18 YAġ ÜSTÜ KADINLARDA VAJĠNAL DUġUN KADIN SAĞLIĞINA VE VAJEN FLORASINA ETKĠSĠ

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "18 YAġ ÜSTÜ KADINLARDA VAJĠNAL DUġUN KADIN SAĞLIĞINA VE VAJEN FLORASINA ETKĠSĠ"

Transkript

1 T.C. SELÇUK ÜNĠVERSĠTESĠ SAĞLIK BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ 18 YAġ ÜSTÜ KADINLARDA VAJĠNAL DUġUN KADIN SAĞLIĞINA VE VAJEN FLORASINA ETKĠSĠ Rasime YILDIRIM YÜKSEK LĠSANS TEZĠ HEMġĠRELĠK ANABĠLĠM DALI DanıĢman Prof. Dr. GülĢen VURAL KONYA-2011 i

2 T.C. SELÇUK ÜNĠVERSĠTESĠ SAĞLIK BĠLĠMLERĠ ENSTĠTÜSÜ 18 YAġ ÜSTÜ KADINLARDA VAJĠNAL DUġUN KADIN SAĞLIĞINA VE VAJEN FLORASINA ETKĠSĠ Rasime YILDIRIM YÜKSEK LĠSANS TEZĠ HEMġĠRELĠK ANABĠLĠM DALI DanıĢman Prof. Dr. GülĢen VURAL Bu araģtırma Selçuk Üniversitesi Bilimsel AraĢtırma Projeleri Koordinatörlüğü tarafından proje numarası ile desteklenmiģtir. KONYA-2011 ii

3 ONAY ii

4 ÖNSÖZ AraĢtırmamın yürütülmesinde zamanını, deneyimlerini, görüģlerini paylaģarak bana rehberlik eden danıģmanım Prof. Dr. GülĢen Vural a, tez örnekleminin belirlenmesine katkı sağlayan Ġstatistik Bilim Dalı BaĢkanı Prof. Dr. Said Bodur a teģekkür ederim. Tez verilerinin analizinde rehberlik eden Gazi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Yard. Doç. Dr. Bülent Çelik e, mikrobiyolojik incelemelerde bilgi ve görüģlerini paylaģan ve incelemelerde yardımcı olan Doç. Dr. Esra Koçoğlu na Ģükranlarımı sunarım. Ayrıca araģtırma için gerekli bütçeyi sağlayan Selçuk Üniversitesi BAP Koordinatörlüğü ne, çalıģma verilerini topladığım Bolu Ġl Merkezinde bulunan Sağlık Bakanlığı na bağlı Ġzzet Baysal Kadın Doğum ve Çocuk Hastanesi ve Refika Baysal Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Merkezi çalıģanlarına teģekkür ederim. Mikrobiyolojik incelenmelerin yapıldığı Abant Ġzzet Baysal Üniversitesi Mikrobiyoloji Laboratuvarı çalıģanlarına, araģtırma boyunca yardımlarını ve desteklerini esirgemeyen arkadaģlarıma, Abant Ġzzet Baysal Üniversitesi HemĢirelik Hizmetleri Müdürü Uzm. HemĢ. Mine ġahin, Sağlık Teknikeri Nesrin Küçük ve kardeģim Dr. Esma Yıldırım a Ģükranlarımı sunarım. AraĢtırma süresince benden destek ve hoģgörülerini esirgemeyen aileme teģekkür ederim. ArĢ. Gör. Rasime Yıldırım Konya iii

5 ĠÇĠNDEKĠLER ONAY... ii ÖNSÖZ...iii ĠÇĠNDEKĠLER... iv SĠMGE VE KISALTMALAR...vii 1.GĠRĠġ Kadın Sağlığı ve Vajinal DuĢ Vajinal DuĢ Açısından Kadın Genital Sistemi Vajina Vajen Florası Normal Vajinal Sekresyonun Özelliği Vajinal Örnek Alımı ve Örneklerin Ġncelenmesi Vajinal DuĢ Vajinal DuĢ Nedenleri Kadınların Vajinal DuĢu Öğrenme Kaynakları Vajinal DuĢun Yapılma Zamanı Vajinal DuĢun Yapılma Sıklığı Vajinal DuĢu Etkiyen Faktörler Vajinal DuĢ Uygulaması Ġçin Kullanılan Solüsyonlar ve Solüsyonların Uygulanması Vajinal duģun etkileri Vajinitis ve Vajinal DuĢ Vajinit Risk Faktörleri Vajinit Türleri Vajinite Yol Açan Etkenler Kandidiyazis (Moniliyazis, Moniliyal vulvovajinitis) Trikomoniyazis (Trichomonas vajiniti) Bakteriyel vajinozis Vajinal DuĢta HemĢirelik YaklaĢımı GEREÇ VE YÖNTEM AraĢtırmanın Tipi AraĢtırmanın Yapıldığı Yer ve Özellikleri iv

6 2.3.AraĢtırmanın Evreni AraĢtırmanın Örnek Büyüklüğünün Belirlenmesi Örnek Seçimi Örnek Seçim Kriterleri Veri Toplama Tekniği ve Araçları Anket Formu (Ek-A) Vajinal Örnek Alımı, Örneklere ĠliĢkin ĠĢlemlerin GerçekleĢtirilmesi Ön Uygulama Verilerin Toplanması DeğiĢkenler Bağımlı değiģkenler Bağımsız DeğiĢkenler Terminoloji Tanımlaması Verilerin Analizi AraĢtırmanın Sınırlılıkları ve Genellenebilirliği AraĢtırmanın Amacı ve AraĢtırma Soruları AraĢtırmanın Varsayımları AraĢtırmanın Etik Yönü BULGULAR AraĢtırma Grubundaki Kadınların Tanıtıcı Özelliklerine ĠliĢkin Bulgular AraĢtırma Grubundaki Kadınların Vajinal Mikrobiyolojik Ġnceleme Sonuçlarına ĠliĢkin Bulgular Kadınlarda Vajinal DuĢ Uygulamasını Etkileyen Belirleyicilerin Ġleri Analizine ĠliĢkin Bulgular TARTIġMA AraĢtırma Grubundaki Kadınların Tanıtıcı Özelliklerinin TartıĢılması AraĢtırma Grubundaki Kadınların Vajinal Mikrobiyolojik Ġnceleme Sonuçlarına ĠliĢkin Bulguların TartıĢılması Kadınlarda Vajinal DuĢ Uygulamasını Etkileyen Belirleyicilerin Ġleri Analizine ĠliĢkin Bulgularının TartıĢılması SONUÇ VE ÖNERĠLER Sonuçlar Öneriler v

7 6.ÖZET SUMMARY KAYNAKLAR EKLER EK-A Anket Formu EK-B Bolu Valiliği Ġl Sağlık Müdürlüğü nden Alınan Ġzin Belgesi EK-C Abant Ġzzet Baysal Üniversitesi Sağlık AraĢtırma ve Uygulama Merkezi Mikrobiyoloji Laboratuvarı ndan Alınan Ġzin Belgesi EK-D Abant Ġzzet Baysal Üniversitesi Bolu Tıp Fakültesi Bolu Klinik AraĢtırmalar Etik Kurulu ndan Alınan Ġzin Belgesi EK-E BilgilendirilmiĢ Onam Formu ÖZGEÇMĠġ vi

8 SĠMGELER VE KISALTMALAR AÇS-AP: Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması AĠBÜ SAUM: Abant Ġzzet Baysal Üniversitesi Sağlık AraĢtırma ve Uygulama Merkezi AP: Aile Planlaması cm: Santimetre CYBE: Cinsel Yolla BulaĢan Enfeksiyonlar DDAB: DüĢük Doğum Ağırlıklı Bebek GA: Güven Aralığı gr: Gram HIV: Human Immunodeficiency Virus HPV: Human Papilloma Virus KOH: Potasyum Hidroksit OR: Odds Ratio RĠA: Rahim Ġçi Araç VD: Vajinal DuĢ vii

9 1.GĠRĠġ 1.1. Kadın Sağlığı ve Vajinal DuĢ Kadın sağılığı, doğrudan kadının kendisi için önemli olduğu kadar, çocuk ve aile sağlığı açısından da önemlidir. Kadınlar bu yönüyle sağlık hizmetlerinde risk grubu olarak değerlendirilir (TaĢkın ve Kukul 2009). Toplumsal açıdan bu kadar önemli olan kadınların sağlığı genital enfeksiyonlarla ilgili problemlerden sıklıkla etkilenmektedir. Kadın sağlığında üreme sağlığı çok önemli bir yer tutar. Üreme sağlığı kavramı içerisinde yer alan genital enfeksiyonlarda mikroorganizmaların yanında fizyolojik, metabolik, ruhsal ve sosyal faktörlerin de rolünün olduğu bilinmektedir (TaĢkın ve Demirel 2009). Genital organlar sağlıklı olduğu sürece kadının yaģantısına anlam verirler. Organlardaki rahatsızlıklar, beden imajının değiģmesine, özgüveninin sarsılmasına ve eģle iliģkilerin bozulmasına yol açabilmektedir. Bu durum kadınlarda endiģe yaratmaktadır. Ayrıca genital enfeksiyonlara bağlı geliģen kötü koku ve genital kaģıntı da kadınların sosyal yaģamlarını olumsuz etkileyerek sosyal izolasyon oluģturabilmektedir (Ege ve Eryılmaz 2006). Enfeksiyonlar kadın hayatını her zaman tehdit etmese de semptomları önemli rahatsızlıklara yol açabilmektedir (TaĢkın 2009b). Genital enfeksiyonlar tedavi edilmediğinde doğurganlığın etkilenmesinin yanında ilerleyerek pelvik inflamatuvar hastalıklara, kadın genital organ kanserlerine, ektopik gebeliğe, sepsise ve infertiliteye, düģük doğum ağırlığına neden olabilmektedir. Aynı zamanda genital enfeksiyonlar kadının cinsel yaģamını ve aile hayatını da olumsuz etkileyerek yaģam kalitesini düģürmektedir. Bu açılardan bakıldığında, kadınlarda genital enfeksiyonlara neden olan risk faktörlerinin bilinmesi önem kazanmaktadır (Ege ve Eryılmaz 2006, Karatay ve ÖzvarıĢ 2006, Yağmur 2007). Genital enfeksiyonların oluģmasına neden olan birçok faktör bulunmaktadır. Bu faktörler; düģük sosyo-ekonomik düzey, uzun ve yoğun yaģanan stres, özellikle protein eksikliğine bağlı beslenme bozukluğu, diabetes mellitus gibi metabolik hastalıklar, kullanılan bazı kontraseptif ilaçlar, hormon bozukluğu, menopoz dönemi, vücut direncinin azaldığı yaģam evreleri, eğitim eksikliği, perine hijyeni konusunda yetersiz bilgi, eliminasyon sonrası temizliğin yanlıģ yapılması, menarģ, ilk cinsel 1

