Maternal ve Neonatal Tetanos Eliminasyon Programı Saha Rehberi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Maternal ve Neonatal Tetanos Eliminasyon Programı Saha Rehberi"

Transkript

1 Maternal ve Neonatal Tetanos Eliminasyon Programı Saha Rehberi T.C SAĞLIK BAKANLIĞI TÜRKİYE 2006

2 AANK AÇSAP AFP ASİE DBT DİE DÖB DSÖ ETF GBP LKT MNT MT NT SKD SO SP TAG Td TNSA TT UAG UNFPA UNICEF UÖANK VSD YRB KISALTMALAR :Askılı Aşı Nakil Kabı :Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Merkezi :Akut Flask Paralizi :Aşı Sonrası İstenmeyen Etki :Difteri-Boğmaca-Tetanos kombine aşısı :Devlet İstatistik Enstitüsü :Doğum Öncesi Bakım :Dünya Sağlık Örgütü :Ev Halkı Tespit Fişi :Genişletilmiş Bağışıklama Programı :Lot Kalite Tekniği Araştırması (Lot Quality Assessment) :Maternal ve Neonatal Tetanos :Maternal Tetanos :Neonatal Tetanos :Sağlıklı Koşullarda Doğum :Sağlık Ocağı :Sağlık Personeli :Tetanos Aşı Günleri :Erişkin Tip Difteri Tetanos aşısı :Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması :Tetanos Toksoid aşısı :Ulusal Aşılama Günleri :Dünya Nüfus Fonu :Birleşmiş Milletler Çocuk Fonu :Uzun Ömürlü Aşı Nakil Kabı :Verem Savaş Dispanseri :Yüksek Riskli Bölge 2

3 İÇİNDEKİLER 1-GİRİŞ 2-TETANOS HASTALIĞI 2.1.Etken: Clostridium Tetani 2.2.Tetanos Epidemiyolojisi 2.3.Tetanos Patogenezi 2.4.Tetanos Klinik Özellikler 2.5.Tetanos Komplikasyonları 2.6.Neonatal Tetanos (NT) 2.7.Maternal Tetanos (MT) 2.8.Tetanos Toksoid Aşısı 3-TÜRKİYE DE MEVCUT DURUM 3.1. NT Epidemiyolojisi Neonatal Tetanos insidansı verileri 3.2. Aşılama 3.3. Prenatal ve Neonatal Bakım 3.4. MNT Eliminasyonunun sağlanması yönündeki olumlu gelişmeler 3.5. Türkiye de Maternal ve Neonatal Tetanosun henüz elimine edilememesinin başlıca nedenleri 4-MATERNAL ve NEONATAL TETANOS ELİMİNASYON PROGRAMI 4.1. Amaç 4.2. Hedef 4.3. Stratejiler 4.4. Aktiviteler Aşama 1 Eliminasyonun sağlanmasına yönelik aktiviteler Aşama 2 Eliminasyonun sürdürülmesine yönelik aktiviteler 5-TETANOS AŞI GÜNLERİ (TAG) UYGULAMA STRATEJİLERİ Yüksek Riskli Bölgelerin (YRB) Belirlenmesi Primer İmmünizasyon Doğurganlık Çağı (15 49 Yaş) Kadınlar için Erişkin Difteri-Tetanos Aşı Takvimi Kayıtlar 5.1. Erişkin Difteri Tetanos Aşısı (Td) Uygulama Tekniği Tetanos Aşısının Yan Etkileri Tetanos Toksoidi Kontrendikasyonları Aşı ve Enjeksiyon Güvenliği İçin Yanlış Uygulamalar ASİE ile karşılaşan Sağlık Personelinin Yapması gerekenler Soğuk Zincir a.aşının saklanması sırasında soğuk zincir b.aşının taşınması sırasında soğuk zincir c.uygulama sırasında soğuk zincir 3

4 6-TETANOS AŞI GÜNLERİ (TAG) AKTİVİTESİ İÇİN PLANLAMA 6.1. Tetanos Aşı Günleri (TAG) Aktivitesi İçin Planlama Adımları 6.2. Mikro Planlama: Mevcut durumun saptanması Hedef nüfusun belirlenmesi Nüfusun yerleşim birimlerine (köy, mahalle, sokak) göre dağılımının belirlenmesi Personel, araç ve soğuk zincir malzeme durumunun belirlenmesi Hizmet alanına göre gereksinimlerin belirlenmesi Aşı ekibi gereksiniminin belirlenmesi Malzeme gereksiniminin belirlenmesi 6.3. Kayıtlar 6.4. Eğitim 6.5. Denetim MNT Eliminasyon Programı Tetanos Aşı Günleri (TAG) Aşılama Aktivitesi Denetleyici Kontrol Listesi 4

5 MATERNAL VE NEONATAL TETANOS ELİMİNASYON PROGRAMI 1-GİRİŞ Yürütülmekte olan Genişletilmiş Bağışıklama Programı (GBP) nın temel amacı, aşı ile korunulabilir hastalıkların morbidite ve mortalitelerinin en alt düzeye indirilmesidir. GBP içinde rutin olarak uygulanan aşılardan biri de tetanos toksoidi (TT) ve bununla ilgili olarak belirlenen hedef de Maternal ve Neonatal Tetanosun (MNT) eliminasyonudur. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre her yıl dünyada 450,000 yenidoğan, yaşamlarının ilk ayı içinde neonatal tetanosa (NT) ve 40,000 anne maternal tetanosa (MT) bağlı olarak ölmektedir ve Dünya da NT ölümleri tüm neonatal ölümlerin %14 ünden sorumludur. DSÖ, NT vakalarının %5 inden azının bildirildiğini tahmin etmektedir. Bu nedenle NT sessiz katil olarak da adlandırılmaktadır. NT vakaları ortaya çıkmakta ancak: 1. Bölgede doğum ve ölümlerin kayıt ve bildirim sistemi iyi oturmamışsa, 2. Yeni doğanlar kayıt sistemine kaydedilmeden ölmüşse, 3. Yeni doğanlar herhangi bir sağlık personeli tarafından görülmeden evde ölmüşse, sağlık sistemleri tarafından fark edilememektedir yılında yapılmış olan Dünya Sağlık Asamblesi nde NT eliminasyon hedefi gündeme getirilmiştir. Hemen arkasından 1990 yılında yapılan Dünya Çocuk Zirvesi nde de bu hedeften bahsedilmiştir. O dönemde eliminasyonun hedefi 1995 yılına kadar dünyanın her yöresinde 1000 canlı doğumda 1 den az NT vakası görülmesi olarak tanımlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda dikkat çekici ilerlemeler kaydedilmiş ve 2000 yılında gelişmekte olan 161 ülkeden 104 ünde NT eliminasyonu sağlanmıştır. Diğer 57 ülkenin çoğunda da bu hedefe yaklaşmak açısından büyük gelişme kaydedilmiştir. Ancak belirlenen hedefe 57 ülkede tamamıyla ulaşılamamış olunması nedeniyle DSÖ, Birleşmiş Milletler Çocuk Fonu (UNICEF) ve Dünya Nüfus Fonu (UNFPA) Aralık 1999 da yeni eliminasyon hedefini 2005 yılı olarak tespit etmiştir. Bu tarihte eliminasyon hedefine MT da eklenmiştir. NT un eliminasyonu MT un eliminasyonunu da sağlayacaktır. Tetanos anneleri de gebelik ve doğum sırasında bebekler kadar etkiler ve kadınların aşılanmaları yoluyla hem anne hem de bebek ölümleri azalır. Bir Maternal veya Neonatal tetanos vakası halk sağlığının üç önemli konusunda; rutin bağışıklama, doğum öncesi bakım (DÖB) ve sağlıklı koşullarda doğum/göbek bakımı hizmetlerinde aksamayı yansıtır. NT eliminasyonu; her bir ülkede, her bir bölgede 1000 canlı doğumda 1 den az NT vakası görülmesi olarak tanımlanmıştır. Eliminasyon dört ana gösterge ile değerlendirilen bir akış şeması ile de tanımlanmıştır: - Bildirilmiş NT vaka sayısı, - NT sürveyansının güvenilirliği, - En az iki doz Tetanos toksoid aşısı (Td2+) ile aşılanmış kadınların oranı ve - Sağlıklı koşullarda gerçekleşen tahmini doğum oranı. 5

6 Dünyada Maternal ve Neonatal Tetanos (MNT) Eliminasyon Durumu, 2004 (DSÖ) 2000 yılı öncesi MNT eliminasyonunu gerçekleştirenler (134 ülke) 2000 yılından beri MNT eliminasyonunu gerçekleştirenler (6 ülke) MNT eliminasyonunu ilçe düzeyinde % oranında gerçekleştirenler (31ülke) MNT eliminasyonunu ilçe düzeyinde < % 50 gerçekleştirenler (21 ülke) DSÖ, UNICEF ve UNFPA Maternal ve Neonatal tetanos (MNT) un eliminasyonunun sağlanabilmesi için üç strateji belirlemiştir: 1. Tüm gebe kadınlara en az iki doz, yüksek riskli bölgelerde doğurganlık çağındaki tüm kadınlara en az üç doz tetanos toksoid (Td) uygulanması, 2. Tüm gebe kadınlara temiz doğum olanaklarının sağlanması, 3. Etkin MNT sürveyansının yapılmasıdır. Türkiye de 1994 yılında, 2000 yılına kadar ülkenin her bölgesinde NT morbidite hızının 1000 canlı doğumda 1 in altına indirilmesi hedeflenmiştir. Bunun için de: Tüm gebelerin tespit edilerek izlenmesi, Gebelerin belirlenen takvime uygun olarak aşılanması, Temiz doğum aktivitelerinin güçlendirilmesi, Tüm neonatal ölümlerin tespit edilerek NT açısından incelenmesi, Yüksek riskli bölgelerin belirlenerek, bu bölgelerdeki yaş grubu kadınların aşılanması stratejileri belirlenmiştir. Ancak geçen süre içinde eliminasyon hedefine ulaşılamamıştır. Gebe tespiti, izlemi, bağışıklama ve NT sürveyansı istenilen düzeyde gerçekleştirilememekte ve bu nedenle bildirilen NT vakalarının sorunun boyutunu tam olarak yansıtmadığı düşünülmektedir. Dünyada MNT eliminasyonunun yeniden gündeme getirilmesi ile Türkiye de de mevcut programın canlandırılması sürecine girilmiştir. Bu nedenle Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü nün öncülüğünde, Sağlık Bakanlığı NT eliminasyon hedef ve stratejilerini belirleyen bu programı hazırlamıştır. 6

