MEKANIN ERGONOMĠK TASARIMI

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "MEKANIN ERGONOMĠK TASARIMI"

Transkript

1 MEKANIN ERGONOMĠK TASARIMI 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 548

2 ERGONOMĠK ISLAK MEKANLAR: HERKES ĠÇĠN TASARLANMIġ BANYOLARDA DĠKKAT EDĠLMESĠ GEREKEN TASARIM FAKTÖRLERĠ Yasemin AFACAN Yrd. Doç. Dr., Bilkent Üniversitesi, Güzel Sanatlar, Tasarım ve Mimarlık Fakültesi, Ġç Mimarlık ve Çevre Tasarımı Bölümü Bilkent Ankara, e-posta: ÖZET Konutlarda kullanımların verimli iģleyebilmesi ve mekanların her türlü kullanıcı isteklerine eģit olarak cevap verebilmesi tasarım sürecinde alınan kararlarla doğrudan iliģkilidir. Mimar ve tasarımcıları en zorlayan kararlar ise ıslak mekan çözümlerinin ayrımcılığa yol açmadan gerçekleģtirilmesidir. Bu anlamda, yaģlı ve engelli nüfusun hızla artığı günümüz Türk toplumunda özel ve ayrımcı çözümler yerine, herkes tarafından kullanılabilir, eriģilebilir ve anlaģılabilir çözümler içeren banyo ve mutfak mekanlarına ihtiyaç vardır. Bu amaçla, dünyadaki banyo literatürü evrensel tasarım, herkes için tasarım ve kapsayıcı tasarım prensipleri doğrultusunda analiz edilmiģtir. Yapılan analiz sonuçlarına göre herkese uygun ergonomik banyolar için gerekli değiģkenler setinin faktörleri 7 ana baģlık altında belirlenmiģtir: (1) dolaģım, (2) saklama üniteleri, (3) tuvaletler, (4) lavabolar, (5) duģ/küvet, (6) aydınlatma, (7) malzeme. Ayrıca bunlar arasındaki iliģkiler farklı kullanıcı gruplarına göre yorumlanmıģtır. Sonuç olarak, fiziksel yetersizliğin çeģitlenmesine bağlı olarak kullanıcı ihtiyaçları parametrik artmakta ve ek çözümler yerine bütüncül bir tasarım anlayıģını gerekli kılmaktadır. Anahtar Kelimeler: 1.Herkes için tasarım, 2. Ergonomik banyolar, 3. Tasarım faktörleri ERGONOMIC WET SPACES: DESIGN FACTORS IN BATHROOMS DESIGNED FOR ALL ABSTRACT Design decisions are directly related to efficient functioning of residential environments and equally responding of those environments to diverse user demands. The most challenging decisions of architects and designers are the solutions that are required for non discriminating wet spaces. In that sense, rather than special solutions, there is a need of usable, accessible and understandable kitchens and bathrooms in Turkish society, where there is an increase in aging and disabled society. Therefore, this study analysed the bathroom literature under the three approaches: universal design, design for all and inclusive design. According to the analysis results, the design factors for ergonomic bathrooms for all are elaborated under seven titles: (1) circulation, (2) storage units, (3) WCs, (4) basins, (5) 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 549

3 shower/bathtub, (6) illumination, (7) materials. Furthermore, the relationships among those are discussed according to diverse user groups. As a result, user needs are changing parametrically based on the diversity of disabilities, which makes an integrated approach essential rather than additional design solutions. Key words: 1. Design for all, 2. Ergonomic bathrooms, 3. Design factors 1. GĠRĠġ Konutlardaki banyo ve tuvaletler her türlü kullanıcı grubunun (yaģlı, engelli, yetiģkin, çocuk) sağlıklı ve bağımsız olarak kullanmak isteyecekleri ıslak mekanlardır. Mutfaklardan farklı olarak mahremiyetin ön plana çıkması banyo mekanlarında gerek fonksiyenel ve gerekse biçimsel kısıtlamaları da beraberinde getirmiģtir. Bu anlamda, mimar ve tasarımcıları en zorlayan kararlar ise banyo ıslak mekanlarının ayrımcılığa yol açmadan tasarlanması ile ilgili olan kararlardır. Banyoların ilk olarak ev mekanına girdiği 1900 lü yıllar, ortalama insan ömrünün 44 yaģ olduğu ve kullanıcı çeģitliliğinin az olduğu zamanlardı (Mullick, 2001).Fakat teknolojinin geliģmesi, sağlık ve tıp alanındaki ilerlemeler ve insan ömrünün uzaması kullanıcı profilinin banyo istek ve ihtiyaçlarının değiģmesine neden olmuģtur. YaĢlı ve engelli nüfusun hızla artığı günümüz Türk toplumunda özel ve ayrımcı çözümler yerine, herkes tarafından kullanılabilir, eriģilebilir ve anlaģılabilir çözümler içeren banyo ve tuvalet mekanlarına ihtiyaç vardır. Tasarım sürecinde alınan kararlar ve sonrasında kullanım iģlevselliği tasarımcı-çevre-kullancı üçgeninden geçmektedir (ġekil 1). Tasarımcının belirli mimari kurallar, yönetmelikler ve standartlar çerçevesinde tasarlamıģ olduğu banyo mekanı, kullanıcı ihtiyaçlarıyla Ģekillenmekte; tasarımcı ise bunu sorgulayıp sürekli geliģtirmekte ve tekrar yenilenmiģ banyolar olarak kullanıcıya sunmaktadır. Bu döngüsel üçgende tasarımcıçevre-kullancı değiģkenleri sürekli olarak birbirleriyle etkileģim halindedir. Tasarımcı Kullanıcı Çevre ġekil 1. Tasarımcı-çevre-kullancı döngüsel üçgeni Bu döngünün daha verimli iģlemesi amacıyla, son 20 yıl içerisinde Avrupa, ABD, Japonya, Ġngiltere ve daha birçok hem geliģmiģ hemde geliģmekte olan her ülke yasalarına engel koymayan, engelleri yok eden, evrensel ve kapsayıcı tasarım gibi kavramları dahil etmiģ ve ıslak mekan tasarımlarının bu kriterlere göre ergonomik yapılmasını zorunlu kılmıģlardır (Ostroff, 2001). Ana banyo mekanı literatürde tekne, lavabo ve tuvalet olarak 3 tasarım elemanı altında açıklansa da (Mullick, 2001); yapılan analiz sonuçlarına göre bu çalıģma, herkese uygun ergonomik banyolar için gerekli değiģkenler setinin faktörlerini 7ana baģlık altında belirlemiģtir: (1) dolaģım, (2) saklama üniteleri, (3) tuvaletler, (4) lavabolar, (5) duģ/küvet, (6) ıģık, (7) malzeme. Bu çalıģmada, dünyadaki banyo literatürü herkes için tasarım, evrensel tasarım ve kapsayıcı tasarım prensipleri doğrultusunda değerlendirilmiģtir. 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 550

4 Bir sonraki bölüm bu baģlıkların nasıl ve hangi kaynaklardan belirlenmiģ olduğunu detaylı olarak açıklamaktadır. 2. YÖNTEM Herkes için tasarlanmıģ banyoya iliģkin literatür çalıģmaları yukarıda da belirtilmiģ olduğu gibi 3 yaklaģım altında yapılmıģtır: 1. evrensel tasarım (universal design), 2. herkes için tasarım (design for all) ve 3. kapsayıcı tasarım (inclusive design). AraĢtırmanın yöntemi eleģtirel bibliyografya taraması yöntemidir. Evrensel tasarım tüm insanların ihtiyaç ve isteklerinin eģit Ģekilde karģılanmasını öngürür. Evrensel tasarım terimi daha çok ABD kullanılırken, Avrupa ve Ġngiltere deki tasarımcı ve mimarların bu tanıma karģılık olarak kullandığı terim herkes için tasarım veya kapsayıcı tasarım dır. Bu iki terim arasındaki farkı Cassim et al. (2007), evrrensel tasarımı kapsamlı bir felsefe ve sonuç ürün, herkes için tasarım veya kapsayıcı tasarım ı ise uygulamalar ve süreç içerisindeki kararlar bütünü olarak tanımlamaktadır. Banyo tasarımının bütüncül bir tasarım anlayıģı gerektirmesi, hem süreç hem de bir sonuç ürünü olması nedeniyle, bu çalıģma bu konudaki kavramsal literatürü ve araģtırmaları bu 3 yaklaģım ıģığı altında irdelemiģtir. Tablo 1 de taranan literatür detaylı olarak listelemiģtir. ġunu belirtmek gerekir ki bu çalıģmanın kapsamında konuyla en çok adı geçen kaynaklara referans verilmiģtir. Bu yaklaģımların tanımı farklılık gösterse de, genellikle benzer kavramlar üzerinde durduklarında tabloda bir kaynak birden çok yaklaģım altında yer almıģtır. 3. bölüm olan Bulgular bölümünde ise toplanan verilerin önemi tartıģılmıģ, herkes için tasarlanmıģ banyo kavramı ile olan iliģkileri kurulmuģtur. Ayrıca bunlar arasındaki iliģkiler farklı kullanıcı gruplarına göre yorumlanmıģtır. Tablo 1. Herkes için tasarlanmıģ banyoya iliģkin taranan literatür çalıģmaları Evrensel tasarım Herkes için tasarım Kapsayıcı tasarım Practicing Universal Design Wilkoff and Abed (1994) The International Best Practices in Universal Design: A Comparative Study (Canadian Government, 2000) Affordable and Universal Homes (NCSU, 2000) Universal Bathrooms (Mullick, 2001) Gold, Silver and Bronze Universal Design Features in Houses (NCSU, 2001) UlaĢılabilirilik Ġçin Avrupa El Kitabı (1995) The International Best Practices in Universal Design: A Comparative Study (Canadian Government, 2000) Design for all (Aaoutils, 2003) YaĢlıların Banyo Kullanımlarındaki EriĢim Problemleri Üzerıne bir ÇalıĢma (Tezel, 2005) Mimari Projelerde Engelli ve YaĢlılarla Ġlgili Olarak Uyulması Gereken Kurallar (Ġzmir Mimarlar Odası, 2005). YaĢamın AkıĢına Göre Ev Düzenleme (Atala, 1990) YaĢlıların Kullanacağı Mutfak ve Banyolarda Göz Önünde Bulundurulması Gereken Tasarım Kuralları (Savut, 2007) Design for Inclusivity (Coleman et al., 2007) Inclusive Design Toolkit (Clarkson et al., 2007) Designing Inclusive Features (Langdon et al. 2008) 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 551

5 Tablo 1. Devam Evrensel tasarım Herkes için tasarım Kapsayıcı tasarım Residential Rehabilitation, Remodelling and Universal Design (NCSU, 2006) YaĢlıların Kullanacağı Mutfak ve Banyolarda Göz Önünde Bulundurulması Gereken Tasarım Kuralları (Savut, 2007) A Computer Assisted Universal Design (CAUD) Plug-in Tool for Architectural Design Process Place (Afacan, 2008b) Konut Mimarisinde Evrensel Tasarımın Önemi: YaĢlılarla Yapılan Bir Saha ÇalıĢması (Afacan, 2011) Build for All (European Commission, 2006) YaĢlıların Kullanacağı Mutfak ve Banyolarda Göz Önünde Bulundurulması Gereken Tasarım Kuralları (Savut, 2007) Designing for an Aging Population: Residential Preferences of The Turkish Elderly to Age in Place (Afacan, 2008a) A Computer Assisted Universal Design (CAUD) Plug-in Tool for Architectural Design Process Place (Afacan, 2008b) Designing for an Aging Population: Residential Preferences of The Turkish Elderly to Age in Place (Afacan, 2008a) A Computer Assisted Universal Design (CAUD) Plug-in Tool for Architectural Design Process Place (Afacan, 2008b) Designing Inclusive Interactions (Langdon et al. 2009) 3. BULGULAR Her türlü kullanıcının banyo ve tuvalet mekanlarını kolaylıkla kullanabilmesi, engellilerin ihtiyaçlarını sorunsuz giderebilmesi ve yaģlıların kendi kendine banyolarda yetebilmesi banyo mekanlarının tasarımı ile doğrudan iliģkilidir (UlaĢılabilirilik Ġçin Avrupa El Kitabı, 1995). Banyo tasarımı ise bir çok mimari elemanın (dolaģım, saklama üniteleri, tuvaletler, yıkanma alanları, ıģık, malzeme) aynı anda birarada düģünülmesini gerektirir. Bu elemanların eriģilebilir, kullanılabilir ve değiģen ihtiyaç durumlarına adapte edilebilmesi ise süreç boyu bütüncül bir anlayıģla ele alınmasıyla doğrudan iliģkilidir (Clarkson et al., 2007). Her ne kadar Mullick (2001) banyo mekanlarının ilk olarak evlere entegre olduğu 1900 lu yıllarda ergonominin ve kullanılabilirlik kavramlarının göz ardı edildiğini bahsetse de, günümüz 21. yüzyıl banyosu kullanıcı merkezli hale gelmiģ, geri dönüģüm, efektif su ve enerji kullanımı anlayıģıyla mimari elemanlarının çeģitliliği artmıģtır. AĢağıdaki 7 alt baģlık ergonomik düzenlemere uygun olarak banyo elemanlarının nasıl olması gerektiğine değinmektedir DolaĢım Geleneksel Türk evleri ve apartman kültürü düģünüldüğünde banyo mekanları genellikle gerekliliğinden küçük, sıkıģık ve dar inģa edilmiģ mekanlar olarak karģımıza çıkmaktadır (Afacan, 2008a; 2008b; 2011). Oysaki evrensel tasarım, herkes için tasarım veya kapsayıcı tasarım anlayıģlarındaki ortak nokta, banyoların tekerlekli sandalye kullanıcısı için 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 552

6 ileri geri manevraya elveriģli olması (çapı en az 150cm lik temiz alan), her türlü kullanıcı güvenliği için basamaksız eriģilebilirlik sağlanması ve geçiģlerin uzun boy ve ĢiĢmanlık gibi fiziksel yapı ayırt etmeksizin rahat ulaģıma imkan sağlamasıdır (Canadian Government, 2000; Aaoutils, 2003; Savut, 2007). Lavabo önlerinde en az 120x150cm temiz kullanım/dolaģım alanı bulunmalıdır. Kapılar iç kullanımı rahatlatacak ve emniyetli kılacak Ģekilde dıģa açılmalı, dıģ kullanımda ise fiziksel ve yaģa bağlı engeller dikkate alınarak yatak odasına yakın olmalıdır (Mullick, 2001). Esnek dolaģıma izin vericek, adapte olabilen mobilya ve vitrifiye çözümleri barındırmalıdır (Afacan 2008a; 2008b; 2011). DuĢ kabini, tuvalet ve lavabo önünde her türlü engelden arınmıģ en az 76x120cm ve küvet önünde en az 76x150cm olan temiz dolaģım dörtgeni bırakılmalıdır Saklama Üniteleri Banyolarda gerekli olan saklama üniteleri genellikle tezgah altı ve üstü olarak 2 ye ayrılmaktadır. Clarkson et al. (2007), özellikle görme engeli olan ve yaģlılık nedeniyle görme kaybı yaģayan kullanıcılar için dolap içi aydınlatma kullanımını önermektedir. Mullick (2001), dolap yüksekliklerinin eriģilebilir olmasının ve içersindeki rafların ergonomik olarak kullanımının tüm kullanıcılar için gerekli olduğunu vurgulamaktadır. Banyo planı ve ölçülerine bakmaksızın lavabo altı dolabın istenildiğinde tekerlekli kullanıcılar için kolaylıkla çıkabilir olması gerekmektedir (NCSU, 2001). Güç kaybı yaģayan ve el beceri eksikliği yaģayan kullanıcı grupları için kapaklı ünitelerin kolay kullanımı önemlidir. Ergonomik köģe düzenlemeleri gereklidir. Her türlü kullanıcı emniyeti için sivri tezgah köģelerinin yontulması gerekmektedir (NCSU, 2000, 2001, 2006). Ayna yükseklikleri saklama üniteleri ile beraber düģünülmeli, 100cm den 200cm kdar kadar yükseklik tespit edilmeli, tekerlekli sandalye kullanımı gibi gerektiği durumlarda ise açı verilmelidir. Son olarak, Savut (2007) nin önermiģ olduğu gibi gömme olarak önerilen saklama üniteleri hem yerden kazanç sağlayacak hemde temiz dolaģım alanına pozitif olarak katkıda bulunacaktır Tuvaletler Banyolarda tuvalet/bide kullanımı ile lavabo ve duģ/küvet elemanlarının yeri ve boyutları arasında güçlü bir iliģki vardır. Tıpkı yukarıda bahsedilen diğer elemanlar gibi tuvaletlerin kolay kullanımının eriģilebilir olması, emniyetli kullanımı 3 tasarım yaklaģımında da ortak tasarım kararı olmak zorundadır. Tuvalet kullanımı, kullanıcının tekerlekli sandalye kullanıp kullanmamasına, sağ veya sol el becerisine ve baston, değnek vb. protez kullanımına göre çeģitlilik gösterebilmektedir ( Clarkson et al., 2007). Bu anlamda mümkün olduğunca her iki taraftan ulaģılabilen tuvalet tasarlamak gerekmektedir. The International Best Practices in Universal Design (Canadian Government, 2000) adlı kaynağa göre tuvalet oturum yüksekliği bitmiģ döģemeden ABD standartlarına gore 43-48cm arasında, Ġspanyada 45-50cm arasında değiģirken ideal ölçüyü 46-48cm olarak belirtmiģtir. Bu yükseklik hem fiziksel engelli bireylerin hemde yaģdan dolayı meydana gelen eğilme doğrulma güçlüklerinin en aza indirgenerek tuvalet oturumunu sağlamayıı amaçlar (Canadian Standard Association, 2007). Tuvaletin konumu ise merkezden ölçü alındığınde ideal olarak duvara 46-48cm uzaklıkta olmalıdır. Sifon, otomatik veya sensörlü olarak tasarlanmalı, duvara monte olacak ise yerden ideal yüksekliği cm olmalıdır (Canadian Government, 2000). Zamanla değiģebilecek olan kullanıcı istekleri doğrultusunda duvarın taģıma kapasitesi düģünülerek 120kg yükü taģıyabilecek tutunma barları için uygun yanlarda uygun alan bırakılmalıdır. Tuvalet kağıdı askısının merkezden yer zeminine olan uzaklığı 48cm olmalıdır. 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 553

7 3.4. Lavabolar Lavabo kullanımında el yıkama, saç tarama, makyaj yapma, tıraģ olma gibi aktivitelerin kolaylıkla ve emniyetli bir biçimde yapılması önemlidir (NCSU, 2000, 2001, 2006). Savut (2007) der ki; iki lavabo kullanımında ise 2 kullanıcının aynı anda rahatlıkla iģlev yapabilmesi önemlidir ve merkez aksdan olan mesafeleri arası yapılmalıdır. Lavabo ideal yüksekliği 80-85cm arası olmalıdır. Tekerlekli sandalye kullanıcısının ihtiyaçları doğrultusunda lavabo altı tesisatı düģünülmeli ve ön yaklaģımda ideal olarak 68,5cm yüksekliğinde ve 43cm geniģliğinde borulardan temiz altta boģluk olmalıdır (Canadian Government, 2000). Musluk bataryalarının termostatlı, çok güç sarf etirmeyen ve her türlü duruģ pozisyonundan rahat eriģilebilir olması önemlidir (Mullick, 2001). Sensörlü olucak ise minimum 10 saniye açık kalması gerekmektedir DuĢ/küvet Yukarıda bahsedilen diğer 4 banyo elemanında olduğu gibi duģ ve küvet kullanımının ergonomik olması yapılan banyo ve temizlenme aktivitelerini kolay kılacaktır. Savut (2007), banyo yapmak için duģ seçiminin küvet kullanımına göre daha kolaylık ve emniyet getireceğini belirtmiģtir. Bunun nedeni ise Türk kültüründe küvetlerin eriģilmesi zor ve genellikle leğen deposu olarak görülmesidir. Eğer küvet kullanımı olacaksa 3 tasarım yaklaģımında da mutlaka oturak konulması gerektiği, eriģim için basamak veya herhangi bir yükseltiden kaçınma gerekliliği ve tutunma barlarının konulması zorunlu kılınmıģtır (Canadian Government, 2000; Mullick, 2001; Canadian Standard Association, 2007). Bu barlar yan ve arka duvarda tasarlanmalı, yerden ideal olarak 75-85cm arasına (gerektiğinde 2 yüksekliğe de) konulmalı, 3-4cm çapında ve uzunlukları ise yan duvarda 35cm arka duvarda ise 60cm olmalıdır. Küvet armatürleri ise aynı lavabolarda olduğu gibi fazla güç gerektirmeden kullanılmalı ve küvet dıģından rahat eriģime imkan vermelidir. Kapsayıcı tasarım anlayıģına göre değiģken seviyede duģ baģlığı kullanımı ve acil durum yardımı için alarm sistemi gererk yaģlılar gerekse tüm engelli kullanıcı grupları için önem taģır (Clarkson et al, 2007). DuĢ kullanımını terkerlekli sandalye kullanıcıları için eriģilebilir kılmak adına, mutlaka seviye farkından kaçınılmalı, kapı tasarlanmıģ ise kolay çıkabilirliği düģünülmeli, duģ kabininde oturum birimi tasarlanmalı ve tekerlekli sandalyeden bu oturuma geçiģ rahat olmalıdır (Mullick, 2001). Ayrıca duģ boyutları 160x140cm e çıkarılmalıdır (Ġzmir Mimarlar Odası, 2005) IĢık Apartman yaģamında banyolar genellikle karanlık ve doğal aydınlatmanın minimumda olduğu mekanlardır (Afacan, 2008a). Bundan dolayı yapay aydınlatma elemanlarının yeri ve sayısı özenle tasarlanmalıdır. The International Best Practices in Universal Design (Canadian Government, 2000) adlı kaynağa göre, aydınlanma seviyesinin 200lx olması gerekmektedir. Her ne kadar yaģlılar 2kat ıģık seviyesine ihtiyaç duysalarda (Savut, 2007), görme engelli kullanıcıların görme özürlerine göre fazla ıģık ve aydınlanma seviyesi rahatsız edici olmaktadır (Afacan, 2008b). Aydınlanmanın en çok önem kazandığı yerin lavabo alanı ve ayna çevresi olduğunu unutmamak gerekir. Aydınlanma ile beraber havalandırma da beraber düģünülmeli, gerek havalandırma penceresi gerekse mekanik havalandırma tasarımı olsun banyoyu kullanan kullanıcının ısı konforuna özen gösterilmelidir. 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 554

8 3.7. Malzeme Günümüz 21.yüzyıl modern banyosunda malzeme kullanımı yalnızca seramik ya da porselen ile sınırlı kalmamakta, taģ, corian, duvar kağıdı, cam ve paslanmaz çelik kullanımı görülmektedir. 3 tasarım yaklaģımında da malzeme seçimi konusunda dikkat edilecek nokta kaydırmazlık ve yansıtmayı engelleyebilme özelliğidir. Özellikle baston ve tekerlekli sandalye kullanımına engel teģkil etmeyecek malzemeler seçilmeli, pürüzlü yüzeylerden kaçınılmalıdır. Ama bunun yanı sıra görme engelli kullanıcıların da ihtiyaçları düģünülmeli, banyo elemanlarına uzaklık yakınlık iliģkisine yön vericek lavabo ve duģ önleri malzeme değiģikliği ile belirtilmelidir. Ayrıca zemin ve tezgah malzemelerinin kontrast renkte kullanımı hem görme engelliler hem de yaģlılar için önemlidir (Afacan, 2008b). 4. SONUÇ ve ÖNERĠLER Özetle, banyolar yaģama mekanlarının vazgeçilmez ve tüm kullanıcıların eģit, engelsiz ve esnek kullanıma sahip olmak zorunda oldukları mekanlardır. Yukarıda belirtilen 7 tasarım elemanının aynı anda değiģik kullanıcı profiline göre birarada düģünülmesi parametrik bir denklem gibi gözükebilir ve maliyet artırıcı gelebilir. Fakat herkes için tasarlanmıģ banyolarda uzun seneler boyunca ayrımcılığa ve ek çözümlere gerek kalmaksızın kullanım sürdürülebilirliği de beraberinde gelecektir. Neden bizi zorlayan lavabo ve tuvaletleri kullanalım? Neden banyolarımızı eriģilmesi güç, rahatsız mekanlarda yapalım? Sadece engelleri olan kullanıcı grupları ve yaģlılar için özel çözümler sunmak, proje maliyetini daha da artırmakta ve bu yüzden kullanıcı çeģitliliği mimarların ve tasarımcıların göz ardı ettiği unsurlar haline gelmektedir. Kültürün kullanımını belirlediğini unutmamak gerekir. Ama esas olan mimari tasarım sürecinde ve iç mekan planlanmasında bütüncül bir anlayıģın disiplinler arası bir sistematikle ele alınması gerektiği ve kullanıcı merkezli bir tasarım yaklaģımının benimsenmesinin önemidir. Sonuç olarak ġekil 2, yukarıda bahsedilen 7 banyo elemanının herkes için tasarlanmıģ bir banyoda nasıl olması gerektiğini açıklamaları ile birlikte özetlemektedir. 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 555

9 ġekil 2. Herkes için tasarlanmıģ bir banyo örneği 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 556

10 KAYNAKLAR Aaoutils Project (2003) Design for All Booklet Son eriģim tarihi: 9 Eylül Afacan Y. (2008a) Designing for an Aging Population: Residential Preferences of the Turkish Elderly to Age in Place, Designing Inclusive Futures, Hazırlayanlar: Langdon P, Clarkson P J, Robinson P, Springer, London, Afacan Y. (2008b) A Computer Assisted Universal Design (CAUD) Plug-in Tool for Architectural Design Process. YayınlanmamıĢ Doktora Tezi. Bilkent Üniversitesi, Ankara, Türkiye. Son eriģim tarihi: 9 Eylül Afacan Y. (2011) Konut Mimarisinde Evrensel Tasarımın Önemi: YaĢlılarla Yapılan Bir Saha ÇalıĢması, Yapı Dergisi 357 Ağustos, Atala E. (1990) YaĢamın AkıĢına Göre Ev Düzenleme, Türk Silahlı Kuvvetleri Rehabilitasyon ve Bakım Merkezi yararına Tepe Grubu Basım, Ankara. Canadian Government (2000) The International Best Practices in Universal Design: A Comparative Study, Betty Dion Enterprises Ltd, Canada, CD-ROM. Cassim J., Coleman R., Clarkson J., Dong H. (2007) Why Inclusive Design? Design for Inclusivity, Hazırlayanlar: Coleman R., Clarkson J., Dong H., Cassim J., Gower Publishing, Hampshire, Clarkson J., Coleman R., Hosking I., Waller, S (2007) Inclusive Design Toolkit, Engineering Design Centre, Cambridge. Coleman R., Clarkson J., Dong H., Cassim J. (2007) Design for Inclusivity, Gower Publishing, Hampshire. European Commission (2006) Build for All Reference Manual Son eriģim tarihi: 9 Eylül Ġzmir Mimarlar Odası (2005) Mimari Projelerde Engelli ve YaĢlılarla Ġlgili Olarak Uyulması Gereken Kurallar, Dizayn Konstrüksiyon Dergisi, 230 (20), Langdon P, Clarkson P J, Robinson P (2008) Designing Inclusive Futures, Springer, London. Langdon P, Clarkson P J, Robinson P (2009) Designing Inclusive Interactions, Springer, London. Mullick A. (2001) Universal Bathrooms, Universal Design Handbook, Hazırlayanlar: Preiser F.E.W., Ostroff E., McGraw-Hill, New York, North Carolina State University (NCSU) (2000) Affordable and Universal Homes: A Plan Book Center for Universal Design, Raleigh, NC. North Carolina State University (NCSU) (2001) Gold, Silver and Bronze Universal Design Features in Houses, Center for Universal Design, Raleigh, NC. North Carolina State University (NCSU) (2006) Residential Rehabilitation, Remodelling and Universal Design, Center for Universal Design, Raleigh, NC. 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 557

11 Ostroff E. (2001) Universal Design: The new paradigm, Universal Design Handbook, Hazırlayanlar: Preiser F.E.W., Ostroff E., McGraw-Hill, New York, Savut Y. (2007) YaĢlıların kullanacağı mutfak ve banyolarda göz önünde bulundurulması gereken tasarım kuralları, Mimarlar Odası Ankara ġubesi Dosya 04, Bülten 46, Tezel, E. YaĢlıların Banyo Kullanımındaki EriĢim Problemleri Üzerine Bir AraĢtırma (2005) Öz-Veri Dergisi, Cilt 2 (1), UlaĢılabilirilik Ġçin Avrupa El Kitabı (1995) Türkiye Sakatlar FederasyonuYayınları, TBMM Basımevi, Ankara. Wilkoff W.M., Abed L.W. (1994) Practicing Universal Design, Van Nostrand Reinhold, New York. 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 558

12 MUĞLA DAKĠ ĠNTERNET ERĠġĠM SALONLARININ ERGONOMĠK KRĠTERLER AÇISINDAN ĠNCELENMESĠ Ali KASAL¹, Mehmet ACAR², Hasan EFE³, Selçuk DEMĠRCĠ⁴ ¹ Doç. Dr. Ali KASAL, Muğla Üniversitesi Teknoloji Fakültesi Ağaç ĠĢleri Endüstri Mühendisliği Bölümü, Kötekli / MUĞLA, e-posta: ² AraĢ. Gör. Mehmet ACAR, Muğla Üniversitesi Teknoloji Fakültesi Ağaç ĠĢleri Endüstri Mühendisliği Bölümü, Kötekli / MUĞLA, e-posta: ³ Prof. Dr. Hasan EFE, Gazi Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Mobilya ve Dekorasyon Eğitimi Bölümü, BeĢevler / ANKARA, e-posta: ⁴Yrd. Doç. Dr. Selçuk DEMĠRCĠ, Ege Üniversitesi Ege Meslek Yüksek Okulu Mobilya ve Dekorasyon Programı, Bornova / ĠZMĠR, e-posta: ÖZET ĠĢi gereği sürekli oturmak zorunda olan veya vaktini fazla hareket etmeksizin oturarak geçiren bireyler, oturarak çalıģmanın neden olduğu bazı sağlık riskleriyle karģı karģıyadırlar. Günlük yaģamın bir parçası haline gelen bilgisayarlarla ilgili en çok dikkat çeken konulardan birisi sağlığı etkileyip etkilemediğidir. Bu çalıģmanın amacı, Muğla da faaliyet gösteren tüm internet eriģim salonlarının ergonomik kriterlere uygunluk açısından incelenmesi ve optimum çalıģma ortamı için öneriler getirilmesidir. ÇalıĢmada 40 internet eriģim salonunun ergonomik koģulları 25 soruluk bir anket uygulanarak sorgulanmıģ, çalıģma ortamına iliģkin özellikler tespit edilerek anket formuna kaydedilmiģtir. Uygulanan anket sonuçlarına göre Muğla daki internet eriģim salonlarının %97.5 i ergonomik kriterlere uygun olmadığı tespit edilmiģ, bilgisayar kullanıcılarının sağlık sorunlarını azaltabilmek için Muğla daki internet eriģim salonlarının ergonomik eksikliklerinin giderilmesi gerektiği, aksi halde kullanıcıların çeģitli sağlık sorunları ile karģı karģıya kalacağı anlaģılmıģtır. Anahtar Kelimeler : Ergonomi, Ġnternet Kafe, Bilgisayar, Ġnternet, ABSTRACT People have to sit constantly couse by the job or who sit without moving, they face some health risks coused by sedentary work. One of the most notable issues about computers which is become a part of daily life, is it effect health of people or not? The aim of this study, investigate all internet cafes in Mugla depending on ergonomic criterias and giving recommendation for optimum work environment. In the study, it is applied a questionnaire which has 25 ergonomic criterias to 40 internet cafes for find out spesification of work environment. According to result of questionnaire is determined to %97,5 of the internet cafes were not suitable. As a necessity, ergonomic deficiencies of the internet cafes in Mugla must be overcome to reduce health problems of computer users otherwise it is understood from the result, users will be faced a variety of health problems. 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 559

13 Keywords: Ergonomi, Internet cafe, Computer, Internet 1.GĠRĠġ ĠĢi gereği sürekli oturmak zorunda olan, vaktini fazla hareket etmeksizin geçiren kiģiler oturarak çalıģmanın riskleri ile karģı karģıyadır. Bu nitelikteki bir yaģam Ģeklini benimseyenler ilerleyen zamanlarda ciddi rahatsızlıklara yakalanabilmektedir. Günlük yaģamın bir parçası haline gelen bilgisayarlarla ilgili en çok sorulan sorular bilgisayar kullanımının sağlığı etkileyip etkilemediğidir. ĠĢyerlerinde özellikle birinci derce de bilgisayar kullanan mesleklerde bu sorular daha fazla ağırlık kazanmaktadır (Seçkiner ve Kurt, 2004). Ġnsanlar yaģadıkları çevre ile karģılıklı etkileģim içerisindedirler. Eylemlerini daha iyi yapabilmek için elemlerine uygun yapay çevre oluģtururlar. Birey, kullandığı donatı elemanlarıyla birlikte bir sistem olarak göz önüne alınırsa, bu sistemin çalıģmasının etkin olabilmesi için insan ve donatı elemanları arasında uyum olması gerekir (Yıldırım, 2000). Efe (1993) Ergonomi, fizik, kimya, biyoloji gibi doğal, psikoloji, sosyoloji, ekonomi gibi sosyal, tarih, arkeoloji vb. beģeri bilimler ile bunların alt dallarından yararlanarak yapmıģ olduğu bilimsel çalıģmaların sonuçlarını, mimarlık, mühendislik, yöneticilik vb. alanların hizmetine sunar olarak tanımlamıģtır. Ġnsan, makine ve çevre üçlüsünü kapsamına alan ergonomi, verimliliği arttırmakla yetinmeyip, insan eylem araç (donatı elemanı) uyumunu da amaçlamadığına vurgu yapmıģtır(efe, 1993) Altınok (1987) donatı elemanları kullanılırken, kullanıcı ile donatı elemanlarının birebir iliģkilerinde her iki tarafında fiziki yapılarının zorlanmamaları belli bir uyum içinde olmaları gerektiğini vurgulamıģtır. Aralarındaki bu uyumu sağlamak ancak her iki tarafın zorlama eģiklerini bilmekle mümkündür. Ġnsanın fiziki zorlanma Ģekillerinin tespit edilmesi için onun vücut ölçü ve parçalarının hareket alanları gibi fiziki nitelikleri incelenmelidir. Ġnsan çevre ve insan donatı elemanı iliģkilerindeki bu nitelikler ergonomi biliminin konusudur (Altınok, 1987). Yıldırım (2002) Günümüz Kafelerinin mekan ve donatı karakteristiklerinin ve iç mekan düzenlemelerinin belirlenmesine yönelik yapılan bir çalıģma yapmıģ ve yaptığı çalıģmada bir Kafenin iç mekan tasarımının optimum yapılabilmesi için iģyeri yetkilisi, personel ve müģterilerin istek ve gereksinimleri ve aralarındaki iliģkileri incelemiģtir (Yıldırım, 2002). 1.1 ÇalıĢmanın Amacı Muğla il merkezinde, Muğla Üniversitesi kampüsünün bulunmasından dolayı genç ve öğrenci nüfus oranını oldukça yüksektir. Bu nedenle özellikle genç nüfusun gerek eğitim araģtırmaları için gerekse eğlenme amaçlı olarak zamanlarının büyük bir bölümünü internet eriģim salonlarında geçirmektedirler. Ancak internet eriģim salonlarının ergonomikliği ile ilgili herhangi bir araģtırma mevcut değildir. Ergonomik olmayan çalıģma ortamlarında insanlarda sağlık sorunları ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle internet eriģim salonlarının ergonomik kriterlere uygunluğu araģtırılmalı ve optimum çalıģma ortamları için gerekli kriterler belirlenmelidir. Bu çalıģmanın amacı, Muğla ili merkezinde faaliyet gösteren internet eriģim salonlarının ergonomik kriterlere uygunluk açısından incelenmesi ve değerlendirilmesidir. 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 560

14 2.YÖNTEM Bu çalıģma, sadece Muğla il merkezini kapsamakta olup Muğla iline bağlı diğer yerleģim birimleri çalıģma kapsamına alınmamıģtır. Yapılan çalıģma iki bölümden oluģmaktadır ve ġubat 2010 tarihinde Muğla Belediyesine kayıtlı, faal durumda bulunan 40 iģletmede ölçüm ve mülakat yapılarak araģtırılmıģtır. Birinci bölümde, insan-eylem-araç-mekan uyumuna yönelik 25 maddeden oluģan ergonomik kriter belirlenmiģtir. Belirlenen kriterlere iliģkin anket formu hazırlanmıģtır. Ġkinci bölümde ise, insan-eylem-araç uyumu çerçevesinde, bilgisayar kullanımı sırasında kullanıcıları doğrudan etkileyen 8 kriter belirlenmiģ ve belirlenen kriterlerin uygunluğu ölçüm yapılarak araģtırılmıģtır. Elde edilen sonuçlar, belirlenmiģ olan kriterlere iliģkin standartlar ile karģılaģtırılıp uygunluğu irdelenmiģtir. Birinci bölümde iģletmelere uygulanan anket örneği Tablo 1 de verilmiģtir. Ġkinci bölümün araģtırması için belirlenen kriterler ise Tablo 2 de verilmiģtir. 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 561

15 Tablo 1. Ġnsan-eylem-araç-mekan uyumuna yönelik yapılan anket örneği ĠĢletme 1 Krite r Belirlenen Ergonomik Kriterler Uygun 1 ÇalıĢma Alanı Ölçüleri 2 ÇalıĢma Yüzeyi 3 Sandalye Ölçüleri Ayarlanabilir Düzenekte mi? 4 Sandalye Arkalığının Formu Ergonomik mi? 5 Sandalye Arkalığının Bel Desteği Var mı? 6 Arkalık Eğim Açısı Ayarlanabilir mi? 7 Sandalyede Kolçak var mı? 8 Kolçaklar Sökülüp Takılabilir mi? 9 Kolçaklar Arası Mesafe Ayarlanabilir mi? 10 Masa Ölçüleri Ayarlanabilir Düzenekte mi? 11 Klavye Yüksekliği Ayarlanabilir mi? 12 Doküman Tutturucu Var mı? 13 Doküman Tutturucu Sabitlenebilir mi? 14 Doküman Tutturucu Her Ġki Yana da koyulabiliniyor mu? 15 Doküman Tutturucu Monitör ile Aynı Mesafede mi? 16 Monitör Üst Kenarı Ġle Göz Aynı Hizada mı Yoksa Biraz AĢağıda mı? 17 Monitörlerin Yüzeyi Temiz mi? 18 Monitörler Üzerinde Parlama Önleyici Filtreler Var mı? 19 Klavye Yüksekliği Ön Kolların Tam Yere Paralel Olmasını Sağlayacak ġekilde AyarlanmıĢ mı? 20 Klavye Ġle Fare Aynı Yükseklikte mi? 21 Klavye Ġle Fare Kullanımı Ġçin YumuĢak Bir Bilek Desteği Var mı? 22 Salonda Ortamın IĢıklandırılması Uygun mudur? 23 Salonda Ortamın Havalandırılması Uygun mudur? 24 Salonda Ortamın Isıtılması Uygun mudur? 25 Salon Pencerelerinde Perde Ya da Jalûzi Var mı? Uygun Değil 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 562

