi *Nüfusun dağılışını etkileyen faktörler *Yerleşme doku ve tipleri *Yapı tipleri

Detaylı

Harita 12 - Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası

Harita 12 - Türkiye Deprem Bölgeleri Haritası AFET YÖNETİMİ Kütahya ve çevresi illeri yoğun deprem kuşağında olan illerdir. Bu çevrede tarih boyunca büyük depremler görülmüştür. Kütahya ve çevre iller doğal afet riski taşıyan jeolojik ve topografik

Detaylı

MARMARA COĞRAFYA DERGİSİ SAYI: 17, OCAK , S: İSTANBUL ISSN: Copyright 2008

MARMARA COĞRAFYA DERGİSİ SAYI: 17, OCAK , S: İSTANBUL ISSN: Copyright 2008 MARMARA COĞRAFYA DERGİSİ SAYI: 17, OCAK - 2008, S:172-184 İSTANBUL ISSN:1303-2429 Copyright 2008 http://www.marmaracografya.com YÜKSELDİKÇE BÖLGELERİMİZE GÖRE HER 100 M.DEKİ YAĞIŞ ARTIŞI ÜZERİNE BİR DENEME

Detaylı

EGE BÖLGESİ BÖLGENİN YERİ VE SINIRLARI

EGE BÖLGESİ BÖLGENİN YERİ VE SINIRLARI 1/5 EGE BÖLGESİ BÖLGENİN YERİ VE SINIRLARI Türkiye nin 7 coğrafi bölgesinden biri olan Ege Bölgesi, 85.000 km2 lik yüzölçümüyle Türkiye topraklarının %11 ini kaplar. (Harita:1) Ege Bölgesi, Anadolu nun

Detaylı

Hava Durumu İKLİM İklim Değişiyor Peki Siz Bunun Farkında mısınız? Sera Etkisi Ve İklim Değişikliği En önemli sera gazları Karbon dioksit (CO2) Metan (CH4) Diazot monoksit(n2o) İklim Değişikliğine Sebep

Detaylı

Konya Ovasında Su Yönetim ve Ağaçlandırma Stratejisi

Konya Ovasında Su Yönetim ve Ağaçlandırma Stratejisi Konya Ovasında Su Yönetim ve Ağaçlandırma Stratejisi Prof. Dr. Mehmet BABAOĞLU Abdurrahman AYAN Mevlüt VANOĞLU KOP İdaresi Başkanlığı NEVŞEHİR - 2011 KONYA KAPALI HAVZASI Aksaray Konya Niğde Karaman KOP

Detaylı

Ö:1/5000 25/02/2015. Küçüksu Mah.Tekçam Cad.Söğütlü İş Mrk.No:4/7 ALTINOLUK TEL:0 533 641 14 59 MAİL:altinoluk_planlama@hotmail.

Ö:1/5000 25/02/2015. Küçüksu Mah.Tekçam Cad.Söğütlü İş Mrk.No:4/7 ALTINOLUK TEL:0 533 641 14 59 MAİL:altinoluk_planlama@hotmail. ÇANAKKALE İli, AYVACIK İLÇESİ, KÜÇÜKKUYU BELDESİ,TEPE MAHALLESİ MEVKİİ I17-D-23-A PAFTA, 210 ADA-16 PARSELE AİT REVİZYON+İLAVE NAZIM İMAR PLANI DEĞİŞİKLİĞİ AÇIKLAMA RAPORU Ö:1/5000 25/02/2015 Küçüksu Mah.Tekçam

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ

ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: MEHMET SAİT ŞAHİNALP Doğum Tarihi: 21. 04. 1973 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Coğrafya Öğretmenliği Marmara Üniversitesi 1992-1996

Detaylı

5. Ünite. ÇEVRE ve TOPLUM. 1. Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz?... 154. 2. Çevre Sorunları... 156. Konu Değerlendirme Testi... 158

5. Ünite. ÇEVRE ve TOPLUM. 1. Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz?... 154. 2. Çevre Sorunları... 156. Konu Değerlendirme Testi... 158 412 5. Ünite ÇEVRE ve TOPLUM 1. Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz?... 154 2. Çevre Sorunları... 156 Konu Değerlendirme Testi... 158 153 Doğadan Nasıl Yararlanıyoruz? 413 414 İNSANLARIN DOĞAL ÇEVREYİ KULLANMA

Detaylı

Dünya kendi içinde benzerlik gösteren 6 büyük flora alemine ayrılır: 1.Holarktikflora alemi 2.Paleotropis, 3.Neotropis, 4.Australis 5.

Dünya kendi içinde benzerlik gösteren 6 büyük flora alemine ayrılır: 1.Holarktikflora alemi 2.Paleotropis, 3.Neotropis, 4.Australis 5. Dünya kendi içinde benzerlik gösteren 6 büyük flora alemine ayrılır: 1.Holarktikflora alemi 2.Paleotropis, 3.Neotropis, 4.Australis 5.Arkensis, 6.Kapensis Flora alemleri flora bölgelerine (region), flora

Detaylı