10 aktivite, aģırı ve düzensiz cinsel iliģki, menstruasyon sırasında hijyenik olmayan materyal kullanılması, sık vajinal duģ, sık değiģtirilmeyen vajinal tamponlar, uzun süreli antibiyotik ve steroid kullanımı, çok sayıda ve sık aralıklarla gebelik, sağlıksız koģullarda yaptırılan doğum ve küretajlar, asepsi kurallarına uyulmadan yapılan vajinal muayeneler, intravajinal yabancı cisimler, dar ve sentetik giysilerin giyilmesidir (Sevil ve Özkan 2004, Ege ve Eryılmaz 2006, Yağmur 2007, TaĢkın 2009b). Risk faktörlerinin arasında yer alan vajinal duģ ülkemizde aile planlaması ve temizlik amacıyla sık kullanılan, vajinanın su ya da diğer sıvıların karıģımı ile yıkanması iģlemidir. Bu iģlem hijyen ya da tedavi beklentileri ile yapılmaktadır (Brotman ve ark 2008, Hacıalioğlu ve ark 2009, ġen ve Mete 2009). Hijyenik nedenlerle gerçekleģtirilen vajinal temizlik, eski zamanlardan beri kullanılan geleneksel bir yöntemdir (Aral ve ark 1992, Zhang ve ark 1997, Martino ve ark 2004). Yapılan çalıģmalarda vajinal duģ uygulaması oranının %36,7-72 arasında olduğu tespit edilmiģtir (Aral ve ark 1992, ÇalıĢkan ve ark 1996, Gresenguet ve ark 1997, Hodoglugil ve ark 2000, Foch ve ark 2001, Fonck ve ark 2001, Blythe ve ark 2003, Zhang ve ark 2004, Karaer ve ark 2005a, Wang ve ark 2005, Akın ve ark 2006, Annang ve ark 2006, ÇalıĢkan ve ark 2006, Ege ve ark 2007, Hacıalioğlu ve ark 2009, Ocaktan ve ark 2009, ġen ve Mete 2009, Tuzcular Vural ve ark 2009, ArslantaĢ ve ark 2010). Bu araģtırma, 18 yaģ üstü kadınlarda vajinal duģun vajinal floraya ve kadın sağlığına etkilerini saptamak amacıyla yapılan tanımlayıcı türde bir çalıģmadır. 1.2.Vajinal DuĢ Açısından Kadın Genital Sistemi Kadının üreme organları pelvik kavitede yerleģmiģ ve pelvik taban tarafından desteklenen iç üreme organlarıyla, perinede (vulvada) yerleģmiģ dıģ üreme organlarından oluģur. Kadının dıģ üreme organları perinede yerleģmiģ olup ölçüsü, rengi ve Ģekli, heredite, yaģ, ırk ve doğurulan çocuk sayısı ile ilgili olarak kadından kadına değiģiklik gösterir (TaĢkın 2009c). ġekil 1.1 de kadın genital sistemi organları verilmiģtir. DıĢ üreme organları içinde; GevĢek bağ dokusu ve derialtı yağ dokusundan oluģan ve puberteyle birlikte üzeri kıllarla örtülen Mons pubis, 2

11 Mons pubisten aģağı doğru uzanan üretral ve vajinal açıklığı koruyan Labia major ve minör, Labia minörlerin üstte birleģtiği kısımda yer alan damar ve sinir yönünden zengin Klitoris, Vestibül, Labia minörler ortasında kalan üretra ve vajinal açıklığın olduğu Vajinal açıklığı kısmen örten muköz membran Ģeklindeki Himen, Vajinanın her iki tarafında yer alan Bartolin bezleri vardır (Krantz 1994, Cumhur 2008, TaĢkın 2009c). ġekil 1.1. Kadın genital sistemi organları (http://www.dhmc.org/dhmc-internetupload/file_collection/adam_gyn_0902.jpg, ). 3

12 Ġç üreme organları ise derinden yüzeye doğru; Uterusun her iki yanında tuba uterinalarla komģu, içinde ovumları barındıran ve hormon ifraz eden Overler, Uterusun üst yan köģelerine açılan ovumun ilerlemesini sağlayan Tuba uterinalar, Mesanenin arkasında rektumun önünde bulunan ve ovumun yerleģip canlılığını sürdürmesi için ortam sağlayan Uterus, Vajinal açıklıktan uterusa kadar uzanan doğum kanalı olmasının yanında, menstruel kanın aktığı ve koitusun (cinsel birleģme) gerçekleģtiği vajinadan oluģur (Krantz 1994, Cumhur 2008, TaĢkın 2009c). Perine; anatomik olarak mons pubisten anüse kadar uzanan bütün dıģ genital organları ve bunlara ait adale, faysa, damar ve sinirleri içine alan pelvis organlarına destek görevi yapan yerdir (TaĢkın 2009c) Vajina: Vajina kadın vücudunun dıģarıya açılan boģluklarından bir tanesidir (Tuncer 2004). Vajina yaklaģık 7-10cm uzunluğunda önde mesane, üreterler ve üretra ile; arkada rektum ve anal kanal ile komģu olan bir yapıdır (Krantz 1994, Balcı ve Çapar 2005, TaĢkın 2009c). Vajina; kadın genital sisteminin dıģarıya açılan yoludur. Labia minörler arasındaki yarıktan (vestibulum vaginale) baģlar, uterusa kadar uzanır. Doğum için bir geçiģ kanalı olmasının yanında, menstural kanın da aktığı, koitusun (cinsel birleģme) gerçekleģtiği bir alandır (Cumhur 2008, TaĢkın 2009c). Vajen içine doğru serviks 1cm kadar bir çıkıntı yapar ve çevresinde bir boģluk oluģturur. Bu boģluklar ön, arka ve yan forniksler olarak isimlendirilir. Posterior forniks diğerlerinden daha derindir ve bimanuel (üreme organlarının elle muayenesi) muayenede iç üreme organlarının değerlendirilmesinde kullanılır (TaĢkın 2009c). Vajen mukozası rugae denilen katlardan oluģmuģtur. Bu katlar vajenin doğum sırasında geniģlemesini sağlar. Vajinal mukoza estrojen ve progesteron hormonlarına cevap verir (TaĢkın 2009c). 4

13 Menapozda olan kadının smear muayenesinde bol miktarda lökosit vardır (Tuncer 2004). Vajende gerçek bez dokusu olmamasına rağmen bir sekresyon mevcuttur. Normal vajinal sekresyonun majör kaynağı vajen ve serviksten sızan transüda niteliğinde bir salgıdır. Vajinal mukus paravajinal bezler (periüretral bezler, skene bezleri ve bartholin bezleri) tarafından üretilir (Krantz 1994, Demirel 2007, TaĢkın 2009c). Normal vajinal sekresyon; kokusuz, renksiz, kansız ve asidiktir (Bates 2003, Aytaç ve Yıldız Eryılmaz 2009, TaĢkın 2009c) Vajen Florası: Sağlıklı insan vücudunda var olan ve zarar vermeden yaģayan hatta bazen fayda sağlayan ve organizmayla birlikte yaģayan mikroorganizma topluluklarına, vücudun normal mikrobiyal florası denir. Mikroorganizmaların neden oldukları hastalık etkenlerinin saptanması, bu bağlamda klinik örnek alınması, taģınması, gerektiğinde saklanması, uygun ortamlara ekim yapılması için normal vücut florasının bilinmesi gerekir. Flora üyeleri vücudun çeģitli bölgelerinde yaģ, cins, hormonal durum, beslenme ve sağlık alıģkanlıklarına bağlı olarak dağılım gösterirler (AkĢit 1999, Apan 2010). Yenidoğanın vajinası da birkaç hafta süreyle annenin vajina florasına benzer olup aerobik laktobasiller nedeniyle ph si asit özelliktedir. Puberte dönemine kadar vajina epitelinde glikojen ve beraberinde laktobasiller bulunmadığı için ph nötr dür. Puberte döneminde floraya çok sayıda bakterinin eklenmesiyle ph asitleģir. Puberteden sonra vajina epitelinde kornifikasyon (keratinleģme) ve yassılaģma meydana gelir. EriĢkin vajinasında çeģitli bakteri türleri kolonize olurken (fırsatçı nonpatojen mikroorganizmaların vajene yerleģmesi); kolonize olan bu mikroorganizmaların çoğu mecburi ve fakültatif anaerob (hem oksijenli hem oksijensiz ortamda üreyebilen ancak genelde oksijensiz ortamda üreyen) mikroorganizmalardır. Vajina materyalinin her mililitresinde 10 5 laktobasil (döderlein basilleri) bulunur. Laktobasiller genellikle patojen değildir. Bunlar laktik asit oluģturarak ph yi düģürürken ayrıca hidrojen peroksit (H 2 O 2 ) oluģturarak potansiyel patojen suģların çoğalmasını engellerler. Laktobasiller baskılanıdığında irritasyon ve inflamasyon ortaya çıkar. Bunun dıģında vajinada viridans streptokoklar, streptokokus epidermidis, enterokoklar, ureoplasma, mikoplazma, gardnerella vajinalis, enterobakteriler ve birçok anaerobik bakteri florada yer alır. 5

14 Menopozdan sonra floradaki laktobasiller azalarak karıģık bir vajina florası belirir. Bunun sonucunda sık tekrarlayan üriner sistem enfeksiyonları ortaya çıkar (Wagner 1992, AkĢit 1999, Fincancı 2002, Bilgehan 2004, Tuncer 2004, Duran ve ark 2005, Akdolun Balkaya 2008, TaĢkın 2009b). Genital organların anatomik yapısı nedeniyle vajinal yolla alınan mikroorganizma, kolaylıkla periton boģluğuna ulaģabilir. Bu geçiģi engellemek üzere normalde genital yollarda bir takım biyolojik engeller mevcuttur (Tabak 2002, TaĢkın 2009b). Bunlar; Bartholin bezinin alkalen olması, Vajina ph sinin asit olması, Vajinanın çok katlı yassı epitel ile kaplı olması, Orificium internumun ve eksternumun varlığı, Servikal kanalın alkalen mukus salgısı, Endometrium tabakasının her ay menstrüasyon kanamasıyla yenilenmesi, Periton boģluğundan aģağıya doğru olan kapiller sıvı akımıdır. Sağlıklı vajinal ekosistemdeki mikroflorada laktobasillus türleri baskındır. Laktobasilluslar ph 3.8 ile 4.5 arasında olduğunda kolay ürerler. Bu nedenle sağlıklı vajina florasının baskın bakterisi olarak görev yaparlar. Vajen florasında bulunan bu mikroorganizmalar; bakteroides, peptokoklar, stafilokoklar, korinobakteriler, peptostreptokoklar, B ve D grubu streptokoklar, enterik bakteriler, gardnerella vajinalis, nonpatojen neisserialar, candida albicans ve trichomonas vaginalis tir (AkĢit 1999, Nemut ve ark 2002, Balcı ve Çapar 2005, Oral 2007). Mayalar ve trikomonaslar vajinada geçici olarak bulunabilse de, normal flora elemanı olarak kabul edilmezler (Fincancı 2002, Bilgehan 2004). Vajina ekosisteminde denge bozulduğunda patojen bakteriler baskın duruma geçer ve enfeksiyonlar geliģir (Sevil ve Özkan 2004, Oral 2007). Endojen, vajen mikroflorasında farklılaģmaya yol açan etkenler arasında; yaģ, hormon seviyelerindeki değiģiklikler, eksojen hormon kullanımı, menstruasyon, puerperal 6

