Toplumsal Cinsiyet Eşitliğini Sağlamak İçin Geliştirilen Bir Sağlığı Geliştirme Programı; Mahalle ve Köy Muhtarlarının Eğitimi

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Toplumsal Cinsiyet Eşitliğini Sağlamak İçin Geliştirilen Bir Sağlığı Geliştirme Programı; Mahalle ve Köy Muhtarlarının Eğitimi"

Transkript

1 ARAŞTIRMALAR / Researches Toplumsal Cinsiyet Eşitliğini Sağlamak İçin Geliştirilen Bir Sağlığı Geliştirme Programı; Mahalle ve Köy Muhtarlarının Eğitimi A Health Promotion Program For Gender Equity; Training of District and Village Headmans Zeynep ŞİMŞEK1 ÖZET SUMMARY Amaç: Bireylerin sağlıklarını iyileştirmek için kontrollerini arttırma süreci olarak tanımlanan sağlığı geliştirme, yaşam kalitesini iyileştirmede ve eşitsizlikleri önlemede en önemli strateji olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmanın amacı, toplumu güçlendirme stratejisi kullanılarak yapılan mahalle ve köy muhtarlarının eğitimi programının toplumsal cinsiyet eşitsizliğini önlemeye etkisini saptamaktır. Gereç ve Yöntem: Müdahale tipindeki bu çalışmaya il merkezindeki az gelişmiş mahalle ve merkeze bağlı köylerde görev yapan 80 muhtar dahil edilmiştir. Muhtarlar, sağlığı geliştirme stratejileri kullanılarak hazırlanan 'Yerel Yönetici Geliştirme Sertifika Programı'na alınmış ve 'Şanlıurfa Muhtar Rehberi' hazırlanmıştır. Programın etkisi derinlemesine görüşmeler ve anket yöntemiyle değerlendirilmiştir. Bulgular: Muhtarların oturumların tümüne katılma hızı %76'dır. Muhtarlar eğitimden önce öncelikli sorunlarının alt yapı sorunları olduğunu bildirirlerken, eğitimden sonra temel sağlık hizmetlerine ulaşamama, kadın sağlığı ve eğitim sorunlarının öncelikli olduğunu ifade etmişlerdir. Eğitimden 2 ay sonra; bir önceki yılın aynı ayı ile karşılaştırıldığında risk altındaki kadınları doğru şekilde kamu hizmetlerine yönlendirme, hizmet kurumlarıyla işbirliği ve iletişim ile kendine güven, motivasyon, katılım ve bilinç düzeyinde anlamlı ölçüde farklılık olmuştur. Sonuç: Toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamada ve risk altındaki gruplara erişimi sağlamada sağlığı geliştirme stratejilerinin kullanıldığı yerel yönetici geliştirme programlarının yararlı olacağı düşünülmektedir. Aim: Health promotion defined as the process of enabling people to increase control over, and to improve their health, is accepted that the most important strategy to improve quality of life and reduce inequilities. The aim of this study was to investigate the effect of the training of district and village headmans program to prevent gender inequity using community empowerment strategy. Material and Method: 80 headmans of underdeveloped districts and villages were included in this intervention study. All headmans participated the 'local manager improving program' prepared using health promotion strategies and Sanliurfa headman manual was developed. The effect of the program was evaluated the deep individual interview and the questionnaire methods. Results: Participation rate of whole training sections was 76%. While the headmans reported that the the most important problem of them was environmental infrastructure problems before the program, after the meeting, they stated that the problems were to access primary health care services, women health and education. After 2 months, compared with the previous year, referring women to the public services correctly, collaboration and communication with institutions, self-confidence, motivation, participation and consciousness about gender equity were increased significantly. Conclusion: It was expected that local headman improving programs, developed using health promotion strategies may be effective to gender equity, and access to underserved groups. Anahtar Kelimeler: Sağlığı geliştirme, muhtar, toplum organizasyonu, güçlendirme Key Words: Health promotion, headman, community organization, empowerment GİRİŞ Toplumsal cinsiyet eşitsizliği kadının fiziksel, ruhsal ve sosyal iyilik halini bozan faktörlerden biridir. Türkiye'nin de 1986'dan bu yana taraf olduğu CEDAW Sözleşmesi (Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi), kadınların insan haklarını ve toplumsal cinsiyet eşitliğini düzenleyen temel uluslararası sözleşmelere göre toplumsal cinsiyet eşitliği, fırsatları kullanmada, kaynakların ayrılmasında, hizmete ulaşmada bireyin cinsiyeti nedeni ile ayrımcılığa uğramamasıdır. Türkiye, ekonomik katılım, eğitim, politik katılım ve sağlık/hayatta kalma olmak üzere 4 alanda kadın ile erkek arasındaki 1.Prof.Dr.,... 15

2 Toplumsal Cinsiyet Eşitliğini Sağlamak İçin Geliştirilen Bir Sağlığı Geliştirme Programı; Mahalle ve Köy Muhtarlarının Eğitimi farkı göstermek amacıyla geliştirilen indeksi temel alan toplumsal cinsiyet eşitliği açısından 134 ülke arasında 129. sırada yer almaktadır (1) CEDAW Komitesi başta olmak üzere, Avrupa Birliği Komisyonu Türkiye İlerleme Raporları ve Avrupa Parlamentosu Raporları'nda Türkiye'de kadın hakları alanında en temel güçlüğün uygulamada yaşanan sorunlar olduğu bildirilmektedir. Toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanması için, geçici özel önlemler ( siyasette, istihdamda ve diğer alanlarda kota ve özel destek mekanizmaları) ile topluma ve kamu yetkililerine yönelik sürekli farkındalık yaratma, bilinç arttırma ve eğitim faaliyetlerine vurgu yapılmaktadır (2). Bireyin sağlığını tehdit eden faktörler üzerinde kontrolünü arttırmak için, bireysel düzeyde (değişim aşamaları, sağlık inancı, sosyal öğrenme teorileri vb.) ve toplumsal düzeydeki (toplum organizasyonu toplumu güçlendirme, kapasiteyi arttırma, katılım-, yeniliklerin yaygınlaşması teorileri) teoriler göz önüne alınarak sağlığı geliştirme stratejileri geliştirilmiştir. Sağlığı geliştirme stratejileri; 1. Bireysel güçlendirme (sağlık okur-yazarlığı ve sağlık davranışı), 2-Toplumu güçlendirme, 3-Sağlık sistemini güçlendirme, 4- Sağlıklı toplum politikaları inşa etmek için sektörler arası işbirliği, 5-Sağlığı geliştirmede kapasiteyi arttırmadır. Dolayısıyla sağlığı geliştirme, sadece bireylerin bilgi ve davranışlarını değil, toplumsal kapasiteyi güçlendirme ve politika değişimlerini de kapsamaktadır (5). Smedley ve Syme (2000) tarafından, akraba evliliği, erken yaşta evlilikler, şiddet ve toplumsal cinsiyet eşitsizliği gibi kadın sağlığını tehlikeye düşüren sorunları kontrol altına almada bireylere yönelik girişimlerin tek başına yeterli ve etkili olmadığı, davranış değişikliği yaratabilmek için sosyal sisteme müdahale etmek gerektiği bildirilmektedir (3). Bu nedenle, toplum sağlığını olumsuz etkileyen faktörlerin ortadan kaldırılması için, sağlığı tehdit eden faktörler üzerinde bireylerin ve toplumların kontrollerini arttırmayı sağlayan bir süreç olarak kabul edilen sağlığı geliştirme stratejilerinin kullanılması önerilmektedir. Sağlığı geliştirme stratejilerinin geliştirilmesine neden olan durumlar; sağlık sorunlarının çoğunun kişilerin yaşam biçimleriyle ilişkili olduğunun belirlenmesi, sağlık sorunlarının ortaya çıkışında biyolojik faktörler yanı sıra sosyal, ekonomik, kültürel, çevresel ve davranışsal faktörlerin etkisinin kanıtlanması ve yalnızca sorunu yaşayan bireye yönelik sağlık eğitiminin etkisinin sınırlı olduğunun görülmesidir. Sağlığı geliştirme stratejileri, 'Herkes için Sağlık' ve 'Binyıl Kalkınma Hedefleri'ne ulaşmada temel strateji olarak kabul edilmektedir (4) yılında gerçekleştirilen Dünya Sağlık Asemblesi ve Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal Konseyi Bakanlar Deklerasyonu'nda da; kalkınmada sağlığı geliştirme ve hastalıkları önlemenin öncelikli önemi vurgulanmış, sağlığı geliştirmede temel sağlık hizmetleri, sağlık okuryazarlığı, toplumu güçlendirme, sektörler arası işbirliği ve sağlığın sosyal belirleyicileri yeniden tartışılmıştır (4). Topluma yönelik müdahalelerde Amerika Birleşik Devletleri'nde sosyal hizmet uzmanları atrafından geliştirilen toplum organizasyonutoplumsal gelişme modelleri kullanılmaktadır. Sosyal planlama (yukarıdan aşağı) ve bölgesel gelişme (aşağıdan yukarı) stratejilerini kullanan toplum organizasyonu, topluma ortak sorunlarını saptama, bu sorunları çözmek için kaynakları harekete geçirme, risk altındaki grupların hizmete erişimlerini sağlama ve sorunların çözümü için uygun stratejiler geliştirme ve uygulama konusunda yardımcı olmaktır. Bu amaçla yapılan bütün çalışmaların ortak noktası toplumun kendi yaşamları ve yaşadıkları çevre üzerinde kontrol geliştirebilmeleri için toplumu güçlendirme sürecidir (6). Bireylerin kendi yaşamları ve yaşadıkları toplum üzerinde kontrollerini arttırma olarak tanımlanan güçlendirme yaklaşımında, değişim için bilinçlendirme, toplumun kapasitesini arttırma, sosyal sermayeyi geliştirme, toplumun bulunduğu yerden başlayarak aktif katılımlarını sağlama önemli faaliyetlerdir. Toplumu güçlendirmede temel strateji ise liderliği geliştirmedir (7). Wandersman ve Florin (2000) tarafından toplum organizasyonu yönteminin sağlıklı yaşam biçimi kazandırma çalışmalarına en önemli katkısının, sosyal içerme ve katılımı sağlamasından dolayı psikososyal etki yoluyla algılanan kontrolü arttırdığı, böylece sağlık davranışını, sağlık durumunu ve başa çıkma düzeyini yükselttiği bildirilmektedir (8). 16

3 Sağlığı geliştirmede toplum organizasyonu stratejilerini kullanan birçok model bulunmaktadır. Bunlardan biri Procede (Policy, regulatory, and Organizational Constructs in Educational and Environmental Development)- proceed (Predisposing, Reinforcing and Enabling Constructs in Educational / Environmental Diagnoses and Evaluation) modelidir. Bu model sosyal planlama yaklaşımını esas almakta ve uzman bir kişinin yapacağı analizlere dayalı, program geliştirmeyi ifade etmektedir. Model Gren ve arkadaşları tarafından 1970'lerde geliştirilmiş, son 20 yıldır, sağlık davranışı ile ilgili pek çok faktörü dikkate alarak toplum sağlığını geliştirmede izlenecek adımlar için bir yol haritası sunmaktadır (9). Precede-Proceed modeli 6 aşamadan oluşmaktadır. Bunlar; Literatür incelendiğinde, Precede proceed modelinin meme muayenesi ve taramaların yaygınlaştırılması, yüksek kan basıncı kontrolü, sigara bıraktırma gibi birçok sağlık sorunu için program hazırlamada rehberlik ettiği görülmektedir (9). Yönetimsel ve politik değerlendirme: Kurumsal ve yönetsel değerlendirme kapsamında anahtar kişiler belirlenir. Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde önemli sosyal kurumlardan biri muhtarlardır. Muhtarlar seçimle göreve gelen yerel yöneticiler olmakla birlikte yasal düzenlemelere göre uygulamada devletin bir memuru olarak çalışması gereken kişilerdir. Özellikle geleneksel ve az gelişmiş bölgelerde muhtarlar kamu kurumları ile toplum arasında köprü konumundadırlar. Bu bölgelerde köyün ya da mahallenin doğal ve resmi lideri olan, toplum üzerinde etkili olan ailelerin bireyleri arasından aday olmakta ve seçilmektedirler. Mahalle ve köy muhtarlarının yetki ve sorumlulukları konusunda iki temel yasal düzenleme bulunmaktadır tarih ve 442 Sayılı Köy Kanunu'na göre muhtarlar, tüm kanunları ilan etmek ve halka anlatmak, nüfus kayıtlarını tutmak, bulaşıcı hastalıkları ve geleneksel tedavi edicileri bildirmek, aşı çalışmalarında, okula kayıt ve devamsızlık konularında yardımcı olmak, köylerde nikah kıyma ve kamu hizmetlerine erişimi sağlama gibi görevleri yürütmekle yükümlüdürler tarihli 4541 Sayılı Şehir ve Kasabalarda Mahalle Muhtar ve İhtiyar Heyetleri Teşkiline Dair Kanun gereği; mahallede doğum - ölüm kayıtları, insan ve hayvan sağlığı çalışmaları, okula gitmeme ve devamsızlık durumunda bildirimde bulunma ve okulla işbirliği içinde çalışma, sosyal yardım hizmetlerine erişim gibi toplumsal cinsiyet eşitliğini ortaya çıkaran konularda önemli görevleri vardır (10,11). Bu nedenle özellikle toplumun katılımını sağlamak amacıyla il ya da ilçede sorunları saptama ve çözüm geliştirme amaçlı ve yasal temelleri bulunan İl/İlçe Umumi Hıfzıssıhha Kurulları başta olmak üzere eğitim, insan hakları gibi alanlarda oluşturulan kurullara katılmak durumundadırlar. Dolayısıyla muhtarlar toplumun liderleridir. Toplumu güçlendirme ve kapasiteyi arttırmada liderliği geliştirme aşağıdan yukarıya değişimi ifade eden bölgesel gelişme yönetemidir ve öncelikli adımdır. Uygulama ve değerlendirme: sonuçlara ilişkin veri toplanır. Bu çalışmanın amacı, toplumu güçlendirme stratejisi kullanılarak yapılan mahalle ve köy Sosyal Tanı: Planlamacı bu aşamada toplumu anlamaya çalışır. Toplum liderleri ile görüşmeler, odak gruplar, gözlem ve araştırmalar yoluyla veri toplar ve analiz eder. Bu aşamada toplumun problem çözme kapasitesini, güçlü yanlarını, kaynaklarını ve değişime hazır olma durumlarını da belirler. Bu aşamada sağlığı etkileyen sosyal değişkenler belirlenir. Epidemiyolojik değerlendirme: Hayati istatistikler, sağlık araştırmaları, tıbbi ve yönetsel kayıtlar kullanılarak ikincil veri analizleri yapılır. Bu aşama amaç ve hedeflerin gerçekçi biçimde belirlenmesine yardımcı olur. Davranışsal ve çevresel değerlendirme: Sağlığı etkileyen yaşam biçimleri, davranışlar ve davranışa neden olan çevresel ve davranışsal faktörler belirlenir. Eğitsel ve ekolojik değerlendirme: Davranışın başlatılması için hazırlayıcı (bilgi, tutum, inançlar, öz yeterlilik), mümkün kılıcı (kaynakların ve hizmetlerin varlığı, zaman) ve güçlendirici faktörler (Sosyal destek, akran etkisi yanı sıra davranışın sürdürülmesini sağlayan ödüllendirme gibi faktörler) belirlenir. Beklenen 17

