Þizofreni Tedavisinde Yeni Bir Hedef Agmatin ve Beyin Poliamin Sistemi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Þizofreni Tedavisinde Yeni Bir Hedef Agmatin ve Beyin Poliamin Sistemi"

Transkript

1 DERLEME Þizofreni Tedavisinde Yeni Bir Hedef Agmatin ve Beyin Poliamin Sistemi Tayfun Uzbay 1 1 Prof.Dr., Gülhane Askeri Týp Fakültesi Týbbi Farmakoloji Anabilim Dalý, Ankara ÖZET Þizofreni ve benzeri psikotik bozukluklar sinir bilimleri alanýndaki en önemli psikiyatrik hastalýklardýr. Özellikle þizofreni beynin algý, biliþsel iþlevler, düþünce ve duygulaným gibi hemen hemen tüm iþlevlerini etkileyen ve birçok dýþ faktörden etkilenen karmaþýk bir beyin hastalýðýdýr. Son yýllardaki belirgin geliþmelere raðmen þizofreni farmakoterapisi hala istenen düzeyde deðildir. Þizofreni etiyopatagenezinin netleþtirilmesi ve daha etkili yeni ilaçlarýn geliþtirilmesi halen psikofarmakolojinin en çok yatýrým yapýlan alanýdýr. Katyonik bir poliamin olan agmatin doðada ve memelilerde yaygýn olarak bulunur. Agmatin beyinde yeni saptanmýþ bir nörotransmitterdir. Beyinde sentezlenir, veziküllerde depolanýr ve sinaptik aralýða salýverilerek imidazolin ve adrenerjik α 2 'ler gibi reseptörlerle etkileþir. Son zamanlarda, agmatinin þizofreni ve benzeri psikozlarýn etiyopatojenezinde rolü olduðuna iþaret eden bazý makaleler yayýnlanmýþtýr. NMDA antagonizmasý gibi agmatin ile þizofreni arasýnda bir iliþki olabileceðini düþündüren baþka veriler de mevcuttur. Þizofreni hastalarýnda spermin ve spermidin gibi baþka poliaminlerin yüksekliðine iþaret eden önceki çalýþmalarýn sonuçlarý da bu görüþü desteklemektedir. Bu gözden geçirme yazýsýnda agmatin ve benzeri poliaminlerin þizofreni ve benzeri psikiyatrik hastalýklarýn taný ve tedavisindeki olasý rolü irdelenmiþtir. Anahtar Sözcükler: Þizofreni, psikozlar, agmatin, poliaminler. () SUMMARY A New Target for Treatment of Schizophrenia: Agmatine and Brain Polyamine System Schizophrenia and schizophrenia-like psychosis are the most important psychiatric disorders in the neuroscience. Particularly, schizophrenia affects almost all functions of brain such as perception, cognitive functions, thought and emotion. It is a complex brain disorder that is influenced by several external factors. Despite some significant developments, pharmacotherapy of schizophrenia is still inefficient. Clarifying etiopathogenesis of schizophrenia and developing new drugs are already the most enterprising area of psychopharmacology. Agmatine, a cationic polyamine, is widely existed in nature and mammals. Agmatine is a new neurotransmitter in brain. It is synthesized in brain, stored in synaptic vesicles and released from the vesicles to synaptic cleft. Then, it binds to receptors such as imidazoline and adrenergic α 2. Recently, some articles indicating that agmatine has a role in etiopathogenesis of schizophrenia have been published. There is also additional information such as NMDA antagonism by agmatine implies that there may be a relationship between agmatine and schizophrenia. Results from previous reports indicating elevated levels of other polyamines like spermidine and spermine in patients with schizophrenia support this idea. In this review, possible role of agmatine and other polyamines in diagnosis and treatment of schizophrenia and schizophrenia-like psychiatric disorders has been considered. Key Words: polyamines. Schizophrenia, psychosis, agmatine, 188 Makalenin geliþ tarihi: , Yayýna kabul tarihi:

2 Þizofreni Tedavisinde Yeni Bir Hedef Agmatin ve Beyin Poliamin Sistemi GÝRÝÞ Þizofreni nokta yaygýnlýðý %0.5 ve yaþam boyu morbidite riski %0.7 olan önemli bir beyin hastalýðýdýr. Bu verilere göre halen 250 kiþiden biri þizofreni hastasýdýr ve yirminci yüzyýlýn sonuna doðru doðan her 140 çocuktan birinde veya her bin kiþiden 7-8 inde þizofreni geliþmesi beklenmektedir (Saka ve Atbaþoðlu 2007). Þizofreninin nörogeliþimsel hipotezine göre, hastalýk beynin algý, biliþsel iþlevler, düþünce ve duygulaným gibi neredeyse tüm iþlevlerinde sorun yaratarak karmaþýk bir tablo ortaya çýkarýr. Þizofrenide nörogeliþimsel probleme genetik, çevresel ve sosyal faktörler de katkýda bulunur. Bu durum hastalýðýn kesin tedavisini güçleþtiren en önemli etkenlerden biridir (Stefan ve ark. 2002, Uzbay 2009). Þizofreni görülme sýklýðýnýn demografik faktörlerle pek fazla deðiþiklik göstermediði göz önüne alýnýrsa halen dünyada 60 milyondan fazla þizofreni hastasý bulunduðu öngörülebilir. Bu rakam ülkemiz için yaklaþýk olarak 700 bin hastadýr. Mevcut farmakoterapinin kesin bir çözüm getirmemesi, ilaç yan etkilerinin sýklýkla tedaviyi býrakmayý veya deðiþtirmeyi gerektirecek ölçüde þiddetli olabilmesi ve þizofreni hastalarýnýn ilaç uyumunun çok iyi olmamasý tedavide yeni arayýþlarý gündeme getirmektedir. Daha etkili, yan tesirleri daha hafif ve hasta tarafýndan daha kolay tolere edilebilen ilaçlar üzerinde çalýþmalar sürdürülmektedir. Þizofreninin etiyopatogenezinde araþtýrýlmasý gereken daha pek çok nokta vardýr. Nörobiyolojik zeminde netlik saðlayabilecek her yeni bulgu önemli veriler saðlama potansiyeline sahiptir. Dopaminerjik ve serotonerjik sistem hedefli yeni kuþak ilaçlar þizofreni tedavisinde eski ilaçlara göre kullaným kolaylýðý ve daha az yan etki sýklýðý gibi avantajlar getirmekle beraber, etkinlik bakýmýndan çok belirgin bir katký saðlamamýþtýr. Þizofreni etiyopatogenezinin daha da netleþtirilmesi ve tedavisine yönelik yeni ilaçlarýn geliþtirilmesi halen nöropsikofarmakolojinin en çok yatýrým yapýlan alanlarýndan birini oluþturmaktadýr (Uzbay 2009). Bu gözden geçirme yazýsýnda katyonik bir poliamin olan ve beyinde yeni bir nörotransmitter olarak tanýmlanan agmatinin þizofreni ve benzeri psikozlarýn taný ve tedavisinde yeni bir hedef olabileceðine yönelik görüþ güncel literatür ýþýðýnda irdelenecektir. Poliaminler ve agmatin Poliaminler, doðada ve canlý organizmalarda yaygýn olarak bulunan 2, 3 veya 4 amino grubu içeren alifatik moleküllerdir (Tabor ve Tabor 1984). Putresin, spermidin ve spermin beyinde de bulunduðu bilinen en önemli poliaminlerdir. Bir guanidino-amin olan agmatinin de memeli beyninde varlýðý gösterilmiþtir (Raasch ve ark. 1995, Reis ve Regunathan 1998). Poliaminler, merkezi sinir sisteminde (MSS) G proteinleri, protein kinazlar, nükleotid siklazlar ve reseptörlerle; ayrýca katekolaminler, GABA, nitrik oksid (NO) ve glutamat gibi baþka sistemlerle de etkileþirler. Memelilerde hücre büyümesi ve hücre membran fonksiyonlarýnýn düzenlenmesinde (nöronlar dahil) önemli bir katkýya sahiplerdir. Þizofreninin nöron mebranlarýnda sinaptik iletiden sorumlu fosfolipidler gibi çeþitli elemanlarýn iþlevlerinde ortaya çýkan deðiþiklik veya yetersizliklerle iliþkisi ortaya konmuþtur (Fenton ve ark. 2000, du Bois ve ark. 2005). Bu veriler çerçevesinde þizofreniye nöron membran anormaliklerinin katkýsý olabileceði düþünülmektedir. Bu hipotez ayný zamanda poliaminlerin þizofreni fizyopatolojisi ile iliþkili olabileceðine de iþaret etmektedir (Ramchand ve ark. 1994). Þizofreni hastalarýnýn beyinlerinde, beyin omurilik sývýlarýnda (BOS) ve kanlarýnda poliamin düzeylerinin yükseldiðine iþaret eden ve tamamý agmatin metabolitleri olan spermin, spermidin ve putresine odaklanan birçok çalýþma yayýnlanmýþtýr. Agmatin, arginin dekarboksilaz enziminin katalizlediði bir reaksiyonla argininin dekarboksilasyonu sonucu oluþan katyonik bir amindir (Þekil 1). Ýlk olarak 1910 yýlýnda Nobel ödüllü bilim insaný Albrecht Kossel tarafýndan ringa balýðýnýn sperminde keþfedilmiþtir (Kossel 1910). Doðada ve memelilerde yaygýn olarak bulunur. Agmatin biyolojik olarak aktif bir maddedir (Lortie ve ark., 1996) ve yüksek bir afinite ile imidazolin ve α 2 -adrenerjik reseptörlere baðlandýðý gösterilmiþtir (Li ve ark. 1994, Piletz ve ark. 1995, Regunathan ve Reis 1996, Reis ve Regunathan 1998). Agmatin beyinde sentezlenen, veziküllerde depolanan ve beyinden salýverilen biyolojik aktif bir maddedir. NO oluþumuna katký saðlayan nitrik oksid sentaz enzimini (NOS) inhibe edici (Galea ve ark. 1996) ve sýçan hipokampal nöronlarýnda glutamaterjik NMDA reseptörleri bloke edici (Yang ve Reis 189