15 dönem, hamilelik / laktasyon, glikojen depolama, diyabet, cinsel iliģki tipi(oral-anal iliģki), cinsel iliģki sıklığı benzeri faktörler yer alır. Ayrıca antibiyotik / antifungal tedavi, kiģisel hijyen uygulamaları (vajinal duģ gibi), vajinal duģ ajanları, spermisitler, sentetik iç çamaģırı, stres, anksiyete, kontrasepsiyon, immunsupresyon, cerrahi/radyasyon tedavisi, vajinada yabancı cisim varlığı da rol oynamaktadır (Wagner 1992, Ġnan ve ark 1993, Shoubnikova ve ark 1997, Calzolari ve ark 2000, Eschenbach ve ark 2000, Yorgancigil ve ark 2000, Balcı ve Çapar 2005, Duran ve ark 2005, McCathie 2006, Oral 2007, Pınar ve ark 2009). Mikroflora değiģimi nedeniyle vajinal akıntıda değiģiklik gözlemlenir. Mikroflorada değiģiklik yapan duruma göre vajinal akıntı; grimsi, yapıģkan, bol, pürülan, köpüklü, yeģil-sarı, peynir kesiğine benzer beyaz, kanlı, kötü kokulu, bira mayası benzeri kokan farklı karakterlerde olabilir (T.C. Sağlık Bakanlığı Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü Ulusal Aile Planlaması Hizmet Rehberi 2000, Günay ve Aksakoğlu 2002, Bates 2003, Faro 2006, Oral 2007, Aytaç ve Yıldız Eryılmaz 2009, TaĢkın 2009b) Normal Vajinal Sekresyonun Özelliği Kadınlarda üst genital kanal genellikle sterildir. Buna karģın vulva ve vajina belirli bir mikroorganizma populasyonuna sahiptir. Vajinal sekresyon normalde kadının fertil çağı boyunca düzenli olarak ortaya çıkar. Bu sekresyonun miktarı ve özelliği kadının fizyolojik, psikolojik ve patolojik durumuna göre değiģiklik gösterir (TaĢkın 2009b). Endojen ve eksojen östrojen düzeyi yeterli olan bir kadında normal vajinal akıntı mevcuttur. Normal vajinal sekresyonun major kaynağı servikal glandlardır. Buna daha küçük miktarda bartolin ve uterin glandların sekresyonları da eklenir. Normal vajinal sekresyon kokusuz, renksiz, berrak, kansız ve asidiktir (Tuncer 2004, Akdolun Balkaya 2008, TaĢkın 2009b). Vajina epitelinin bir özelliği de glikojen yönünden zengin olmasıdır. Östrojenik uyarıyla epitel hücrelerinde bol miktarda glikojen sentezlenir ve depolanır. Vajina lümenine dökülen epitelyum hücrelerindeki glikojen, vajinada bulunan flora bakterileri tarafından metabolize edilerek laktik asit oluģur ve sonuçta vajina ph si asit bir ortamdır. Vajenin normal ph değerleri 3,8-4,2 arasındadır (Tuncer 2004, Akdolun Balkaya 2008, TaĢkın 2009b). 7

16 Normal vajinal akıntı beyazdır. Ancak külotta sarı ya da soluk kahverengi iz bırakabilir. YeĢilimsi-sarı renkli ve kötü kokulu olması enfeksiyonu düģündürmelidir. Kırmızı ya da koyu kahverengi olması kanama ve malignite iģareti olabilir (Özek ve Yolsal 2002, Tuncer 2004, Akdolun Balkaya 2008, TaĢkın 2009b). Normal vajinal akıntı kaģıntı ve tahriģe neden olmaz. Diğer akıntılar vulvada tahriģe neden olurken trikomoniyazis ve kandida enfeksiyonları kaģıntıya neden olabilmektedirler. Akıntının miktarı sürekli ped kullanmayı gerektirecek düzeyde değildir. Miktarı menstruel siklusla ilgili olarak değiģiklik gösterir. Ovulasyondan ve menstruasyondan önce fazla miktarda salgılanır. Gebelikte, seksüel uyarıda ve oral kontraseptif kullanımında (bariyer yöntemler, spermisit kremler, köpükler) miktarında artma gözlenir. Menstrual siklusun dıģında vajinal sekresyon miktarı, kadının hayat siklusu ile bağlantılı olarak da değiģiklik gösterir. MenarĢtan önce ve menopozu takiben östrojen seviyesinin düģük olması nedeniyle vajinal sekresyon minimaldir. Bu dönemlerde vajina epiteli ince ve glikojenden fakirdir. Östrojen hormonu yetersizliğinin de etkisiyle ph si alkalen olup enfeksiyonlara daha yatkındır (Özek ve Yolsal 2002, Bilgehan 2004, Tuncer 2004, Akdolun Balkaya 2008, TaĢkın 2009b). 1.3.Vajinal Örnek Alımı ve Örneklerin Ġncelenmesi Hikayenin alınmasından sonra spekulum ve bimanuel muayene ile teģhis için örnek alınmasını da kapsayan pelvik muayene yapılmalıdır. Vajenden örnek alımı için kadına litotomi pozisyonu verilir. DıĢ genitaller, vulva, perine ve labialar ödem, kırmızılık ve lezyon yönünden gözlenir. Vulva dıģında eritematöz görünüģ ve püstüllerin varlığı not edilir (Fincancı 2002, Bilgehan 2004, Demirel 2007, TaĢkın 2009d). Örnek alımında steril bir spekulum kullanılır. Spekulum antiseptik / dezenfektan ile yıkanmıģ ya da kayganlaģtırıcı ile yağlanmıģ olmamalıdır (Smayevsky ve ark 2001, Donders 2007, Oral 2007). Açıldığında ayarlı olarak kullanılabilen bir spekulum vajenden içeriye doğru itilir. Ayar vidası ile açık duruma getirilen spekulum vajinada bırakılır. Makroskobik olarak vajina duvarlarında görülen lezyonlar, akıntı ve arka fornikste biriken akıntı varlığında görünümü, rengi (berrak, beyaz-sarımtrak, krem gibi, peynirimsi, sarı-yeģil, gri-su gibi, kanlı, 8

17 kahverengi), kokusu not edilir (Valet 1994, Bilgehan 2004, Kalkancı ve ark 2005, Oral 2007, TaĢkın 2009d). Pamuklu silgeç (eküvyon, swab) çubuğu ile vulvaya temas ettirilmeden vajen arka ve yan fornikslerinden sürüntü örneği alınır. Her hastadan iki silgeç ile örnek almak önemlidir (Bilgehan 2004, Demirel 2007). Vajinal akıntıdan aynı anda ph de bakılabilir. Spekulum muayenesi bitiminde mümkünse hemen spekuluma bulaģmıģ salgı üzerine, yoksa silgeçten lama damlatılan bir damla akıntı üzerine %10 luk KOH (potasyum hidroksit) damlatılırak amin (balık kokusu) aranır (Yorgancıgil ve ark 2000, Smayevsky ve ark 2001, Fincancı 2002, Bilgehan 2004, Karaer ve ark 2005b, Oral 2007, Demirel 2007). Trichomonas, candida ve lökositler, temiz bir lam üzerine bir damla vücut ısısına kadar (37 C) ısıtılmıģ fizyolojik tuzlu su damlatılarak karıģtırılıp, temiz bir lamel kapatılıp ıģık mikroskobunun 40x lik büyütmesi ile aranır. KOH epitelyal hücreleri ve diğer artıkları eritir ve vajinal enfeksiyon nedenlerinden biri olan fungusların ve miçellerin (maya hifleri) görünmesini kolaylaģtırır. Boyasız mikroskobik incelemede genel olarak görülen her bir vajinal epitelyum hücresine karģılık en az bir lökosit görülmesi yangısal tepkime yönünden anlamlı kabul edilir. Hazırlanan preparatların alevden geçirildikten sonra gram boyama yöntemi ile boyanması ile kandida hücreleri ve pseudohifleri, nonspesfik vajinitlerde clue cell (ipucu-yumak hücreleri), varsa diğer bakteriler, lökosit, eritrosit ve epitelyum hücreleri görülür (Waxman 1994, Bilgehan 2004, Demirel 2007). Kültür için örnekler uygun besiyerlerine (Kanlı Agar (Ġnsan ve Koyun Kanlı), EMB (Eozin Metilen Blue) Agar, Modifiye Thayer Martin Agar ve SDA (Saboraud Dekstroz Agar)) steriliteye dikkat edilerek ekilir. Ekimi yapılan besiyerleri vücut sıcaklığına uygun (37 C) olan etüvlerde saat süre ile inkübe edilir. Kültürde üreyen bakterilerin üreme yoğunlukları belirlenir, bakteriler çeģitli testler aracılığıyla isimlendirilir, bakteri türlerine uygun antibiyogramlar yapılır (Bilgehan 2004, Duran ve ark 2005, Karaduman ve ark 2006, Selvitopu ve ark 2006) Vajinal DuĢ Hijyenik nedenlerle gerçekleģtirilen vajinal temizlik, eski zamanlardan beri yapılan geleneksel bir yöntemdir (Aral ve ark 1992, Zhang ve ark 1997, Martino ve ark 2004). YaklaĢık 3000 yıl önce Ebers Papirüslerinden anlaģıldığına göre menstrual 9

18 Ģikayetler için Ģarap ve sarımsakla duģ; pelvik hastalıklar için çin tarçın yağı ve inek ödünün vajen içine uygulanması tariflenmiģtir (http://www.reshafim.org.il/ad/egypt/timelines/topics/cosmetics.htm eriģim tarihi: , Habiger 1998). ÇalıĢkan ın 2005 yılında yaptığı derlemede 1902 yılında Joseph Greer tarafından yayımlanan kadınların hijyeni el kitabında vücudun tüm bölümlerinin yüz gibi yıkanması gerektiği, menstruel kanın kötü kokusu ve bakteri üremesine yol açması nedeni ile temizlenmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Bu dönemde pek çok firmanın kadınlar için hijyen sağlamak amacıyla Lizol baģta olmak üzere vajinal duģ preperatları ve uygulama aparatları (puarlar) ürettiği ve reklamlarda temiz kalmak, iyi kokmak ve sağlıklı olmak için gerekli olduğu aktarılmaktadır. Vajinal duģ farklı kültür ve coğrafyalarda farklı oranlarla yapılmaktadır. Yurt dıģında yapılan çalıģmalarda vajinal duģ oranı; Aral ve ark (1992) Amerika BirleĢik Devletleri nde %36,7, Gresenguet ve ark (1997) Orta Afrika da %40,2, Foch ve ark (2001) Amerika BirleĢik Devletleri nde %69, Fonck ve ark (2001) Kenya da %72, Blythe ve ark (2003) Amerika BirleĢik Devletleri nde %66,3, Zhang ve ark (2004) Amerika BirleĢik Devletleri nde %48, Wang ve ark (2005) Çin de %64,7 ve Annang ve ark (2006) Amerika BirleĢik Devletleri nde %46,1 olarak bulunmuģtur. Ülkemizde yapılan çalıģmalarda ise vajinal duģ uygulaması oranı; ÇalıĢkan ve ark (1996) Ankara da %63, Hodoglugil ve ark (2000) Erzurum da %64,5, Karaer ve ark (2005a) Ankara da %58, Akın ve ark (2006) Konya da %54,6, ÇalıĢkan ve ark (2006) Ankara da %50,2, Ege ve ark (2007) Malatya da %61,5, Hacıalioğlu ve ark (2009) Erzurum da %51,4, Ocaktan ve ark (2009) Ankara da %47,2, ġen ve Mete (2009) Ġzmir de %47,2, Tuzcular Vural ve ark (2009) Ġstanbul da %43,9, ArslantaĢ ve ark (2010) EskiĢehir de %47,7 olarak bulunmuģtur. Vajinal duģ, kadınların temizlik ya da tedavi beklentisi ile vajen içine parmak ya da materyal kullanarak sıvı uyguladıkları geleneksel bir uygulamadır (Aral ve ark 1992). Vajinal duģ vajinada bulunan vajinal akıntı, kan ve semen gibi çeģitli materyallerin temizlenmesi ve kontrasepsiyon amacı ile vajinal yüzeyin sıvı bir solüsyon ile temizlenmesi olarak tanımlanmaktadır (Zhang ve ark 1997, Akın 2008, TaĢkın 2009a). BaĢka bir vajinal duģ tanımlaması ise vajina içinin sıvı bir solüsyon ile yıkanması Ģeklinde olan yaygın kadın genital hijyen davranıģıdır (Brotman ve ark 10