4 Toplumsal Cinsiyet Eşitliğini Sağlamak İçin Geliştirilen Bir Sağlığı Geliştirme Programı; Mahalle ve Köy Muhtarlarının Eğitimi muhtarları eğitim programının toplumsal cinsiyet eşitsizliğini önlemeye etkisini saptamaktır. ocaklarıyla ilişki kurma durumları ve katkıda bulundukları işlerdir. Ayrıca toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanması için, kendine güven, niyet, motivasyon ve bilişsel süreçlerdeki değişimleri belirlemek için eğitimden 2 ay sonra derinlemesine görüşme tekniği kullanılmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM Müdahale araştırması niteliğindeki bu çalışma Aralık tarihinde yapılmıştır. Çalışmada, program geliştirilirken toplum organizasyonu yönteminin ilke ve stratejilerini kullanan proceed-preceed modeli; muhtar eğitim modülü ve eğitim programı hazırlanırken sağlığı geliştirme stratejileri, eğitim sırasında ise sağlık inancı başta olmak üzere bireysel düzeyde sağlık davranışı teorileri kullanılmıştır. Sektörlerarası işbirliği temelinde, İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü, Şanlıurfa Valiliği (İl Sağlık Müdürlüğü, İl Sosyal Hizmetler Müdürlüğü, Nüfus Müdürlüğü, İŞKUR Müdürlüğü, İl Mahalli İdareler Müdürlüğü, İl Emniyet Müdürlüğü, Müftülük), Şanlıurfa Belediyesi, Şanlıurfa Barosu, Türkiye Muhtarlar Derneği Şanlıurfa Şubesi, Köy ve Mahalle İdareleri Muhtarlar Derneği Şanlıurfa Şubesi ve GAP Muhtarlar Derneği ile birlikte çalışılmıştır. Proceed-preceed modeli ile program geliştirme Sosyal ve epidemiyolojik tanı: Türkiye'deki 81 ilin sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyi analiz edildiğinde, Şanlıurfa sağlık göstergeleri açısından 53., eğitim göstergeleri açısından 77., ilk ve orta öğretimde okullaşma oranı açısından ise 60.sırada yer almaktadır (12). Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması 2008'in sonuçlarına göre; kadınlarda okula gitmeme ya da ilkokulu bitirmeme oranı %57, erkeklerde ise %32.9'dur (13). Şanlıurfa ana-çocuk sağlığı ve diğer temel sağlık hizmetleri göstergeleri açısından en dezavantajlı bölgede yer almaktadır. Bölgede sağlık, eğitim ve sosyal sorunların ortaya çıkışında; toplumun hizmetlere zamanında ulaşamaması, hizmetlerin ulaşılabilir olmaması, kurumlar arası işbirliğinin sağlanamaması, toplumun hizmet planlama, sunumu, değerlendirilmesi süreçlerine aktif katılımının sağlanamaması, toplumsal cinsiyet ayrımına bağlı olarak özellikle kız çocukları ve kadınların eğitim, sağlık ve hukuki haklarından yararlanamaması önemli sorunlar olarak belirlenmiştir. Program öncesi muhtarların sosyo-demografik özelliklerine yönelik hazırlanan 'Muhtar Soru Formu' yüz yüze görüşme yöntemiyle uygulanmıştır (yanıtlama hızı %86). Programın etkisini değerlendirmek için, veri toplamada muhtarlara ve hizmet kurumlarına yönelik anketler kullanılmıştır (muhtarların yanıtlama hızı %90; hizmet kurumları %81). Anket, eğitim öncesi ve sonrası 2. ayda risk altındaki kadınların kamu hizmetlerine erişimleri ve kamu kurumları tarafından yapılan çalışmalara muhtarların destek verme durumlarını saptamayı amaçlayan davranış sorularından oluşmuştur. (muhtar anketinden örnek; Son iki aydır hiç sağlık ocağı sorumlu hekimini ziyaret ettiniz mi?, okul anketinden örnek; Son 2 aydır muhtarlar tarafından okula gitmeyen kız saptanıp kaydı yapıldı mı?). Anketlerde yer alan davranış alanları; aldıkları eğitimi çevrelerinde yaklaşık kaç kişi ile paylaştıkları, okula kazandırdıkları kız çocuğu sayısı, Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü'ne yönlendirdikleri birey sayısı, iş ve meslek edinme kurslarına yönlendirdikleri kişi sayısı, sağlık, eğitim, toplumsal cinsiyet ile ilgili toplantılara katılım durumları, mahalle/köylerinde bulunan okullarla ve sağlık Davranışsal ve çevresel değerlendirme: Şanlıurfa'da toplumsal cinsiyet eşitliğini etkileyen yaşam biçimleri, davranışlar ve davranışa neden olan çevresel faktörler incelendiğinde; kadının öğrenim durumu, mevsimlik gezici tarım işçiliği, yaşanılan yer, temel sağlık hizmetlerine erişememe ve hizmetin niteliği, yoksulluk, kadının statüsü, sosyal güvencenin olmayışı ve akraba evliliği etkili faktörlerdir (15-27). Toplumun üretim biçimi ve ilişkileri, kültürel ve sosyal yapısı, sosyoekonomik eşitsizlikler ve temel sağlık hizmetlerine erişimin yetersizliği sorunun ortaya çıkışında önemli hazırlayıcı faktörlerdir. Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde, erkeği merkeze alan soy ideolojisinin hakim olduğu, akrabalık sisteminin çok önemli olduğu, aşiret 18

5 sisteminin henüz etkinliğini koruduğu bir sistem vardır. Baba soyuna dayanan aşiret/sülale birliğini muhafaza etmek için akraba evliliklerinin (%50-%63.6) ve adölesan evliliklerin (% ) hala yaygın olduğu ve bunlara bağlı olarak doğurganlığın yüksek olduğu, kamu hizmetlerinin tam olarak etkinlik gösteremediği görülmektedir. Otoritenin önemli oranda yaş ve cinsiyete göre belirlendiği bölgede, kadın ve çocuklar erkeklere, daha genç olan erkekler de yaşlı erkelere itaat etmektedirler (28). kullanılacağının öğretilmesi, yoksul, tek ebeveynli ve parçalanmış ailelerin bir başka ifade ile risk altındaki ailelerin sosyal hizmet ve sosyal yardım kuruluşlarına yönlendirilmesinin sağlanması, meslek ve beceri kurslarının ve bu kurslara nasıl başvurulacağının öğretilmesi, belediye tarafından kadın, çocuk ve risk altındaki gruplara yönelik sunulan hizmetlerin ve başvuru şeklinin öğrenilmesidir. Eğitim programı 'Muhtar Eğitim Kursu' şeklinde hazırlanarak Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 'Mahalli Yönetici (Muhtar) Geliştirme U programı şeklinde, 50 saat olarak sertifikalandırılmıştır. Çevresel ve yönetsel değerlendirme. Toplumda cinsiyet eşitliğini sağlamada ve bu yönde davranış değişimi yaratmada güç odaklarının rolü büyüktür. Kurumsal ve yönetsel değerlendirme kapsamında toplumda etkili olan anahtar kişileri belirleme önemli adımlardan biridir. Yapılan gözlemlerde muhtarların genellikle aşiretlerin temsilcilerinden ya da söz sahibi kişilerinden oluşması, yaşlarının büyük olması, danışılan ve toplumu yönlendiren kişiler olmaları nedeniyle alt sosyo-ekonomik düzeydeki mahalle ve merkeze bağlı köylerin muhtarları hedef grup olarak belirlenmiştir. Muhtarlar kamu hizmetlerine erişimin sağlanmasında aracı, doğal ve seçilmiş resmi liderler ve toplumun rol modelleri olarak değerlendirilmiştir. Bu aşamada hazırlayıcı (bilgi, tutum, inançlar, öz yeterlilik), mümkün kılıcı (kaynakların ve hizmetlerin varlığı, zaman) ve güçlendirici faktörler (sosyal destek, akran etkisi yanı sıra davranışın sürdürülmesini sağlayan ödüllendirme gibi faktörler) belirlenmiştir. Bu faktörler eğitim programının uygulanmasında kullanılmıştır. Muhtar Rehberi'nin İçeriği 1.Muhtar Rehberinin Önemi: Şanlıurfa ilinin gelişmişlik düzeyi ve gelişmişlik göstergelerine etki eden faktörler ile yapılabilecek çalışmaların önemi vurgulanmıştır. Eğitim programının hazırlanması 2.Şanlıurfa İlinin Sosyolojik Özellikleri: Gelişmiş düzeyine etki eden sosyolojik özellikler açıklanmıştır. Bu özellikler içerisinde muhtarların yeri ve önemine vurgu yapılmıştır. 3.Muhtarların Görev ve Sorumlulukları: Mahalle ve köy muhtarlarının görevleri kanunlar temelinde yer almıştır. Eğitim programı hazırlanırkan sağlığın temel belirleyicileri (barış, barınma, eğitim, gıda, gelir, tutarlı bir ekosistem, sürdürülebilir kaynaklar ve sosyal adalet) ve epidemiyolojik çalışmaların sonuçları göz önüne alınmıştır Çünkü muhtarların, mahalle ve köylerde toplumun sağlık, eğitim, sosyal hizmetler, iş bulma, güvenlik hizmetleri başta olmak üzere sağlığın ön koşullarına hızlı ve zamanında ulaşmalarında önemli rolleri vardır. Daha sonra değişim potansiyeli olan davranışlar seçilerek eğitim programına yerleştirilmiştir. Bunlar; koruyucu sağlık hizmetlerine erişilebilirliğin arttırılması için sağlık kurumlarının tanıtımı, bağışıklamanın öğretilmesi, erken yaşta evliliğe yönelik tutumların değişimi, akraba evliliğinin zararlarının anlatılması, sağlığın sosyal belirleyicileri kapsamında; kız çocukların okula gönderilmesi için fırsatların ve nasıl 4.Nüfus Kayıtları: Bir mahalleye ya da köye hizmet götürülmesinde ve kişilerin her türlü hizmete ulaşmalarında nüfus kayıtlarının doğru ve zamanında yapılmasının önemi anlatılmıştır. Şanlıurfa'da özellikle doğan çocukların kaydının hemen yapılmaması ve saklı nüfus oranı yüksek olduğu için muhtarlara nüfus kayıtlarının önemi ve işlemler konusunda bilgi verilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca, adrese dayalı kayıt sisteminde, özellikle göçebe tarım işçilerinin sağlık ve eğitim gibi hizmetlere erişiminin sağlanması için 2. ve 3. adreslerinin yer alması 19