3 Uzbay T. Þekil 1. Agmatin ve poliaminlerin sentez ve metabolizmasý 1999) etkileri vardýr. Yani, MSS de biyolojik etkilerini özgül reseptörler ve nöronal yolaklarla etkileþerek göstermektedir. Agmatinin bir nörotransmitter tanýmý için gerekli tüm ölçütlere sahip olduðu ve yeni bir nörotransmitter olarak kabul edilebileceði ileri sürülmüþtür (Reis ve Regunathan 1998, 2000). Agmatinin kemirgenlerde morfin ve alkol yoksunluk sendromunun bir çok belirtisini hafiflettiði ve bu etkisinden NOS inhibisyonu yapýcý veya NMDA reseptörlerini inhibe edici özelliklerinin sorumlu olabileceði ileri sürülmüþtür (Aricioglu-Kartal ve Uzbay 1997, Uzbay ve ark. 2000). Agmatinin NOS inhibisyonu ve NMDA reseptör antagonisti özellikleri ile anksiyete ve epilepsi gibi baþka eksitatör nitelikli nöropsikiyatrik hastalýklarýn tedavisinde kullanýlabileceði veya nöropsikiyatrik hastalýklarýn tedavisinde kullanýlan bazý ilaçlarýn etkilerine katký saðlayabileceði düþünülmektedir. Akustik irkilme refleksi aracýlýðý ile þizofreninin deney hayvanlarýnda modellenmesi Akustik irkilme refleksi beklenmedik bir durumda ortaya çýkan sesli uyarýcýya yanýt olarak yüz ve iskelet kaslarýnda hýzlý bir kasýlma ile karakterize doðal bir savunma tepkisidir. Ön uyaran aracýlý inhibisyon (prepulse inhibisyon, PPI) irkilmenin plastisitesidir. Modelin esasý irkilme refleksini uyaran sesli (akustik) veya dokunsal (taktil) bir uyarý (pulse) verilmeden önce deney hayvanýna zayýf bir uyarý verilmesine (prepulse) ve daha sonra asýl uyarýya deney hayvanýnýn yeterli bir irkilme refleksi ile karþýlýk verip veremediðinin ölçülmesine dayanýr. Normal deneklerde daha zayýf bir uyarý ile öncelendiðinde asýl uyarýya verilen irkilme refleksi inhibe olur. Þizofreni hastalarýnda daha zayýf bir ön uyarýyý izleyerek verilen asýl uyarýya karþý oluþan irkilme refleksinin þiddeti zayýflamaz. Ayný þiddettedir veya daha da þiddetli bir irkilme cevabý ortaya çýkar (Braff ve ark. 1978, Swerdlow ve ark. 1994). PPI nýn bozulmasý kortikal ve limbik yapýlarýn katýlýmý ile dýþarýdan gelen uyarýlarýn iþlenerek cevaba dönüþtürülmesi ile iliþkili filtre edici (sinyal ayýrýcý, duyusal kapýlama/sensorimotor gating), zihinsel iþlevlerdeki sorunu yansýtýr ve þizofreninin yaný sýra bipolar bozukluk (Perry ve ark. 2001) ve 190

4 Þizofreni Tedavisinde Yeni Bir Hedef Agmatin ve Beyin Poliamin Sistemi Huntington hastalýðý (Swerdlow ve ark. 1995) gibi spektrumdaki diðer hastalýklarýn deðerlendirilmesinde de kullanýlabilir. Ýrkilme refleksinin zayýf bir ön uyarý aracýlýðý ile inhibisyonu (PPI) þizofrenik hayvan modeli çalýþmalarýnda günümüzde kullanýlan en önemli yöntemdir (Geyer ve ark. 2001, Geyer ve Swerdlow 2005, Uzbay 2005). Dýþarýdan gelen uyarýlarýn iþlenerek cevaba dönüþtürülmesi ile iliþkili filtre edici zihinsel fonksiyonlardaki bozukluðu yansýtýr (Uzbay 2004). Þizofreni hastalarýnda da ölçülebilen bir parametre olmasý önemini arttýrmaktadýr (Braff ve ark. 1999, Perry ve ark. 1999). Ölçümler Þekil 2 de görülen irkilme refleksi ölçüm cihazý aracýlýðý ile yapýlýr. Bu cihaz ses yalýtýmlý bir kafesin içinde piyezoelektrik algýlayýcýlar üzerine yerleþtirilmiþ özel sýçan kafesleri ve geniþ ses aralýðýna sahip hoparlörlerden ve bir bilgisayardan oluþur. Þizofreni oluþumunda prefrontal korteks, talamus, striatum ve hipokampus gibi beyin bölgelerinde baþta dopamin olmak üzere nörotransmitter deðiþiklikleri ve bu bölgelerin karþýlýklý olarak birbirleri ile iletiþimlerinde yaþanan aksaklýklar önemlidir. Þekil 3 deki iki baðlantý þizofreni açýsýndan son derece önemlidir: 1. Karþýlýklý hipokampuskorteks baðlantýsý ve 2. Striatal-pallidal-talamikkortikal baðlantý (Konradi ve Heckers 2001). Antipsikotik ilaç etkileri ile iliþkili anatomik ve moleküler çalýþmalarýn çoðu en yoðun dopaminerjik projeksiyonlar gösterdiði ve yüksek yoðunlukta dopaminerjik reseptörler içerdiði için striatuma odaklanmýþtýr. Antipsikotik ilaçlarýn korteks ve hipokampus üzerine etkileri ile iliþkili çalýþmalar daha az olmakla beraber, etki düzeneðinin anlaþýlmasý açýsýndan daha ilgili bilgiler sunmaktadýr. Akustik irkilme refleksinin ön uyaran aracýlý inhibisyonunda bozulma modeli ile deðerlendirilen nörobiyolojik zeminde bu yolaklardaki etkinlik veya bu yolaklar üzerine ilaçlarýn etkileridir. Agmatin, poliaminler ve þizofreni arasýndaki iliþki Agmatin ve poliamin yolaðýnýn þizofreni ve benzeri spektrum hastalýklarý ile iliþkisini ortaya koyan bilimsel veriler þunlardýr: Son zamanlarda NMDA reseptörleri ve metabotropik glutamat reseptörleri gibi glutamata özgül reseptörlerin þizofrenide önemli bir role sahip olduklarý ve farmakoterapide önemli hedefler olabilecekleri yolunda yayýnlar yapýlmaktadýr (Lindsley ve ark. 2006, Harrison 2008). Þizofrenide özellikle negatif belirtilerin glutamaterjik iþlev azalmasý ile iliþkili olabileceði düþünülmektedir. Bu nedenle, dopaminerjik etkisi belirgin olan ilaçlarýn negatif belirtiler üzerine etkileri sýnýrlýdýr. Öte yandan, fensiklidin ile ketamin gibi NMDA reseptör antagonistleri insanlarda ve deney hayvanlarýnda þizofreninin pozitif, negatif ve biliþsel belirtilerinin ortaya çýkmasýna neden olmaktadýr (Tsai and Coyle 2002, Lindley ve ark. 2006). Agmatinin sýçan hipokampal nöronlarýnda glutamaterjik NMDA reseptörleri bloke edici (Yang ve Reis, 1999) etkileri vardýr. Buradan hareketle, NMDA reseptör antagonistik özelliðe sahip olan agmatinin þizofreninin patogenezinde katkýsý olabileceði öngörülebilir. Birçok çalýþmada, agmatinin yýkým ürünleri olan spermidin ve sperminin þizofreni hastalarýnýn beyinlerinde, beyin-omurilik sývýlarýnda ve kanlarýnda yüksek oranlarda bulunduðu gösterilmiþtir (Richardson-Andrews 1983, Andrews 1985, Ramchand ve ark. 1994, Gilad ve ark. 1995). Metabolitlerinin yüksek miktarlarda olmasý agmatinin de bu hastalarda yüksek konsantrasyonlarda bulunabileceði fikrini desteklemektedir. Agmatinin prekürsörü olan asimetrik dimetilarginin gibi asimetrik argininlerinin þizofreni, hipertansiyon ve diyabet hastalarýnda plazma düzeylerinin yüksek bulunmuþ olmasý (Das ve ark. 1996, Kopieczna-Grzebieniak ve Goss 2005) agmatin aþýrý salýverilmesi veya yüksek agmatin konsantrasyonlarý ile þizofreni arasýndaki iliþkiyi desteklemektedir. Bununla beraber, literatürde henüz agmatinin þizofreni veya baþka MSS hastalýklarýnda beyin, beyin-omurilik sývýsý veya kandaki düzeyleri ile iliþkili bir veri bulunmamaktadýr. Bu konularýn araþtýrýlmasý ve literatüre ilgili verilerin sunulmasý agmatin ile þizofreni ve diðer MSS hastalýklarý arasýndaki iliþkiye ýþýk tutacaktýr. Yakýn tarihlerde laboratuvarýmýzda gerçekleþtirdiðimiz ve TÜBÝTAK tarafýndan da desteklenen çalýþmalarýmýzýn sonuçlarý agmatinin sýçanlarda akustik irkilme refleksinin PPI nunu anlamlý bir þekilde bozduðuna iþaret etmiþtir (Uzbay ve ark. 191

5 Uzbay T. Þekil 2. Ýrkilme refleksi ölçüm cihazý (Uzbay 2004). 2008, Uzbay ve ark. baskýda). Bu çalýþmalarda, PPI nu bozan baþka bir ajan olan apomorfin ve agmatin birlikte veya ayrý ayrý verildiklerinde PPI nu bozan dozlarýnda spontan irkilme yanýtý üzerine anlamlý bir etki oluþturmamýþtýr. Daha da önemli olarak, agmatin PPI nu bozucu etki yapan dozunda deney hayvanlarýnýn açýk alanda ölçülen lokomotor aktiviteleri üzerine de anlamlý bir etki oluþturmamýþtýr. Bu gözlemler, agmatinin PPI üzerine bozucu etkilerinin onun eksitatör veya baþka non-spesifik toksik etkileri ile iliþkili olamayacaðýna iþaret etmektedir. Bu çalýþmalarýn verileri agmatinin þizofreni etiopatogenezindeki ve agmatin sentaz inhibitörlerinin tedavideki önemine iþaret eden incelemeli patent alýnmasýný saðlamýþtýr (Uzbay ve ark. 2009). Çalýþmamýzdaki diðer bir ilginç bulgu da agmatin ve apomorfin birlikte verildikleri zaman ayrý ayrý verildiklerinden çok daha güçlü ve istatistikçe anlamlý bir þekilde PPI un bozulmasýdýr. Verilerimiz agmatin ile bir dopamin agonisti olan apomorfin arasýnda böyle bir etkileþmeye iþaret eden ilk bulgudur. Burada farmakokinetik ve/veya farmakodinamik etkileþme söz konusu olabilir. Agmatinin MSS ndeki farmakokinetik özellikleri ile iliþkili bilgilerimiz oldukça kýsýtlýdýr ve bu etkileþmenin mekanizmasýnýn anlaþýlabilmesi için ileri çalýþmalara gerek vardýr. Bu veriler, agmatin ile dopamin arasýnda olasý bir etkileþmeyi de iþaret ediyor olabilir. Agmatin ile dopaminerjik sistem arasýndaki etkileþimin incelenmesi, agmatinin baðýmlýlýk yapma potansiyeli hakkýnda da fikir verebilir. Çalýþmamýzda, birinci kuþak (klasik) bir antipsikotik olan haloperidol ve ikinci kuþak (atipik) bir antipsikotik olan klozapin apomorfinin PPI üzerine bozucu etkisini beklendiði gibi geri çevirirken, ne haloperidol ne de ketiyapin ve klozapin agmatinin PPI üzerine bozucu etkisini geri çevirmemiþtir. Haloperidol dopaminerjik, klozapin 192