7 2-TETANOS HASTALIĞI İlk kez Hippocrates tarafından tanımlanmıştır. Etiyoloji 1884 te Carle ve Rattone tarafından bulunmuştur. Tedavide ve korunmada Pasif bağışıklık I.Dünya Savaşında kullanılmaya başlanmıştır. Tetanos toksoidi 1924 yılında bulunmuştur ETKEN: CLOSTRIDIUM TETANI Anaerobik gram-pozitif, spor oluşturan bir bakteridir Sporlar toprakta, tozda, hayvan dışkısında aylar hatta yıllarca bulunabilir Bakterinin büyümesi ile çoklu toksinler üretilir İnsanlarda tahmin edilen öldürücü Tetanospasmin dozu = 2,5 ng/kg 1 2 1,2 Kaynak:Dennis Kunkel Microscopy,Inc/Dennis Kunkel 2.2. TETANOS EPİDEMİYOLOJİSİ Rezervuar Toprak, insan ve hayvan dışkısı Geçiş Kirli yaralar, doku yaralanmaları Mevsimsel Özellik Yaz ayları veya yağmurlu mevsim 2.3. TETANOS PATOGENEZİ Anaerob koşullar sporların canlanmasına ve toksin oluşumuna zemin hazırlar. Toksin merkezi sinir sistemini etkiler. İnhibitör impulslara engel olan Nörotransmitter serbestleşmesi ile etki eder. İstem dışı kasılmalara ve kontraksiyonlara neden olur TETANOS KLİNİK ÖZELLİKLERİ İnkübasyon süresi; Ort. 15 gün (2 60 gün) Üç klinik form: Generalize (en sık), Sefalik (nadir), Lokal (çok nadir) Generalize tetanos: trismus (çene kilitlenmesi), yutma güçlüğü, opistotonus (tüfek tetiği) postürü, kas sertleşmeleri, spazmlar (3 4 hafta devam eder; tam şifa aylar sürebilir) 2.5. TETANOS KOMPLİKASYONLARI Laringospazm Kırıklar Hipertansiyon Nazokomiyal enfeksiyonlar 7

8 Pulmoner emboli Aspirasyon ÖLÜM Mortalite oranı % 30 civarındadır. Hastalık geçirilmiş dahi olsa bağışıklık bırakmaz. Aşılama takvimine uygun olarak aşılama yapılmalıdır NEONATAL TETANOS (NT) Tetanos hastalığı Clostridium Tetani tarafından üretilen toksik sporlar nedeniyle oluşmaktadır. Bakteri çevrede (toprak, çöp, hayvan atıkları ve kontamine araç-gereçlerin yüzeylerinde) bol miktarda bulunabilir. Yenidoğanın göbek kordonunun kontamine araçlarla kesilmesi veya göbeğe kontamine materyallerin uygulanmasıyla (bütünlüğü bozulmuş deri ya da ölü dokulara bakterinin teması sonucu) NT oluşur. Yoksulluk, kötü hijyen ve sağlık hizmetlerinden yeterli düzeyde yararlanamama doğum sırasındaki bulaş riskini artırmaktadır. Koruyucu pasif immünite olmadan dünyaya gelen Yenidoğanın Generalize Tetanosu şeklindedir. NT tanısı kliniğe dayanır. Standart olgu tanımı, yaşamın ilk iki günü emme ve ağlaması normal olan bir bebekte günler arasında; emme ya da beslenme sorunu, katılık, spazm ya da konvülsiyon görülmesidir. Tanıda laboratuarın yeri yoktur. Tedavi olmazsa yüksek oranda ölümle seyreder. Bulaşma sıklıkla göbek bağının enfekte olması ile (doğumda kordonun steril olmayan aletler ile kesilmesi ya da doğum sonrasında göbeğin toprak gibi spor içerebilecek kirli maddelerle teması ile) olur. Hastalığa karşı bağışıklık yalnızca Tetanos Toksoid (Td) aşısı ile sağlanabilir. Hastalığın geçirilmesi bağışıklık sağlamaz. Korunma için annenin gebeliği sırasında aşılanması, bulaşmanın engellenebilmesi için doğumların temiz koşullarda sağlık personeli eşliğinde yapılması, yeni doğanın göbeğinin temiz tutulması ve göbek düşünceye kadar göbek bakımının sağlıklı bir şekilde sürdürülmesi gereklidir. Neonatal Tetanos Vaka Tanımı: Hayatın ilk 2 günü emme ve ağlaması normal olan bir bebekte günler arasında emme veya beslenme problemi, katılık, spazm veya konvülsiyon görülmesi NT vakalarının % ü ölümle sonuçlanır. Ölümlerin çoğu, bebek henüz iki haftalık olmadan önce evde gerçekleşmekte ve ne doğum ne de ölüm sağlık personeline bildirilmemektedir MATERNAL TETANOS (MT) Gebelik döneminde, doğumda veya 6 haftalık lohusalık döneminde kadının Generalize Tetanosu şeklindedir. Standart olgu tanımı; yutma güçlüğü trismus ve opustotonus (tüfek tetiği) postürü ve özellikle dış uyaranlarla artan ağrılı tonik-klonik kasılmalar görülmesidir. MT, annenin kesici-delici yaralanmalar, düşükler ve doğumlar sırasında tetanos sporları ile kontamine olması sonucu gelişir. Semptomları NT a benzer. Vakalar 2 21 gün arasında (ortalama 15 gün) içinde ortaya çıkar. 8

9 Maternal Tetanos Vaka Tanımı: Gebelik döneminde, doğumda veya 6 haftalık lohusalık döneminde kadının tetanosa yakalanması. Semptomları; yutma güçlüğü, trismus, opustotonus (tüfek tetiği) postürü ve özellikle dış uyaranlarla artan ağrılı tonik-klonik kasılmalar ile karakterize hastalık 2.8. TETANOS TOKSOİD AŞISI Tetanos toksini formaldehidle inaktive edildiğinde toksoid oluşur. Tetanos toksoidi spesifik antitoksinlerin oluşumunu tetikler. Bu antikorlar tetanosa karşı korunmada önemli rol oynar. Tetanosa karşı bağışıklık antikora bağımlıdır. Antikorlar, kan ve ekstravasküler dokulara yayılır, enfekte olan dokuda oluşan toksini nötralize eder. Tetanos antitoksini IgG grubundandır ve plasentayı kolaylıkla geçer. Dolaşımdaki antitoksin enfekte bir yarada oluşan toksini nötralize edebildiği gibi, annenin aşılanması sonrası plasenta aracılığıyla fetüse geçen antitoksin, yenidoğanda NT oluşumunu da önler. Bir kadının tetanosa karşı bağışık hale gelmesi için en az 3 doz Td ile aşılanması gerekmektedir (Primer immünizasyon). Gebe tespit edildiğinde hiç aşısız ya da aşılama durumu bilinmiyor ise gebeliğinde iki doz Td verilir ve doğumdan sonra kadının primer immünizasyonu tamamlanır. Aşısız veya aşı kaydı olmayan yaş kadınların doğurganlık çağları boyunca tetanostan korunmaları için takvime uygun olarak 5 doz Td almaları sağlanmalıdır. Daha önce çocukluk ve okul aşılarının bir kısmını alan kadının aşıları aşı takvimi doğrultunda tamamlanır. Daha önce en az 5 doz tetanos aşısı aldığına dair kaydı olan kadının ilk gebeliğinde 1 doz Td aşısı uygulaması yeterlidir, daha sonraki gebeliklerinde Tetanos aşısı almasına gerek yoktur. Tetanosa karşı bağışıklık yalnız aşılama ile mümkün olmaktadır. Geçirilen tetanos hastalığı bağışıklık oluşturmamaktadır. Bu nedenle kişiler tetanos geçirmiş olsalar bile tanı aldıklarında ya da konvelasan dönemlerinde aşılanmalıdırlar. Eğer anne yeterli sayıda Td aşı dozu almamışsa doğumda ve lohusalıkta ne kendisi ne de yenidoğan tetanosa karşı korunamamaktadır. 9

10 3-TÜRKİYE DE MEVCUT DURUM Türkiye de 2000 nüfus sayımına göre yaklaşık 68 milyon kişi yaşamakta ve bunların 18 milyonunu (yaklaşık %27) yaş grubu kadınlar oluşturmaktadır yılında doğum kohordu yaklaşık dir. Bu doğumların ancak üçte biri ( , %34,2) birinci basamak sağlık kuruluşları tarafından tespit edilebilmiştir. (DİE 2000) Sağlık hizmetleri çoğunlukla Sağlık Bakanlığı, Üniversiteler, Milli Savunma Bakanlığı ve özel kuruluşlar tarafından verilmektedir. Koruyucu sağlık hizmetleri ağırlıklı olarak Sağlık Bakanlığı tarafından sunulmaktadır. Yaşam beklentisi kadınlar için 71,5 yıl, erkekler için 66,9 yıldır nüfus sayımına göre nüfus dağılımı şöyledir: 15 yaş altı nüfus : % yaş arası nüfus : % yaş üstü nüfus : % yaş kadın sayısı : (yaklaşık %27) TNSA 2003 e göre bazı önemli nüfus göstergeleri: Kaba doğum hızı : 19,7 / yaş doğurganlık hızı : 2.23 Bebek ölüm hızı : 29/1000 canlı doğum Yenidoğan ölüm hızı : 17/1000 canlı doğum 5 yaş altı ölüm hızı : 37/1000 canlı doğum Beklenen canlı doğum : / yıl 2005 yılı itibarı ile birinci basamak sağlık kuruluşlarında çalışan sağlık personeli başına düşen nüfus dağılımı ise 1 pratisyen hekim / 5062 kişi, 1 hemşire / 5811 kişi; 1 ebe / 3238 kişi şeklindedir. Koruyucu sağlık hizmetleri ağırlıklı olarak Sağlık Bakanlığı tarafından sağlık ocakları ve AÇSAP merkezleri aracılığıyla verilmektedir. Her bir sağlık ocağının (SO) sorumlu olduğu bir hedef nüfusu ve bölgesi vardır. Ülke genelindeki Sağlık Ocağı sayısı Ağustos 2005 itibarı ile 6186, faal Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması (AÇSAP) Merkezi sayısı ise 235 tir. 3.1 NT EPİDEMİYOLOJİSİ Türkiye de NT vakalarının ortaya çıktığı ancak vakaların büyük kısmının sağlık personeli tarafından tespit edilemediği tahmin edilmektedir yılları arasında bildirilen NT vaka ve ölüm sayıları ile TT/Td2+ aşı oranları Grafik 1 de gösterilmiştir. 10

11 yılları arasında gebe Tetanos aşı oranları ile NT morbidite hızı ilişkisi Grafik 2 de gösterilmiştir. 11

12 Grafik 3 te ise yılları arasında NT vaka sayıları ile DBT 3 aşı oranları ilişkisi gösterilmiştir. Son dört yılda bildirilen NT vakalarının illere göre dağılımı Şekil 1.1 ve 1.2 de sunulmuştur. 12

13 NT sürveyansının önemli bir bileşeni de gebeliklerin, doğumların, Neonatal Ölümlerin tamamının tespit edilmesi ve bütün Neonatal ölümlerin NT açısından incelenmesidir. Son dört yılda bildirilen gebelik, bebek ve doğum tespitleri Grafik 4 te sunulmuştur. 13

14 NEONATAL TETANOS İNSİDANSI VERİLERİ 1.Son dört yılda ulusal düzeyde bildirilen NT vakaları Yıl Bildirilen NT vaka sayısı 1000 canlı doğumda bildirilen NT vaka hızı , , , ,023 Gösterge Değer Yıl a.nt vakası bildiren SO sayısı * b.toplam SO sayısı c.nt vakası bildiren SO yüzdesi 1, *NT vaka sayısının bildirilen vaka sayısından daha fazla olduğu tahmin edilmektedir. Gösterge Oran Yıl Kaynak a.tt2+ oranı Sağlık Bakanlığı I.gebeler II yaş kadınlar b.döb oranı 81,4 TNSA 2003 c.sp olmadan gerçekleşen doğumlar 17 TNSA İllerin aşılama oranları İl sayısı Aşılama oranı Yıl Gebe TT2+ aşılama oranı DBT 3 oranı %80 ve üzeri 2004 % 2 % % 7 % 40 % % 42 % % 45 % 41 %50 altında 2004 % 37 % % AŞILAMA Türkiye de TT aşı uygulaması 1935 yılında başlamıştır yılından itibaren çocukluk aşı takviminde Difteri-Boğmaca-Tetanos (DBT) kombine aşısı olarak yer almıştır yılında ülke genelinde 5 yaş altı çocuklara yapılan Ulusal Aşı Kampanyası nda DBT 3 aşı oranı 0 yaş grubunda %82, 5 yaş altı çocuklarda %84,5 olarak gerçekleşmiştir. 14