6 Toplumsal Cinsiyet Eşitliğini Sağlamak İçin Geliştirilen Bir Sağlığı Geliştirme Programı; Mahalle ve Köy Muhtarlarının Eğitimi konularında bilgi verilmiştir. soruna neden olmaktadır. Yoksulluğun önlenmesi için, eğitim düzeyinin yükseltilmesi, beceri ve meslek edindirme kurslarına katılma, iş sahibi olana kadar sosyal yardımların zamanında verilmesi gerekmektedir. Bu bakış açısından hareketle muhtarlara sosyal yardımların nasıl verildiği, özellikle kız çocuklarımız ve kadınlarımız için iş ve meslek kurslarının nasıl açıldığı, nasıl başvurulacağı gibi konularda bilgi verilmiş, mahalle ve köylerinde edindikleri bilgileri duyurmaları istenmiştir. 5.Sağlık Hizmetleri: Sağlık göstergelerinin kötü olmasında; özellikle az gelişmiş mahallelerde ve köylerde erken evlilik ve erken yaşta anne olma, aşırı doğurganlık, sık doğumlar, evde doğumlar, gebe ve bebeklerin sağlık kontrollerinin zamanında yapılamaması, çok eşlilik, bulaşıcı hastalıklara karşı zamanında aşılanmama, akraba evliliği, göçebe tarım işçisi ailelerin koruyucu sağlık hizmetlerine zamanında ulaşamaması önde gelen nedenlerdir. Toplumun sağlık hizmetlerinden nasıl yararlanacağı, hangi kurumların olduğu, önemli telefon numaraları ve ilimizin öncelikli sağlık sorunları ve bunların çözüm yolları tartışılmıştır. Özellikle göçebe tarım işçiliğinin çok yaygın olması nedeniyle gezici sağlık hizmetine, evde doğumlara, aşılama hizmetlerine, aile planlaması çalışmalarına, bulaşıcı hastalıkların kontrolüne yönelik yapılması gerekenler açıklanmıştır. 9.Din Hizmetleri: Yanlış dini bilgiler nedeniyle (örneğin kız çocuğu 14'ünde evlendirilmelidir, gebeliği önleyici yöntem kullanmak günahtır, 4 nikah sünnettir, kız çocuğu okutulmaz vb) yapılan hatalı davranışların önlenmesi için doğru dini bilgiye ulaşma yolları muhtarlara anlatılmış ve bu bilgileri çevrelerine aktarmaları istenmiştir. 10.Güvenlik Hizmetleri: Topluma dayalı polislik anlatılmış ve suçu önleyici hizmetlerin önemine değinilmiştir. 6.Eğitim Hizmetleri: Şanlıurfa ilinin eğitim düzeyinin düşük olmasında; kız çocukların ilkokulu bitirmeden okuldan alınmaları, okula gönderilmemeleri, göçebe tarım işçiliğine bağlı olarak okula hiç gitmeme ya da devamsızlık ve kadınlarımız arasında okuma-yazma bilmeme oranının yüksek olması temel etkenlerdir. Kadınların ve kız çocuklarının eğitim düzeyi yükseldikçe, ölümler, hastalıklar ve sosyal sorunlar azalmaktadır. Bu bakış açısı temelinde rehberde ve eğitim toplantısında, muhtarların kadın ve kız çocukların eğitim haklarından yararlanmaları için görevleri ayrıntılı olarak yer almıştır. 11.Belediye Hizmetleri: Şanlıurfa Belediyesi tarafından yürütülen hizmetler, bu hizmetlere nasıl ulaşılacağı açıklanmıştır. Ayrıca kadın ve kız çocuklarına yönelik yürütülen sosyal projeler ve bunlara nasıl başvurulacağı rehberde yer almıştır (mikro kredi, gıda bankası, kadın merkezleri vb). 12.Türk Hukukunda Kadın: Yasalarda kadın ve kız çocukların hakları, bu hakların nasıl elde edileceği, Şanlıurfa Barosu Kadın hakları Komisyonuna nasıl başvurulacağı konularında bilgi verilmiştir. 7.Sosyal Hizmetler: Korunmaya muhtaç çocuklar, kadınlar, yaşlılar ve engellilere yönelik hangi hizmetlerin olduğu, nasıl başvurulacağı ve en uygun bakım modellerinin neler olduğu anlatılmıştır. Özellikle evde bakımın önemi ve risk gruplarına duyarlılığın artması için muhtarlardan beklentiler vurgulanmıştır. Söyleşiler: Kadın sağlığı, çocuk sağlığı, çocuk annelik, bulaşıcı hastalıkların önlenmesi, aşılar konularında Tıp Fakültesi ve Sağlık Yüksekokulu öğretim üyeleri tarafından muhtarlarla söyleşiler yapılmıştır. Burada amaç: muhtarların kadın ve çocuk sağlığı sorunlarının temelinde yatan faktörler konusunda duyarlılıklarının arttırılması olmuştur. 8.İş ve Meslek Edinme Hizmetleri ile Sosyal Yardımlar: Şanlıurfa'da yoksulluk oranı yüksektir. Yoksulluk, aşırı kalabalık ve eğitimsiz ailelerde daha yüksektir. Yoksulluk; birçok hastalığın oluşmasına, var olan hastalıkların ağırlaşmasına, erken ölümlere ve çocuk işçiliği korunmaya muhtaç çocuklar gibi birçok sosyal Eğitimin Programının Uygulanması Koruyucu sağlık davranışlarının kazandırılmasında bazı bilişsel-davranışsal modeller geliştirilmiştir. Bu modellerden ilki ve en çok kullanılanı Sağlık İnancı Modeli' (SİM) dir. 20

7 Tablo 1:Eğitim Programında Sağlık İnancı Modeli Bileşenleri ve İçeriği 1. Duyarlılığı arttırma 2. Ciddiyeti fark ettirme ve arttırma 3. Yarar algısı oluşturma ve arttırma 4. Engelleri tartışma ve çözüm geliştirme 5. Davranış ile ilgili kolaylaştırıcılar ve motivasyon 6. Öz yeterliliğin arttırılması Şanlıurfa ilinin sağlık, eğitim göstergeleri, diğer iller arasında bulunduğu konum, koruyucu sağlık hizmetleri etkin olarak sunulduğunda sağlanacak başarı, Şanlıurfa ilinin sosyal ve ekonomik başarısına koruyucu sağlık hizmetlerinin katkı düzeyi -(kişisel davranışlara ve özelliklere dayalı riskin büyüklüğü) sağlık sorunu gelişme riski açıklanmıştır. Koruyucu sağlık hizmetlerine ve diğer kamu hizmetlerine zamanında ve yeterli düzeyde ulaşamamanın ortaya çıkaracağı sağlık, sosyal, ekonomik sorunlar interaktif yöntemler kullanılarak ortaya konulmuştur. Sağlığın ön koşulu olan hizmetlerle, temel sağlık hizmetlerine nasıl, nerede, ne zaman ulaşılacağı ve hizmete ulaşmanın beklenen sonuçları açıklanmıştır. Davranış değişimi sonucu, hastalığa yakalanma riskinin azalacağı inancı oluşturulmaya çalışılmıştır. Önerilen davranışın gerçekleştirilmesini zorlaştırdığı düşünülen engeller ya da davranışın olası olumsuz yönleri tartışılmıştır. Bu kapsamda y anlış bilgiler düzeltilmiş, olası engeller belirlenerek çözümler geliştirilmiştir. Hissedilen eng elleri tartışmak ve çözüm üretmek için İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü temsilcisi, Sağlık Müdürü, Milli Eğitim Müdürü, İŞKUR Müdürü, Nüfus Müdürü, Belediye Başkanı, Sosyal Hizmetler İl Müdürü, Şanlıurfa Barosu Kadın Komisyonu Başkanı, Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı Başkanı ilgili oturumlara katılmışlardır. Davranışı tetikleyen, kişinin harekete geçmesini sağlayacak ipuçları belirlenmiştir. Hazır dilekçeler, Şanlıurfa Muhtar Rehberi, eğitim sertifikası, katılım belgesi ve yaka kartları ile birlikte eğitim programının CD si hazırlanacak çoğaltılmış ve muhtarlara verilmiştir. Medya ile ilişki kurularak eğitimin televizyonlarda yayınlanması sağlanmış, özellikle toplantılara sürekliliğin sağlanmasında yararlı olmuştur. Ayrıca 2 kez muhtarların sıra gecesine katılınmıştır. Yönetimsel ve politik değerlendirmede muhtarların sınırlılıkları ve engellendikleri alanlar konusunda bir rapor yazılarak İçişleri Bakanlığı na iletilmiştir. Beklenen sonuçlara ulaşmak için davranışın gerçekleştirilmesi ile ilgili kişinin kendine olan inancını, kararlılığını ve iradesini kapsamaktadır. Bunun için; beklenen davranışlar uygulamalı olarak gösterilmiş, anksiyete azaltılmış ve kişilerin önemli oldukları hissettirilerek öz yeterlikleri arttırılmıştır. Tablo 1'de sağlık eğitimi sırasında kullanılan sağlık inancı modelinin bileşenleri kapsamında yapılan çalışmalar yer almaktadır. ve Valilik oluru ile görevlendirilmiştir. İlin cinsiyet temelli sosyolojik özellikleri sosyolog ve profesor öğretim üyesi tarafından, muhtarların cinsiyet eşitliğini sağlamaya yönelik görev, yetki ve sorumlulukları İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü Daire Başkanı tarafından ortak oturumda anlatılmıştır. Daha sonra 2 grup halinde, 9 kurumun temsilcisi ve gerektiğinde uzman kişi (Nüfus Müdürü, Sağlık Müdürü ve 1 hemşire, Sosyal Hizmetler İl Müdürü ve 1 sosyal hizmet uzmanı, Milli Eğitim Müdürü ve 1 öğretmen şube müdürü, İl Müftü Yardımcısı, Belediye Başkan Yardımcısı, İŞKUR Eğitim sırasında köy muhtarları ve il merkezi muhtarları 2 ayrı gruba ayrılmış ve 2 salonda eğitim yapılmıştır. Amaç, sorunların yerleşim birimlerine bağlı değişim göstermesidir. 1. araştırmacı il merkezindeki mahalle muhtarlarının, 2. araştırmacı köy muhtarlarının eğitimini yönlendirmiştir. Her iki salonda yukarıda açıklanan konular alanının uzmanı olan ve ilgili kurumun yöneticileri arasından seçilmiş 21

8 Toplumsal Cinsiyet Eşitliğini Sağlamak İçin Geliştirilen Bir Sağlığı Geliştirme Programı; Mahalle ve Köy Muhtarlarının Eğitimi izlendiği gibi, %85.5'i muhtarlık işleri ile ilgili bir program olursa katılmak istediklerini belirtmiştir. Eğitim seçimler öncesinde yapıldığı için tekrar aday olup olmayacakları sorulduğunda %94.2'si tekrar aday olacaklarını bildirmişlerdir. %20.3 ile %73.9 arasında değişen oranlarda kendilerine belirtilen konular hakkında eğitim almak istediklerini ifade etmişlerdir. Tablo 2:Muhtarların Özellikleri Sayı % Öğrenim durumu Okur-yazar değil İlkokul Ortaokul Lise Üniversite Adaylık düşüncesi Evet Hayır Yasaları bilme Evet Hayır Çok az Yasaların öğrenildiği yer Diğer muhtarlardan Basından Muhtarlıkla işlerle ilgili eğitim isteme durumu Evet Hayır Eğitim istenilen konular Eğitim hizmetleri Sağlık hizmetleri Sosyal hizmetler Sosyal yardımlaşma ve dayanışma Kadınlara yönelik hizmetler Din hizmetleri Nüfus kayıtları Evlendirme hizmetleri Muhtarlık süresi arttıkça tapu işleriyle daha fazla (r=0.211;p=0.043), sağlık, eğitim ve sosyal hizmetlerle ilgili işlerle daha az ilgilendikleri, (r=-.226; p=0.043) öğrenim durumu yükseldikçe güvenlik hizmetleri (r=0.253, 0.037), pazar yeri oluşturma gibi çalışmalarla daha fazla ilgilendikleri saptanmıştır. Eğitim sonrasında muhtarlar, aldıkları eğitimi yaklaşık kişiyle paylaştıklarını bildirmişlerdir. Yaklaşık yarısı eğitim sonrası kendilerine verilen eğitim CD'sini izlettiklerini ifade etmişlerdir. Muhtarlar eğitimden önce ilk sorunlarının yol, elektrik gibi alt yapı sorunları olduğunu bildirirlerken, eğitimden sonra kadın sağlığı ve eğitim sorunlarının öncelikli olduğunu ifade etmişlerdir. Muhtarların mahallelerindeki okul müdürlerinin %80'i kız çocuklarının eğitimi konusunda eğitim sonrası muhtarlarla birlikte etkili çalışmalar yaptıklarını ve özellikle ev ziyaretlerinde etkili olduklarını, sağlık ocağı personeli de (%67.9) mahallede kendilerine daha fazla yardımcı olduklarını bildirmişlerdir. Eğitim sonrasında, kadın sorunlarına hızlı çözüm üretebilmek amacıyla bir kadın aza olması konusunda düşünce oluşmuş, bir muhtarı kadın sorunlarına yönelik yapılan çalışmalara katılmak amacıyla görevlendirmişler ve 1 yıl sonra gerçekleştirilen kadınları güçlendirme programlarına mahallerini temsilen kadın üyeler bildirmişlerdir. Tablo 3'de izlendiği gibi, ölçülen davranışlarda 2.5 ile 8.9 kat arasında farklılık saptanmıştır. Müdürü, İl Emniyet Müdürlüğü Toplum Polisi Jandarma) tarafından eğitim programı uygulanmıştır. Isınma amaçlı günde 2 kez düzenlenen sağlık söyleşilerine Tıp Fakültesi ve Sağlık Yüksekokulu öğretim üyeleri katılmıştır. Alt sosyo ekonomik düzeyde merkeze bağlı 45 mahalle, 35 köy/belde-mahalle muhtarı olmak üzere toplam 80 muhtar, saatleri arasında toplam 28 saat süren 4 günlük eğitim programına alınmıştır. Oturumların tümüne katılma oranı %76'dır (61/80*100). 16 muhtar ise eğitimin en az 2 gününe tam olarak katılmıştır. Eğitime katılan muhtarlara her konu ile ilgili görüşleri sorulduğunda, genel olarak konuları çok faydalı bulduklarını belirtmişlerdir. Çoğunluğu 'yıllardır muhtarım, keşke bunları o zaman bilseydim, çok yararlı işler yapardım' şeklinde düşüncelerini bildirmişlerdir. BULGULAR Muhtarların özellikleri Anket uygulanan 69 muhtarın tümü erkektir. 80 muhtarlığın toplam nüfusu yaklaşık kişidir. Yaşları arasında olup ortanca yaş 49'dur. Muhtarlık ortanca süresi ise 10 yıldır. Muhtarlardan ancak %16.3'ü yaptıkları işle ilgili bazı eğitimler aldıklarını belirtmiştir. Tablo 2'de Derinlemesine görüşmelerde kendilerine güvenlerinin arttığını, hizmet kurumlarından 22