6 Þizofreni Tedavisinde Yeni Bir Hedef Agmatin ve Beyin Poliamin Sistemi Þekil 3. Beyinde þizofreni ile iliþkili dopaminerjik projeksiyonlar. (1) Karþýlýklý hipokampus-korteks baðlantýsý, (2) Striatal-pallidal-talamik-kortikal baðlantý. Substantia nigra (SN) neuronlarý striatumdaki (S) GABAerjik nöronlara projeksiyon yapar. Bu nöronlar korteksten (C) girdi alýr ve globus pallidus (GP) ile talamus (T) aracýlýðý ile kortekse projeksiyonlar gönderir. Ventral tegmental alan (VTA) neuronlarý kortekse ve hipokampus (H) gibi limbik bölgelere projeksiyonlar yapar (Konradi ve Heckers 2001). ve ketiyapin dopaminerjik ve serotonerjik reseptörler üzerinden etki ederler. Ýlaçlarýn burada etkisiz olmasý agmatinin PPI üzerine bozucu etkilerinin dopaminerjik ve serotonerjik sistemler dýþýnda olabileceðini düþündürmektedir. Bu etki agmatinin iliþkili olduðu imidazolin reseptörleri, adrenerjik α 2 reseptörler veya NMDA-NO yolaðý üzerine inhibitör etkileri ile iliþkili olabilir. Doðrudan santral agmatin konsantrasyonunda bir artýþ da buna neden olabilir. Ýlginç olarak yakýn tarihli bir çalýþmada, Palsson ve ark. (2008) 20 mg/kg agmatinin farelerde fensiklidin ile oluþturulmuþ PPI bozucu etkileri iyileþtirdiðini gözlemiþtir. Palsson ve çalýþma grubu 10 ve 40 mg/kg agmatinin fensiklidinin oluþturduðu PPI bozukluðu üzerine etkisiz olduðunu gözlemlemiþ, daha yüksek dozlarýný ise çalýþmamýþtýr. Bizim çalýþmamýzda da 40 mg/kg agmatinin apomorfinin PPI u bozucu etkilerini düzeltmediði gösterilmiþti (Uzbay ve ark. baskýda). Bu çalýþmalarýn sonuçlarý, agmatinin kemirgenlerde PPI üzerine bifazik etkileri olduðunu düþündürmektedir. Agmatinin sensorimotor sinyal ayýrt etmeyi bozucu etkileri 40 mg/kg dan daha yüksek dozlarýnda ortaya çýkmaktadýr. Bu da santral agmatin aþýrý salýnýmý veya yüksek dozlarda agmatinin þizofreni ve benzeri spektrum hastalýklarý ile iliþkisi hipotezini destekleyen bir gözlemdir. Ýki çalýþma arasýndaki farklý sonuçlara farklý hayvan türlerinin (sýçan ve fare) kullanýlmasý ve PPI modelinin farklý ilaçlarla (apomorfin ve fensiklidin) oluþturulmasý da neden olabilir. Tartýþýlmasý gereken diðer bir durum da agmatinin baðýmlýlýk yapýcý maddelerden kesilme sendromu 193

7 Uzbay T. üzerine olan etkileridir. Agmatin, Palsson un çalýþmasýnda etkili olan dozunda morfin ve alkol yoksunluðu belirtilerini hafifletmekte (Aricioglu- Kartal ve Uzbay 1997, Uzbay ve ark. 2000) ve morfinin analjezik etkisini güçlendirmektedir (Yesilyurt ve Uzbay 2001). Agmatinin bu etkileri NOS inhibitör özellikleri ile iliþkili olabilir. NOS inhibitörlerinin morfin ve alkol gibi baðýmlýlýk yapan maddelerden ani kesilme sonrasýnda gözlenen yoksunluk sendromunu inhibe edici etkileri iyi bilinmektedir (Uzbay ve Oglesby 2001). Öte yandan, agmatinin yoksunluk belirtilerini giderici etkilerine baðýmlýlýk yapan maddenin yerine geçme özelliði de katký saðlayabilir. Yani, agmatinin kötüye kullaným potansiyeli olabilir. Vücut geliþtirme sporu yapanlar tarafýndan agmatinin aþýrý miktarda tüketildiðine ve kötüye kullanýlabileceðine iþaret eden internette yayýnlanan haberlerin yanýsýra (http://www.bodybuilding.com/fun/ jrod17. htm), ölümle yaþam arasý deneyimlerde agmatinin katkýsýna iþaret eden internet yazýlarý (Thomas 2004) ve tütün üretiminde transgenik üretim için agmatin kullanýlýyor olmasý (Burtin ve Michael 1997) da bu düþünceyi destekler niteliktedir. Öte yandan, þizofreni hastalarýnda alkol ve madde kötüye kullanýmý sýklýðý oldukça yüksektir ve madde kötüye kullanýmý ile þizofreni arasýnda bir iliþki bulunmaktadýr (Batel 2000, Davidson 2005). Dikkate alýnmasý gereken diðer bir konu da, santral nitrerjik sistem ile þizofreni arasýndaki iliþkinin agmatinin NOS inhibitör özelliði bakýmýndan deðerlendirilmesidir. Gerek beyin dokusunda gerçekleþtirilen post-mortem çalýþmalarýn sonuçlarý (Karson ve ark. 1996, Yao ve ark. 2004), gerekse plazma örneklerine dayanan biyokimyasal çalýþmalarýn sonuçlarý (Yanýk ve ark. 2003, Taneli ve ark. 2004) þizofreni hastalarýnda NO aktivitesinde artýþ olduðuna iþaret etmektedir. Bu veriler, NOS u bloke eden L-NAME gibi ilaçlarýn farelerde fensiklidin ile oluþturulan þizofreni modeli üzerinde olumlu etkilerinin saptandýðýna iþaret eden deneysel verilerle de (Klamer ve ark. 2001) desteklenmiþtir. Bununla beraber, bu gözlemlere zýt yönde deneysel (Black ve ark. 1999) ve klinik (Bernstein ve ark. 2005) verilerin de yayýnlanmýþ olmasý konunun daha kapsamlý araþtýrýlmasý gerektiðine iþaret etmektedir. Öte yandan, NO nun cgmp aracýlý glutamat salýnýmý ile NMDA aktivasyonunu artýrmasý (Garthwaite 1989, Uzbay ve Oglesby 2001) ve glutamaterjik iþlev azalmasý ile þizofreni arasýndaki iliþkiye iþaret eden yakýn tarihli çalýþmalarýn sonuçlarý da (Gaspar ve ark. 2009, Kanuma ve ark. 2010) þizofreni hastalýðýna NO aktivasyonundaki artýþýn neden olabileceði þeklinde bir hipotezi desteklememektedir. Þizofreni hastalarýnda NO aktivitesindeki artýþ þizofreninin nedeni deðil, sonucu olabilir. Agmatinin NOS inhibisyonu yapýcý etkileri, yoksunluk belirtilerini de iyileþtirdiði daha düþük dozlarý ile iliþkili görünmektedir. Agmatin PPI u ise çok daha yüksek dozlarýnda bozmaktadýr. SONUÇ Sonuç olarak, tüm bu ipuçlarý ve bilimsel veriler agmatin ve poliamin yolaðýnýn þizofreni baþta olmak üzere akustik irkilme refleksinin PPI undaki bozulma ile karakterize psikiyatrik hastalýklarýn taný ve tedavisine yönelik yeni, önemli ve üzerinde araþtýrma yapýlmaya deðer bir alan olduðuna iþaret etmektedir. Bu alanda yapýlacak çalýþmalardan elde edilecek yeni verilerin agmatinin buradaki rolünü netleþtirmeye ve buradan hareketle yeni ve daha etkin tedavi seçenekleri sunmaya önemli bir katkýsý olacaðý açýktýr. Yazýþma adresi: Dr. Tayfun Uzbay, Gülhane Askeri Týp Akademisi Týbbi Farmakoloji Anabilim Dalý, Ankara, Andrews RC (1985) The side effects of antimalarial drugs indicate a polyamine involvement in both schizophrenia and depression. Med Hypotheses, 18: Arýcýoglu-Kartal F, Uzbay IT (1997) Inhibitory effect of agmatine on naloxone-precipitated abstinence syndrome in morphine dependent rats. Life Sci, 61: KAYNAKLAR Batel P (2000) Addiction and schizophrenia. Eur Psychiatry, 15: Bernstein HG, Bogerts B, Keilhoff G (2005) The many faces of nitric oxide in schizophrenia. A review. Schizophr Res, 78: Black MD, Selk DE, Hitchcock JM ve ark. (1999) On the effect 194

8 Þizofreni Tedavisinde Yeni Bir Hedef Agmatin ve Beyin Poliamin Sistemi of neonatal nitric oxide synthase inhibition in rats: a potential neurodevelopmental model of schizophrenia. Neuropharmacology, 38: Braff D, Stone C, Callaway E ve ark. (1978) Prestimulus effects on human startle reflex in normals and schizophrenics. Psychophysiology, 15: Braff DL, Swerdlow NR, Geyer MA (1999) Symptom correlates of prepulse inhibition deficits in male schizophrenic patients. Am J Psychiatry, 156: Burtin D, Michael AJ (1997) Overexpression of arginine decarboxylase in transgenic plants. Biochem J, 325(Pt 2): Das I, Khan NS, Puri BK ve ark. (1996) Elevated endogenous nitric oxide synthase inhibitor in schizophrenic plasma may reflect abnormalities in brain nitric oxide production. Neurosci Lett, 215: DavIdson M (2005) Normal behaviour, abnormal behaviour and mental illness are biologically on a continuum. ECNP Newsletter, 8:2-3. du Bois TM, Deng C, Huang XF (2005) Membrane phospholipid composition, alterations in neurotransmitter systems and schizophrenia. Prog Neuropsychopharmacol Biol Psychiatry, 29: Fenton WS, Hibbeln J, Knable M (2000) Essential fatty acids, lipid membrane abnormalities, and the diagnosis and treatment of schizophrenia. Biol Psychiatry, 47:8-21. Galea E, Regunathan S, Eliopoulos V ve ark. (1996) Inhibition of mammalian nitric oxide synthases by agmatine, an endogenous polyamine formed by decarboxylation of arginine. Biochem J, 316(pt 1): Garthwaite J, Garthwaite G, Palmer RM ve ark. (1989) NMDA receptor activation induces nitric oxide synthesis from arginine in rat brain slices. Eur J Pharmacol, 172: Gaspar PA, Bustamante ML, Silva H ve ark. (2009) Molecular mechanisms underlying glutamatergic dysfunction in schizophrenia: therapeutic implications. J Neurochem, 111: Geyer MA, Krebs-Thomson K, Braff DL ve ark. (2001) Pharmacological studies of prepulse inhibition model of sensorimotor gating deficits in schizophrenia: A decade in review. Psychopharmacol, 156: Geyer MA, Swerdlow NR (2005) Measurement of Startle response, prepulse inhibition, and habituation. Current Protocols in Neuroscience, John Wiley & Sons, Inc., On-Line ed., Unit Gilad GM, Gilad VH, Casanova MF ve ark. (1995) Polyamines and their metabolizing enzymes in human frontal cortex and hippocampus: Preliminary measurements in affective disorders. Biol Psychiatry, 38: HarrIson PJ (2008) Metabotropic glutamate receptor agonists for schizophrenia. Br J Psychiatry, 192: Kanuma K, Aoki T, Shimazaki Y (2010) Recent patents on positive allosteric modulators of the metabotropic glutamate 5 receptor as a potential treatment for schizophrenia. Recent Pat CNS Drug Discov, 5: Karson CN, Griffin WS, Mrak RE ve ark. (1996) Nitric oxide synthase (NOS) in schizophrenia: Increases in cerebellar vermis. Mol Chem Neuropathol, 27: Klamer D, Engel JA, Svensson L (2001) The nitric oxide synthase inhibitor L-NAME, block phencyclidine-induced disruption of prepulse inhibition in mice. Psychopharmacology, 156: Konradi C, Heckers S (2001) Antipsychotic Drugs and Neuroplasticity: Insights into the Treatment and Neurobiology of Schizophrenia, Biol Psychiatry, 50: Kopieczna-Grzebieniak E, Goss M (2005) The importance of regulation of endogenous methylarginine concentrations in clinical practice. Przeglad Lekarski, 62: Kossel A (1910) Über das agmatin. Zeitschrift für Physiologische Chemie, 66: LI G, Regunathan S, Barrow CJ ve ark. (1994) Agmatine: An endogenous clonidine-displacing substance in the brain. Science, 263: LIndsley CW, Shipe WD, Wolkenberg SE ve ark. Progress towards validating the NMDA receptor hypofunction hypothesis of schizophrenia. Curr Top Med Chem, 6: LortIe MJ, Novotny WF, Peterson OW ve ark. (1996) Agmatine, a bioactive metabolite of arginine. J Clin Invest, 97: Pålsson E, Fejgin K, Wass C ve ark. (2008) Agmatine attenuates the disruptive effects of phencyclidine on prepulse inhibition. Eur J Pharmacol, 590: Perry W, Geyer MA, Braff DL (1999) Sensorimotor gating and thought disturbance measured in close temporal proximity in schizophrenic patients. Arch Gen Psychiatry, 56: Perry W, Minassian A, Feifel D ve ark. (2001) Sensorimotor gating deficits in bipolar disorder patients with acute psychotic mania. Biol Psychiatry, 50: Piletz JE, Chikkala DN, Ernsberger P (1995) Comparison of the properties of agmatine and endogenous clonidine-displacing substance at imidazoline and alpha 2-adrenergic receptors. J Pharmacol Exp Ther, 272: Raasch W, Regunathan S, Li G ve ark. (1995) Agmatine, the bacterial amine, is widely distributed in mammalian tissues. Life Sci, 56: Ramchand CN, Das I, Gliddon A ve ark. (1994) Role of polyamines in the membrane pathology of schizophrenia. A study using fibroblasts from schizophrenic patients and normal controls. Schizophr Res, 13: Regunathan S, Reis DJ (1996) Imidazoline receptors and their endogenous ligands. Ann Rev Pharmacol Toxicol, 36: Reis DJ, Regunathan S (1998) Agmatine: An endogenous ligand at imidazoline receptors may be a novel neurotransmitter in brain. J Auton Nerv Sys, 72: Reis DJ, Regunathan S (2000) Is agmatine a novel neurotransmitter in brain? Trends Pharmacol Sci, 21: Richardson-Andrews RC (1983) A central role for the polyamines in the aetiology of schizophrenia. Med Hypotheses, 11: Saka MC, Atbaþoðlu EC (2007) Þizofreni Epidemiyolojisi ve 195