16 Tablo 2. Ġkinci bölüm için belirlenen kriterler Kriter 1 Monitör izleme mesafesi 2 Fare kullanım alanı 3 Fare yüksekliği 4 Sandalye sırt yüksekliği 5 Masa alt boģluğu 6 Oturma pozisyonunda diz ve masa tablası arasındaki mesafe 7 Klavye yüksekliği 8 Monitör üst kenar yüksekliği Ölçü 2.1 Değerlendirme AraĢtırma grubuna, ilk bölüm için hazırlanmıģ olan anket formu uygulanmıģ ve elde edilen veriler puanlama yapılarak iģletmeye ait toplam puan hesaplanmıģtır. Yapılan puanlamada 100 lük sistem kullanılmıģtır. Anket 25 sorudan oluģtuğu için Uygun seçeneğine 4 puan Uygun Değil seçeneğine ise 0 puan verilerek elde edilen toplam, iģletmenin toplam puanı olarak kabul edilmiģtir. Elde edilen iģletme puanları ergonomik sınır olarak belirlenen üç seviye ile karģılaģtırılmıģtır. Ġkinci bölümde yapılan araģtırmada ise, belirlenen kriterlere iliģkin iģletmelerde ölçüm yapılmıģ ve elde edilen ölçümler, ilgili standartlar ile karģılaģtırılmıģtır. 3.BULGULAR Birinci bölümde uygulanan anket sonuçlarına göre elde edilen iģletme puanları aģağıdaki tabloda verilmiģ ve ergonomik sınır olarak belirlenen üç seviye ile yapılan karģılaģtırma Tablo 3 de verilmiģtir. 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 563

17 Tablo 3. ĠĢletme puanlarının Ergonomik sınır ile karģılaģtırılması. ĠĢletme ĠĢletme Puanı BaĢarı Sınırı Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 564

18 Ergonomi, doğrudan insan sağlığını etkilediğinden dolayı minimum sınır olarak 70 puan olması gerektiği düģünülmektedir. Ancak bununla ilgili literatürde herhangi bir ölçü kriteri bulunamadığından dolayı, elde edilen veriler üç farklı seviyede karģılaģtırılmıģtır. Ġnternet eriģim salonlarında 70 puan sınır alındığında iģletmelerin %2,5 i ergonomik kriterlere uygun, %97,5 i uygun olmadığı belirlenmiģtir. 60 puan sınır alındığında iģletmelerin %30 u uygun, %70 nin uygun olmadığı belirlenmiģtir. 50 puan sınır alındığında ise iģletmelerin %62,5 i uygun, %37,5 i uygun olmadığı belirlenmiģtir. Ġkinci bölümde yapılan çalıģma sonuçları her bir kriter için grafik olarak verilmiģtir. Monitör izleme mesafesine ait grafik ġekil 3.1.de verilmiģtir. ġekil 3.1. Ġnternet eriģim salonlarındaki monitör izleme mesafesi Ġnternet eriģim salonlarından metre ile ölçülerek, iģletmelerden alınan monitör izleme mesafeleri Ģekilde görüldüğü gibidir. ĠĢletmelerin %55 i ergonomik kriterlere uygun %45 i uygun değildir. Standart ölçülere (45-60cm) uygun olan iģletmeler belirlenmiģtir. Fare kullanım alanı ait grafik ġekil 3.2.de verilmiģtir. ġekil 3.2. Ġnternet eriģim salonlarındaki fare kullanım alanı 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 565

19 Ġnternet eriģim salonlarından metre ile ölçülerek, iģletmelerden alınan fare kullanım alanları Ģekilde görüldüğü gibidir. ĠĢletmelerin %90 ı ergonomik kriterlere uygun %10 u uygun değildir. Standart ölçülere (400cm² ve üzeri) uygun olan iģletmeler belirlenmiģtir. Fare yüksekliğine ait grafik ġekil 3.3.de verilmiģtir. ġekil 3.3. Ġnternet eriģim salonlarındaki fare yüksekliği Ġnternet eriģim salonlarından metre ile ölçülerek, iģletmelerden alınan fare yüksekliği Ģekilde görüldüğü gibidir. ĠĢletmelerin %80 i ergonomik kriterlere uygun %20 siuygun değildir. Standart ölçülere (61 73 cm) uygun olan iģletmeler belirlenmiģtir. Sandalye sırt yüksekliğine ait grafik ġekil 3.4. de verilmiģtir. ġekil 3.4. Ġnternet eriģim salonlarındaki sandalye sırt yüksekliği Ġnternet eriģim salonlarından metre ile ölçülerek, iģletmelerden alınan sandalye sırt yükseklikleri Ģekilde görüldüğü gibidir. ĠĢletmelerin %27,5 i ergonomik kriterlere uygun 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 566

20 %72,5 i uygun değildir. Standart ölçülere (45 cm ve üzeri) uygun olan iģletmeler belirlenmiģtir. Masa alt boģluğu ait grafik ġekil 3.5.de verilmiģtir. ġekil 3.5. Ġnternet eriģim salonlarındaki masa alt boģluğu Ġnternet eriģim salonlarından metre ile ölçülerek, iģletmelerden alınan masa alt boģlukları Ģekilde görüldüğü gibidir. ĠĢletmelerin %85 i ergonomik kriterlere uygun %15 i uygun değildir. Standart ölçülere (54 cm ve üzeri) uygun olan iģletmeler belirlenmiģtir. Oturulacak yer ile masa tablası arasındaki mesafeye ait grafik ġekil 3.6.da verilmiģtir. ġekil 3.6. Ġnternet eriģim salonlarındaki oturulacak yer ile masa tablası arasındaki mesafe Ġnternet eriģim salonlarından metre ile ölçülerek, iģletmelerden alınan oturulacak yer ile masa tablası arasındaki mesafe Ģekilde görüldüğü gibidir. ĠĢletmelerin %82,5 i ergonomik kriterlere uygun, %17,5 i uygun değildir. Standart ölçülere (19 26 cm) uygun olan iģletmeler belirlenmiģtir. Klavye yüksekliğine ait grafik ġekil 3.7.de verilmiģtir. 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 567

21 ġekil 3.7. Ġnternet eriģim salonlarındaki klavye yüksekliği Ġnternet eriģim salonlarından metre ile ölçülerek, iģletmelerden alınan klavye yükseklikleri Ģekilde görüldüğü gibidir. ĠĢletmelerin %90 ı ergonomik kriterlere uygun, %10 u uygun değildir. Standart ölçülere (54 cm ve üzeri) uygun olan iģletmeler belirlenmiģtir. Monitör üst kenar yüksekliğine ait grafik ġekil 3.8.de verilmiģtir. ġekil 3.8. Ġnternet eriģim salonlarındaki monitör üst kenar yüksekliği Ġnternet eriģim salonlarından metre ile ölçülerek, iģletmelerden alınan monitör üst kenar yüksekliği Ģekilde görüldüğü gibidir. ĠĢletmelerin %67,5 i ergonomik kriterlere uygun, %32,5 i uygun değildir. Standart ölçülere (43 50 cm) uygun olan iģletmeler belirlenmiģtir. 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 568

22 4.SONUÇ VE ÖNERĠLER ÇalıĢmanın sonucunda, internet eriģim salonlarını kullanan kullanıcıların, rahat ve sağlıklı bir ortamda zamanlarını geçirebilmelerine imkân verecek bir çalıģma ortamı oluģturmak için gerekli olan ergonomik kriterlerin belirlenebileceği anlaģılmıģtır. Bu bağlamda, internet eriģim salonlarında bilgisayar kullanma eylemi sırasında kullanılan araçlarda, optimum ergonomik kriterler arasındaki iliģkilerin belirlenebileceği sonucuna varılmıģtır. Ortalama ergonomik kriterleri değerleri insan antropometrisine göre farlılıklar göstermiģtir. Bu farklılıkların, yapılan istatistiksel veriler sonucunda önemli olduğu görülmüģtür. AĢağıdaki maddelerde, bazı pratik tavsiyeler önerilmiģtir. Masaya göre uygun çalıģma yüksekliğinde bir sandalye kullanılmalıdır. ÇalıĢılan doküman ve ekran gözle eģit uzaklıkta olmalı, dokümanlar tutucu araçlarla ekranın yanına yerleģtirilmelidir. Böylece göz az hareket ettirilmiģ olur. Ekran önüne filtre takılmalıdır. Ekranda yansıma olmaması için gerekirse salon ıģığı azaltılmalıdır. Monitörün üst kenarı göz hizasında veya az aģağısında olmalıdır. ÇalıĢma ortamının çok renkliliği gözün renk uyumunu bozar ve görsel algılamayı zorlaģtırır. Monitör yüzeyine parlamayı engelleyecek bir filtre takılmalıdır. Ekran önü çalıģmalarda bir iki saatte bir kısa süreli aralar verilmelidir. Ekran önünde çalıģırken vücudun yanlıģ duruģu, kalıcı duruģ bozuklarına ve sürekli baģ, sırt ağrıları neden olur. Bunu önlemek için oturma yerlerinde sırt desteği, ayak dayanakları bulunmalı, oturma pozisyonu sıkça değiģtirilebilmelidir ve sağa-sola hareket ederken belimizi değil tüm vücudumuzu hareket ettirmeliyiz. ÇalıĢma masası ve oturma yerlerinin yüksekliği ayarlanabilmelidir. Sandalye pozisyonu en rahat oturulabilecek Ģekil ayarlanabilmeli ve oturma yüksekliği bacak rahatlığını sağlamalıdır. Ekran, klavye ve belge tutucunun eğimleri ve yükseklikleri kullanıcıya göre ayarlanabilmelidir(oktav, 2003) Fare klavyenin yanında durmalıdır. Ekran mümkün olduğunca uzak olmalıdır. Klavye yüksekliğinde değiģiklikler yapmak özellikle bilek hizası altını denemek konfor açısında faydalıdır. Ergonomik klavyeler kullanılmalıdır. Muğla il merkezindeki internet eriģim salonlarına uygulanan ankette, iģletmelerin insan sağlığına ve belirlenen ergonomik kriterlere uygun olmadığı görülmüģtür. Ġnternet eriģim salonlarının sağlık ve ergonomi açısından eksikliklerinin giderilmesi ve gerekli yaptırımların uygulanması konusunda yasal bir düzenleme hazırlanması ve uygulanmasının, sorunun çözümü ve geliģimine katkı sağlayacağı düģünülmektedir. 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 569

23 KAYNAKLAR Altınok, M., Mobilya Üretiminde Endüstriyel Tasarım, Yüksek Lisans Tezi, G.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara, (1987). Efe, H., Mobilya Konstrüksiyon Tasarımında Etkili Faktörlerin Analizi, K.T.Ü. I. Ulusal Orman Ürünleri Endüstrisi Kongresi, Bildiri Kitabı, Trabzon, (1993). Oktav ve Diğerleri, 1.Uluslararası Matbaa Teknolojileri Sempozyumu Bildiri kitabı Masaüstü Yayıncılık Operatörlerinin Ergonomik KoĢullarının Ġncelenmesi Ankara (2003) Seçkiner ve Kurt Ofis Güvenliğinin Değerlendirilmesi Ġçin GeliĢtirilmiĢ Ergonomi Teknolojisi: Kairos Gazi Ü. Müh. Mim. Fak. Der., Ankara, (2004) Yıldırım, K., Konut Mutfakları ile Ergonomik Bir AraĢtırma, G.Ü., Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 13 (3): (2000). Yıldırım, K, Yrd. Doç. Dr. Kemal YILDIRIM danıģmanlığında ve MOD 404 (ĠĢyeri Mekan Tasarımı) dersi kapsamında son sınıf öğrencileri tarafından mezuniyet tezinin Günümüz Cafelerinin mekan ve donatı karakteristiklerinin ve iç mekan düzenlemelerinin belirlenmesine yönelik çalıģma, Ankara (2002) 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 570

24 BODRUM, FETHĠYE VE MARMARĠS TE BULUNAN EĞLENCE MEKÂNLARININ TASARIM KRĠTERLERĠ AÇISINDAN ĠNCELENMESĠ Mehmet YÜKSEL 1, Ali KASAL 2, Mehmet YENĠOCAK 3 1 Öğr. Gör., Muğla Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Mobilya ve Dekorasyon Eğitimi Bölümü, Kötekli / Muğla, e-posta: 2 Doç. Dr., Teknoloji Fakültesi Ağaç iģleri Endüstri Mühendisliği Bölümü Kötekli / Muğla, e-posta 3 Dr. Öğrencisi, KahramanmaraĢ Sütçü Ġmam Üniversitesi Orman Fakültesi Orman Endüstri Mühendisliği Bölümü AvĢar Kampüsü YerleĢkesi KahramanmaraĢ, e-posta: ÖZET Bu çalıģmada; Muğla nın Bodrum, Marmaris ve Fethiye ilçelerinde bulunan bar ve kafeler tasarım kriterleri açısından incelenmiģtir. Bu amaçla, Bodrum, Marmaris ve Fethiye de bulunan (6x3=18) toplam 18 adet eğlence mekanı (kafe ve bar) değerlendirmek üzere incelemeye alınmıģtır. ÇalıĢma kapsamında, incelenen eğlence mekânlarına ait ölçekli yerleģim planları çizilmiģ, fotoğraflar çekilmiģ ve her bir eğlence mekanına ait bilgiler ve tasarım kriterleri 14 sorudan oluģan bir anket yardımı ile belirlenmiģtir. AraĢtırmanın sonucunda, incelenen eğlence mekânlarında ergonomik olmayan mobilyalar ve genel anlamda mekânsal organizasyonda insan sağlığı ve psikolojisi için tehdit oluģturabilecek eksiklikler ve yanlıģlıklar tespit edilmiģtir. Sonuç olarak; belirtilen eğlence mekânları tasarım kriterleri bakımından incelenerek, bu tür eğlence mekânlarından yararlanmak isteyen insanların daha ferah bir ortamda, ergonomik koltuk ve sandalyeden yararlanabilecekleri, daha sağlıklı, güvenli ve çevreci bir ortamda eğlenebilmeleri için öneriler sunulmuģtur. Anahtar Kelimeler: Eğlence Mekanı, Tasarım Kriterleri, Ergonomik Bar Mobilyaları ABSTRACT In this study, bar and cafe s located at Mugla vicinities Bodrum, Marmaris and Fethiye are investigated in terms of the design criteria. In total 18 entertainment places (bars and cafes) considred for the investigation. In the study, scaled layouts of the cafes are drawn, pictures are taken and information about the entertainment places and design criterias are determined with the help of a questionnaire with 14 questions. As a result of the study, unergonomic furnitures, pitfalls and deficiencies in spatial organisation that threatens the customer health and psychology are determined. As a result, entertainment places are investigated in terms of the design criterias and suggetions to provide a more ergonomic, spacious, healthy, safe and environmental places are provided. 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 571

25 Keywords: Entertainment place, Design criteria, Ergonomical bar furnitures. 1.GĠRĠġ Ġnsan yaģamının vazgeçilmez mekânı olan kafe ve barlara iliģkin, yaģamsal gereksinimlerin ve eylemlerin yoğun olarak gerçekleģtirildiği bar mekânının tasarımlarında kullanım amacına uygunluğu, fizyolojik ve psikolojik gereklerin ve tasarım gereksinimlerinin tespit edilerek tasarım kriterleri açısından incelenmesi ne iliģkin akademik anlamda yeterince çalıģma yapılmadığından dolayı Muğla ve çevresindeki kafe ve bar mekânları üzerine bir araģtırma yapılması amaçlanmıģtır. Muğla merkez ve ilçelerindeki eğlence ve mekânların fonksiyonel fiziksel, fizyolojik, psikolojik ve yapımsal gereklilikler açısından uygun olup olmadığı belirlenecek bar mekânının tasarımlarda kullanım amacına uygunluğu, fizyolojik ve psikolojik gereklerin ve tasarım gereksinimlerinin tespit edilerek tasarım kriterleri açısından incelenerek problemler ortaya çıkarılmıģtır. Bu maksatla, Muğla nın merkezinde ve bazı çevre ilçelerde bulunan 18 adet kafe-bar a ait tesadüfî örnekleme yöntemiyle seçilerek; bu barların genel özellikleri, bar a iliģkin ölçüler, donatı elemanları ve tasarım uygunluğu açısından incelenerek uygun kriterler belirlenmiģtir. Mekânların kullanım alanları sınıflandırılarak inceleme ve araģtırmalar yapılmıģ, kullanım alanlarında bulundurması gereken özellikler göz önüne alınarak kullanılması gereken malzemeleri tercih edilmiģ olan materyal karģılaģtırma yapılarak standart ve üst seviye kullanım materyalleri belirlenmiģtir. Bazı zorunlu kullanım alanları olan; bar, pist-sahne, dj kabini gibi kafe-bar ların temel kullanım alanları ölçüleri alınarak mekân ölçülerine dayanarak yüzdelik kullandığı alan hesaplanmıģ, ayrıca; kullanılan mobilya (bistro, masa, sandalye vb.) ölçüleri alınarak ergonomik standartlara göre sınıflandırılmıģtır. Ġncelenmesi gereken fizyolojik kullanımlar anketlerde sınıflandırılmıģ ve araģtırmalarda sayısal sonuçlar elde edilmiģtir. Can,Yedi bölümden oluģan araģtırmanın amacı, beģ yıldızlı oteller ile bu otellerin tasarım ve iģletmelerinin tanımlanması ve Ġstanbul daki beģ yıldızlı otellerle ilgili alan çalıģması yaparak tasarım - iģletme iliģkisinin kurulmasını bildirmiģtir Can, (2004). Bu araģtırma kapsamında, beģ yıldızlı otellerin mimari ve iģletmelerini etkileyen faktörlerin neler olduğunu, mimari ve iģletmelerinin eksiklerini ve/veya fazlalıklarını karģılaģtırmalar yapılarak tespit etmeyi amaçlayan bir alan çalıģması yapılmıģtır. Bu araģtırma kapsamında Ġstanbul daki yedi adet beģ yıldızlı otel incelenmiģtir. AraĢtırma sonucu elde edilen sonuçlar karģılaģtırmalar da yaparak aktarılmaktadır Can (2004). Çağatay, Ankara da bulunan üç adet beģ yıldızlı otel süit ve normal yatak odası araģtırma kapsamına alınmıģ olup; bu otellere ait yatak odalarının mekân standartları açısından birbirleriyle karģılaģtırmaları yapılmıģtır. Bu otellerin yatak odalarının mimari yapıları ve iç donatı elemanlarının düzeni ile açık ve kapalı kullanım alanları belirlenerek, incelenen otel yatak odalarında açık ve kapalı kullanım alanlarının özellikle süit odalarda birbirlerinden farklılıklar gösterdiği tespit edildiği belirmiģtir Çağatay (2004). Ankara nın merkezinde bulunan 30 adet konuta ait banyolar banyoların mimari özellikleri, diğer mekanlar ile iliģkileri, yer alan eylemler ve eylem alanları, donatı elemanları ve özellikleri, fiziksel çevre faktörleri belirlenerek banyolarda karģılaģılan sorunlar tespit edilerek, bunlara yönelik çözüm önerileri getirildiğini belirtmiģtir Tosun (2005). Konfeksiyon mağazalarının mevcut karakteristikleri ile mağaza yetkilisi, personel ve müģterilerinin istek ve memnuniyetlerinin mağazanın iç mekân tasarımına etkisini belirleyerek donatı elemanlarının biçim ve ölçüsü, mekân içindeki düzeni ve donatılarda 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 572

26 kullanılan renklere iliģkin veriler tespit edilerek, mağazaların mekân ve donatı elemanlarına iliģkin karakteristiklerini belirlenmiģtir Yıldırım (2002). Otel iģletmesinin iç ve dıģ görünümünde ulaģılan estetiksel zenginlikler konukların güvenli, huzurlu tatil yapabilme ihtiyaçlarına yönelik çalıģmadır. Özellikle iç mekânlarda renkler, ıģıklar, zemin kaplamaları, mobilya, aksesuarlar ve kumaģlar vb. objelerin bir arada kullanılması önemlidir. Tüm mekânlarda aynı görünüm sağlanmalı, konuklara kendilerini rahat ve güvenli bir ortamda olma duygusu veren dekoratif ve estetik tasarımların yapılması gerekir Erarslan ve Örücü (2009). KiĢinin fiziksel ve psikolojik gereksinmelerinin karģılayan kafelerin iç mekan planlaması tipik sorunları içermektedir. Ortak vakit geçirme alanları olan ve birçok kullanıcıya hizmet vermek durumundaki bu mekanlar beraberinde birçok farklı eylemi de barındırmaktadır. Kitap ya da gazete okunan, sohbet edilen, sıcak ya da soğuk bir Ģeyler içilebilen kafelerde iyi bir mekan örgütlenmesi gerekmektedir (Özdemir vd., 2007). Kafeler insanların boģ zamanlarını değerlendirdikleri, bir Ģeyler yiyip içerek, birtakım sosyal aktivitelerde bulundukları yerlerdir Kolektif (2004). Özdemir e göre; YaĢanılan mekanların kullanıcısına daha iyi hizmet verebilmesi, rahat kullanılabilmesi, daha huzurlu ve güvenli bir hayat için iyi bir örgütlenme gereklidir Özdemir (1994). Çubuk, bir çalıģmasında Mekan organizasyonu deyimi ile anlatılmak istenenin, daha iyi yaģam koģullarını elde edebilmek için, beģeri faaliyetlerimizin olageldiği yer altı, yerüstü ve yeryüzü katlarını içeren coğrafyasal mekanın organizasyonu olduğunu ifade etmiģtir Çubuk (1973). Ġnsan yaģamının vazgeçilmez mekânı olan kafe ve barlara iliģkin, yaģamsal gereksinimlerin ve eylemlerin yoğun olarak gerçekleģtirildiği bar mekânının tasarımlarda kullanım amacına uygunluğu, fizyolojik ve psikolojik gereklerin ve tasarım gereksinimlerinin tespit edilerek tasarım kriterleri açısından incelenmesi ne iliģkin akademik anlamda yeterince çalıģma yapılmadığından dolayı Muğla çevresindeki kafe ve bar mekânları üzerine bir araģtırma yapılması amaçlanmıģtır. 2. METOT Muğla nın üç çevre ilçesinde ( Fethiye, Bodrum, Marmaris) altıģar adet toplam 18 adet eģdeğer standartlarda olan kafe-bar seçilerek tasarım kriterlerinin incelenmesinde kullanılmıģtır. ÇalıĢma kapsamında, incelenen eğlence mekânlarına ait ölçekli yerleģim planları çizilmiģ, fotoğraflar çekilmiģ ve her bir eğlence mekânına ait bilgiler ve tasarım kriterleri 27 sorudan oluģan bir anket yardımı ile belirlenmiģtir. Anket sonucu elde edilen veriler istatistik programında crosstab testi uygulanmıģ ve sonuçlar değerlendirilmiģtir. ÇalıĢmanın kapsam ve yöntemi aģağıdaki Ģekilde özetlenebilir: AraĢtırma verileri, ayrıntılı bir anket yardımı ile toplanacak, Ayrıca mekânların fotoğrafları çekilerek 1/20 ölçekli yerleģim planları çizilecek, Elde edilen cafe-barlara iliģkin veriler istatistiksel olarak değerlendirilecek, KarĢılaĢılan sorunlar tespit edilerek, bunlara yönelik çözüm önerileri sunulacaktır. Bu çalıģma Muğla nın; Marmaris, Bodrum, Fethiye, ilçelerini kapsamaktadır. 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 573

27 2.1 Anketin tasarımı Daha önce kafe ve bar a yönelik yapılmıģ olan çalıģmalardan yapılan incelemeler sonunda ankette belirlenen kriterler oluģturulmuģtur. BelirlenmiĢ olan anket, çalıģma yapılacak mekânlar araģtırılarak inceleme yapılacak olanlar belirlenmiģtir. 3. BULGULAR VE TARTIġMA Günümüz kafe ve barların tasarlanması, tasarım kriterleri açısından incelenmesi ve eksik tarafların bulunup giderilmesi amacıyla yapılan incelemeler ve anket çalıģmalarının istatistiksel analiz sonucu elde edilen değerler aģağıdaki grafiklerde gösterilmiģtir. Bodrum, Fethiye ve Marmaris te uygulanan anketlerdeki iģletmede bulunan kısımlar sorusunun değerleri Tablo 1 de verilmiģtir. Tablo 1. ĠĢletmede bulunan kısımlar 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% bodrum fethiye marmaris antre salon mutfak mahzen idare odası tuvalet dj kabini depo muhasebe bürosu Tablo 1 deki grafikte yapılan anket sonucu elde edilen değerlere göre; Bodrum da incelenen mekanların %18 inde antre, tamamında salon, idare odası, tuvalet, dj kabini, depo ve muhasebe bürosu bulunurken, %67 sinde, mutfak, %50 sinde mahzen bulunduğu belirlenmiģtir. Fethiye de incelenen mekanların %68 inde salon, %32 ünde mutfak, mahzen ve idare odası, tamamında tuvalet, depo ve dj kabini, %50 sinde muhasebe bürosu bulunduğu tespit edilmiģtir. Marmaris te incelenen mekanların %32 sinde antre, %82 sinde salon, idare odası ve depo, %67 sinde mutfak, %50 sinde mahzen ve muhasebe bürosu, tamamında ise tuvalet ve dj kabini bulunduğu tespit edilmiģtir. Bodrum, Fethiye ve Marmaris te uygulanan ankette iģletmenin aydınlatılma durumuna ait sorunun değerleri Tablo 2 de verilmiģtir. Tablo 2. ĠĢletmenin aydınlatılma durumu 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% bodrum fethiye marmaris çıplak flüoresan spot halojen akkor flamanlı civa buharlı 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 574

28 Tablo 2 deki grafikte yapılan anket sonucu elde edilen değerlere göre; eğlence mekânlarının tamamında çıplak aydınlatma, flüoresan, spot ve halojen elemanlarla aydınlatma yapıldığı, akkor flamanlı ve cıva buharlı aydınlatma elemanlarının kullanılmadığı tespit edilmiģtir. Bodrum, Fethiye ve Marmaris te uygulanan ankette iģletmenin havalandırma durumuna ait sorunun değerleri Tablo 3 de verilmiģtir. Tablo 3. ĠĢletmenin havalandırma durumu 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% bodrum fethiye marmaris doğal aspiratör havalandırma Tablo 3 teki grafikte yapılan anket sonucu elde edilen değerlere göre; Bodrumda incelenen eğlence mekânlarının; %83 ünde doğal havalandırma, %32 sinde havalandırma sistemi bulunduğu, hiç aspiratör kullanılmadığı tespit edilmiģtir. Fethiye de incelenen mekanların %67 sinde doğal havalandırma, %83 ünde aspiratör, %18 inde havalandırma sistemi kullanıldığı belirlenmiģtir. Marmaris te incelenen mekanların tamamında doğal havalandırma bulunduğu, %18 inde aspiratör kullanıldığı, hiç havalandırma kullanılmadığı tespit edilmiģtir. Bodrum, Fethiye ve Marmaris te uygulanan ankette iģletmede kullanılan duvar kaplamaları sorusunun değerleri Tablo 4 de verilmiģtir. Tablo 4. ĠĢletmede kullanılan duvar kaplamaları 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% bodrum fethiye marmaris yağlı boya su bazlı boya plastik boya fayans kireç badana pvc kaplama ahşap lambiri duvar kağıdı mermer ayna kumaş-perde-deri taş duvar kaplama Tablo 4 teki grafikte yapılan anket sonucu elde edilen değerlere göre; Bodrumda incelenen eğlence mekânlarında, %67 sinin yağlı boya, plastik boya, kumaģ-perde-deri ve taģ duvar 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 575

29 kaplaması, %18 inde su bazlı boya, %33 ünde duvar kağıdı ve mermer, %50 sinde ayna kullanıldığı, hiç fayans, kireç badana, pvc kaplama ve ahģap lambri kullanılmadığı tespit edilmiģtir. Fethiye de incelenen mekânların %67 sinde yağlı boya ve taģ duvar kaplaması, %50 sinde su bazlı boya ve duvar kâğıdı, %82 sinde plastik boya, %16 sında fayans, kireç badana ve kumaģ-perde-deri, kullanıldığı, hiç pvc, ahģap lambiri, ayna kullanılmadığı tespit edilmiģtir. Marmaris te incelenen mekânların tamamında yağlıboya ve plastik boya, %82 sinde su bazlı boya, %18 inde fayans, pvc kaplama ve ahģap lambiri, %50 sinde duvar kâğıdı, %32 sinde ayna, kumaģ-perde-deri ve taģ duvar kaplaması kullanıldığı, hiç kireç badana, mermer kullanılmadığı belirlenmiģtir. Bodrum, Fethiye ve Marmaris te uygulanan ankette iģletmenin zemin kaplaması sorusunun değerleri Tablo 5 de verilmiģtir. Tablo 5. ĠĢletmenin zemin kaplaması 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% bodrum fethiye marmaris şap mermer pvc kaplama karo mozaik seramik halı dökme mozaik ahşap parke taş Tablo 5 teki grafikte yapılan anket sonucu elde edilen değerlere göre; Bodrumda incelenen eğlence mekânlarının %33 ünün zemin kaplamasında Ģap, mermer, seramik ve taģ, %83 ünde ahģap parke kullanıldığı, hiç birinde pvc, karo mozaik, halı, dökme mozaik kullanılmadığı belirlenmiģtir. Fethiye de incelenen eğlence mekânlarının zemin kaplamasında; %33 ünün mermer, karo mozaik ve taģ, %17 sinde seramik ve halı, %50 sinde ahģap parke kullanıldığı, hiçbirinde dökme mozaik, Ģap ve pvc kullanılmadığı belirlenmiģtir. Marmaris te incelenen eğence mekânlarında; %33 ünün zemininde Ģap ve dökme mozaik, %50 sinde mermer, %83 ünde karo mozaik, %67 sinde seramik, %17 sinde ise ahģap parke kullanıldığı, hiçbirinde pvc, taģ ve halı kullanılmadığı tespit edilmiģtir. Bodrum, Fethiye ve Marmaris te uygulanan ankette iģletmede kullanılan tavan kaplaması sorusunun değerleri Tablo 6 de verilmiģtir. 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 576

30 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% Tablo 6. ĠĢletmede kullanılan tavan kaplaması bodrum fethiye marmaris alçıpan taş yünü plastik boya pvc kireç badana cam ahşap metal ayna ahşap plaka kartonpiyer yalıtımlı sünger yağlı boya dekoratf bez Tablo 6 daki grafikte yapılan anket sonucu elde edilen değerlere göre; Bodrumda incelenen mekânların %17 sinde alçıpan, taģ yünü ve yağlı boya, %50 sinde plastik boya ve ahģap, mekânların tamamında pvc, %66 sında, metal, %33 ünde dekoratif bez kullanıldığı, hiçbirinde kireç badana, cam, ayna, ahģap parke, kartonpiyer ve yalıtımlı sünger kullanılmadığı belirlenmiģtir. Fethiye de incelenen eğlence mekânlarının; %17 sinde taģ yünü, plastik boya, cam, metal ve kartonpiyer, mekânların tamamında pvc, %66 sında ahģap, %33 ünde dekoratif bez kullanıldığı, hiçbirinde kireç badana, yalıtımlı sünger, yağlı boya ve ahģap parke kullanılmadığı tespit edilmiģtir. Marmaris te incelenen eğence mekânlarına bakıldığında ise; %17 sinde alçıpan, taģ yünü, plastik boya, kireç badana, ahģap ve ayna kullanıldığı, tamamında pvc, %66 sında metal kullanıldığı, hiçbirinde ahģap parke, cam, kartonpiyer, yalıtımlı sünger, yağlı boya ve dekoratif bez kullanılmadığı belirlenmiģtir. Bodrum, Fethiye ve Marmaris te uygulanan ankette iģletmede kullanılan tavan kaplama Ģekli sorusunun değerleri Tablo 7 de verilmiģtir. Tablo 7. ĠĢletmede kullanılan tavan kaplama Ģekli 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% bodrum fethiye marmaris bitişik tavan asma tavan karkas ahşap ızgara metal profil lambiri tavan Tablo 7 deki grafikte yapılan anket sonucu elde edilen değerlere göre; Bodrumda incelenen mekânların %33 ünde bitiģik tavan ve asma tavan, %50 sinin karkas, ahģap ızgara ve metal profil, %17 sinde lambri tavan olduğu belirlenmiģtir. Fethiye de incelenen eğlence 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 577

31 mekânlarının; % 33 ünde bitiģik tavan ve lambri tavan, %50 sinde karkas, %17 sinde ahģap ızgara kullanıldığı, hiçbirinde asma tavan ve metal profil kullanılmadığı tespit edilmiģtir. Marmaris te incelenen eğence mekânlarının; %17 sinde bitiģik ve asma tavan, %82 sinde metal profil kullanıldığı, hiçbirinde karkas, ahģap ızgara ve lambiri tavan uygulaması yapılmadığı belirlenmiģtir. Bodrum, Fethiye ve Marmaris te uygulanan ankette iģletmede bulunan masa, sandalye ve dolapların yapımında kullanılan malzeme sorusunun değerleri Tablo 8 de verilmiģtir. Tablo 8. ĠĢletmede bulunan masa, sandalye ve dolapların yapımında kullanılan malzemeler 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% bodrum fethiye marmaris laminant suntalam alüminyum masif metal pvc Tablo 8 deki grafikte yapılan anket sonucu elde edilen değerlere göre; Bodrumda incelenen mekânların %82 sinde laminant, sunta lam ve masif, %67 sinde alüminyum ve metal kullanıldığı, hiçbirinde pvc kullanıldığı belirlenmiģtir. Fethiye de incelenen eğlence mekânlarının; %82 sinde laminant, %32 sinde suntalam, tamamında alüminyum, %67 sinde masif ve metal, malzeme kullanıldığı, hiçbirinde pvc kullanılmadığı görülmüģtür. Marmaris te incelenen eğence mekânlarına bakıldığında ise; tamamında laminant, suntalam ve alüminyum, %50 sinde masif ve metal, % 17 sinde ise pvc malzeme kullanıldığı tespit edilmiģtir. Bodrum, Fethiye ve Marmaris te uygulanan ankette iģletmede bulunan masaların yerleģim düzeni sorusunun değerleri Tablo 9 da verilmiģtir. Tablo 9. ĠĢletmede bulunan masaların yerleģim düzeni 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% bodrum fethiye marmaris I' şeklinde L' şeklinde karşılıklı U' şeklinde karma şekilde yarım daire şeklinde 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 578

32 Tablo 9 daki grafikte yapılan anket sonucu elde edilen değerlere göre; Bodrumda incelenen mekânların; tamamında I Ģeklinde ve karģılıklı oturumlu, %82 sinde L Ģeklinde, %17 sinde U Ģeklinde, %50 sinde karma Ģekilde oturumlar olduğu, hiçbirinde yarım daire Ģeklinde bir oturum bulunmadığı belirlenmiģtir. Fethiye de incelenen eğlence mekânlarının; tamamında I Ģeklinde ve karģılıklı oturumlu, %50 sinde L Ģeklinde, %82 sinde karma Ģekilde oturumlar olduğu, hiçbirinde U Ģeklinde ve yarım daire Ģeklinde bir oturum bulunmadığı gözlenmiģtir. Marmaris te incelenen eğence mekânlarına bakıldığında ise; tamamında I Ģeklinde, karģılıklı oturumlu ve karma oturuma sahip, %32 sinde L Ģeklinde oturum düzenine sahip olduğu, hiçbirinde U Ģeklinde ve yarım daire Ģeklinde bir oturum bulunmadığı gözlenmiģtir. Bodrum, Fethiye ve Marmaris te uygulanan ankette iģletmede bulunan sandalye tipleri sorusunun değerleri Tablo 10 da verilmiģtir. Tablo 10. ĠĢletmede bulunan sandalye tipleri 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% bodrum fethiye marmaris bistro sandalye bar sandalyesi kolçaksız tabure tipi kolçaklı tabure tipi Tablo 10 daki grafikte yapılan anket sonucu elde edilen değerlere göre; Bodrumda incelenen mekânların; tamamında bistro sandalye, bar sandalyesi, kolçaksız tabure tipleri bulunduğu, hiçbirinde kolçaklı tabure bulunmadığı belirlenmiģtir. Fethiye de incelenen eğlence mekânlarının tamamında bistro ve bar sandalyesi, %82 sinde kolçaksız tabure, %50 sinde kolçaklı tabure kullanıldığı belirlenmiģtir. Marmaris te incelenen eğence mekânlarına bakıldığında ise; tamamında bistro sandalye, bar sandalyesi ve kolçaksız tabure, %18 de ise kolçaklı tabure tipi sandalyelerin bulunduğu gözlenmiģtir. Bodrum, Fethiye ve Marmaris te uygulanan ankette iģletmede bulunan oturma alanları sorusunun değerleri Tablo 11 de verilmiģtir. Tablo 11. ĠĢletmede bulunan oturma alanları 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% bodrum fethiye marmaris sandalye şark köşesi bistro VIP kısmı bar kısmı loca 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 579