9 Tablo 3:Program Öncesi ve Program Sonrasında Kadınların Hizmete Erişimlerini Sağlama Durumu Sağlık Ocağı nı ziyaret Okula kayıt yaptırma Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü ne Yönlendirme Sosyal Yardımlaşma Vakfı na Yönlendirme İŞKUR a yönlendirme Program öncesi Program sonrası Rölatif etkinlik neyi nasıl isteyeceklerini öğrendiklerini ifade etmişlerdir. Görevlerini öğrendiklerini, daha önce görerek ya da deneyimden yararlanarak işleri yürüttüklerini belirtirlerken, eğitim sonrasında daha bilinçli hareket ettiklerini vurgulamışlardır. Çoğunluğu programın kendi eş ve kız çocukları için yararlı olduğunu, evde de daha duyarlı davrandıklarını ifade etmişlerdir. olarak mahalle ya da köyün yöneticisi olan muhtarların çoğunluğunun ilkokul mezunu olduğu, yaklaşık %70'inin yasal düzenlemeleri bilmedikleri ve yaklaşık %85'inin yapacakları işlerle ilgili herhangi bir eğitim almadıkları saptanmıştır. Ortalama 10 yıl görev yapan muhtarlar, işleriyle ilgili yasal düzenlemeleri ve prosedürleri diğer muhtarlardan öğrendiklerini, eğitim, sağlık, sosyal yardımlaşma başta olmak üzere yürütülen hizmetler hakkında bilgi almak istediklerini ifade etmişlerdir. Eğitim çalışmalarının sektörler arası işbirliği ile gerçekleştirilmesi ve doğrudan hizmet sunucularının eğitime katılması onların da muhtarların yapabileceklerini görmeleri ve birlikte çalışma isteği oluşturulması açısından yarar olmuştur. Sağlık okur-yazarlığını geliştirici, toplumu güçlendirici (liderliği geliştirici), sektörlerarası işbirliğini sağlayıcı özelliklere sahip gerçekleştirilen program sonrasında yapılan derinlemesine görüşmelerde; muhtarlar kendilerine güvenlerinin arttığını, kadınların toplumun sunduğu olanaklardan eşit olarak yararlandıkları düzeyde toplumsal gelişimin hızlanacağına inandıklarını, eğitim başta olmak üzere kendi bölgelerinde kadınların hizmete erişimleri için çaba harcayacaklarını, sorunları önlemek için harekete geçme konusunda bilinç düzeylerinin yükseldiğini, sağlığı etkileyen sosyal faktörleri daha iyi anladıklarını bildirmişlerdir. Wiggins tarafından yapılan literatür incelemesinde de, liderliği geliştirme yoluyla toplumu güçlendirme yaklaşımının taramalar, çoçuk sağlığı programları, madde kullanımı, kadına yönelik şiddetin önlenmesi gibi pek çok toplum sağlığı programında etkili olduğu saptanmıştır (30). Programdan yaklaşık 2 ay sonra kurumlardan alınan bilgiler incelendiğinde de, mahalle ve köy yöneticilerinin sorunların çözümünde daha duyarlı oldukları, önceki yılın aynı aylarına göre; sağlık ocağı ziyaretlerinin 2.5 kat, kız çocuklarının okula kayıtlarının 8.9 kat, risk altındaki kadınları sosyal hizmetlere yönlendirmenin 6 kat, sosyal yardımlaşmaya 3.6 kat ve İŞKUR'a 5.1 kat arttığı saptanmıştır. TARTIŞMA VE SONUÇLAR Akın ve arkadaşlarının belirttiği gibi (2004), dünyanın değişik yerlerinde farklılıklar olmakla birlikte özellikle gelişmekte olan ülkelerde toplumsal cinsiyet rolünden kaynaklanan olumsuzlar kadının yaşamını tehdit etmektedir (29). Bu çalışmada Şanlıurfa il merkezi ve merkeze bağlı köylerinde, toplumsal cinsiyet eşitsizliğini kontrol altına almada, sağlığı geliştirmede toplum organizasyonu modellerinden toplumu güçlendirme (liderliği geliştirme) yönteminin etkisi denenmiştir. Müdahale araştırması tipindeki bu çalışmada, ilin gelişmişlik düzeyini etkileyen sorunların temelinde, toplumsal cinsiyet ayırımcılığından kaynaklanan sorunların yer aldığı belirlenerek, çözüm için; muhtarların kadın ve kız çocukların sorunlarına duyarlı hale gelmeleri, kadın ve kız çocukların eğitim, sağlık, iş ve meslek edinme gibi toplumsal hizmetlerden eşit düzeyde yararlanmalarını ve karar mekanizmalarına aktif katılımlarını sağlamak için harekete geçirilmeleri hedeflenmiştir. Çalışmanın bulguları incelendiğinde; yasal 23

10 Toplumsal Cinsiyet Eşitliğini Sağlamak İçin Geliştirilen Bir Sağlığı Geliştirme Programı; Mahalle ve Köy Muhtarlarının Eğitimi 5. Lin V, Pettersson B, Brink E, Annette D, Agarwal Sharad. Part I. Health Promotion and Global Health. The 7th Global Conference On Health Promotion Promoting Health And Development; Closing The Implementation Gap. The Global Health Promotion Conference in Nairobi 2009, Muhtar eğitimlerinin sürekliliğini sağlamak için, programın etkisini ve içeriğini açıklayan rapor İçişleri Bakanlığı ve Şanlıurfa Valiliği'ne bildirilmiştir. İçişleri Bakanlığı ile işbirliği sonucunda Köy Kanunu'nda ihtiyar heyeti için kadın kotası konulması konusunda görüş birliği oluşturulmuş ve raporun içeriğinde yer almıştır. Sağlığın sosyal belirleyicilerini temel alarak, toplum organizasyonu yöntemi kapsamında liderliği geliştirme, epidemiyolojiyi kullanarak sorunlara tanı koyma, program planlama ve yönetme, ilgili sektörler ve medya ile işbirliğini sağlama ve davranış değişimini sağlayıcı teorileri temel alarak yürütülen bu programın toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamada etkili olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle toplumsal sorunların en aza indirilmesinde, soruna bütüncül yaklaşarak disiplinler arası yaklaşımla toplum organizasyonu yöntemlerinin kullanıldığı eğitim programlarının yararlı olacağı düşünülmektedir. 6. Rappaport J. 'Studies in Empowerment: Introduction to the issue.' Prevention in Human Services, 1984; 3, Minkler M, Wallerstein NB. Improving health through community organization and community building. Chapter thirteen. Health Behavior and Health Education; Theory, Research and Practice. (Eds: Noreen M. Clark, Karen Glanz, Barbara K. Rimer, Frances Marcus Lewis). 3rd edition. Jossey Bass A Willey Imprint, San Francisco. 2002; Wandersman A, Florin P. 'Citizen Participation and Community Organizing'. In. J. Rappaport ve E. Seidman (Eds.). Handbook of Community Psychology. Newyork. Kluwer Academic/Plenum Publishers, Gielen AC, McDonald EM. Using the PRECEDE PROCEED Planning Model to Apply Health Behavior Theories. Chapter eighteen. Health Behavior and Health Education; Theory, Research and Practice. (Eds: Noreen M. Clark, Karen Glanz, Barbara K. Rimer, Frances Marcus Lewis). 3rd edition. Jossey Bass A Willey Imprint, San Francisco. 2002; Teşekkür: Muhtar Eğitimi Programı, Birleşmiş Milletler Kadınların ve Kız Çocuklarının İnsan Haklarının Korunması ve Geliştirilmesi Ortak Programı-Sabancı Vakfı Hibe Programı tarafından desteklenmiştir ( TL). Ortak programın yürütücülerine, Şanlıurfa Valisi ve yardımcılarına, Belediye Başkanı, Harran Üniversitesi Rektörü ve yardımcısı, Sağlık Müdürü, Nüfus Müdürü, Milli Eğitim Müdürü, Sosyal Hizmetler Müdürü, İŞKUR Müdürü, İl Müftüsü ve programda görev alan tüm kamu çalışanlarına, Tıp Fakültesi ve Sağlık Yüksekokulu öğretim üyelerine, yüksek lisans öğrencilerimize ve eğitime katılan muhtarlara teşekkür ederiz Köy Kanunu ( Kanun Numarası : 442 / Kabul Tarihi : 18/3/1924) Şehir Ve Kasabalarda Mahalle Muhtar Ve İhtiyar Heyetleri Teşkiline Dair Kanun ( Kanun Numarası: 4541/ Kabul Tarihi: 10/4/1944) 12. Özdemir Aİ, Altıparmak A. Sosyo-Ekonomik Göstergeler Açısından İllerin Gelişmişlik Düzeyinin Karşılaştırmalı Analizi. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2005;24: Eryurt M.A, Türkyılmaz A.S, Koç İ. Hanehalkı Nüfusu ve Konut Özellikleri. Türkiye Nüfus Ve Sağlık Araştırması Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü, Ankara, 2009; KAYNAKLAR 1. Hausmann R, Tyson L.D, Zahidi S. The Global Gender Gap Report. World Economic Forum, Geneva, Switzerland 2009; Şimşek Z, Kurçer MA, Ersin F, Kayahan M, Gözükara F. Şanlıurfa Tılfındır Sağlık Ocağı Bölgesinde Anne Sütü Uygulamaları ve Büyüme-Gelişme İlişkisi. Türkiye Klinikleri J Pediatr 2006;15: Acar F, Arıner HO. Kadınların İnsan Hakları ve Toplumsal Cinsiyet Eşitliği. İçişleri Bakanlığı Genel Yayın No: 656, 2009; Şimşek Z, İnakçı Hİ, Koruk İ, Shermatov K. Şanlıurfa'da Aylar Arasındaki Çocuklarda Aşılama Durumu ve Belirleyicileri. Türkiye Klinikleri J Pediatr 2010;19(1): Smedley BD, Syme SL (eds.). Promoting Health: Intervention Strategies from Social and Behavioral Research. Washington DC: National Academy Press, Şimsek Z, Ak D, Altındağ A, Güneş M. Prevalence and predictors of mental disorders among women in Sanliurfa, Southeastern Turkey. J Public Health (Oxf) Dec;30(4): Epub 2008 Apr Keleher H, MacDougall C, Murphy B. Approaching Health Promotion. Understanding Health promotion, (Eds:Keleher Helen, MacDougall Colin, Murphy Berni.) Oxford University Press.2007; Şimşek Z, Kabalcıoğlu F, Kurçer MA. Şanlıurfa Doğumevi'nde Doğum Yapan Kadınlarda ve Bebeklerinde Ortaya Çıkan Komplikasyonlarla İlişkili Risk Faktörleri. Sağlık ve Toplum, 2005, 15(3)

11 24. Koruk I, Simsek Z, Tekin Koruk S, Doni N, Gürses G. Intestinal parasites, nutritional status and physchomotor development delay in migratory farm worker's children. Child Care Health Dev Jul Z.Şimşek, MA.Kurçer, Ersin F, Gözükara F, Kayahan M. Şanlıurfa Tılfındır Sağlık Ocağı Bölgesindeki Yaş Evli Kadınların Aile Planlaması Konusunda Bilgileri ve Yöntem Kullanımını Etkileyen Faktörler. Sağlık ve Toplum. 2003:13(1); Koruk İ, Şimşek Z, Tekin Koruk S, Gürses G, Doni N. Children health status of migratory and sesonal farmworkers in Sanliurfa. 12.th World Congress on Public Health, April 27-May 1, İstanbul. 19. Kayahan M, Şimşek Z, Ersin F, Gözükara F, Kurcer MA. Şanlıurfa Tılfındır sağlık Ocağı bölgesindeki akraba evliliği prevalansı ve 5 yaş altı ölümlere etkisi, Cumhuriyet Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 2003; 7(1): Koruk I, Şimşek Z, Tekin Koruk S. Effect of migratory and seasonal farmworks on coverage of vaccination of aged 0-5 years children in Sanliurfa in Turkey. 12.th World Congress on Public Health, April 27-May 1, İstanbul. 20. Ersin F, Gözükara F, Şimşek Z, Kayahan M, Kurçer MA. Bir sağlık ocağı bölgesinde evli kadınların aile planlaması yöntemi kullanma durumları ve yöntem bırakma nedenleri. Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi,2003; 5(1): Şimşek Z, Koruk I. Effect of migratory and seasonal farmworks on growth and psychomotor development of aged 0-5 years children. 12.th World Congress on Public Health, April 27-May 1, İstanbul. 21. İnakcı HI, Şimşek Z, Koruk İ, Tekin Koruk S. Coverage of Tetanus Vaccine after National Tetanus Vaccination Campain and Basic Determinants. TAF Preventive Medicine Bulletin, (TSK Koruyucu Hekimlik Bülteni), 2009; 8(9): Ökten Ş. Toplumsal cinsiyet ve iktidar; Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin Toplumsal Cinsiyet Düzeni. Uluslararası Sosyal Ara_tırmalar Dergisi The Journal of International Social Research Volume 2 / 8 Summer 2009; Şimşek Z. Koruk İ. Çocuk işçiliğinin en kötü biçimlerinden biri; mevsimlik göçebe tarım işçiliği, Çalışma Ortamı, Temmuz-Ağustos Akın A, Üner S, Aslan D, Esin Ç, Coşkun A. Türkiye'de Toplumsal Cinsiyet ve Sağlık T.C. Başbakanlık Kadının Statüsü ve Sorunları Genel Müdürlüğü. Hacettepe Üniversitesi Kadın Sorunları ve Araştırma Merkez. Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu, 2004, Ankara. 23. Şimşek Z, Koruk İ. Şanlıurfa Eğitim Sağlık Ocağı Bölgesinde Yaşları Arasındaki Evli Kadınlara Yönelik Aile İçi Şiddet ve İlişkili Faktörler. Sağlık ve Toplum. 2008;18(3,4): Wiggins N. Popular education for health promotion and community empowerment: a review of the literature. Health 25