15 Türkiye de yılları arasındaki DBT3 aşılama oranları Grafik 5 te gösterilmiştir. Türkiye de yılları arasında gebe Tetanos aşı oranları Grafik 6 da gösterilmiştir yılında yayınlanan genelgeden sonra aşı oranlarında hafif bir yükselme gözlenmekle birlikte oranlar oldukça düşük seyretmiştir. Ayrıca gebe TT2+ aşı oranları bölgeler arasında farklılık göstermektedir. 15

16 3.3 PRENATAL VE NEONATAL BAKIM Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü 2004 yılı verilerine göre ortalama gebe izlem sayısı 2,15, ortalama lohusa izlem sayısı 0,80 olarak gerçekleşmiştir. Temiz doğum oranı hakkında kesin bir veri yoktur. Tespit edilen doğumlara göre (tüm doğumların ancak %40,9 u tespit edilebilmiştir) doğumların %89 u hastanede, %95 i sağlık personeli yardımı ile olmuştur. Doğumların %4,7 si ise sağlık personeli yardımı olmadan gerçekleşmiştir. Tablo 1 de görüldüğü gibi gebe ve lohusa izlem sayıları ve sağlık personeli yardımı olmadan yapılan doğumların oranları bölgeler arasında farklılık göstermektedir. Tablo 1. Bölgelere Göre Gebe, Lohusa Başına Düşen İzlem Sayıları ve Sağlık Personeli Yardımı Olmadan Yapılan Doğumların Oranı(Kaynak: Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Çalışma Yıllığı 2004) Bölgeler Gebe Başına Düşen Ortalama İzlem Sayısı Lohusa Başına Düşen Ortalama İzlem Sayısı Sağlık Personeli Yardımı Olmadan Yapılan Doğumların yüzdesi Marmara Bölgesi 1,38 0,52 0,87 Ege Bölgesi 4,37 1,68 1,82 Akdeniz Bölgesi 2,86 1,07 3,13 İç Anadolu Bölgesi 2,51 0,90 2,52 Karadeniz Bölgesi 2,38 0,89 2,66 Doğu Anadolu Bölgesi 1,68 0,65 19,02 Güney Doğu Anadolu Bölgesi 0,84 0,35 15,14 Türkiye 2,15 0,80 4, Türkiye Nüfus Sağlık Araştırması (TNSA) verilerine göre araştırmanın yapıldığı tarihten önceki beş yıl içinde yapılan 3161 doğum incelenmiş ve doğumların %18,6 sında (yaklaşık beşte bir oranında) doğum öncesi bakım (DÖB) alınmadığı tespit edilmiştir. Aynı araştırmada DÖB alımı arasında bölgeler arasında farklılık saptanmıştır. Kentsel alanda DÖB almamış olanların oranı %11,6 iken, kırsal alanda bu oran %34,2 ye çıkmaktadır yılında yapılan TNSA ile yapılan karşılaştırmada, 1998 den 2003 e kadar olan sürede doğum öncesi bakımı doktordan alan annelerin oranının yüzde 11 arttığını (yüzde 60 dan yüzde 71 e) göstermektedir. Yine 2003 TNSA verilerine göre annelerin %81 i doğum öncesi bakımı bir sağlık personelinden alırken (Grafik 7), doğumların %82,9 unda bir doktor veya eğitimli ebe/hemşire bulunduğu görülmüştür (Grafik 8). 16

17 Bölgelere göre değişmekle birlikte, bir sağlık kuruluşunda gerçekleşen doğumların oranı %78 dir. Doğumların beşte biri evde gerçekleşmiştir (Grafik 9). 17

18 Batı Anadolu bölgesinde doğumların %95 i bir sağlık personeli yardımıyla olmuştur; doğumların %92 si bir sağlık kuruluşunda gerçekleşmiştir. Buna karşın Doğu Anadolu da ise doğumunu bir sağlık kuruluşunda gerçekleştiren annelerin oranı %54, bir sağlık personelinin yardımıyla yapan annelerin oranı % 60 dır. (Grafik 10.1 ve grafik 10.2) 18

19 Sonuç olarak, Türkiye de MNT eliminasyonu ile yakından ilgili olan aktiviteler yeterli düzeyde gerçekleştirilememektedir yaş kadın izlemleri ve gebe tespiti istenilen düzeyde değildir. Gebe kadınların aşılanma oranları düşüktür. Sağlıklı koşullarda olmayan doğumlar gerçekleşmekte ve sağlık personelinin bulunduğu doğumlarda ise doğum sonrasında hijyene dikkat edilmemesi nedeniyle risk ortaya çıkabilmektedir. 3.4 MNT ELİMİNASYONUNUN SAĞLANMASI YÖNÜNDEKİ OLUMLU GELİŞMELER Tetanos aşılaması Türkiye de Genişletilmiş Bağışıklama Programının (GBP) bir parçasıdır. Tetanos aşılama hizmetleri tüm sağlık ocaklarında ve hastanelerde ücretsiz olarak verilmektedir. Aşılama aynı zamanda sağlık ocakları tarafından yürütülen gezici sağlık hizmetlerinin bir parçasıdır. Türkiye tarih ve 6050 sayılı genelge ile 2000 yılına kadar ülkenin her bölgesinde Neonatal Tetanos morbidite hızının 1000 canlı doğumda 1 in altına indirilmesini hedefleri arasına almıştır Ancak istenilen düzeye ulaşılmadığından 2005 yılında program gözden geçirilmiştir. Hedefe ulaşmada beş ana strateji ortaya konmuştur: 1. Gebeliklerin tespiti ve doğum öncesi bakım verilmesi 2. Gebelerin aşılama takvimine uygun olarak aşılanması. Son yıllardaki gelişmekte olan ülkelerde daha büyük yaştaki çocuklarda ve genç erişkinlerde görülen difteri salgınları ve endüstrileşmiş ülkelerde hastalığın canlanması nedeniyle DSÖ periyodik aralıklarla difteri Toksoid rapel aşı uygulamalarının yapılması ve TT aşısı yerine Td uygulanması yönünde tavsiye kararı almıştır. {Replacing tetanus toxoid (TT) and diphtheria-tetanus toxoid (DT) with tetanus-diphtheria toxoid (Td) GPV- CVI/SAGE.98/WP.04}. Bu tavsiye doğrultusunda tarihinde alınan Bağışıklama Danışma Kurulu kararı ile Sağlık Bakanlığı tarafından da Ağustos 2004 itibarı ile TT aşısı yerine Td aşısı kullanılmaktadır. ( tarih ve sayılı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü yazısı ile illere bildirilmiştir) 19

20 3. Doğumların sağlıklı koşullarda yapılmasının sağlanması 4. Tüm Neonatal ölümlerin tespit edilmesi ve tamamının Neonatal Tetanos açısından incelenmesi. 5. Yüksek riskli bölgelerin (YRB) belirlenmesi ve bu bölgelerdeki yaş arasındaki doğurganlık yaş grubu kadınların aşılanması. Neonatal ölümlerde sıfır vaka bildirimi, vaka tanımlaması ve vaka araştırma aktiviteleri uygulamaya konulmuştur te Türkiye Ulusal Aşılama Günleri gerçekleştirilmiş ve 5 yaş altındaki çocuklar üç doz DBT aşısı ile aşılanmıştır. Söz konusu aktivitede DBT 3 aşılamasında ulusal düzeyde 0 yaş grubunda %85, beş yaş altı yaş grubunda ise %80 oranına ulaşılmıştır. O tarihten bu yana bu oran %80 oranında seyretmiş, buna ek olarak tüm ülke genelinde okul aşı programları yürütülmüştür. Gebelere yönelik aşılama rutin olarak uygulanmakta olsa da aşılama oranı düşüktür. 3.5 TÜRKİYE DE MATERNAL VE NEONATAL TETANOSUN HENÜZ ELİMİNE EDİLEMEMESİNİN BAŞLICA NEDENLERİ 1. Yetersiz gebe tespiti ve yetersiz doğum öncesi bakım yaş arasındaki doğurgan yaş grubu kadınlarda düşük Td2+ aşılama oranları 3. Sağlık personeli olmayan kişilerce doğumların gerçekleştirilmesi ve yüksek oranda evde yapılan doğumlar 4. Neonatal ölüm ve NT vakalarının yetersiz sürveyansı 5. Toplumun, tetanos aşılaması ve MNT konusundaki farkındalığının az olması 6. Bilgisizlik ve yanlış inanışlar nedeniyle göbek kordonunun steril olmayan şekilde kesilmesi ve göbek bakımının uygun olmayan şekilde yapılması 7. Kadın Hastalıkları ve Doğum uzmanlarının gebe tetanos aşılamaları konusundaki duyarsızlığı 20

21 4-MATERNAL ve NEONATAL TETANOS ELİMİNASYON PROGRAMI AMAÇ, HEDEF VE STRATEJİLERİ 4.1 AMAÇ: Türkiye de 2007 yılı sonuna kadar Maternal ve Neonatal Tetanosun ve buna bağlı ölümlerin elimine edilmesidir. 4.2 HEDEF: Hedef her bölgede 2007 yılı sonuna kadar 1000 canlı doğumda 1 in altında NT vakasının görülmesi ve MT un hiç görülmemesi ve bu durumun devamlılığının sağlanmasıdır. Hedefler aşılama, temiz doğum, izlem ve sürveyans olmak üzere 4 ana başlık altında ele alınmıştır AŞILAMA A. Aşama 1 Eliminasyonun Sağlanması ( ) a yılı sonuna kadar tüm ülkede gebelerin %80 ini takvime uygun olarak aşılı hale getirmek ve bebeklerin korunmasını sağlamak b yılı sonuna kadar MNT açısından yüksek riskli bölgelerde destek aşılama aktiviteleri ile MNT nin hızla elimine edilmesi için doğurganlık yaş grubu (15 49 yaş) kadınların %80 ının primer immünizasyonunu sağlamak (Tetanos Aşı Günleri) c. Okul döneminde yapılan Td aşılamasında en az %90 oranına ulaşmak B. Aşama 2 Eliminasyonun Sürdürülmesi (2007- ) a. Tüm bölgelerde gebe aşılamalarındaki %80 oranını sürdürmek b. YRB değerlendirmesi güncel tutularak, bölgedeki yaş grubu kadınların primer immünizasyonunu sağlamak. c. YRB tanımlaması alan bölgelerde nüfusa yeni eklenen yaş grubu kadınların primer immünizasyona almak d. Tüm bölgelerde, 1 yaş altı çocukların en az %90 ının üç doz DBT ile primer immünizasyonunu ve ayrıca aşıya devamsızlık oranının % 10 un altında olmasını sağlamak. e. Okul Td aşılamalarını en az %90 oranında sürdürmek TEMİZ DOĞUM Temiz doğum şu şekilde tanımlanmaktadır; Temiz ortam hazırlanır, gerekli malzemeler hazırlanır, eller yıkanıp kurulanır, temiz önlük giyilir, steril yada yüksek düzeyde dezenfeksiyonu yapılmış doğum seti temiz ve kuru yüzeye yerleştirilir, eller tekrar yıkanıp kurulanır, steril eldiven giyilir, perine önden arkaya doğru temizlenir ve anüs bir pet ile kapatılır. Doğum eylemi gerçekleştikten sonra göbek kordonu iki steril klemple tutturularak steril bir makasla kesilir ve bakımı yapılır. a. Özellikle yüksek riskli bölgelerde olmak üzere sağlıklı koşullarda doğum ve göbek bakımı uygulamalarını 3 temiz kuralını (temiz eller, temiz ortam, göbek kordonunun iki steril klemple tutturularak steril bir makasla kesilmesi ve bakımı ) vurgulayarak yaygınlaştırıp yanlış uygulamaların azaltılmasını sağlamak b yılı sonuna kadar tüm bölgelerde sağlık personeli yardımı olmadan gerçekleşen doğumların oranını en alt düzeye indirmek. 21