9 Uzbay T. Diðer Psikotik Bozukluklar. In: Sogür H, Alptekin K, Atbaþoðlu EC, Herken H (editörler). Türk Psikiyatri Derneði Yayýný, Ankara, s. 15. Stefan M, Travis M, Murray RM (2002) An Atlas of Schizophrenia. London, The Parthenon Publishing Group. Swerdlow NR, Braff DL, Taaid N ve ark. (1994) Assessing the validity of an animal model of deficient sensoriomotor gating in schizophrenic patients. Arch Gen Psychiatry, 51: Swerdlow NR, Paulsen J, Braff DL ve ark. (1995) Impaired prepulse inhibition of acoustic and tactile startle response in patients with Huntington's Disease. Neurol Neurosurg Psychiatry, 58: Tabor CW, Tabor H (1984) Polyamines. Annu Rev Biochem, 53: Taneli F, Pýrýldar S, Akdeniz F ve ark. (2004) Serum nitric oxide metabolite levels and the effect of antipsychotic therapy in schizophrenia. Arch Med Res, 35: Thomas S (2004) Agmatine and near-death experiences, (http://www.neurotransmitter.net/neardeath.html). TsaI G, Coyle JT (2002) Glutamatergic mechanisms in schizophrenia. Annu Rev Pharmacol Toxicol, 42: Uzbay IT, Yesilyurt O, Çelik T ve ark. (2000) Effects of agmatine on ethanol withdrawal syndrome in rats. Behav Brain Res, 107: Uzbay IT, Oglesby MW (2001) Nitric oxide and substance dependence. Neurosci Biobehav Rev, 25: Uzbay IT (2004) Psikofarmakolojinin Temelleri ve Deneysel Araþtýrma Teknikleri. Ankara, Çizgi Týp Yayýnevi, s.124. Uzbay IT (2005) Þizofreni araþtýrmalarýnda kullanýlan deneysel hayvan modelleri. Þizofreni I, ME Ceylan, M Çetin (Eds), III. Baský, Ýstanbul, Yerküre Tanýtým ve Yayýncýlýk Hizmetleri A.Þ., s Uzbay IT, Kayir H, Göktalay G ve ark. (2008) Agmatine induces schizophrenia like-symptom in Wistar rats. Eur Neuropsychopharmacol, 18(Suppl 4):399. Uzbay IT, Kayir H, Göktalay G ve ark. (2009) Þizofreni Tedavisi Ýçin Yeni Bir Farmasötik Bileþik ve Tanýsý Ýçin Yeni Bir Yöntem (A New Pharmaceutical Compound for Schizophrenia Treatment and A New Method for its Diagnosis), T.C. Türk Patent Enstitüsü, TR B sayýlý incelemeli patent. Uzbay IT (2009) New pharmacological approaches in the treatment of schizophrenia. Turk J Psychiatr, 20: Uzbay IT, Kayir H, Goktalay G ve ark. (2010, baskýda) Agmatine disrupts prepulse inhibition of acoustic startle reflex in rats. J Psychopharmacol. Yang XC, Reis DJ (1999) Agmatine selectively blocks the N- methyl-d-aspartate subclass of glutamate receptor channels in rat hippocampal neurons. Pharmacol Exp Ther, 288: Yanýk M, Vural H, Kocyigit A ve ark. (2003) Tutkun H, Zoroglu SS, Herken H, Savas HA, Koylu A, Akyol O. Is the argininenitric oxide pathway involved in the pathogenesis of schizophrenia? Neuropsychobiology, 47: Yao JK, Leonard S, Reddy RD (2004) Increased nitric oxide radicals in postmortem brain from patients with schizophrenia. Schizophr Bull, 30: Yeþilyurt O, Uzbay IT (2001) Agmatine potentiates the analgesic effect of morphine by an alpha-2-adrenoceptor-mediated mechanism in mice. Neuropsychopharmacology, 25:

Şizofreni Tedavisinde Yeni Farmakolojik Yaklaşımlar

Şizofreni Tedavisinde Yeni Farmakolojik Yaklaşımlar Türk Psikiyatri Dergisi 2009; 20(2):175-182 Şizofreni Tedavisinde Yeni Farmakolojik Yaklaşımlar Dr. İ. Tayfun UZBAY 1 Özet / Abstract Şizofreni rasyonel farmakoterapisi oldukça güç, ciddi bir mental hastalıktır.

Detaylı

Madde bağımlılığının nörobiyolojik temelleri?

Madde bağımlılığının nörobiyolojik temelleri? Madde bağımlılığının nörobiyolojik temelleri? Prof.Dr. İ. Tayfun UZBAY Gülhane Askeri Tıp Fakültesi, Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı Psikofarmakoloji Araştırma Ünitesi, Etlik - Ankara 2. Klinik Toksikoloji

Detaylı

Prof. Dr. Feyza Arıcıoğlu 27.Mayıs.2005 Mersin

Prof. Dr. Feyza Arıcıoğlu 27.Mayıs.2005 Mersin Prof. Dr. Feyza Arıcıoğlu 27.Mayıs.25 Mersin SANTRAL SİNİR SİSTEMİ -NİTRİK OKSİT 1 Santral NO Nörotoksisitede Alzheimer hastalığı, Huntington hastalığı ve Serebral iskemi Kronik alkol Serebral inme sonrası

Detaylı

DENEYSEL RATLARDA ATOMOKSETİN VE OMEGA 3 ÜN SERUM ÇİNKO VE BAKIR DÜZEYLERİ ÜZERİNE ETKİSİ. Prof. Dr. Mevlüt Sait KELEŞ

DENEYSEL RATLARDA ATOMOKSETİN VE OMEGA 3 ÜN SERUM ÇİNKO VE BAKIR DÜZEYLERİ ÜZERİNE ETKİSİ. Prof. Dr. Mevlüt Sait KELEŞ DENEYSEL RATLARDA ATOMOKSETİN VE OMEGA 3 ÜN SERUM ÇİNKO VE BAKIR DÜZEYLERİ ÜZERİNE ETKİSİ Prof. Dr. Mevlüt Sait KELEŞ GİRİŞ Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB); hiperaktivite, dikkatsizlik,

Detaylı

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý

Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði Ýletiþim Aðý Spor Bilimleri Derneði, üyeler arasýndaki haberleþme aðýný daha etkin hale getirmek için, akademik çalýþmalar yürüten bilim insaný, antrenör, öðretmen, öðrenci ve ilgili

Detaylı

Dopamin tirozinden sentez edilir (Kayaalp

Dopamin tirozinden sentez edilir (Kayaalp Þizofreni ve Dopamin Doç. Dr. M. Emin ÖNDER*, Uz. Dr. Kutsal KÜÇÜKADA** Dopamin tirozinden sentez edilir (Kayaalp 1992). Tirozin hidroksilaz enzimi dopamin sentezinde hýz kýsýtlayýcý enzim olarak rol oynamaktadýr.

Detaylı

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler

Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler 46.ULUSAL PSİKİYATRİ KONGRESİ, 2010 Nörolojik Hastalıklarda Depresyon ve Sitokinler Dr.Canan Yücesan Ankara Tıp Fakültesi Nöroloji Anabilim Dalı Akış Sitokinler ve depresyon Duygudurum bozukluklarının

Detaylı

Nikotinik Asetilkolin Reseptörlerinin Farmakolojisi. Dr. Vahide Savcı. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji AD

Nikotinik Asetilkolin Reseptörlerinin Farmakolojisi. Dr. Vahide Savcı. Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji AD Nikotinik Asetilkolin Reseptörlerinin Farmakolojisi Dr. Vahide Savcı Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji AD 1 İçerik Giriş Nikotinik reseptörlerin yapısı Tedavi alanları

Detaylı

SEROTONERJİK VE NORADRENERJİK SİSTEM ÜZERİNE ETKİLİ BAZI ANTİDEPRESANLARIN DENEYSEL ALKOL KESİLME SENDROMU ÜZERİNE ETKİLERİ

SEROTONERJİK VE NORADRENERJİK SİSTEM ÜZERİNE ETKİLİ BAZI ANTİDEPRESANLARIN DENEYSEL ALKOL KESİLME SENDROMU ÜZERİNE ETKİLERİ SEROTONERJİK VE NORADRENERJİK SİSTEM ÜZERİNE ETKİLİ BAZI ANTİDEPRESANLARIN DENEYSEL ALKOL KESİLME SENDROMU ÜZERİNE ETKİLERİ Yrd.Doç.Dr Doç.Dr.Esra.Esra SAĞLAM Maltepe Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Farmakoloji

Detaylı

DENEYSEL ŞİZOFRENİ MODELLERİ EXPERIMENTAL SCHIZOPHRENIA MODELS

DENEYSEL ŞİZOFRENİ MODELLERİ EXPERIMENTAL SCHIZOPHRENIA MODELS Kocaeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi Eylül 2015, Cilt1, Sayı1, s. 12-20 DERLEME Journal of Health Sciences of Kocaeli University September 2015, Vol.1, No.1, pp. 12-20 REVIEW Oğuz Mutlu 1,*, Havva