33 Tablo 11 deki grafikte yapılan anket sonucu elde edilen değerlere göre; Bodrumda incelenen mekânlarının, oturma alanı olarak %67 sinde sandalye, tamamında bistro ve loca %82 sinde VIP, %67 sinde bar kısmı olduğu, hiçbirinde Ģark köģesi olmadığı belirlenmiģtir. Fethiye de incelenen eğlence mekânlarının %67 sinin sandalye ve VIP, tamamında bistro ve bar kısmı, %82 sinde loca bulunduğu, hiçbirinde Ģark köģesi bulunmadığı gözlenmiģtir. Marmaris te incelenen eğence mekânlarının tamamında ise bistro, VIP, bar kısmı, loca bulunduğu belirlenmiģtir. Bodrum, Fethiye ve Marmaris te uygulanan ankette iģletmede bulunan donatı elemanları sorusunun değerleri Tablo 12 de verilmiģtir. Tablo 12. ĠĢletmede bulunan donatı elemanları 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% bodrum fethiye marmaris vitrinli dolap ödeme bankosu vitrinli soğutucu kapaklı dolap vestiyer meşrubat dolabı dj kabini hesap kasası masa-sandalye orta sehpa tablo koltuk Tablo 12 deki grafikte yapılan anket sonucu elde edilen değerlere göre; Bodrum da incelenen mekânların; % 32 sinde vitrinli dolap ve koltuk, %50 sinde ödeme bankosu, vestiyer ve orta sehpa, tamamında vitrinli soğutucu, meģrubat dolabı, dj kabini, hesap kasası, masa-sandalye, tablo ve koltuk bulunduğu gözlenmiģtir. Fethiye de incelenen eğlence mekânlarının %66 sında vitrinli dolap, tamamında vitrinli soğutucu, meģrubat dolabı, dj kabini, masasandalye, tablo ve koltuk, %82 sinde hesap kasası ve orta sehpa olduğu, hiçbirinde ödeme bankosu ve vestiyer olmadığı belirlenmiģtir. Marmaris te incelenen eğence mekânlarının %82 sinde vitrinli dolap, %33 ünde ödeme bankosu ve orta sehpa, tamamında vitrinli soğutucu, meģrubat dolabı, dj kabini, hesap kasası, masa-sandalye, tablo ve koltuk bulunduğu, hiçbirinde vestiyer bulunmadığı gözlenmiģtir. Bodrum, Fethiye ve Marmaris te uygulanan ankette iģletmede bulunan aksesuar ve süs eģyaları sorusuna ait değerler Tablo 13 te verilmiģtir. Tablo 13. ĠĢletmede bulunan aksesuar ve süs eģyaları 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% bodrum fethiye marmaris perde telefon biblo saat canlı bitki suni bitki tablo vazo termometre bakır eşya motorlu vasıta avize ışıklı tabela akvaryum ayna 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 580

34 Tablo 13 teki grafikte yapılan anket sonucu elde edilen değerlere göre; Bodrumda bulunan mekânların; %33 ünde perde, biblo, saat ve bakır eģya, %18 inde telefon ve suni bitki, %68 inde canlı bitki ve vazo, tamamında tablo ve ıģıklı tabela, %82 sinde avize ve ayna bulunduğu, hiçbirinde termometre, motorlu vasıta ve akvaryum bulunmadığı belirlenmiģtir. Fethiye de incelenen eğlence mekânlarının; %82 sinde biblo, canlı bitki, tablo ve avize, %18 inde suni bitki, %32 sinde vazo ve bakır eģya, tamamında ıģıklı tabela ve ayna bulunduğu, hiçbirinde perde, telefon, saat, termometre, motorlu vasıta ve akvaryum bulunmadığı belirlenmiģtir. Marmaris te incelenen eğlence mekânlarının; %33 ünde perde, %50 sinde biblo, %82 sinde canlı bitki ve vazo, %18 inde suni bitki, tamamında tablo, avize, ıģıklı tabela ve ayna bulunduğu, hiçbirinde telefon, saat, termometre, bakır eģya, ve akvaryum bulunmadığı belirlenmiģtir. Bodrum, Fethiye ve Marmaris te uygulanan ankette iģletmede kullanılan aydınlatma tipleri sorusunun değerleri Tablo 14 te verilmiģtir. Tablo 14. ĠĢletmede kullanılan aydınlatma tipleri 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% bodrum fethiye marmaris yapışık asılı gömülü yarı gömülü kollu hareketli dolaylı Tablo 14 teki grafikte yapılan anket sonucu elde edilen değerlere göre; Bodrumda bulunan mekânların; tamamında yapıģık, asılı, gömülü ve kollu hareketli, %82 sinde yarı gömülü ve dolaylı aydınlatma kullanıldığı belirlenmiģtir. Fethiye de incelenen eğlence mekânlarının; tamamında yapıģık, kollu hareketli ve dolaylı aydınlatma, %82 sinde asılı ve gömülü, %68 inde tarı gömülü aydınlatma kullanıldığı tespit edilmiģtir. Marmaris te incelenen eğlence mekânlarının tamamında bütün tiplerdeki aydınlatma elemanlarının kullanıldığı belirlenmiģtir. 4. SONUÇ VE ÖNERĠLER Bodrum, Fethiye ve Marmaris te bulunan kafe ve barlara yönelik yapılan incelemelerin ve uygulanan anket çalıģmalarının değerlendirilmesi sonucunda elde edilen verilere göre, bütün ilçelerdeki eğlence mekânlarının tamamında dj kabini ve tuvalet bulunurken Fethiye deki eğlence mekanlarının tamamında ayrıca depo bulunduğu Bodrum da salon ve muhasebe bürosu olduğu belirlenmiģtir. Bodrum, Fethiye ve Marmaris ilçelerinde bulunan eğlence mekânlarında doğal havalandırmanın en çok Marmaris te uygulandığı, daha sonra Bodrum da ve en az Fethiye de uygulanmıģtır. Açık alanı fazla olan eğlence mekânlarında doğal havalandırmadan yararlanılabileceği söylenebilir ancak açık havada hizmet veren mekânlarda iklim ve hava Ģartlarından kaynaklanabilecek beklenmedik aniden yağmur yağması gibi durumlarda müģterilerin rahatsız olmaması için mekânın üstü uygun görülen durumlarda kapatılabileceği önerilebilir. Üstü kapalı olarak hizmet veren mekânların yetersiz havalandırılmalarından 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 581

35 dolayı kaynaklanabilecek solunum rahatsızlığını önleyebilmek maksadıyla havalandırma veya aspiratör donanımlarının yeterli seviyeye getirilmesinin uygun olabileceği söylenebilir. Bodrum, Fethiye ve Marmaris te bulunan kafe ve barlarda kullanılan duvar kaplamaları olarak Bodrum, Fethiye ve Marmaris teki kafe ve barlarda en fazla yağlı boya ve plastik boya kullanılırken, Fethiye de bulunan eğlence mekânlarında ayrıca kumaģ-perde-deri ve duvar kâğıdı kullanılmıģtır. Duvar kaplamasında kullanılan plastik boya, yağlı boya vb. malzemeler kafe ve bar ortamında monoton olabilmektedir. Bu tür duvar kaplamaları yerine, insanı rahatsız etmeyen doğal malzemelerin kullanılması, huzur verici bir ortamın tasarlanması önerilebilir. Anket uygulanan eğlence mekanlarında en fazla ahģap parke ve karo mozaik kullanılmıģtır. Seramik, Ģap, mermer, taģ, dökme mozaik daha az kullanılmıģtır. Zemin döģemesinde kullanılan seramik, mermer gibi parlak ve kaygan yüzeyi olan malzemelerin insanların kayıp düģebileceğinden dolayı tercih edilmeyebilir. Bunun yerine yüzey pürüzlüğü fazla, kayganlığı az olan malzeme türlerinin zemin döģemesinde kullanılması önerilebilir. Bodrum, Fethiye ve Marmaris te bulunan kafe ve barların tamamında tavan kaplama malzemesi olarak pvc malzeme kullanılmıģtır. Bodrum, Fethiye ve Marmaris te bulunan kafe ve barlar içerisinde metal profil tavan en fazla Marmaris te uygulanmıģtır. Ankette uygulanan eğlence mekanlarında kullanılan dolapların yapımında kullanılan malzeme oranı en fazla alüminyum olmıģtır. Ġkinci sırada laminant ve metal malzeme tercih edilmiģtir. Anket uygulanan eğlence mekânlarında yerleģim düzenlerinde en fazla I ve karģılıklı oturumlu Ģekilde uygulanırken, ikinci sırada karıģık Ģekilde uygulanmıģtır. Bodrum, Fethiye ve Marmaris te bulunan kafe ve barların tamamında bar sandalyesi ve bistro sandalye kullanılmıģtır. Bu sandalyelerde oturulduğunda lumbar bölgesine ve belin alt bölgesine destek olabileceği düģünülebilir. Ġkinci sırada kolçaksız tabure kullanılmıģtır. Bodrum, Fethiye ve Marmaris te bulunan kafe ve barların tamamında bistro sandalye bulunmaktadır. Ġkinci sırada bar loca ve bar kısmı yer almaktadır. Bodrum, Fethiye ve Marmaris te bulunan kafe ve barlarda yüzdelik oranlama yapıldığında Bodrumda bulunan eğlence mekanlarının tamamında koltuk, tablo, masa sandalye, dj kabini, meģrubat dolabı ve vitrinli soğutucu bulunurken, ayrıca Marmaris teki ve Bodrum daki eğlence mekanlarında hesap kasası kısmı bululmaktadır. Bodrum, Fethiye ve Marmaris te bulunan kafe ve barlarda yüzdelik oranlama yapıldığında iģletmede bulunan aksesuar ve süs eģyası olarak en fazla ayna ve ıģıklı tabela kullanılırken, ikinci sırada avize kullanılmıģtır. Anket uygulanan eğlence mekanlarındaki aydınlatma tiplerinden en fazla yapıģık aydınlatma ve kollu aydınlatma aydınlatma kullanılmıģtır. Ġkinci sırada asılı aydınlatma, gömülü aydınlatma ve dolaylı aydınlatma kullanılmıģtır. 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 582

36 KAYNAKLAR Can L. (2004) BeĢ yıldızlı Otellerin Tasarım-ĠĢletme ĠliĢkisinin TartıĢılması Ġstanbul Üzerine Bir AraĢtırma, Yıldız Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsi Yüksek Lisans Tezi, Ġstanbul. Çağatay K. (2004) Ankara da Bulunan BeĢ Yıldızlı Lüks Otel Yatak Odalarının Ġç Mekân Analizi, Yüksek Lisans Tezi, Ankara. Çubuk M. (1973). BeĢeri YerleĢmelerde Mekan Organizasyonu ve Ülkesel Kalkınmayı Bir Mekan Organizasyonu Ġçinde Yaratmak, Ġ.D.G.S.A. Yayın No: 74, Ġstanbul. Erarslan N. Örücü Ö. K. Otel ĠĢletmelerinde Mobilya ve Oda Tasarımı, Detay Yayını, Ankara, ISBN , Kolektif (2004). Ana Britanica Genel Kültür Ansiklopedisi, Ana Yayıncılık A.ġ., 15. Baskı 5, 264, Ġstanbul. Özdemir Ġ. M. Hasançebi Ö. ve Araz A. (2007). DönüĢüm Paralelinde Popüler Kültürün Yarattığı Aynı Mekanlar, XIX. Yapı-YaĢam Kongresi, Mart 2007, Bursa, Cilt 1, Özdemir Ġ.M Mimari Mekanın Değerlendirilmesinde Mekan Örgütlenmesi Kavramı: Konutta YaĢama Mekanları, KTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi, Trabzon. Tosun Ö. (2005) Orta Nitelikli Konut Banyolarının Ġç Mekan Analizi, Gazi Ü. Fen Bilimleri Enstitüsi Yüksek Lisans Tezi. Yıldırım K. (2002) Konfeksiyon Mağazalarının Tasarım Kriterlerinin Belirlenmesine Yönelik Bir AraĢtırma, Gazi Ü. Fen Bilimleri Dergisi (Cilt XV) Ankara. EKLER Uygulanan anket örneği KAFE BARIN; Barın ismi : Bulunduğu ilçe : Adresi : 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 583

37 1. ĠĢletmede bulunan kısımlar( bölümler); ( ) antre ( )salon ( ) mutfak ( )mahzen ( )idare odası ( )tuvalet ( ) DJ kabini ( )depo ( ) muhasebe bürosu 2.ĠĢletmenin aydınlatılma durumu; ( )çıplak ampul ( ) flüoresan ( ) spot ( ) halojen ( ) akkor Flamanlı ( ) cıva buharlı 3.ĠĢletmenin havalandırma durumu; ( ) doğal (kapı-pencere) ( ) aspiratör ( ) havalandırma 4. ĠĢletmede kullanılan duvar kaplamaları; ( ) yağlı boya ( ) su bazlı boya ( ) plastik boya ( ) fayans ( ) kireç badana ( ) PVC kaplama ( ) ahģap lambri ( ) duvar kâğıdı ( ) mermer ( ) ayna ( ) kumaģ- perde-deri ( ) taģ duvar kaplama 5.ĠĢletmenin zemin kaplaması; ( ) Ģap ( ) mermer ( ) PVC ( ) karo mozaik ( ) seramik ( ) halı ( ) dökme mozaik ( ) ahģap-parke ( ) taģ 6.ĠĢletmede kullanılan tavan kaplaması; 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 584

38 ( ) alçıpan ( ) taģ yünü ( ) plastik boya ( ) PVC ( ) kireç badana ( ) cam ( ) ahģap ( ) metal ( ) vitray ( ) ayna ( ) ahģap esaslı plaka ( ) kartonpiyer ( ) yalıtımlı sünger ( )yağlı boya ( )dekoratif bez 7.ĠĢletmede kullanılan tavan kaplama Ģekli; ( ) bitiģik tavan ( ) asma tavan ( ) karkas tavan ( ) ahģap ızgara tavan ( ) metal profil tavan ( ) lambri tavan 8. ĠĢletmede bulunan masa, sandalye ve dolapların yapımında kullanılan malzeme; ( ) laminant ( ) sunta lam ( ) alüminyum ( ) masif ( ) metal ( ) PVC 9.ĠĢletmede bulunan masaların yerleģim düzeni; ( ) I Ģeklinde ( ) L Ģeklinde ( ) karģılıklı Ģekilde ( ) U Ģeklinde ( ) karma Ģekilde ( ) yarım daire Ģeklinde 10. ĠĢletmede bulunan sandalye tipleri; ( ) bistro sandalye ( ) bar sandalyesi ( ) kolçaksız tabure tipi ( ) kolçaklı tabure tipi 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 585

39 11. ĠĢletmede bulunan oturma alanları; ( ) sandalye ( ) Ģark köģesi ( ) bistro kısmı ( ) VIP kısmı ( ) bar kısmı ( ) loca 12.ĠĢletmede bulunan donatı elemanları; ( ) vitrinli dolap ( ) ödeme bankosu ( ) vitrinli soğutucu ( ) kapaklı dolap ( ) vestiyer ( ) meģrubat dolabı ( )Dj kabini ( ) hesap kasası ( ) masa-sandalye ( ) orta sehpası ( ) tablo ( ) koltuk 13. ĠĢletmede bulunan aksesuar ve süs eģyaları; ( ) perde ( ) telefon ( ) biblo ( ) saat ( ) canlı bitki ( ) suni bitki ( ) tablo ( ) vazo ( ) termometre ( ) bakır eģya ( ) motorlu vasıta ( ) avize ( ) ıģıklı tabela ( ) akvaryum ( ) ayna ( ) Ģömine 14.ĠĢletmede kullanılan aydınlatma tipleri; ( ) yapıģık aydınlatma ( ) asılı aydınlatma ( ) gömülü aydınlatma ( ) yarı gömülü aydınla ( ) kollu ve hareketli ( ) dolaylı aydınlat 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 586

40 TASARIM STÜDYOLARININ ERGONOMĠK OLARAK ĠNCELENMESĠ VE ÖĞRENCĠ BAġARISINA ETKĠSĠ Hamza ÇINAR 1, Ali Rıza ARSLAN 2 1 Doç. Dr., Gazi Üniversitesi Teknik Eğitim Fak. Mobilya ve Dekorasyon Bölümü Teknikokullar, Ankara, e-posta : 2 ArĢ. Gör., Afyon Kocatepe Üniversitesi Afyon M.Y.O. Malzeme ve Malz. ĠĢleme Tekn. Bölümü, Ġzmir yolu 7. km Afyonkarahisar, e-posta : ÖZET Tasarım Stüdyolarının ergonomik olarak incelenmesi ve öğrenci baģarısına etkisini ölçmeye yönelik bu araģtırma için Gazi Üniversitesi Mobilya ve Dekorasyon Öğretmenliği Eğitimi Bölümü nde tasarım stüdyosu deney alanı olarak tespit edilmiģtir. Bu amaçla oluģturulan anket çalıģması ve 4. sınıflardan oluģan 100 öğrenciye uygulanmıģtır. AraĢtırma sonuçlarına göre tasarım stüdyosunun fiziki yapısının yetersiz olduğu, ayrıca kullanıcıların mevcut iç-dıģ mekan düzenlemelerinde dolayı kullanım zorlukları ile karģılaģtıkları tespit edilmiģ; bunların ise öğrenci baģarısına olumsuz yönde etki yaptığı tespit edilmiģtir. Tasarım uygulamalarına yönelik sınıfların mevcut durumunun rahat ve ferah ortamlar olarak tasarlanıp öğretime sunulmasının gerekliliği ön plana çıkmaktadır. Bunun yanı sıra tasarım stüdyolarının fiziksel görüntü ve donanımlarının iyileģtirilmesi tavsiye edilmektedir. Anahtar Kelimeler : Tasarım Stüdyosu, Fiziksel Ortam, Sınıf, YerleĢim Düzeni, Ġç Mekân Tasarımı 1. GĠRĠġ Tasarım bütün insan faktörleri ile ilgili bir aktivitedir. Bir baģka değiģle, kullanıcıdan, müģteriye, tüketiciye, pazarlamacıdan satıcıya, üreticiden ülke ekonomisine kadar olan farklı alanların beklentilerine cevap veren bir anlam içermektedir. Daha farklı bir boyuttaki anlamı ise; mevcut literatürde, problem çözme metodu, ekonomik ve ticari bir araç, ekonomik bir silah, politik bir hareket veya kullanıcıyı memnun eden bir aktivite olarak adlandırılmaktadır. 21. yüzyılda Tasarım Doğudan Batıya, Kuzeyden Güneye evrensel bir dil ve rekabet gücü olmuģtur. Toplumları fetih etmenin, bir toplumun kültürünü değiģtirmenin, farklı bir topluma farklı alıģkanlıklar kazandırmanın, bir devletin ekonomik olarak ele geçirilmesinin yeni ifadesi olmuģtur (1). 21. yüzyılın değerler dizisi olarak tanımlanan tasarım, bir ucu yaratıcılığın, öteki ucu da yatırımın, modern sanayinin dünyalarına açılan bir kavramdır. Tasarım önce düģüncede var olur, proje ve üretim ile vücuda gelip insana hizmet eder (2). Bu tanımlamaların ıģığında tasarım stüdyolarının etkili ve yaratıcı düģünce üretimi için tasarım kelimesinin anlam içeriği doğrultusunda fiziksel ve zihinsel olarak öğrencinin rahat olabileceği ortamların olması gerekmektedir. Bununla birlikte, enformasyon ve iletiģim teknolojilerinin etkili kullanımı, 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 587

41 bunların bu ortamlara göre hazırlanması ve öğrencinin kullanımına sunulması, tasarım eğitiminin öncelikli konusu olan düģünce üretimi süreçlerinde yaratıcılığını etkileyen önemli faktörler olarak sıralanmaktadır. Tarihsel süreçte, düģünce üretimi insanın var oluģu ile baģlamıģtır. Bu süreçte, önce üzerinde yaģanılan mekân, daha sonra ise yeryüzünün her türlü özelliğini üzerinde bulunduran insan var olmuģtur. Mekân ve insan, yaģamın devam ettiği sürece bir bütünün iki farklı görüntüsü olmuģtur. Neden sonuç iliģkisi açısından bakıldığında iç içe geçmiģ bu etkileģimin neresinde mekân insanı etkiliyor, neresinde insan mekânı düzenleyip kullanıyor bunu kesin ifadelerle belirtmek mümkün değildir. Bu iliģkide mekân ve insandan biri diğerine bazen baskın gelse de çoğu zaman karģılıklı ve iç içe bir etkileģim söz konusudur (3). DeğiĢik fonksiyonlu mekânların gerektiği gibi tertibi, geçiģler, boģluk ve doluluklar, seçilecek malzeme, renk, aydınlatma, ısıtma, havalandırma, ses izolasyonu, döģeme tavan ve duvar kaplamaları, mobilya, perde, halı, resim, heykel fotoğraf, mozaik, seramik, vitray, v.b. ile fiziksel ortamın yaratılması, aralarındaki uyum ve nihayet insanların sıcak bir buluģma yeri karakterinin sağlanması gerekliliği üzerinde durma ve dolayısıyla moral ortamın yaratılması çabaları bir iç mekân düzenlemesi iģidir. Ġç mekân düzenlemelerinde sabit ya da hareketli donatı elemanları belli Ģartlar altında insan vücudun parçalarıyla iliģki kurmak durumundadır. Bu iliģki birebir olabileceği gibi, uzakta göze ve diğer duyu organlarına hitaben bir iliģki Ģeklinde olabilir. ĠĢte bu durumda donatı elemanlarının fiziki yapısının insanın fiziki yapısına uygunluğu ergonomik faktörlerle belirlenir. Bu yönüyle ergonomi, çalıģma koģullarının insani amaçlar doğrultusunda düzenlenmesi, yani insanın biyolojik, psikolojik ve sosyal açıdan incelenerek etkileyen faktörlerin analiz edilmesidir. Donatı elemanları kullanılırken, kullanıcı ile donatı elemanlarının birebir iliģkilerinde her iki tarafında fiziki yapılarının zorlanmamaları belirli bir uyum içerisinde olmaları gerekir. Eğitim görülen iç mekân düzenlemelerinde yapılması ve uyulması gerekenlerden biri bu kriterlerin kabulü olmalıdır. Bunların içinde en önemli yeri, içinde yaģanabilecek, konuya ve eylemlere uygun, sıcak, samimi sınıf mekânlarının sağlanması eğitim çıktılarının kalitesi açısından önem arz etmektedir. Mekânsal düzenlemelerde, esas dikkate alınacak olan kullanıcı olmalıdır. Bir mekândaki bileģenler ve donatılar çözümlenmesi ancak kullanıcıların gereksinimlerinin doğru değerlendirilmesine bağlıdır (4). Bu bağlamda eylemdeki insanın mutluluğu ise fizik ve moral ortamlarıyla sağlanır. Fiziki ortam deyince; mekân içerisindeki ısı, ıģık, ses, renk, vb. öğelerin kiģi gereksinimlerine ve eylemlerine göre dengeli bir biçimde yer alması anlaģılmaktadır. Fiziki ortamının yeterli bir düzeyde kurulmuģ olmasının moral ortamının oluģmasında büyük katkısı vardır. Bununla birlikte moral ortamı mekân içerisindeki kiģi veya kiģilerin bulundukları sezgisel ve duygusal ortamlardır. Fiziki öğelerin yetersizliği kiģiyi mutsuz edebileceği gibi, çevresindeki kiģilerle yeterince diyalog kuramaması, mekânda huzursuz olmasına yol açabilmektedir (3) Fiziksel ortam ve Öğeleri Fiziksel ortam olarak kabul ettiğimiz okul, sınıf ve okulun çevresi hakkındaki tartıģmalar oldukça eskiye dayanmaktadır. Bu tartıģmalar genelde okul binalarının teknik ve inģası 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 588

42 yanında okulun iç mekânının düzenlenmesi ile okulun çevresi hakkında ortaya çıkmakta olduğu görülmektedir. Okul inģaatlarının tarihsel geliģim çizgisi içinde yetki mercileri arasında görüģ farklılıkları bu konudaki geliģmeleri desteklemiģ ve görüģlerin değiģmesine neden olmuģtur (5). Öğretmen-öğrenci yaģamının büyük bir bölümünün geçtiği fiziksel mekân yani sınıf öncelikle içerisinde bir takım özellikleri barındırmalıdır. Bunlar; öğrenciye çalıģma zemini ve ders yapma olanağı tanıyan iģlevsellik, öğrenme aktivitelerinin arzu edilen duruma gelmesinde öğrencide duygu yoğunluğu ortaya çıkarması, farklı amaçlara hizmet edebilecek esnekliğe sahip olmakta ve estetik bir değer katmaktadır. Sınıfın inģasında fiziki çevre düzenlenmesine kadar öğrenci üzerinde psikolojik etkilerde bulunacaktır. Bu çevre öğrenmeyi ve devam eden geliģmeyi cesaretlendirerek artıracak ya da önleyerek cesaret kıracaktır (6). Bu bakımdan fiziksel ortamla ilgili olan her değiģken, eğitime destek veya engel olabilir. Sadece mekânda var olanlar değil, bunların düzenleniģi, görüntüsü (estetiksel durumu) da eğitsel açıdan insan üzerinde önemlidir ve etkileyici olmaktadır. Yapılan literatür çalıģmalarında renk, ısı, mekân düzeni ve aydınlatmanın öğrenme üzerinde önemli etkilerinin bulunduğu tespit edilmiģtir (7, 8, 9, 10, 11). Fiziksel ortam ile ilgili daha çok çalıģma yapılmasına ihtiyaç olduğunu düģünülmektedir. Bu konuda yapılan çalıģmalarda iyi bir sınıf düzeninin öğrenciyi güdümlediği, öğrenci baģarısını artırarak öğrenilenlerin hatırlanmasına neden olduğu, öğrencilerin birlikte çalıģma alıģkanlığı kazanmalarına ve arkadaģ iliģkilerinin geliģmesine katkıda bulunduğu ortaya konulmuģtur (8). Bu çerçevede fiziksel ortam öğelerinin incelenmesi yerinde olacaktır Renk Okul ortamları için renklerin özenle seçilmesi gerektiğini çünkü kırmızı, sarı ve portakal renginin öğrencide uyarıcı etki yaptığını ve hareketliliği arttırdığını, mavi ve yeģilin ise rahatlamayı sağladığı ifade edilirken, okullarda örneğin kütüphane, lavabo, koridor ve kafeterya gibi yerlerde bazı soğuk renklerin rahatlatıcı etkileri nedeniyle kullanılmasının iyi olabileceğini de ifade etmektedir (12). Ġnsanların renkler konusundaki düģünceleri farklı olmakla birlikte, insan hayatı üzerinde çok büyük bir etkisinin olduğunu belirtmek yerinde olur. Ġnsanın iç dünyasını oluģturan duygular ile renkler arasındaki iliģki üzerinde durulması gereken bir alan olarak karģımıza çıkar. Renkler, insanları harekete geçirebilir, heyecanlandırabilir, sakinleģtirebilir, üģütür veya ısıtır, rahatsızlık verebilir veya memnuniyet sağlayabilir, ihtiras duygularımızı canlandırabilir veya bizi çevremizdeki varlıklardan uzaklaģtırabilir (13) IĢık Görmeyi kolaylaģtırmanın dıģında, ıģığın; insanlar ve hayvanlar üzerinde bazı ilginç ve görülmeyen etkileri vardır ve bunların bazıları fizyolojik, bazıları da psikolojik olabilmektedir. Bu konuda yapılan bazı araģtırmalara bakacak olursak; Zamkova ve Krivitskaya ilkokul çocuklarını içeren kontrollü bir deneyde çocukları iki gruba ayırarak bir grubu normal florasan ıģıklı bir odada, diğer grubu ise mor ötesi ıģıklı bir odada bırakmıģlardır. Florasan ıģıklı yerde bırakılan grupla karģılaģtırıldığında mor ötesi ıģığa maruz bırakılan öğrencilerde çalıģma yeteneği düzeyinde artıģ, yorgunluğa karģı direnmede artıģ, 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 589

43 akademik performansta ve net görme dengesinde geliģme, boy ve kiloda geliģmeler olduğu tespit edilmiģtir (12). Maas, Jayson ve Kleiber, Cornell Üniversitesi öğrencileri üzerinde yaptıkları çalıģmalarında tam-spekturum (güneģ ıģığını taklit eden florasan ıģığı) ile soğuk-beyaz olan ıģığın öğrenciler üzerindeki etkisini karģılaģtırmıģlardır. Sonuçlara göre; tam-spektrum ıģığında çalıģan öğrencilerde, özellikle görmede net algılamanın büyüdüğü tespit edilmiģtir; soğuk-beyaz ıģıkta çalıģanlarda ise tam-spektrum ıģığında çalıģanlara göre daha büyük uyuģukluk belirtileri ortaya çıkmıģtır. Ott, Nations ve Mayron yapmıģ oldukları ortak çalıģmalarında iki farklı ıģık kaynağının öğrenciler üzerindeki etkisini kıyaslamıģlardır. Sınıflardan biri geleneksel soğukbeyaz ıģık ile aydınlatılırken, diğer sınıf ise tam-spektrum ıģıkla aydınlatılmıģtır. Ortaya çıkan sonuç; tam-spektrumlu florasan ıģıkta bırakılan öğrencilerin davranıģlarında olumlu geliģmelerin olduğunu göstermiģtir (12). Aydınlatmanın normalden fazla olması göz rahatsızlıklarına ve dikkat dağılmasına, az olması ise uyku haline ve uyuģukluğa neden olabilmektedir. Bu çalıģmanın içeriği itibariyle öğrenci sağlığı eğitimin etkinliğini artırarak öğrenci baģarısını artırmak açısından, aydınlatmanın çok önemli olduğunu yukarıdaki araģtırma sonuçlarına bakarak söylenebilir. O halde okullarımızda mümkün olduğunca gün ıģığından yararlanılmalı, bunun mümkün olmadığı zamanlarda ise sağlıklı aydınlatma sağlayan tam-spektrumlu florasan lambalar kullanılmalıdır Isısal konforun sağlanması Isının insanlar üzerinde önemli etkileri vardır. Yapılan araģtırmalardan elde edilen birçok bulguya göre, ısı sistemi performansı ve davranıģı etkilemektedir (14). Isının gereğinden fazla veya az olması bireyleri olumsuz yönde etkiler. Daha az hareketli iģlerle uğraģan iģgörenlerin bulunduğu bir ortamda yayılan ısının, toplam ısı etkisi rahat ısı ortamı koģullarının sağladığı konfor duygusunu bozmamalıdır. Ortama yayılan ısının ortalama değeri 18,3 C olduğunda rahat bir ortam oluģtuğu ve bu rahatlığın alt ve üst hudutlarının da 16,7-20 C düzeyinde olduğu saptanmıģtır (15). Bununla birlikte sınıfın ısısı, mevsime, neme olduğu kadar, öğrencilere göre de değiģir. Giyim ve sınıfın fiziksel koģulları, ısının etkisini değiģtirir (8). Sınıfta ısının fazla yükselmesi öğrencide uyuģukluğa ve uykuya, düģmesi ise öğrencinin dikkatinin dağılmasına neden olabilmektedir. Bu yüzden sınıfın ısısının duruma ve Ģartlara göre çok iyi bir Ģekilde ayarlanması gerekir. Çünkü sınıfın aģırı sıcak veya soğuk olması, öğrencilerin derse yoğunlaģmalarını olumsuz yönde etkilemektedir (16). Bu da öğrencinin baģarısının düģmesine neden olabileceğinden okulun ve özellikle sınıfın ısısının iyi ayarlanması gerekir. Bu alanda yapılan araģtırmaların ve literatürdeki (17) öteki araģtırmaların sonuçları göz önüne alınarak, eğitimle ilgili ortamların planlanmasında ve okul yöneticilerinin uygun kullanım alanlarının oluģturulmasında v.b. konularda, öğrencilerin iç hava sıcaklığı konusundaki tercihlerinin bir ölçüt olarak göz önünde bulundurulması gerektiği söylenilebilir. Yukarıda özetlenen araģtırma örnekleri dersliklerde ısısal konforun sağlanmasının gereğini ortaya koymaktadır. Dersliklerde ısısal konforun sağlanması, enerji ve kullanım sürecinde bakım giderlerini azaltarak hangi tür, basit, ekonomik ve yenilikçi bir tasarımla olanaklıdır? sorusunun yanıtı önemlidir. 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 590

44 Görünüm (Estetik) Okulun ve okul sitelerinin estetiği bir toplumun eğitim durumu ve eğitime verdiği değer konusunda bilgi verir. Okullardaki estetiğe büyük dikkat ve özen gösterilmeli çünkü okulun estetiğinin eğitim üzerinde önemli etkisi vardır (12). Bu konuda öğretmenlerin de katkı sağlamaları mümkündür. Fakat çoğu öğretmen okulun akıtan çatısı ve kirli duvarlarıyla ilgilenmiyor görünmektedir; oysaki en azından bu öğretmenler, ihtiyaç duyulan tamiri rapor ederek gerekli yerlere bildirebilirler ve de az bir çaba ve beceri ile normal bir okulun görüntüsüne çekicilik getirilebileceğini ve hoģ bir iģyeri havasının kazandırılabilir. Bir okulu en iyi Ģekilde kullanabilmenin dört kuralı vardır. Bunlar; 1. okulu temiz tutmak, 2. okulu düzenli tutmak, 3. okulu güzelleģtirmek, 4. neye sahip olduğunu göz önünde tutmak (18). Sınıfın genel görünümü ve estetiği hem öğrenci hem de öğretmen açısından önemlidir. Okulun yanında sınıfta yer alan nesnelerin uyumlu olması ve amaçlara uygun bir diziliģ içinde sıralanması gereklidir. Özenle seçilerek oluģturulmuģ bir sınıf düzeni, öğrenciyi psikolojik yönden etkiler. Sınıfa etkili bir görünüm kazandırmak, uygun bir mekân kullanma duyarlığını, renk seçimini ve amaç-araç dengesini sağlamayı gerektirir. Etkili bir eğitim ortamı, görünüm açısından öğrenciyi olumlu yönde etkileyerek, onun seçici bir kiģilik kazanma bilinci geliģtirmesine de katkıda bulunur. Bu nedenle öğrencinin, sınıf düzenine iliģkin görüģlerinin alınması yararlıdır. Öğrenciler, fiziksel mekânın düzenlenmesinde sorumluluk almaktan mutluluk duyarlar. Ayrıca güzel bir sınıf görüntüsü yaratmada, bireysel planda katkıda bulunmak, öğrencilerin eğitim yaģamına dönük algı ve beklentilerini de olumlu yönde etkiler (16). Sınıfın görünümünde güzellik ve uyumun, öğrencinin moral motivasyon ve enerjisini arttırdığı çoğunlukla tekrar edilen bir durumdur. Bu da eğitim ortamlarında öğrencinin baģarısı için önemlidir. Çünkü estetik algı, insanın iç dünyasının dıģ dünyadaki güzellikleri fark ederek hayata renk katması hatta orada da kalmayarak değiģmeyen güzelliği yakalaması olarak kabul edilebilir. Dolayısıyla insan iç huzurunu ararken önce çevre güzelliğine önem vermelidir YerleĢim Düzeni Fiziksel yerleģim insanların davranıģ Ģekillerini doğrudan etkiler ve bu yüzden de sınıf ortamında çocukların davranıģları yönetilirken bu durum göz önünde bulundurulmalıdır. Sınıf içindeki fiziki yerleģim hem doğrudan hem de sınıf yerleģiminin diğer öğrencilere olan etkisi yoluyla öğrencilerin ve öğretmenlerin davranıģlarını etkileyecektir (11). Dersin türüne göre, konusuna göre sınıfın yerleģim düzeninin farklı olması gerekebilir. Bu yüzden de okullarda modüler mobilya (rahat hareket edebilen ve taģınabilen) kullanılması hem fiziksel konfor sağlar hem de interaktif iklimin oluģmasını kolaylaģtırır (19). Sınıf yerleģim düzeni, mekânın büyüklüğü veya küçüklüğü ile yakından iliģkilidir. Mekân insanlar üzerinde bıraktığı etki ile baģarıya direkt olarak etkide bulunacağından eğitimin amacına hizmet edecek veya aksamasına sebep olacaktır. Bundan dolayı küçük sınıfların öğrencide arkadaģ iliģkilerinin geliģmesine motivasyon ve uyuma; büyük sınıfların ise 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 591

45 ilgisizlik, uyumsuzluk ve sinirlilik hallerine yol açacağı görüģlerine katılmak mümkündür (20). Dolayısıyla sınıf, ustaca düzenlenmiģ bir çevre olmalıdır. Çünkü, davranıģı değiģtirmenin en etkili yollarından bir tanesi çevreyi değiģtirmektir (8). Bir sınıf belli bir plan dahilinde düzenlenmiģ olsa da, öğrencilerin mümkün olan hangi Ģekillerde duracaklarını, hareket edeceklerini ve oturacakları yolları düģünmenin, öğretmenin zaman harcamasına değeceğini ve aynı Ģekilde öğretmenin kendi pozisyonunu da bu durumda düģünmesi gerektiği dikkate alınmalıdır (11). Yine öğretmenin sınıftaki yerini belirlemede; sınıfta öğretmenin sabit olarak yerini tespit etmenin zor olduğunu ve öğretmenin sınıfta değiģik yerlerde durarak öğrencilerle birlikte çalıģması gerekir. Bu yaklaģım tarzının öğrencileri bireyselliğe cesaretlendirdiğini ve öğrencilerin öğretmenleriyle birlikte çalıģmalarına izin verdiği göz önünde tutulursa sınıf yerleģim düzeninde öğretmenden öğrenciye, oturma sıralarından çöp kutusuna varıncaya kadar bütün objelerin yerlerinin büyük bir titizlikle seçilmesi gerektiğini söylemek mümkündür (21). Öğrencileri barındıran okul binası ve kullanılan eģyalar her geçen yıl değiģim göstermektedir li yıllarda; sabit mobilyalar, yükseltilmiģ öğretmen platformu ve sırası, standart sıra düzeni öğretmen merkezli olarak düzenlenirken, 1970 li yıllarda; esnek boģluklar, tek sıralar ve çeģitli Ģekillerde masalar gündeme geldi, 1995 li yıllardan günümüze kadar ki süreçte ise ergonomik Ģekilde dizayn edilmiģ sıra ve mobilyalar, bilgisayar çalıģma grupları, rahat çalıģma ortamları ve derslere göre çeģitli okul dizaynları ideal olarak benimsenmektedir (22). Bull ve Solity ye göre, insanların baģkalarıyla iliģkilerinde nerede nasıl duracağını ya da oturacağını yani alanlarını kullanma yolları diğerleriyle iletiģimlerinin bir kısmını oluģturur. Farklı oturma düzenleri iģte bu yüzden değiģik türdeki aktiviteler ve karģılıklı etkileģim için uygundur ve tercih edilendir. DeğiĢik oturma ve oda düzeni sınıf içinde yapılması planlanan aktivitelere göre seçilmelidir, çünkü yerleģim, öğrencileri yapmaları gerekene en uygun Ģekilde davranmaya cesaretlendirir. Öğretmen ve öğrenci arasında ve öğrencilerin kendi aralarındaki karģılıklı iliģkileri geliģtirmek için sınıftaki mobilya ve eģyaların en uygun Ģekilde yerleģtirilmesi gerekir. Eğer çocukların ders aktivitelerine en uygun Ģekilde katılmaları isteniyorsa sıralar uygun davranıģ için tercih edilen pozisyonlara göre yerleģtirilmelidir. Sonuç olarak çocuklar arasında etkileģimi olumsuz Ģekilde yönlendirecek ya da gerektiğinde katılımı zorlaģtıracak yerleģim düzeninden kaçınılmalıdır. Çünkü düzenli sınıflardaki öğrencilerin düzensiz sınıflardakilere göre daha mutlu ve daha iyi davrandıkları görülmüģtür (14) Ġç Mekân Tasarımı, Konfor ve Ferahlık Objektif gerçek mekân, insanın kütlesine göre düzenlenir. Ġçinde yaģayacak olan insan için tasarlanmıģ olan gerçek mekân, ona ve gereksinimlerine hareket serbestliği tanımalı ve geliģimine hizmet vermelidir. Eldem, mekânın insan yaģamını biçimlendirdiğini ifade eder; YaĢantımızı biçimlendiren boģluklardır. Onların size neleri, nasıl sunduklarına bakınız. Eğer yaģam zorluklarla dolu ise, bu durum mekânın elveriģsizliklerinden yansıyordur (2). Vücudu örtme, mekân yapma ve bunun ortamını düzenleyip donatma, insanların yaģamını sürdürmesi sonucu doğurduğundan, bir doyum ve huzur sağlamaktadır. Mekânların huzurlu olması için gerekli ve yeterli olanakları bulunması gereklidir (3). 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 592