22 İZLEM Gebe izlemi protokole dayalı izlem esas alınarak 12. hafta, 26. hafta, 32. hafta, haftalarda gebenin izlenmesi olarak tanımlanmaktadır yılı Sağlık Bakanlığı form 024 verilerine göre verilerine göre tüm doğumların ancak %41 i tespit edilebilmektedir. Ortalama gebe izlem sayısı 2,15 olarak gerçekleşmiştir. Bu gebe tespit oranı ve gebe başına izlem sayıları da illere göre farklılık göstermektedir yılı sonuna kadar gebe tespit oranında başarılı olan batı bölgelerinde yıllık %10 ve eksik olan doğu bölgelerinde yıllık %30 luk artış sağlayarak ülke genelinde gebe tespit oranının %80 e ve gebe başına izlem sayısının 4 e ulaşmasını sağlamak SÜRVEYANS: 2007 yılı sonuna kadar a. Neonatal Bebek Ölümlerinin en az %80 ini tespit ederek tamamının NT açısından incelenmesini sağlamak b. Belirlenen merkezlere MNT aktif sürveyans ziyaret oranının en az %80 olmasını sağlamak c. Sıfır vaka bildirimi yapan sağlık kuruluşlarının oranını en az %80 düzeyine çıkarmak d. Bildirilen tüm MNT vakaları için vaka incelemesi yapmak e. Hastane kayıtlarının yılda bir kez MNT vakaları açısından taranmasını sağlamak. 4.3 STRATEJİLER 1. MNT eliminasyonu eylem planı konusunda en üst düzeyde politik kararlılık sağlanması 2. MNT konusunda toplum duyarlılığının arttırılması ve hizmet talebine yönelik çalışmaların gerçekleştirilmesi 3. Sağlık personelinin MNT eliminasyonu konusunda bilgilendirilmesi, eğitimlerinin sağlanması, 4. Gezici hizmetler ve saha ziyaretleri yoluyla gebe tespitlerinin ve izlem sayılarının arttırılması, rutin aşılama hizmetlerinin sürdürülmesi, YRB tanımlamasına uyan bölgelerde TAG nin uygulanması 5. MNT Eliminasyon Programı konusunda sosyal mobilizasyon sağlanması 4.4 AKTİVİTELER Aşama 1 Eliminasyonun sağlanmasına yönelik aktiviteler Politik Kararlılık Sağlık Bakanlığı içinde bir tanıtım toplantısı yapılarak, programın gerekçeleri, amacı ve içeriği anlatılacaktır. İl Sağlık Müdürleri, Müdür Yardımcıları ve ilgili Şube Müdürleri ile bir tanıtım toplantısı yapılacaktır. Sağlık Bakanı nın öncülüğünde Cumhurbaşkanı ve Başbakan a eylem planı tanıtılacak ve destekleri talep edilecektir. Milli Eğitim Bakanlığı, Türk Silahlı Kuvvetleri, özel sektör, gönüllü kuruluşlar, Birleşmiş Milletler kuruluşları, diğer uluslar arası kuruluşlar, yazılı ve görsel yayın kuruluşlarının desteğini almak için bir tanıtım toplantısı yapılarak, programın gerekçeleri, amacı ve içeriği anlatılacak ve destekleri talep edilecektir Sosyal Mobilizasyon 22

23 Yazılı ve görsel basın aracılığıyla eylem planının tanıtılması için işbirliği yapılması sağlanacaktır. Konu ile ilgili spotların yayınlanması sağlanacaktır. Konunun mevcut sağlık programları içinde tanıtılması sağlanacaktır. Konunun kuşak programlarının içinde dramatik yaklaşımlarla gündeme getirilmesi sağlanacaktır. Konu ile ilgili broşürler bastırılarak sağlık kuruluşlarında dağıtımı sağlanacaktır. Toplumun eylem planı hakkında bilgilendirilmesi ve desteğinin sağlanması için eylem planını tanıtan spotlar hazırlanması ve yayınlanması sağlanacaktır. İl düzeyinde sosyal mobilizasyonun sağlanması için mülki amirlerle görüşülerek sektörler arası işbirliği ve destek sağlanacaktır. Sektörler arası işbirliğinin sağlanması için diğer bakanlıkların, özel sektör ve gönüllü kuruluşlar, Birleşmiş Milletler kuruluşları, diğer uluslar arası kuruluşların destekleri sağlanacaktır Gebe ve Lohusa İzlemi İzlemlerin gerçekleştirilmesi için sağlık personelinin eğitim ve motivasyonu sağlanacaktır. Tüm yaş grubu kadınların yılda iki kez olmak üzere izlemleri sağlanacaktır Gebelerin en az %80 inin tespit edilerek gebelikleri boyunca en az 4 kez izlenmeleri sağlanacaktır Lohusa izlemlerinin yapılması sağlanacaktır Yüksek Riskli Bölgelerin Belirlenmesi Ülke genelinde her bir il sağlık ocağı bölgesi düzeyinde MNT Yüksek Riskli Bölge (YRB) tanımı kullanılarak yüksek riskli bölgelerini belirleyecektir Belirlenen YRB lerin listesi ve haritaları çıkarılacaktır. Bu bölgelerde yaşayan yaş grubu kadın sayısı belirlenecektir. Hizmete ulaşılabilirliği arttırmak için strateji ve kadınları bölgede planlanan aşılama çalışmaları hakkında bilgilendirmek ve tam katılımlarını sağlamak için kullanılacak yöntemler belirlenecektir Aşılama a)primer İmmünizasyon Gebe tespit edildiğinde ya da doğurganlık yaş grubunda bir kadınla karşılaşıldığında kadın hiç aşısız ise ya da aşılama durumu bilinmiyorsa primer immünizasyon aşağıdaki takvime göre 3 doz Td aşısı uygulanarak sağlanacaktır. Td Td 1 Td 2 Td 3 Uygulama Zamanı Gebeliğin 4. ayında (ya da 4. aydan sonraki ilk karşılaşmada) Td 1 den en az 4 hafta sonra Td 2 den en az 6 ay sonra Bu kadınların doğurganlık çağları boyunca tetanostan korunmaları için ise aşağıdaki takvime göre 5 doz Td almaları sağlanmalıdır. 23

Maternal ve Neonatal Tetanos Eliminasyon Programı Tetanos Aşı Günleri Personel El Kitabı

Maternal ve Neonatal Tetanos Eliminasyon Programı Tetanos Aşı Günleri Personel El Kitabı Maternal ve Neonatal Tetanos Eliminasyon Programı Tetanos Aşı Günleri Personel El Kitabı T.C SAĞLIK BAKANLIĞI TÜRKİYE 2006 1 MATERNAL VE NEONATAL TETANOS ELİMİNASYON PROGRAMI Genişletilmiş Bağışıklama

Detaylı

Klinik Çalışanlarına Önerilen Sağlık Girişimleri

Klinik Çalışanlarına Önerilen Sağlık Girişimleri Klinik Çalışanlarına Önerilen Sağlık Girişimleri Sağlık kuruluşları hizmet, eğitim, araştırma faaliyetlerinin yürütüldüğü kompleks yapılardır. Bu nedenle, sağlık çalışanlarının iş yerinde karşılaştıkları

Detaylı

SOĞUK ZİNCİR GÖREVLİSİ GÖREV YETKİ VE SORUMLULUK TALİMATI

SOĞUK ZİNCİR GÖREVLİSİ GÖREV YETKİ VE SORUMLULUK TALİMATI Dok No:ACL.TL.02 Yayın Tarihi: NİSAN 2013 Rev.Tar/No: -/0 Sayfa No: 1 / 6 1.0 AMAÇ:Vitale Kadın Hastalıkları ve doğum hastanesi olarak Sağlık Müdürlüğü nden gelen aşıları soğuk zincir şartlarına uygun

Detaylı

Tetanoz Acil Serviste Tanı Yaralanmalarda Profilaksi. Uzm.Dr.İlhan UZ

Tetanoz Acil Serviste Tanı Yaralanmalarda Profilaksi. Uzm.Dr.İlhan UZ Tetanoz Acil Serviste Tanı Yaralanmalarda Profilaksi Uzm.Dr.İlhan UZ Tetanoz Latince gerilme anlamına gelir. İstemli kasların tonik spazmıyla karakterize akut bir toksemidir. Etken: Clostridium tetani

Detaylı

Türkiye de Geleceğe Dönük Planlar. Dr. Seraceddin ÇOM Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdür V.

Türkiye de Geleceğe Dönük Planlar. Dr. Seraceddin ÇOM Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdür V. Türkiye de Geleceğe Dönük Planlar Dr. Seraceddin ÇOM Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdür V. Aşı Takvimi ve Bağışıklama Danışma Kurulu (BDK) BDK 30 kadar akademisyenden oluşmakta ve yılda ortalama 4 kez

Detaylı

SAĞLIK ÇALIŞANLARI MESLEKİ RİSKİ TALİMATI

SAĞLIK ÇALIŞANLARI MESLEKİ RİSKİ TALİMATI Dok No: ENF.TL.15 Yayın tarihi: NİSAN 2013 Rev.Tar/no: -/0 Sayfa No: 1 / 6 1.0 AMAÇ:Sağlık çalışanlarının iş yerinde karşılaştıkları tehlikeler ve meslek risklerine karşı korumak. 2.0 KAPSAM:Hastanede

Detaylı

Tdap Aşıları (Difteri, Toksoid ve Cansız Boğmaca)

Tdap Aşıları (Difteri, Toksoid ve Cansız Boğmaca) Tdap Aşıları (Difteri, Toksoid ve Cansız Boğmaca) Erişkin ve büyük çocuklarla kıyaslandığında, 12 ay altındaki infantlar gerçek anlamda yüksek boğmaca oranlarına ve boğmaca ile ilişkili ölümlerin geniş

Detaylı

Sosyal Riski Azaltma Projesi Kapsamında Şartlı Nakit Transferi Uygulaması Tarihi:03.05.2004 Sayısı:2004/64-1838

Sosyal Riski Azaltma Projesi Kapsamında Şartlı Nakit Transferi Uygulaması Tarihi:03.05.2004 Sayısı:2004/64-1838 Sosyal Riski Azaltma Projesi Kapsamında Şartlı Nakit Transferi Uygulaması Tarihi:03.05.2004 Sayısı:2004/64-1838 T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü ANKARA Sayı :

Detaylı

EK-7 KORUYUCU HİZMET GÖSTERGELERİ

EK-7 KORUYUCU HİZMET GÖSTERGELERİ EK-7 KORUYUCU HİZMET GÖSTERGELERİ Gösterge Adı Gebe Tespit Oranı (Yüzde) Gebelik sürecindeki riskli durumlarla ilgili oluşabilecek sorunları en aza indirmek için gebe sayısının tespit edilmesidir. İlgili