19 2008). Vajinal duģ, vajinanın su ya da diğer sıvıların karıģımı ile yıkanması veya temizlenmesidir (Mete ve Gerçek 2005, Hacıalioğlu ve ark 2009) Vajinal DuĢ Nedenleri Amerika Ulusal Kadın Sağılığı Bilgi Merkezi vajinal duģ nedenlerini: vajinayı temizlemek, menstruasyon periyodu sonunda kanı suyla yıkayarak temizlemek, vajinal kokudan kurtulmak, cinsel yolla geçiģli hastalıkları önlemek ve gebelikten korunmak olarak belirtmiģtir (Wharton 2005). Yurt dıģında yapılan çalıģmalarda kadınlar vajinal duģ nedenlerini; temiz ve canlı hissetmek, menstruasyon sonrası temizlik, kokuyu azaltmak, enfeksiyonları tedavi etmek, kaģıntıyı gidermek, partnere hoģ görünmek nedeniyle yapmaktadırlar. Kadınlar ayrıca koitus sonrası vajeni temizlemek, vajinal hastalıktan korunmak, baģkaları yaptığı için, deneyim kazanmak/merak nedeniyle vajinal duģ uyguladıklarını ifade etmiģlerdir. Kadınların vajinal duģ nedenlerinden bazıları da, annesi öyle yapılmasını söylediği için, pelvik muayene- cerrahi ya da sağlık kontrolüne hazırlık öncesinde vajinayı temizlemek ve vajinayı akıntıdan arındırmak olarak belirtilmiģtir (Simpson 2004, Cottrell 2006, Girmley ve ark 2006, Short ve ark 2009). Ülkemizde yapılan çalıģmalar vajinal duģ nedenlerini; - canlı ve iyi hissetmek, - temizlik, - dini nedenler (gusül), - Ģikayetleri azaltmak, - vajinal duģun temizliği kanıtlaması, - gebeliğe karģı korunmak, - cinsel birleģmeden sonra spermleri uzaklaģtırmak, - anormal semptomları (akıntı, koku, kaģıntı, irritasyon vb) azaltmakönlemek, - adet sonrası vajinayı temizlenmek, - enfeksiyondan korunmak (mikroorganizmaları uzaklaģtırmak) tedavi, - eģini hoģnut etmek, 11

20 - alıģkanlık Ģeklinde tespit etmiģlerdir (ÇalıĢkan ve ark 1996, Karaer ve ark 2005a, Akın ve ark 2006, ÇalıĢkan ve ark 2006, Mete ve ark 2009, ġen ve Mete 2009, ArslantaĢ ve ark 2010). Postkoital duģun kontrasepsiyon için kullanımına iliģkin bilgiler de mevcuttur. Bu uygulamanın nedeni seminal mayiyi uzaklaģtırarak spermlerin uzaklaģacağı böylece gebelikten korunulacağı inancıdır. Ancak çalıģmalar servikal mukusta cinsel birleģmeden sonraki ilk dakikada olarak vajinal duģun etkisiz bir uygulama olduğu ve kontraseptif amaçla kullanılmaması gerektiği belirtmektedir (Tatum 1996, T.C.Sağlık Bakanlığı Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Genel Müdürlüğü Ulusal Aile Planlaması Hizmet Rehberi 2000, Akın 2008, Aksu 2008, TaĢkın 2009a). Ayrıca Müslüman ülkelerde bütün vücudu baģtan ayağa kadar yıkamanın dini bir inanç olması gerekçesi ile bazı kadınların vajinal duģ yaptıkları tespit edilmiģtir. Ancak bu uygulamanın dini bir zorunluluk olmadığı belirtilmiģtir (T.C. Diyanet ĠĢleri BaĢkanlığı Web Kütüphanesi eriģim tarihi: ) Kadınların Vajinal DuĢu Öğrenme Kaynakları Amerika BirleĢik Devletleri nin Teksas Eyaleti nde 331 genç üzerinde Markham ve arkadaģlarının yaptığı çalıģmada erkeklerin üçte ikisi vajinal duģu kız arkadaģı ya da eģinden (%38) ve kadın akrabalarından (%34) duymuģ olduğunu belirtilmiģtir. Kadınların %40 ı annelerini, %47 si kadın akrabalarını, %22 si kız arkadaģlarının, %18 i da sağlık personelini duģu öğrendikleri kaynak olarak göstermiģtir (Markham ve ark 2007). Cottrell (2006) in 483 kadın üzerinde yaptığı bir çalıģmada, kadınların %57 si annelerinden, %13,5 i hala-teyzeleri/kızkardeģlerinden, %18,3 ü arkadaģlarından vajinal duģu duyduğunu belirtmiģtir. Bu çalıģmada yer alan kadınların %22 si medyayı, %18,1 i TV yi, %4,3 ü dergi ve kitapları kaynak göstermiģtir. Diğerleri ise bir hemģire veya doktordan (%6,2), okuldan (%4,3) veya duģ ürünü satan dükkanlardan (%2,2) öğrenmiģtir. Short ve ark (2009) nın 199 kiģi üzerinde yaptığı aile üyeleri ile vajinal duģ tartıģması isimli araģtırmada, duģ öğrenme kaynakları olarak birçok kadın (%33) annesinden vajinal duģ hakkındaki birçok bilgiyi öğrendiğini, %14 ü bir arkadaģından, %13 ü sağlık profesyonellerinden, %6 sı kadın akrabalarından ve 12

21 %1 i babalarından bilgi aldıklarını belirtmiģtir yılında Ġzmir de vajinal duģ yapmayı öğrenme kaynakları aile üyeleri (%81,5), hatırlamayan (%29,5), arkadaģ (%23,4), sağlık personeli (%5,9), medya (%4,2) ve din görevlisi (%0,1) olarak bulunmuģtur (ġen ve Mete 2009). Hacıalioğlu ve ark (2009) nın yılında yapmıģ olduğu çalıģmada kadınların %60,8 i vajinal duģu büyüklerinden duyduğunu, %32,6 sı kendi kendine keģfettiğini, %6,6 sı diğer (kitap, hemģire) Ģeklinde cevap vermiģlerdir. Akın ve ark (2006) nın Konya da yaptıkları çalıģmada kadınlar vajinal duģ ile ilgili bilgi kaynaklarını %53 oranında akran, %24 oranında aile büyüğü, %17 oranında dini lider, %6 oranında ise sağlık personeli olarak belirtmiģlerdir. Malatya da yapılan bir çalıģmada (Ege ve ark 2007) vajinal duģ ile ilgili bilgi için sağlık profesyonellerine soru sorulup sorulmadığı ile ilgili soruya katılımcıların % 92 si hayır, % 8 i evet yanıtını verirken; evet diyenlerin % 60,9 u doktora, % 39,1 i hemģire ve ebeye sorduğunu ifade etmiģtir Vajinal DuĢun Yapılma Zamanı Yapılan çalıģmalar kadınlar vajinal duģ zamanını menstruasyon sonrası, temiz hissetmek istediği zaman, cinsel iliģki sonrası, özel bir zaman olmaksızın, cinsel iliģki öncesi, doktor veya hemģireye gitmeden önce, menstural periyot sırasında olarak belirtmiģlerdir. Ayrıca seks iģçilerinin bir iliģkiden diğerine geçmeden önce de vajinal duģ yaptıkları bilinmektedir (Martino ve ark 2004, Brotman ve ark 2008). Vajinal duģ yapma zamanına iliģkin sorulara cevap olarak; ġen ve Mete nin 2009 yılında yaptığı çalıģmada, belirtilen faktörlere ek olarak vajinal duģun miksiyon ve defekasyon sonrasında da yapıldığı belirtilmiģtir. Ankara da yapılan diğer bir çalıģmada da vajinal duģ için aynı nedenler belirtilmiģtir, gusül sırasında da vajinal duģ yapıldığı saptanmıģtır (ÇalıĢkan ve ark 2006). Konya da yine aynı amaçla yapılan çalıģmada; tuvalet sonrası (% 6,7), banyo sonrası (% 16,2), adet sonrası (% 34,2), cinsel iliģki sonrası (% 42,6) yanıtları alınmıģtır (Akın ve ark 2006). Diğer çalıģmalardakilere benzer olarak EskiĢehir de yapılan bir çalıģmada ise vajinal duģ yapılma zamanı; %71,2 ile cinsel iliģki sonrası, %30,5 ile gusül, %14,5 ile adet sonrası, %13,3 ile duģ sırasında ve %5 ile tuvalet sonrası olarak belirtilmiģtir (ArslantaĢ ve ark 2010). 13

30.12.2014. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri

30.12.2014. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. Özel Muayene ve Tanı Yöntemleri 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 16.Hafta ( 29.12-02.01 / 01 / 2015 ) ÖZEL MUAYENE VE TANI YÖNTEMLERİ Slayt No: 26 4 4.)) ÖZEL MUAYENE VE TANI YÖNTEMLERİ 1.) Smear alma 2.) Vajinal kültür

Detaylı

ÜNİTE II- KADIN GENİTAL ORGANLARININ ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ

ÜNİTE II- KADIN GENİTAL ORGANLARININ ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ ÜNİTE II- KADIN GENİTAL ORGANLARININ ANATOMİ VE FİZYOLOJİSİ Genital Organlar Dış Genital Organlar İç Genital Organlar Kemik Kısımları (Pelvis ) Siklus Oluşumu ve Hormonlar Oval ve Menstrual Siklus Halkası

Detaylı

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler

MEME KANSERİ. Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler MEME KANSERİ Söke Fehime Faik Kocagöz Devlet Hastanesi Sağlıklı Günler Diler KANSER NEDİR? Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak kötü klinik

Detaylı

PERİNE BAKIMI. Perine bakımında amaç; Hastayı gelişebilecek enfeksiyonlardan korumak, hastanın rahatlığını, konforunu, temizliğini sağlamaktır.

PERİNE BAKIMI. Perine bakımında amaç; Hastayı gelişebilecek enfeksiyonlardan korumak, hastanın rahatlığını, konforunu, temizliğini sağlamaktır. PERİNE BAKIMI Perine bakımına hoş geldiniz Perine önde simfibis pubis, yanlarda iskial tübositler, arkada koksiks kemik yapıları tarafından sınırlandırılan ve dış genital organları kaplayan alandır. Ter,

Detaylı

Normal Mikrop Florası. Prof.Dr.Cumhur Özkuyumcu

Normal Mikrop Florası. Prof.Dr.Cumhur Özkuyumcu Normal Mikrop Florası Prof.Dr.Cumhur Özkuyumcu Vücudun Normal Florası İnsan vücudunun çeşitli bölgelerinde bulunan, insana zarar vermeksizin hatta bazı yararlar sağlayan mikroorganizma topluluklarına vücudun

Detaylı

Tekrarlayan Üriner Sistem Enfeksiyonlarına Yaklaşım. Dr.Adnan ŞİMŞİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji AD

Tekrarlayan Üriner Sistem Enfeksiyonlarına Yaklaşım. Dr.Adnan ŞİMŞİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji AD Tekrarlayan Üriner Sistem Enfeksiyonlarına Yaklaşım Dr.Adnan ŞİMŞİR Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Üroloji AD ÜSE Tüm yaş grubu hastalarda en çok rastlanılan bakteriyel enfeksiyonlar İnsidans 1.000 kadının

Detaylı

ÇOCUK CİNSEL İSTİSMARI MUAYENE FORMU. Tıbbi Özgeçmiş. . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi.