Mevsimlik Tarım İşçilerinin ve Ailelerinin İhtiyaçlarının Belirlenmesi Araştırması 2011 Harran Üniversitesi-UNFPA

Mevsimlik Tarım İşçilerinin ve Ailelerinin İhtiyaçlarının Belirlenmesi Araştırması 2011 Harran Üniversitesi-UNFPA Mevsimlik Tarım İşçilerinin ve Ailelerinin İhtiyaçlarının Belirlenmesi Araştırması 211 Harran Üniversitesi-UNFPA Hizmet için kanıt oluşturan sonuçlar açısından Hizmetleri planlama ve uygulama açısından

Detaylı

Şanlıurfa il merkezinde Suriyeli mülteci kadınların üreme ve ruh sağlığı ihtiyaçları; Suriyeli mültecilerin sağlığını geliştirme modeli

Şanlıurfa il merkezinde Suriyeli mülteci kadınların üreme ve ruh sağlığı ihtiyaçları; Suriyeli mültecilerin sağlığını geliştirme modeli Şanlıurfa il merkezinde Suriyeli mülteci kadınların üreme ve ruh sağlığı ihtiyaçları; Suriyeli mültecilerin sağlığını geliştirme modeli Prof.Dr. Zeynep ŞİMŞEK Harran Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı

Detaylı

SAĞLIĞI GELİŞTİRME KAVRAMI

SAĞLIĞI GELİŞTİRME KAVRAMI İŞYERLERİNDE İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİNİN GELİŞTİRİLMESİNDE İŞYERİ HEMŞİRELİĞİNİN ÖNEMİ ROLÜ KURSU 4 MAYIS 2014 İSTANBUL VII. ULUSLARARASI İŞ SAĞLIĞI ve GÜVENLİĞİ KONFERANSI SAĞLIĞI GELİŞTİRME KAVRAMI Uzm.

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve KADIN Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB nin kadın-erkek eşitliği ile ilgili temel ilkeleri AB nin kadın istihdamı hedefi AB de toplumsal cinsiyete duyarlı

Detaylı

Kadınların Çok Yönlü Güçlendirilmesi Projesi

Kadınların Çok Yönlü Güçlendirilmesi Projesi Kadınların Çok Yönlü Güçlendirilmesi Projesi Kadınların Çok Yönlü Güçlendirilmesi Projesi Okuryazarlık ve Cinsiyet Eşitliği Konusunda Türkiye'nin Gerçekleri Okuryazarlık ve eğitimin ülkelerin ekonomik

Detaylı

81 İl için Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Karnesi Ülker Şener & Hülya Demirdirek

81 İl için Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Karnesi Ülker Şener & Hülya Demirdirek 81 İl için Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Karnesi Ülker Şener & Hülya Demirdirek TEPAV, 2014 2 Neden bu çalışmaya ihtiyaç duyduk? Kadınların durumunu il düzeyinde ortaya koyacak cinsiyete duyarlı verinin

Detaylı

KADIN DOSTU KENTLER - 2

KADIN DOSTU KENTLER - 2 KADIN DOSTU KENTLER - 2 KADIN DOSTU KENT NEDİR? KADINLARIN Sağlık, eğitim ve sosyal hizmetlere İstihdam olanaklarına Kaliteli, kapsamlı kentsel hizmetlere (ulaşım, konut vb) Şiddete maruz kaldıkları takdirde

Detaylı

TOPLUMSAL CİNSİYET TOPLUMDA KADINA BİÇİLEN ROLLER VE ÇÖZÜMLERİ

TOPLUMSAL CİNSİYET TOPLUMDA KADINA BİÇİLEN ROLLER VE ÇÖZÜMLERİ 445 TOPLUMSAL CİNSİYET TOPLUMDA KADINA BİÇİLEN ROLLER VE ÇÖZÜMLERİ Aydeniz ALİSBAH TUSKAN* 1 İnsanların bir biçimde sınıflanarak genel kategoriler oturtulması sonucunda ortaya çıkan kalıplar ya da bir

Detaylı

Okul Sağlığına Genel Bir Bakış ve Okul Sağlığında Ruh Sağlığının Yeri. Dr Hilal Tıpırdamaz Sipahi 22 Ekim 2003

Okul Sağlığına Genel Bir Bakış ve Okul Sağlığında Ruh Sağlığının Yeri. Dr Hilal Tıpırdamaz Sipahi 22 Ekim 2003 Okul Sağlığına Genel Bir Bakış ve Okul Sağlığında Ruh Sağlığının Yeri Dr Hilal Tıpırdamaz Sipahi 22 Ekim 2003 Okul dönemi 6-19 yaşlar arasını kapsar, iki dönemdir erken okul yaşı ve prepubesans kızlarda

Detaylı

KALKINMA BAKANLIĞI DESTEKLERİ DOĞU KARADENİZ KALKINMA AJANSI

KALKINMA BAKANLIĞI DESTEKLERİ DOĞU KARADENİZ KALKINMA AJANSI KALKINMA BAKANLIĞI DESTEKLERİ Bu çalışmada Kalkınma Bakanlığı desteklerinin derlenmiş listesi bulunmaktadır. Derlenen bilgiler ilgili kurum sitelerinden alıntıdır. DOĞU KARADENİZ KALKINMA AJANSI İçindekiler

Detaylı

Tütün Kontrolünde Toplum Eğitimi İçin Taraflar, Modeller

Tütün Kontrolünde Toplum Eğitimi İçin Taraflar, Modeller Tütün Kontrolünde Toplum Eğitimi İçin Taraflar, Modeller Prof. Dr. Dilek ASLAN Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Anabilim Dalı Halk Sağlığı Uzmanları Derneği (HASUDER)-Tütün İle Mücadele

Detaylı

TÜRKİYE DE GÖÇ BOYUTU, NEDENLERİ ve GÖÇÜN SAĞLIKLA İLİŞKİSİ

TÜRKİYE DE GÖÇ BOYUTU, NEDENLERİ ve GÖÇÜN SAĞLIKLA İLİŞKİSİ TÜRKİYE DE GÖÇ BOYUTU, NEDENLERİ ve GÖÇÜN SAĞLIKLA İLİŞKİSİ Sağlıklı Kentler Birliği Eğitim Prgramı Prof. Dr. SABAHAT TEZCAN Haccettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü Müdürü Tıp Fakültesi Halk Sağlığı

Detaylı

TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ

TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ TOPLUMU TANIMA VE EKİP ÇALIŞMASI YARD. DOÇ. DR. NALAN AKIŞ Amaç Bu dersin sonunda öğrenciler, sağlık hizmeti verecekleri toplumu tanımanın önemi konusunda bilgi sahibi olacaklardır. ÖĞRENİM HEDEFLERİ Bu

Detaylı

Kadın Dostu Kentler Projesi. Proje Hedefleri. Genel Hedef: Amaçlar:

Kadın Dostu Kentler Projesi. Proje Hedefleri. Genel Hedef: Amaçlar: Kadın Dostu Kentler Projesi İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün ulusal ortağı ve temel paydaşı olduğu Kadın Dostu Kentler Projesi, Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu-UNFPA ve Birleşmiş Milletler

Detaylı

T.C. AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI Trabzon Koza Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi PINAR ÖŞME PSİKOLOG

T.C. AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI Trabzon Koza Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi PINAR ÖŞME PSİKOLOG T.C. AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞI Trabzon Koza Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi PINAR ÖŞME PSİKOLOG Mart - 2014 YASAL DÜZENLEMELER KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELE VE İLGİLİ ULUSAL VE ULUSLAR ARASI

Detaylı

Türkiye de Doğurganlık Tercihleri

Türkiye de Doğurganlık Tercihleri 2013 Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması İleri Analiz Çalışması Türkiye de Doğurganlık Tercihleri Dr. Pelin Çağatay Melike Saraç Emre İlyas Prof. Dr. A. Sinan Türkyılmaz 10 Eylül 2015, Hilton Oteli, Ankara

Detaylı

Beslenme Programlarının Yürütülmesinde Toplum Katılımının Sağlanması. Prof. Dr. Türkan Kutluay Merdol 6 Mart 2008

Beslenme Programlarının Yürütülmesinde Toplum Katılımının Sağlanması. Prof. Dr. Türkan Kutluay Merdol 6 Mart 2008 Beslenme Programlarının Yürütülmesinde Toplum Katılımının Sağlanması Prof. Dr. Türkan Kutluay Merdol 6 Mart 2008 Toplumun Kalkınması Toplumu Oluşturan Bireylerin Sağlığı ile İlişkilidir Beslenme Sağlığın

Detaylı

BELGESİ. YÜKSEK PLANLAMA KURULU KARARI Tarih: 05.06.2009 Sayı: 2009/21

BELGESİ. YÜKSEK PLANLAMA KURULU KARARI Tarih: 05.06.2009 Sayı: 2009/21 TÜRKİYE HAYAT BOYU ÖĞRENME STRATEJİ BELGESİ YÜKSEK PLANLAMA KURULU KARARI Tarih: 05.06.2009 Sayı: 2009/21 Dr. Mustafa AKSOY Hayat Boyu Öğrenmenin Geliştirilmesi Operasyon Koordinatörü mustafaaksoy@meb.gov.tr

Detaylı

T.C. MERSİN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI Sosyal Hizmetler Dairesi Başkanlığı MERSİN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KADIN DANIŞMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ

T.C. MERSİN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI Sosyal Hizmetler Dairesi Başkanlığı MERSİN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KADIN DANIŞMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ MERSİN BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ KADIN DANIŞMA MERKEZİ YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Genel Hükümler Amaç Madde 1: Bu yönetmeliğin amacı, Kadın Danışma Merkezindeki hizmetin tür ve niteliğini, işleyişini, işleyişine

Detaylı

Köy nüfusu genel olarak azalmaktadır Kamu hizmetleri kırsal alanda yetersiz. Tarım ve hayvancılıkta elde edilen gelir düşük

Köy nüfusu genel olarak azalmaktadır Kamu hizmetleri kırsal alanda yetersiz. Tarım ve hayvancılıkta elde edilen gelir düşük Çorum 3. grup (Kırılgan Gruplar) Moderatör: Yrd. Doç. Dr. Metin UÇAR Raportör: Sümer ÇAKIR I.Bölüm Kırsalda yaşayanlar Sorunlar Gelir kaynakları yetersiz Köy nüfusu genel olarak azalmaktadır Kamu hizmetleri

Detaylı

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELE İÇİN KADIN KONUKEVLERİ PROJESİ 7 MAYIS 2014-ANKARA. Saygıdeğer Misafirler, Değerli Basın Mensupları

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELE İÇİN KADIN KONUKEVLERİ PROJESİ 7 MAYIS 2014-ANKARA. Saygıdeğer Misafirler, Değerli Basın Mensupları KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELE İÇİN KADIN KONUKEVLERİ PROJESİ 7 MAYIS 2014-ANKARA Saygıdeğer Misafirler, Değerli Basın Mensupları Aile içi Şiddetle Mücadele İçin Kadın Konukevleri Projesi nin açılış

Detaylı

Yaygın Eğitim Enstitüsü Müdürlüğü TÜRKİYE DE YAYGIN EĞİTİM

Yaygın Eğitim Enstitüsü Müdürlüğü TÜRKİYE DE YAYGIN EĞİTİM Yaygın Eğitim Enstitüsü Müdürlüğü TÜRKİYE DE YAYGIN EĞİTİM HAZIRLAYANLAR: Md. Yrd. Şinasi BAYRAKTAR Baş Öğretmen Dr. Ayşegül GÜLTEKİN TOROSLU Uzman Öğretmen Menevşe SARAÇOĞLU Öğretmen Sevgi SÜREK 15 Kasım

Detaylı

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER

ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası FĐNANSAL EĞĐTĐM VE FĐNANSAL FARKINDALIK: ZORLUKLAR, FIRSATLAR VE STRATEJĐLER Durmuş YILMAZ Başkan Mart 2011 Đstanbul Sayın Bakanım, Saygıdeğer Katılımcılar, Değerli Konuklar

Detaylı

2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI MUSTAFA KAYA YBO EĞİTİM ORTAMLARINDA UYUŞTURUCU KULLANIMI VE BAĞIMLILIK İLE MÜCADELE OKUL EYLEM PLANI

2015-2016 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI MUSTAFA KAYA YBO EĞİTİM ORTAMLARINDA UYUŞTURUCU KULLANIMI VE BAĞIMLILIK İLE MÜCADELE OKUL EYLEM PLANI S.N FAALİYETİN KONUSU TARİH GÖREVLİLER İŞBİRLİĞİ YAPILACAK KURUM VE KURULUŞLAR 1 Eğitim ortamında ortamlarında uyuşturucu kullanımı ve bağımlılık ile mücadele okul komisyonun kurulması EKİM AYININ İKİNCİ

Detaylı

MANİSA AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR İL MÜDÜRLÜĞÜ. Melek Arslan Serdaroğlu Sosyal Hizmet Uzmanı

MANİSA AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR İL MÜDÜRLÜĞÜ. Melek Arslan Serdaroğlu Sosyal Hizmet Uzmanı MANİSA AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR İL MÜDÜRLÜĞÜ Melek Arslan Serdaroğlu Sosyal Hizmet Uzmanı 80.YIL ÇOCUK VE GENÇLİK MERKEZİ 26.12.2003 tarihli Genel Müdürlük Onayı ile hizmete başlamıştır. Gündüzlü Kuruluştur.