Detaylı

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi 2012-2013 Eğitim Öğretim Yılı SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Dersin adı Üreme Sağlığı Anabilim dalı Sorumlu öğretim üyesi E-posta adresi Halk Sağlığı Prof.Dr.Haldun SÜMER

Detaylı

Aşı Programları Şubesi İstanbul Halk Sağlığı Müdürlüğü

Aşı Programları Şubesi İstanbul Halk Sağlığı Müdürlüğü Aşı Programları Şubesi İstanbul Halk Sağlığı Müdürlüğü www.istanbulhalksagligi.gov.tr Aşı Uygulama Teknikleri 2 Aşı Uygulamasında Enfeksiyon Kontrolü ve Steril Teknik Aşı uygulaması yapan hemşire ve ebeler

Detaylı

HAZIRLAYAN MELEK YAĞCI EĞİTİM HEMŞİRESİ

HAZIRLAYAN MELEK YAĞCI EĞİTİM HEMŞİRESİ HAZIRLAYAN MELEK YAĞCI EĞİTİM HEMŞİRESİ ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ Tüm sağlık çalışanlarının güvenli ortamlarda ve yüksek motivasyonla çalışmalarının sağlanması için 14.05.2012 tarihinde çalışan güvenliğinin sağlanmasına

Detaylı

BİLGİ NOTU. AŞI HAFTASI (21 Nisan 27 Nisan 2012) TÜRKİYE ETKİNLİKLERİ

BİLGİ NOTU. AŞI HAFTASI (21 Nisan 27 Nisan 2012) TÜRKİYE ETKİNLİKLERİ BİLGİ NOTU AŞI HAFTASI (21 Nisan 27 Nisan 2012) TÜRKİYE ETKİNLİKLERİ Her Şeyin Başı Sağlık, Sağlığın Başı Aşı Aşılı Çocuk, Sağlıklı Çocuk Onu Sevin, Koruyun, Aşılayın Çocuklarınızın Eksik Aşılarını Tamamlatınız

Detaylı

EK-7 KORUYUCU HİZMET GÖSTERGELERİ

EK-7 KORUYUCU HİZMET GÖSTERGELERİ EK-7 KORUYUCU HİZMET GÖSTERGELERİ Gösterge Adı Gebe Tespit Oranı (Yüzde) Gebelik sürecindeki riskli durumlarla ilgili oluşabilecek sorunları en aza indirmek için gebe sayısının tespit edilmesidir. İlgili

Detaylı

EK 2 AĠLE HEKĠMLĠĞĠ BĠRĠMĠ DEĞERLENDĠRME FORMU

EK 2 AĠLE HEKĠMLĠĞĠ BĠRĠMĠ DEĞERLENDĠRME FORMU EK 2 AĠLE HEKĠMLĠĞĠ BĠRĠMĠ DEĞERLENDĠRME FORMU Aile Hekimliği Biriminin Ġl Kodu / ÇKYS Kodu :.../... Tarih :../ / Aile Hekiminin Adı : Sözleşmeli / Görevlendirmeli Aile Sağlığı Elemanının Adı : Sözleşmeli

Detaylı

ULUSAL PNÖMOKONYOZ ÖNLEME EYLEM PLANI

ULUSAL PNÖMOKONYOZ ÖNLEME EYLEM PLANI ULUSAL PNÖMOKONYOZ ÖNLEME EYLEM PLANI 1. Sorunun öneminin saptanması Pnömokonyoz ülkemizde en sık görülen mesleki akciğer hastalıklarından biri olup, önlenebilir meslek hastalıklarının başında gelmektedir.

Detaylı

SAĞLIK BAKANLIĞI Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü....VALİLİĞİNE ( İl Sağlık Müdürlüğü ) GENELGE 2000/144

SAĞLIK BAKANLIĞI Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü....VALİLİĞİNE ( İl Sağlık Müdürlüğü ) GENELGE 2000/144 T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü ANKARA Sayı : B100TSH0110000 19.12.2000* 18679 Konu : GBP Genelgesi...VALİLİĞİNE ( İl Sağlık Müdürlüğü ) GENELGE 2000/144 Bağışıklama hizmetlerinde

Detaylı

SAĞLIK DÜZEYİ GÖSTERGELERİ

SAĞLIK DÜZEYİ GÖSTERGELERİ SAĞLIK DÜZEYİ GÖSTERGELERİ HIZ:Bir toplum veya grubun belirli bir birimi içinde gözlenen hastalık veya olay sıklığını belirtir.hızın hesap edilmesinde kullanılan pay ve paydadaki sayılar aynı bölgeden

Detaylı

GEZİCİ SAĞLIK HİZMETLERİNİN YÜRÜTÜLMESİ HAKKINDA YÖNERGE

GEZİCİ SAĞLIK HİZMETLERİNİN YÜRÜTÜLMESİ HAKKINDA YÖNERGE GEZİCİ SAĞLIK HİZMETLERİNİN YÜRÜTÜLMESİ HAKKINDA YÖNERGE Amaç Madde 1- Bu Yönerge, sağlık hizmetlerine ulaşılabilirliğin arttırılması ve bütün vatandaşların birinci basamak sağlık hizmetlerinden yararlanması

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TÜRKİYE KAMU HASTANELERİ KURUMU BALIKESİR İLİ KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ ADVERS ETKİ

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TÜRKİYE KAMU HASTANELERİ KURUMU BALIKESİR İLİ KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ ADVERS ETKİ T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI TÜRKİYE KAMU HASTANELERİ KURUMU BALIKESİR İLİ KAMU HASTANELERİ BİRLİĞİ GENEL SEKRETERLİĞİ ADVERS ETKİ 2013 İÇERİK-1 Advers Etki Nedir? Ciddi Advers Etki Nedir? Ciddi Advers Etkiye

Detaylı

Erişkin İmmunizasyonu. Dr. Hilal Sipahi Mayıs 2006

Erişkin İmmunizasyonu. Dr. Hilal Sipahi Mayıs 2006 Erişkin İmmunizasyonu Dr. Hilal Sipahi Mayıs 2006 Günümüzde erişkinler halen aşı ile önlenebilir hastalıklardan ölebilmekte : Aşılamanın çocuklardaki gibi erişkin bakımının bir parçası olarak algılanmıyor

Detaylı

ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞININ ÖNEMİ. Sağlık; bireyin beden, ruh ve sosyal açıdan tam bir iyilik durumunda olmasıdır.

ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞININ ÖNEMİ. Sağlık; bireyin beden, ruh ve sosyal açıdan tam bir iyilik durumunda olmasıdır. ANNE VE ÇOCUK SAĞLIĞININ ÖNEMİ Sağlık; bireyin beden, ruh ve sosyal açıdan tam bir iyilik durumunda olmasıdır. Anne-çocuk sağlığı hizmetlerinin amacı; özelde anne ve çocukların, genelde ise toplumun sağlıklı

Detaylı

BİLGİ NOTU. AŞI HAFTASI (20 25 Nisan 2015) TÜRKİYE ETKİNLİKLERİ

BİLGİ NOTU. AŞI HAFTASI (20 25 Nisan 2015) TÜRKİYE ETKİNLİKLERİ BİLGİ NOTU AŞI HAFTASI (20 25 Nisan 2015) TÜRKİYE ETKİNLİKLERİ Sağlık Aşılıyoruz Her Şeyin Başı Sağlık, Sağlığın Başı Aşı Aşılanın, Önleyin, Korunun Çocuklarınızın Eksik Aşılarını Tamamlatınız Aşılı Çocuk,

Detaylı

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu Bulaşıcı Hastalıklar Daire Başkanlığı Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu 29 Nisan 2015 17. Hafta (20-26 Nisan 2015) ÖZET Ülkemiz de 2015 yılı 17. hafta itibariyle çalışılan sentinel numunelerdeki

Detaylı

ULUSAL AŞI PROGRAMI. T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Dr. Mehmet Ali TORUNOĞLU

ULUSAL AŞI PROGRAMI. T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. Dr. Mehmet Ali TORUNOĞLU ULUSAL AŞI PROGRAMI Dr. Mehmet Ali TORUNOĞLU Bulaşıcı Hastalık Kontrol Programları Başkan Yardımcısı 18.Pratisyen Hekimlik Kongresi Antalya, 2013 1 Bağışıklama Sisteminin Bileşenleri Aşı sağlanması, kalite

Detaylı

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu Bulaşıcı Hastalıklar Daire Başkanlığı Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu 20 Mayıs 2015 20. Hafta (11-17 Mayıs 2015) ÖZET Ülkemiz de 2015 yılı 20. hafta itibariyle çalışılan sentinel numunelerdeki

Detaylı

HEMOGLOBİNOPATİ KONTROL PROGRAMI

HEMOGLOBİNOPATİ KONTROL PROGRAMI TALASEMİ VE HEMOGLOBİNOPATİLER T.C. Sağlık Bakanlığı AÇSAP Genel Müdürlüğü HEMOGLOBİNOPATİ KONTROL PROGRAMI Toplumların geleceği o toplumu oluşturan bireylerin nitelikleri ile doğrudan ilişkilidir. Toplumu

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİLERİ. 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI TETAVAX, 0,5 ml IM/SC enjeksiyon için süspansiyon içeren kullanıma hazır enjektör

KISA ÜRÜN BİLGİLERİ. 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI TETAVAX, 0,5 ml IM/SC enjeksiyon için süspansiyon içeren kullanıma hazır enjektör KISA ÜRÜN BİLGİLERİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI TETAVAX, 0,5 ml IM/SC enjeksiyon için süspansiyon içeren kullanıma hazır enjektör Arıtılmış Tetanoz Toksoidi (Alüminyum Hidroksite Adsorbe) Steril 2. KALİTATİF

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü GENELGE 2006/ 23

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü GENELGE 2006/ 23 B100TSH0110001 Bulaşıcı Hastalıklarla Mücadele 17.02.2006 / 1808 GENELGE 2006/ 23 Ülkemizin içinde bulunduğu coğrafik yapı, alt yapı eksikliklerinden kaynaklanan problemler ve genel hijyen uygulamalarındaki

Detaylı

TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ

TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ Amaç Bu dersin sonunda öğrenciler, sağlık hizmeti verecekleri toplumu tanımanın önemi konusunda bilgi sahibi olacaklardır. ÖĞRENİM HEDEFLERİ Bu

Detaylı

PERİNATOLOJİ ve ÖNLENEBİLİR ANNE ÖLÜMLERİ. Dr. Şevki ÇELEN ZTB Kadın Sağlığı EAH Perinatoloji Kliniği

PERİNATOLOJİ ve ÖNLENEBİLİR ANNE ÖLÜMLERİ. Dr. Şevki ÇELEN ZTB Kadın Sağlığı EAH Perinatoloji Kliniği PERİNATOLOJİ ve ÖNLENEBİLİR ANNE ÖLÜMLERİ Dr. Şevki ÇELEN ZTB Kadın Sağlığı EAH Perinatoloji Kliniği Perinatoloji Yüksek riskli gebelik Maternal ve fetal sağlığı tehdit eden, mortalite ve morbidite olasılığını

Detaylı

HAZIRLAYAN KONTROL EDEN ONAYLAYAN

HAZIRLAYAN KONTROL EDEN ONAYLAYAN Sayfa No : 01 KALİTE KOMİTESİ HEDEF PLANLANAN FAALİYETLER SORUMLU UYGULAMA İZLEME YÖNTEMİ TERMİN 1. Hastane enfeksiyonunun oluşmasını ve yayılmasını önlemek 1.a) Enfeksiyon kontrol programı oluşturmak