ÇOCUK CİNSEL İSTİSMARI MUAYENE FORMU. Tıbbi Özgeçmiş. . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi. . Üniversitesi Çocuk Koruma Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Koruma Birimi ÇOCUK CİNSEL İSTİSMARI MUAYENE FORMU Çocuğun Adı- Soyadı: Cinsiyeti: TC Kimlik No: Muayeneyi Yapanın Adı- Soyadı: Uzmanlığı:

Detaylı

Erkeklerde Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar

Erkeklerde Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar Erkeklerde Cinsel Yolla Bulaşan Hastalıklar Cinsel ilişki yoluyla bulaşan hastalıklar genç erişkin (seksüel aktif) çiftlerin hastalığıdır. Tedavi sırasında, çiftlerin hastalığı olduğu hatırlanmalı ve tüm

Detaylı

30.12.2014. Kadın Hastalıklarında Uygulanan Muayene Metotları. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. 16.Hafta ( 29.12-02.

30.12.2014. Kadın Hastalıklarında Uygulanan Muayene Metotları. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı. 16.Hafta ( 29.12-02. 10.Sınıf Kadın Sağlığı Hastalıkları ve Bakımı 16.Hafta ( 29.12-02.01 / 01 / 2015) KADIN HASTALIKLARINDA UYGULANAN MUAYENE METOTLARI Slayt No: 25 JİNEKOLOJİK MUAYENE 1.) Anamnez 2.) Genel Fizik Muayene

Detaylı

KASTAMONU KANSER ERKEN TEġHĠS TARAMA VE EĞĠTĠM MERKEZĠ (KETEM)

KASTAMONU KANSER ERKEN TEġHĠS TARAMA VE EĞĠTĠM MERKEZĠ (KETEM) KASTAMONU KANSER ERKEN TEġHĠS TARAMA VE EĞĠTĠM MERKEZĠ (KETEM) RAHĠMAĞZI KANSERĠ KANSER NEDİR? Hücrelerin anormal ve düzensiz çoğalmalarıdır.eğer vaktinde önlem alınmazsa diğer doku ve organları tutarak,

Detaylı

Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlarda Tanı

Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlarda Tanı Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlarda Tanı Deniz Gökengin Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar Gonore Klamidyal

Detaylı

27.09.2012. Vulvovajinit -Giriş. - Genel yaklașım - Etkenlerin epidemiyolojileri, tanı ve tedavileri. Pelvik İnflamatuar Hastalık.

27.09.2012. Vulvovajinit -Giriş. - Genel yaklașım - Etkenlerin epidemiyolojileri, tanı ve tedavileri. Pelvik İnflamatuar Hastalık. Vulvovajinit ve Hastalık Sunu Planı Vulvovajinit -Giriș - Genel yaklașım - Etkenlerin epidemiyolojileri, tanı ve tedavileri. A.Ü. Tıp Fakültesi Acil Tıp A.B.D. Dr. Murat BERBEROĞLU 31.01.2012 Hastalık

Detaylı

109. Aşağıdaki myoma uteri tiplerinden hangisinde laparotomi dışında bir cerrahi girişim yapılabilir?

109. Aşağıdaki myoma uteri tiplerinden hangisinde laparotomi dışında bir cerrahi girişim yapılabilir? 109. Aşağıdaki myoma uteri tiplerinden hangisinde laparotomi dışında bir cerrahi girişim yapılabilir? A) Subserozal B) Pedinküle subserozal C) İntramural D) Servikal E) Tip 0 submukozal Soru kalitesiz

Detaylı

EL HİJYENİ. Hazırlayan: SELDA DEMİR Acıbadem Fulya Hastanesi 8. Kat Klinik Eğitim Hemşiresi

EL HİJYENİ. Hazırlayan: SELDA DEMİR Acıbadem Fulya Hastanesi 8. Kat Klinik Eğitim Hemşiresi EL HİJYENİ 2010 Hazırlayan: SELDA DEMİR Acıbadem Fulya Hastanesi 8. Kat Klinik Eğitim Hemşiresi El Hijyeni v El yıkama günlük yaşantı içinde her şeyden önce kişinin kendi sağlığı için önemliyken, çalışma

Detaylı

YENĠ NESĠL ORTAM ve YÜZEY DEZENFEKSĠYONU (akacid plus )

YENĠ NESĠL ORTAM ve YÜZEY DEZENFEKSĠYONU (akacid plus ) YENĠ NESĠL ORTAM ve YÜZEY DEZENFEKSĠYONU (akacid plus ) MANTAR, VĠRÜS, KÜF VE BAKTERĠLERĠ YOK EDER, SAĞLIKLI YAġAM ALANLARI OLUġTURUR. % 100 EKOLOJĠK DEZENFEKSĠYONU SAĞLIYOR ve KÖTÜ KOKUKULARA SON VERĠYORUZ

Detaylı

Aşırı doğurganlığın anne ve çocuk sağlığına etkileri İstenmeyen gebelikler ve isteyerek düşükler

Aşırı doğurganlığın anne ve çocuk sağlığına etkileri İstenmeyen gebelikler ve isteyerek düşükler Aşırı doğurganlığın anne ve çocuk sağlığına etkileri İstenmeyen gebelikler ve isteyerek düşükler Doç. Dr. Günay SAKA DÜTF HSAD 10.05.2010 1 Amaç : Tıp Fakültesi Dönem III öğrencileri, aşırı doğurganlık,

Detaylı

Laboratuvar Uygulamaları - İdrar Kültürleri. M. Ufuk Över-Hasdemir Marmara Üni. Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı

Laboratuvar Uygulamaları - İdrar Kültürleri. M. Ufuk Över-Hasdemir Marmara Üni. Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Laboratuvar Uygulamaları - İdrar Kültürleri M. Ufuk Över-Hasdemir Marmara Üni. Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Üretra kalıcı mikroflorası KNS (S. saprophyticus hariç) Viridans ve non-hemolitik

Detaylı

MİKROBİYOLOJİ LABORATUVARINDA UYULMASI GEREKEN KURALLAR

MİKROBİYOLOJİ LABORATUVARINDA UYULMASI GEREKEN KURALLAR MİKROBİYOLOJİ LABORATUVARINDA UYULMASI GEREKEN KURALLAR Kurallar Laboratuvar saatinde geç kalan öğrenciler, eğitim başladıktan sonra laboratuvara alınmayacaktır. Laboratuvarlar devamlılık arzettiği için

Detaylı

DOĞUM SONU EVDE BAKIM (ANNE EĞİTİMİ) Hazırlayan: Aysun Çakır Acıbadem Kadıköy Hastanesi Eğitim ve Gelişim Hemşiresi 24.06.2010

DOĞUM SONU EVDE BAKIM (ANNE EĞİTİMİ) Hazırlayan: Aysun Çakır Acıbadem Kadıköy Hastanesi Eğitim ve Gelişim Hemşiresi 24.06.2010 DOĞUM SONU EVDE BAKIM (ANNE EĞİTİMİ) Hazırlayan: Aysun Çakır Acıbadem Kadıköy Hastanesi Eğitim ve Gelişim Hemşiresi 24.06.2010 DOĞUM SONRASI AĞRI Altı haftaya kadar karın alt bölgesinde aralıklı ağrılar

Detaylı

CUMHURĠYET ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM BÖLÜMÜ DERS BĠLGĠLERĠ FORMU. Kadın Hastalıkları ve Doğum. Lisans

CUMHURĠYET ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM BÖLÜMÜ DERS BĠLGĠLERĠ FORMU. Kadın Hastalıkları ve Doğum. Lisans CUMHURĠYET ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM BÖLÜMÜ DERS BĠLGĠLERĠ FORMU Bölüm Kadın Hastalıkları ve Doğum Yıl/yarıyıl 6/1-2 Dersin Adı Ders düzeyi (Önlisans, lisans,vb) Dersin Türü(Z/S)

Detaylı

Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlar (CYBE) Tanısında Laboratuvar Yöntemleri

Cinsel Yolla Bulaşan Enfeksiyonlar (CYBE) Tanısında Laboratuvar Yöntemleri VAJİNAL SÜRÜNTÜ Türk Dermatoloji Yeterlik Kurulu, Eğitim Programlarını Geliştirme Komisyonu vajinal sürüntü alanında belirli bir yetkinliğe ulaşabilmek için aşağıdaki referansın okunmasını önermektedir.

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ MENOPOZ DÖNEMİ BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ? Menopoz nedir?

Detaylı

KADINLARIN TUTUKEVİNDE BULUNMALARININ GENİTAL HİJYEN UYGULAMALARINA ETKİSİ

KADINLARIN TUTUKEVİNDE BULUNMALARININ GENİTAL HİJYEN UYGULAMALARINA ETKİSİ T.C. ADNAN MENDERES ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DOĞUM-KADIN SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI HDK-YL-2008-0002 KADINLARIN TUTUKEVİNDE BULUNMALARININ GENİTAL HİJYEN UYGULAMALARINA

Detaylı

Genital sistem örneklerine yaklaşım Vajinal örnekler

Genital sistem örneklerine yaklaşım Vajinal örnekler Genital sistem örneklerine yaklaşım Vajinal örnekler Prof. Dr. I. Pınar Zarakolu Köşker Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları Ünitesi Genital sistem örnekleri Çeşitli klinik sendromların

Detaylı

Aile Planlaması. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015

Aile Planlaması. Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı. Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Aile Planlaması Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Toplum İçin Bilgilendirme Sunumları 2015 Bu sunum Arş. Gör. Dr. Didem Daymaz ve Arş. Gör. Dr. Pınar Güner tarafından Prof.

Detaylı

Genital Siğiller Risk Faktörler: Belirtiler:

Genital Siğiller Risk Faktörler: Belirtiler: HPV ( Human Papilloma virus) 60 tan fazla virüse verilen ortak addır. Bu virüsler vücudun herhangi bir yerinde siğillere sebep olabilirler.ancak bazıları cinsel yola bulaşır ve condyloma acuminata veya

Detaylı

ADOLESANLARDA FĠZĠKSEL BÜYÜME VE CĠNSEL GELĠġME

ADOLESANLARDA FĠZĠKSEL BÜYÜME VE CĠNSEL GELĠġME ADOLESANLARDA FĠZĠKSEL BÜYÜME VE CĠNSEL GELĠġME Adolesans ; çocukluktan erişkinliğe geçiş dönemidir * Fiziksel Büyüme * Cinsel Gelişme * Psikososyal Gelişme Büyüme ve gelişme, adolesansta belirgin bir

Detaylı

T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI. Eda CANGÖL

T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI. Eda CANGÖL T.C. TRAKYA ÜNİVERSİTESİ SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI YÜKSEK LİSANS PROGRAMI Tez Yöneticisi Yrd. Doç. Dr. Burcu TOKUÇ UZUNKÖPRÜ KADIN-DOĞUM VE ÇOCUK HASTALIKLARI HASTANESİ NE JİNEKOLOJİK

Detaylı

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi 2012-2013 Eğitim Öğretim Yılı SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Dersin adı Üreme Sağlığı Anabilim dalı Sorumlu öğretim üyesi E-posta adresi Halk Sağlığı Prof.Dr.Haldun SÜMER

Detaylı

ĠKĠ FARKLI AĠLE SAĞLIĞI MERKEZĠ NE KAYITLI DOĞURGAN ÇAĞDAKĠ EVLĠ KADINLARIN GENĠTAL HĠJYEN DAVRANIġLARI

ĠKĠ FARKLI AĠLE SAĞLIĞI MERKEZĠ NE KAYITLI DOĞURGAN ÇAĞDAKĠ EVLĠ KADINLARIN GENĠTAL HĠJYEN DAVRANIġLARI i ĠKĠ FARKLI AĠLE SAĞLIĞI MERKEZĠ NE KAYITLI DOĞURGAN ÇAĞDAKĠ EVLĠ KADINLARIN GENĠTAL HĠJYEN DAVRANIġLARI AYġEGÜL ÖZER 2013 DENĠZLĠ ii iii ĠKĠ FARKLI AĠLE SAĞLIĞI MERKEZĠ NE KAYITLI DOĞURGAN ÇAĞDAKĠ EVLĠ

