Eğitici Eğitimi. Doç.Dr.Ayşe Uyduranoğlu Doç.Dr.Gresi Sanje

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Eğitici Eğitimi. Doç.Dr.Ayşe Uyduranoğlu Doç.Dr.Gresi Sanje"

Transkript

1 Eğitici Eğitimi Doç.Dr.Ayşe Uyduranoğlu Doç.Dr.Gresi Sanje

2 Dünya'da ve Türkiye'de Enerji Kaynakları

3 Enerji bir cisim ya da sistemin iş yapabilme kapasitesidir ve ısı, ışık vb. anlamda ortaya çıkan güç anlamına gelmektedir. Enerji, insanların yaşamlarını sürdürebilmeleri için vazgeçilemez bir kaynaktır. Ateşin keşfi ile insanoğlunun yaşamı değişmiş, enerji kaynakları ile yadsınamaz bir ilişki kurulmuş ve bu ilişki Endüstri Devrimi ile yeniden şekillenmiştir.

4

5 Daha önceleri ülkelerin ekonomisinde insan ve hayvan gücüne bağlı tarımsal aktiviteler önemli bir yere sahipken, Sanayi Devrimi ile enerji kaynaklarına olan talep artmıştır. Sanayi Devrimi makineleşmeyi - yani enerji ile çalışan makine ile üretimi ve yaşamayıberaberinde getirmiştir.

6 Sanayi Devrimi'nin en önemli gelişmelerinden biri 1763'te James Watt tarafından buharlı makinenin bulunmasıdır. Bu icattan sonra buhar ile çalışan gemiler, lokomotifler vb. makineler tasarlanarak, bu makineler günlük hayat içinde kullanılmaya başlanmıştır. Sanayi Devrimi'nden günümüze enerjiye olan talep hızlı bir şekilde artmıştır. Günümüzde enerji, üretim sürecinde önemli bir girdi olup, bir ülkenin temel sosyo-ekonomik göstergeleri içinde dikkate değer bir yere sahiptir.

7 Enerji Kaynakları Enerji kaynaklarını iki ana grupta toplamak mümkündür: Yenilenemez enerji kaynakları (fosil enerji kaynakları) Yenilenebilir enerji kaynakları

8 Yenilenebilir Enerji Kaynakları Yenilenemez Enerji Kaynakları Güneş enerjisi Hidroelektrik enerji Biokütle enerji Rüzgar enerjisi Petrol (Fosil yakıtlar) Kömür Doğal gaz Nükleer enerji Jeotermal enerji

9 Yenilenemez Enerji Kaynakları (Fosil Enerji Kaynakları) Konvansiyonel enerji kaynakları (Mineral yakıt olarak da bilinir): Kömür: Ormanların fosilleşmesinden, bataklıklardaki bitkilerden ve bitkisel atıklardan oluşur. Fosillerin üzerinde biriken çökelti tabakaları zamanla sıkışarak kömüre dönüşür. Petrol: Hayvan atıklarından ve bitkilerden oluşur. Karaların hemen altında ya da deniz altındaki yataklarda bulunur. Petrolün oluşumu denizlerde başlar. Ölmüş planktonların kalıntıları denizin dip tabakalarında birikerek gömülür, jeotermal etkiyle ısınır ve petrol oluşur. Doğalgaz: Petrol çok yüksek sıcaklıklarda piştiğinde doğalgaza dönüşür.

10 Her bir konvansiyonel enerji kaynağı, farklı miktarlarda hidrokarbon içermektedir. Kullanıldıklarında, başta karbon olmak üzere, hem insan sağlığı hem de çevre için zararlı gazlar havaya salınmaktadır.

11 Fosil yakıtların kullanılmasıyla havaya salınan gazların bir kısmı atmosferde doğal olarak bulunmaktadır. Dolayısıyla bu tür yakıtların kullanılmasıyla ortaya çıkan gazlar atmosfer dengesinde değişiklik yaratmaktadır.

12 Karbon havada oksijen ile birleşerek karbondioksit gazını oluşturmaktadır ve bu gazın atmosferde kalma süresi 100 ile 1000 yıl arasındadır. Kömür, karbondioksit gazının atmosfere salımından en fazla sorumlu olan konvansiyonel enerji türüdür. Doğalgaz ve petrol ise fosil yakıtlar içinde daha az karbon salımına neden olmaktadır.

13 Konvansiyonel enerji kaynaklarının üç temel özelliği mevcuttur: 1. Kaynakları sınırlıdır 2. Kaynaklar dünya genelinde eşit olmayan şekilde dağılmıştır 3. Konvansiyonel enerji kullanımı ve bu enerjinin dönüşümü çevre kirliliğine yol açmaktadır

14 1. Kaynakları sınırlıdır Konvansiyonel enerji kaynak rezervleri sonsuz değildir

15 1. Kaynakları sınırlıdır Yakın bir gelecekte konvansiyonel enerji kaynak rezervlerinin biteceği öngörülmektedir. Bunun en büyük nedeni enerjiye olan talebin, doğanın kendini yenileme kapasitesinin çok üstünde seyretmesidir. Tablo 1 de konvansiyonel kaynak rezervlerinin kaç yıl dayanacağını gösteren veriler yer almaktadır. Dünyanın enerjiyi daha tasarruflu kullanmaması halinde yakın bir gelecekte enerji krizlerinin yaşanacağı ve üretim maliyetlerinin giderek artacağı öngörülmektedir.