46 Mekânda bu gerekli ve yeterli olanaklar, iki grupta toplanmaktadır: 1-) Mekânın sabit ve hareketli elemanlarını yaģamaya yeterli duruma getirmek. 2-) Mekânın fiziksel ve moral ortamını yeterli duruma getirmek. Bu iki grupta da gereklilik ön koģul ve zorunlu durumdur. Örneğin: yorulan bir insanın oturma düzlemini döģemenin zeminin elveriģsiz etkilerinden yükseğe almak istemesi, yaģanılan hacmin ısısının, vücuttaki ısı kaybını, ya da ısı yoğunlaģmasını uygun değerde tutacak seviyede oluģturulması, yaģam için gerekli koģullardır. Ancak bu gerekli koģulların yeterli düzeyde oluģması, o mekânı konforlu duruma getirir. Ġnsan bünyesi, ısı, ıģık, ses, hava basıncı ve nem düzeyinin uygun değerde bulunmasına göre oluģmuģtur. Bunlardan birinin eksik olması veya fazla olması, yaģamı güçleģtirir ve giderek ortadan kaldırır. Mutlak karanlık veya çok aydınlık yaģam fonksiyonlarını sağlıklı yürütmeyi önler. Ortamın ses, ıģık, ısı, ve nem bakımından optimumda bulunması yaģam için gerekli koģuldur. Bu optimumların ideal noktalarda olması o ortamın konforlu olmasını sağlar. Mekân üretmenin ve donatmanın nedenlerinden biri de bu konfor ihtiyacıdır (3) Seramik Malzemelerin Kullanım Amaç ve Teknikleri Duvarlar ve yer döģemeleri bir mekânın kullanılabilir en geniģ yüzeylerini oluģtururlar, dolayısı ile bu renk Ģemasının da en büyük oranını oluģturması anlamını taģır (23). Bu öneminin yanı sıra fayans ve yer karosu temizlik, sağlık, dayanıklılık renk ve estetik özelliklerinden dolayı kullanılmaktadır. Bu malzemeler tüketiciye geniģ bir renk skalası sunmakta tercih Ģanslarını artırmaktadır. Üzerine istenen dekorun uygulanabilir olması ve ebatların değiģik boyutlarda bulunması ayrı bir avantaj sağlamaktadır. Tüm bu olumlu faktörlere karģın malzeme uygun seçilmez ise ebat, renk ve desen beklenen etkiyi göstermez. Bunun için malzemeyi seçerken genellikle Ģunlara dikkat edilir: l -) DöĢenecek alana göre ebat tespiti yapılmalı geniģ alanlara büyük ebat, dar alanlara küçük ebat malzeme seçilmelidir. Bu seçim bize döģeme kolaylığı sağlar. GeniĢ bir alanda 10 x l 0 veya 10 x 20 ebadında bir karoyu döģemek pek kolay olmasa gerek. Üzerinde önemle durulması gereken bir nokta malzemenin döģendiği alandan taģmaması dolayısıyla kesilmemesidir. Burada mimari Standardizasyonunun önemi karģımıza çıkmaktadır. Mimaride standardizasyon üretilen seramik malzemelerin ebatlarımda belli bir standarda sokacak ve döģenen malzeme alana tam oturacağı için kesme problemi ortadan kalkacaktır. Basit bir Ģey gibi görünse de kesme iģlemi iģçiliği artırmakta, malzeme zayiatını çoğaltmakta ve görünüģü bozmaktadır (24). 2-)Renk seçimi uygun yapılmalıdır. Yurdumuzda üretilen konutlarda banyo ve mutfak küçük hacimlerde tutulduğu için seçilecek renklerin açık, desenlerin sade olmasına dikkat edilmelidir. Açık renkler özellikle konutların en karanlık yerlerinden biri olan banyoda hacmi geniģ gösterir ve ferahlık verir. Kullanılan vitrifiye malzeme ile fayans ve yer karosunun renk ve desen uyumuna dikkat edilmelidir. Mutfak, antre ve salona döģenecek karoların kullanılacak mobilya, aksesuar ve duvar renkleriyle uyumu göz önünde bulundurulmalıdır (24). Fayans ve yer karolarının değiģik ebatlarda oluģu çeģitli döģeme Ģekilleri ortaya çıkarmıģtır. Aynı ebat malzemeyle değiģik döģeme yapılabildiği gibi ayrı ebat ve renklerle de farklı döģeme Ģekilleri elde etmek mümkündür. 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 593

47 1.5. Tasarım sınıflarında Ergonomik YaklaĢımlar Ġnsanlar çevreleri ile karģılıklı iletiģim içindedirler. Eylemlerini daha iyi gerçekleģtirebilmek için eylemlerine uygun yapay çevre oluģtururlar. Tasarımcılar bu yapay çevreyi tasarlamayı ve oluģturmayı amaçlar. Hangi çevrede olursa olsun insan özellik ve gereksinimleri doğrultusunda bazı eylemleri yapar ve bu eylemleri gerçekleģtirebilmek için iç donatı elemanları, alet ve makineler kullanılır (25). Birey kullandığı donatı elemanları ile birlikte bir sistem olarak göz önüne alınırsa, bu sistemin etkin çalıģabilmesi için insan ile donatı elemanları arasında uyum olması gerekmektedir. Ġnsan vücudu ile ilgili antropometrik ölçümler bu sistemin geliģtirilmesi için gerekli bilgileri verir (26). Antropometrik veriler, insanın kullandığı donatı elemanlarının ölçü ve biçimi ile insanın çalıģma alanının saptamak için kullanılabilir. Ofislerin eylem alanında kullanıcının fizyolojik ve psikolojik açıdan rahat bir Ģekilde, daha az zaman harcayarak ve daha az yorularak çalıģmasına imkan sağlayacak bazı düzenlemelerin gerçekleģtirilebilmesi için kullanıcının boyutsal ölçümlerinin bilinmesi gerekmektedir (27). Bu çerçevede çizim sınıflarında veya tasarım stüdyolarında kullanılan masa, sandalye, tabure ve tasarım sınıflarında gerçekleģen eylemler aģağıda verilmiģtir Çizim sınıflarında kullanılan oturma elemanları Ofislerde çalıģan her kiģi için yaptığı iģin iģlevine uygun oturma elemanı planlanmalı ve tasarlanmalıdır. Sandalye, koltuk ya da tabure de oturan kiģi rahat etmelidir ( ġekil 3.1). Tasarımcı, ofis donatı elemanlarını bu iģlevsel çoğulluğu göz önünde bulundurarak tasarlamak zorundadır ( ġekil 3.2 ). ġekil 1. Tasarım sınıf mekânında kullanılan tabure örneği ġekil 2. Ofislerde kullanılan ergonomik bir sandalye örneği Öne eğilerek uzun süreli oturma eylemi karın kaslarının sarkmasına neden olup, omurgayı ezerken bir yandan sindirim ve solunumla ilgili bazı iç organların iģlevlerini zorlaģtırmaktadır. Hareketsiz oturma vücudun temel destek alanlarına, kalça kısmındaki ağır doku baskısının etkileri dayanılmaz acılar verebilir (26). 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 594

48 Beden dik dururken omurganın yükünü zaman zaman yatay veya eğik duruģa geçirerek omurların besleyici madde alıģ-veriģi kolaylaģtırır. Böylece omur bozuklukları düzelir. Sürekli durumda hareketsiz kalmak son derece zararlıdır. Omur dokusunun uzun yıllar hep yükün altında kalması omurların parçalanmasına yol açar (28). Bu yıpranmalardan iç bölümdeki omuriliğin bazı bölümleri yer değiģtirip dıģa doğru kayabilir. Omur diskin kayarak diski sinirlere baskı yapmasına yol açar. Bu baskı Ģiddetli sırt ağrılarına ve siyatiğe yol açar. Oturma biçiminin düzeltilmesi ile bu tür rahatsızlıklar önlenebilir (28). Sonuç olarak, çalıģma mekânlarında oturma elemanları önemini her zaman koruyacak ve her alanda olduğu gibi yeni geliģmelere açık olarak tasarım olanaklarının artması ve daha olumlu kullanılması farklı çözümler sağlayacaktır Çizim sınıflarında kullanılan masalar Ofislerde kullanım amacına göre değiģik özellik ve tiplerde çalıģma, yazı ve çizim masaları bulunabilir. Bunlardan, çizim masaları pek çok endüstriyel ürünün üretiminin yapıldığı ticari iģletmelerde, mimari tasarım ofislerinde, mesleki ve teknik eğitim kurumlarında yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu klasik çizim masalarının genellikle ayaklan sabit, üst tablası ise yukarı aģağı hareket edebilme ve değiģik açılarda ayarlanabilme özelliğine sahiptir. Bu tip çizim masalarının üst tablasına yatay ve dikey yönde hareket edebilen çizim aparatları bağlanabildiği gibi paralel cetveller de kullanılabilmektedir ( ġekil 3.3). Üst tablası sabit olan çizim masalarında ise genellikle T cetveli ya da paralel cetvel ile değiģik açılarda gönyeler vb. çizim araçları kullanılmaktadır. ġekil 3. Çizim sınıflarında kullanılan üst tablası hareketli çizim masası ve tasarım stüdyosu Çizim masalarına istenilen oranda yakınlaģmak ya da uzaklaģmak için hareketli ya da sabit tablalı çizim masaları ile birlikte hareketli sandalye ya da tabure kullanılmaktadır. Bu durum kullanıcının çizim esnasındaki verimliliğini artırarak, daha az yorulmasını sağlayabilir (26) Çizim sınıflarında yer alan eylem ve eylem alanları Çizim sınıflarını kullanan personelin gereksinimlerini karģılayacak, memnuniyet durumlarını olumlu etkileyecek yazı yazma, çizim yapma, oturma gibi çeģitli eylem gereksinimleri bulunmaktadır. Bu eylemler sayesinde ofis olarak tanımlanan mekân tam olarak iģlevselliğini 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 595

49 kazanır. Bu eylemlerin ortaya çıkarılabilmesi için ise gerekli eylem alanlarına gereksinim duyulmaktadır (26). YaĢama ve çalıģma mekânları birbirinden çok farklı fiziksel özellikler gösterir. Kullanıcının içinde çalıģtığı mekân üç boyutludur. ÇalıĢma alanlarının tasarımı yatay, dikey ve eğilimli olmakla üzere üç Ģekilde planlanır. ÇalıĢma eylem alanlarının boyutlandırılmasında (yükseklik, geniģlik ve derinlik saptamada) normal ve maksimum çalıģma alanları kullanılmaktadır. Normal çalıģma alanı; kolun omuzla, dirsek arasındaki üst kısmının uzanmadan doğal bir pozisyonda olduğu, sadece dirsek ile el arasındaki ön kolun uzandığı durumda ulaģabilen uzaklığın belirlendiği alandır. Bu alan çoğunlukla el hareketlerinin yoğunluk kazandığı alanlardır. Maksimum çalıģma alanı; Kolun omuzdan itibaren el parmakları bir Ģeyi tutacak biçimde uzanması ile ulaģılabilen uzaklığın belirlendiği alandır. Bu alanlara iliģkin veriler, kullanıcının çalıģma alanını belirler. ÇalıĢma ya da yapılan eylemlerin toplam miktarı, eylemin türü, yapılıģ biçimi ve bu eylem için kullanılacak araçgereç tür ve büyüklüğüne bağlı olarak saptanmaktadır. ÇalıĢma ya da eylem alanının toplam miktarı, eylemin türü, yapılıģ biçimi ve bu eylem için kullanılabilecek iç donatım elemanlarının tür ve büyüklüğüne bağlı olarak saptanmalıdır (25). Birbirinden farklı özellikler gösteren çalıģma alanlarında çalıģma niteliği ve antropometrik verilere göre eylem alanları boyutlandırılmalıdır. Bu veriler belirlenirken çalıģan bireylerin alt ve üst sınırlarda oluģturacakları çalıģma ölçüleri göz önünde tutularak eylem alanlarında gerekli esnekliğinde sağlanması gerekir (29). ÇalıĢma mekânı içerisinde kullanılan araç-gereçler ve donatı elemanları da ofislerin eylem alanlarının boyutlandırılmasında büyük önem taģımaktadır. Bu noktalardan hareketle, ofis donatı elemanlarının boyutlandırılmasında ve birbirleriyle iliģkilerinde kullanıcıların ölçüleri ile hareket kabiliyetlerinin dikkate alınması gerekir. Antropometrik ölçülerin göz önünde tutularak çalıģma mekânını oluģturan tüm donatı elemanlarının ve sirkülasyon alanlarının optimum tasarımı kullanıcı mutluluğuna çok fazla katkı sağlayabilir (26). 2. ARAġTIRMA YÖNTEMĠ 2.1. Problemin Tanımlanması Gazi Üniversitesi, Teknik Eğitim Fakültesi Mobilya ve Dekorasyon Bölümü tasarım stüdyosunun sınıf düzeni, sıcaklık, ses, renk, ıģık vb., gibi faktörlerle birlikte sınıf mobilyaları (çizim masası, oturma elemanı, dolap vb.), donatı elemanları, ve mekanın mimari plan, renk, malzeme ve mekânın iç düzeni gibi etmenler ergonomik olarak incelenmesi amaç edinilmiģtir. Bu mekânın öğrenci verimliliğine etkisi tespit edilmeye çalıģılmıģ, mekândaki öğrencilerin rahat, sağlıklı ve güvenli ortamda çalıģabilmelerine zemin hazırlanmıģ, performansları ve verimliliklerini arttırmak amacıyla ergonomik kriterlerde dikkate alınarak bu mekânın yeniden düzenlenmesi hedef edinilmiģtir Amaç ve Hipotez Tasarım sınıfı çoğunlukla mesleki ve teknik eğitim kurumlarında teknik çizim derslerinin verildiği mekân olarak yapıldığı ve bu mekânın tasarım dersinin anlam içeriği doğrultusunda yapılmadığı farz edilmektedir. 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 596

50 Tasarım stüdyosunun, ergonomik bir tasarım sınıfı oluģumu için, sorunlarının tespit edilmesi, mekânın yeniden düzenlenmesi için gerekli verileri oluģturmak ve çözüm önerileri sunarak diğer tasarım sınıflarında uygulanması için örnek teģkil etmek bu çalıģmanın genel amacını oluģturmaktadır Materyal ve Yöntem AraĢtırma verileri mekândaki tüm öğeleri içeren kapsamlı araģtırma anketi ile elde edilmiģtir. Pilot çalıģması ile öğrencilerden ilk veriler tespit edilmiģ, alınan ön bilgiler ve hatalar göz önüne alınarak kapsamlı hazırlanmıģ olan anket sadeleģtirilerek yeniden tasarlanmıģ ve araģtırma anketi uygulanmıģtır. Anket çalıģması, Gazi Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi, Mobilya ve dekorasyon Eğitimi Bölümü nde okuyan 100 öğrenciye, her Ģubeden 25 kiģi olmak üzere aldıkları farklı dersler dikkate alınarak uygulanmıģtır. Her Ģubede bulunan öğrencilere bu anketler, tasarım sınıf mekânında gördükleri dersten çıktıktan sonra uygulanarak o anda mekân hakkındaki fikrin alınması ve hissettiklerinin belirlenmesi yoluna gidilmiģtir. Deneklerin yoğunluğu ve o andaki psikolojik rahatlığı dikkate alınmıģtır. Cevapların güvenirliliği azalması gibi hususlar göz önüne bulundurularak, her bir deneğe ayrı günlerde yapılmıģtır. Tasarım sınıf mekânının cephe görüntüleri gösterilmiģtir ( Resim 2.1) AraĢtırma denekleri AraĢtırma denekleri olarak, Gazi Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi, Mobilya ve Dekorasyon Eğitimi Bölümünde okuyan sınıf öğrencilerinden yararlanılmıģtır. Her Ģubeden 25 kiģi olmak üzere toplam 100 öğrenci tesadüfî örnekleme ile seçilmiģ ve denek olarak kullanılmıģtır. Her dönem öğrencilerinin tercih edilmesinde, tasarım sınıfının her dönemde ders verilen bir yer olması ve öğrencilerin tümünün görüģlerinin alınmasının daha güvenilir sonuçlar doğuracağına inanılması etkili olmuģtur. Resim 2.1. Tasarım sınıf mekânından görüntüler 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 597

51 2.5. Verilerin Değerlendirilmesi Veriler toplandıktan sonra incelenmeye tabi tutulmuģ, birbirinden bağımsız ve farklı gibi görünen veriler, bir anlam bütünlüğü oluģturacak Ģekilde düzenlenerek sıralanmıģtır. AraĢtırma sürecinde kaynaklardan konularla doğrudan ilgisi olmayanlar ayrı tutulmuģ, önceden düģünülmemiģ fakat araģtırmaya katkısı olacağı düģünülen verilere göre içerik zaman zaman yeniden düzenlenmiģtir. Bu manada Spider Metodu verilerin değerlendirilmesinde kullanılmıģtır. Spider Metodu, konunun çok boyutlu sentez ve analizlerin yapılmasına izin vermesi nedeni ile tercih edilmiģtir (30). OluĢturulan tablolar daha sonra yorumlanarak birbirleriyle iliģkilendirilmiģtir. 3. BULGULAR VE TARTIġMA Tasarım sınıf mekânında öğrenim gören sınıf öğrencilerinden alınan anket sonuçları, aģağıda tablolar ve grafikler halinde verilmiģtir DıĢ Çevre ( Koridor) Düzeni Örnekleme grubu içerisinden alınan araģtırma deneklerinin verdiği anket sonuçlarında tasarım sınıfı mekânına girerken % 69 unun koridor düzenini olumlu buldukları, % 31 lik bir grubun ise koridorun kendilerini olumsuz etkilediği sonucunu verdiği görülmüģtür (ġekil 3.1). Olumsuz olarak etkilenen deneklere koridorun nasıl düzenlenmesi sizi olumlu etkiler sorularına alınan cevaplarda duvar örtüsü olarak daha çok plastik boyanın tercih edildiği renk tercihinde ise sarı rengin kullanılmasını istedikleri görülmüģtür. Yapılan araģtırmalarda da sarı rengin anlama kabiliyetimizi hızlandırdığı ve rahat, sıcak, samimi ve davet edici duygular oluģmasına yol açtığı görülmüģtür. Deneklere sorulan bir soruda ise önceden yapılmıģ derslerle ilgili çizimlerin ve tasarımların gösterildiği bir pano olmasını ister misinize %90 ı evet cevabı vermiģtir. Koridor zemininin nasıl olmasını istersiniz sorusuna % 70 i seramik Ģıkkını iģaretlemiģlerdir (ġekil 3.2) Ġç Mekân Düzeni Yapılan anket de tasarım sınıfı iç mekân düzeni ile ilgili sorulara gelindiğinde ise sınıfa girdiğinizde sizde nasıl bir etki oluģuyor sorusuna deneklerin % 81 i olumsuz bir etkilenme içerisinde olduğunu belirtmiģtir ( ġekil 3.3 ). 4.snf 3.snf 2.snf 1.snf snf 2.snf 3.snf 4.snf olumsuz olumlu ġekil 3.1. Tasarım sınıf mekânı dıģ çevre düzeni (koridor) 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 598

52 4.snf 3.snf 2.snf 1.snf snf 2.snf 3.snf 4.snf taş döşeme laminant parke pvc parke seramik ġekil 3.2. Tasarım sınıf mekânının koridor zemini sonuçları 4.snf 3.snf 2.snf 1.snf snf 2.snf 3.snf 4.snf olumsuz olumlu ġekil 3.3. Tasarım sınıf mekânına girdiğinizde sizde nasıl bir etki oluģuyor 3.3. Ġç Mekân Öğeleri ve Donatı Elemanları Denekleri rahatsız eden etmenlerin sınıf düzeni, masa ve oturaklar, ısıtma sitemi, renkler ve ıģıklandırma olduğu yapılan anket sonucunda ortaya konmuģtur. Sınıf içinde bulunan eģyalar dersleriniz için yeterli düzeyde mi sorusuna deneklerin % 90 ı hayır cevabı vermiģtir (ġekil 3.4). 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 599

53 4.snf 3.snf 2.snf 1.snf snf 2.snf 3.snf 4.snf Yetersiz Yeterli ġekil 3.4. Tasarım sınıf mekânında bulunan eģyalar yeterlilik düzeyi Yetersiz cevabını veren denekler, ayarlanabilir çizim masalarının ve oturakların olmasını, çizim masalarına bağlı çizim gereçleri ve eģyalarını koyacakları dolapların olmasını, tasarımlarla ilgili bilgi alınabilecek kütüphane ve bilgisayar ortamı olmasını ve eski projelerin sergilendiği bir arģivin olmasını belirtmiģlerdir. Sınıf içi oturma düzeni ile ilgili soruya ise deneklerin %78 i tasarım sınıflarında olduğu gibi U Ģeklinde birbirlerini görebilecek ve fikir alıģveriģi ve beyin fırtınası yapabilecekleri bir sınıf düzeni olmasını belirtmiģlerdir ( ġekil ). 4.snf 3.snf 2.snf 1.snf snf 2.snf 3.snf 4.snf Klasik stil Karşılıklı Anfi U şeklinde ġekil 3.5. Tasarım sınıf mekânı oturma düzeni ile ilgili anketin ortalama sonuçları (%) 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 600

54 ġekil 3.6. U Ģeklinde düzenlenmiģ modern bir tasarım ofisi görüntüsü Sınıfın kaç kiģilik öğrenci kapasitesine uygun olarak düzenlenmesi gerektiği sorusuna deneklerin % 83 ü kiģilik olmasını istedikleri belirlenmiģtir ( ġekil 3.7 ). 4.snf 3.snf 2.snf 1.snf snf 2.snf 3.snf 4.snf ġekil 3.7. Tasarım sınıf mekânı için öğrenci kapasitesi Tasarım sınıf mekânı, tasarım ve çizim derslerinin verilmesinden ötürü çizim masaları ve oturaklardan oluģmaktadır. Ankete katılan öğrencilere çizim masaları ve oturaklardan kaynaklanan problemler yaģıyor musunuz sorusuna %98 i yaģadıkları cevabını vermiģtir (ġekil 3.8). 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 601

55 4.snf 3.snf 2.snf 1.snf snf 2.snf 3.snf 4.snf Yaşamayan Yaşayan ġekil 3.8. Tasarım sınıf mekânında bulunan çizim masaları ve oturaklardan problemler yaģma durumu YaĢadığınız problemler sorusuna yapılan yorumlarda ise öğrencilerin bel ağrısı çektikleri, tabureler çok sert olduğu için ilerleyen zaman içerisinde rahatsızlık verdiği, aģırı yorgunluk hissettikleri, derse olan konsantrasyonlarının bozulması, gibi sağlık problemleri yaģadıklarını, çizim masalarının üzerinin çizik ve kirli olmasından ötürü çizim yaparken zorluk yaģadıklarını, masa ve taburelerin boyutlarının birbirini tutmaması ve ergonomik olmamaları gibi sorunlar yaģadıklarını dile getirmiģlerdir. Çizim masasının hangi özellik de olmasını istersiniz sorusuna verilen cevaplarda ise ergonomik olması, çizim ve yükseklik ayarlarının yapılabildiği, özel eģyaların saklanabileceği yerinin olması, çizim malzemelerinin üzerinde bulunması gibi cevaplar alınmıģtır. Oturağın hangi özellik de olmasını istersiniz sorusuna verilen cevaplarda yine ilk olarak ergonomik olması, yaslanma ve yükseklik ayarlarının yapılabildiği, insanı rahatsız etmeyen sağlıklı malzemeden yapılması gibi cevaplar verilmiģtir. Ankete katılan öğrencilere tasarım sınıf mekânının rengi sizde nasıl bir etki bırakıyor diye sorulduğunda % 70 i uzun süre sonra rahatsız edici cevabını vermiģtir ( ġekil 3.9). Sınıfın renginin hangi renk de olmasını istersiniz sorusuna en fazla cevap açık yeģil olarak verilmiģtir. Ama bu konuda çok sayıda renk önerildiğinden tasarım sınıf mekânında olması gereken renk konusunda çok net bir veri oluģturulamamıģtır. 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 602

56 4.snf 3.snf 2.snf 1.snf snf 2.snf 3.snf 4.snf uzun süre sonra sıkıcı canlılık verici rahatsız edici dikkat toplayıcı rahatlatıcı ġekil 3.9. Tasarım sınıf mekânında renk Tasarım sınıfında nasıl bir aydınlatma olmasını istersiniz sorusuna deneklerden % 70 i armatür tipi aydınlatma Ģıkkını iģaretlemiģlerdir (ġekil 3.10). Yapılan araģtırmalarda armatür tipi aydınlatmanın günümüzde iç mekân düzenlemelerinde oldukça yaygın bir Ģekilde kullanıldığı ifade edilmiģtir (Resim 3.1). 4.snf 3.snf 2.snf 1.snf snf 2.snf 3.snf 4.snf armatür tipi flüerosan spot ġekil Tasarım sınıf mekânında aydınlatma Resim 3.1. Armatür tipi aydınlatmanın kullanıldığı bir iç mekân düzenlemesi örneği 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 603

57 Sınıf mekânlarında ısısal konforla ilgili öğelerin eğitim ortamına katkısı önemlidir. Isısal konforun öğrencinin performansını arttırdığı yapılan araģtırmalarda ve literatürde yer almaktadır. Tasarım sınıf mekânında mekânı ısıtma sistemi ile ilgili ne gibi sorunlar yaģıyorsunuz sorusuna deneklerin % 72 si dikkat eksikliği problemi yaģadığını belirtmiģtir (ġekil 3.11). Sınıftaki ısıtma sistemi nasıl olmalıdır sorusuna ise deneklerin çoğunluğu otomatik derecesi ayarlanabilir olmasını istemiģlerdir. Derslerde iken yaģadıkları ısınma sorununun derslerde baģarılı olmalarını engellediği yorumunu da yapmıģlardır. Deneklere havalandırma sorunu yaģıyor musunuz sorusuna verilen cevaplarda tasarım sınıf mekânın yüksek ve ferah olması nedeniyle hiç birisinin böyle bir sorun yaģamadıkları görülmüģtür. 4.snf 3.snf 2.snf 1.snf snf 2.snf 3.snf 4.snf sorun yaşamıyorum Dikkat eksikliği Üşüme/terleme sık hasta olma ġekil Tasarım sınıf mekânında ısıtma sistemi Sınıfın akustik özelikle olmasını ister misiniz sorusuna hiç birisinin böyle bir özelliğe gerek olmadığı cevabı verdikleri görülmüģtür. Sınıf içerisinde beyin fırtınası yapılacak ve araģtırma yapılabilecek bir alanın olmasını ister misiniz sorusuna ise % 96 sı evet cevabı vermiģtir (ġekil 3.12). Tasarım sınıflarında böyle bir alanın olması gerçekten baģarıyı arttırıcı bir nitelik olarak göze çarpmaktadır 4.snf 3.snf 2.snf 1.snf snf 2.snf 3.snf 4.snf Hayır Evet ġekil Tasarım sınıf mekânında beyin fırtınası yapılacak bir yerin olma durumu 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 604

58 4. SONUÇ VE ÖNERĠLER Gazi Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi nde bulunan, Mobilya ve Dekorasyon Bölümü öğrencilerinin kullandığı tasarım sınıfı dıģ (koridor) ve iç mekânının, yeniden düzenlenmesi ile ilgili yapılan çalıģmanın sonucunda mekânın rahat, sağlıklı ve güvenli bir ortam olmadığı, mekânın kullanım amacına cevap verebilme performansının o mekân hakkındaki görüģleri etkilediği görülmüģtür. ÇağdaĢ bir eğitim ortamının, adı ve boyutu ne olursa olsun, değiģebilirlik teması üzerine kurulacağı düģünülmektedir. Bu soyut kavramın somut verilere dönüģtürülmesinde, sınıf iç mekân öğeleri, aktivite topluluğu ile donatı elemanları arasındaki iliģkilerin araģtırılması ise, bütünsel bir yaklaģımın ilk adımını oluģturmalıdır. Böylece temel iģlevi belirlenen sınıf mekânın öğrenim gören öğrenci için, iģlevine yönelik nitelikleriyle, istenilen rahat, konforlu ve sağlıklı bir ortam kazandırılacağı düģünülmektedir. Tasarım sınıf mekânında öğrenim gören bireylerin sınıf düzeni, çizim masası ve oturaklardan, mekândaki ısıtma sistemi ıģıklandırmadan ve mekân içerisindeki renklerden kaynaklanan sorunlar yaģadığı görülmüģtür. Sınıf mekânında öğrenim gören öğrencilerin birbirlerini ve öğretim görevlilerini rahatlıkla görebilecek ve fikir alıģveriģi ve beyin fırtınası yapabilecekleri U Ģeklinde oturma düzeninde oturmak istedikleri belirlenmiģtir. Öğrenci sayısının kiģilik olması gerektiğini, bu rakamın üzerinde bulunan öğrenci sayısının tasarım derslerinde çok fazla olduğu ve bunun sonucunda çizim masası ve oturakların çok yer iģgal ettiklerini belirtmiģlerdir. Ayrıca, sınıftaki öğrenci sayısının fazla olmasından dolayı sınıfta bulunan diğer dolap vb. donatı elemanlarından hiç faydalanamadıkları da belirlenmiģtir. Bu konuda yapılan araģtırmalarda, mekânların düzenli koģullarda ve düzensiz, çok düzensiz koģullara kıyasla daha ferah olarak algılandığı gözlenmiģtir. EĢya yoğunluğu ferahlığı belirgin bir Ģekilde etkilemektedir. Bir mekânı az sayıda eģya ve aksesuarla döģemek mekâna ferahlık katmakta; yoğunluğun arttırılması ferahlığı olumsuz yönde etkilemektedir. Mekânın insanlara fazla görünen donanım elemanları, odada algılanan sıkıģıklılığı ve kısıtlılığı arttırmakta, odanın çekiciliğini de azaltmaktadır. Mekânlardaki düzen de önemli bir etken olarak ortaya çıkmaktadır. Mekânlar ne kadar düzenli olursa o kadar ferah olarak algılanmaktadır. Tasarım sınıf mekânında yaģanan bir diğer sorun ise ısıtma sorunudur. Derslerde bu problemden ötürü öğrencilerin dikkat eksikliği yaģadıkları yapılan anket sonucunda tespit edilmiģ ve otomatik derecesi ayarlanabilir bir ısıtma sistemi olmasını istemiģlerdir. Yapılan araģtırmalarda ise belirlenen farklı sıcaklıktaki ortamların, öğrencilerin sıcaklık tercihine bağlı olarak öğrenme baģarısına etkileri araģtırılmıģ, öğrencilerin sıcaklık tercihlerine uygun ortamlarda daha yüksek puanlar elde ettikleri görülmüģtür. Tasarım ve çizim derslerinin verildiği tasarım sınıf mekânında, bulunan çizim masaları ve oturaklardan öğrencilerin %98 gibi büyük bir çoğunluğu çok rahatsız oldukları ve sağlık problemleri ve yoğunlaģma bozukluğu yaģadıklarını belirtmiģlerdir. Önceden yapılan araģtırmalara göre (6, 29), en uygun oturma elemanının yüksekliğinin 50cm olduğu tespit edilmiģ ve çizim yapma sırasında 45cm oturma elemanı yüksekliğinin düģük, 55cm oturma elemanı yüksekliği ise yüksek bulunmuģtur. ÇeĢitli kaynaklarda gerek ortopedik gerekse kasların incelenmesi sonucunda oturma elemanı tasarımı için öneriler verilmiģtir. Bunlar aģağıda sıralanmıģtır: Dik ve öne eğilerek yapılan oturma eylemi yorgunluğa ve Ģikâyetlere sebep olabilmektedir. Oturma elemanına arkalık konulması, bel (lumbar) ağrısından doğan bir kısım rahatsızlıkları önleyebilmektedir. 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 605

59 Oturma elemanı arkalığının iyi bir kavrama yapması ve yeterli eğime gelebilmesi pelvisin rotasyonuna yardımcı olmaktadır. Bu öneriler dikkate alındığında, oturma elemanlarının arkalıklı olması gerektiği anlaģılmaktadır. Buna göre, tasarım sınıf mekânında kullanılacak oturma elemanlarının mümkünse arkalıklı olması, sırtı iyi kavraması ve lumbar bölgeyi destekleyecek Ģekilde olması sağlık açısından önerilebilir. Bu araģtırmanın devamında çizim masasının eğimine göre yapılan karģılaģtırmalara bakıldığında, çizim masası eğimi ile rahatlık arasında doğru orantılı bir iliģkiden bahsetmek mümkündür. Çizim masasının eğiminin artıģı, rahatlık değerini de arttırmıģtır. Yapılan değerlendirme sonuçlarına göre; çizim masasının eğiminin 30 derece olmasının, tasarım sınıf mekânında çizim yapan bireylerin rahatlığını, sağlığını ve verimliliğini arttıracağı söylenebilir. Tasarım sınıf mekânı içerisindeki aydınlatma siteminin nasıl olmasını isterdiniz sorusuna öğrencilerin %70 i armatür tipi tercihinde bulunmuģlardır. Yapılan araģtırmalarda armatür tipi aydınlatma sistemiyle aydınlatılan ofis ortamında çalıģan insanların 3000 K lik ılık beyaz ıģıkta kendilerini iyi ve rahat hissettikleri, 5600 K lik soğuk beyaz ıģığın insanın kendisini daha dinamik ve hareketli hissetmesine neden olduğunu ortaya çıkarmıģtır. Mekân tasarımında renk, bir bakıma ses, ıģık, ısı gibi insanı yakından saran, her yanını kaplayan bir niteliktir. Tasarım sınıf mekânının rengi sizde nasıl bir etki bırakıyor sorusuna verilen cevapların %70 i uzun süre sonra rahatsız edici olduğu sonucunu doğurmuģtur. Rengin etkisi insanı öteki öğeler gibi yakından sarar ve bu etki, özellikle ıģık ve ısı öğeleri ile çok yakın ve öteki öğeler ile de oldukça yakından iliģkiler içerisindedir. Tasarım sınıf mekânı renk seçiminin iyi bir araģtırma sonucu ortaya konulması, mekânda olumlu yönde etki bırakacağı önerilebilir. Tasarım sınıf mekânı tasarımında, iç mekân tasarım öğeleri, fiziksel ortam öğeleri, donatı elemanları ve ders gören öğrencilerin sağlığı ve verimliliği açısından çizim masaları ve oturaklarla ilgili kriterler ciddiyetle dikkate alınmalıdır. Bu sayede ergonomik mekânlar, insanların kendilerini rahat, huzurlu hissettikleri ve derslerinde baģarılı olacakları bir mekân oluģturulabilecektir. Mekân olarak okul veya fiziksel ortam düzeni insanların; sağlıklarını, duygusal dünyalarını ve performanslarını olumlu veya olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Bu durum, okul mekânlarında özellikle öğrencileri ve öğretmenleri çok fazla ilgilendirmektedir. Eğitim ve öğretim faaliyetlerinin yapıldığı okullarda bu konu üzerinde önemle durulması ve gerekli düzenlemelerin yapılması eğitimin kalitesini arttırmada oldukça etkili olacaktır. Bu yüzden eğitim kurumlarında; yerleģim düzeninden, öğrenci sayısına, renk uyumuna, uygun ıģık ve ısı düzeyine, temizliğe, gürültünün olmamasına, estetiğe varıncaya kadar birçok fiziksel ortam öğesinin göz önünde bulundurularak düzenlemelerin yapılması gerekmektedir li yıllarda ülkemizde okul binaları tasarlanırken multi-disipline bir yaklaģımla mimarlar, iç tasarımcılar, yöneticiler, öğretmenler, öğrenciler ve diğer ilgili uzmanlar hep birlikte çalıģarak, okul binalarını daha iģlevsel bir yapıya dönüģtürmelidirler. Eğitim binaları baģka amaçlar için inģa edilen binalardan dönüģtürülecek binalar olmadığı gibi, geliģigüzel inģa edilebilecek yerler değildir, çünkü buralar gelecek nesli yetiģtiren öğretmenlerimizin çalıģtığı ve çocuklarımızın yetiģtiği ortamlardır. Bu nedenledir ki, okul binalarının eğitim ve öğretim faaliyetlerini kolaylaģtırıcı ve verimi arttırıcı bir Ģekilde düzenlenmesi gerekmektedir. 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 606