Detaylı

ERGENLİKTE HİJYEN SAĞLIK VE KİŞİSEL BAKIM. Hazırlayan Okul Rehber Öğretmeni İrem YILDIRIM

ERGENLİKTE HİJYEN SAĞLIK VE KİŞİSEL BAKIM. Hazırlayan Okul Rehber Öğretmeni İrem YILDIRIM ERGENLİKTE HİJYEN SAĞLIK VE KİŞİSEL BAKIM Hazırlayan Okul Rehber Öğretmeni İrem YILDIRIM SAĞLIK VE HİJYEN NEDİR? Sağlık; kişinin doğuştan getirdiği kalıtsal özellikleri ile fiziksel, biyolojik ve sosyal

Detaylı

BĠRĠNCĠ BASAMAKTA VULVOVAJĠNAL KANDĠDĠYAZĠS TANISINA SENDROMĠK YAKLAġIM

BĠRĠNCĠ BASAMAKTA VULVOVAJĠNAL KANDĠDĠYAZĠS TANISINA SENDROMĠK YAKLAġIM T.C. DOKUZ EYLÜL ÜNĠVERSĠTESĠ TIP FAKÜLTESĠ AĠLE HEKĠMLĠĞĠ ANABĠLĠM DALI BĠRĠNCĠ BASAMAKTA VULVOVAJĠNAL KANDĠDĠYAZĠS TANISINA SENDROMĠK YAKLAġIM DR.AYġEN ERDOĞAN UZMANLIK TEZĠ ĠZMĠR-2011 T.C. DOKUZ EYLÜL

Detaylı

DÖNEM VI GRUP F DERS PROGRAMI

DÖNEM VI GRUP F DERS PROGRAMI T.C. SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM ANABİLİM DALI BAŞKANLIĞI SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM 2013 2014 EĞİTİM VE ÖĞRETİM

Detaylı

Normal Mikrobiyal Flora

Normal Mikrobiyal Flora Normal Mikrobiyal Flora Dr. Kaya Süer YDÜ Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji AD Normal Mikrobiyal Flora Deri Konjonktiva Oral Cavite Üst solunum yolu Intestinal tract Genitouriner

Detaylı

Kan Yoluyla BulaĢan Enfeksiyonlar ve Korunma

Kan Yoluyla BulaĢan Enfeksiyonlar ve Korunma Kan Yoluyla BulaĢan Enfeksiyonlar ve Korunma Prof. Dr. Ayper Somer Ġstanbul Tıp Fakültesi Pediatrik Ġnfeksiyon Hastalıkları Bilim Dalı Sağlık ÇalıĢanlarında Enfeksiyon Riski Kan yoluyla bulaģan hastalıklar

Detaylı

Genital sistem örnekleri Olgu sunumları

Genital sistem örnekleri Olgu sunumları Genital sistem örnekleri Olgu sunumları Prof. Dr. I. Pınar Zarakolu Köşker Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Enfeksiyon Hastalıkları Ünitesi 09.05.2013 Olgu sunumları Olgu 1 Olgu 1 Öykü 33 yaşında iş

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KOORDİNATÖRLÜĞÜ. Klinik Şefi Doç. Dr.

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KOORDİNATÖRLÜĞÜ. Klinik Şefi Doç. Dr. T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ KOORDİNATÖRLÜĞÜ Klinik Şefi Doç. Dr. Refik DEMİRTUNÇ VAJİNAL AKINTI ŞİKAYETİ İLE BAŞVURAN OLGULARDA BAKTERİYEL

Detaylı

SINCAN İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ

SINCAN İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ SINCAN İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ Bu sunu Sincan İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Hayatboyu Öğrenme Programı Grundtvig Öğrenme Ortaklığı Projesi kapsamında düzenlenen Eğitim Toplantıları için hazırlanmıştır.

Detaylı

KOLONİZASYON. DR. EMİNE ALP Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji A.D.

KOLONİZASYON. DR. EMİNE ALP Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji A.D. KOLONİZASYON DR. EMİNE ALP Erciyes Üniversitesi Tıp Fakültesi İnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji A.D. KOLONİZASYON Mikroorganizmanın bir vücut bölgesinde, herhangi bir klinik oluşturmadan

Detaylı

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR?

KEMOTERAPİ NASIL İŞLEV GÖRÜR? KEMOTERAPİ NEDİR? Kanser hücrelerini tahrip eden kanser ilaçları kullanılarak yapılan tedaviye kemoterapi denir. Bu tedavilerde kullanılan ilaçlara antikanser ilaçlar da denir. Kanserin türüne göre kemoterapinin

Detaylı

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM III 2015-2016 DERS YILI GENİTOÜRİNER SİSTEM DERS KURULU

KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM III 2015-2016 DERS YILI GENİTOÜRİNER SİSTEM DERS KURULU KAFKAS ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ DÖNEM III 2015-2016 DERS YILI GENİTOÜRİNER SİSTEM DERS KURULU DERSLER TEORİK PRATİK TOPLAM Patoloji 22 8 30 Dahiliye 14 8 26 Jinekoloji 18 8 26 Üroloji 12 8 20 Mikrobiyoloji

Detaylı

03.06.15 09:30 BİYOKİMYA-MİKROBİYOLOJİ-FARMAKOLOJİ 10:30 HALK SAĞLIĞI 11:30 PATOLOJİ 13:30 İYİ HEKİMLİK UYG. 6 Hafta. Kurul Süresi: 10 saat 10 saat

03.06.15 09:30 BİYOKİMYA-MİKROBİYOLOJİ-FARMAKOLOJİ 10:30 HALK SAĞLIĞI 11:30 PATOLOJİ 13:30 İYİ HEKİMLİK UYG. 6 Hafta. Kurul Süresi: 10 saat 10 saat Yeni Yüzyıl Üniversitesi TIP FAKÜLTESİ Prof. Dr. Demir Budak Dekan Eğitim Koordinatörü: Prof. Dr. Asiye Nurten 215 216 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI DÖNEM III DERS KURULU 6 TIP TIP 332- ÜREME SİSTEMİ HASTALIKLARI

Detaylı

SÜRÜNTÜ ÖRNEKLERİNE YAKLAŞIM

SÜRÜNTÜ ÖRNEKLERİNE YAKLAŞIM Klinik Mikrobiyoloji Uzmanlık Derneği Sürekli Tıp Eğitimi/Sürekli Mesleki Gelişim Etkinlikleri İSTANBUL TOPLANTILARI-IV SÜRÜNTÜ ÖRNEKLERİNE YAKLAŞIM Prof.Dr. Güner Söyletir Doç.Dr. Arzu İlki 1 Yara enfeksiyonlarında

Detaylı

Gebelik nasıl oluşur?

Gebelik nasıl oluşur? Normal doğurgan çiftlerde, normal sıklıkta cinsel ilişki durumunda aylık gebe kalma oranı % 25 dir. Bu oran 1 yıl sonunda % 85, 2 yıl sonunda ise % 90 civarındadır. Gebelik nasıl oluşur? Gebeliğin oluşması

Detaylı

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ CİNSEL YOLLA BULAŞAN HASTALIKLAR BU EĞİTİMDE NELER PAYLAŞACAĞIZ?

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 3. FARMASÖTİK FORM Vajinal Ovül Hafif sarı yağlı süspansiyon içeren sarımtırak oval kapsül şeklindedir.

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 3. FARMASÖTİK FORM Vajinal Ovül Hafif sarı yağlı süspansiyon içeren sarımtırak oval kapsül şeklindedir. 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI KISA ÜRÜN BİLGİSİ MACMIROR COMPLEX 500 mg + 200.000 IU vajinal ovül 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: Her bir vajinal ovül Nifuratel 500 mg; Nistatin 200.000 IU

Detaylı

3 EYLÜL 2014 ÇARŞAMBA

3 EYLÜL 2014 ÇARŞAMBA İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2014-2015 EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM STAJI D GRUBU TEORİK VE PRATİK DERS PROGRAMI (01.09.2014 10.10.2014) 1 EYLÜL 2014 PAZARTESİ 09.30-10.20

Detaylı

Prof Dr Salim Çalışkan. İÜ Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Nefrolojisi

Prof Dr Salim Çalışkan. İÜ Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Nefrolojisi Prof Dr Salim Çalışkan İÜ Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Çocuk Nefrolojisi FC 12y K Tekrarlayan İYE İYE dikkat çeken noktalar Çocukluk çağında 2.en sık enfeksiyondur Böbrek parankimi zarar görebilir (skar) Skara

Detaylı

Dr.Hülya BECERĠR Kanser Erken TeĢhis Tarama ve Eğitim Merkezi(KETEM),Tekirdağ

Dr.Hülya BECERĠR Kanser Erken TeĢhis Tarama ve Eğitim Merkezi(KETEM),Tekirdağ Tekirdağ Kanser Erken TeĢhis,Tarama ve Eğitim Merkezi (KETEM) Ulusal Serviks ve Meme Kanserleri Tarama Programı 2009 Yılı Sonuçlarının Değerlendirilmesi Dr.Hülya BECERĠR Kanser Erken TeĢhis Tarama ve Eğitim

Detaylı

ÜREME SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ

ÜREME SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ ÜREME SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ DOÇ.DR.MİTAT KOZ Kadın ve erkek üreme sistemi dölün üretilmesi amacı ile özelleşmiş özel organlardan oluşmaktadır. Bazı üreme organları cinsiyet hücrelerini üretir, diğerleri

Detaylı

Endometriozis. (Çikolata kisti)

Endometriozis. (Çikolata kisti) Endometriozis (Çikolata kisti) Bugün Neler Konuşacağız? Endometriozis Nedir? Belirtileri Nelerdir? Ne Sıklıkta Görülür? Hangi Sorunlara Neden Olur? Nasıl Tanı Konur? Nasıl Tedavi Edilir? Endometriozis

Detaylı

SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI

SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI SİNÜS - AĞRI, BASINÇ, AKINTI Yardım edin sinüslerim beni öldürüyor! Bunu daha önce hiç söylediniz mi?. Eğer cevabınız hayır ise siz çok şanslısınız demektir. Çünkü her yıl milyonlarca lira sinüs problemleri

Detaylı

CERRAHİ ALETLERİN ÖN YIKAMA VE PAKETLEME TALİMATI Doküman No:ENF-TL-19 Yayın Tarihi:01.04.2013 Revizyon No:00 Revizyon Tarihi:00 Sayfa No: 1 / 5

CERRAHİ ALETLERİN ÖN YIKAMA VE PAKETLEME TALİMATI Doküman No:ENF-TL-19 Yayın Tarihi:01.04.2013 Revizyon No:00 Revizyon Tarihi:00 Sayfa No: 1 / 5 Doküman No:ENF-TL-19 Yayın Tarihi:01.04.2013 Revizyon No:00 Revizyon Tarihi:00 Sayfa No: 1 / 5 1. AMAÇ Dezenfeksiyon ya da sterilizasyon öncesinde cerrahi aletlerin ön yıkama ve paketlenmesinde standart

Detaylı

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri...

Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser Nedir? Kanserin sebebi, belirtileri, tedavi ve korunma yöntemleri... Kanser, günümüzün en önemli sağlık sorunlarından birisi. Sık görülmesi ve öldürücülüğünün yüksek olması nedeniyle de bir halk

Detaylı

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065

MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 MERVE SAYIŞ 04150019305 TUĞBA ÇINAR 04140033048 SEVİM KORKUT 04140033017 MERVE ALTUN 04140019065 TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ HAYAT PROGRAMI (2014 2017) TÜRKİYE SAĞLIKLI BESLENME VE HAREKETLİ

Detaylı

TÜRK KOLON ve REKTUM CERRAHİ DERNEĞİ ANALKANS

TÜRK KOLON ve REKTUM CERRAHİ DERNEĞİ ANALKANS TÜRK KOLON ve REKTUM CERRAHİ Sİ DERNEĞİ ANALKANS ER TÜRK KOLON ve REKTUM CERRAHĠSĠ DERNEĞĠ ANAL KANSER NEDİR? Vücudumuzdaki normal hücrelerin çoğalması sırasındaki kontrol mekanizmalarının değişmesi (genetik

Detaylı

ADOLESANLARDA FĠZĠKSEL BÜYÜME VE CĠNSEL GELĠġME

ADOLESANLARDA FĠZĠKSEL BÜYÜME VE CĠNSEL GELĠġME ADOLESANLARDA FĠZĠKSEL BÜYÜME VE CĠNSEL GELĠġME ADOLESANLARDA FĠZĠKSEL BÜYÜME ADOLESAN Adolesan; Genç (youth); Gençlik (young people); 10-19 yaģ 15-24 yaģ 10-24 yaģ ADOLESAN Adolesan; çocukluktan eriģkinliğe

Detaylı

Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri;

Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri; Gebeliğiniz süresince Doğum Öncesi Bakım Hizmetleri; Aile Sağlığı Merkezlerinde Ana Çocuk Sağlığı ve Aile Planlaması Merkezlerinde Toplum Sağlığı Merkezlerinde ÜCRETSİZ verilmektedir. Temizlik, genel vücut

Detaylı

Birinci Basamakta Jinekolojik Enfeksiyonlara Yaklaşım Approach to Gynecological Infections in Primary Care

Birinci Basamakta Jinekolojik Enfeksiyonlara Yaklaşım Approach to Gynecological Infections in Primary Care Derleme - Review Klinik Tıp Aile Hekimliği Dergisi Cilt: 6 Sayı: 1 Ocak - Şubat 2014 Birinci Basamakta Jinekolojik Enfeksiyonlara Yaklaşım Approach to Gynecological Infections in Primary Care Dr. Öznur

Detaylı

SAĞLIK MESLEK LİSELERİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ XI. SINIF KADIN SAĞLIĞI HASTALIKLARI VE BAKIMI DERSİ İŞLETMELERDE BECERİ EĞİTİMİ PROGRAMI

SAĞLIK MESLEK LİSELERİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ XI. SINIF KADIN SAĞLIĞI HASTALIKLARI VE BAKIMI DERSİ İŞLETMELERDE BECERİ EĞİTİMİ PROGRAMI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI SAĞLIK İŞLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI SAĞLIK MESLEK LİSELERİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ XI. SINIF KADIN SAĞLIĞI HASTALIKLARI VE BAKIMI DERSİ İŞLETMELERDE BECERİ EĞİTİMİ PROGRAMI ANKARA 2007

Detaylı

HİDROJEN PEROKSİT, SAÇ BOYALARI ve KANSER

HİDROJEN PEROKSİT, SAÇ BOYALARI ve KANSER HİDROJEN PEROKSİT, SAÇ BOYALARI ve KANSER A)HİDROJEN PEROKSİT Hidrojen peroksit; ısı, kontaminasyon ve sürtünme ile yanıcı özellik gösteren, renksiz ve hafif keskin kokuya sahip olan bir kimyasaldır ve

Detaylı

GEBELİK VE POSTPARTUM DÖNEMLERİNDE CİNSELLİK

GEBELİK VE POSTPARTUM DÖNEMLERİNDE CİNSELLİK GEBELİK VE POSTPARTUM DÖNEMLERİNDE CİNSELLİK Doç.Dr. Nevin Hotun Şahin Florence Nightingale Hemşirelik Fakültesi Kadın Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği AD Dalı Doç.Dr.Nevin Öğretim Üyesi ŞAHİN Cinsellik

Detaylı

ADIYAMAN DA YARA BAKIM MERKEZĠ

ADIYAMAN DA YARA BAKIM MERKEZĠ ADIYAMAN DA YARA BAKIM MERKEZĠ Adıyaman Üniversitesi Eğitim ve AraĢtırma Hastanesi Hastane Yöneticisi Yrd. Doç. Dr. Fatih DOĞAN Sorumlu HemĢire Binnur Yıldırım Adıyaman E.A.Hastanesi Yara Bakım Merkezi

Detaylı

Servikal Erozyon Bulgusu Olan Kadınlarda HPV nin Araştırılması ve Genotiplerinin Belirlenmesi

Servikal Erozyon Bulgusu Olan Kadınlarda HPV nin Araştırılması ve Genotiplerinin Belirlenmesi Servikal Erozyon Bulgusu Olan Kadınlarda HPV nin Araştırılması ve Genotiplerinin Belirlenmesi Doç Dr Ayşen BAYRAM Gaziantep Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Mikrobiyoloji A.D. GİRİŞ İnsan Papilloma Virus

Detaylı

Gebelikte vulvavagina kandidozu:

Gebelikte vulvavagina kandidozu: Gebelikte vulvavagina kandidozu: Borik asit ile 13 farklı antifungal ilacın CLSI M27-A3 protokolüne göre duyarlılık sonuçları ve dört virulans faktörünün incelenmesi Ayşe Kalkancı 1, Ahmet Barış Güzel

Detaylı

GÜNLÜK HĠJYEN ALIġKANLIKLARI

GÜNLÜK HĠJYEN ALIġKANLIKLARI GÜNLÜK HĠJYEN ALIġKANLIKLARI HĠJYEN NEDĠR? Bir sağlık bilimi olup,temel ilgi alanı sağlığın korunması ve sürdürülmesidi r. KĠġĠSEL HĠJYEN Kişilerin kendi sağlığını korudukları ve devam ettirdikleri öz

Detaylı

PSİKOLOJİ DE. Besinsel. Destekleyiciler

PSİKOLOJİ DE. Besinsel. Destekleyiciler PSİKOLOJİ DE Besinsel Destekleyiciler 3 Hastalığın En Güzel İlacı, Hastalığın En Güzel İlacı, Hastalıktan Korunmanın Çarelerini Öğrenmektir. Çarelerini Öğrenmektir. Hipokrat Hipokrat 4 Bugünün bilgilerine

Detaylı

MEME KANSERİ VE KENDİ KENDİNE MEME MUAYENESİ İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 2009

MEME KANSERİ VE KENDİ KENDİNE MEME MUAYENESİ İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 2009 MEME KANSERİ VE KENDİ KENDİNE MEME MUAYENESİ İSTANBUL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ 2009 KANSER NEDİR? Kanser; Hücrelerin kontrolsüz olarak sürekli çoğalmaları sonucu yakındaki ve uzaktaki başka organlara yayılarak

Detaylı

2 EYLÜL 2015 ÇARŞAMBA

2 EYLÜL 2015 ÇARŞAMBA İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ 2015-2016 EĞİTİM VE ÖĞRETİM YILI KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM STAJI D GRUBU TEORİK VE PRATİK DERS PROGRAMI (31.08.2015 16.10.2015) 31 AĞUSTOS 2015 PAZARTESİ

Detaylı

Genital siğil / Humman Papilloma Virüs (HPV) / Anogenital siğil / Kondilom / Condyloma Acuminata Nedir?

Genital siğil / Humman Papilloma Virüs (HPV) / Anogenital siğil / Kondilom / Condyloma Acuminata Nedir? Genital siğil / Humman Papilloma Virüs (HPV) / Anogenital siğil / Kondilom / Condyloma Acuminata Nedir? Genital siğiller; yolla bulaşan HPV virüsünün yol açtığı bir enfeksiyon hastalığıdır. Genital siğillerin

Detaylı

Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Kliniği

Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Kliniği Ergenlik Dr. İhsan ESEN Fırat Üniversitesi Hastanesi Çocuk Endokrinoloji Kliniği Nelerden konuşacağız? Ergenlik nedir? Ergenlik sürecinde vücutta nasıl değişiklikler olur? Üreme organları nelerdir ve nasıl

Detaylı

SAĞLIK ORTAMINDA ÇALIġANLARDA GÜVENLĠĞĠ TEHDĠT EDEN STRES ETKENLERĠ VE BAġ ETME YÖNTEMLERĠ. MANĠSA ĠL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ HEMġĠRE AYLĠN AY

SAĞLIK ORTAMINDA ÇALIġANLARDA GÜVENLĠĞĠ TEHDĠT EDEN STRES ETKENLERĠ VE BAġ ETME YÖNTEMLERĠ. MANĠSA ĠL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ HEMġĠRE AYLĠN AY SAĞLIK ORTAMINDA ÇALIġANLARDA GÜVENLĠĞĠ TEHDĠT EDEN STRES ETKENLERĠ VE BAġ ETME YÖNTEMLERĠ MANĠSA ĠL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ HEMġĠRE AYLĠN AY GİRİŞ ÇalıĢmak yaģamın bir parçasıdır. YaĢamak nasıl bir insan hakkı

Detaylı

VAJ NAL ENFEKS YONLAR

VAJ NAL ENFEKS YONLAR 2005; Cilt: 2 Sayı: 5 Sayfa: 14-20 VAJ NAL ENFEKS YONLAR Osman BALCI, Metin ÇAPAR Selçuk Üniversitesi Meram Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Do um Anabilim Dalı, Konya VAJ NAL ENFEKS YONLAR Vajen hastalıkları

Detaylı

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar?

BÖBREK HASTALIKLARI. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Böbrekler ne işe yarar? BÖBREK HASTALIKLARI Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Böbrekler ne işe yarar? Böbreğin en önemli işlevi kanı süzmek, idrar oluşturmak ve vücudun çöplerini (artık ürünleri) temizlemektir. Böbrekte oluşan idrar, idrar

Detaylı

KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN

KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN KANSER NEDIR? TARAMA YÖNTEMLERI NELERDIR? BURSA HALK SAĞLIĞI MÜDÜRLÜĞÜ KANSER ŞUBE DR.AYŞE AKAN 2005 DEN 2030 A DÜNYADA KANSER 7 milyon ölüm 17 milyon 11 milyon yeni vaka 27 milyon 25 milyon kanserli kişi

Detaylı

DİSFONKSİYONEL İŞEME (İŞEME FONKSİYON BOZUKLUĞU) NEDİR?

DİSFONKSİYONEL İŞEME (İŞEME FONKSİYON BOZUKLUĞU) NEDİR? DİSFONKSİYONEL İŞEME (İŞEME FONKSİYON BOZUKLUĞU) NEDİR? Tuvalet eğitimi döneminde, nörolojik olarak normal bazı çocuklarda yanlış edinilmiş işeme alışkanlıkları neticesinde ortaya çıkan işeme fazındaki

Detaylı

KANSER TANIMA VE KORUNMA

KANSER TANIMA VE KORUNMA KANSER TANIMA VE KORUNMA Uzm. Dr Dilek Leyla MAMÇU Sunum İçeriği Genel Bilgiler Dünyada ve Ülkemizdeki son durum Kanser nasıl oluşuyor Risk faktörleri neler Tedavi seçenekleri Önleme mümkün mü Sorular/

Detaylı

Kateter İnfeksiyonlarında Mikrobiyoloji Doç. Dr. Deniz Akduman Karaelmas Üniversitesi it i Tıp Fakültesi İnfeksiyon hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji A.D Kateter infeksiyonlarında etkenler; kateter

Detaylı

Jinekolojide teşhis ve muayene yöntemleri Esra Gür. Öğle tatili. Gebelikte sık karşılaşılan problemler Serkan Güçlü

Jinekolojide teşhis ve muayene yöntemleri Esra Gür. Öğle tatili. Gebelikte sık karşılaşılan problemler Serkan Güçlü 1. Hafta 09:00-10:00 10:00-11:00 11:00-12:00 12:00-13:30 13:30-14:30 14:30-15:30 15:30-16:30 17.11.2014 Staj Tanıtımı Prof Dr Serkan Güçlü Servis doğumhane tanıtımı Genital sistemin embriyoloji ve anatomisi

Detaylı

Genellikle 50 yaş üstünde görülür ancak seyrekte olsa gençler de de görülme olasılığı vardır.