Detaylı

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELE

KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELE KADINA YÖNELİK ŞİDDETLE MÜCADELE 2 KADININ STATÜSÜ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ İSTANBUL SÖZLEŞMESİ 11 Mayıs 2011 tarihinde Kadınlara Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye İlişkin Avrupa

Detaylı

Resmî Gazete Sayı : 29361

Resmî Gazete Sayı : 29361 20 Mayıs 2015 ÇARŞAMBA Resmî Gazete Sayı : 29361 TEBLİĞ Orman ve Su İşleri Bakanlığından: HAVZA YÖNETİM HEYETLERİNİN TEŞEKKÜLÜ, GÖREVLERİ, ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI HAKKINDA TEBLİĞ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam,

Detaylı

BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER. Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir.

BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER. Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir. BÖLÜM 5 SONUÇ VE ÖNERİLER Bu bölümde araştırmanın bulgularına dayalı olarak ulaşılan sonuçlara ve geliştirilen önerilere yer verilmiştir. 1.1.Sonuçlar Öğretmenlerin eleştirel düşünme becerisini öğrencilere

Detaylı

Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları. Bilgilendirme Toplantıları

Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları. Bilgilendirme Toplantıları Avrupa Birliği Eğitim ve Gençlik Programları Bilgilendirme Toplantıları Ulusal Ajans olarak da bilinen AB Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı, Avrupa Komisyonu tarafından yürütülen Eğitim

Detaylı

Dünya nüfusunun 1.2 milyarını adolesanlar oluşturmaktadır (dünya tarihindeki en yüksek rakam..) Bu nüfusun %85 i gelişmekte olan ülkelerde.

Dünya nüfusunun 1.2 milyarını adolesanlar oluşturmaktadır (dünya tarihindeki en yüksek rakam..) Bu nüfusun %85 i gelişmekte olan ülkelerde. Dünya nüfusunun 1.2 milyarını adolesanlar oluşturmaktadır (dünya tarihindeki en yüksek rakam..) Bu nüfusun %85 i gelişmekte olan ülkelerde. Yaşadıkları toplumlardaki birbirinden çok farklı politik, ekonomik,

Detaylı

GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI EĞİTİM YAYIM VE YAYINLAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI Kırsal Kesimde Kadın Kooperatifleri

GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI EĞİTİM YAYIM VE YAYINLAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI Kırsal Kesimde Kadın Kooperatifleri GIDA TARIM VE HAYVANCILIK BAKANLIĞI EĞİTİM YAYIM VE YAYINLAR DAİRESİ BAŞKANLIĞI Kırsal Kesimde Kadın Kooperatifleri Uzm.Nimet KALELİ Kırsalda Kadın Hizmetleri Koordinatörü 20 OCAK 2013 Tarımsal üretimi

Detaylı

Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımı ve Enerji Verimliliğinin Arttırılması Projesi

Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımı ve Enerji Verimliliğinin Arttırılması Projesi Güneydoğu Anadolu Bölgesi nde Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Kullanımı ve Enerji Verimliliğinin Arttırılması Projesi Dr. Muhyettin SĐRER Saha Koordinatörü GAP Bölge Kalkınma Đdaresi Başkanlığı / Birleşmiş

Detaylı

FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ

FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ FETAL HAYATTAN ÇOCUKLUĞA ĠLK 1000 GÜNDE BESLENME VE AĠLE HEKĠMLĠĞĠ SĠSTEMĠNDE HEMŞĠRENĠN ROLÜ Yrd.Doç.Dr. Gülten KOÇ Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Doğum-Kadın Hastalıkları Hemşireliği Anabilim

Detaylı

RESMİ İSTATİSTİK PROGRAMI TOPLANTI TUTANAĞI

RESMİ İSTATİSTİK PROGRAMI TOPLANTI TUTANAĞI RESMİ İSTATİSTİK PROGRAMI TOPLANTI TUTANAĞI RİP Konu Başlığı: Toplantı Tarihi/Saati: Toplantı No: 2 Toplantı Yeri: TOPLUMSAL CİNSİYET İSTATİSTİKLERİ 30.01.2013 Saat:14.00 TÜİK, 1. Kat 125 Nolu Toplantı

Detaylı

Yüksek lisans ve Doktora Tez Konusu. Bilgisayar var mı?

Yüksek lisans ve Doktora Tez Konusu. Bilgisayar var mı? T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI İLK VE ORTAÖĞRETİM OKULLARI İÇİN REHBERLİK VE PSİKOLOJİK DANIŞMA HİZMETLERİ YILSONU ÇALIŞMA RAPORU Okulunuzda rehberlik ve psikolojik danışma hizmetleri kapsamında yürütülen

Detaylı

SOKAKTA YAŞAYAN VE/VEYA ÇALIŞAN ÇOCUKLARA YÖNELİK HİZMET MODELİ ANTALYA İL EYLEM PLANI

SOKAKTA YAŞAYAN VE/VEYA ÇALIŞAN ÇOCUKLARA YÖNELİK HİZMET MODELİ ANTALYA İL EYLEM PLANI SOKAKTA YAŞAYAN VE/VEYA ÇALIŞAN ÇOCUKLARA YÖNELİK HİZMET MODELİ ANTALYA İL EYLEM PLANI ÇALIŞMA ALANI MÜDAHALE AKTİVİTE SÜRE UYGULAYICI İHTİYAÇ KAYNAK RİSK ALTINDAKİ ÇOCUKLARA ULAŞMA / SOSYAL MOBİLİZASYON

Detaylı

ŞANLIURFA BELEDİYESİ. Mehmet Fevzi Yücetepe Şanlıurfa Belediye Başkan Yardımcısı

ŞANLIURFA BELEDİYESİ. Mehmet Fevzi Yücetepe Şanlıurfa Belediye Başkan Yardımcısı ŞANLIURFA BELEDİYESİ Mehmet Fevzi Yücetepe Şanlıurfa Belediye Başkan Yardımcısı Şanlıurfa da Göç Olgusu Şanlıurfa da Göç Olgusu Şanlıurfa daki göç olgusu ağırlıklı olarak Köyden Kente Göç eksenlidir. EKOSEP

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Bilecik Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 09.05.2013 Bilecik İl Genel Meclis Toplantı Salonu

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Bilecik Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 09.05.2013 Bilecik İl Genel Meclis Toplantı Salonu 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bilecik Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 09.05.2013 Bilecik İl Genel Meclis Toplantı Salonu Küreselleşme Küresel ekonominin bütünleşmesi Eşitsiz büyüme Ekonomik

Detaylı

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI

T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI T.C. İSTANBUL KALKINMA AJANSI Bölgesel Yenilik Stratejisi Çalışmaları; Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi İstanbul Bölgesel Yenilik Stratejisi Kamu Kurumlarında Yenilik Anketi Önemli Not: Bu anketten elde

Detaylı

6331 sayılı İş Kanunu kapsamında iş sağlığı ve güvenliği konusunda çalışmalar yaparak, Şifa Ortak Sağlık Güvenlik Birimi tarafından ;

6331 sayılı İş Kanunu kapsamında iş sağlığı ve güvenliği konusunda çalışmalar yaparak, Şifa Ortak Sağlık Güvenlik Birimi tarafından ; 17.12.2013 İŞ GÜVENLİĞİ KAPSAMINDAKİ HİZMET TEKLİFİ TEKLİF BİLGİLERİ YETKİLİ ANKARA DİŞ HEKİMLERİ ODASI DANIŞMAN ŞİFA ORTAK SAĞLIK VE GÜVENLİK BİRİMİ ADRES: HEPKEBİRLER MAH. NASRULLAH İŞ MERKEZİ KAT:5

Detaylı

Kadına Yönelik Şiddet mi? Aile İçi Şiddet mi? Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet

Kadına Yönelik Şiddet mi? Aile İçi Şiddet mi? Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet Kadına Yönelik Şiddet mi? Aile İçi Şiddet mi? Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet TEMEL Kadına yönelik şiddetin tanımlanması: Fiziksel şiddet? Duygusal şiddet? Ekonomik şiddet? Cinsel şiddet? İhtiyaç- Hizmet

Detaylı

ÖRGÜTLENME: Engeller ve Çözüm Önerileri Ebelik Yönü

ÖRGÜTLENME: Engeller ve Çözüm Önerileri Ebelik Yönü ÖRGÜTLENME: Engeller ve Çözüm Önerileri Ebelik Yönü Yrd. Doç. Dr. Nazan KARAHAN Ebeler Derneği Başkanı Karabük Üniversitesi Sağlık Yüksekokulu Ebelik Bölüm Başkanı DSÖ ve UNİCEF, UNFPA ve ICM Ana-çocuk

Detaylı

Canan Ercan Çelik TEİD, Yönetim Kurulu Üyesi Borusan Holding Kurumsal Fonksiyonlar Başkanı

Canan Ercan Çelik TEİD, Yönetim Kurulu Üyesi Borusan Holding Kurumsal Fonksiyonlar Başkanı Canan Ercan Çelik TEİD, Yönetim Kurulu Üyesi Borusan Holding Kurumsal Fonksiyonlar Başkanı Misyon: Evrensel Etik İlkelerin Türkiye de toplumun her kesiminde benimsenmesi ve uygulanmasına önderlik etmek

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Bursa Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 28.05.2013 Merinos Atatürk Kültür ve Kongre Merkezi

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Bursa Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 28.05.2013 Merinos Atatürk Kültür ve Kongre Merkezi 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Bursa Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 28.05.2013 Merinos Atatürk Kültür ve Kongre Merkezi Küreselleşme Küresel ekonominin bütünleşmesi Eşitsiz büyüme Ekonomik

Detaylı

SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA İÇİN PROJE GELİŞTİRME

SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA İÇİN PROJE GELİŞTİRME SÜRDÜRÜLEBİLİR KALKINMA İÇİN PROJE GELİŞTİRME Yaşanabilir bir dünya, Yaşanabilir bir bugün ve yarın için Proje gelişlriyoruz! Proje Belirlenmiş bir hedefe ulaşmak amacıyla, belirli bir yerde ve süre içinde,

Detaylı

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Eskişehir Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 14.05.2013 Anadolu Üniversitesi

2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ. Eskişehir Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 14.05.2013 Anadolu Üniversitesi 2014-2023 BÖLGE PLANI SÜRECİ Eskişehir Sosyal Yapı Özel İhtisas Komisyonu Çalışmaları 14.05.2013 Anadolu Üniversitesi Küreselleşme Küresel ekonominin bütünleşmesi Eşitsiz büyüme Ekonomik krizler Kaynak

Detaylı

TOPLUMSAL CİNSİYETE DUYARLI BÜTÇELEME Farklı İhtiyaçlar, Eşit Haklar

TOPLUMSAL CİNSİYETE DUYARLI BÜTÇELEME Farklı İhtiyaçlar, Eşit Haklar TOPLUMSAL CİNSİYETE DUYARLI BÜTÇELEME Farklı İhtiyaçlar, Eşit Haklar 01 Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Toplumsal cinsiyet, kadın veya erkek olmaya ve kadın ile erkek arasındaki ilişkiye dair toplumsal olarak

Detaylı

T.C. ESKİŞEHİR TEPEBAŞI BELEDİYESİ KADIN SIĞINMA EVİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETMELİĞİ BÖLÜM I GENEL HÜKÜMLERİ

T.C. ESKİŞEHİR TEPEBAŞI BELEDİYESİ KADIN SIĞINMA EVİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETMELİĞİ BÖLÜM I GENEL HÜKÜMLERİ TEPEBAŞI BELEDİYE MECLİSİNİN 06.09.2012 TARİH VE 179 SAYILI MECLİS KARARI İLE KABUL EDİLMİŞTİR. T.C. ESKİŞEHİR TEPEBAŞI BELEDİYESİ KADIN SIĞINMA EVİ ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ YÖNETMELİĞİ BÖLÜM I GENEL HÜKÜMLERİ AMAÇ

Detaylı

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT

THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT THE IMPACT OF AUTONOMOUS LEARNING ON GRADUATE STUDENTS PROFICIENCY LEVEL IN FOREIGN LANGUAGE LEARNING ABSTRACT The purpose of the study is to investigate the impact of autonomous learning on graduate students

Detaylı

Süleyman Çelebi İmam Hatip Ortaokulu

Süleyman Çelebi İmam Hatip Ortaokulu Süleyman Çelebi İmam Hatip Ortaokulu ÖĞRENCİ MEMNUNİYETİ VELİ MEMNUNİYETİ ÇALIŞAN MEMNUNİYETİ ANKET DEĞERLENDİRME SONUÇLARI Mayıs 2015 Değerlendirme Zekeriya ERDEM TEL: 0224 271 99 00 - GSM: 0505 314 37

Detaylı

TÜRKİYE DE EV ZİYARETLERİ (HOME VISITING) VE BENZERİ HİZMETLER

TÜRKİYE DE EV ZİYARETLERİ (HOME VISITING) VE BENZERİ HİZMETLER TÜRKİYE DE EV ZİYARETLERİ (HOME VISITING) VE BENZERİ HİZMETLER Prof. Dr. İbrahim H. DİKEN Arş. Gör. Seçil ÇELİK Arş. Gör. Gözde TOMRİS Anadolu Üniversitesi Erken Özel Eğitim Hizmetleri Erken Özel Eğitim

Detaylı

AFYONKARAHİSAR DA NUFUS ARTIŞI PROJESİ (NAP)

AFYONKARAHİSAR DA NUFUS ARTIŞI PROJESİ (NAP) AFYONKARAHİSAR DA NUFUS ARTIŞI PROJESİ (NAP) Hakan Yusuf GÜNER Vali Eylül 2014 AMACIMIZ Bilinçli, kendini tanıyan ve kendine güvenen sağlıklı bireyler ile genç nüfusun arttırılmasına destek vermek, sağlıklı

Detaylı

EYLEM PLANI ÖNCELİK 1 TOPLUMDA HAYAT BOYU ÖĞRENME KÜLTÜRÜ VE FARKINDALIĞININ OLUŞTURULMASI. Sorumlu İşbirliği Yapılacak Kurum/lar ve Kuruluş/lar

EYLEM PLANI ÖNCELİK 1 TOPLUMDA HAYAT BOYU ÖĞRENME KÜLTÜRÜ VE FARKINDALIĞININ OLUŞTURULMASI. Sorumlu İşbirliği Yapılacak Kurum/lar ve Kuruluş/lar EYLEM PLANI ÖNCELİK 1 TOPLUMDA HAYAT BOYU ÖĞRENME KÜLTÜRÜ VE FARKINDALIĞININ OLUŞTURULMASI 1.1 Toplumda hayat boyu öğrenme bilincini artırmaya yönelik TV, radyo ve ilgili mecralarda programlar yayınlanacaktır.