Detaylı

Oytun Erbaş, Hüseyin Sedar Akseki, Dilek Taşkıran

Oytun Erbaş, Hüseyin Sedar Akseki, Dilek Taşkıran Yağlı Karaciğer (Metabolik Sendrom) Modeli Geliştirilen Sıçanlarda Psikoz Yatkınlığındaki Artışın Gösterilmesi ve Bu Bulgunun İnflamatuar Sitokinlerle Bağlantısının Açıklanması Oytun Erbaş, Hüseyin Sedar

Detaylı

Þizofreni özellikle düþünce, algý ve duygulaným

Þizofreni özellikle düþünce, algý ve duygulaným Çocukluk ve Ergenlik Döneminde Þizofreni: Klinik Özellikler Doç. Dr. Selahattin ÞENOL* Þizofreni özellikle düþünce, algý ve duygulaným alanlarýnda bozulmayla seyreden ciddi bir ruhsal hastalýktýr. Ýlk

Detaylı

Þizofrenide Duygu Algýlama ve Tanýma Süreçleri

Þizofrenide Duygu Algýlama ve Tanýma Süreçleri Þizofrenide Duygu Algýlama ve Tanýma Süreçleri Özlem Altunel 1, Görkem Demirdöðen 2, Uzay Dural 3, M. Kemal Kuþçu 4 1 Uz.Dr., Serbest Hekim, 2 Psk., 3 Kl.Psk., 4 Doç.Dr., Marmara Üniversitesi Ýstanbul

Detaylı

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum

ÇEVRE VE TOPLUM. Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum ÇEVRE VE TOPLUM 11. Bölüm DOÐAL AFETLER VE TOPLUM Konular DOÐAL AFETLER Dünya mýzda Neler Oluyor? Sel Erozyon Kuraklýk Kütle Hareketleri Çýð Olaðanüstü Hava Olaylarý: Fýrtýna, Kasýrga, Hortum Volkanlar

Detaylı

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Tıpta Doktora Farmakoloji Marmara Üniversitesi 1989

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl. Tıpta Doktora Farmakoloji Marmara Üniversitesi 1989 Adı Soyadı: Mehmet Emin Ceylan Doğum Tarihi: 25 08 1956 Unvanı: Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Diploması Lisans Eğitimi Sivas Tıp Fakültesi Hacettepe Tıp Fakültesi Cumhuriyet

Detaylı

Büyük oranda hayvan araþtýrmalarý ve in vitro

Büyük oranda hayvan araþtýrmalarý ve in vitro Noradrenerjik Sistem ve Depresyon Yrd. Doç. Dr. Þükrü UÐUZ*, Dr. Ebru YURDAGÜL* Büyük oranda hayvan araþtýrmalarý ve in vitro çalýþmalarda elde edilen kanýtlar, duygudurum bozukluklarýnýn beyinde limbik

Detaylı

Doksorubisin uygulanan PARP-1 geni silinmiş farelerde FOXO transkripsiyon faktörlerinin ekspresyonları spermatogenez sürecinde değişiklik gösterir

Doksorubisin uygulanan PARP-1 geni silinmiş farelerde FOXO transkripsiyon faktörlerinin ekspresyonları spermatogenez sürecinde değişiklik gösterir Doksorubisin uygulanan PARP-1 geni silinmiş farelerde FOXO transkripsiyon faktörlerinin ekspresyonları spermatogenez sürecinde değişiklik gösterir Çiler Çelik-Özenci*, Nilay Kuşcu*, Nayçe Bektaş*, Ece

Detaylı

ŞİZOFRENİDE HİSTAMİN. Dr. Özmen METİN Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD.

ŞİZOFRENİDE HİSTAMİN. Dr. Özmen METİN Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD. ŞİZOFRENİDE HİSTAMİN Dr. Özmen METİN Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri AD. HISTAMINE IN THE TREATMENT OF PSYCHOSIS A Psychiatric and Objective Psychological Study. R. W. ROBB M. D., B. KOVITZ

Detaylı

BEYİN NASIL BAĞIMLI OLUYOR?

BEYİN NASIL BAĞIMLI OLUYOR? Prof.Dr. İ. Tayfun UZBAY Gülhane Askeri Tıp Akademisi, Tıp Fakültesi, Tıbbi Farmakoloji Anabilim Dalı, Psikofarmakoloji Araştırma Ünitesi, BEYİN NASIL BAĞIMLI OLUYOR? 34 Bağımlılık Süreçleri ve Madde Bağımlılığının

Detaylı

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK

Açıklama 2008 2009. Araştırmacı: YOK. Danışman: YOK. Konuşmacı: YOK Açıklama 2008 2009 Araştırmacı: YOK Danışman: YOK Konuşmacı: YOK SİLAHLI ÇATIŞMA İLE İLİŞKİLİ TRAVMA SONRASI STRES BOZUKLUĞUNDA DİĞER BİYOLOJİK TEDAVİ SEÇENEKLERİ Dr. Cemil ÇELİK Sunumun hedefleri Silahlı

Detaylı

Klozapin ve Þizofreni Saðaltýmýndaki Yeri

Klozapin ve Þizofreni Saðaltýmýndaki Yeri Klozapin ve Þizofreni Saðaltýmýndaki Yeri F. Mükerrem GÜVEN*, Sunar BÝRSÖZ** ÖZET Antipsikotik ilaçlarýn þizofreni tedavisinde kullanýmý sayesinde, 20. yüzyýlýn ikinci yarýsýnda þizofreni hastalarýnýn

Detaylı

Þizofrenide Cinsel Ýþlev Bozukluklarý: Kesitsel Bir Deðerlendirme

Þizofrenide Cinsel Ýþlev Bozukluklarý: Kesitsel Bir Deðerlendirme ARAÞTIRMA Þizofrenide Cinsel Ýþlev Bozukluklarý: Kesitsel Bir Deðerlendirme Sexual Dysfunction in Schizophrenia: A Cross-Sectional Evaluation Soner Çakmak 1, Gonca Karakuþ 2, Yunus Emre Evlice 3 1 Uz.Dr.,

Detaylı

Motor kademeleri ile otomasyon seviyeleri arasýnda akýllý baðlantý Akýllý Baðlantý Siemens tarafýndan geliþtirilen SIMOCODE-DP iþlemcilerin prozeslerinin hatasýz çalýþmasýný saðlamak için gerekli tüm temel

Detaylı

Normal anksiyete organizmanýn biyolojik bir

Normal anksiyete organizmanýn biyolojik bir Anksiyetenin Nörobiyolojisi Ý. Tayfun UZBAY* Normal anksiyete organizmanýn biyolojik bir korunma sistemidir ve potansiyel bir tehlike algýlandýðýnda ortaya çýkarak organizmanýn tehlikeli durumdan kendini

Detaylı

Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi

Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi 1 Özet Týp Fakültesi öðrencilerinin Anatomi dersi sýnavlarýndaki sistemlere göre baþarý düzeylerinin deðerlendirilmesi Mehmet Ali MALAS, Osman SULAK, Bahadýr ÜNGÖR, Esra ÇETÝN, Soner ALBAY Süleyman Demirel

Detaylı

Simge Özer Pýnarbaþý

Simge Özer Pýnarbaþý Simge Özer Pýnarbaþý 1963 yýlýnda Ýstanbul da doðdu. Ortaöðrenimini Kadýköy Kýz Lisesi nde tamamladý. 1984 yýlýnda Ýstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü nü bitirdi.

Detaylı

Dopamin. n Motor striatumdaki dopaminerjik innervasyon: SNpcompacta A9 hücre grubu

Dopamin. n Motor striatumdaki dopaminerjik innervasyon: SNpcompacta A9 hücre grubu Dopamin n Motor striatumdaki dopaminerjik innervasyon: SNpcompacta A9 hücre grubu n İki tip dopamin reseptörü ile farklı etki gösterir n D1 ve D2 reseptörleri farmakolojik, anatomik ve biyokimyasal özelliklere

Detaylı

İmidazolin-2 Reseptörlerinin Rolünün İn Vivo Morfin Bağımlılığı Modelinde Araştırılması

İmidazolin-2 Reseptörlerinin Rolünün İn Vivo Morfin Bağımlılığı Modelinde Araştırılması MÜSBED 2011;1(2):88-95 İmidazolin-2 Reseptörlerinin Rolünün İn Vivo Morfin Bağımlılığı Modelinde Araştırılması Zehra Çetin 1, Tijen Utkan 2, Alan Hudson 3, Feyza Arıcıoğlu 1 Araştırma / Original Paper

Detaylı

2 - Konuþmayý Yazýya Dökme

2 - Konuþmayý Yazýya Dökme - 1 8 Konuþmayý Yazýya Dökme El yazýnýn yerini alacak bir aygýt düþü XIX. yüzyýlý boyunca çok kiþiyi meþgul etmiþtir. Deðiþik tasarým örnekleri görülmekle beraber, daktilo dediðimiz aygýtýn satýlabilir

Detaylı

FEN BÝLÝMLERÝ. TEOG-2 DE % 100 isabet

FEN BÝLÝMLERÝ. TEOG-2 DE % 100 isabet TEOG-2 DE % 1 isabet 1. Geyik Aslan Ot Fare ýlan Atmaca Doðal bir ekosistemde enerji aktarýmý þekildeki gibi gösterilmiþtir. Buna göre, aþaðýdaki açýklamalardan hangisi yanlýþtýr? Aslan ile yýlan 2. dereceden

Detaylı

Major depresyonun ve diðer depresif bozukluklarýn

Major depresyonun ve diðer depresif bozukluklarýn Depresyonda Serotonerjik Düzenekler Yrd. Doç. Dr. Lut TAMAM*, Dr. Tayfun ZEREN* Major depresyonun ve diðer depresif bozukluklarýn etiyolojisinde yer alan biyolojik etkenlerin varlýðýna iliþkin kuramlar

Detaylı

Alkol çok eski zamanlardan beri (M.Ö. 2000) var. Alkol Kullaným Bozukluklarý. Özet

Alkol çok eski zamanlardan beri (M.Ö. 2000) var. Alkol Kullaným Bozukluklarý. Özet Alkol Kullaným Bozukluklarý Uz. Dr. Ayhan KALYONCU*, Uz. Dr. Hasan MIRSAL* Özet Alkol kullaným bozukluklarý hem yetiþkinleri hem de gençleri etkileyen oldukça ciddi ve önemli bir saðlýk sorunudur. Alkolle

Detaylı

Þizofrenide Nörofizyolojik ve Nörokognitif Genetik Belirleyicilerin (Endofenotip) Yeri

Þizofrenide Nörofizyolojik ve Nörokognitif Genetik Belirleyicilerin (Endofenotip) Yeri Þizofrenide Nörofizyolojik ve Nörokognitif Genetik Belirleyicilerin (Endofenotip) Yeri Halis Ulaþ 1, Serhat Taþlýca 2, Köksal Alptekin 3 1 Uz.Dr., 3 Prof.Dr., Dokuz Eylül Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri

Detaylı

ÖZGEÇMĠġ. Derece Alan Üniversite Yıl. Lisans Eczacılık İstanbul Üniversitesi 1978-1982. Yüksek Lisans Tıbbi Farmakoloji GATA Tıp Fakültesi 1985-1988