Detaylı

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI 2009 KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI HEKİM ADAYI SAĞLIK OCAĞI ÇALIŞMA DOSYASI ADI SOYADI : NUMARASI : EĞİTİM TARİHLERİ : ÇALIŞTIĞI SAĞLIK OCAĞI : DANIŞMAN OCAK HEKİMİ : DANIŞMAN

Detaylı

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu Bulaşıcı Hastalıklar Daire Başkanlığı Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu 8 Nisan 2015 14. Hafta (30 Mart 5 Nisan 2015) ÖZET Ülkemiz de 2015 yılı 14. hafta itibariyle çalışılan sentinel numunelerdeki

Detaylı

İNDİKATÖR ADI ACİL SERVİSE 24 SAAT İÇERİSİNDE AYNI ŞİKAYETLE TEKRAR BAŞVURAN HASTA SAYISI VE ORANI İNDİKATÖR KARTI

İNDİKATÖR ADI ACİL SERVİSE 24 SAAT İÇERİSİNDE AYNI ŞİKAYETLE TEKRAR BAŞVURAN HASTA SAYISI VE ORANI İNDİKATÖR KARTI Sayfa No 1/17 ACİL SERVİSE 24 SAAT İÇERİSİNDE AYNI ŞİKAYETLE TEKRAR BAŞVURAN HASTA SAYISI VE ORANI İNDİKATÖR KARTI Acil servise 24 saat içinde aynı şikâyetle tekrar başvuran hasta sayısı ve oranının tespiti

Detaylı

AİLE HEKİMLİĞİ BİRİMİ DEĞERLENDİRME FORMU

AİLE HEKİMLİĞİ BİRİMİ DEĞERLENDİRME FORMU EK 2 AHB GRUBU AİLE HEKİMLİĞİ BİRİMİ DEĞERLENDİRME FORMU Aile Hekimliği Biriminin İl Kodu /ÇKYS Kodu : 42..../... Tarih :... /. /2013 Aile Hekiminin Adı :... Sözleşmeli Görevlendirmeli Aile Sağlığı Elemanının

Detaylı

190 kadın planlanmamış ya da istenmeyen gebelikle karşılaşmakta, 110 kadında gebeliğe bağlı komplikasyon gelişmekte,

190 kadın planlanmamış ya da istenmeyen gebelikle karşılaşmakta, 110 kadında gebeliğe bağlı komplikasyon gelişmekte, Dünyada her bir dakikada 380 kadın gebe kalmakta, 190 kadın planlanmamış ya da istenmeyen gebelikle karşılaşmakta, 110 kadında gebeliğe bağlı komplikasyon gelişmekte, 40 kadın sağlıksız düşük yapmaktadır.

Detaylı

AŞI SONRASI İSTENMEYEN ETKİ İZLEM SİSTEMİ DAİMİ GENELGESİ

AŞI SONRASI İSTENMEYEN ETKİ İZLEM SİSTEMİ DAİMİ GENELGESİ AŞI SONRASI İSTENMEYEN ETKİ İZLEM SİSTEMİ DAİMİ GENELGESİ Bu Genelge, T.C. Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından 03.11.2003 tarih ve 2003/127-16513 sayı ile yayınlanarak yürürlüğe

Detaylı

GİZLİ EK 2 AİLE HEKİMLİĞİ BİRİMİ DEĞERLENDİRME FORMU. Aile Hekiminin Adı. Sözleşmeli Görevlendirmeli Yetkilendirilmiş. Aile Sağlığı Elemanının Adı

GİZLİ EK 2 AİLE HEKİMLİĞİ BİRİMİ DEĞERLENDİRME FORMU. Aile Hekiminin Adı. Sözleşmeli Görevlendirmeli Yetkilendirilmiş. Aile Sağlığı Elemanının Adı AHB GRUBU EK 2 AİLE HEKİMLİĞİ BİRİMİ DEĞERLENDİRME FORMU Aile Hekimliği Biriminin İl Kodu :42.... / ÇKYS Kodu :... Tarih :... /... / 2014 Aile Hekiminin Adı Aile Sağlığı Elemanının Adı AHB nin güncel telefonu

Detaylı

Dünyada Çocuk Sağlığı Politikaları / hedefleri. Dr. Günay SAKA DÜTF HSAD 10 Mayıs 2011

Dünyada Çocuk Sağlığı Politikaları / hedefleri. Dr. Günay SAKA DÜTF HSAD 10 Mayıs 2011 Dünyada Çocuk Sağlığı Politikaları / hedefleri Dr. Günay SAKA DÜTF HSAD 10 Mayıs 2011 1 DÜNYA DAKİ ÇOCUKLARIN SAĞLIĞININ KORUNMASI VE GELİŞTİRİLMESİNE YÖNELİK ÇALIŞMALAR 1946 BM ye bağlı UNICEF kuruldu.

Detaylı

EK 2 AİLE HEKİMLİĞİ BİRİMİ İZLEME DEĞERLENDİRME FORMU

EK 2 AİLE HEKİMLİĞİ BİRİMİ İZLEME DEĞERLENDİRME FORMU EK 2 AİLE HEKİMLİĞİ BİRİMİ İZLEME DEĞERLENDİRME FORMU Aile Hekimliği Biriminin İl Kodu/ÇKYS Kodu :.../... Tarih :../ / Aile Hekiminin Adı : Sözleşmeli /Görevlendirmeli /Yetkilendirilmiş Aile Sağlığı Elemanının

Detaylı

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir?

Su Çiçeği. Suçiçeği Nedir? Suçiçeği Nedir? Su çiçeği varisella zoster adı verilen bir virüs tarafından meydana getirilen ateşli bir enfeksiyon hastalığıdır. Varisella zoster virüsü havada 1-2 saat canlı kalan ve çok hızlı çoğalan

Detaylı

TETANOZ 04.10.2011. Konvulzyon 1 DR. ERKMAN SANRI KEAH ACİL TIP KLİNİĞİ

TETANOZ 04.10.2011. Konvulzyon 1 DR. ERKMAN SANRI KEAH ACİL TIP KLİNİĞİ TETANOZ DR. ERKMAN SANRI KEAH ACİL TIP KLİNİĞİ 43 slayt, yaklaşık 20 dk Epidemiyoloji Risk faktörleri Etyoloji Patofizyoloji Klinik Tanı Tedavi İmmunizasyon Olgu tartışması Tetanoz ; Kontrolsüz iskelet

Detaylı

İmmünkompromize Konakta Aşılama Rehberi. Uzm.Dr. Ebru DİK İzmir Bozyaka E.A.H

İmmünkompromize Konakta Aşılama Rehberi. Uzm.Dr. Ebru DİK İzmir Bozyaka E.A.H İmmünkompromize Konakta Aşılama Rehberi Uzm.Dr. Ebru DİK İzmir Bozyaka E.A.H 2013 IDSA İmmünkompromize Kişilerin Aşılanması İçin Klinik Uygulama Rehberi Bu rehber, immünkompromise hastaların ve onlarla

Detaylı

Sayı: B100TSH0110005 Konu: Polio importasyon planı genelgesi 05.07.2002 / 6191 GENELGE 2002/67

Sayı: B100TSH0110005 Konu: Polio importasyon planı genelgesi 05.07.2002 / 6191 GENELGE 2002/67 Sayı: B100TSH0110005 Konu: Polio importasyon planı genelgesi 05.07.2002 / 6191 GENELGE 2002/67 Hastalık morbidite ve mortalite hızlarını düşürmek ve salgınları kontrol etmek amacıyla, Dünya da hastalık

Detaylı

Hitit Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Halk Sağlığı Hemşireliği. Aile Sağlığı Merkezi Staj Kılavuzu. Sorumlu Öğretim Üyesi: Yrd.Doç.Dr.

Hitit Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Halk Sağlığı Hemşireliği. Aile Sağlığı Merkezi Staj Kılavuzu. Sorumlu Öğretim Üyesi: Yrd.Doç.Dr. Hitit Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Halk Sağlığı Hemşireliği Aile Sağlığı Merkezi Staj Kılavuzu Sorumlu Öğretim Üyesi: Yrd.Doç.Dr.Gülay YILMAZEL Çorum, 2015 İÇİNDEKİLER 1- Halk Sağlığı Hemşireliği Dersi

Detaylı

RİSK ANALİZİ TALİMATI

RİSK ANALİZİ TALİMATI AĞRI İL AMBULANS SERVİSİ BAŞHEKİMLİĞİ RİSK ANALİZİ TALİMATI DÖK. KOD NO : AĞRI-112-YÖN-TL- 22 YAY. TRH: 31.02.2014 REV.TRH: REV.NO: SA YFA NO: 5 1. AMAÇ: Ağrı İl Ambulans Servisi Başhekimliğinde hizmet

Detaylı

Mevsimlik Tarım İşçilerinin ve Ailelerinin İhtiyaçlarının Belirlenmesi Araştırması 2011 Harran Üniversitesi-UNFPA

Mevsimlik Tarım İşçilerinin ve Ailelerinin İhtiyaçlarının Belirlenmesi Araştırması 2011 Harran Üniversitesi-UNFPA Mevsimlik Tarım İşçilerinin ve Ailelerinin İhtiyaçlarının Belirlenmesi Araştırması 211 Harran Üniversitesi-UNFPA Hizmet için kanıt oluşturan sonuçlar açısından Hizmetleri planlama ve uygulama açısından

Detaylı

Türkiye de Sağlık Örgütlenmesi

Türkiye de Sağlık Örgütlenmesi Türkiye de Sağlık Örgütlenmesi (224 Sayılı Yasa ) Doç.Dr.Melikşah ERTEM İdeal Bir Örgütün İlkeleri Eşitlik Sürekli hizmet Entegre hizmet Katılımcı hizmet Öncelikli hizmet Ekip hizmeti Kademeli hizmet İdeal

Detaylı

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÖNETİM SİSTEMİ Ohsas 18001 Endüstrinin değişik dallarında faaliyet gösteren kuruluşların, faaliyet konularını yerine getirirken, İş Sağlığı ve Güvenliği konusunda da, faaliyet

Detaylı

SOKAKTA YAŞAYAN VE/VEYA ÇALIŞAN ÇOCUKLARA YÖNELİK HİZMET MODELİ ANTALYA İL EYLEM PLANI

SOKAKTA YAŞAYAN VE/VEYA ÇALIŞAN ÇOCUKLARA YÖNELİK HİZMET MODELİ ANTALYA İL EYLEM PLANI SOKAKTA YAŞAYAN VE/VEYA ÇALIŞAN ÇOCUKLARA YÖNELİK HİZMET MODELİ ANTALYA İL EYLEM PLANI ÇALIŞMA ALANI MÜDAHALE AKTİVİTE SÜRE UYGULAYICI İHTİYAÇ KAYNAK RİSK ALTINDAKİ ÇOCUKLARA ULAŞMA / SOSYAL MOBİLİZASYON

Detaylı

Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi

Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi Kan Yoluyla Bulaşan Enfeksiyonlardan Korunma ve Riskli Yaralanmaların İzlenmesi Sağlık Çalış ışanlarında Enfeksiyon Riski Kan yoluyla bulaşan hastalıklar Sağlık çalış ışanlarında majör bulaş kaynağı kanla