Detaylı

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU

SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Cumhuriyet Üniversitesi Tıp Fakültesi 2012-2013 Eğitim Öğretim Yılı SEÇMELİ DERS ÖNERİ FORMU Dersin adı Üreme Sağlığı Anabilim dalı Sorumlu öğretim üyesi E-posta adresi Halk Sağlığı Prof.Dr.Haldun SÜMER

Detaylı

YATAĞAN KAYMAKAMLIĞI TEK MEHMET AKİF ERSOY İLKOKULU 2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI

YATAĞAN KAYMAKAMLIĞI TEK MEHMET AKİF ERSOY İLKOKULU 2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI YATAĞAN KAYMAKAMLIĞI TEK MEHMET AKİF ERSOY İLKOKULU 2015-2016 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÇALIŞMA KONUSU: OKULLARDA ŞİDDETİN ÖNLENMESİ YILLIK ÇALIŞMA PROGRAMIDIR 2015-2016 OKUL ÇALIŞMA EKİBİ OKUL MÜDÜRÜ MÜDÜR

Detaylı

ULUSAL EĞİTİM PPROGRAMI (UEP) NEDİR?

ULUSAL EĞİTİM PPROGRAMI (UEP) NEDİR? ULUSAL EĞİTİM PPROGRAMI (UEP) NEDİR? Ulusal Eğitim Programı, iki yıllık bir çalışma sonucunda ve çok sayıda akademisyen ve eğitimcinin görüşleri alınarak ülkemiz eğitim sisteminin iyiye ve doğruya dönüşmesi

Detaylı

Eğitim Durumlarının Düzenlenmesi

Eğitim Durumlarının Düzenlenmesi Eğitim Durumlarının Düzenlenmesi Program geliştirme sürecinin üçüncü öğesi öğrenme öğretme süreci dir. Eğitim durumları olarak da bilinen bu öğe nasıl? sorusuna yanıt arar. Eğitim durumları, öğrencilere

Detaylı

İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU

İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU İSTANBUL DA GENÇLER ARASINDA CİNSELLİK ARAŞTIRMASI RAPORU Kültegin Ögel Ceyda Y. Eke Nazlı Erdoğan Sevil Taner Bilge Erol İstanbul 2005 Kaynak gösterme Ögel K, Eke C, Erdoğan N, Taner S, Erol B. İstanbul

Detaylı

Biz Gönüllüyüz Ya SİZ?

Biz Gönüllüyüz Ya SİZ? T.C. Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı TOPLUM KALKINMASINDA GÖNÜL ELÇİLERİ PROJESİ Biz Gönüllüyüz Ya SİZ? 19 Aralık 2012, Ankara Bir gönüllünün taşıması gereken ilk ve vazgeçilmez nitelik samimi olarak

Detaylı

T.C. ANTALYA MÜFTÜLÜĞÜ Aile İrşad ve Rehberlik Bürosu HUZUR AİLEDE BAŞLAR AİLE HUZURU, KADINA ŞİDDET

T.C. ANTALYA MÜFTÜLÜĞÜ Aile İrşad ve Rehberlik Bürosu HUZUR AİLEDE BAŞLAR AİLE HUZURU, KADINA ŞİDDET T.C. ANTALYA MÜFTÜLÜĞÜ Aile İrşad ve Rehberlik Bürosu HUZUR AİLEDE BAŞLAR AİLE HUZURU, KADINA ŞİDDET PROJE KOORDİNATÖRÜ: Mustafa TOPAL İlçe Müftüsü PROJE SORUMLUSU: Mesut ÖZDEMİR Vaiz PROJE GÖREVLİLERİ:

Detaylı

İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.

İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği. Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu. İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetlerinde İşyeri Hemşireliği Prof.Dr.Ayşe Beşer Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi ayse.beser@deu.edu.tr Kültür, inanç Fiziksel çevre SAĞLIK Yaşam koşulları Ekonomik

Detaylı

RİSK DEĞERLENDİRMESİ ve ÇALIŞANLARIN İSG EĞİTİMLERİ. Ali Kaan ÇOKTU

RİSK DEĞERLENDİRMESİ ve ÇALIŞANLARIN İSG EĞİTİMLERİ. Ali Kaan ÇOKTU T.C. ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ RİSK DEĞERLENDİRMESİ ve ÇALIŞANLARIN İSG EĞİTİMLERİ Ali Kaan ÇOKTU İSG Uzman Yardımcısı Endüstri Mühendisi Giriş Genel

Detaylı

DENİZLİ İLİ ÇALIŞAN NÜFUSUN İÇME SUYU TERCİHLERİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER. PAÜ Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D Araş. Gör. Dr. Ayşen Til

DENİZLİ İLİ ÇALIŞAN NÜFUSUN İÇME SUYU TERCİHLERİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER. PAÜ Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D Araş. Gör. Dr. Ayşen Til DENİZLİ İLİ ÇALIŞAN NÜFUSUN İÇME SUYU TERCİHLERİ VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER PAÜ Tıp Fak. Halk Sağlığı A.D Araş. Gör. Dr. Ayşen Til Su; GİRİŞ ekosisteminin sağlıklı işlemesi, insanların sağlığı ve yaşamının

Detaylı

T.C. KONAK BELEDİYE BAŞKANLIĞI Sosyal Yardım İşleri Müdürlüğü GÖREV VE ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİ

T.C. KONAK BELEDİYE BAŞKANLIĞI Sosyal Yardım İşleri Müdürlüğü GÖREV VE ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİ T.C. KONAK BELEDİYE BAŞKANLIĞI Sosyal Yardım İşleri Müdürlüğü GÖREV VE ÇALIŞMA YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Temel İlkeler Amaç MADDE 1-(1) Bu yönetmeliğin amacı; Konak Belediyesi,

Detaylı

Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Mekanizması: Normlar, Standartlar, Göstergeler. Cinsiyet Eşitliği İzleme Derneği

Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Mekanizması: Normlar, Standartlar, Göstergeler. Cinsiyet Eşitliği İzleme Derneği Kadına Yönelik Şiddetle Mücadele Mekanizması: Normlar, Standartlar, Göstergeler İzleme değerlendirme neden önemlidir? Kazanımlarımızın kurumlar içinde anlamından boşalmış bürokratik yapılara dönüşmesine

Detaylı

ECE Hizmetleri Yoksullara Nasıl Yaygınlaştırılır ve Kadınlar için Güçlendirme Stratejisi Olarak Nasıl Kullanılır?

ECE Hizmetleri Yoksullara Nasıl Yaygınlaştırılır ve Kadınlar için Güçlendirme Stratejisi Olarak Nasıl Kullanılır? ECE Hizmetleri Yoksullara Nasıl Yaygınlaştırılır ve Kadınlar için Güçlendirme Stratejisi Olarak Nasıl Kullanılır? Kadın ve Çocuk Merkezleri ECE Hizmetleri Sunan Kadın Kooperatifleri Kadın Emeğii Değerlendirme

Detaylı

2009 TÜRKİYE YENİLİKÇİ ÖĞRETMENLER FORUMUNDA SUNULAN PROJE NAİLE TOPRAK ÜLGER EMİN SAĞLAMER İLKÖĞRETİM OKULU MİCROSOFT YENİLİKÇİ ÖĞRETMENLER PROGRAMI

2009 TÜRKİYE YENİLİKÇİ ÖĞRETMENLER FORUMUNDA SUNULAN PROJE NAİLE TOPRAK ÜLGER EMİN SAĞLAMER İLKÖĞRETİM OKULU MİCROSOFT YENİLİKÇİ ÖĞRETMENLER PROGRAMI MİCROSOFT YENİLİKÇİ ÖĞRETMENLER PROGRAMI 2009 TÜRKİYE FORMU OKULU 1 Proje grubu Projenin Zaman Yönetimi Projenin Konusu Projenin Amaçları Neden Böyle Bir Proje? Projenin Uygulama Süreçleri Proje Uygulandıktan

Detaylı

ÜNİVERSİTELERİN KADIN SORUNLARI ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZLERİ Doç. Dr. Şevkat Bahar-Özvarış * Prof. Dr. Ayşe Akın **

ÜNİVERSİTELERİN KADIN SORUNLARI ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZLERİ Doç. Dr. Şevkat Bahar-Özvarış * Prof. Dr. Ayşe Akın ** ÜNİVERSİTELERİN KADIN SORUNLARI ARAŞTIRMA VE UYGULAMA MERKEZLERİ Doç. Dr. Şevkat Bahar-Özvarış * Prof. Dr. Ayşe Akın ** Kadınların statüsünü yükseltmek üzere sürdürülen mücadeleler, Birleşmiş Milletler

Detaylı

Yerel Yönetim Reformuna Destek Projesi

Yerel Yönetim Reformuna Destek Projesi Yerel Yönetim Reformuna Destek Projesi Proje Finansmanı: Avrupa Komisyonu Yararlanıcı Kurum: İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü Proje Yürütücüsü: Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı

Detaylı

SOSYAL HİZMET UZMANI (SOSYAL ÇALIŞMACI)

SOSYAL HİZMET UZMANI (SOSYAL ÇALIŞMACI) TANIM Ekonomik, sosyal ve kültürel yönden sıkıntı içinde bulunan kişi, grup ve topluluklara sorunlarını tanıyıp çözümlemelerinde sahip oldukları olanakları kullanma ve çevredeki olanakları araştırma ve

Detaylı

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu

Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü. Kadına Şiddet Raporu Mirbad Kent Toplum Bilim Ve Tarih Araştırmaları Enstitüsü Kadına Şiddet Raporu 1 MİRBAD KENT TOPLUM BİLİM VE TARİH ARAŞTIRMALARI ENSTİTÜSÜ KADINA ŞİDDET RAPORU BASIN BİLDİRİSİ KADIN SORUNU TÜM TOPLUMUN

Detaylı

Tohum Türkiye Otizm Erken Tanı ve Eğitim Vakfı. Sayın Milletvekili, konusunda kamuoyunda bilinç oluşturmaya gayret etmekteyiz.

Tohum Türkiye Otizm Erken Tanı ve Eğitim Vakfı. Sayın Milletvekili, konusunda kamuoyunda bilinç oluşturmaya gayret etmekteyiz. Sayın Milletvekili, Otizm spektrum bozukluğu (OSB) yaşamın ilk yıllarında ortaya çıkan karmaşık bir nörogelişimsel bozukluk olup belirli davranış ve öğrenme özellikleri ile kendini göstermektedir. Şu an

Detaylı

Bakanımız, Çocuk Bakım Kuruluşları Öz Değerlendirme Toplantısında

Bakanımız, Çocuk Bakım Kuruluşları Öz Değerlendirme Toplantısında Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Yayın Organı Mart 2014 Yıl: 1 Sayı: 10 Bakanımız, Çocuk Bakım Kuruluşları Öz Değerlendirme Toplantısında Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Ayşenur İslam, Çocuk Hizmetleri

Detaylı

YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ÖZÜRLÜLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar

YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ÖZÜRLÜLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ. BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar YÜKSEKÖĞRETİM KURUMLARI ÖZÜRLÜLER DANIŞMA VE KOORDİNASYON YÖNETMELİĞİ BİRİNCİ BÖLÜM Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar Amaç MADDE 1 (1) Bu Yönetmeliğin amacı; yükseköğrenim gören özürlü öğrencilerin öğrenim

Detaylı

Sayı : 86150397/774.02/586399 10/02/2014 Konu : Uyum Eğitimi.. VALİLİĞİNE (İl Milli Eğitim Müdürlüğü)

Sayı : 86150397/774.02/586399 10/02/2014 Konu : Uyum Eğitimi.. VALİLİĞİNE (İl Milli Eğitim Müdürlüğü) . VALİLİĞİNE (İl Milli Eğitim Müdürlüğü) İlgi: 10.02.2014 gün ve 86150397/774.02/585031 sayılı Makam Onayı. Mesleğe ilk defa atanan aday lerin atandıkları yerlerde karşılaşacakları ve pek çoğunun alışık