60 KAYNAKLAR 1. Çınar, H., Tasarım Yönetimi BasılmamıĢ Ders Notları, Fen Bilimleri Enstitüsü, Gazi Üniversitesi, Ankara, (2008). 2. Çınar, H., What is Design?: Design, Origins, orientations and Meanings, 1 st International Vocational and Technical Education Technologies Congress, Technical Education Faculty, Marmara University, Istanbul, Göka, ġ., Ġnsan ve Mekân, Pınar Yayınları, Ġstanbul, 7-28, (2001). 4. Büyükçelen, C., Algı Yansımalarının Mekan Tasarımına Etkisi, Yüksek Lisans Tezi, Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimleri Enstitüsü, Kocaeli, 90-95, (2007) 5. Gündoğdu, E., Mimarlıkta Mekân ve Zaman, Yüksek Lisans Tezi, G. Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara, 6 9, (2002). 6. Kasal, Ö., Çizim Mekânlarında Ġnsan Eylem Donatı Elemanı ĠliĢkileri Üzerine Bir AraĢtırma, Yüksek Lisans Tezi, G. Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara, 10 24, (2004). 7. Klünker, H., Schulbaudiskussion und Schulbauforschung in Deutschland, Bildung und Erziehung, 51 Jg.Heft 1/März, 1998, s Kleberg, R.J., Über Die Qulietat von Lernraumen, Bildung unn Erziehung, 51 Jg. Heft 1/Marz, 1998,s Shade, B.J.; Cultural Diversity And The School Environment, Journal Of Humanistic Education And Development, Vol.25, No.2, 1986, s Cheng, Y.C.; Classroom Environment and Student Affective Performance: An Effective Profile, Journal of Experimental Education. V.62, N.3, 1994,s Murrain, P.G., Administrative determinations concerning facilities utilization and instructional grouping: An analysis of the relationship (s) between selected thermal environments and preferences for temperature, an element of learning style, as they affect word recognition scores of secondary school students, Doctoral Dissertation, St. John's University, Bull, S.L & Solity, J.E.; Classroom Management: Principles to Practice, Routledge, London, (1987), s Howe, A.C. & Jones, L., Engaging Children in Science, Second Edition Upper Saddle River, New Jersey, s Sun, H.& Sun,D. Hayatınızı Renklendirin, (Çevirenler: Arzu E. Songör ve Murat Demirci), KurtiĢ Matbaacılık, Ġstanbul, (1998), s Erkan, N., Ergonomi, Milli Prodüktivite Merkezi Yayınları, Ankara, s , (2003) 16. Maning, M. & Manning, G.; How Comfortable Is Your Classroom? Teaching and Writing, Teaching Pre K-8. Vol:24, N.2, (October,1993), s Fraser, B. J.; Research on Classroom And School Climate, Handbook Of Research On Science Teaching And Learning, Simon & Schuster and Prentice Hall International, New York, (1994), s Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 607

61 18. Türkkan, R.O.; Renklerin Dili, Eğitim Bilim Dergisi, Yıl:3, Sayı:19, Nisan, s Telman, N.; Etkin Öğrenme Yöntemleri, Epsilon Yayıncılık, Ġstanbul, s Aydın, A.; Sınıf Yönetimi, Anı Yayıncılık, Ankara, 34-42, (1988). 21. Arı, R. /Saban, H; Sınıf Yönetimi, Günay Ofset, Konya, s , (1999). 22. Farrant, J.S., Principles and Practice of Education, Second Edition, Longman Singapore Publishers Pte. Ltd. England, (1980), s Kalınkara, V., Konutta Ġç Dekorasyon, Teknik Yayınevi, Ankara, s Ġnternet: Alper, Ç., Renklerin Ġnsan Psikolojisi Üzerindeki Etkileri, ( ) 25. Scrivener, J., Learning Teaching A Guidebook For English Language Teachers, Macmillan Publishers Limited, Hong Kong, (1998), s Zorer, G., Dersliklerde Edilgen Sistemle Isısal Konforun Sağlanmasında Tasar Ölçütü Olarak Bir Değerlendirme Yöntemi OluĢturulması, Doktora Tezi, Y.T.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü, Ġstanbul, 35 37, (1995) 27. Polka, W.S.; Managing The Dynamic Forces That Will Influence The Curriculum In The New Millennium, Educational Planning, Vol.11, No.4, Cangelosi, V. E. & Lemoine, L.F.; Effects Of Open Versus Closed Physical Environment On Employee Perception And Attitude, Social Behavior And Personality, Vol:16, N.1, (1988), s Kohn, A.; What To Look For Ġn A Classroom, Educational Leadership. V.:54, N:1, September,1996, s.54-55, 30. Rawling, B., Observation as a Method of Collecting Data, The Institute of Advenced Studies, Manchester Polytechnic, Manchester, (1991). 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 608

62 KENT ERGONOMĠSĠNDE PEYZAJ ELEMANLARININ ROLÜ; ĠZMĠR ÖRNEĞĠ Aslı GÜNEġ 1, Handan ÇAKAR 2, Özlem AKAT 3 1 Öğr. Gör. Dr., Ege Üniversitesi Bayındır Meslek Yüksekokulu Tire yolu Bayındır/Ġzmir, e-posta: 2 Öğr. Gör. Dr., Ege Üniversitesi Bayındır Meslek Yüksekokulu Tire yolu Bayındır/Ġzmir, e-posta: 3 Öğr. Gör. Dr., Ege Üniversitesi Bayındır Meslek Yüksekokulu Tire yolu Bayındır/Ġzmir, e-posta: ÖZET Peyzaj mimarlığı, çalıģmalarında, estetik, fonksiyonel, sürdürülebilir ve insan kullanımına uygun açık mekânların yaratılmasını hedefleyen bir meslek disiplinidir. Kent yaģamı içerisinde, binalar dıģında kalan açık alanların planlanması, tasarımı ve sürdürülebilirliğinin sağlanmasında önemli bir rol üstlenen peyzaj mimarlığı disiplini, çalıģmalarında, estetik özelliklerin yanında iģlevselliği, ergonomik ve antropometrik verilere dayandırılarak yapılan planlama ve tasarımlarla sağlamaktadır. Mesleğin, kent içindeki hizmet alanı olarak tanımlanan açık alanlar; yapısal ve bitkisel elemanlardan oluģan, peyzaj donatı elemanlarıyla bezenmiģ, kullanıcıyla birebir iliģkide olan peyzaj elemanları kompleksinden meydana gelmen mekânlar olarak karģımıza çıkmaktadır. Açık bir mekânın verimliliği, tasarım profilinde arzu edilen kullanıcı potansiyeline ulaģılmasıyla değerlendirilebilir. Bu mekânların verimliliği ve sürdürülebilirliği, bütünü oluģturan öğelerin tekelinde ve genelinde oluģturduğu ergonomiyle doğru orantılı olarak iliģkilendirilmelidir. ÇalıĢmada, Ġzmir il merkezinde bulunan KarĢıyaka, Konak, Buca, Bornova ve Çiğli ilçeleri ile periferde yer alan Bayındır, Tire ve Torbalı ilçelerindeki örnek alanlar, barındırdıkları peyzaj elemanlarıyla ergonomik açılardan değerlendirilerek, donatılarına ve konumlarına göre mukayese edilerek incelenmiģ, karģılaģılan sorunlar ortaya konularak, çözüm önerilerinde bulunulmuģtur. Anahtar Kelimeler: Peyzaj Mimarlığı, Peyzaj Elemanları, Donatı Elemanları, Ergonomi THE ROLE OF LANDSCAPE ELEMENTS ĠN URBAN ERGONOMY; CASE OF ĠZMĠR ABSTRACT Landscape architecture works for the creation of outdoors for human usage is an aesthetic, functional and a sustainable professional discipline.in the urban life, the landscape architecture discipline takes an important role in planning, designing and ensuring the 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 609

63 sustainability of outdoors buildings, besides the aesthetic aspects; it has also ensured the functionality with the planning and designing based on ergonomic and anthropometric datas. Outdoors which defined as the professional service area within the urban, appears to be the complex of landscape elements deal with the user one to one relationship embellished with outdoor furniture consisting of structural and plant components. Efficiency of outdoors can be evaluated by reaching the desired user potential in the design profile. Efficiency and sustainability of these places should be associated directly proportional with ergonomics which is formed from constituent of general and monopoly of elements. On this sudy, sample areas in Ġzmir s downtown as KarĢıyaka, Konak, Buca, Bornova and Çiğli and peripheral town as Bayındır, Tire and Torbalı have been investigated by comparing with their equipments and positions evaluated by landscape elements according to the ergonomic aspects. Problems have been put forward and solutions have been suggested. Key Words: Landscape Architecture, Landscape Units, Equipment Units, Ergonomy 1. GĠRĠġ SanayileĢmenin ve ekonomik endiģelerin baskısıyla gittikçe artan bir ivmeyle kalabalıklaģan kentler, bireylere sosyo-ekonomik imkânlar sağlamakla beraber plansız ve süratli yapılaģmaların sonucunda çeģitli fiziksel bozunumlara uğramaktadır. Kent yaģamıyla beraber doğadan gittikçe uzaklaģan kent insanı, yaģadığı ortamdan kaynaklanan stres ve psikolojik sıkıntılarla çareyi, kent içinde ve yakın çevresinde yer alan açık yeģil alanlarda gerçekleģtirdiği rekreasyonel faaliyetlerde bulmaktadır. Günümüzde modern Ģehircilik anlayıģıyla bakıldığında kentler, insanların barınma, eğitim, sağlık, ticaret, kültür gibi gereksinimlerini karģılayan yapıların yanı sıra spor, eğlence, genelde rekreasyon gereksinimlerini karģılamak üzere açık yeģil alanların varlığı ile kimlik ve kalite kazanırlar (Çakır ve Özenç, 2005; Bakan ve Konuk 1987). Açık yeģil alanlar, kentlerin sağlıklı geliģmesi açısından büyük önem taģımaktadırlar. Açık yeģil alanlar, kent içerisinde halkın aktif ve pasif rekreasyon ihtiyacını karģılarlar. Sahip oldukları ekolojik fonksiyonları ile kent içerisinde hava akımlarına ve yeģil fonksiyonlarına imkan tanırlar. Kentlerde sanayi tesislerinden ve araçlardan kaynaklanan toz ve zararlı gazları temizleyerek kente ıģık ve hava sağlarlar. Kent içerisinde fiziksel alanlar ile açık alanlar arasında kitle boģluk ayarlaması yaparak dengeyi oluģtururlar. Kentlerde mimariden kaynaklanan katılığı yumuģatarak kente organik bir karakter kazandırırlar (Aksoy vd., 2009; Van Kamp et al., 2003). Kente kattığı değerlerle kente ve kent insanına konforlu, çağdaģ ve modern yaģam alanları sunan açık yeģil alanların organizasyonu ve planlamasından sorumlu meslek gruplarının baģında peyzaj mimarları gelmektedir. Peyzaj mimarlığı meslek disiplini temelde, yapı dıģında kalan alanların mevcut yapısını irdeleyerek, iģlevsel ve estetik özelliklere sahip mekanların oluģturulmasını sağlayan, doğal ve kültürel değerleri koruyarak sonraki nesillere aktarımını mümkün kılan, planlama, tasarım, yönetim, koruma ve onarım ile uğraģan bir meslek dalı olarak tanımlanabilir. Peyzaj Mimarlığında, bireylerin sosyal, kültürel, estetik, doğal, psikolojik gereksinimlerini karģılayacakları, estetik, düzeli ve sağlıklı mekan ve çevre oluģturmak ve bu çevrenin veya mekanın iģlevselliğini ve sürekliliğini sağlamak temel hedeflerdendir. Bu bakıģ açısıyla ergonomi ve peyzaj mimarlığının ortak çıkıģ noktasını insandır ve amaç insan ile uyumlu bir çevre oluģturmak ve bunu geliģtirmektir. Aynı zamanda, düģünme, organize edebilme yeteneğinde olan insanın emeği kıymetlidir. Bu nedenle diğer kaynakların insanın yerini 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 610

64 alması olanaksızdır. Kıymetli olan insan emeğinden en büyük verimi sağlayabilmek için bütün çalıģma koģulları en uygun Ģekilde ayarlanmalıdır (Gülgün ve Türkyılmaz, 2001). Özetle, çalıģma alanları bireyin kent yaģantısı içerisindeki fonsiyonlarını, konfor ve duyumsal hazzını oluģturmak olan peyzaj mimarlığı hizmetlerinin ergonomi ve antropometri kavramlarından ayrı düģünülmesi imkânsızdır. Ergonomi, insan-doğa iliģkisi sonunda doğmuģ ve insan-araç-çevre iliģkilerini biçimlendirmiģtir. Genel bir yaklaģım ile ergonominin, mimarlıktaki kullanıcıya iliģkin biyoloji ve psikoloji bilimleri ile olan iliģkilerinde, ara bilim dalı olarak bilgi ve teknikleri aktarıcı bir görev üstlendiği söylenebilir (CoĢkun vd., 2000). Diğer bir tanımla; ergonomi, insan ile kendi çalıģma çevresi arasındaki iliģkinin bilimsel etüdüdür, insan, teknik ve çevre uyumunun temel kurallarını ortaya koyan, çok disiplinli bir bilim dalıdır. Bir baģka tanıma göre ergonomi; çalıģma çevresi ve içerdiği tüm sistemleri, insanın psiko-fizyolojik ve sosyo-kültürel tüm kapasite ve limitleriyle uzlaģtırarak, üretimsel verimliliğe ulaģmayı amaçlayan uygulamalı bir bilimdir (Gülgün ve Türkyılmaz, 2001). OluĢturulacak fiziki mekanların türü ve özellikleri ne olursa olsun bu mekanlar büyük çoğunlukla insanlar tarafından kullanılacaktır. Bu yüzden mekan düzenlemelerinde ve tasarım çalıģmalarında ana etken fiziksel ve algısal boyutlarıyla insan ve insan ölçüleridir (Özkan ve KüçükerbaĢ, 1993). Ergonomide insan-iģ-çevre uyumu temel alınırken, peyzaj mimarlığında insan-aktivite-çevre uyumu söz konusudur. Ġnsanın, gereksinimlerini karģılamak için yaptığı her aktivite, aslında fiziksel anlamda bir iģ tir ve hem ergonomideki hem peyzaj mimarlığındaki amaçlardan biri; insanın iģini (aktivitesini) verimli olarak yapabilmesi, o iģi (aktiviteyi) yaparken, yorgunluk ve kaza faktörlerinin minimize edilmesidir. O halde bu durum, sadece insanın ve aktivitenin gerektirdiği boyutsal verilerle değil, sağlanması gereken fiziksel çevre özellikleriyle de ilgilidir (Gülgün ve Türkyılmaz, 2001; Baytin, 1980). Peyzaj mimarlığı mesleğinin, kent içindeki hizmet alanı olarak tanımlanan açık alanlar; yapısal ve bitkisel elemanlardan oluģan, peyzaj donatı elemanlarıyla bezenmiģ, kullanıcıyla birebir iliģkide olan peyzaj elemanları kompleksinden meydana gelmen mekânlar olarak karģımıza çıkmaktadır. Açık bir mekânın verimliliği, tasarım profilinde arzu edilen kullanıcı potansiyeline ulaģılmasıyla değerlendirilebilir. Bu mekânların verimliliği ve sürdürülebilirliği, bütünü oluģturan öğelerin tekelinde ve genelinde oluģturduğu ergonomiyle doğru orantılı olarak iliģkilendirilmelidir. Bu çerçeveden, tümevarımcı bir bakıģ açısıyla bakıldığında donatısal, yapısal ve bitkisel bazda ergonominin sağlandığı açık yeģil alanlar, hizmet verdiği kullanıcı potansiyeli de göz önüne alınarak değerlendirildiğinde, kent ergonomisine olan etkileri önemli bir Ģekilde göze çarpmaktadır. ÇalıĢmada, Ġzmir ili örneğinde merkezde ve periferde bulunan ilçelerde yer alan, çeģitli boyutlardaki örnek açık yeģil alanlar (parklar, rekreasyonel alanlar, vb ), barındırdıkları peyzaj elemanlarıyla, yapısal, donanımsal, tasarımsal ve konumsal baģta olmak üzere farklı ergonomi temelli bakıģ açılardan değerlendirilerek karģılaģılan olumlu ve olumsuz uygulamalar ortaya konulmuģtur. Elde edilen verilerin ıģığında, kent ergonomisinde önemli bir rol oynayan açık yeģil alanlarda kullanılan peyzaj elemanlarının doğru kullanımına iliģkin önerilerde bulunulmuģtur. 2. MATERYAL VE YÖNTEM Mevsimsel özelliklere göre en yoğun kullanımın olduğu 2011 yılının bahar aylarında gerçekleģtirilen çalıģmaya, Ġzmir il merkezinde bulunan KarĢıyaka, Konak, Bayraklı, Buca, Bornova ve Çiğli ilçeleri ile periferde yer alan Bayındır, Tire ve Torbalı ilçelerinin her birinde üç adet açık yeģil alanın (mahalle veya semt parkı, rekreasyonel faaliyet alanı, vb.) seçilmesiyle baģlanmıģtır (ġekil 1 ve Tablo 1.). 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 611

65 ġekil 1. AraĢtırma alanının coğrafi konumu (Anonim, 2011) Seçilen ilçeler ve ilçelerdeki açık yeģil alanlar kullanıcı potansiyeli açısından değerlendirilerek, Ġzmir merkezinde yer alan yüksek nüfus yoğunluğuna sahip ilçelerdeki alanlarla, il merkezinin dıģında, ancak yakın çevresinde yer alan daha düģük nüfus yoğunluğuna sahip ilçelerdeki alanlar arasından seçilmiģtir. Hâkim turistik yapısıyla değiģken nüfusa sahip ilçelerdeki alanlar, kullanım performanslarını doğru yansıtamayacağı endiģesiyle araģtırmaya dâhil edilmemiģtir. Tablo 1. Ġnceleme alanı olarak seçilen açık yeģil alanlar ve bulundukları ilçeler PARK ĠSĠMLERĠ VE YERLERĠ Park KA- 1 PROF. DR. HIFSI VELDER VELĠDEDEOĞLU PARKI KARġIYAKA Park KA- 2 KARġIYAKA GÜZEL SANATLAR VE ARKEOLOJĠ PARKI Park KA- 3 ġehġt CENGĠZ TOPEL PARKI Park KO- 1 MĠTHAT PAġA PARKI KONAK Park KO- 2 ZEYNEP-ASLI PARKI Park KO-3 KADINLAR BĠRLĠĞĠ PARKI Park BU- 1 MEVLANA PARKI BUCA Park BU- 2 BUCA YEDĠ GÖLLER REKREASYON ALANI Park BU- 3 BUCA GÖLET REKREASYON ALANI Park BO- 1 GENÇLĠK PARKI BORNOVA Park BO- 2 BÜYÜK PARK Park BO- 3 ġehġt P. ER MUSTAFA ALPHAN PARKI Park CĠ YIL PARKI ÇĠĞLĠ Park CĠ- 2 IġILAY SAYIGIN PARKI Park CĠ- 3 UĞUR MUMCU PARKI Park TO - 1 HĠPODRUM PARKI ( GAZĠ ÇAMLIĞI) TORBALI Park TO - 2 KORULUK PARKI Park TO - 3 ESKĠ SANAYĠĠ PARKI(EMĠNE AKSU SOKAĞI) Park BA- 1 KANĠ BEY PARKI BAYINDIR Park BA- 2 GENCER PARKI Park BA- 3 BAYSAN PARKI Park TĠ- 1 FATĠH SULTAN MEHMET PARKI TĠRE Park TĠ- 2 ġehġtler PARKI Park TĠ- 3 ALAY PARKI Park BY- 1 ġehġtler PARKI BAYRAKLI Park BY- 2 MUAMMER AKSOY PARKI Park BY- 3 UNESCO GENÇLĠK PARKI 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 612

66 Yapısal peyzaj öğeleri ve bitkisel peyzaj öğelerinin alt gruplarından oluģturulan ölçütler gereğince yapılan değerlendirmeler Tablo 2 de görülmektedir. Bu ölçütler; A: Çok iyi, AB: Ġyi, B: Orta, BC: Ortanın altı C: Kötü ve - : Mevcut değil olmak üzere 6 düzeyde değerlendirilmiģtir. 3. BULGULAR VE TARTIġMA Yer tespiti yapılan, planlama aģamasına gelmiģ, uygulamaya hazırlanan, rekreasyonel alanlar çeģitli öğelerden oluģmaktadır. Düzenlenen alanın ergonomik ve sürdürülebilir olması, hem planlama hem de uygulama etaplarında, mekânı oluģturan tüm öğelerin, antropolojik ölçütler çerçeve-sinde, estetik ve fonksiyonel olarak bütünleģtirilmesiyle mümkün olabilir. Rekreatif alanları oluģturan her bir öğe çeģitli konstrüksiyon elemanlarından oluģmaktadır. Alanın, ergonomik özelliklere sahip olması barındırdığı öğelerin ve bu öğeleri meydana getiren konstrüksiyonel elemanların insan ölçülerine uygun olması ve antropometrik ölçütler doğrultusunda planlanmasıyla mümkündür (Atıl, 2005). Toplamda 27 adet açık yeģil alanın incelendiği çalıģmada mekânın barındırdığı yapısal, donatısal, tasarımsal ve bitkisel özellikler, her bir peyzaj elemanını ve donatı grubunun barındırması gereken ergonomi ilkelerinin ıģığında değerlendirilerek derecelendirilmesi yapılmıģtır (Tablo2.). Yapılan çalıģmalar sonucunda elde edilen veriler, her bir açık yeģil alanı öznel olarak, yapısal ve bitkisel peyzaj öğeleriyle, niceliksel (sayısal yeterlilik), niteliksel (kalite, bakımlılık, güvenlik, vb.) ve uygunluk (çevreye uygunluk, öğeler arasındaki uyumluluk, tasarımsal uygunluk, vb.) açılarından incelenmesine izin verirken, bulunduğu ilçeler ve konumsal özellikler (Ģehir merkezine olan yakınlık-uzaklık) açısından da değerlendirmeler yapılmasına olanak sağlamıģtır. ÇalıĢmada, araģtırma alanları ile ilgili benzer çalıģmalar (GüneĢ ve Gülgün, 2008; Çakar ve Atıl GüneĢ, 2005; Atıl, 2005; Özkasap Çakar, 2003; Gülgün ve Türkyılmaz, 2001; CoĢkun, 2000) taranarak önceki verilerle, elde edilen veriler kıyaslanarak yaģanan değiģim ve geliģmelerle ilgili yorumlar yapılmıģtır. Elde edilen verilerin ıģığında açık yeģil alanlarda konumsal yerleģimin (ġekil 1.) önem taģıdığı göze çarpmıģtır. Ġl merkezinde yer alan açık yeģil alanların değerlendirmede daha yüksek sonuçlara ulaģtığı görülmüģtür. Konak, KarĢıyaka, Buca ve Bornova gibi Ģehir merkezinde ya da çok yakınında yer alan parklarda çok iyi ve iyi kapsamında yer alan değerlendirmelere sıklıkla rastlanırken, Ģehir merkezinden uzaklaģıldıkça bu oran düģmüģtür. Buca, Bayraklı ve Çiğli gibi dıģarıdan yoğun göç alarak kontrolsüz olarak geliģen ilçelerde ise iyi ve orta kapsamında yer alan dereceler ağırlık kazanmaktadır. ġehir merkezinden uzaklaģılarak periferde yer alan Bayındır, Tire, Torbalı gibi çevre ilçelerde ise durum farklılık kazanmaktadır. Bu ilçelerde açık yeģil alanlar, yerleģik halkın sosyal yaģantısında oldukça önemli bir yer tutmaktadır. ÇeĢitli kültürel ve sanatsal faaliyetlerin az veya sınırlı olduğu çevre ilçelerde bireyler, rekreatif ihtiyaçlarını ağırlıklı olarak açık yeģil alanlarda gerçekleģtirdikleri aktif ve pasif faaliyetlerle gidermektedirler. Bu durum karģısında önem kazanan açık yeģil alanlara daha fazla özen gösterilmekte, alanlardaki yapısal ve bitkisel düzenlemeler ile donatı elemanlarının yeterlilikleri ve uygunlukları daha yüksek derecelere sahip olmaktadır. Ancak, aynı ilçelerde karģılaģılan bu yeterliliğin tüm açık yeģil alanlara yansımadığı bulguların sonucunda göze çarpmaktadır. Genelde yoğun kullanıma sahne olarak, merkez olarak tahmin edilen belirli açık alanlarda çok iyi derecesinde uygulamalar göze çarparken, diğer açık yeģil alanlardaki uygulamalarda bu derecelendirme düģüģ göstermektedir. 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 613

67 BUCA KONAK KARġIYAKA OTURMA ELEMANLARI AYDINLATMALAR BĠTKĠ KAPLARI ÇEVRELEME ELEMANLARI ZEMĠN KAPLAMALARI GÖLGELEME ELEMANLARI SU YÜZEYLERĠ ÇÖP KUTULARI OYUN ELEMANLARI SPOR YAPILARI PLASTĠK ELEMANLAR ORTALAMA AĞAÇ VE AĞAÇÇIKLAR ÇALI GRUPLARI MEVSĠMLĠK ÇĠÇEKLER YER ÖRTÜCÜLER VE ÇĠMLER ÖZEL BĠTKĠSEL DÜZENLEMELER ORTALAMA Tablo 2. AraĢtırma alanlarında yer alan peyzaj elemanlarının değerlendirilmesi YAPISAL PEYZAJ ÖĞELERĠ BĠTKĠSEL PEYZAJ ÖĞELERĠ MERKEZDE YER ALAN ĠLÇELER Park KA- 1 Park KA- 2 Park KA- 3 Park KO- 1 Park KO- 2 Park KO- 3 Park BU- 1 Park BU- 2 Park BU- 3 Nicelik A C - C A C B A B C C B A A B A - AB Nitelik B B - C B - C C C C B BC A A C B - B Uygunluk B B - C A - C B C B B B A A C B - B Nicelik B B A A A B A B A A A A A A A A A AB Nitelik A A A A A A A A A A A A A A A A A AB Uygunluk A B A A A A A A A A A A A A A A A AB Nicelik A C A A A C - B B - - AB A A C C - B Nitelik A B A A B B - B C - - AB A A B B - B Uygunluk A B A A A B - B B - - AB A A B B - B Nicelik A A - A A C - B A A - AB A A A A A AB Nitelik A B - A B C - A A A - AB A A A A B AB Uygunluk A C - A A C - A B A - AB A A A A A AB Nicelik B A - - A - - A A A - B A A A A - AB Nitelik A B - - A - - A A B - B A A A A - AB Uygunluk A A - - A - - A A A - B A A A A - AB Nicelik B A B A A - C A C A A AB A A A A A A Nitelik A A B A A - C A C A A AB A A A A A A Uygunluk A A B A A - C A C A A AB A A A A A A Nicelik B B A B A A - B - - A B A A A A - AB Nitelik A A A A A A - A - - A AB A A A A - AB Uygunluk A A A A A A - A - - A AB A A A A - AB Nicelik B A B A A B A A A C B A B B B C A B Nitelik B A B B A A A A A C A A A B B B B AB Uygunluk A B B A A B A A B C A A B B B B B B Nicelik B A B A A B A A A B B A B A A B B AB Nitelik A A A A A A A A A A A A A A A A A A Uygunluk A A A A A A A A A A A A A A A A A A 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 614

68 TORBALI BORNOVA ÇĠĞLĠ OTURMA ELEMANLARI AYDINLATMALAR BĠTKĠ KAPLARI ÇEVRELEME ELEMANLARI ZEMĠN KAPLAMALARI GÖLGELEME ELEMANLARI SU YÜZEYLERĠ ÇÖP KUTULARI OYUN ELEMANLARI SPOR YAPILARI PLASTĠK ELEMANLAR ORTALAMA AĞAÇ VE AĞAÇÇIKLAR ÇALI GRUPLARI MEVSĠMLĠK ÇĠÇEKLER YER ÖRTÜCÜLER VE ÇĠMLER ÖZEL BĠTKĠSEL DÜZENLEMELER ORTALAMA Tablo 2 nin devamı YAPISAL PEYZAJ ÖĞELERĠ BĠTKĠSEL PEYZAJ ÖĞELERĠ Park CĠ- 1 Park CĠ- 2 Park CĠ- 3 Park BO- 1 Park BO- 2 Park BO- 3 PERĠFERDE YER ALAN ĠLÇELER Nicelik A C - A A - C C B B A B A A C A C AB Nitelik C B - B A - C B B B B B A A C A C AB Uygunluk A A - A A - C B B B B AB A A C B C AB Nicelik C C - - A - - C C - A C A A C C - B Nitelik B B - - A - - B C - B BC A A C C - B Uygunluk B C - - A - - B C - B C A A C C - B Nicelik C A - A A - - C B - - BC B B C C - BC Nitelik B C - B A - - B B - - BC B B C C - BC Uygunluk B B - A A - - B B - - BC B B C C - BC Nicelik A A - A B - - A B A A AB A A - A - B Nitelik B A - B B - - B B A A B A A - B - B Uygunluk A A - B A - - A C A B B A A - A - B Nicelik A A B B A B A A A B A A A A B A B AB Nitelik A A B A A A A A A B A A A A A B B A Uygunluk A A A B A A A A A A A A A A A A B A Nicelik A A - - A - - B A A - B A A - A - B Nitelik A A - - B - - A B A - B A A - B - B Uygunluk A A - - A - - A A A - B A A - A - B Park TO- 1 Park TO- 2 Park TO- 3 Nicelik A A B B A A A A B - A AB A A A A A A Nitelik A A A C B B A B A - A AB A A A A B A Uygunluk A B A C B A A B B - A AB A A A A A A Nicelik A A B B B A - B B A B B B - B Nitelik A B C B B B - B BC A B B B - B Uygunluk A B B B B B - B BC A B B B - B Nicelik B B C C C - A B BC B B - B - BC Nitelik B B C C B - A C BC B C - C - BC Uygunluk C C C C C - A B C B B - B - BC 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 615

69 BAYRAKLI TĠRE BAYINDIR OTURMA ELEMANLARI AYDINLATMALAR BĠTKĠ KAPLARI ÇEVRELEME ELEMANLARI ZEMĠN KAPLAMALARI GÖLGELEME ELEMANLARI SU YÜZEYLERĠ ÇÖP KUTULARI OYUN ELEMANLARI SPOR YAPILARI PLASTĠK ELEMANLAR ORTALAMA AĞAÇ VE AĞAÇÇIKLAR ÇALI GRUPLARI MEVSĠMLĠK ÇĠÇEKLER YER ÖRTÜCÜLER VE ÇĠMLER ÖZEL BĠTKĠSEL DÜZENLEMELER ORTALAMA Tablo 2 nin devamı YAPISAL PEYZAJ ÖĞELERĠ BĠTKĠSEL PEYZAJ ÖĞELERĠ Park BA- 1 Park BA- 2 Park BA- 3 Park TĠ- 1 Park TĠ- 2 Park TĠ- 3 Park BY- 1 Park BY- 2 Park BY- 3 Nicelik A C A C C A A A B - A AB A A A A B A Nitelik B C A C C B C B B - A B A A A A A A Uygunluk C C A C C B B B A - A B A A A A A A Nicelik A C A A B C C B A - - B A A A A B A Nitelik C B B A B C C C B - - BC B B B A B AB Uygunluk C B A A B C C C B - - BC A A A A B A Nicelik A A A A B A - A A - - AB A C - A - BC Nitelik A A A A B B - B A - - B A A - A - B Uygunluk A A A A B B - B A - - B A A - A - B Nicelik A C - B B C - B B - - BC A B - B - BC Nitelik B B - B C C - B B - - BC B C - C - C Uygunluk C C - B C C - B B - - C B C - C - C Nicelik A A C A A B A A C - - B A B - B - BC Nitelik A B B A B B B B C - - B A B - B - BC Uygunluk A A C A A B A A C - - B B B - B - BC Nicelik A A C A A A B A - - A AB A B - A - B Nitelik B B B A A B A B - - B B A B - A - B Uygunluk B B B A A A A B - - B B A B - A - B Nicelik A A - - A - - A A - A B A A C A - B Nitelik B A - - B - - B B - A BC A A C B - B Uygunluk B A - - A - - A A - A B A A B A - AB Nicelik B A - - A - - A A A - B A B - A - B Nitelik A A - - C - - A B A - BC A B - C - BC Uygunluk A A - - B - - A A A - B A B - A - B Nicelik B A - - A - - A A - - BC B B - A - BC Nitelik A A - - B - - A B - - BC A B - A - B Uygunluk A A - - A - - A A - - BC A B - A - B A- ÇOK ĠYĠ AB- ĠYĠ B- ORTA BC- ORTANIN ALTI C-KÖTÜ 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 616

70 Konumsal özelliklerin haricinde, açık yeģil alanlarda yer alan peyzaj elemanları ergonomik uygunluk açısından niteliksel niceliksel ve uygunluk açısından değerlendirildiğinde bitkisel peyzaj öğelerinde ve yapısal peyzaj öğelerinde farklı bulgulara ulaģılmaktadır. Bitkisel peyzaj öğeleri içerisinde yer alan alt gruplarda genel de çok iyi ve iyi derecelerine sıklıkla rastlanmıģtır. Bitkisel peyzaj öğeleri açısından genelde daha düģük derecelere sahip olan uygulamalar, mevsimlik çiçekler ve özel bitki düzenlemeleridir (kaya bahçeleri, Japon bahçeleri gibi). Yapısal peyzaj öğeleri ise nitelik ve niceliksel olarak bulundukları konumlara göre değiģiklik göstermektedir. Bu öğelerde göze çarpan en büyük eksiklik ise açık yeģil alanlarda yer alan spor alanlarının yetersizliğidir. Gölgeleme elemanlarında da karģılaģılan bu yetersizlik, geliģmiģ ağaçlar kullanılarak çoğu parkta giderilmiģtir. Yine yapısal peyzaj öğeleri arasında yer alan plastik elemanlarda çoğu parkta kullanılmamıģ ancak kullanıldığı yerlerde de nitelik ve niceliksel açılardan uygun kullanımlara sahne olmuģtur. Çöp kutuları ve çocuk oyun elemanları da yapısal elemanlar arasında arta kalan diğer öğelere kıyasla niceliksel olarak daha düģük derecelendirmeye sahiptir. Bu yetersizliğin sebebinin her iki öğenin de yoğun ihtiyaç duyulan öğeler olmasından ve uygulama sonrasında yapılması gereken bakım çalıģmalarının yeterli derecede gerçekleģtirilmemesinden kaynaklandığı düģünülmektedir. 4. SONUÇ VE ÖNERĠLER Sonuç olarak, Ġzmir ili ve çevre ilçelerinde yapılan bu çalıģmanın bulguları doğrultusunda modern ve çağdaģ yaģam koģulları sunan bir kentin yaratılabilmesi için kent ergonomisi ve kent yaģamı içerisinde önemli bir yer tutan açık yeģil alanlarda arzu edilen yeterliliğe ulaģılmanın kaçınılmaz olduğu görülmüģtür. Özellikle kent insanının psiko-sosyal ihtiyaçlarının karģılandığı bu alanlarda yapılan tüm uygulamalarda, insan-iģ-çevre bağıntısının doğru bir Ģekilde oluģturulabilmesi için ergonominin temel ilke ve prensipleri doğrultusunda çalıģmalar yapılmalıdır. Bu prensipler sayesinde, birey ihtiyaçlarına kolaylıkla cevap veren yaģam alanları yaratılması mümkündür. Organizasyonu yapılan bu alanlarda bütünde arzu edilen seviyeye ulaģılmasının temel yolu öğeler bazında da bu unsurların sağlanmasıyla gerçekleģebilir. Ergonomik özelliklere sahip açık yeģil alanların oluģturulması, kullanıcı açısından eriģimi kolay, güvenli, estetik, kaliteli ve fonksiyonel olan peyzaj elemanlarının yeterli sayı ve oranlarda kullanımıyla mümkün olmaktadır. Bu kriterler doğrultusunda oluģturulan açık yeģil alanların optimum Ģartlarda devamlılığının sağlanabilmesi adına gerekli bakım ve onarımlarının düzenli bir Ģekilde yapılması gerekmektedir. Sağlıklı mekanların organizasyonu sonrasında, önemli bir unsur olan bakım hizmetlerinin ihmaliyle ortaya çıkan aksaklıklar, mekanın ergonomik özelliklerinin yitirilmesine sebep olmaktadır. Bu duruma, özellikle aydınlatmalarda, çocuk oyun alanlarında ve spor sahalarında yaģanan bakım eksikliklerinin çeģitli güvenlik sorunları yaratarak kullanıcılarının incinmelerine ve yaralanmalarına sebep olmaları örnek gösterilebilir. Çöp kutusu, oturma ve gölgeleme elemanı gibi peyzaj öğelerinin eksikliği ise sağlıklı ve sürdürülebilir açık yeģil alanların arzu edilen konfor düzeyinin yakalanmasında sıkıntı yaratarak hedeflenen kullanıcı potansiyeline ulaģılmasını engellemektedir. Kent ergonomisinde önemli bir role sahip açık yeģil alanların verimliliği ve sürdürülebilirliği, bütünü oluģturan öğelerin tekelinde ve genelinde oluģturduğu ergonomiyle doğru orantılı olarak iliģkilendirilerek tasarım, planlama ve bakım çalıģmaları yapılmalıdır. 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 617

71 KAYNAKLAR Aksoy Y., Çelik Turan A., Samur D. (2009) Ġstanbul Ġli Fatih Ġlçesi Açık YeĢil Alanlar ve YapılaĢmanın Ekolojik Açıdan YıpranmıĢlık ve Geri DönüĢüm Ġle Ġlgili Olarak Değerlendirilmesi, EskiĢehir Osmangazi Üniversitesi Mimarlık ve Mühendislik Fakültesi Dergisi Cilt: 22 Sayı: 2 Anonim (2011) Ġzmir in ilçeleri, Son EriĢim: 30 Eylül 2011 Atıl A. (2005) Kentsel Rekreasyon Alanlarının Planlanmasında Ergonomi, Uludağ Üniversitesi Uluslararası Katılımlı 10. Ergonomi Kongresi Cilt I s: Bakan K., Konuk G. (1987) Türkiye de Kentsel DıĢ Mekanların Düzenlenmesi, TÜBĠTAK, Yapı AraĢtırma Enstitüsü Yayın No: U5, Uygulama Kılavuzu S: 17 Baytin, N. (1980) Konut Islak Mekânları, TÜBĠTAK Yapı AraĢtırma Enstitüsü Yay. No:a45 CoĢkun H.G., Dinçer H.ġ., Önal, F. (2000) Ergonomi, Antropometri, Bornova Örneğinde Ġncelemeler, Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Peyzaj Mimarlığı Bölümü, Lisans Tezi Çakar H. ve Atıl GüneĢ A. (2005) Çocuk Oyun Alanlarında Avrupa Birliği Standartları, Süleyman Demirel Üniversitesi Burdur Meslek Yüksekokulu, 3. Ulusal Meslek Yüksekokulları Sempozyumu Bildiri Kitabı S: Çakır H.K., Özenç A. (2005) Kentsel DıĢ Mekanlarda Kullanılan Aydınlatma Elemanlarının Ġrdelenmesi: Edirne Örneği, III. Ulusal Aydınlatma Sempozyumu ve Sergisi, Kasım 2005, s: Gülgün B. ve Türkyılmaz B. (2001) Peyzaj Mimarlığında ve Ġnsan YaĢamında Ergonominin Yeri-Önemi ve Bornova Örneğinde Bir AraĢtırma, E.Ü. Ziraat Fakültesi Dergisi, 38 (2-3): , ISSN GüneĢ A. ve Gülgün B. (2008) Ġzmir, Buca Gölet ve Buca Yedi Göller Suni Gölet Çevresi Rekreasyon Alanlarının Peyzaj Mimarlığı Açısından Ġrdelenmesi ve GeliĢtirilmesi Üzerine Bir AraĢtırma, Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi Cilt:44 No:2 S:81 Özkan, B. ve KüçükerbaĢ, E. (1993) Mimarlık Bilgisi, Bilim Ofset ve Fotokopi, Ġzmir Özkasap Çakar H. (2003) Bornova nın Çocuk Oyun Alanlarının Etüdü ve Daha Uygun KoĢulların OluĢturulmasına Yönelik Bir AraĢtırma E.Ü. Fen Bil. Ens. Pey. Mim. Ana Bilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, Ġzmir Van Kamp I., Leidelmeijer K., Marsman G., Hollander A. (2003) Urban Environmental Quality And Human Well-being Towards A Conceptual Framework And Demarcation Of Concepts; A Literature Study, Elsevier, Landscape and Urban Planning No: 65 pp: Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 618