ÖZGEÇMĠġ. Derece Alan Üniversite Yıl. Lisans Eczacılık İstanbul Üniversitesi 1978-1982. Yüksek Lisans Tıbbi Farmakoloji GATA Tıp Fakültesi 1985-1988 ÖZGEÇMĠġ 1. Adı Soyadı: İsmail Tayfun UZBAY ĠletiĢim Bilgileri Adres: Altunizade Mah., Haluk Türksoy Sk., No:14, 34662 Üsküdar İstanbul Telefon: 0 216 400 2222 Mail: tuzbay@uskudar.edu.tr; uzbayt@yahoo.com

Detaylı

MADDE BAĞIMLILIĞINDA TEMEL KAVRAMLAR

MADDE BAĞIMLILIĞINDA TEMEL KAVRAMLAR Prof. Dr. S. Oğuz Kayaalp Türkiye Bilimler Akademisi Şeref Üyesi MADDE BAĞIMLILIĞINDA TEMEL KAVRAMLAR Karadeniz Teknik Ü. Tıp Fakültesi Trabzon, 24 Ekim 2007 İlaç ve diğer psikotrop (psikoaktif) maddelere

Detaylı

Þizofrenide Gözlenen Biliþsel Bozukluklar ve Deðerlendirilmesi: Bir Gözden Geçirme

Þizofrenide Gözlenen Biliþsel Bozukluklar ve Deðerlendirilmesi: Bir Gözden Geçirme Þizofrenide Gözlenen Biliþsel Bozukluklar ve Deðerlendirilmesi: Bir Gözden Geçirme Nurper Erberk ÖZEN* ÖZET Kraepelin zamanýndan bu yana araþtýrmacýlar, þizofrenik hastalardaki özgül, bölgesel beyin lezyonlarýný

Detaylı

Þizofrenik bozukluðun patogenezi ile ilgili

Þizofrenik bozukluðun patogenezi ile ilgili Þizofrenide Beynin Geliþimsel Yetersizliði Doç. Dr. Köksal ALPTEKÝN* Þizofrenik bozukluðun patogenezi ile ilgili düþünceler son yýllarda oldukça deðiþmiþtir. Toplumu ve aileleri sorumlu tutan sosyal ve

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ Sinir sistemi vücutta, kas kontraksiyonlarını, hızlı değişen viseral olayları ve bazı endokrin bezlerin sekresyon hızlarını kontrol eder

SİNİR SİSTEMİ Sinir sistemi vücutta, kas kontraksiyonlarını, hızlı değişen viseral olayları ve bazı endokrin bezlerin sekresyon hızlarını kontrol eder SİNİR SİSTEMİ SİNİR SİSTEMİ Sinir sistemi vücutta, kas kontraksiyonlarını, hızlı değişen viseral olayları ve bazı endokrin bezlerin sekresyon hızlarını kontrol eder. Çeşitli duyu organlarından milyonlarca

Detaylı

Psikiyatride Şiddeti Önlemenin Klinik Önlemleri

Psikiyatride Şiddeti Önlemenin Klinik Önlemleri Psikiyatride Şiddeti Önlemenin Klinik Önlemleri Kürşat Altınbaş Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilimdalı 49.Ulusal Psikiyatri Kongresi 27 Eylül 2013, İzmir Açıklama 2012-2013

Detaylı

Ýntiharýn Nörobiyolojisi #

Ýntiharýn Nörobiyolojisi # Ýntiharýn Nörobiyolojisi # Prof. Dr. Nevzat YÜKSEL* GÝRÝÞ Genel toplumda intihar sýklýðý yýllýk yüzbinde 10-20 kadardýr. Deðiþik ülkelerde bu oranlar yüzbinde 10 ile 40 arasýnda deðiþmektedir. Ýntihar

Detaylı

Ballorex Venturi. Çift Regülatörlü Vana

Ballorex Venturi. Çift Regülatörlü Vana Ballorex Venturi Çift Regülatörlü Vana Isýtma ve soðutma sistemlerinin balanslanmasý Precision made easy Ballorex Venturi ýsýtma ve soðutma sistemlerini balanslamasýný saðlayan olan yeni jenerasyon çift

Detaylı

Paroksetinin Sosyal Anksiyete Bozukluðu Tedavisinde Kullanýmý

Paroksetinin Sosyal Anksiyete Bozukluðu Tedavisinde Kullanýmý Paroksetinin Sosyal Anksiyete Bozukluðu Tedavisinde Kullanýmý Aslýhan Sayýn 1 1 Uz.Dr., Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, Ankara GÝRÝÞ Sosyal anksiyete bozukluðunun (SAB) tedavisi,

Detaylı

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ

BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ IPA Cross-Border Programme CCI No: 2007CB16IPO008 BÝLGÝLENDÝRME BROÞÜRÜ SINIR ÖTESÝ BÖLGEDE KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLÝ ÝÞLETMELERÝN ORTAK EKO-GÜÇLERÝ PROJESÝ Ref. ¹ 2007CB16IPO008-2011-2-063, Geçerli sözleþme

Detaylı

YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER

YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER YENÝ YAYINLARDAN ÖZETLER Kistik Fibrozisli Çocuk ve Ergenlerde Psikopatoloji ve Tedavi Uyumu White T, Miller J, Smith GL ve ark. (2008) Adherence and psychopathology in children and adolescents with cystic

Detaylı

Bir Psikiyatri Kliniðinde Yatarak Tedavi Gören Geç Baþlangýçlý Þizofreni Hastalarýnýn Klinik ve Sosyodemografik Özellikleri

Bir Psikiyatri Kliniðinde Yatarak Tedavi Gören Geç Baþlangýçlý Þizofreni Hastalarýnýn Klinik ve Sosyodemografik Özellikleri ARAÞTIRMA Bir Psikiyatri Kliniðinde Yatarak Tedavi Gören Geç Baþlangýçlý Þizofreni Hastalarýnýn Klinik ve Sosyodemografik Özellikleri The Clinical and Sociodemographic Features of Late Onset Schizophrenia

Detaylı

Metabotropik Glutamat Reseptör Modülatörleri ve Anksiyete. Dr. Şule Gök. Celal Bayar Üniversitesi Farmakoloji Anabilim Dalı Manisa

Metabotropik Glutamat Reseptör Modülatörleri ve Anksiyete. Dr. Şule Gök. Celal Bayar Üniversitesi Farmakoloji Anabilim Dalı Manisa Metabotropik Glutamat Reseptör Modülatörleri ve Anksiyete Dr. Şule Gök Celal Bayar Üniversitesi Farmakoloji Anabilim Dalı Manisa Sunu Planı Anksiyete tedavisinde bugünkü durum Glutamerjik iletim ve anksiyete

Detaylı

Fiskomar. Baþarý Hikayesi

Fiskomar. Baþarý Hikayesi Fiskomar Baþarý Hikayesi Fiskomar Gýda Temizlik Ve Marketcilik Ticaret Anonim Þirketi Cumhuriyetin ilanýndan sonra büyük önder Atatürk'ün Fýndýk baþta olmak üzere diðer belli baþlý ürünlerimizi ilgilendiren

Detaylı

Aile Hekimliðinde Genogram

Aile Hekimliðinde Genogram Aile Hekimliðinde Genogram Prof. Dr. Ýsmail Hamdi KARA, Düzce Üniversitesi Týp Fakültesi Aile Hekimliði AD, Düzce Aile Hekimliði Dersleri - 02.06.2010 15:30 1 I. Tanýmlar Hastalarý yalnýz bir birey olarak

Detaylı

Demans, entellektüel yetilerde bozulma ile

Demans, entellektüel yetilerde bozulma ile Demansýn Deðerlendirilmesinde Nükleer Týp Yöntemleri Prof. Dr. Nahide GÖKÇORA*, Dr. Özgür AKDEMÝR* Demans, entellektüel yetilerde bozulma ile beraber kiþilik ve davraným deðiþiklikleri ile ortaya çýkan

Detaylı

Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek. Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU

Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek. Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU Suç işlemiş bipolar bozukluklu olgularda klinik ve suç özellikleri: BRSHH den bir örnek Dr. Tuba Hale CAMCIOĞLU Kurum ve kuruluşla ilişki bildirimi Bulunmamaktadır. Şiddet ve Suç Saldırganlık Şiddet Bireyin

Detaylı

-OPTOGENETİK- Moleküler Biyolog Esmanur ÖZKAN. Psikolog Gaye KAĞAN

-OPTOGENETİK- Moleküler Biyolog Esmanur ÖZKAN. Psikolog Gaye KAĞAN -OPTOGENETİK- Moleküler Biyolog Esmanur ÖZKAN Psikolog Gaye KAĞAN ÖZET: Giriş Optogenetik Nedir? Biyolojik ve Genetik olarak açıklaması Nöropsikiyatrideki Yeri ve Önemi En son yapılan araştırma ve makaleler

Detaylı

Yeni Nesil Antipsikotikler ve Cinsel Ýþlev Bozukluðu

Yeni Nesil Antipsikotikler ve Cinsel Ýþlev Bozukluðu DERLEME Yeni Nesil Antipsikotikler ve Cinsel Ýþlev Bozukluðu Murat Kuloðlu 1, Okan Ekinci 2 1 Doç.Dr., Fýrat Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, Elazýð, 2 Dr., Ankara Atatürk Eðitim ve

Detaylı

ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMAKOLOJİ. Dersin Kodu Dersin Adı Z/S T U K

ECZACILIK FAKÜLTESİ FARMAKOLOJİ. Dersin Kodu Dersin Adı Z/S T U K PROGRAM KOORDİNATÖRÜ Prof. Dr. Rümeysa DEMİRDAMAR, rdemirdamar@neu.edu.tr YÜKSEK LİSANS DERSLERİ Dersin Kodu Dersin Adı Z/S T U K EFAR 600 Uzmanlık Alanı Dersi Z 4 0 4 EFAR 601 Farmakolojide Laboratuvar

Detaylı

nikotinik reseptörler rler ve sigara Dokuz Eylül Üniversitesi kları AD. oguz.kilinc@deu.edu.tr Sunum planı Bağı Nikotin bağı

nikotinik reseptörler rler ve sigara Dokuz Eylül Üniversitesi kları AD. oguz.kilinc@deu.edu.tr Sunum planı Bağı Nikotin bağı Reseptörden kliniğe: Santral nikotinik reseptörler rler ve sigara Dr. Oğuz O KılınçK Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp p Fakültesi Göğüs s Hastalıklar kları AD. oguz.kilinc@deu.edu.tr Sunum planı Bağı ğımlılık

Detaylı

Terapötik İlaç Düzeylerinin İzlenmesi

Terapötik İlaç Düzeylerinin İzlenmesi Terapötik İlaç İzlemi ve İlaç Dozu Hesaplama Prof. Dr. Öner Süzer Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Farmakoloji ve Klinik Farmakoloji Anabilim Dalı www.onersuzer.com Son güncelleme: 10.03.2009 Terapötik İlaç Düzeylerinin

Detaylı

Psikiyatrik bozukluklarýn kaynaðý tartýþýlýrken

Psikiyatrik bozukluklarýn kaynaðý tartýþýlýrken Depresyonla Ýlgili Nöroanatomik Çalýþmalar Doç. Dr. Emel ÖZTÜRK*, Prof. Dr. Hamdullah AYDIN** Psikiyatrik bozukluklarýn kaynaðý tartýþýlýrken son yýllara kadar biyolojik ve psikolojik faktörler tek tek

Detaylı

Þizofreni Epidemiyolojisine Türkiye'den Katký Yapmak: Nasýl ve Neden?