Detaylı

07.11.2014. Ana Sağlığını Etkileyen Faktörler ve Alınacak Önlemler

07.11.2014. Ana Sağlığını Etkileyen Faktörler ve Alınacak Önlemler 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 2. Hafta ( 22 26 / 09 / 2014 ) 1.) KADIN ve ANASAĞLIĞINI ETKİLEYEN FAKTÖRLER ve ALINACAK ÖNLEMLER 2.) KADIN ve ANA SAĞLIĞI İLE İLGİLİ ÖLÇÜTLER Slayt No: 2

Detaylı

Türkiye Klinik Kalite Programı

Türkiye Klinik Kalite Programı Türkiye Klinik Kalite Programı 3 Mayıs 2013 Dr. Hüseyin ÖZBAY Amaç: Türkiye de klinik kalitenin izlenmesi ve değerlendirilmesine yönelik mevcut durum tespitinin yapılması ve klinik kalite ölçme ve değerlendirme

Detaylı

ECEABAT SAĞLIK GURUP BAŞKANLIĞI 2011 YILI FAALİYET RAPORU

ECEABAT SAĞLIK GURUP BAŞKANLIĞI 2011 YILI FAALİYET RAPORU ECEABAT SAĞLIK GURUP BAŞKANLIĞI 2011 YILI FAALİYET RAPORU ECEABAT SAĞLIK GURUP BAŞKANLIĞI İlçemiz 2011 yılı nüfusu 9493 tür.(12 köy dahil) Asya ile Avrupa Kıtaları arasında köprü durumunda Tarihi, turistik

Detaylı

SAĞLIK PERSONELİNİN BULAŞICI HASTALIKLARA YÖNELİK TARAMA PROTOKOLÜ

SAĞLIK PERSONELİNİN BULAŞICI HASTALIKLARA YÖNELİK TARAMA PROTOKOLÜ SAĞLIK PERSONELİNİN BULAŞICI HASTALIKLARA YÖNELİK TARAMA PROTOKOLÜ Çalışanların hastane ortamında bulaşıcı hastalıklardan korunmasını sağlamak, bulaşıcı hastalıklara maruziyet durumunda alınması gereken

Detaylı

STERINaF [18F] 250 MBq/ml enjeksiyonluk çözelti içeren flakon Damar içine uygulanır.

STERINaF [18F] 250 MBq/ml enjeksiyonluk çözelti içeren flakon Damar içine uygulanır. STERINaF [F] 250 MBq/ml enjeksiyonluk çözelti içeren flakon Damar içine uygulanır. STERINaF [F] 250 MBq/ml enjeksiyonluk çözelti içeren flakon 1 m l si kalibrasyon tarih ve saatinde 250 MBq/ml sodyum florür

Detaylı

Sağlık Çalışanlarının İş Sağlığı ve Güvenliği Konularında Hakları, Yükümlülükleri ve Sağlık Bakanlığı nın Faaliyetleri

Sağlık Çalışanlarının İş Sağlığı ve Güvenliği Konularında Hakları, Yükümlülükleri ve Sağlık Bakanlığı nın Faaliyetleri Sağlık Çalışanlarının İş Sağlığı ve Güvenliği Konularında Hakları, Yükümlülükleri ve Sağlık Bakanlığı nın Faaliyetleri Dr. Sedat GÜLAY Çalışan Sağlığı ve Güvenliği Daire Başkanı Devlet Devletin Ödevi İşverenlerin

Detaylı

PANDEMĠK GRĠP; SAĞLIK BAKANLIĞI VERĠLERĠ

PANDEMĠK GRĠP; SAĞLIK BAKANLIĞI VERĠLERĠ PANDEMĠK GRĠP; SAĞLIK BAKANLIĞI VERĠLERĠ XXXIV.TÜRK MĠKROBĠYOLOJĠ KONGRESĠ, Girne, 7-11 Kasım2010 Dr. Mehmet Ali Torunoğlu Genel Müdür Yardımcısı Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü

Detaylı

Türkiye de Son Durum, Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Aktiviteleri

Türkiye de Son Durum, Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Aktiviteleri Türkiye de Son Durum, Aktiviteleri Dr. Ahmet ÖZLÜ Daire Başkanı 23 Kasım 2013-İSTANBUL 2 1985: İlk AIDS vakası HIV/AIDS Kontrol Programı Gelişimi 1985: HIV/AIDS bildirimi zorunlu hastalık kapsamında 1986:

Detaylı

Boğmaca aşısında güncel gelişmeler

Boğmaca aşısında güncel gelişmeler Boğmaca aşısında güncel gelişmeler Prof Dr Ufuk Beyazova Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Sosyal Pediatri Bilim Dalı 7-12 Kasım 2012 Sosyal Pediatri Kongresi Boğmaca aşısı 1914 te bulundu, önce ABD de uygulanmaya

Detaylı

ÇOCUK FELCİ DESTEK AŞILAMA ÇALIŞMALARI SAHA REHBERİ (1.tur 20-26 Nisan 2015 2.tur 29 Mayıs-4 Haziran 2015)

ÇOCUK FELCİ DESTEK AŞILAMA ÇALIŞMALARI SAHA REHBERİ (1.tur 20-26 Nisan 2015 2.tur 29 Mayıs-4 Haziran 2015) Ek: 5 ÇOCUK FELCİ DESTEK AŞILAMA ÇALIŞMALARI SAHA REHBERİ (1.tur 20-26 Nisan 2015 2.tur 29 Mayıs-4 Haziran 2015) Küresel Polio nun (çocuk felci) Eradikasyonu Girişimi, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Hastalık

Detaylı

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti?

HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? HIV/AIDS epidemisinde neler değişti? Dr. Gülşen Mermut Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji ABD EKMUD İzmir Toplantıları - 29.12.2015 Sunum Planı Dünya epidemiyolojisi

Detaylı

MEVZUAT HİZMET KALİTE STANDARTLARI, HUKUKSAL SORUNLAR DR.YÜCE AYHAN

MEVZUAT HİZMET KALİTE STANDARTLARI, HUKUKSAL SORUNLAR DR.YÜCE AYHAN MEVZUAT HİZMET KALİTE STANDARTLARI, VE HUKUKSAL SORUNLAR DR.YÜCE AYHAN KAN VE KAN ÜRÜNLERİ KANUNU Kanun no:5624 Resmi Gazete :02.05.2007/26510 KAN VE KAN ÜRÜNLERİ KANUNU Genel Esaslar Madde 3-c Kan, kan

Detaylı

Kanser Erken Teşhis ve Tarama Merkezleri Yönetmeliği

Kanser Erken Teşhis ve Tarama Merkezleri Yönetmeliği Kanser Erken Teşhis ve Tarama Merkezleri Yönetmeliği SAĞLIK BAKANLIĞI NDAN: KANSER ERKEN TEŞHİS VE TARAMA MERKEZLERİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç: Madde 1-Bu yönetmeliğin

Detaylı

Üniversite Hastanelerinde Meslek Hastalığı Tanısı Çalıştayı. Kurum ve Kuruluşlar Arası İşbirliği Çalışma Grubu Raporu

Üniversite Hastanelerinde Meslek Hastalığı Tanısı Çalıştayı. Kurum ve Kuruluşlar Arası İşbirliği Çalışma Grubu Raporu Kurum ve Kuruluşlar Arası İşbirliği Çalışma Grubu Raporu Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı-ÇSGB İSGGM, Sosyal Güvenlik Kurumu-SGK, Üniversite Hastaneleri Temsilcileri, Meslek Hastalıkları Hastanesi-MHH,

Detaylı

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PLANI

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PLANI KOD YÖN.PL.04 YAY.TAR. 15.02.20 REV.TAR. SIRA NO 1 ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ HEDEFİ El Hijyenine bağlı risklerin azaltılması PLANLANAN FAALİYETLER El hijyeni malzemelerine tüm personelin her zaman ulaşabilirliğini

Detaylı

İLAÇ KULLANIMINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR

İLAÇ KULLANIMINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR İLAÇ KULLANIMINDA DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR T.C. Sağlık Bakanlığı İlaç ve Eczacılık Genel Müdürlüğü Akılcı İlaç Kullanımı Şube Müdürlüğü Klinik Proloterapi 1. Basamak İntegratif Tıp Derneği, Proloterapi

Detaylı

ADANA İLİ AİLE HEKİMLİĞİ MOBİL SAĞLIK HİZMETLERİ UYGULAMA KURALLARI

ADANA İLİ AİLE HEKİMLİĞİ MOBİL SAĞLIK HİZMETLERİ UYGULAMA KURALLARI ADANA İLİ AİLE HEKİMLİĞİ MOBİL SAĞLIK HİZMETLERİ UYGULAMA KURALLARI Ev Ziyaretleri: Adana İlinde aile hekimliği uygulamasına fiili olarak 21.05.2008 tarihinde başlanacaktır. Tüm Aile Hekimleri kendilerine

Detaylı

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI HEKİM ADAYI AİLE SAĞLIĞI BİRİMİ ÇALIŞMA DOSYASI

KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI HEKİM ADAYI AİLE SAĞLIĞI BİRİMİ ÇALIŞMA DOSYASI KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI HEKİM ADAYI AİLE SAĞLIĞI BİRİMİ ÇALIŞMA DOSYASI HEKİM ADAYININ Adı Soyadı : Numarası : Staj Tarihleri : Danışman Öğretim Üyesi : DANIŞMAN AİLE

Detaylı

ENFEKSİYON KONTROL HEMŞİRELİĞİ FAALİYETLERİ

ENFEKSİYON KONTROL HEMŞİRELİĞİ FAALİYETLERİ ENFEKSİYON KONTROL HEMŞİRELİĞİ FAALİYETLERİ 1. Sürveyans faaliyetleri kapsamında Yoğun Bakım Üniteleri nde günlük aktif sürveyans yapılmıştır Hastanemiz Klinik ve YBÜ lerine vizitler yapılmıştır. Hastanemiz

Detaylı

Doküman Tarihçesi. Bildirimi Zorunlu Enfeksiyon Etkenleri Muayene

Doküman Tarihçesi. Bildirimi Zorunlu Enfeksiyon Etkenleri Muayene Sağlık-NET Projesi İş Kuralları Kılavuzu T.C. Sağlık Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı Tarih : 23.06.2008 Sürüm : 2.0 Doküman Tarihçesi Sürüm Tarih Değişiklik MSVS 1.0 02.01.2008 İlk Yayın Genel

Detaylı

GEZİCİ SAĞLIK HİZMETİ PLANLAMASI VE ÖDEMESİNE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR

GEZİCİ SAĞLIK HİZMETİ PLANLAMASI VE ÖDEMESİNE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR GEZİCİ SAĞLIK HİZMETİ PLANLAMASI VE ÖDEMESİNE İLİŞKİN USUL VE ESASLAR Aile hekimliği uygulaması kapsamında sağlık hizmetine ulaşımın zor olduğu belde, köy, mezra, uzak mahalleler ve benzeri yerleşim yerlerine,

Detaylı

Çocukluk Çağı Aşılamaları. Doç. Dr. Güldane Koturoğlu

Çocukluk Çağı Aşılamaları. Doç. Dr. Güldane Koturoğlu Çocukluk Çağı Aşılamaları Doç. Dr. Güldane Koturoğlu Rutin Aşı Takvimi-2012 ÖNERİLEN RUTİN AŞI PROGRAMI-2012 Ulusal aşı programı DOĞUM 1. AYIN SONU 2. AYIN SONU 4. AYIN SONU 6. AYIN SONU HEPATİT B 1. Doz