72 FARKLI RENKLERLE TASARLANAN BĠR YAġAMA MEKÂNININ ĠNSANLAR ÜZERĠNDEKĠ PSĠKOLOJĠK ETKĠLERĠ Ali KASAL 1, Selçuk DEMĠRCĠ 2, Sezil ALĠYAZICIOĞLU 3, Mehmet ACAR 4 1 Doç. Dr., Muğla Üniversitesi Teknoloji Fakültesi AğaçiĢleri Endüstri Mühendisliği Bölümü, Kötekli/Muğla, e-posta: 2 Yrd. Doç. Dr., Ege Üniversitesi Ege Meslek Yüksekokulu Mobilya ve Dekorasyon Programı, 35100, Bornova/Ġzmir, e-posta: 3 Yük. Lis. Öğrencisi, Muğla Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Mobilya ve Dekorasyon Eğitimi Bölümü, Kötekli/Muğla, e-posta: 4 ArĢ. Gör., Muğla Üniversitesi Teknoloji Fakültesi AğaçiĢleri Endüstri Mühendisliği Bölümü, Kötekli/Muğla, e-posta: ÖZET Bu çalıģmada, çeģitli renk kombinasyonlarıyla tasarlanmıģ yaģama mekânlarında oluģturulan atmosferlerin, o mekânda eylem yapacak insanlarda oluģturduğu psikolojik etkilerin belirlenmesi amaçlanmıģtır. ÇalıĢma kapsamında sadece renk kombinasyonlarının psikolojik etkileri araģtırılmıģ olup, mekânsal organizasyonda insanlar üzerinde etki bırakan biçim, doku vb. gibi diğer parametreler sabit tutulmuģtur. ÇalıĢmada, psikolojik etkilerin belirlenebilmesi amacıyla, aynı yaģama mekânları ve donatı elemanları farklı renk kombinasyonları kullanılarak ölçekli bir Ģekilde sanal ortamda üç boyutlu modelleme yöntemleriyle oluģturulmuģtur. Toplamda aynı yaģama mekânı için 6 farklı renk kombinasyonu (sıcak renkler, soğuk renkler, uygun renkler, zıt renkler) uygulanmıģtır. OluĢturulan mekânlarda, gönüllülük esasına göre seçilen 200 kiģiye, tasarlanan mekânlar ile ilgili 52 ayrı duyguyu ve bu duyguların yoğunluğunu ölçen bir anket uygulanmıģtır. UygulanmıĢ olan anket istatistiksel anlamda değerlendirilmiģtir. Bu çalıģmanın sonucunda çeģitli renk kombinasyonları ile tasarlanan mekânların insanlar üzerinde belirgin psikolojik etkilerinin olduğu görülmüģtür. Anahtar Kelimeler: Renk, iç mekânlarda renk kullanımı, renklerin psikolojik etkileri ABSTRACT In this study, it is aimed to determine the psychological effects on people of varied atmospheres created in living spaces designed with different colour combinations. The study was only covered the psychological effects of colour combinations but other designing parameters such as form and texture, which also have effect on people in terms of space organization, was excluded. In order to determine the physiological effects, three dimensional living spaces and furnishing elements in 1/1 scale were modeled and created on computer. A total of 4 colour combinations different living spaces were created in which two different colour combinations (warm colours, cold colours, proper colours, and contrast colours) were used. 200 volunteer subjects were applied by a survey intended to measure the 52 different 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 619

73 emotions evoked by the living spaces. Outcomes of the surveys were statistically evaluated and the degrees of emotion created on people by living spaces were found to be significant. Key words: Colour, usage of colour in interior design, psychological effects of colours. 1. GĠRĠġ Mekân düzenlemelerinde renk, biçim, doku ve aydınlatma sayesinde çok farklı atmosferler yaratılabilmektedir. Yaratılan her bir atmosferin o yaģam alanında eylem yapan insanlar üzerindeki psikolojik etkilerinin de farklı olduğu bilinmektedir. Bu durum açıkça göstermektedir ki; bu mekânları tasarlayan tasarımcıların elinde mekânların atmosferlerini ve görsel algısını değiģtirebilecek pek çok tasarım elemanları bulunmaktadır. Bu tasarım elemanlarının en önemlilerinden biri renktir. IĢığın, cisimlere çarptıktan sonra görme duyusunda bıraktığı etkiye renk denir. Renk, nesnelerin algılanmasında ve onunla iletiģim kurulmasında rol oynayan en önemli öğelerden birisidir. GüneĢ ıģığı, tayf renkleri halinde objeler üzerine düģer ve objeleri aydınlatır. IĢık ile objelerin teması her an değiģen bir renk atmosferi içinde meydana gelir. Sabah görülen kırmızı bir renk, öğle ve akģam saatlerinde değiģiklikler gösterir. Her obje belirli bir değiģmez renge sahip değildir. Renk, objeler üzerinde daima değiģen bir örtüdür. Bu değiģme, ıģığın geldiği açıya ve yöne göre farklı değerler kazanır (Nejat, 1997). Renkler içerdikleri düģük ya da yüksek titreģimli enerjileriyle insan psikolojisi üzerinde etkili olmaktadırlar. Ġnsanın duygusal, zihinsel ve fiziksel dünyasını önemli derecede etkileme gücüne sahiptirler. Renk, aynı zamanda psiko-sosyal ihtiyaçların sağlanmasında da etkilidir. Bu nedenle, renkleri yapısal olarak incelemek kadar psikolojik ve fizyolojik etkileri açısından da incelemek gereklidir. Bazı renkler iç daraltıcı, sıkıcı bulunurken bazı renkler ise insan üzerinde ferahlık, geniģlik duygusu yaratabilmektedir. Bu özellikleriyle renkler, uyarıcı, yaratıcı, yapıcı oldukları kadar da yıkıcı, itici ya da çekici olabilmektedir. Ayrıca renkler sayesinde bir nesne daha yakın algılanabileceği gibi olduğundan daha uzakta da algılanabilmektedir (Özbudak vd., 2003). Psikolojik etkilerine göre renkler sıcak ve soğuk olarak sınıflandırılırlar. Sıcak renkler, dalga boyu yüksek olan sarı, kırmızı ve turuncudan oluģur. Bunun yanı sıra dalga boyu daha düģük olan soğuk renkler ise mavi, mor ve yeģildir. Sıcak renkler daha çabuk algılanabildikleri ve görsel düzen içerisinde görünebilir oldukları için yakınlık hissi uyandırırlar. Soğuk renklerin ise geriye çekilme etkisi vardır ve uzaklık etkisi doğururlar (Uçar, 2004). Renk, mekânın ıģıklılık düzeyiyle de bağlantılı olarak içerisinde gerçekleģtirilecek eylemlere göre büyük, küçük, sıcak, soğuk, enerjik, sıkıcı, sakinleģtirici olmak gibi bir takım özellikler yüklenmesine yardımcı olur. Özellikle çalıģma ortamlarında verimlilik, yaratıcılık; okullar ve çocuklara yönelik oyun alanlarında yönlenme, sosyal katılımın sağlanması, tepkilerin uyarılması, motivasyon; hastane gibi sağlıkla ilgili mekanlarda ise rahatlama, pozitif enerji, hijyen duygusu gibi noktalarda renk kullanımı daha da önem kazanmaktadır. Renk konusunda pek çok kaynak mevcut olmasına rağmen bu kaynaklar rengin tanımı, oluģumu, özellikleri ve renklerin bireysel olarak psikolojik etkileriyle iliģkili çalıģmalardır. Mekân düzenlemelerinde renk kullanımı ve bunların insanlarda uyandırdığı duyguların tespit edilmesi (algıların ölçülmesi) ve fizyolojik etkilerin belirlenmesi ile ilgili çalıģmalar sınırlıdır. Dekorasyonda renk, en fazla bütünlüğü sağlayan, en fazla duyulara hitap eden, en dikkat çekici ve en az masraf gerektiren bir elemandır. Rengin farklı uygulamaları, aynı mekânı 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 620

74 çekici ya da itici, sıcak ya da soğuk, dinlendirici ya da rahatsız edici, uyumlu ya da uyumsuz bir hale getirebilir. Sağocak, insanın kullandığı nesne ve içinde yer aldığı çevreyle olan iliģkisinin doğal ve teknik kurallarını araģtıran ergonomi bilimi içerisinde renk faktörünün rolüne dikkat çekmiģtir. ÇalıĢmasında rengi, psikolojik etkileri ve algılama bağlamında ele alarak, farklı tasarım alanlarında renk uygulamaları ve etkilerini araģtırmıģtır. Sonuç olarak, rengin algılamaları etkileyen, dikkat, uyarı, motivasyon, verimlilik, iletiģim, yaratıcılık gibi noktalardaki rolüyle psiko-sosyolojik bir faktör olarak ergonomideki önemini belirtmiģtir (Sağocak, 2005). Tsunetsugu ve diğerleri, insanların günlük yaģantılarını geçirdikleri çevrelerde, görsel ortamın psikolojilerine olan etkilerini araģtırmıģlardır. Bu amaçla, gerçek ölçülerde iki farklı yaģama alanı dekore etmiģler ve bu mekânların insanlar üzerindeki psikolojik etkilerini incelemiģlerdir. Mekânlarda eylem yapan insanların kan basıncı, nabzı ve beyindeki kan akıģ hızlarını ölçen bir düzenek geliģtirmiģler ve ölçmüģlerdir. Sonuçta farklı dekore edilmiģ mekânların farklı duygular hissettirdiğini belirlemiģlerdir (Tsunetsugu vd. 2005). Özakbulut ve Kargın, rengin tanımı, rengin doğuģu, tarihsel geliģim süreci, gözün rengi algılaması, beynin algıya verdiği tepki, renklerin sınıflandırılması, renklerin karakteristik özellikleri, renklerin iç mekânlarda kullanımı ve renklerin psikolojik etkilerini incelemiģlerdir (Özakbulut ve Kargın, 2006). Müderrisoğlu ve diğerleri, Adapazarı, Düzce ve Bolu yu kapsayan çalıģmalarında, farklı formlardaki ağaçların(küre, silindir, piramit, oval, konik, düzensiz, ters piramit) yalnız baģına ve birbirleriyle kombinasyonları halinde insanlarda uyandırdıkları duyguları araģtırmıģlardır. ÇalıĢmanın sonuçlarına göre; piramit formun en etkin görsel kaliteye sahip olduğunu ve piramidi içeren kombinasyonların da nispeten daha etkili olduğunu kanıtlamıģlardır (Müderrisoğlu vd, 2006). Yıldırım ve diğerleri, kontrast renklerin (sarı - mor) ayrı ayrı kullanılarak oluģturdukları mekanların, insanların algısal performansı üzerindeki etkilerini incelemiģlerdir. YaklaĢık 250 denek ile yapılan anketler sonucunda, yaģ, cinsiyet gibi faktörlerin mekânın atmosferinin algılanmasında farklılıklar gösterdiğini ve mor kullanılarak oluģturulan mekânın, sarı kullanılarak oluģturulan mekâna göre daha pozitif etki bıraktığını bildirmiģlerdir (Yıldırım vd, 2007). Nordvik ve diğerleri, ahģap zeminlerin görsel özelliklerinin insanlar üzerindeki psikolojik etkilerini araģtırmıģlardır. Bu amaçla, sanal ortamda oluģturdukları bir iç mekânın zemin döģemelerini değiģtirmek suretiyle, insanlara internet üzerinden algılarını ölçmeye yönelik bir anket uygulamıģlardır. ÇalıĢma sonucunda, uyguladıkları yöntemin, insanların iç mekânlardaki ahģap zeminlere yönelik tercihlerinin belirlenmesi için uygun olduğunu bildirmiģler, iyi görünümlü bir zemin görünüģünün modern, canlı ve parlak olanlarda elde edildiğini belirtmiģlerdir (Nordvik vd, 2009). Bu çalıģmanın amacı; insanın fiziksel ve psikolojik algılamalarını harekete geçiren renk olgusunun, insan-araç-çevre uyumu açısından önemini vurgulamaktır. Bu amacı gerçekleģtirmek için, çeģitli renk kombinasyonları ile tasarlanmıģ yaģama mekânlarında yaratılan atmosferlerin, o mekânda eylem yapacak insanlar üzerindeki psikolojik etkileri belirlenerek tasarımcıların iģi kolaylaģtırılmıģ olup, daha bilinçli ve fonksiyonuna uygun iç mekânlar yaratılmasına katkı sağlayabilecek bir yaklaģım geliģtirilmiģtir. Bu sayede, insanın kullandığı araçlar ve içerisinde bulunduğu çevre ile olan iliģkisinin doğal ve teknik kurallarını araģtıran ergonomi bilimi içerisinde renk faktörünün rolüne dikkat çekilmiģ olup, insanların yaģam kalitelerinin arttırılmasına yönelik bir adım atılmıģtır. Bu çalıģmanın sonucunda; 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 621

75 Literatürde iç mekânlarda renk, doku, biçim, aydınlatma ve diğer tasarım elemanları ve ilkeleri kullanılarak oluģturulan atmosferlerin insanlar üzerindeki psikolojik etkilerinin belirlenmesi ile ilgili ulusal ve uluslararası çalıģmaların sayısı sınırlıdır. Dolayısıyla bu çalıģma da bu konuda katkı sağlayacaktır. Ayrıca bu araģtırmada, Ġç mekân tasarımlarında, mekân ile eylemler arasındaki iliģkilerin tutarlılığına katkı sağlayacak renk kombinasyonlarının kullanımı için öneriler getirilmiģtir. 2. ARAġTIRMA YÖNTEMĠ 2.1 Anketin Tasarımı Anket oluģturulurken benzer çalıģmalar göz önünde bulundurularak insanlarda oluģabilecek duygulardan yararlanılmıģtır ve duyguların yoğunluğuna göre seçenekler derecelendirilmiģtir. Hazırlanan anket örneği Tablo 1 de verilmiģtir. Sert Hareketli Öfkeli Yaratıcı SakinleĢtirici Çekici Heyecanlandırıcı Pozitiflik Uzaklık Ciddi Sıcak Canlandırıcı Gerginlik verici Sıkıcı Korku Yorucu NeĢeli Huzurlu Gerçeklik Düzenli Bağımlı Canlı Enerjik Güvenli Olumlu Arzulu Tablo 1. AraĢtırma Deneklerine Uygulanan Anket Örneği Yoğun Normal Nötr Normal Yoğun Yoğun Normal Nötr Normal Yoğun YumuĢak Durağan Sakin Pasif Yorucu Ġtici SakinleĢtirici Negatiflik Yakınlık Rahat Soğuk Bitkinlik verici Dinlendirici Ferah Cesaretli Dinlendirici Hüzünlü Huzursuz Hayalilik Dağınık Bağımsız Cansız Pasif Güvensiz Olumsuz Ġsteksiz 2.2 Denekler AraĢtırma denekleri olarak, Muğla Üniversitesi öğrencilerinden yararlanılmıģtır. AraĢtırma deneklerinin seçiminde, renk, tasarım, güzel sanatlar, mobilya, dekorasyon vb. konularda altyapısı olmayan öğrenciler tercih edilmiģ olup, renklerin psikolojik etkileri konusundaki ön yargıların anketlerin güvenilirliği üzerindeki etkisinin ortadan kaldırılması sağlanmıģtır. 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 622

76 Anketlere 120 erkek ve 80 bayan öğrenci olmak üzere toplam 200 araģtırma deneği katılmıģtır. 2.3 Mekânların Düzenlenmesi ve Sanal Ortamların OluĢturulması ÇalıĢmada mekân olarak; insanların yaģamlarında zamanlarının büyük bir bölümünü geçirdikleri çevre olan yaģama mekânı (salon) tercih edilmiģtir. Sanal ortamda oluģturulan mekânda, sadece renk kombinasyonlarının etkileri araģtırılmıģ olup, insanlar üzerindeki etkisi olan; biçim, doku vb. diğer temel tasarım elemanlarının etkisi kapsam dıģında tutulmuģtur. Tasarlanan yaģama mekânı, sanal ortamda üç boyutlu modelleme programları kullanılmak suretiyle modellenmiģtir. Modellenen mekânların görselleģtirme (render) iģlemlerinde aynı yaģama mekânı farklı renk kombinasyonları ile oluģturulmuģtur. OluĢturulan mekânlarda uygulanan renk kombinasyonları Ģunlardır: a. Sıcak renklerin kombinasyonu (kırmızı-sarı-turuncu) (Şekil 1a) b. Soğuk renklerin kombinasyonu (mavi-yeģil-mor) (ġekil 1b) c. Uygun renklerin kombinasyonu (kırmızı-mor ve mavi-yeģil) (ġekil 1c, 1d) d. Zıt renklerin kombinasyonu (kırmızı-yeģil ve mavi-turuncu) (ġekil 1e, 1f) a. Sıcak renkler (kırmızı-sarı-turuncu) b. Soğuk renkler (mavi-yeşil-mor) c. Uygun renkler (kırmızı-mor) d. Uygun renkler (mavi-yeşil) e. Zıt renkler (kırmızı-yeşil) f. Zıt renkler (mavi-turuncu) ġekil 1. ÇalıĢmada kullanılan Renk Kombinasyonları 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 623

77 2.4 Anketlerin Uygulanması Mekânlarda renk kullanımının insanlar üzerindeki psikolojik etkilerinin belirlenmesine yönelik olarak hazırlanan anketler, 120 erkek ve 80 bayan olmak üzere toplam 200 deneğe uygulanmıģtır. Anketler Muğla üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi Mobilya ve Dekorasyon Eğitimi Bölümü nde bulunan Tasarım Stüdyosu nda uygulanmıģtır. Anketlerin uygulanmasından önce, deneklere çalıģmanın amacı, kapsamı ve yöntemi hakkında genel bilgiler verilmiģtir. DeğiĢik renk kombinasyonlarıyla görselleģtirilmiģ her bir mekan, projeksiyon cihazı ile beyaz bir levhaya yansıtılmıģ ve deneklerin ilk 5 dakika sonrasında bu mekana ait duygularını ve duygu derecelerini anketlere iģaretlemeleri istenmiģtir. Bunun nedeni, insan psikolojisi üzerinde etkileri olan böbreküstü bezi salgılarının ilk 5 dakikadan sonra salgılanmaya baģlanmasıdır. Aynı anket, aynı deneklere her bir mekân için ayrı ayrı uygulanmıģtır. Bir baģka ifadeyle, her bir denek aynı ankete farklı zamanlarda 6 defa katılmıģtır. 2.5 Anketlerin Değerlendirilmesi 200 kiģiye 6 ayrı mekân için uygulanan toplam 1200 anketin sonuçları istatistiksel anlamda değerlendirilmiģtir. Her bir mekân için anketlerden alınan sonuçlar yüzde olarak hesaplanmıģ ve her bir mekân için gözlemlenen duyguların yoğunluğu belirlenmiģ ve tartıģılmıģtır. Uygun renkler için; kırmızı-mor, mavi-yeģil, zıt renkler için; kırmızı-yeģil, mavi-turuncu olmak üzere 2 ayrı kombinasyon oluģturulmuģ olup, uygun ve zıt renk kombinasyonlarından alınan sonuçların ortalamaları belirlenmiģtir. 3. ARAġTIRMA BULGULARI Sıcak renklerin kombinasyonu ile düzenlenmiģ yaģama mekânının insanlar üzerindeki psikolojik etkilerinin belirlenmesine iliģkin yapılan anketlerin sonuçlarında elde edilen duygu yoğunluklarını gösteren grafik ġekil 2 de gösterilmiģtir. 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 624

78 ġekil 2. Sıcak Renklerin Ġnsanlar Üzerindeki Psikolojik Etkileri ġekil 2 deki grafiğe göre sıcak renklerin insanlar üzerindeki etkileri; %68 arzulu, %67 olumlu, %56 güvenli, %69 enerjik, %65 canlılık, %53 düzenli, %58 huzurlu, %57 neģe verici, %51 cesaretli, %60 canlandırıcı, %79 sıcaklık, %60 yakınlık, %63 heyecanlandırıcı %66 çekici, %55 sakinleģtirici ve %60 yaratıcılık olarak sıralanabilir. Sıcak renklerin belirgin olmayan duyguları ise; %24 durağanlık, %37 sakinlik, %20 negatiflik, %17 uzaklık, %16 soğukluk, %19 bitkinlik, %13 korku, %10 hüzün, %20 huzursuzluk, %21 pasiflik, %16 isteksizlik olarak sıralanabilir. Sonuçlardan da anlaģılacağı gibi genel olarak açıklanırsa: Ġnsanlar üzerinde sıcak renklerde; arzulu, olumlu, güvenli, enerjik, canlılık, düzenli, huzurlu, neģe verici, cesaretli, canlandırıcı, sıcaklık, yakınlık, heyecanlandırıcı, çekicilik, sakinleģtirici ve yaratıcılık gibi duygular hâkim iken, durağanlık, sakinleģtirici, negatiflik, uzaklık, soğukluk, bitkinlik, korku, hüzün, huzursuzluk, pasiflik ve isteksizlik gibi duygular ise hakim değildir. Soğuk renklerin kombinasyonu ile düzenlenmiģ yaģama mekânının insanlar üzerindeki psikolojik etkilerinin belirlenmesine iliģkin yapılan anketlerin sonuçlarında elde edilen duygu yoğunluklarını gösteren grafik ġekil 3 de gösterilmiģtir. 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 625

79 ġekil 3. Soğuk Renklerin Ġnsanlar Üzerindeki Psikolojik Etkileri Soğuk renklerin insanlar üzerindeki en belirgin etkileri ġekil 3 de görüldüğü gibi; %58 isteksizlik, %57 olumsuzluk, %52 pasiflik, %52 cansızlık, %50 dağınıklık, %71 huzursuzluk, %50 hüzün, %69 yorucu, %67 sıkıcılık, %51 gerginlik, %82 soğukluk, %52 ciddilik, %60 iticilik, %56 öfkeli ve %62 sertlik olarak sıralanabilir. Soğuk renklerin belirgin olmayan duyguları ise; %15 yumuģaklık, %24 sakinlik, %22 yaratıcılık, %25 heyecanlandırıcı, %20 negatiflik, %9 rahatlık, %15 sıcaklık, %23 canlandırıcı, %18 ferahlık, %13 dinlendirici, %14 huzurlu, %19 hayalci, %16 arzulu olarak sıralanabilir. Sonuçlardan da anlaģılacağı gibi genel olarak açıklanırsa soğuk renklerde: isteksizlik, olumsuzluk, pasiflik, cansızlık, dağınıklık, huzursuzluk, hüzünlü, yorucu, sıkıcılık, gerginlik, soğukluk, ciddilik, iticilik, öfkeli ve sert gibi duygular hâkim iken, yumuģaklık, sakinlik, yaratıcılık, heyecanlandırıcı, negatiflik, rahatlık, sıcaklık, canlandırıcılık, ferahlık, dinlendirici, huzurlu, hayalci ve arzulu duygular ise hakim değildir. 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 626

80 Uygun renklerin kombinasyonu ile düzenlenmiģ yaģama mekânının insanlar üzerindeki psikolojik etkilerinin belirlenmesine iliģkin yapılan anketlerin sonuçlarında elde edilen duygu yoğunluklarını gösteren grafik ġekil 4 de gösterilmiģtir. ġekil 4. Uygun Renklerin Ġnsanlar Üzerindeki Psikolojik Etkileri Uygun renklerin insanlar üzerindeki etkisi ġekil 4 de görüldüğü gibi en belirgin olanları, %50 olumsuzluk, %59 enerjik, %52 cansızlık, %50 dağınıklık, %53 huzursuzluk, %73 yorucu, %40 sıcaklık, %75 gerginlik verici, %48 iticilik, %71 öfkeli ve %84 sertlk olarak sıralanabilir. Uygun renklerin belirgin olmayan duyguları ise; %25 bağımlılık, %14 gerçeklik, %22 huzurlu, %17 neģeli, %10 dinlendirici, %21 cesaretli, %17 ferahlık, %12 rahatlık, %20 negatiflik, %7 sakinleģtirici, %24 durağan ve %6 yumuģaklık olarak sıralanabilir. Sonuçlardan da anlaģılacağı gibi genel olarak açıklanırsa uygun renklerde; olumsuzluk, enerjik, cansızlık, dağınıklık, huzursuzluk, yorucu, sıcaklık, gerginlik verici, itici, öfkeli ve sert gibi duygular hâkim iken, uygun renklerde: bağımlılık, gerçeklik, huzurlu, neģeli, dinlendirici, cesaret, 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 627

81 ferahlık, rahatlık, negatiflik, sakinleģtirici, durağan ve yumuģaklık gibi duygular ise insanlar üzerinde hakim değildir. Zıt renklerin kombinasyonu ile düzenlenmiģ yaģama mekânının insanlar üzerindeki psikolojik etkilerinin belirlenmesine iliģkin yapılan anketlerin sonuçlarında elde edilen duygu yoğunluklarını gösteren grafik ġekil 5 de gösterilmiģtir. ġekil 5. Zıt Renklerin Ġnsanlar Üzerindeki Psikolojik Etkileri Zıt renklerin insanlar üzerindeki en belirgin etkileri ġekil 5 de görüldüğü gibi; %62 olumsuzluk, %49 güvensizlik, %59 pasiflik, %49 cansızlık, %57 dağınıklık, %65 huzursuzluk, %78 yoruculuk, %75 sıkıcılık, %67 gerginlik, %55 bitkinlik, %54 soğukluk, %51 uzaklık, %72 iticilik olarak sıralanabilir. Zıt renklerin belirgin olmayan duyguları ise; %18 arzulu, %11 güvenli, %17 düzenli, %11 gerçeklik, %14 huzurlu, %12 dinlendirici, %18 cesaret, %9 ferah, %16 çekici, %14 sakinleģtirici, %19 yaratıcılık olarak sıralanabilir. Sonuçlardan da anlaģılacağı gibi genel olarak açıklanırsa zıt renklerde: güvensizlik, pasiflik, cansızlık, dağınıklık, huzursuzluk, yoruculuk, sıkıcılık, gerginlik, bitkinlik, soğukluk, uzaklık ve iticilik gibi duygular hâkim iken; Zıt renklerin belirgin olmayan duyguları ise; arzulu, 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 628

82 güvenli, düzenli, gerçeklik, huzurlu, dinlendirici, cesaret, ferahlık, çekicilik, sakinleģtirici ve yaratıcılık gibi duygular ise insanlar üzerinde hakim değildir. 4. SONUÇ VE ÖNERĠLER Sıcak renklerde; arzulu, olumlu, güvenli, enerjik, canlılık, düzenli, huzurlu, neģe verici, cesaretli, canlandırıcı, sıcaklık, yakınlık, heyecanlandırıcı, çekicilik, sakinleģtirici ve yaratıcılık gibi duygular hâkim iken, durağanlık, sakinleģtirici, negatiflik, uzaklık, soğukluk, bitkinlik, korku, hüzün, huzursuzluk, pasiflik ve isteksizlik gibi duygular ise hakim olmadığı, Soğuk renklerde; isteksizlik, olumsuzluk, pasiflik, cansızlık, dağınıklık, huzursuzluk, hüzünlü, yorucu, sıkıcılık, gerginlik, soğukluk, ciddilik, iticilik, öfkeli ve sert gibi duygular hâkim iken, yumuģaklık, sakinlik, yaratıcılık, heyecanlandırıcı, negatiflik, rahatlık, sıcaklık, canlandırıcılık, ferahlık, dinlendirici, huzurlu, hayalci ve arzulu duygular ise hakim olmadığı, Uygun renklerde; olumsuzluk, enerjik, cansızlık, dağınıklık, huzursuzluk, yorucu, sıcaklık, gerginlik verici, itici, öfkeli ve sert gibi duygular hâkim iken, uygun renklerde; bağımlılık, gerçeklik, huzurlu, neģeli, dinlendirici, cesaret, ferahlık, rahatlık, negatiflik, sakinleģtirici, durağan ve yumuģaklık gibi duygular ise insanlar üzerinde hakim olmadığı, Zıt renklerde; güvensizlik, pasiflik, cansızlık, dağınıklık, huzursuzluk, yoruculuk, sıkıcılık, gerginlik, bitkinlik, soğukluk, uzaklık ve iticilik gibi duygular hâkim iken; Zıt renklerin belirgin olmayan duyguları ise; arzulu, güvenli, düzenli, gerçeklik, huzurlu, dinlendirici, cesaret, ferahlık, çekicilik, sakinleģtirici ve yaratıcılık gibi duygular ise insanlar üzerinde hakim olmadığı belirlenmiģtir. Günümüz konut sistemleri anlayıģı çerçevesinde, iç mekân tasarımında ve dekorasyonda renk kullanımına verilmesi gereken değer konusundaki eksiklik aģikârdır. Birçok mekân tasarımında, yapılacak eylemler ile kullanılan renk kombinasyonları arası iliģkilerde tutarsızlıklar ile karģılaģılmaktadır. AraĢtırmanın sonucunda, farklı renk kombinasyonlarının insanlar üzerindeki psikolojik etkileri hakkında veri elde edilmiģtir. Tasarımda rengin insanlar için hem iģ hayatında hem de sosyal hayatta vazgeçilmez bir etkisinin olduğu kanısına varılmıģtır. Sonuç olarak, iç mimarların, iç mekân tasarımcılarının ve dekorasyon iģi ile uğraģanların yararlanabileceği bir kaynak ortaya çıkmıģ ve bu sayede daha bilinçli renk-ıģık düzenlemeleri yapılarak tasarımların amacına ve fonksiyonuna uygun iç mekânlar yaratılmasına katkı sağlanmıģtır. Farklı mekânlar için eylem özelliklerine uygun renkler ve ıģık kaynaklarının seçilebilmesi, bir baģka ifade ile eylemler ve renk arasındaki iliģkilerin doğru kurulabilmesi sonucu görsel konforun elde edilmesi kolaylaģacak, kiģilerin eylemleri daha kolay ve istekle yerine getirmeleri sağlanabilir. Sonuç olarak toplumsal refaha ve bu alandaki bilimsel birikime katkı sağlanmıģtır. Bu çalıģmadan elde edilen veriler ıģığında, benzer yaģama mekânları için de yeni çalıģmalar yapılmasının önü açılmıģ, bu konudaki çalıģmaların geliģtirilebilmesi için bir adım atılmıģtır. Bu ve benzeri çalıģmaların sonuçlarından elde edilen verilerden yararlanılarak, dikkatlice seçilmiģ renk-ıģık kombinasyonları ile oluģturulan mekânların atmosferleri daha ucuz ve kolay değiģtirilebilecektir. Ġç mekânın kullanım amacına ve fonksiyonuna uygun renk kombinasyonlarının seçilmesi, o mekânda eylem yapacak insanların rahat hareket etmesini sağlayacak, yaģam kalitesini arttıracak, dolayısıyla da insanların psikolojisi ve sağlığı üzerinde olumlu bir etki yaratacaktır. 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 629

83 KAYNAKLAR Müderrisoğlu, H., Eroğlu, E., Özkan, ġ., Ak, K. (2006) Visiual Perception of Tree Forms, Building and Environment, 41, Nejat F. (1997) EczacıbaĢı Sanat Ansiklopedisi, EczacıbaĢı Vakfı, 3. Cilt, Yapı Endüstrisi Merkezi Yayınları, Ġstanbul. Nordvik, E., Schütte, S., Broman, N., O. (2009) People s Perceptions of the Visual Appearance of Wood Flooring: A Kansei Engineering Approach, Forest Products Jornal, 59 (11/12), Özakbulut, B., Kargın, E. (2006) Mobilya ve Ġç Mekanda Renk Kullanımı, Muğla Üniversitesi Teknik Eğitim Fakültesi, Lisans Tezi, Muğla. Özbudak, Y. B., GümüĢ, B., Çetin, F. D. (2003) Ġç Mekan Aydınlatmasında Renk ve Aydınlatma Sistemi ĠliĢkisi, Diyarbakır Üniversitesi II. Ulusal Aydınlatma Sempozyumu, Diyarbakır. Sağocak, M. D. (2005) Ergonomik Tasarımda Renk, Trakya Üniversitesi, Fen Bilimleri Dergisi, 6 (1), Tsunetsugu, Y., Miyazaki, Y., Sato, H. (2005) Visual Effects of Interior Design in Actual- Size Living Rooms on Physiological Responses, Building and Environment, 40, Uçar, T. F. (2004) Görsel ĠletiĢim ve Grafik Tasarım, Ġnkılâp Yayınları, Ġstanbul. Yıldırım, K., Akalın-BaĢkaya, A., Hidayetoğlu, L. (2007) Effects of Indoor Color on Mood and Cognitive Performance, Building and Environment, 42 (9), Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 630

84 OSMANLI DÖNEMĠ TÜRK EVĠNDE ERGONOMĠ Ramiz ABDÜLRAHĠMOV 1, Serpil BAġLILAR ALTUN 2 1 Prof. Dr. Azerbaycan Mimarlık ĠnĢaat Üniversitesi Mimarlık Fakültesi Mimarlık Konstrüksiyonlar ve Abideleri Restorasyonu Bakü 2 Öğr. Grv. Dumlupınar Üniversitesi Kütahya Meslek Yüksekokulu Mimarlık ve ġehir Planlama Bölümü Kütahya, e-posta : ÖZET Mimarlıkta mekan, fiziksel, sonrasında sosyal ve psikolojik gereksinimleri karģılamak zorundadır. Mekanın; iģlevine ve kullanıcı sayısına uygun boyutta tasarlanmıģ olması, insanın statik ve dinamik antropometrik boyutlarına bağlı kalması, fiziksel büyüklüklerin yanı sıra psikolojik büyüklükleri dikkate almıģ olması, özetle bir mekanın taģıyacağı en az gereksinimleri karģılayarak kullanıcıda zorlanma, rahatsızlık ve yorgunluk yaratmaması gerekir. Deneysel çalıģmalar, mekan kullanımının ve büyüklüğünün zaman içerisinde değiģebildiğini ve kültürel farkların olduğunu göstermiģtir. Günümüz konutuyla Osmanlı konutu arasında bu durum gözlemlenebilmektedir. Osmanlı konutu; baģta yörenin malzeme kaynakları ve coğrafi durum (özellikle iklim) olmak üzere, iktisadi durum, yapı kültürü-ustaları, diğer uygarlıklar ve dinin etkisi altında ĢekillenmiĢtir. Osmanlı konutu iç mekanında, günümüzde uygulanan antropometrik boyutlara uygun tasarımlar görüldüğü gibi yer tasarrufu ve çeģitli nedenlerle günümüz standartlarıyla bağdaģmayan özgün çözümler de zevkle izlenebilmektedir. ÇalıĢmanın amacı; mimarlık sektörü dıģındaki farklı disiplinler için konut mekanında ergonomi konusunu ele alırken Osmanlı evlerinde uygulanan kültürüne özgü çözümleri paylaģmaktır. Anahtar Kelimeler : Osmanlı, mimarlık, konut, ergonomi ABSTRACT Architecture, space, physical, social and psychological needs must meet the following. Space, the function of the appropriate size and number of users has been designed in keeping with the size of human static and dynamic anthropometric, psychological, as well as the size of the physical quantities to be taken into account, a summary of space requirements, meeting the user has at least carry the strain, should not cause discomfort and fatigue. Experimental studies, the use of space and the size may change over time and showed that cultural differences. With today's residence of the Ottoman residence, this situation can be observed. Residence of the Ottoman Empire, particularly the area's material resources and the geographical situation (especially climate), including the economic situation, structure, 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 631

85 culture-makers, formed under the influence of other civilizations and religions. In the interior of the Ottoman residence, today the anthropometric dimensions, as shown in the appropriate space-saving designs and for various reasons, incompatible with today's standards, watched with pleasure as the original solutions. The aim of the study; architectural sector for non-residential venues in different disciplines in addressing the issue of ergonomics applied to the Ottoman culture-specific solutions, to share their homes. Key words : Ottoman, architecture, housing, ergonomics 1. GĠRĠġ Konut; temel fizyolojik gereksinimler (barınma, giyinme, beslenme vb.), güvenlik gereksinimleri (doğal afetlerden, hırsızdan korunma vb.), ısıl gereksinimler, mekanın eylemleri karģılaması, araç gerecin ve mekanın boyutsal gereksinimleri gibi fiziksel gereksinimleri karģılamak zorundadır. Aynı zamanda mahremiyet (iģitsel, görsel) gereksinimleri, sınır gereksinimleri (bireysel, kamusal ve toplumsal), toplumsal iliģki gereksinimleri (iletiģim, paylaģım, dayanıģma, aidiyet, görev tasarımı, örgütlenme vb.), zihinsel gereksinimler (rahatlık hissi vb.), estetik gereksinimler (biçim, renk, doku, algı, uyumluluk vb.) gibi psiko-sosyal gereksinimleri karģılamalıdır. Osmanlı dönemi Türk evinde bu gereksinimler karģılanırken çevre insancıllaģtırılarak ergonomik çözümler getirilmiģtir. Bu çalıģmanın amacı Osmanlı dönemi Türk evindeki insancıl boyut ve çözümleri irdeleyerek günümüz konut tasarımlarına ıģık tutabilmektir. 2. YÖNTEM Ġncelenecek konut örnekleri seçilirken; Osmanlı dönemi Türk evlerinin Türkiye sınırları içerisinde, belirli yerleģim bölgelerinde iyi korunup günümüze ulaģtığı; bazı yerleģim alanlarında ise doğal afetler, savaģlar ve özellikle betonarme yapılaģma gibi nedenlerle hızla yok oldukları gözlenmiģtir. Ġncelenecek evlerin doğru saptanabilmesi için bu coğrafyadaki evler için kapsamlı bir tipoloji çalıģması yapılmıģtır. Bu çalıģma kapsamında; yukarıda açıklanan sebepler ıģığında incelenen konutların dağılımı ġekil 1 de verilmektedir. 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 632