Þizofreni Epidemiyolojisine Türkiye'den Katký Yapmak: Nasýl ve Neden? Þizofreni Epidemiyolojisine Türkiye'den Katký Yapmak: Nasýl ve Neden? Tolga Binbay 1, Halis Ulaþ 2, Köksal Alptekin 3 1 Uz.Dr., Cizre Devlet Hastanesi Psikiyatri Bölümü, Þýrnak, 2 Uz.Dr., 3 Prof.Dr., Dokuz

Detaylı

Pediatrik Nörolojik modeller

Pediatrik Nörolojik modeller Pediatrik Nörolojik modeller Prof. Dr. Semra Hız Kurul Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları AD Çocuk Nörolojisi BD Pediatrik Nörolojik modeller Migren Modeli Epilepsi Modeli

Detaylı

Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon

Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon ARAÞTIRMA Manyetik Rezonans ve Bilgisayarlý Tomografi Öncesi Hastalarda Anksiyete ve Depresyon Gülten Karadeniz 1, Serdar Tarhan 2, Emre Yanýkkerem 3, Özden Dedeli 3, Erkan Kahraman 4 1 Yrd.Doç.Dr., 3

Detaylı

Þizofreni birçok davranýþ ve düþünce bozukluðuna;

Þizofreni birçok davranýþ ve düþünce bozukluðuna; Dirençli Þizofreni Tedavisi Prof. Dr. Nevzat YÜKSEL* Þizofreni birçok davranýþ ve düþünce bozukluðuna; beyin yapýsý, fizyoloji ve kimyasýnda önemli deðiþikliklere neden olan çok sistemli psikiyatrik bozukluklardan

Detaylı

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Tıp Fakültesi Trakya Üniversitesi 1999 Tıpta Uzmanlık Psikiyatri Anabilim Dalı Kocaeli Üniversitesi 2006

Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Tıp Fakültesi Trakya Üniversitesi 1999 Tıpta Uzmanlık Psikiyatri Anabilim Dalı Kocaeli Üniversitesi 2006 ÖZGEÇMİŞ VE ESERLER LİSTESİ ÖZGEÇMİŞ Adı Soyadı: Eylem Özten Doğum Tarihi: 22 KASIM 1975 Öğrenim Durumu: Derece Bölüm/Program Üniversite Yıl Lisans Tıp Fakültesi Trakya Üniversitesi 1999 Tıpta Uzmanlık

Detaylı

Erken Baþlangýçlý Þizofreni

Erken Baþlangýçlý Þizofreni Erken Baþlangýçlý Þizofreni Elvan Özalp BALIM* ÖZET Þizofrenin, 12 yaþýn altýnda görülmesi oldukça nadirdir. Görülme sýklýðý, geç ergenlik döneminde artar. Çocuklarda adolesanlarda þizofreni tanýsý koymak

Detaylı

Tu rkiye de İlaç Geliştirmede Mevcut Durum ve Çözu m Önerileri

Tu rkiye de İlaç Geliştirmede Mevcut Durum ve Çözu m Önerileri Tu rkiye de İlaç Geliştirmede Mevcut Durum ve Çözu m Önerileri Ahmet Gu l İstanbul Üniversitesi, İstanbul Tıp Fakültesi İlaç Temel Araştırma Merkezi Özgu n İlaç Keşfi, İlaç Geliştirilmesi ve İstanbul İlaç

Detaylı

Anksiyete ve stres tepkisinde iyonotropik glutamat reseptörlerinin rolü ve tedavi seçenekleri. Doç. Dr. M.Murat Demet

Anksiyete ve stres tepkisinde iyonotropik glutamat reseptörlerinin rolü ve tedavi seçenekleri. Doç. Dr. M.Murat Demet Anksiyete ve stres tepkisinde iyonotropik glutamat reseptörlerinin rolü ve tedavi seçenekleri Doç. Dr. M.Murat Demet Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı MANİSA Konuşma Akışı

Detaylı

EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi

EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi Spor Bilimleri Dergisi Hacettepe 1. ofsport Sciences 2004, 15 (1),49-64 Dave/li Derleme EGZERSiziN DEPRESYON TEDAVisiNDEKi YERi VE ETKiLERi Ziya KORUÇ, Perlearı BAYAR Hacettepe Üniversitesi Spor Bilimleri

Detaylı

Anksiyete Bozukluðu ve Depresyonun Tanýsal Ýliþkileri

Anksiyete Bozukluðu ve Depresyonun Tanýsal Ýliþkileri Anksiyete Bozukluðu ve Depresyonun Tanýsal Ýliþkileri Hakan Türkçapar Doç. Dr., SSK Ankara Eðitim Hastanesi Psikiyatri Kliniði, Ankara Anksiyete bozukluklarýyla depresyonun belirtileri arasýnda belirgin

Detaylı

EÞÝTSÝZLÝKLER. I. ve II. Dereceden Bir Bilinmeyenli Eþitsizlik. Polinomlarýn Çarpýmý ve Bölümü Bulunan Eþitsizlik

EÞÝTSÝZLÝKLER. I. ve II. Dereceden Bir Bilinmeyenli Eþitsizlik. Polinomlarýn Çarpýmý ve Bölümü Bulunan Eþitsizlik l l l EÞÝTSÝZLÝKLER I. ve II. Dereceden Bir Bilinmeyenli Eþitsizlik Polinomlarýn Çarpýmý ve Bölümü Bulunan Eþitsizlik Çift ve Tek Katlý Kök, Üslü ve Mutlak Deðerlik Eþitsizlik l Alýþtýrma 1 l Eþitsizlik

Detaylı

Girne Mah. Küçükyalý Ýþ Merkezi B Blok No:15 34844 Maltepe/Ýstanbul [t] +90 216 518 99 99 pbx [f] +90 216 519 89 99 [e] info@ozenelektronik.

Girne Mah. Küçükyalý Ýþ Merkezi B Blok No:15 34844 Maltepe/Ýstanbul [t] +90 216 518 99 99 pbx [f] +90 216 519 89 99 [e] info@ozenelektronik. Girne Mah. Küçükyalý Ýþ Merkezi B Blok No:15 34844 Maltepe/Ýstanbul [t] +90 216 518 99 99 pbx [f] +90 216 519 89 99 [e] info@ozenelektronik.com www.ozenelektronik.com.tr mobydic 5000 Benzinli+LPG Egzoz

Detaylı

Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi,

Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi, 5 Prof. Dr. Semih KESKÝL Larson'un 1960'larda veciz olarak belirttiði gibi, yaþlýlarýn acil hastalýklarý diye bir durum yoktur. Bizimde burada söz konusu edeceðimiz yaþlýlar arasýndaki acil týbbi durumlardýr.

Detaylı

Þizofreni: Klinik Özellikler, Taný, Ayýrýcý Taný

Þizofreni: Klinik Özellikler, Taný, Ayýrýcý Taný Þizofreni: Klinik Özellikler, Taný, Ayýrýcý Taný Uz. Dr. Mehmet V. ÞAHÝN* Özet Þizofreni, kiþinin düþünce, algýlama, duygulaným ve davranýþlarýný önemli derecede etkileyerek iþ, sosyal ve özel yaþamýnda

Detaylı

Kullanma Kýlavuzu Yoðuþmali Duvar Tipi Kazan Logamax plus GB112-11/19/23 K Lütfen saklayýn

Kullanma Kýlavuzu Yoðuþmali Duvar Tipi Kazan Logamax plus GB112-11/19/23 K Lütfen saklayýn 720 90-02/00 TR (TR) Kullanma Kýlavuzu Yoðuþmali Duvar Tipi Kazan Logamax plus GB2-/9/23 K Lütfen saklayýn Kullanma Kýlavuzu Sayýn Müþterimiz, Buderus Yoðuþmali Duvar Tipi Kazan Logamax plus GB2-/9/23

Detaylı

Yaþa Baðlý Makula Dejenerasyonunda Risk Faktörleri

Yaþa Baðlý Makula Dejenerasyonunda Risk Faktörleri Ret - Vit 2003; 11 : 159-163 159 Yaþa Baðlý Makula Dejenerasyonunda Risk Faktörleri Soner Sezgin 1, Hakký Birinci 2, Asuman Birinci 3, Ýhsan Öge 4, Dilek Erkan 2, ÖZET Amaç: Bu çalýþmada yaþa baðlý makula

Detaylı

Yaþlanan dünyanýn hastalýðý: Alzheimer hastalýðý

Yaþlanan dünyanýn hastalýðý: Alzheimer hastalýðý DERLEME 35 Yaþlanan dünyanýn hastalýðý: Alzheimer hastalýðý Ümide Demir Özkay, Yusuf Öztürk, Özgür Devrim Can Anadolu Üniversitesi, Eczacýlýk Fakültesi, Farmakoloji AD., Eskiþehir. Özet Alzheimer hastalýðý

Detaylı

17-19 Aralýk 2010 Miracle Resort Hotel, Antalya 17-19 Aralýk 2010 - Miracle Resort Hotel, Antalya Deðerli Meslektaþýmýz, Kanser tedavisindeki hýzlý deðiþim ve geliþme farklý alanlarda uzmanlaþmýþ hekimlerin

Detaylı

Lewy cisimcik demansý (LCD), Alzheimer

Lewy cisimcik demansý (LCD), Alzheimer Lewy Cisimcik Demansý-Histopatolojik Özellikleri Uz. Dr. Nalan AKYÜREK*, Prof. Dr. Leyla MEMÝÞ* Lewy cisimcik demansý (LCD), Alzheimer hastalýðýndan sonra ikinci en sýk demans nedeni olup, çoðu serilerde

Detaylı

Obsesif Kompulsif Bozukluðun Nörobiyolojisi

Obsesif Kompulsif Bozukluðun Nörobiyolojisi Ersin Hatice Karslýoðlu 1, Nevzat Yüksel 2 1 Uz.Dr., Abdurrahman Yurtarslan Ankara Onkoloji Eðitim ve Araþtýrma Hastanesi Psikiyatri Kliniði, 2 Prof.Dr., Gazi Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim

Detaylı

Somatoform Bozukluklarýn Ýlaçla Tedavisi

Somatoform Bozukluklarýn Ýlaçla Tedavisi Somatoform Bozukluklarýn Ýlaçla Tedavisi Hülya Eltutan ÖNCÜLOÐLU*, Nevzat YÜKSEL** ÖZET Bu çalýþmada somatoform bozukluklarýn tedavisi gözden geçirilmiþtir. Diðer tedavi yöntemlerinden kýsmen bahsedilse

Detaylı

0.2-200m3/saat AISI 304-316

0.2-200m3/saat AISI 304-316 RD Firmamýz mühendisliðinde imalatýný yaptýðýmýz endüstriyel tip hava kilidleri her türlü proseste çalýþacak rotor ve gövde seçeneklerine sahiptir.aisi304-aisi316baþtaolmaküzerekimya,maden,gýda...gibi

Detaylı

Yeni zirvelere doðru, mükemmellikle... ÝNÞAAT, TAAHHÜT VE MÜHENDÝSLÝK GÜÇLÜ BAÞLADI GÜCÜNE GÜÇ KATARAK DEVAM EDÝYOR! Deðerlerimiz Vizyonumuz Mevcut kültür, iþ ahlaký ve deðerlerini muhafaza ederken, tüm