Detaylı

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROGRAMI

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PROGRAMI KOD YÖN.PL.06 YAY. TAR OCAK 2013 REV.TAR OCAK REV. NO 02 SYF. NO 1/5 S. NO PLANLANAN FAALİYET SORUMLULAR PLANLANAN FAALİYET DÖNEM Her doktor ve hemşire odasında el hijyeni malzemeleri (alkol bazlı el antiseptikleri,

Detaylı

Gebelerde Rubella (Kızamıkçık) Yrd.Doç.Dr.Çiğdem Kader

Gebelerde Rubella (Kızamıkçık) Yrd.Doç.Dr.Çiğdem Kader Gebelerde Rubella (Kızamıkçık) Yrd.Doç.Dr.Çiğdem Kader OLGU 1 İkinci çocuğuna hamile 35 yaşında kadın gebeliğinin 6. haftasında beş yaşındaki kız çocuğunun rubella infeksiyonu geçirdiğini öğreniyor. Küçük

Detaylı

Akılcılık Zihnin dogustan itibaren bazı temel ilkeler ya da fikirlerle donatılmıs oldugu anlayısı

Akılcılık Zihnin dogustan itibaren bazı temel ilkeler ya da fikirlerle donatılmıs oldugu anlayısı Felsefi olarak akılcılık akımı Platon la baslamıstır Akılcılık Zihnin dogustan itibaren bazı temel ilkeler ya da fikirlerle donatılmıs oldugu anlayısı İlaç kullanımında akılcılık Deney ve gözleme dayalı

Detaylı

GEBELİKTE SİFİLİZ. Dr. Mustafa Özgür AKÇA Bursa Yüksek İhtisas E.A.H. Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği

GEBELİKTE SİFİLİZ. Dr. Mustafa Özgür AKÇA Bursa Yüksek İhtisas E.A.H. Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği GEBELİKTE SİFİLİZ Dr. Mustafa Özgür AKÇA Bursa Yüksek İhtisas E.A.H. Enfeksiyon Hastalıkları Kliniği SİFİLİZ TANIM T.pallidum un neden olduğu sistemik bir hastalıktır Sınıflandırma: Edinilmiş (Genellikle

Detaylı

EL YIKAMA VE ELDİVEN KULLANMA TALİMATI. Yönetim Temsilcisi

EL YIKAMA VE ELDİVEN KULLANMA TALİMATI. Yönetim Temsilcisi Sayfa No Sayfa 1/6 1.AMAÇ Hastalarla ve hastane ortamındaki yüzeylerle el teması sonrasında ortaya çıkan enfeksiyon bulaş riskini önlemeye yönelik el hijyeni ve eldiven kullanım kurallarını ve uygulamalarını

Detaylı

BİR ÜNİVERSİTE HASTANESİNDE WEB TABANLI İŞ KAZASI BİLDİRİM SİSTEMİ PİLOT ÇALIŞMA SONUÇLARI

BİR ÜNİVERSİTE HASTANESİNDE WEB TABANLI İŞ KAZASI BİLDİRİM SİSTEMİ PİLOT ÇALIŞMA SONUÇLARI BİR ÜNİVERSİTE HASTANESİNDE WEB TABANLI İŞ KAZASI BİLDİRİM SİSTEMİ PİLOT ÇALIŞMA SONUÇLARI Anahtar Sözcükler: Sağlık çalışanı, İş kazası, Kaza bildirim sistemi Dokuz Eylül Üniversitesi Hastanesi Çalışan

Detaylı

2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması

2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 213 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 2. Bölge Toplantısı TNSA-213 Sonuçları Doç. Dr. Alanur Çavlin Dr. Pelin Seçkiner 5 Şubat 215 Swiss Otel Büyük Efes, İzmir Sunuş Planı Hanehalkı nüfusunun ve kadınların

Detaylı

Bölüm-1: Genel Bilgiler

Bölüm-1: Genel Bilgiler KOCAELİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI HEKİM ADAYI TOPLUM SAĞLIĞI MERKEZİ ÇALIŞMA DOSYASI ADI SOYADI : NUMARASI : EĞİTİM TARİHLERİ : ÇALIŞTIĞI TOPLUM SAĞLIĞI MERKEZİ : DANIŞMAN ASİSTAN

Detaylı

. HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ

. HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ . HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ GÖREVE YENİ BAŞLAYAN SAĞLIK ÇALIŞANLARI İÇİN UYUM REHBERİ İÇİNDEKİLER Önsöz T.C. Sağlık Bakanlığı Teşkilat Şeması Türkiye Halk Sağlığı Kurumu Organizasyon Yapısı. Halk Sağlığı

Detaylı

İstanbul Halk Sağlığı Müdürlüğü. www.istanbulhalksagligi.gov.tr

İstanbul Halk Sağlığı Müdürlüğü. www.istanbulhalksagligi.gov.tr İstanbul Halk Sağlığı Müdürlüğü www.istanbulhalksagligi.gov.tr Anne Ölümlerini İzleme ve Değerlendirme Programı Anne Ölümlerini İzleme ve Değerlendirme Programı Anne Ölümlerini İzleme ve Değerlendirme

Detaylı

1. Hasta müracaatları elektronik sıra takip sistemi ile yönlendirilmektedir. (A-B)

1. Hasta müracaatları elektronik sıra takip sistemi ile yönlendirilmektedir. (A-B) GRUPLANDIRMA REHBERİ TANIMLAR H (Hekim) :Her bir Hekimin muayene, bilgilendirme ve eğitim amaçlı olarak kullandığı birincil sorumlu olduğu alanlardır. O(Ortak): Aile Sağlığı Birimlerinde görev yapan bütün

Detaylı

DOĞUM ÖNCESİ BAKIM VE DOĞUMA YARDIM 10

DOĞUM ÖNCESİ BAKIM VE DOĞUMA YARDIM 10 DOĞUM ÖNCESİ BAKIM VE DOĞUMA YARDIM 10 Banu Akadlı Ergöçmen ve Yadigar Coşkun Anne ve çocuk sağlığı açısından önemli bir konu olan doğum öncesi bakım ve doğuma yardıma ilişkin olarak TNSA-2003 den elde

Detaylı

EK 2 AİLE HEKİMLİĞİ BİRİMİ İZLEME DEĞERLENDİRME FORMU

EK 2 AİLE HEKİMLİĞİ BİRİMİ İZLEME DEĞERLENDİRME FORMU EK 2 AİLE HEKİMLİĞİ BİRİMİ İZLEME DEĞERLENDİRME FORMU Aile Hekimliği Biriminin İl Kodu/ÇKYS Kodu :.../... Tarih :../ / Aile Hekiminin Adı : Sözleşmeli /Görevlendirmeli /Yetkilendirilmiş Aile Sağlığı Elemanının

Detaylı

İmmünsüpresif Çocukta Aşılama

İmmünsüpresif Çocukta Aşılama İmmünsüpresif Çocukta Aşılama Dr. Ateş Kara Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Enfeksiyon Hastalıkları Ünitesi 1 Bulgaristan - Komşu 18.000 Kızamık vakası

Detaylı

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu

Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu Bulaşıcı Hastalıklar Daire Başkanlığı Haftalık İnfluenza (Grip) Sürveyans Raporu 11 Mart 2015 10. Hafta (02-08 Mart 2015) ÖZET Ülkemiz de 2015 yılı 10. hafta itibariyle çalışılan numunelerdeki İnfluenza

Detaylı

Belge No: Yayın Tarihi: Güncelleme Tarihi: Güncelleme No: Sayfa No: EKÖ/YÖN 20 19.08.2009-1 1/5 GÜNCELLEME BİLGİLERİ

Belge No: Yayın Tarihi: Güncelleme Tarihi: Güncelleme No: Sayfa No: EKÖ/YÖN 20 19.08.2009-1 1/5 GÜNCELLEME BİLGİLERİ EKÖ/YÖN 20 19.08.2009-1 1/5 GÜNCELLEME BİLGİLERİ Güncelleme Tarihi Güncelleme No Açıklama - 0 - EKÖ/YÖN 20 19.08.2009-1 2/5 1. AMAÇ Bu yönergenin amacı; çalışanların iş kazası sonucu yaralanmalarında bildirimin

Detaylı

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PLANI. Döküman No Yayın Tarihi Revizyon No Revizyon Tarihi Sayfa No SÇ.PL.01 01.08.2011 01 Nisan-2013 1/5

ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ PLANI. Döküman No Yayın Tarihi Revizyon No Revizyon Tarihi Sayfa No SÇ.PL.01 01.08.2011 01 Nisan-2013 1/5 SÇ.PL.01 01.08.2011 01 Nisan-2013 1/5 SIRA NO ÇALIŞAN GÜVENLİĞİ HEDEFİ PLANLANAN FAALİYETLER SORUMLU UYGULAMA PERİ- YOD İZLEME YÖNTEMİ Her doktor ve hemşire Odasında el hijyeni Malzemeleri (alkol bazlı

Detaylı

EĞİTİM. Kuş Gribi ve Korunma. Kümesler? Avian Influenza Virus. Korunma Önlemleri? Dayanıklılık??? Kümesler 1

EĞİTİM. Kuş Gribi ve Korunma. Kümesler? Avian Influenza Virus. Korunma Önlemleri? Dayanıklılık??? Kümesler 1 Kuş Gribi ve Korunma Dr.Gaye USLUER Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Avian Influenza Virus Orthomyxoviridae Hemaglütinin, Nöraminidaz H5

Detaylı

TÜRKİYE DE HIV/AIDS EPİDEMİYOLOJİSİ VE KONTROL PROGRAMI

TÜRKİYE DE HIV/AIDS EPİDEMİYOLOJİSİ VE KONTROL PROGRAMI TÜRKİYE DE HIV/AIDS EPİDEMİYOLOJİSİ VE KONTROL PROGRAMI Dr. M. Bahadır Sucaklı Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Klinik HIV/AIDS Sempozyumu 26-27 Kasım 2011 Antakya HIV/AIDS Kontrol

Detaylı

1- Neden İç Kontrol? 2- İç Kontrol Nedir?

1- Neden İç Kontrol? 2- İç Kontrol Nedir? T.C. İÇİŞLERİ BAKANLIĞI KİHBİ Dairesi Başkanlığı 10 SORUDA İÇ KONTROL MAYIS 2014 ANKARA 1- Neden İç Kontrol? Dünyadaki yeni gelişmeler ışığında yönetim anlayışı da değişmekte ve kamu yönetimi kendini sürekli

Detaylı

ÖZEL YALOVA HASTANESİ AMELİYATHANE ENFEKSİYON KONTROL TALİMATI

ÖZEL YALOVA HASTANESİ AMELİYATHANE ENFEKSİYON KONTROL TALİMATI 1. AMAÇ:Ameliyathanede mikroorganizmaların yayılımının engellenmesi, enfeksiyonlar açısından hasta ve personelin güvenliğinin azami ölçüde sağlanması. 2. KAPSAM:Ameliyathane birimini kapsar. 3.KISALTMALAR:

Detaylı

Türkiye de Toplum Kökenli Enfeksiyon Hastalıklarında Neredeyiz?

Türkiye de Toplum Kökenli Enfeksiyon Hastalıklarında Neredeyiz? Türkiye de Toplum Kökenli Enfeksiyon Hastalıklarında Neredeyiz? İzmir İl Sağlık Müdürü Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Uz. Dr. Bediha TÜRKYILMAZ Toplum Kökenli Enfeksiyonlar Toplum kökenli enfeksiyon; önemli

Detaylı