Detaylı

Ulusal Eğitim Derneği Cumartesi Konferansları

Ulusal Eğitim Derneği Cumartesi Konferansları Ulusal Eğitim Derneği Cumartesi Konferansları PISA ARAŞTIRMALARI ve TÜRKİYE Yrd. Doç. Dr. Ergül Demir Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Ankara, 21 Kasım 2015 1 PISA Nedir? Uluslararası eğitim

Detaylı

DSÖ SAĞLIKLI ŞEHİRLER PROJESİ 5. FAZ HAZIRLIK ÇALIŞMALARI JÜLİDE ALAN SAĞLIKLI KENTLER BİRLİĞİ BAŞKANLIĞI YAZI İŞLERİ MÜDÜRÜ NİSAN 2008

DSÖ SAĞLIKLI ŞEHİRLER PROJESİ 5. FAZ HAZIRLIK ÇALIŞMALARI JÜLİDE ALAN SAĞLIKLI KENTLER BİRLİĞİ BAŞKANLIĞI YAZI İŞLERİ MÜDÜRÜ NİSAN 2008 DSÖ SAĞLIKLI ŞEHİRLER PROJESİ 5. FAZ HAZIRLIK ÇALIŞMALARI JÜLİDE ALAN SAĞLIKLI KENTLER BİRLİĞİ BAŞKANLIĞI YAZI İŞLERİ MÜDÜRÜ NİSAN 2008 DSÖ SAĞLIKLI ŞEHİRLER AĞI 5. Faz Ana Konuları 5. FAZ Dünya Sağlık

Detaylı

Sivil Toplum Geliştirme Merkezi KATILIMCI DEMOKRASİDE YEREL YÖNETİM-STK İŞBİRLİĞİ 1. TOPLANTI

Sivil Toplum Geliştirme Merkezi KATILIMCI DEMOKRASİDE YEREL YÖNETİM-STK İŞBİRLİĞİ 1. TOPLANTI Sivil Toplum Geliştirme Merkezi KATILIMCI DEMOKRASİDE YEREL YÖNETİM-STK İŞBİRLİĞİ 1. TOPLANTI 25-26 Kasım 2005, İstanbul Sivil Toplumun Geliştirilmesi İçin Örgütlenme Özgürlüğünün Güçlendirilmesi Projesi,

Detaylı

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme Ve Geliştirme Genel Müdürlüğü DAĞITIM YERLERİNE

T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme Ve Geliştirme Genel Müdürlüğü DAĞITIM YERLERİNE T.C. MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI Öğretmen Yetiştirme Ve Geliştirme Genel Müdürlüğü Sayı : 3501582-77.01.02-E.821723 26.08.2015 Konu: Mesleki lar DAĞITIM YERLERİNE İlgi: a) Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi

Detaylı

EKONOMİK KATILIM VE FIRSATLARDA CİNSİYET EŞİTSİZLİĞİNİN SOSYOEKONOMİK VE KÜLTÜREL DEĞİŞKENLERLE İLİŞKİSİ. Aslı AŞIK YAVUZ

EKONOMİK KATILIM VE FIRSATLARDA CİNSİYET EŞİTSİZLİĞİNİN SOSYOEKONOMİK VE KÜLTÜREL DEĞİŞKENLERLE İLİŞKİSİ. Aslı AŞIK YAVUZ EKONOMİK KATILIM VE FIRSATLARDA CİNSİYET EŞİTSİZLİĞİNİN SOSYOEKONOMİK VE KÜLTÜREL DEĞİŞKENLERLE İLİŞKİSİ Aslı AŞIK YAVUZ 1 İçindekiler 1. Küresel Cinsiyet Eşitsizliği Endeksi 2. Çalışmanın Amacı 3. Çalışmada

Detaylı

Bilgi Toplumu Stratejisinde İnternet Kafelerin Sosyal Dönüşüme Katkısı

Bilgi Toplumu Stratejisinde İnternet Kafelerin Sosyal Dönüşüme Katkısı Bilgi Toplumu Stratejisinde İnternet Kafelerin Sosyal Dönüşüme Katkısı ALI HAYDAR DOĞU KARADENIZ TEKNIK ÜNIVERSITESI, ENFORMATIK BÖLÜMÜ TRABZON Bilgi Toplumu Stratejisi Türkiye nin bilgi toplumuna dönüşüm

Detaylı

LOJİSTİK SEKTÖRÜNDE KADIN

LOJİSTİK SEKTÖRÜNDE KADIN LOJİSTİK UYGULAMALARI VE ARAŞTIRMALARI MERKEZİ LOJİSTİK SEKTÖRÜNDE KADIN Şubat, 2013 Fikri Mülkiyet Hakları Saklıdır ÇALIŞMA EKİBİ Bülent TANLA (Danışman) Prof. Dr. Okan TUNA (Koordinatör) Öğr. Gör. Aslıhan

Detaylı

Mevsimlik Tarım İşçilerinin Temel Sağlık Hizmetlerine Erişiminde Uygulanan Model

Mevsimlik Tarım İşçilerinin Temel Sağlık Hizmetlerine Erişiminde Uygulanan Model Mevsimlik Tarım İşçilerinin Temel Sağlık Hizmetlerine Erişiminde Uygulanan Model Binyıl Kalkınma Hedefleri Hedef 1: Mutlak Yoksulluk ve Açlığı Ortadan Kaldırmak, Hedef 2: Herkesin Temel Eğitim Almasını

Detaylı

NAMIK KEMAL ORTAOKULU

NAMIK KEMAL ORTAOKULU T.C. ÇİNE KAYMAKAMLIĞI NAMIK KEMAL ORTAOKULU -SOSYAL OKUL, SOSYAL İNSAN- 2014 201 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI 2014 201 EĞİTİM-ÖĞRETİM YILI NAMIK KEMAL ORTAOKULU PSİKOLOJİK DANIŞMA VE REHBERLİK HİZMETLERİ ÇERÇEVE

Detaylı

MESLEKİ EĞİTİM İŞSİZLİĞE ÇÖZÜM OLABİLİR Mİ?

MESLEKİ EĞİTİM İŞSİZLİĞE ÇÖZÜM OLABİLİR Mİ? MESLEKİ EĞİTİM İŞSİZLİĞE ÇÖZÜM OLABİLİR Mİ? ÖĞRENCİ RAPORU TR-51-12-2012-R3 OSTİM MESLEKİ EĞİTİM MERKEZİ "Bu proje T.C. Başbakanlık DPT AB Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı (http://www.ua.gov.tr)

Detaylı

GAP TARIMDA ÇALIŞANLARIN SAĞLIĞI EYLEM PLANI

GAP TARIMDA ÇALIŞANLARIN SAĞLIĞI EYLEM PLANI GAP TARIMDA ÇALIŞANLARIN SAĞLIĞI EYLEM PLANI Açıklama: 25 Şubat 2014 tarihinde Şanlıurfa da GAP Bölge Kalkınma İdaresi Başkanlığı ve Harran Üniversitesi Tarımda İş Sağlığı ve Güvenliği Uygulama ve Araştırma

Detaylı

Sağlığı Geliştirmenin Tarihsel Gelişimi ve Örneklerle Sağlığı Geliştirme Stratejileri

Sağlığı Geliştirmenin Tarihsel Gelişimi ve Örneklerle Sağlığı Geliştirme Stratejileri Derleme / Review Article TAF Prev Med Bull 2013; 12(3):343-358 Sağlığı Geliştirmenin Tarihsel Gelişimi ve Örneklerle Sağlığı Geliştirme Stratejileri [The History and Strategies Based on the Samples of

Detaylı

2012 YILINDA GERÇEKLEŞEN FAALİYETLER:

2012 YILINDA GERÇEKLEŞEN FAALİYETLER: 2012 YILINDA GERÇEKLEŞEN FAALİYETLER: Toplum farkındalığının artırılması amacıyla düzenlenen etkinliklerde kullanılmak üzere 100.000 adet el broşürü, 3 çeşit toplam 4000 adet afiş, 5000 eğitim CD si hazırlanmıştır.

Detaylı

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ. Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı. 1.Giriş

KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ. Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı. 1.Giriş KAMU İÇ KONTROL STANDARTLARI UYUM EYLEM PLANI REHBERİ 1.Giriş Ramazan ŞENER Mali Hizmetler Uzmanı Kamu idarelerinin mali yönetimini düzenleyen 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu 10.12.2003

Detaylı

KORUMA KURULLARI. Kanuni Dayanak: 5402 sayılı Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanunu

KORUMA KURULLARI. Kanuni Dayanak: 5402 sayılı Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanunu KORUMA KURULLARI Kanuni Dayanak: 5402 sayılı Denetimli Serbestlik Hizmetleri Kanunu KORUMA KURULLARININ OLUŞUMU: 1) Koruma kurulları; adalet komisyonunun bulunduğu yerlerde Cumhuriyet başsavcısının veya

Detaylı

UNDP İspanya BinyılKalkınma Hedefleri Fonu BM Ortak Programı ILO, UNDP, IOM, FAO

UNDP İspanya BinyılKalkınma Hedefleri Fonu BM Ortak Programı ILO, UNDP, IOM, FAO UNDP İspanya BinyılKalkınma Hedefleri Fonu BM Ortak Programı ILO, UNDP, IOM, FAO Yüksek büyüme hızı, ancak yüksek işsizlik oranları Genç işsizlik oranı ulusal işsizlik oranının iki katı (% 27.5) Genç kadın

Detaylı

UYUŞTURUCU İLE MÜCADELE İL KURULLARININ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI

UYUŞTURUCU İLE MÜCADELE İL KURULLARININ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI UYUŞTURUCU İLE MÜCADELE İL KURULLARININ ÇALIŞMA USUL VE ESASLARI 1. Amaç Uyuşturucu ile Mücadele İl Kurullarının amacı, uyuşturucu ile mücadele sürecinde mevcut durumu tespit etmek ve hazırlanan eylem

Detaylı

STRATEJĠ GELĠġTĠRME MÜDÜRLÜĞÜ PROSEDÜRÜ

STRATEJĠ GELĠġTĠRME MÜDÜRLÜĞÜ PROSEDÜRÜ Hazırlayan Strateji Geliştirme Müdürü Kontrol Başkanlık Hukuk Danışmanı Onay Belediye Başkanı Yürürlük Tarihi 01.02.2010 Sayfa 1 / 9 1. AMAÇ Bu prosedürün amacı; Kartal Belediyesi Strateji Geliştirme Müdürlüğü

Detaylı

İSVEÇ ÇALIŞMA ZİYARETİ RAPORU

İSVEÇ ÇALIŞMA ZİYARETİ RAPORU İSVEÇ ÇALIŞMA ZİYARETİ RAPORU 9-15 KASIM 2012 İÇİNDEKİLER 1. ÇALIŞMA ZİYARETİ KAPSAMI... 1 2. GENÇ İŞGÜCÜNÜN SORUNLARI PROJESİ... 1 2.1. Proje Amaçları ve Özeti... 1 2.2. Proje Kapsamında Planlanan Faaliyetler...

Detaylı

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR

HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR HEMŞİRELERİNİN UYGULADIKLARI HASTA EĞİTİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ Uzm. Hem. Aysun ÇAKIR GİRİŞ Hasta eğitimi, sağlığı koruyan ve bireylerde davranış değişikliği geliştirmeye yardım eden öğrenim deneyimlerinin

Detaylı

STRATEJİK YÖNETİM VE YÖNETİMİN GÖZDEN GEÇİRMESİ PROSEDÜRÜ

STRATEJİK YÖNETİM VE YÖNETİMİN GÖZDEN GEÇİRMESİ PROSEDÜRÜ Sayfa 1/5 Revizyon Takip Tablosu REVİZYON NO TARİH AÇIKLAMA 00 01.03.2012 İlk Yayın 1. AMAÇ Bu prosedürün amacı, YTÜ nde KYS politika ve hedeflerinin belirlenmesi ve üniversite içerisinde yayılımı ilgili

Detaylı

İŞYERİ HEKİMİ VE DİĞER SAĞLIK PERSONELİNİN GÖREV, YETKİ,SORUMLULUK VE EĞİTİMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK

İŞYERİ HEKİMİ VE DİĞER SAĞLIK PERSONELİNİN GÖREV, YETKİ,SORUMLULUK VE EĞİTİMLERİ HAKKINDA YÖNETMELİK F İ Y A T T E K L İ F İ ALTINIŞIK OSGB. Ltd. Şti. DİŞ HEKİMLERİ ODASI Tel-Fax : 0256-2591155 TEKLİF NO / TARİH 08.11.2013 / 301 GSM : 0532-4104875 (A. Hakan TÜRE) YETKİLİ Ayşegül hanım e-mail : a.hakanture@altinisikosgb.com.tr

Detaylı

YÜKSEKÖĞRETİM KALİTE KURULU BİLGİ NOTU

YÜKSEKÖĞRETİM KALİTE KURULU BİLGİ NOTU YÜKSEKÖĞRETİM KALİTE KURULU BİLGİ NOTU Yükseköğretim Kalite Kurulunun Kurulma Nedeni Yükseköğretimde yapısal değişikliği gerçekleştirecek ilk husus Kalite Kuruludur. Yükseköğretim Kurulu girdi ile ilgili

Detaylı

Aktif İstihdam Tedbirleri: Nar Taneleri Projesinden Öğrendiklerimiz

Aktif İstihdam Tedbirleri: Nar Taneleri Projesinden Öğrendiklerimiz Aktif İstihdam Tedbirleri: Nar Taneleri Projesinden Öğrendiklerimiz Türkiye OECD Karşılaştırması OECD ortalamasında kadınların işgücüne katılımı %80 iken Türkiye de bu rakam %27,8 ve malesef sonda yer

Detaylı