Detaylı

düþürücü kullanmamak c-duruma uygun ilaç kullanmamak Ateþ Durumunda Mutlaka Hekime Götürülmesi Gereken Haller:

düþürücü kullanmamak c-duruma uygun ilaç kullanmamak Ateþ Durumunda Mutlaka Hekime Götürülmesi Gereken Haller: Ayna-Gazetesi-renksiz-11-06.qxp 26.10.2006 23:39 Seite 2 Çocuklarda Ateþ Deðerli Ayna okuyucularý, bundan böyle bu sayfada sizleri saðlýk konusunda bilgilendireceðim. Atalarýmýz ne demiþti: olmaya devlet

Detaylı

SİNİR SİSTEMİ. Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER

SİNİR SİSTEMİ. Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER SİNİR SİSTEMİ Hazırlayan: Yrd.Doç.Dr. Yosun MATER 1. Sinir Sistemi Organizasyonu Omurgalılarda sinir sistemi iki kısımda incelenir; bunlar merkezi sinir sistemi [central nervous system, (CNS)] bu bilgiyi

Detaylı

Kahta Devlet Hastanesi Psikiyatri Kliniðinde Yatan Hastalarýn Sosyodemografik ve Klinik Özellikleri

Kahta Devlet Hastanesi Psikiyatri Kliniðinde Yatan Hastalarýn Sosyodemografik ve Klinik Özellikleri ARAÞTIRMA Kahta Devlet Hastanesi Psikiyatri Kliniðinde Yatan Hastalarýn Sosyodemografik ve Klinik Özellikleri Sociodemographic and Clinical Characteristics of Patients in The Kahta State Hospital Psychiatry

Detaylı

Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya

Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya Þizofrenide Prodromal Belirtiler Prof. Dr. Ýsmet KIRPINAR* Þizofreninin klinik özelliklerini anlatan kitap ya da yazýlarýn çoðu; þizofreninin heterojen bir sendrom olduðunu, bu hastalýk için hiçbir patognomonik

Detaylı

Eþ hastalanma bir kiþide farklý bozukluklarýn

Eþ hastalanma bir kiþide farklý bozukluklarýn Þizofreni ve Madde Kullaným Bozukluklarý Doç. Dr. Hakan COÞKUNOL* Eþ hastalanma bir kiþide farklý bozukluklarýn belirli bir zaman diliminde bir arada görülme si olarak tanýmlanýr. Bu kavram için yaygýn

Detaylı

Sýnýrda Kiþilik Bozukluðu Aslýnda Bir Bipolar Spektrum Bozukluðu mudur?

Sýnýrda Kiþilik Bozukluðu Aslýnda Bir Bipolar Spektrum Bozukluðu mudur? DERLEME Sýnýrda Kiþilik Bozukluðu Aslýnda Bir Bipolar Spektrum Bozukluðu mudur? Manolya Çalýþýr 1 1 Psk., Hacettepe Üniversitesi Psikoloji Bölümü, Ankara ÖZET Sýnýrda (borderline) kiþilik bozukluðunun

Detaylı

SİNİR R S İSTEMİ EGZE Z RS R İZ

SİNİR R S İSTEMİ EGZE Z RS R İZ SİNİR SİSTEMİ VE EGZERSİZ Sinir sistemi; hareket etme, konuşma ve vücudumuzdaki milyonlarca hücrenin koordineli bir şekilde çalışmasını sağlayan iç haberleşme yoludur. Bu nedenle, sinir sistemi hemostasizin

Detaylı

Saðlýklý Bir Diþeti Nasýl Olmalýdýr? Saðlýklý diþeti, çoðunlukla açýk pembe renkli, sert kývamlý, mat, yüzeyi portakal kabuðu görünümünde ve diþlerin

Saðlýklý Bir Diþeti Nasýl Olmalýdýr? Saðlýklý diþeti, çoðunlukla açýk pembe renkli, sert kývamlý, mat, yüzeyi portakal kabuðu görünümünde ve diþlerin Saðlýklý Bir Diþeti Nasýl Olmalýdýr? Saðlýklý diþeti, çoðunlukla açýk pembe renkli, sert kývamlý, mat, yüzeyi portakal kabuðu görünümünde ve diþlerin arasý býçak sýrtý gibi sonlanan özelliklere sahiptir.

Detaylı

Yatan hastalarýn anksiyete ve depresyon düzeyleri ve iliþkili faktörlerin incelenmesi

Yatan hastalarýn anksiyete ve depresyon düzeyleri ve iliþkili faktörlerin incelenmesi ARAÞTIRMA 1 Yatan hastalarýn anksiyete ve depresyon düzeyleri ve iliþkili faktörlerin incelenmesi Fahriye Oflaz, Huriye Varol GATA Hemþirelik Yüksek Okulu 06010 Etlik-Ankara Özet Amaç: Bu çalýþmanýn amacý

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. GÜLDAL SÜYEN Fizyoloji Profesörü

ÖZGEÇMİŞ. GÜLDAL SÜYEN Fizyoloji Profesörü ÖZGEÇMİŞ GÜLDAL SÜYEN Fizyoloji Profesörü Doğum Tarihi : 28.10.1967 Doğum Yeri : İSTANBUL İş Adresi : Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi, Fizyoloji Anabilim Dalı, İçerenköy Mah. Kayışdağı Cad. No:32,

Detaylı

Kayseri de Pratisyen Hekimlere Verilen Groningen Modeli Akýlcý Ýlaç Kullanýmý Eðitiminin Deðerlendirilmesi

Kayseri de Pratisyen Hekimlere Verilen Groningen Modeli Akýlcý Ýlaç Kullanýmý Eðitiminin Deðerlendirilmesi ARAÞTIRMALAR (Research Reports) Kayseri de Pratisyen Hekimlere Verilen Groningen Modeli Akýlcý Ýlaç Kullanýmý Eðitiminin Deðerlendirilmesi The Evaluation of a Groningen Model of Pharmacotherapy Training

Detaylı

Þizofreninin Genetiði

Þizofreninin Genetiði Þizofreninin Genetiði Ýbrahim ATEÞ*, Ercan ABAY** ÖZET Þizofreni ailesel kümelenme göseteren bir hastalýktýr. Aile, ikiz ve evlat edinme çalýþmalarý þizofreni giriþiminde kalýtsal genetik etkenlerin önemli

Detaylı

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl. Yüksek Lisans Tıbbi Farmakoloji GATA Tıp Fakültesi 1985-1988

ÖZGEÇMİŞ. Derece Alan Üniversite Yıl. Yüksek Lisans Tıbbi Farmakoloji GATA Tıp Fakültesi 1985-1988 ÖZGEÇMİŞ 1. Adı Soyadı: İsmail Tayfun UZBAY İletişim Bilgileri Adres: Altunizade Mah., Haluk Türksoy Sk., No:14, 34662 Üsküdar İstanbul Telefon: 532 6435702 Mail: tuzbay@uskudar.edu.tr; uzbayt@yahoo.com

Detaylı

Electronic Workbench 5.12 (EWB 5.12)

Electronic Workbench 5.12 (EWB 5.12) BÖLÜM 2 Electronic Workbench 5.12 (EWB 5.12) 1. Giriþ: EWB yazýlýmýnýn 5.12 sürümü 4.0 sürümünden daha üstün özelliklere sahiptir. Þekil 1: EWB 5.12'nin kýsa yol simgesi Þekil 2: EWB 5.12'nin baþlangýç

Detaylı

Bipolar I Bozukluk Hastalarý Þizofreni Hastalarýna Göre Diyabet ve Dislipidemi Ek Tanýlarý Açýsýndan Farklý mý?

Bipolar I Bozukluk Hastalarý Þizofreni Hastalarýna Göre Diyabet ve Dislipidemi Ek Tanýlarý Açýsýndan Farklý mý? ARAÞTIRMA Bipolar I Bozukluk Hastalarý Þizofreni Hastalarýna Göre Diyabet ve Dislipidemi Ek Tanýlarý Açýsýndan Farklý mý? Erhan Kurt 1, Kürþat Altýnbaþ 2, Gazi Alataþ 3, Dilek Yeþilbaþ 4, Vedat Bilgiç

Detaylı

Akut ve Geçici Psikotik Bozukluk Ýzleminde Taný Stabilitesi: Bir Ön Çalýþma

Akut ve Geçici Psikotik Bozukluk Ýzleminde Taný Stabilitesi: Bir Ön Çalýþma ARAÞTIRMA Akut ve Geçici Psikotik Bozukluk Ýzleminde Taný Stabilitesi: Bir Ön Çalýþma Diagnostic Stability in the Follow-up of Acute and Transient Psychotic Disorder: A Preliminary Study Nur Öztürk 1,

Detaylı

hem kapalý, hem deðil... esnek, þeffaf, pratik çözümler...

hem kapalý, hem deðil... esnek, þeffaf, pratik çözümler... hem kapalý, hem deðil... esnek, þeffaf, pratik çözümler... "pvc perde kapýlar" mekanlarý ayýrmanýn iþlevsel yolu... Özellikleri, Avantajlarý PVC Perde kapýlar, þeffaff PVC bantlardan oluþan, çalýþma alanlarýnda

Detaylı

Yaþlý hastanýn deðerlendirilmesi aþamasýnda bazý

Yaþlý hastanýn deðerlendirilmesi aþamasýnda bazý 4 Prof. Dr. Yeþim GÖKÇE-KUTSAL Yýllar bizi bulduklarý gibi býrakmýyorlar Owen Meredith Yaþlý hastanýn deðerlendirilmesi aþamasýnda bazý temel özellikler klinisyen hekimlerce mutlaka önüne alýnmalýdýr.ýleri

Detaylı

Mart 2010 Otel Piyasasý Antalya Ýstanbul Gayrimenkul Deðerleme ve Danýþmanlýk A.Þ. Büyükdere Cad. Kervan Geçmez Sok. No:5 K:2 Mecidiyeköy Ýstanbul - Türkiye Tel: +90.212.273.15.16 Faks: +90.212.355.07.28

Detaylı

Klinik Psikofarmakoloji Bülteni ve 1. Ulusal Psikofarmakoloji Kongresi ARAŞTIRMA TEŞVİK ÖDÜLLERİ

Klinik Psikofarmakoloji Bülteni ve 1. Ulusal Psikofarmakoloji Kongresi ARAŞTIRMA TEŞVİK ÖDÜLLERİ Klinik Psikofarmakoloji Bülteni ve 1. Ulusal Psikofarmakoloji Kongresi ARAŞTIRMA TEŞVİK ÖDÜLLERİ Modern Psikofarmakolojinin Tarihçesi Bilindiği gibi, modern psikofarmakoloji çağının 1952 yılında klorpromazinin

Detaylı

Yüzyýlýn baþlarýnda E. Bleuler ve Kraepelin

Yüzyýlýn baþlarýnda E. Bleuler ve Kraepelin Þizofrenide Gidiþ ve Sonuç Prof. Dr. A. Kemal GÖÐÜÞ* * Ankara Üniversitesi Týp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalý, ANKARA Yüzyýlýn baþlarýnda E. Bleuler ve Kraepelin tarafýndan tanýmlanmasýndan bu yana

Detaylı