86 ġekil 1. Osmanlı Dönemi Konut Örneklerinin Ġncelendiği YerleĢimler 3. BULGULAR Osmanlı dönemi Türk evinde; temel fiziksel gereksinimleri karģılamak için en önemli mücadele iklim koģullarına karģı verilmiģ ve dönemin teknolojik olanakları, yöresel malzeme kaynakları kullanılarak ve gelenekler doğrultusunda çözümler getirilmiģtir. Bu amaçla sıcak iklim bölgelerinde serinlik sağlayan tasarımlara gidilmiģtir: Sokaklar gölge oluģturması için dar, konutlar avluludur (Güneydoğu Anadolu vb.). Cepheler serin esen rüzgardan yararlanmayı sağlayacak Ģekilde düzenlenmiģ, hakim rüzgar yapının içerisine alınmıģtır. Rüzgar alan cephelere eyvan yerleģtirilmiģtir. Avlu ve eyvanda havuz yer almıģtır. Çatı düz toprak örtülü damdır (Altun ve Abdülrahimov, 2007). Zira, kil tabakası (8-10 cm kalınlığında) ara kat döģemelerinde de izolasyon amacıyla kullanılmıģ, kilin üzeri ahģap veya tuğla ile kaplanmıģtır. Bu izolasyona bulgurlama denmiģtir (Kömürcüoğlu, 1950). Soğuk iklim bölgelerinde; genellikle duvarlar kalın, pencereler küçük ve az sayıdadır. Bazen rüzgarlı yönlere bakan duvarlar kerpiç veya taģ, kalın ve mümkün olduğu kadarıyla sağır inģa edilmiģtir. GüneĢten yararlanma istenilen diğer yönlerde duvarlar ahģap iskelet arasına dolgu malzemesi kullanılarak yapılmıģ ve incedir (Çetingök, 1986). Soğuktan korunmak için kıģ aylarında orta mekanlar, ara katlar kullanılmıģ veya binanın muhafazalı kısımlarında, küçük pencereli, alçak tavanlı kıģ odaları düzenlenmiģtir. Yaz aylarında ise evin kenarındaki mekanlar kullanılmıģtır. Evin altında ahır yer aldığında, ahır ile yaģam katı arasındaki döģemede boģluklar bırakılmıģtır. Böylece hayvanların nefes ısısından faydalanılarak ısınmaya yardımcı olunmuģtur. Yıllık yağıģ ortalamasının yüksek olduğu yerlerde (Doğu Karadeniz, Muğla vb.) çatılar eğimlidir, çatı örtüsü olarak kiremit tercih edilmiģ ve geniģ saçaklara yer verilmiģtir ( cm, nadiren 250 cm, ġekil 2a). GeniĢ saçaklar, bina duvarlarından yağmur sularının uzaklaģmasını sağlar. Bunun dıģında bazen, yağmur sularına maruz kalan duvarlar yığma taģ ve sağır olarak yapılarak ya da kerpiç duvarlarda ahģap kaplamalar uygulanarak bina duvarları yağmur sularından korunmak istenilmiģtir. Kar yağıģının fazla olduğu yerlerde ise, karın birikmemesi için yapılan çok eğimli çatılarla karģılaģılabilir (GümüĢhane vb., ġekil 2b). Bazı yörelerde suların uzaklaģtırılması için çörten veya oluk kullanılmasına rağmen pek çok evde hiçbir önlem alınmamıģtır. 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 633

87 a. b. ġekil 2. YağıĢın Fazla Olduğu Yörelerde Saçak Ve Çatı Düzenlemeleri Yakın geçmiģe kadar, ısısal konfor, su, kanalizasyon, elektrik, gaz donanımı, ev araç ve gereçleri günümüz imkanlarının çok uzağındaydı. Isınma bir ya da birkaç odada yer alan ocakla sağlanırdı. Özenli evlerde her odada bir ocak bulunurdu. Bazen evlerde ateģ ocakları ve mangal ocakları bulunurdu. AteĢ ocaklarında odun yanar, burada yanan ateģ mangal ocaklarına alınırdı. Yangın çıkmaması için ocakların ön tabanı, yanıcı olmayan ve dayanıklı malzemeden (mermer, doğal taģ, tuğla, saç veya bronz kaplama vb.) ve oldukça geniģ yapılmıģtır. Ön taban üzerinde ve ocak ağzının iki yanında kıvılcımların sıçramasına engel olacak siperler konmuģtur. YaĢmaklar ile dumanın odaya yayılmasına engel olunmuģ. YaĢmak aynı zamanda odunun alev ve duman etkisiyle kızmasını sağlayarak odanın ısınmasına yardım etme fonksiyonunu üstlenmiģtir (Zeren, 1955). Pencere; aydınlatma, güneģlenme, havalandırma, iklimsel faktörlere ve gürültüye karģı önlem alma gibi gereksinimleri karģılayan, iç mekan ile dıģ dünya arasında bağlantı kuran önemli bir elemandır. Türk evinde odaların alanına bağlı olarak 2-8 adet pencere kullanılmasına karģın, kıģ Ģartları ağır geçen yörelerde pencere sayıları az (en önemli odalarda bile ikiyi geçmez), boyutları küçük ve avluya yönelmiģ durumdadır. Soğuktan korunmak için pencerelerde kepenklerden faydalanılırdı. Soğuk kıģ günlerinde kepenkler kapatıldığında odaya ıģık daha küçük boyutlu olan tepe penceresinden sağlanırdı. Revzen de denilen bu pencerelerde genellikle renkli camlar kullanılır böylelikle hoģ bir ıģık oyunu sağlanırdı (ġekil 3a). Tepe pencereleri her odada bulunmaz, önemli odalarda, özenli evlerde daha sık uygulanırdı. Tepe pencereleri insanın ulaģabileceği yüksekliğin üzerinde olduğu için açılan kanada sahip değildir. Kepenkler genellikle ahģaptı, nadiren demir saçtan yapılırdı ve sade, göze batmayan renklerde boyanırdı. Kepenkler, sokağa bakan zemin ve bodrum kat pencerelerinde güvenlik gereksinimi nedeniyle özellikle bulunur, üst katlarda kepenk kullanımı ev sahibinin isteğine göre uygulanırdı. Kepenkler kapatıldıkları zaman demir çengellerle pencere demirlerine bağlanır, emniyete alınır, dıģarıdan açılması olanaksız hale getirilerek güvenlik sağlanırdı (ġekil 3b). Güvenlik gereksinimi; bahçenin yüksek duvarla çevrilmesi, bazen dıģ kapıların metal levhalar ile kaplanarak daha sağlam ve dayanıklı kılınması vb. önlemlerle çözümlenirdi (ġekil 3c). 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 634

88 a. b. c. ġekil 3. Tepe Penceresi, Kepenk Uygulaması Ve Metal Kaplamalı Kapı Osmanlı dönemi Türk evinde mekan örüntüsü; geleneksel yaģamlarının, örf ve adetlerinin, geçim kaynaklarının etkisinde Ģekillenir. Evler; tek katlı, iki katlı veya üç katlı olabilir. Genellikle kırsal yerleģimlerde evler; belirli ve sınırlı günlük ihtiyaçları karģılayabilecek en yalın çözümler çevresinde kalır, tek katlı ve doğaya uyumludur (Küçükerman ve Güner, 1995). Kırsal yerleģmelerde geçim daha çok tarım veya hayvancılığa dönüktür. Bu nedenle evin çevresinde, ahır, merek, ambar, serander, değirmen gibi çeģitli fonksiyonlarda yapılar bulunur (Kantar, 1998). Ahır genellikle, tek katlı evlerde bitiģik çok katlı evlerde alt katta yer alır. Kent ve kasaba yerleģimlerinde evler genellikle iki, üç katlıdır ve esas yaģanan yer üst kattır (Karpuz, 1993). Kentsel yerleģimlerde, kırsal yerleģimdeki ahırın yerini, mutfak vb. servis mekanları, hatta dükkanlar alabilir. Mutfak zemin katta, bahçe içerisinde veya yaģam katında olabilir. Tuvaletler zemin katta veya bahçenin bir kenarındadır. Bahçede kazan, kuyu, çardak, çiçeklik, bazen de havuz bulunur. Katlar arasındaki bağlantıyı sağlayan merdiven ebatları yöreden yöreye değiģmekle beraber günümüzün standartlarıyla uyuģmamaktadır. Bunun nedeni merdivenin; ihtiyaçtan doğan, iki kotu birbirine bağlayan bir araç olarak görülmesi ve planda en az yeri iģgal etmesinin amaçlanmasıdır. Merdiven geniģliği 100 cm yi nadiren geçer. Basamak geniģliği çoğunlukla cm arasındadır (Konya da cm, Diyarbakır ve Kütahya da 25 cm, Muğla da cm, Mardin de cm vb.). Rıht yükseklikleri 17 cm den fazladır (Konya da 20 cm, Diyarbakır da cm, Muğla da 18 cm, Mardin de cm, Kayseri de cm gibi). Merdivenler; bazen sahanlıklı iki kollu ya da köģe sahanlıklı L biçimli, fakat çoğunlukla sahanlıksız düz kollu veya döneldir. ġekil 4 te merdiven örnekleri verilmiģtir. 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 635

89 ġekil 4. Merdivenler Osmanlı dönemi Türk evinin mekansal düzenleniģinde esas birim odalar ve sofalardır. Sofa, odalar arasında sirkülasyonu sağlayan, aynı zamanda pek çok iģleve yanıt veren ortak yaģama mekanıdır. Türk evinde odaların önemli özelliklerinin baģında; kendi baģlarına, yapı içinde belirli eylemleri karģılayan birimler olmalarıdır. Yani her odada; yatılabilir, yıkanılabilir, yemek yenilebilir bazen yemek piģirilebilir. Odaların sayısı evin sahibinin maddi gücüyle bağlantılıdır. Misafirlerin ağırlandığı baģoda gibi bazı odalar diğer odalara göre daha önemlidir ve daha özenli inģa edilmiģtir. Oda boyutları cm (350x500, 500x600, 400x400, 450x450 cm ) arasında değiģir. Kat yükseklikleri; asıl katta 300, 350, 400 cm civarındadır ve 270 cm nin altına düģmez. Ara katlarda yükseklik cm arasındadır (180 cm nin altına düģmez). Bodrum katında 150 cm ye kadar iner. Osmanlı dönemi Türk evlerinde iç mekanı Ģekillendiren baģlıca etken gereksinimdir ve iç mekan donatıları, onları kullanan insanla çok yakın iliģkilidir. Oda; gömme dolaplar, niģler, gusülhane, sedirler, sergen (raf), ocak gibi iç mekan donatılarıyla birlikte inģa edilir. Yani Türk odası; boģ dikdörtgen odaya göre oldukça özgün karaktere sahiptir. Günümüz toplu konutlarının çok ötesinde; dolap, sedir vb. iç mekan donatıları oda giriģi, döģeme, pencere ve tavan gibi yapı elemanlarıyla bir bütündür. Oda, insan ölçülerine uygun olarak düģeyde üç bölüme ayrılmıģtır: Sedir düzlemi, Pencereler ve Sergen ile tavan arası. Bu üç düzlem odanın yatay algılanmasını sağlar. ġekil 5 te Günay ın odanın yatay bölümlerini antropometrik değerlerle karģılaģtırdığı Ģema verilmiģtir (Günay, 1998). 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 636

90 ġekil 5. Odanın Yatay Bölümleri Ve Antropometrik Değerler Sedir; biçimi, boyutu ve yerleģimi ile, dinlenme, boģ zamanı geçirme, konuģma, toplantı, ısınma, çalıģma gibi değiģik amaçları karģılayacak tarzdadırlar. Sedirlerin oluģturduğu oturma alanı yatma, yemek yeme vb. eylemleri karģılayacak boyuttadır ( cm, ġekil 6). Yükseklikleri cm civarındadır. Le Corbusier in Modulor una göre; otururken koltuk yüksekliği 27 cm, sandalye yüksekliği 43 cm dir. ġekil 6. Geleneksel Türk Odasında Orta Mekanın Bazı ĠĢlevleri Bazı konutlarda pencereler, sedirde oturan insanın kalkmaksızın açabilmesi amacıyla; düģeyde ve yatayda kayıtla dörde bölünüp üstü ve altı çift kanatlı olarak ayrı ayrı açılır Ģekilde tasarlanmıģtır (ġekil 7a). Sergen; odanın üst sınırını belirleyen; pencere ve kapı yüksekliğinde odayı çepeçevre veya kısmi olarak dolanan; kap kacak, kitap ve meyve gibi birçok değiģik eģyanın yerleģtirildiği raftır. Ġnsan anatomisine uygun olarak 220 cm yi geçmez, yani insan elinin uzanabileceği maksimum yüksekliktedir. GeniĢliği 15 cm civarındadır. Sergen; tepe pencereleri yer alıyorsa, tepe pencerelerini alt pencerelerden ayırır. Daha önce değinildiği gibi sergen odanın kullanılabilir üst sınırını belirler ve bu nedenle sergenin üzerinde bulunan tepe pencereleri açılan kanada sahip değildir, sadece alt sıra pencerelerin kepenkleri kapatıldığında odanın aydınlanmasını sağlar. Odanın döģemesi halı ile kaplanacağından oldukça sade, tavan ailenin ekonomik gücünün elverdiği ölçüde süslemelidir. DöĢeme; yüklüklerden çıkarılan yatak yorganın serilmesi, 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 637

91 yemek yenmesi, abdest alınması vb. değiģik eylemlerin gerçekleģmesine olanak tanıyacak orta mekanı sağlamak amacıyla sedirler dıģında boģ bırakılmıģtır. Yüklükler gündüzleri yatakların kaldırıldıkları dolaplardır. Derinlikleri cm geniģlikleri cm civarındadır. Genellikle giriģ ve ocak duvarında yer alırlar. Yatakların koyulabilmesi için yerden cm yükseklikten baģlarlar (Günay, 1998). Yüklükler iki kapaklı bölmesizdir. Yatak yorganın dıģındaki çeģitli eģyaların koyulduğu dolaplar daha dardır ve raflıdır. Mutfak eģyalarının koyulduğu dolaplar cm, diğer eģyaların konulduğu dolaplar cm civarındadır (Ġmamoğlu, 1992). Oda kapılarının geniģliği çift kanatlılarda cm, tek kanatlılarda cm, yükseklikleri cm civarındadır. Kapı yüksekliği 210 cm yi pek geçmez ve özellikle servis mekanlarında 160 cm ye kadar düģebilir. Kapı eģikleri 8-13 cm yüksekliğindedir (Binan, 1950). DıĢ kapıların geniģlikleri; cm, yükseklikleri cm civarındadır. Bazı yörelerde kuzulu kapı, enikli kapı gibi yöresel isimler verilen ve at arabalarının girmesini sağlamak için cm geniģlikte olan kapılar yapılmıģtır. Bu kapının bir kanadında, cm geniģlikte, cm yükseklikte ve tabandan 20 cm yükseltilmiģ durumda küçük bir kapı yer alır. Böylelikle insanlar bu küçük kapıdan, çift kanatlı kapı açılmaksızın kolaylıkla girebilirlerdi (ġekil 7b). Bahçe kapısı üç kanatlı yapıldığı durumlarda; orta kanat günlük giriģ çıkıģlarda, diğer iki kanat araba giriģlerinde kullanılırdı. a. b. ġekil 7. Pencerelerin AçılıĢ ġeması Ve Kuzulu (Enikli) Kapı AĢağıda Osmanlı dönemi Türk evinde kullanılan bazı ölçülerin, günümüzde kullanılan standartlarla karģılaģtırılması verilmektedir: 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 638

92 Tablo 1. Tek Ailenin Kullandığı Konutlarda Uygulanan Ölçüler Osmanlı Dönemi Türk Evi Merdiven GeniĢliği cm cm Basamak GeniĢliği cm 29 cm Rıht Yüksekliği cm 17 cm Merdiven Eğimi Harcanan Enerji 10,5 cal / kg (35 için) 10 cal / kg Oda Boyutu 9,3*, 12**, 16*** m 2 (Yatak Odası) 18 22** m 2 (YaĢama Mekanı) 17,5 24 m 2 Odanın En Dar Kenarı 300 cm 300 cm Oda Kapısı GeniĢliği cm 90 cm Oda Kapısı Yüksekliği cm 210 cm DıĢ Kapı GeniĢliği 100 cm (min.) 100 cm (min.) DıĢ Kapı Yüksekliği cm 210 cm * Amerikan Standartları, ** Alman Standartları, *** Ülkemizde yürütülen Bazı AraĢtırmalar Osmanlı dönemi Türk evinde; temel fiziksel gereksinimlerin yanı sıra psiko-sosyal gereksinimleri karģılamak için gerekli önemin verildiği söylenebilir. Bu gereksinimlerin baģlıcası; Ġslamiyet in kabulünden sonra önemi artan mahremiyet gereksinimidir. Evlerin yüksek bir duvarla sokaktan ayrılmasının nedenlerinden biri mahremiyettir. Kapılara; kadınlar ve erkekler için birbirinden farklı ses çıkartan iki tokmak yerleģtirilmesinin nedeni de mahremiyettir. Böylece ev sahibi konuğun kadın veya erkek olduğunu anlayabilirdi. Avluda harem ve selamlık olmak üzere ikili yerleģim söz konusudur. Böylelikle evlerde değiģik mimari çözümlere gidilmiģ, çoğu evlerde selamlık alt katta, harem üst katta yapılmıģ, hatta harem ve selamlık iki ayrı konut olarak çözümlenmiģtir. Pencereler komģuları rahatsız etmeyecek ve dıģarıdan bakıldığında içerisi görünmeyecek Ģekilde konumlandırılmıģ ve kafesli olarak uygulanmıģtır. Harem ve selamlık arasında hizmet eden kadının erkekler tarafından görülmesini engellemek için dönme dolap kullanıldığı da görülür. Yemek, kahve vb. dolabın raflarına yerleģtirir, elle döndürülerek selamlık bölümüne iletirdi. Odalar; hizmet bölümü olan seki altı ve asıl kullanım alanı olan seki üstü olmak üzere iki iģlevsel bölüme ayrılarak, seki üstü bölümünü gözlerden uzak tutulmaya çalıģılmıģtır (ġekil 8). Bu iki bölüm; bir basamakla veya direklerle ayrılmıģ, seki altı bölümünün tavanı daha alçak tutulmuģ ve odayı oluģturan donatıların yardımı ile hem ayrılan hem bütün olan iki mekan vurgulanmıģtır. Odada yüklüklerin içerisinde gusülhane denilen bir çeģit banyo yapılarak aile içi gizlilik, mahremiyet sağlanmıģ olurdu. Fakat asıl yıkanma yeri Ģehir hamamlarıdır. 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 639

93 ġekil 8. Odanın Seki Altı Ve Seki Üstü Bölümleri Ġslamiyet in kabulünden sonra kadın ile erkek arasında iģ bölümü daha kesin çizgiler kazanmıģ, dıģarısı erkeğin, ev kadının dünyası haline gelmiģtir. Evin en büyük erkeği ailenin reisiydi. Sedirde oturma düzeni bu hiyerarģiye uygundu. Aile reisi sedirin en güzel yerinde oturur ve burası minderlerle desteklenir. Gençler giriģe yakın, çocuklar ise halının üzerinde oturur. Aile çoğu zaman akrabaları da içine alabilecek geniģlikteydi. Bu nedenle sofa; sirkülasyon alanı olmaktan çıkmakta, kalabalık ev halkının sığabileceği boyutta; yemeklerin yendiği, düğün vb. toplantıların yapıldığı kısacası aile halkının toplandığı alan olmaktadır. Osmanlı dönemi Türk evinde estetik gereksinimleri; çıkma, tavan, pencere, kapı, dolap, ocak, dokuma vb. her elemanın kendine özgü nitelikleriyle ve taģ, tuğla, ahģap, maden, çini, alçı, cam, boya gibi malzemelerin yardımıyla karģılanmıģtır. TaĢ oyma ve Ģebeke; ahģap oyma, çekme, geçme, kakma; çiniler sıraltı, lüster ve minai gibi tekniklerle uygulanmıģtır. Bunun yanı sıra yazı, malakari, Orta Asya dan beri kullanılan stuko sıvalarla konut süslenmiģtir (Altun ve Abdülrahimov, 2007). Süslemelerde yararlanılan motiflerin baģlıcaları; rumipalmet-lotus grubu, bitkisel ve geometrik motiflerdir. En sık kullanılan bitkisel motifler karanfil, lale, sümbül, yıldız çiçekleri, yapraklar, gül, bahar çiçeğidir (Kömürcüoğlu, 1950). Süslemelerde uygulanan kompozisyon Ģemaları ise; bordürler, sonsuz kompozisyonlar, merkezi kompozisyonlar ve kompozisyonların ortak kullanılıģı Ģeklindedir (Demiriz, 1979). 17. yüzyıldan sonra, Osmanlı mimarisine Avrupa daki sanat akımlarının etkileri görülür. Önce Ġstanbul, Bursa, Edirne gibi büyük kentler, sonra Akdeniz ve Karadeniz kıyılarındaki deniz yollarına sahip büyük iller batı etkilerine açık olmuģtur. 18. yy.ın ilk yarısından itibaren Barok etkisiyle; çıkma altları ve saçaklar eğri yüzeyli, bağdadi sıvalı yapılmaya baģlanır ve nakıģlarla süslenir. Sofa direkleri artık Bursa kemerli değil, daire ve S biçimli Barok kemerli, bağdadi sıvalı ve nakıģlıdır. Sofalar ovalleģmeye baģlar. 19. yy.da Ampir üslubu etkisini gösterir. Ampir daha çok cephelerde ve süslemede, yarım gömme sütunlar, üçgen alınlıklar, Ģemseler vb. ile kendini gösterir. Çıkmalar azalmıģtır lerden 1920 lere kadar Art-Nouveau etkisini gösterir. Kuleler ve çatı katı balkonları bu dönemin modasıdır. Standart pencereler yan yana eklenerek geniģler. Bir eleman Barok, diğeri Osmanlı, bir baģkası Neo- Klasik, Neo-Gotik, Art-Nouveau olan karma örnekler görülür. Merdiven olağan üstü önem kazanır. Artık süslü mobilya kullanımı ve apartmanlaģma baģlar. 4. SONUÇLAR Osmanlı dönemi Türk evinde iklim koģullarından; avlu, eyvan, ara kat ve kıģ odası tasarımlarından, pencere sayısı, büyüklüğü ve kepenklerden, kalın sağır veya hafif ahģap 17.Ulusal Ergonomi Kongresi Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 640

Konunun genel amacı Katılımcıların, ergonomi ve iş fizyolojisi konusunda temel kavramları bilmelerini ve işyerinde ergonomik düzenlemeler ve çalışma

Konunun genel amacı Katılımcıların, ergonomi ve iş fizyolojisi konusunda temel kavramları bilmelerini ve işyerinde ergonomik düzenlemeler ve çalışma Ergonomi Konunun genel amacı Katılımcıların, ergonomi ve iş fizyolojisi konusunda temel kavramları bilmelerini ve işyerinde ergonomik düzenlemeler ve çalışma ortamı tasarımları hakkında bilgi sahibi olmalarını

Detaylı

TEMAKTĠK YAKLAġIMDA FĠZĠKSEL ÇEVRE. Yrd. Doç. Dr. ġermin METĠN Hasan Kalyoncu Üniversitesi

TEMAKTĠK YAKLAġIMDA FĠZĠKSEL ÇEVRE. Yrd. Doç. Dr. ġermin METĠN Hasan Kalyoncu Üniversitesi TEMAKTĠK YAKLAġIMDA FĠZĠKSEL ÇEVRE Yrd. Doç. Dr. ġermin METĠN Hasan Kalyoncu Üniversitesi ÇOCUK ÇEVRE ĠLIġKISI Ġnsanı saran her Ģey olarak tanımlanan çevre insanı etkilerken, insanda çevreyi etkilemektedir.

Detaylı

GÜNEŞLİ SU ISITICILARI

GÜNEŞLİ SU ISITICILARI GÜNEŞLİ SU ISITICILARI Amaç: GüneĢli su ısıtıcıları hakkında bilgilendirme. İÇİNDEKİLER GüneĢli Su Isıtıcıları... GüneĢli Su Isıtıcıları Tesisat ġemaları...3 Sıcak Su Gereksiniminin belirlenmesi 4 GüneĢli

Detaylı

Klavye Kullanıcı Kılavuzu

Klavye Kullanıcı Kılavuzu PCD MALTRON Ergonomik Klavye Uzmanları Klavye Kullanıcı Kılavuzu TEK PARMAK veya BAġ/AĞIZ ÇUBUK KLAVYESĠ VE TUġ KORUYUCUSU PCD Maltron Klavyeler Satış & servis için önemli iletişim bilgileri: Üretici &

Detaylı

KONUT MUTFAKLARINDA ERGONOMİK VE ANTROPOMETRİK YAKLAŞIMIN BİREY YAŞAMINA ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI

KONUT MUTFAKLARINDA ERGONOMİK VE ANTROPOMETRİK YAKLAŞIMIN BİREY YAŞAMINA ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI MYO-ÖS 2010- Ulusal Meslek Yüksekokulları Öğrenci Sempozyumu 21-22 EKİM 2010-DÜZCE KONUT MUTFAKLARINDA ERGONOMİK VE ANTROPOMETRİK YAKLAŞIMIN BİREY YAŞAMINA ETKİLERİNİN ARAŞTIRILMASI İbrahim PINARCI 1 Bilecik

Detaylı

EĞĠTĠM TEKNOLOLOJĠLERĠ ARAġTIRMALARI DERGĠSĠ

EĞĠTĠM TEKNOLOLOJĠLERĠ ARAġTIRMALARI DERGĠSĠ EĞĠTĠM TEKNOLOLOJĠLERĠ ARAġTIRMALARI DERGĠSĠ EĞĠTĠM TEKNOLOLOJĠLERĠ ARAġTIRMALARI DERGĠSĠ MAKALE YAZIM KURALLARI Versiyon 2 ETAD 2009 1 E T A D W W W. ET- AD. N E T ĠÇĠNDEKĠLER 1. GĠRĠġ... 1 2. MAKALE

Detaylı

Ekonomik Açıdan En Avantajlı Teklifin Belirlenmesinde 2004/18/EC AB Kamu Ġhale Direktifi Ġle 4734 Sayılı Kamu Ġhale Kanununun KarĢılaĢtırılması

Ekonomik Açıdan En Avantajlı Teklifin Belirlenmesinde 2004/18/EC AB Kamu Ġhale Direktifi Ġle 4734 Sayılı Kamu Ġhale Kanununun KarĢılaĢtırılması 49 Ekonomik Açıdan En Avantajlı Teklifin Belirlenmesinde 2004/18/EC AB Kamu Ġhale Direktifi Ġle 4734 Sayılı Kamu Ġhale Kanununun KarĢılaĢtırılması Cemil Akçay 1, A.Sertaç KarakaĢ 2, BarıĢ Sayın 3, Ekrem

Detaylı

Yavaş Kapanma / Kolay Açılma

Yavaş Kapanma / Kolay Açılma ÇEKMECE SİSTEMLERİ Stil ve Konfor Modern mobilya dünyasının dekorasyona katacağı farklılık, yaratıcı vizyonla tasarlanmış fonksiyonlardır. SAMET, sahip olduğu tecrübe ve yüksek teknoloji olanaklarını SAMET

Detaylı

Örnekleme Süreci ve Örnekleme Yöntemleri

Örnekleme Süreci ve Örnekleme Yöntemleri Örnekleme Süreci ve Örnekleme Yöntemleri Prof. Dr. Cemal YÜKSELEN Ġstanbul Arel Üniversitesi 4. Pazarlama AraĢtırmaları Eğitim Semineri 26-29 Ekim 2010 Örnekleme Süreci Anakütleyi Tanımlamak Örnek Çerçevesini

Detaylı

KARAYOLU TASARIMI RAPORU Tasarım Esaslarındaki Düzeltmeler ve Değişiklikler

KARAYOLU TASARIMI RAPORU Tasarım Esaslarındaki Düzeltmeler ve Değişiklikler KARAYOLLARI GENEL MÜDÜRLÜĞÜ KARAYOLU ĠYĠLEġTĠRME VE KARAYOLU TASARIMI RAPORU Tasarım Esaslarındaki Düzeltmeler ve Değişiklikler Haziran 2000 Önsöz Trafik Güvenliği Projesi Teknik ġartnamesi doğrultusunda,

Detaylı

SAĞLIK ORTAMINDA ÇALIġANLARDA GÜVENLĠĞĠ TEHDĠT EDEN STRES ETKENLERĠ VE BAġ ETME YÖNTEMLERĠ. MANĠSA ĠL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ HEMġĠRE AYLĠN AY

SAĞLIK ORTAMINDA ÇALIġANLARDA GÜVENLĠĞĠ TEHDĠT EDEN STRES ETKENLERĠ VE BAġ ETME YÖNTEMLERĠ. MANĠSA ĠL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ HEMġĠRE AYLĠN AY SAĞLIK ORTAMINDA ÇALIġANLARDA GÜVENLĠĞĠ TEHDĠT EDEN STRES ETKENLERĠ VE BAġ ETME YÖNTEMLERĠ MANĠSA ĠL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ HEMġĠRE AYLĠN AY GİRİŞ ÇalıĢmak yaģamın bir parçasıdır. YaĢamak nasıl bir insan hakkı

Detaylı

Geleceğe yapılan en huzurlu yatırım...

Geleceğe yapılan en huzurlu yatırım... Geleceğe yapılan en huzurlu yatırım... BAŞARININ ANAHTARI, DÜNYADA OLUP BİTENLERİ ALGILAYIP GÜNÜN İHTİYAÇLARINA UYGUN ÜRÜNLERİ SUNMAKTIR. Pieter C. Vink Sizlerden aldığımız güç ve güvenle, köklü ticaret

Detaylı

oguzhanuzun@karatekin.edu.tr, oguzhanuzun19@hotmail.com,

oguzhanuzun@karatekin.edu.tr, oguzhanuzun19@hotmail.com, A V R U P A T O P L U L U Ğ U Ö Z G E Ç M İ Ş F O R M U KİŞİSEL BİLGİLER İsim ve Soyad Yrd. Doç. Dr. Oğuzhan UZUN Adres Çankırı Karatekin Üniversitesi Meslek Yüksekokulu Taş Mescit Kampüsü Yeni Mahalle

Detaylı

c) Avrupa Birliğinin 29/5/1990 tarihli ve 90/270/EEC sayılı Konsey Direktifine paralel olarak,

c) Avrupa Birliğinin 29/5/1990 tarihli ve 90/270/EEC sayılı Konsey Direktifine paralel olarak, 16 Nisan 2013 SALI Resmî Gazete Sayı : 28620 YÖNETMELİK Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: EKRANLI ARAÇLARLA ÇALIŞMALARDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ÖNLEMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam,

Detaylı

DOĞRUDAN TEMĠN ĠLANI AZĠZAN EĞĠTĠM ARAġTIRMA VE KÜLTÜR DERNEĞĠ

DOĞRUDAN TEMĠN ĠLANI AZĠZAN EĞĠTĠM ARAġTIRMA VE KÜLTÜR DERNEĞĠ DOĞRUDAN TEMĠN ĠLANI AZĠZAN EĞĠTĠM ARAġTIRMA VE KÜLTÜR DERNEĞĠ Elazığ ili SODES 2012-23-826 nolu Her Genç Gelecektir Projesi kapsamında mobilya mal alımına iliģkin SODES 2011 Uygulama Esas ve Usullerinin

Detaylı

ENGELLİLER VE MİMARİ DÜZENLEMELER: ENGELSİZ FİZİKSEL ÇEVRE

ENGELLİLER VE MİMARİ DÜZENLEMELER: ENGELSİZ FİZİKSEL ÇEVRE ENGELLİLER VE MİMARİ DÜZENLEMELER: ENGELSİZ FİZİKSEL ÇEVRE Bir mimar, bir doktor, bir öğretmen hatta bir din adamı ya da siyaset adamı, tek başına insanların yaşamını düzeltemez.çünkü hepsi yaşamın yalnız

Detaylı

PEYZAJ MĠMARLIĞI MESLEĞĠ VE KAHRAMANMARAġ SÜTÇÜ ĠMAM ÜNĠVERSĠTESĠ PEYZAJ MĠMARLIĞI BÖLÜMÜ

PEYZAJ MĠMARLIĞI MESLEĞĠ VE KAHRAMANMARAġ SÜTÇÜ ĠMAM ÜNĠVERSĠTESĠ PEYZAJ MĠMARLIĞI BÖLÜMÜ PEYZAJ MĠMARLIĞI MESLEĞĠ VE KAHRAMANMARAġ SÜTÇÜ ĠMAM ÜNĠVERSĠTESĠ PEYZAJ MĠMARLIĞI BÖLÜMÜ BU DOSYADA ULAġABĠLECEĞĠNĠZ BĠLGĠLER 1. PEYZAJ MĠMARLIĞI NIN TANIMI 2. PEYZAJ MĠMARLIĞI Ġġ OLANAKLARI VE ÇALIġMA

Detaylı

Em neller İnşaat modern ve güvenl mekanlar... Dört Dörtlük Bir Yaşam...

Em neller İnşaat modern ve güvenl mekanlar... Dört Dörtlük Bir Yaşam... Dört Dörtlük Bir Yaşam... www. verapark.com.tr Em neller İnşaat Doğayla, doğal olanla yaşamak için... Vera Park Konutları 4-1- www.verapark.com.tr Yeni bir daire alırken orada uzun bir hayat süreceğinizi

Detaylı

Çalışma alışma Ergonomisi. Temel Ergonomi İlkeleri

Çalışma alışma Ergonomisi. Temel Ergonomi İlkeleri Çalışma alışma Ergonomisi Temel Ergonomi İlkeleri Temel Ergonomi İlkeleri İşçi sağlığı ve güvenliği açısından işyeri koşullarının izlenerek ergonomik prensiplerin uygulanması ve problemlerin çözülmesi

Detaylı

IT ve Data Fiziksel Güvenliği ve Uygulamaları

IT ve Data Fiziksel Güvenliği ve Uygulamaları Spectro-Data Vision Spectro-Data modüler sistemleri: Kontrol ve monitörle izleme, planlama ve iletişim, idari bölüm, organizasyon ve arşivleme, yeni teknikler öğrenme olanağı, bilgi ve iletişim teknolojilerinin

Detaylı

ĠġYERĠ BĠNA VE EKLENTĠLERĠNDE ALINACAK SAĞLIK VE GÜVENLĠK ÖNLEMLERĠNE ĠLĠġKĠN YÖNETMELĠK

ĠġYERĠ BĠNA VE EKLENTĠLERĠNDE ALINACAK SAĞLIK VE GÜVENLĠK ÖNLEMLERĠNE ĠLĠġKĠN YÖNETMELĠK ĠġYERĠ BĠNA VE EKLENTĠLERĠNDE ALINACAK SAĞLIK VE GÜVENLĠK ÖNLEMLERĠNE ĠLĠġKĠN YÖNETMELĠK ĠġYERĠ BĠNA VE EKLENTĠLERĠNDE ALINACAK SAĞLIK VE GÜVENLĠK ÖNLEMLERĠNE ĠLĠġKĠN YÖNETMELĠK ÇalıĢma ve Sosyal Güvenlik

Detaylı

İZMİR. Birçok uygarlığa ev sahipliği yapmış, 8500 yıllık tarihi ve kültürel zenginliği ile Ege de parlayan bir inci tanesi...

İZMİR. Birçok uygarlığa ev sahipliği yapmış, 8500 yıllık tarihi ve kültürel zenginliği ile Ege de parlayan bir inci tanesi... İZMİR Birçok uygarlığa ev sahipliği yapmış, 8500 yıllık tarihi ve kültürel zenginliği ile Ege de parlayan bir inci tanesi... ÇEŞME Antik çağlardan günümüze uzanan eşsiz tarihi, sakin ve huzurlu yapısı,

Detaylı

Yeni stadımızın localarının tefriģi için gerekli olan mobilya ve tefriģat malzemelerinin teknik özellikleri ekli dosyada mevcuttur.

Yeni stadımızın localarının tefriģi için gerekli olan mobilya ve tefriģat malzemelerinin teknik özellikleri ekli dosyada mevcuttur. Yeni stadımızın localarının tefriģi için gerekli olan mobilya ve tefriģat malzemelerinin teknik özellikleri ekli dosyada mevcuttur. Teklif verecek firmaların tekliflerini 16.04.2015 PerĢembe günü saat

Detaylı

Ekranlı Araçlarla Çalışma Ergonomisi / Sağlık ve Güvenlik Önlemleri l 1 2 3 4 5 ÇALIŞMA ORTAMI BOYUTLARI (Oates, Evans and Hedge, Computers in Schools, 14,55-63,, 1998 BOYUTLAR ÖNERİLEN GÖZLENEN KLAVYE

Detaylı

Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi Altyapısı Kurulumu FĠZĠBĠLĠTE ETÜDÜ ÇALIġTAYI

Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi Altyapısı Kurulumu FĠZĠBĠLĠTE ETÜDÜ ÇALIġTAYI Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi Altyapısı Kurulumu FĠZĠBĠLĠTE ETÜDÜ ÇALIġTAYI Projenin GELĠġĠMĠ: KDEP-EYLEM 47 (Kısa Dönem Eylem Planı ) 4 Aralık 2003 tarihli BaĢbakanlık Genelgesi yle e-dönüģüm Türkiye

Detaylı

Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik Resmi Gazete Yayım Tarih ve Sayısı : 16.04.

Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik Resmi Gazete Yayım Tarih ve Sayısı : 16.04. MESGEMM İSG/Mevzuat/Yönetmelikler İçindekiler Birinci Bölüm - Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Madde 1 Amaç Madde 2 Kapsam Madde 3 Dayanak Madde 4 Tanımlar İkinci Bölüm - Genel Hususlar Madde 5 İşverenin

Detaylı

YENĠ NESĠL ORTAM ve YÜZEY DEZENFEKSĠYONU (akacid plus )

YENĠ NESĠL ORTAM ve YÜZEY DEZENFEKSĠYONU (akacid plus ) YENĠ NESĠL ORTAM ve YÜZEY DEZENFEKSĠYONU (akacid plus ) MANTAR, VĠRÜS, KÜF VE BAKTERĠLERĠ YOK EDER, SAĞLIKLI YAġAM ALANLARI OLUġTURUR. % 100 EKOLOJĠK DEZENFEKSĠYONU SAĞLIYOR ve KÖTÜ KOKUKULARA SON VERĠYORUZ

Detaylı

Laboratuar Tasarımı. Genel Gereksinimler. Yrd. Doç. Dr. Emrah TORLAK

Laboratuar Tasarımı. Genel Gereksinimler. Yrd. Doç. Dr. Emrah TORLAK Laboratuar Tasarımı Genel Gereksinimler Yrd. Doç. Dr. Emrah TORLAK 1. Genel Tehlikeli materyallerin kullanımı ve muhafazasının oluşturduğu riskler nedeni ile laboratuarlar ve laboratuar dışı aktivitelerin

Detaylı

Kara tarafından sunulmuş 3 boyutlu görseller. Siz hayal kurun Biz fark yaratalım.

Kara tarafından sunulmuş 3 boyutlu görseller. Siz hayal kurun Biz fark yaratalım. Kara tarafından sunulmuş 3 boyutlu görseller Siz hayal kurun Biz fark yaratalım. 1 Felsefemiz İşverenin hayallerini referans alarak tasarımda fark yaratmak, kişiye özel ve projenin gerektirdiği konsepti

Detaylı

YAŞAMAYA BEKLERİZ! 6. KISIM

YAŞAMAYA BEKLERİZ! 6. KISIM YAŞAMAYA BEKLERİZ! Özenli tasarımıyla size özel bir yapı. Arterium 6. Kısım, butik ve modern bir proje. Az sayıda daireden oluşuyor ama büyük bir projenin tüm imkanlarını da sunuyor! Geniş iç mekanları

Detaylı

Ġnternet ve Harekât AraĢtırması Uygulamaları

Ġnternet ve Harekât AraĢtırması Uygulamaları Ġnternet ve Harekât AraĢtırması Uygulamaları Cihan Ercan Mustafa Kemal Topcu 1 GĠRĠġ Band İçerik e- Konu\ Mobil Uydu Ağ Genişliği\ e- e- VoIP IpV6 Dağıtma Altyapı QoS ticaret\ Prensip Haberleşme Haberleşme

Detaylı

EĞĠTĠM VE BĠLĠM. Ġġ GÖRENLERĠ SENDĠKASI

EĞĠTĠM VE BĠLĠM. Ġġ GÖRENLERĠ SENDĠKASI EĞĠTĠM VE BĠLĠM Ġġ GÖRENLERĠ SENDĠKASI ÖĞRETMENLERĠN EKONOMĠK DURUMLARINA ĠLĠġKĠN ÖĞRETMEN GÖRÜġLERĠ ARAġTIRMASI Kasım, 2015 EĞĠTĠM Ġġ (Eğitim ve Bilim ĠĢgörenleri Sendikası) ÖĞRETMENLERĠN EKONOMĠK DURUMLARINA

Detaylı

DERS BĠLGĠLERĠ. Mobilya Endüstrisinde Ergonomi ORE 750 2 3+0 3 6

DERS BĠLGĠLERĠ. Mobilya Endüstrisinde Ergonomi ORE 750 2 3+0 3 6 BARTIN ÜNĠVERSĠTESĠ BARTIN ORMAN FAKÜLTESĠ/YÜKSEKOKULU/ENSTĠTÜSÜ/MESLEK YÜKSEKOKULU ORMAN ENDÜSTRĠ MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ / PROGRAMI DERS TANITIM VE UYGULAMA BĠLGĠLERĠ DERS BĠLGĠLERĠ Ders Adı Kodu Yarıyıl

Detaylı

Farklılıklarıyla ve detaylardaki zenginlikleriyle sizleri seçkin bir yaşam alanına davet ediyoruz.

Farklılıklarıyla ve detaylardaki zenginlikleriyle sizleri seçkin bir yaşam alanına davet ediyoruz. Farklılıklarıyla ve detaylardaki zenginlikleriyle sizleri seçkin bir yaşam alanına davet ediyoruz. 2 Sizlere yakışır bir yaşam alanı sunuyoruz, çünkü sevdiklerinizin ne kadar değerli olduğunu biliyoruz.

Detaylı

ANTROPOMETRĠK TASARIM

ANTROPOMETRĠK TASARIM ANTROPOMETRĠK TASARIM 17.Ulusal Ergonomi Kongresi 14-16 Ekim 2011 ESKĠġEHĠR 1 YÜKSEK ÖĞRETĠM ÖĞRENCĠLERĠ ĠÇĠN ERGONOMĠK SIRA VE MASA TASARIMI Emin KAHYA 1, Emre GÜLSEREN 2, Eda GELEN 3, Sabiha AYDIN 4

Detaylı

ENGELSİZ TASARIMLAR GEBZE YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ. Ders: Architecture Desing 5 Konu: Engelsiz Eğitim, Engelsiz Lise Hazırlayan: Pelin Altan

ENGELSİZ TASARIMLAR GEBZE YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ. Ders: Architecture Desing 5 Konu: Engelsiz Eğitim, Engelsiz Lise Hazırlayan: Pelin Altan GEBZE YÜKSEK TEKNOLOJİ ENSTİTÜSÜ MİMARLIK FAKKÜLTESİ MİMARLIK BÖLÜMÜ ENGELSİZ TASARIMLAR Ders: Architecture Desing 5 Konu: Engelsiz Eğitim, Engelsiz Lise Hazırlayan: Pelin Altan İÇERİK 1) GİRİŞ 2) KALDIRIMLAR

Detaylı

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ ENGELLİ BİRİMİ - İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ ERİŞİLEBİLİRLİK BİRİMİ TOPLANTISI 25.11.2015

KARABÜK ÜNİVERSİTESİ ENGELLİ BİRİMİ - İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ ERİŞİLEBİLİRLİK BİRİMİ TOPLANTISI 25.11.2015 İstanbul Büyükşehir Belediyesi Üstyapı Projeler Müdürlüğü nün erişilebilirlik biriminde çalışmakta olan Mimar Faruk GÖNTÜRK, Sait KAYA ve Yavuz ALGÜL tarafından Üniversitemiz Engelli Birimi temsilcilerine

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI TEMEL EĞİTİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI TEMEL EĞİTİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI TEMEL EĞİTİM GENEL MÜDÜRLÜĞÜ ne bağlı okul öncesi eğitim ve ilköğretim kurumlarında kullanılan temel donatım malzemelerinin sadece sağlık, güvenlik, kullanışlılık ve yaş grubunun

Detaylı

T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Muhammed Furkan KAHRAMAN

T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. Muhammed Furkan KAHRAMAN T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ «DOĞRU» «YANLIŞ» Muhammed Furkan KAHRAMAN İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanı Endüstri Yüksek Mühendisi Mayıs, 2014 Tanım Ergonomi

Detaylı

NEVġEHĠR ÜNĠVERSĠTESĠ BOLOGNA SÜRECĠ

NEVġEHĠR ÜNĠVERSĠTESĠ BOLOGNA SÜRECĠ NEVġEHĠR ÜNĠVERSĠTESĠ BOLOGNA SÜRECĠ ÖĞRENME ÇIKTILARI HAZIRLAMA VE ÖĞRENCĠ Ġġ YÜKÜ HESABI FUNDA NALBANTOĞLU YILMAZ Eğitim Öğretim Planlamacısı Ekim, 2011 GĠRĠġ Bologna Süreci kapsamında, yükseköğretim

Detaylı

EKRANLI ARAÇLARLA ÇALIŞMALARDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ÖNLEMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK TASLAĞI. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

EKRANLI ARAÇLARLA ÇALIŞMALARDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ÖNLEMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK TASLAĞI. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığından: EKRANLI ARAÇLARLA ÇALIŞMALARDA SAĞLIK VE GÜVENLİK ÖNLEMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK TASLAĞI BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1 - (1) Bu Yönetmeliğin

Detaylı

TC İSTANBUL KÜLTÜR ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİ STAJ RAPORU/DEFTERİ HAZIRLAMA İLKELERİ

TC İSTANBUL KÜLTÜR ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİ STAJ RAPORU/DEFTERİ HAZIRLAMA İLKELERİ TC İSTANBUL KÜLTÜR ÜNİVERSİTESİ FEN EDEBİYAT FAKÜLTESİ PSİKOLOJİ BÖLÜMÜ ÖĞRENCİ STAJ RAPORU/DEFTERİ HAZIRLAMA İLKELERİ Eylül, 2011 İÇİNDEKİLER GĠRĠġ... 3 A. Öğrenci Staj Raporu/Defterinin Başlıca Bölümleri...

Detaylı

Security Geçiş Sistemleri. Döner Kapılar. Hastane Kapıları. 90 Derece. Kayar Kapılar. Kapılar METAXDOOR MS30. Otomatik Yana Açılır

Security Geçiş Sistemleri. Döner Kapılar. Hastane Kapıları. 90 Derece. Kayar Kapılar. Kapılar METAXDOOR MS30. Otomatik Yana Açılır Döner Kapılar Kayar Kapılar Hastane Kapıları 90 Derece Kapılar Security Geçiş Sistemleri METAXDOOR MS30 Otomatik Yana Açılır Kayar Kapılar METAXDOOR MS30 Otomatİk Kayar Kapılar MS30/SLD Otomatik Kayar

Detaylı

İster YATIRIM!.. İster OTURUN!..

İster YATIRIM!.. İster OTURUN!.. Nest Menemen: Cumhuriyet Mah. 7508/1 Sok. No: 1 Koyundere Mevkii Menemen- İZMİR e-posta :info@nestyap.com 0 530 108 86 49 0 530 108 81 86 /nestyap www.nestyap.com İster YATIRIM!.. İster OTURUN!.. Nest

Detaylı

G L O B A L L O F T. www.globalinsaat.com.tr

G L O B A L L O F T. www.globalinsaat.com.tr G L O B A L L O F T GLOBAL LOFT Şehirde kendini gösteren yeni mimari arayışların en son temsilcisi olan projemiz şehir merkezinde 8000m2 inşaat alanına sahiptir. Tek katlı ve dubleks dairelerin bulunduğu

Detaylı

HOMERA IÇ MEKAN KOLEKSIYONU

HOMERA IÇ MEKAN KOLEKSIYONU HOMERA IÇ MEKAN KOLEKSIYONU BASICLINE BASICLINE MINIMAL SALON YATAK ODALARI MUTFAK AÇIK MEŞE AÇIK MEŞE DOLAP TAKIMI ÜST DOLAP ALT DOLAP TEZGAH VE TEZGAH ÜSTÜ DENİZ KABUĞU MUM IŞIĞI ISLAK KUM DENİZ KABUĞU

Detaylı

Özgürlüğün Ev Hali. www.ntepeyapi.com

Özgürlüğün Ev Hali. www.ntepeyapi.com Özgürlüğün Ev Hali www.ntepeyapi.com İki Adımda Tatil Keyfi NTEPE Panoramanın yaşama yer açan mimarisi içerisinde evinizden 5 yıldızlı bir tatile ulaşmak için yapmanız gereken tek şey evinizin kapısından

Detaylı

Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik

Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik 2008 KASIM -SEKTÖREL Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Artırılmasına Dair Yönetmelik Dünya, 2030 yılında Ģimdi olduğundan yüzde 60 daha fazla enerjiye ihtiyaç duyacaktır. Bu enerji

Detaylı

Yaşamın renklerinden çoğalan

Yaşamın renklerinden çoğalan B tarz Yaşamın renklerinden çoğalan Ebru-Salih Egeli çifti ve oğulları Efe nin yaşadığı, doğanın kucağındaki Zekeriyaköy evi üç kattan oluşuyor. Zamanla çeşitlenen gereksinimlerin özellikle mutfak ve banyolarda

Detaylı

ONAY A.Ş DURUKENT DURUKENT

ONAY A.Ş DURUKENT DURUKENT DURUKENT insan odaklı tasarım... Niğde nin en güzel bölgelerinde markalı lüks konut projeleri gerçekleştiren ONAY A.Ş., yeni bir proje DURUKENT i sizlere sunmanın kıvancını yaşıyor. Yaptığımız her iş

Detaylı

İnsan Kaynakları Yönetiminin Değişen Yüzü

İnsan Kaynakları Yönetiminin Değişen Yüzü İnsan Kaynakları Yönetiminin Değişen Yüzü İnsan Kaynakları Yönetiminin Değişen Yüzü 21. yüzyılda Ģirketlerin kurumsallaģmasında, insan kaynakları yönetiminin Ģirketlerde etkin bir Ģekilde iģlemesi, giderek

Detaylı

MUHASEBE MESLEK MENSUPLARININ TTK, TMS/ TFRS ve KOBĠ TFRS ĠLE ĠLGĠLĠ GENEL GÖRÜġLERĠ: ERZĠNCAN ÖRNEĞĠ

MUHASEBE MESLEK MENSUPLARININ TTK, TMS/ TFRS ve KOBĠ TFRS ĠLE ĠLGĠLĠ GENEL GÖRÜġLERĠ: ERZĠNCAN ÖRNEĞĠ MUHASEBE MESLEK MENSUPLARININ TTK, TMS/ TFRS ve KOBĠ TFRS ĠLE ĠLGĠLĠ GENEL GÖRÜġLERĠ: ERZĠNCAN ÖRNEĞĠ OPINIONS OF ACCOUNTANTS ABOUT TURKISH TRADE LAW, TURKISH ACCOUNTING STANDARDS-TURKISH FINANCIAL REPORTING

Detaylı

Betonarme Yapılarda Perde Duvar Kullanımının Önemi

Betonarme Yapılarda Perde Duvar Kullanımının Önemi Betonarme Yapılarda Perde Duvar Kullanımının Önemi ĠnĢaat Yüksek Mühendisi MART 2013 Mustafa Berker ALICIOĞLU Manisa Çevre ve ġehircilik Müdürlüğü, Yapı Denetim ġube Müdürlüğü Özet: Manisa ve ilçelerinde

Detaylı

OFİS KONTEYNER: 700 cm MASA 3 MASA 4 MASA 1 MASA 2 GİRİŞ DOLAP SERVİS DOLABI

OFİS KONTEYNER: 700 cm MASA 3 MASA 4 MASA 1 MASA 2 GİRİŞ DOLAP SERVİS DOLABI OFİS KONTEYNER: 700 cm ETAJER ETAJER DOLAP ETAJER ETAJER DOLAP 1 2 3 4 250 cm SERVİS DOLABI PLAN GİRİŞ 240 cm 240 cm CARAVANS TRAILERS CONTAINERS OFİS KONTEYNER: Model Ölçüler Özellikler : SOYKAR KONTEYNER.

Detaylı

ÖMER DOĞRU İş Hijyeni Fiziksel Faktörler Birimi İş Sağlığı ve Güvenliği Uzman Yardımcısı Fizik Mühendisi

ÖMER DOĞRU İş Hijyeni Fiziksel Faktörler Birimi İş Sağlığı ve Güvenliği Uzman Yardımcısı Fizik Mühendisi T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ ENSTİTÜSÜ ÖMER DOĞRU İş Hijyeni Fiziksel Faktörler Birimi İş Sağlığı ve Güvenliği Uzman Yardımcısı

Detaylı

ENGELSİZ İŞYERİ KILAVUZU

ENGELSİZ İŞYERİ KILAVUZU ENGELSİZ İŞYERİ KILAVUZU ENGELSİZ İŞYERİ 1 ÇANKAYA BELEDİYESİ ENGELSİZ İŞYERİ KILAVUZU SUNUŞ Dünyanın pek çok ülkesinde marketlerde alış-veriş yapmak, istediği sinema ve tiyatroya gitmek, eğlence yerlerinde

Detaylı

NĠHAĠ RAPOR, EYLÜL 2011

NĠHAĠ RAPOR, EYLÜL 2011 9. GENEL SONUÇLAR... 1 9.1. GĠRĠġ... 1 9.2. DEĞERLENDĠRME... 1 9.2.1. Ġlin Genel Ġçeriği... 1 9.2.2. Proje Bölgesinin Kapasiteleri... 1 9.2.3. Köylülerin ve Üreticilerin Kapasiteleri... 2 9.2.4. Kurumsal

Detaylı

3- Mekân ana girişlerinin standartları;

3- Mekân ana girişlerinin standartları; Ulaşılabilirlik; kısa anlatımı ile insan yaşamındaki bütün mekânların, alanların, inşa edilmiş mimari çevrelerin, yapıların, ulaşım sistemlerinin, insanlar için açık, rahatlıkla erişilebilir ve kullanılabilir

Detaylı

designed by LINEA ROSSA

designed by LINEA ROSSA designed by LINEA ROSSA KURUMSAL YAPIMIZ Bilgi birikimini en etkin şekilde kullanan firmamız bu sayede her başlamış olduğu projede deneyimli ekibiyle projelerle birebir ilgilenerek en ufak ayrıntısına

Detaylı

Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik (*) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik (*) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Hakkında Yönetmelik (*) BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç Madde 1 Bu Yönetmeliğin amacı, ekranlı araçlarla çalışmalarda alınacak

Detaylı

PROFESYONEL Kabinet ve Ekipman Çözümü

PROFESYONEL Kabinet ve Ekipman Çözümü PROFESYONEL Kabinet ve Ekipman Çözümü GreenCAB marka kabinet ve aksesuarları profesyonel tüm markaların kabin içinde yerleşimine uygun bir markadır. Her tip yapıda, iç dış mekan için üretilmiş ürünlere

Detaylı

* Güvenilir Dişli Grubu. * Islak Disk Fren. Yüksek Verimlilik ve Güçlü Performans. Daha küçük direksiyon. *Yüksek Manevra Kabiliyeti

* Güvenilir Dişli Grubu. * Islak Disk Fren. Yüksek Verimlilik ve Güçlü Performans. Daha küçük direksiyon. *Yüksek Manevra Kabiliyeti Yüksek Verimlilik ve Güçlü Performans Hidrolik pompa motoru Düşük hıza ayarlanabilen Motorlu hidrolik pompa çıkış gücü, yüksek performans ve uzun kullanım ömrü sağlar. Forkliftin operatör tarafından değiştirilebilen

Detaylı

YARARLAR ÇELİK KONSTRÜKSİYON. Solar Enerji ve Otokorkuluk Montajı

YARARLAR ÇELİK KONSTRÜKSİYON. Solar Enerji ve Otokorkuluk Montajı YARARLAR ÇELİK KONSTRÜKSİYON Solar Enerji ve Otokorkuluk Montajı YARARLAR ÇELİK KONSTRÜKSİYON 2011 yılında; bariyer montajı, solar enerji montajı ve çelik konstrüksiyon üzerine faaliyet göstermek amacıyla

Detaylı

Bursa nın konut ihtiyaçlarını doğru belirleyip,

Bursa nın konut ihtiyaçlarını doğru belirleyip, www.astasaries.com Bursa nın konut ihtiyaçlarını doğru belirleyip, beklenen konfor, güven ve rahatlığı sağlamayı ilke edinen ASTAŞARİES Yapı ortakları gerek yurtiçi gerek yurtdışı birçok önemli projede

Detaylı

Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin Uygulanmasındaki Ülkemizdeki Mevcut Durum. Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü

Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin Uygulanmasındaki Ülkemizdeki Mevcut Durum. Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği nin Uygulanmasındaki Ülkemizdeki Mevcut Durum Çevre Yönetimi Genel Müdürlüğü 23 OCAK 2013 GEBZE/KOCAELĠ Gürültü Mevzuatı Avrupa Birliği uyum

Detaylı

Raylı Dolap ve Çerçeve Kapak Sistemleri Sürme Kapak Mekanizmaları T E L E F O N. dekomaks.com.tr

Raylı Dolap ve Çerçeve Kapak Sistemleri Sürme Kapak Mekanizmaları T E L E F O N. dekomaks.com.tr Raylı Dolap ve Çerçeve Kapak Sistemleri Sürme Kapak Mekanizmaları 2012 T E L E F O N 0312 348 90 30 dekomaks.com.tr Maksimum hız Maksimum kalite Maksimum estetik Hakkımızda 2006 dan günümüze... Dekomaks,

Detaylı

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ HEREKE MESLEK YÜKSEKOKULU TEMİZLİK VE BAKIM HİZMETLERİ PROSEDÜRÜ

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ HEREKE MESLEK YÜKSEKOKULU TEMİZLİK VE BAKIM HİZMETLERİ PROSEDÜRÜ SAYFA 1 / 5 AMAÇ KAPSAM SORUMLULAR : Hereke MYO nun genel temizlik ve tertip-düzeni için standartları, sorumluları, sorumlulukları ve kontrol esaslarını belirleyerek, sürecin kalitesini arttırmak. : Hereke

Detaylı

ERGONOMİK BÜRO DÜZENLEMESİ

ERGONOMİK BÜRO DÜZENLEMESİ Uludağ Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Makine Mühendisliği Bölümü Ders: KONSTRÜKSİYONDA ERGONOMİ Yrd. Doç. Dr. Kadir Çavdar Prof. Dr. -Ing. Fatih C. Babalık Proje Konusu: ERGONOMİK BÜRO DÜZENLEMESİ

Detaylı

Yapıda uzman imzası. Make. projesi

Yapıda uzman imzası. Make. projesi Yapıda uzman imzası Make 30 projesi Yapıda uzman imzası Şirketimiz, alt ve üst yapı inşaatlarının projelendirme, fizibilite ve uygulama alanlarında faaliyet göstermektedir. Neden Make İnşaat? Projelerini

Detaylı

5603 m² alan üzerinde toplam 5 blok, 54 daire ve 14 dükkandan oluşmaktadır. Papatya Evlerinde 14 Adet 2+1 (89,83-101,37-101,90 m²), 20 Adet 3+1

5603 m² alan üzerinde toplam 5 blok, 54 daire ve 14 dükkandan oluşmaktadır. Papatya Evlerinde 14 Adet 2+1 (89,83-101,37-101,90 m²), 20 Adet 3+1 Kocaeli nin gözde ilçesi Başiskele de yer alan doğanın içinde yer alan 0 m² alan üzerinde toplam blok, daire ve dükkandan oluşmaktadır. Papatya Evlerinde Adet + (89,8-0, - 0,90 m²), 0 Adet + (,0 m²), Adet

Detaylı

Daima Çözüm Ortağınız!!!

Daima Çözüm Ortağınız!!! Ses3000 CNC Neden Ses3000 CNC? Daima Çözüm Ortağınız!!! Ses3000 CNC, isminin getirdiği sorumluluk ile SatıĢ, Eğitim ve Servis hizmetlerini kurulduğu 1994 yılından beri siz değerli sanayicilerimize sağlamayı

Detaylı

HOMERA IÇ MEKAN KOLEKSIYONU

HOMERA IÇ MEKAN KOLEKSIYONU HOMERA IÇ MEKAN KOLEKSIYONU HIGHLINE HIGHLINE MINIMAL SALON YATAK ODALARI MUTFAK AÇIK MEŞE LAMİNE PARKE (PLANK) AÇIK MEŞE LAMİNE PARKE (İKİ STRİP) KREM DOLAP TAKIMI ÜST DOLAP ALT DOLAP LAKE BOYALI LAKE

Detaylı

BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞAN SAĞLIĞI ŞUBESİ

BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞAN SAĞLIĞI ŞUBESİ BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ ÇALIŞAN SAĞLIĞI ŞUBESİ ERGONOMİNİN TANIMI: Ergo: İş Nomos: Bilim (Yasalar) Ergonomi: İşbilimi(Yunanca) Ergonomi, insanın davranışsal ve biyolojik özelliklerini inceleyerek

Detaylı

www.biliminsaat.com MUTLULUK DOLU

www.biliminsaat.com MUTLULUK DOLU 3 MUTLULUK DOLU Bilim Kent Meşe Evleri aileniz ve sevdiklerinizle birlikte güvenli ve mutlu, hayattan soyutlanmadan huzur içerisinde sürdürebileceğiniz bir yaşamın kapılarını aralıyor. 5 HUZURLU Bilim

Detaylı

T.C. Ek: 10 KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI KIRSAL TURİZM TESİSLERİ İÇİN DEĞERLENDİRME FORMU TESİSİN ADI :... TESİSİN ADRESİ :... TELEFON FAKS- WEB :...

T.C. Ek: 10 KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI KIRSAL TURİZM TESİSLERİ İÇİN DEĞERLENDİRME FORMU TESİSİN ADI :... TESİSİN ADRESİ :... TELEFON FAKS- WEB :... T.C. Ek: 10 KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI KIRSAL TURİZM TESİSLERİ İÇİN DEĞERLENDİRME FORMU TESİSİN ADI :... TESİSİN ADRESİ :... TELEFON FAKS- WEB :... MEVCUT TÜRÜ VE SINIFI :... BELGE TARİH VE NO :... BELGE

Detaylı

PERDELĠ BETONARME YAPILAR ĠÇĠN DOĞRUSAL OLMAYAN ANALĠZ METOTLARI

PERDELĠ BETONARME YAPILAR ĠÇĠN DOĞRUSAL OLMAYAN ANALĠZ METOTLARI PERDELĠ BETONARME YAPILAR ĠÇĠN DOĞRUSAL OLMAYAN ANALĠZ METOTLARI Nonlinear Analysis Methods For Reinforced Concrete Buildings With Shearwalls Yasin M. FAHJAN, KürĢat BAġAK Gebze Yüksek Teknoloji Enstitüsü,

Detaylı

designed by LINEA ROSSA

designed by LINEA ROSSA designed by LINEA ROSSA info@nte.com.tr www.nte.com.tr NTE ALÜMİNYUM ve CEPHE SİSTEMLERİ; bilinçli kalite anlayışı ile müşteri memnuniyetini her zaman ön planda tutmayı ilke edinmiştir. Tecrübesi ve deneyimi

Detaylı

MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; çalıģanlara verilecek iģ sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin usul ve esaslarını düzenlemektir.

MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; çalıģanlara verilecek iģ sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin usul ve esaslarını düzenlemektir. ÇALIġANLARIN Ġġ SAĞLIĞI VE GÜVENLĠĞĠ EĞĠTĠMLERĠNĠN USUL VE ESASLARI HAKKINDA YÖNETMELĠK BĠRĠNCĠ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; çalıģanlara verilecek iģ

Detaylı

SULTANBEYLİ NİN YENİ CAZİBE MERKEZİYLE TANIŞMAYA, HAYATINIZI DAHA KONFORLU YAPMAYA, HAYALLERİNİZİ YAŞAMAYA HAZIR MISINIZ?

SULTANBEYLİ NİN YENİ CAZİBE MERKEZİYLE TANIŞMAYA, HAYATINIZI DAHA KONFORLU YAPMAYA, HAYALLERİNİZİ YAŞAMAYA HAZIR MISINIZ? SULTANBEYLİ NİN YENİ CAZİBE MERKEZİYLE TANIŞMAYA, HAYATINIZI DAHA KONFORLU YAPMAYA, HAYALLERİNİZİ YAŞAMAYA HAZIR MISINIZ? TÜM BEKLENTİLERİNİZE EN İYİ YANITLARI BULACAĞINIZ PROJE, SULTANBEYLİ EMLAK KONUTLARI;

Detaylı

BRANŞ SIRA NO. KİMLİK NO. PUAN Aile ve Tüketici Hizmetleri 1 217902 77 Aile ve Tüketici Hizmetleri 2 219519 60

BRANŞ SIRA NO. KİMLİK NO. PUAN Aile ve Tüketici Hizmetleri 1 217902 77 Aile ve Tüketici Hizmetleri 2 219519 60 Aile ve Tüketici Hizmetleri 1 217902 77 Aile ve Tüketici Hizmetleri 2 219519 60 Beden Eğitimi (B) Öğretmenliği 1 209812 39 Beden Eğitimi (E) Öğretmenliği 1 185582 61 Beden Eğitimi (E) Öğretmenliği 2 162701

Detaylı

AKDENİZ İHRACATÇI BİRLİKLERİ İSKENDERUN İRTİBAT BÜROSU İLE İLGİLİ YAPILACAK OLAN ÇALIŞMALARIN İÇERİĞİNE DAİR AÇIKLAMALAR

AKDENİZ İHRACATÇI BİRLİKLERİ İSKENDERUN İRTİBAT BÜROSU İLE İLGİLİ YAPILACAK OLAN ÇALIŞMALARIN İÇERİĞİNE DAİR AÇIKLAMALAR AKDENİZ İHRACATÇI BİRLİKLERİ İSKENDERUN İRTİBAT BÜROSU İLE İLGİLİ YAPILACAK OLAN ÇALIŞMALARIN İÇERİĞİNE DAİR AÇIKLAMALAR 1. Kırım, Sökme ve Temizlik Zemin katta duvarda yer alan ahşaplar sökülecek, projeye

Detaylı

IV.ULUSLARARASI POLİMERİK KOMPOZİTLER SEMPOZYUMU SERGİ VE PROJE PAZARI SONUÇ BİLDİRGESİ 7-9 MAYIS 2015

IV.ULUSLARARASI POLİMERİK KOMPOZİTLER SEMPOZYUMU SERGİ VE PROJE PAZARI SONUÇ BİLDİRGESİ 7-9 MAYIS 2015 IV.ULUSLARARASI POLİMERİK KOMPOZİTLER SEMPOZYUMU SERGİ VE PROJE PAZARI SONUÇ BİLDİRGESİ 7-9 MAYIS 2015 TMMOB Kimya Mühendisleri Odası Ege Bölge ġubesi Koordinatörlüğünde IV. Uluslararası PolimerikKompozitler

Detaylı

Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda. İş Sağlığı ve Güvenliği

Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda. İş Sağlığı ve Güvenliği Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda İş Sağlığı ve Güvenliği 1 Amaç Ekranlı araçlarla çalışmalarda alınacak asgari sağlık ve güvenlik önlemlerini belirlemektir. 2 Kapsam Ekranlı Araçlarla Çalışmalarda Sağlık

Detaylı

Gold Wings te tek hayalimiz ailelerin mutlu olacakları eve sahip olmalarının mümkün olduğunu göstermektir.

Gold Wings te tek hayalimiz ailelerin mutlu olacakları eve sahip olmalarının mümkün olduğunu göstermektir. Ankara nın en eski yerleşim yerlerinden Yenimahalle de Gold Wings için Yenimahalle nin simgesi bahçeli-evleri için arsanın 7000 m 2 sini yeşil alana ayırdık. Rahatlığınızı ve mutluluğunuzu en ince ayrıntısına

Detaylı

designed by Nurus D Lab teknik doküman

designed by Nurus D Lab teknik doküman designed by Nurus D Lab teknik doküman Fe2, her alanın farklı gereksinimleri olduğu bilinci ile tasarlandı. Fe2, dolap kapağı ve arka panele uygulanabilen farklı malzeme seçenekleri ile evler, yönetici

Detaylı

02 Nisan 2012. MĠMARLIK BÖLÜM BAġKANLIĞINA,

02 Nisan 2012. MĠMARLIK BÖLÜM BAġKANLIĞINA, 02 Nisan 2012 MĠMARLIK BÖLÜM BAġKANLIĞINA, Amasra Teknik Gezisi 12-13 Mart 2012 tarihleri arasında, ARCH 222 - Arhitectural Design 4 dersi için Bir Sanatçı İçin Konut, ARCH 221 - Arhitectural Design 3

Detaylı

T.C. AĠLE VE SOSYAL POLĠTĠKALAR BAKANLIĞI ÖZÜRLÜ VE YAġLI HĠZMETLERĠ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. HĠSSEDĠLEBĠLĠR YÜZEY ÇALIġTAYLARI (I-II) DEĞERLENDĠRME RAPORU

T.C. AĠLE VE SOSYAL POLĠTĠKALAR BAKANLIĞI ÖZÜRLÜ VE YAġLI HĠZMETLERĠ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. HĠSSEDĠLEBĠLĠR YÜZEY ÇALIġTAYLARI (I-II) DEĞERLENDĠRME RAPORU T.C. AĠLE VE SOSYAL POLĠTĠKALAR BAKANLIĞI ÖZÜRLÜ VE YAġLI HĠZMETLERĠ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ HĠSSEDĠLEBĠLĠR YÜZEY ÇALIġTAYLARI (I-II) DEĞERLENDĠRME RAPORU ÇALIġTAYLARIN AMACI VE KAPSAMI Özellikle kamu kullanımına

Detaylı

ÜÇÜNCÜ YARIYIL ZORUNLU DERSLER

ÜÇÜNCÜ YARIYIL ZORUNLU DERSLER ÜÇÜNCÜ YARIYIL ZORUNLU DERSLER İNG 301/ALM 301/FRA 301 YABANCI DİL III İngilizce, Fransızca ve Almanca lisan bilgisi veren dersler. İNG 309/ALM 309/FRA 309 YABANCI DİL III İngilizce, Fransızca ve Almanca

Detaylı

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI İNŞAAT TEKNOLOJİSİ KONUT MEKÂNLARI TEFRİŞİ 482BK0062

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI İNŞAAT TEKNOLOJİSİ KONUT MEKÂNLARI TEFRİŞİ 482BK0062 T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI İNŞAAT TEKNOLOJİSİ KONUT MEKÂNLARI TEFRİŞİ 482BK0062 Ankara, 2011 Bu modül, mesleki ve teknik eğitim okul/kurumlarında uygulanan Çerçeve Öğretim Programlarında yer alan yeterlikleri

Detaylı

Bu rapor, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu uyarınca yürütülen düzenlilik denetimi sonucu hazırlanmıştır.

Bu rapor, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu uyarınca yürütülen düzenlilik denetimi sonucu hazırlanmıştır. T..C.. SSAYIIġġTAY BAġġKANLIIĞII EDĠĠRNE ĠĠL ÖZEL ĠĠDARESSĠĠ 22001122 YIILII DENETĠĠM RAPPORU HAZİRAN 2013 T.C. SAYIġTAY BAġKANLIĞI 06100 Balgat / ANKARA Tel: 0 312 295 30 00; Faks: 0 312 295 40 94 e-posta:

Detaylı

Результат запроса: Koridor dizaynlari

Результат запроса: Koridor dizaynlari Результат запроса: Koridor dizaynlari... что означает,2012 tavan dizaynlari,koridor tavan dizaynlari,muasir tavan dizaynlari,tavan dizaynlari 2013,asma tavan dizaynlari,metbex tavan. Farklı koridor halılar.

Detaylı

UZAYSAL VE DOLU GÖVDELİ AŞIKLARIN ÇELİK ÇATI AĞIRLIĞINA ETKİSİNİN İNCELENMESİ

UZAYSAL VE DOLU GÖVDELİ AŞIKLARIN ÇELİK ÇATI AĞIRLIĞINA ETKİSİNİN İNCELENMESİ UZAYSAL VE DOLU GÖVDELİ AŞIKLARIN ÇELİK ÇATI AĞIRLIĞINA ETKİSİNİN İNCELENMESİ Mutlu SEÇER* ve Özgür BOZDAĞ* *Dokuz Eylül Üniv., Müh. Fak., İnşaat Müh. Böl., İzmir ÖZET Bu çalışmada, ülkemizde çelik hal

Detaylı

SİZİN İÇİN SİZDEN ALDIĞIMIZ GÜÇLE

SİZİN İÇİN SİZDEN ALDIĞIMIZ GÜÇLE SİZİN İÇİN SİZDEN ALDIĞIMIZ GÜÇLE geçmişten gelen gücümüzle geleceğe emin adımlarla yürüyoruz... Sizlerden aldığımız güç ve güvenle, köklü ticaret anlayışımız, vazgeçilmez değerlerimizle, Bölgenin değerlerine

Detaylı

21. ULUSLARARASI MOBİLYA ENDÜSTRİSİ FUARI MEBEL 2009

21. ULUSLARARASI MOBİLYA ENDÜSTRİSİ FUARI MEBEL 2009 21. ULUSLARARASI MOBİLYA ENDÜSTRİSİ FUARI MEBEL 2009 Rusya nın en büyük Mobilya Fuarı 23 27 Kasım 2009 tarihinde Moskova nın en büyük fuar alanı olan Expocenter da yapılacak. Sözkonusu fuar 21 yıldan bu

Detaylı

YAġAMSAL GEREKSĠNĠMLERĠMĠZ

YAġAMSAL GEREKSĠNĠMLERĠMĠZ YAġAMSAL GEREKSĠNĠMLERĠMĠZ YAġAMIMIZI DEVAM ETTĠREBĠLMEMĠZ ĠÇĠN OLMAZSA OLMAZ ĠHTĠYAÇLARIMIZ NELERDĠR? HAVA SU UYKU BESĠN Neden Olmazsa Olmaz? Bunlar Olmadan ne kadar yaģayabiliriz? HAVA SU UYKU BESĠN

Detaylı

SORU 3 Hedef kullanıcının çocuk-genç-yetişkin olması kararı tasarımcıdan mı beklenmektedir? CEVAP 3 Kullanıcıların yetişkin olduğu düşünülmelidir.

SORU 3 Hedef kullanıcının çocuk-genç-yetişkin olması kararı tasarımcıdan mı beklenmektedir? CEVAP 3 Kullanıcıların yetişkin olduğu düşünülmelidir. KOÇTAŞ ÜRÜNLERİYLE İÇ MEKAN TASARIMI ÖĞRENCİ YARIŞMASI 2014 SORU-CEVAPLAR: SORU 1 Koçtaş kataloğundan seçeceğimiz ürünlerin detay-renk ve görünüşlerinde değişiklik yapabilir miyiz? (kulp ya da kapak boyutları

Detaylı

T.C CANİK BAŞARI ÜNİVERSİTESİ MİMARLIK VE MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İÇ MİMARLIK BÖLÜMÜ DERS İÇERİKLERİ

T.C CANİK BAŞARI ÜNİVERSİTESİ MİMARLIK VE MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İÇ MİMARLIK BÖLÜMÜ DERS İÇERİKLERİ T.C CANİK BAŞARI ÜNİVERSİTESİ MİMARLIK VE MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ İÇ MİMARLIK BÖLÜMÜ DERS İÇERİKLERİ 1.YARIYIL İCM 101 Projeye Giriş 1 AKTS 7, KREDİ (4+4)6 Derste, iç mimariye özgü temel kavramlar hakkında

Detaylı

ÇALIŞMA ALANLARINIZA YENİ BİR SOLUK GETİYORUZ

ÇALIŞMA ALANLARINIZA YENİ BİR SOLUK GETİYORUZ ÇALIŞMA ALANLARINIZA YENİ BİR SOLUK GETİYORUZ Mimari Tasarım Projelendirme İmalat Of is is Mobilyaları Uygulama www.tapso.com Ofis Mağaza Hastane Otel Restaurant Tapso Project Gibi Düşünmek Tapso Project

Detaylı