Genellikle 50 yaş üstünde görülür ancak seyrekte olsa gençler de de görülme olasılığı vardır. Erkek üreme sisteminin önemli bir üyesi olan prostatta görülen malign (kötü huylu)değişikliklerdir.erkeklerde en sık görülen kanser tiplerindendir. Amerika'da her 5 erkekten birinde görüldüğü tespit edilmiştir.yine

Detaylı

INFEKSIYON KONTROL ÖNLEMLERI INFEKSIYON KONTROL KURULU

INFEKSIYON KONTROL ÖNLEMLERI INFEKSIYON KONTROL KURULU INFEKSIYON KONTROL ÖNLEMLERI En çok kullandiginiz tibbi alet EL YIKAMA ÖNCE BURUN MU? ELLERINIZI GÜN IÇINDE FARKLI AMAÇLAR IÇIN KULLANIRSINIZ ELLER NE ZAMAN YIKANMALI? AMERIKAN HASTALIK KONTROL MERKEZI

Detaylı

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur.

Bakteriler, virüsler, parazitler, mantarlar gibi pek çok patojen hastalığın oluşmasına neden olur. Dr.Armağan HAZAR ZATÜRRE (PNÖMONİ) Zatürre yada tıbbi tanımla pnömoni nedir? Halk arasında zatürre olarak bilinmekte olan hastalık akciğer dokusunun iltihaplanmasıdır. Tedavi edilmediği takdirde ölümcül

Detaylı

Ġ.Ü. MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ÇEVRE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ

Ġ.Ü. MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ÇEVRE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ Ġ.Ü. MÜHENDĠSLĠK FAKÜLTESĠ ÇEVRE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ Çevre Mikrobiyolojisi Dersi Laboratuvar Uygulama 6 BOYAMA TEKNİKLERİ Mikrobiyolojide çeşitli organizmaları ve bunların farklı bölgelerini boyamak için

Detaylı

Kürtaj risk oranı düşük bir işlemdir. Bu işlem ne kadar erken yapılırsa risk o kadar azalacaktır.

Kürtaj risk oranı düşük bir işlemdir. Bu işlem ne kadar erken yapılırsa risk o kadar azalacaktır. Her yıl pek çok kadın yaptırdığı veya yaptırmak zorunda kaldığı cerrahi bir müdahaledir. Uygun şartlarda yapıldığında düşük risk içeren bir operasyondur. Kürtaj kararı verdiğinizde bu operasyonu ne kadar

Detaylı

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI DR. LÜTFİ KIRDAR KARTAL EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ. Koordinatör: Doç. Dr. ORHAN ÜNAL

T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI DR. LÜTFİ KIRDAR KARTAL EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ. Koordinatör: Doç. Dr. ORHAN ÜNAL T.C. SAĞLIK BAKANLIĞI DR. LÜTFİ KIRDAR KARTAL EĞİTİM VE ARAŞTIRMA HASTANESİ AİLE HEKİMLİĞİ Koordinatör: Doç. Dr. ORHAN ÜNAL VULVOVAJİNİT ŞİKAYETİ İLE BAŞVURAN HASTALARDA JİNEKOLOJİK MUAYENE BULGULARI İLE

Detaylı

NEFRİT. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Genel Bilgiler. Nefrit

NEFRİT. Prof. Dr. Tekin AKPOLAT. Genel Bilgiler. Nefrit NEFRİT Prof. Dr. Tekin AKPOLAT Genel Bilgiler Böbreğin temel fonksiyonlarından birisi idrar üretmektir. Her 2 böbrekte idrar üretimine yol açan yaklaşık 2 milyon küçük ünite (nefron) vardır. Bir nefron

Detaylı

Habis tümörler bulundukları doku ve organda iģlev bozukluklarına yol açarak etki ederler. Daha sonra çevredeki komģu organlara veya uzak organlara

Habis tümörler bulundukları doku ve organda iģlev bozukluklarına yol açarak etki ederler. Daha sonra çevredeki komģu organlara veya uzak organlara KANSER NEDĠR? Vücuttaki her organ değiģik hücrelerden meydana gelmiģtir. Bu hücreler ihtiyaç olduğunda, belli bir düzen içinde bölünür ve çoğalırlar. Kanser hücrelerin kontrolsüz olarak bölünmesi ve ihtiyacın

Detaylı

Meme Kanseri: Uyarıcı işaretler, memede herhangi bir sertlik veya kitle ve meme uçlarından gelen akıntı veya kan.

Meme Kanseri: Uyarıcı işaretler, memede herhangi bir sertlik veya kitle ve meme uçlarından gelen akıntı veya kan. Kanserde erken tanı için, vücudumuzun verdiği uyarıcı belirtileri gözlemlemenin, olası risk faktörlerini göz ardı etmemenin önemli olduğunu belirten uzmanlar, kanser oluşumunun önceden yakalanması için

Detaylı

Tekfin Krem %1, 15 g ve 30 g 1.3.1 Kısa Ürün Bilgileri Aralık 2009

Tekfin Krem %1, 15 g ve 30 g 1.3.1 Kısa Ürün Bilgileri Aralık 2009 1- TIBBİ ÜRÜNÜN ADI TEKFİN KREM % 1, 15 g ve 30 g 2- KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİMİ 1 g krem ; 10 mg Terbinafin hidroklorür içermektedir. Yardımcı maddeler için, Bkz. 6.1 3 FARMASÖTİK FORMU Dermal krem

Detaylı

PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ

PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ PROSTAT BÜYÜMESİ VE KANSERİ PROSTAT BÜYÜMESİ Prostat her erkekte doğumdan itibaren bulunan, idrar torbasının hemen altında yer alan bir organdır. Yaklaşık 20 gr ağırlığındadır ve idrar torbasındaki idrarı

Detaylı

MENOPOZ. Menopoz nedir?

MENOPOZ. Menopoz nedir? MENOPOZ Hayatınızı kabusa çeviren, unutkanlık, uykusuzluk, depresyon, sinirlilik, halsizlik şikayetlerinin en büyük sebeplerinden biri menopozdur. İleri dönemde idrar kaçırma, kemik erimesi, hipertansiyona

Detaylı

SAĞLIK MESLEK LİSELERİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ XII. SINIF BULAŞICI HASTALIKLAR VE BAKIMI DERSİ İŞLETMELERDE BECERİ EĞİTİMİ PROGRAMI

SAĞLIK MESLEK LİSELERİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ XII. SINIF BULAŞICI HASTALIKLAR VE BAKIMI DERSİ İŞLETMELERDE BECERİ EĞİTİMİ PROGRAMI T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI SAĞLIK İŞLERİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI SAĞLIK MESLEK LİSELERİ HEMŞİRELİK BÖLÜMÜ XII. SINIF BULAŞICI HASTALIKLAR VE BAKIMI DERSİ İŞLETMELERDE BECERİ EĞİTİMİ PROGRAMI ANKARA 2007 GİRİŞ

Detaylı

EL YIKAMA VE ELDİVEN KULLANMA TALİMATI. Yönetim Temsilcisi

EL YIKAMA VE ELDİVEN KULLANMA TALİMATI. Yönetim Temsilcisi Sayfa No Sayfa 1/6 1.AMAÇ Hastalarla ve hastane ortamındaki yüzeylerle el teması sonrasında ortaya çıkan enfeksiyon bulaş riskini önlemeye yönelik el hijyeni ve eldiven kullanım kurallarını ve uygulamalarını

Detaylı

Aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır? bakımına göre yanlıştır? Aşağıdakilerden hangisi büyüme gelişme dönemlerinden değildir?

Aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır? bakımına göre yanlıştır? Aşağıdakilerden hangisi büyüme gelişme dönemlerinden değildir? Haydar kçelik Kız Teknik ve Meslek Lisesi 2013-2014 ğitim Öğretim Yılı 9. Sınıf Sağlık ilgisi ersi Grubu Soruları 1-2- 3- şağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?. Şişmanlık, yaşam kalitesini düşürür. Şişman

Detaylı

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 4. KLİNİK ÖZELLİKLER 4.1 Terapötik endikasyonlar NIZORAL Ovül, akut ve kronik vulvovajinal kandidozun lokal tedavisinde kullanılır.

KISA ÜRÜN BİLGİSİ. 4. KLİNİK ÖZELLİKLER 4.1 Terapötik endikasyonlar NIZORAL Ovül, akut ve kronik vulvovajinal kandidozun lokal tedavisinde kullanılır. KISA ÜRÜN BİLGİSİ 1. BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNÜN ADI NIZORAL 400 mg Ovül 2. KALİTATİF VE KANTİTATİF BİLEŞİM Etkin madde: Her bir ovül etkin madde olarak 400 mg ketokonazol içerir. Yardımcı maddeler: Bütil hidroksianizol

Detaylı

* Madde bilgisi elektromanyetik sinyaller aracılığı ile hücre çekirdeğindeki DNA sarmalına taşınır ve hafızalanır.

* Madde bilgisi elektromanyetik sinyaller aracılığı ile hücre çekirdeğindeki DNA sarmalına taşınır ve hafızalanır. Sayın meslektaşlarım, Kişisel çalışmalarım sonucu elde ettiğim bazı bilgileri, yararlı olacağını düşünerek sizlerle paylaşmak istiyorum. Çalışmalarımı iki ana başlık halinde sunacağım. MADDE BAĞIMLILIĞI

Detaylı

KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM

KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM 1. GÜN 08.15-09.00 Pratik Ders Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniğinin Tanıtılması 09.15-10.00 Teorik Ders Jinekolojik Anamnez M. ÇOLAKOĞLU 10.15-11.00 Teorik Ders Jinekolojik

Detaylı

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No REVİZYON DURUMU Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Hazırlayan: Onaylayan: Onaylayan: Hemşirelik Protokolleri Hazırlama Komitesi Adem Aköl Kalite Konseyi Başkanı Sinan Özyavaş Kalite Koordinatörü 1/5

Detaylı

2x2=4 her koşulda doğru mudur? doğru yanıt hayır olabilir mi?

2x2=4 her koşulda doğru mudur? doğru yanıt hayır olabilir mi? ÇOCUKLARDA İLAÇ KULLANIMINDA FARMAKOKİNETİK VE FARMAKODİNAMİK FARKLILIKLAR 17.12.2004 ANKARA Prof.Dr. Aydın Erenmemişoğlu ÇOCUKLARDA İLAÇ KULLANIMINDA FARMAKOKİNETİK VE 2x2=4 her koşulda doğru mudur? doğru

Detaylı

GENİTAL SİKLUS Östrus Siklusu

GENİTAL SİKLUS Östrus Siklusu GENİTAL SİKLUS Östrus Siklusu Tanım Purbertiye ulaşan bir dişide hormonların kontrolü (hipotalamus, hipofiz ve ovaryum dan salınan) altında ovaryum ve uterusta meydana gelen değişiklikler Genital siklus

Detaylı