16 Dünya Dünya Rezervlerinin Dünya Fosil Yakıt Değerleri (2011) Kaynaklar Rezervi (2011) Kullanılabilme Süreleri (Yıl) Üretim (Mtep*) Tüketim (Mtep*) Tüketim Payı Petrol (milyar ton) Doğal gaz (trilyon m 3 ) Kömür (milyar ton) Taş kömürü Linyit , ,8 TOPLAM *Mtep: Milyon tona eşdeğer petrol Kaynak: Koç, E. ve Şenel, M. 2013, Dünyada ve Türkiye de Enerji Durumu Genel Değerlendirme, Mühendis ve Makina, 54, 639, Tablo 1: Fosil Kaynaklı Yakıtların Dünyadaki Durumu *Mtep: Milyon ton eşdeğer petrol

17 2. Dengesiz Dağılım Enerji kaynaklarının dünya üzerindeki dağılımı eşit değildir. Örneğin; İran, Azerbaycan ve Rusya gibi ülkeler doğalgaz bakımından zengin ülkeler iken, Suudi Arabistan ve Irak petrol bakımından zengin ülkelerdir.

18 2. Dengesiz Dağılım Kaynakların kısıtlı olması ve dengesiz dağılımı, ülkemiz açısından enerji güvenliği sorununu gündeme getirmektedir. Ülkemiz, daha sonra inceleyeceğimiz gibi, enerji kaynakları bakımından zengin bir ülke değildir. Her geçen gün artan enerji talebi, enerji ithalatını da arttırarak ülkemiz ekonomisi üzerinde ciddi bir baskı oluşturmaktadır. Bu nedenle Türkiye de enerji tasarrufu çok önemli bir konudur.

19 3. Çevre Kirliliği Enerji kullanımının ve dönüşümünün çevre kirliliğine yol açması üçüncü özelliktir.

20 3. Çevre Kirliliği Günlük hayatta gerek üretim gerekse tüketim aktiviteleri için kullandığımız enerji daha sonra detaylı olarak inceleyeceğimiz küresel iklim değişikliğinin en temel nedenidir. Enerjinin vazgeçilemez bir kaynak oluşu ile iklim değişikliğinde kilit rol oynaması arasında oluşan ikilem, enerjinin tasarruflu kullanılmasını gerekli kılmaktadır.

21 Yenilenebilir Enerji Kaynakları Sürekli devam eden doğal süreçlerde var olan enerji akışından elde edilen enerjidir. Yenilenebilir enerji kaynaklarının en önemli özelliği, enerji kaynağından alınan enerjiye eşit miktarda ve hızlı bir şekilde kendini yenileyebilmesidir. Ayrıca atıkların işlenmesi sonucu elde edilen yakıtlar, küresel iklim değişikliğini olumlu yönde etkilemektedir.

22 Başlıca Yenilenebilir Enerji Kaynakları 1. Güneş enerjisi; güneşin verdiği ısı ve ışık kullanılarak enerji üretilir. Örneğin, gün içindeki ısının kullanılarak sıcak su elde edilmesi. 2. Rüzgar enerjisi; rüzgar türbinleri vasıtası ile doğrudan elektrik üretir.

23 Başlıca Yenilenebilir Enerji Kaynakları 3. Hidrogüç; suyun gücünden faydalanılarak elektrik üretir (Hidroelektrik santralleri). 4. Biyokütle; organik atıkların (tezek gibi) yanı sıra bitkisel yağ atıklarının işlenmesi sonucu elde edilen yakıtlardır.

24 Başlıca Yenilenebilir Enerji Kaynakları 5. Jeotermal; yeraltı termal suları, buharı ve gazları kullanılarak elde edilen enerji. 6. Dalgaların gel-git kuvvetinin oluşturduğu enerjiden elektrik üretilir.

25 Kaynak: Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü

26 Yenilenebilir enerji kaynaklarının en büyük özellikleri, elektrik üretimi esnasında karbon ve diğer gazların salımına neden olmamaları, böylece üretim aşamasında da çevre dostu kalmalarıdır.

27 Enerji Dönüşülebilirliği Hem konvansiyonel enerji kaynakları hem de yenilenebilir enerji kaynakları sınıflandırılırken dönüşülebilirlikleri göz önüne alınır.

28 Birincil Enerji Kullanımı Herhangi bir enerji dönüşümünden geçmemiş enerji kullanımıdır. Enerji kaynakları doğal ve elektriğe dönüştürülmemiş halleri ile kullanılıyorlarsa, bu durum birincil enerji kullanımı olarak adlandırılır.

29 Birincil Enerji Kullanımı Kömür, doğalgaz gibi fosil yakıtların elektriğe dönüştürülmeden direkt olarak konutların ısıtılması; petrolden benzin, motorin gibi petrol türevinin elde edilmesi işlemleri birincil enerji kullanımıdır. Bu kaynakların elektrik üretimi için talep edilmeleri de birincil enerji kullanımı olarak adlandırılır. Hidrolik enerji, rüzgar enerjisi, güneş enerjisi ve rüzgar enerjisi gibi yenilenebilir kaynakların da elektrik üretimi için talep edilmeleri birincil enerji kullanımı kapsamına girer.

30

31

32 İkincil Enerji Kullanımı İkincil enerji kullanımı, enerji kaynağının başka bir enerjiye dönüştürülerek kullanılmasıdır. En tipik örnek, hem konvansiyonel enerji kaynaklarından hem de yenilenebilir kaynaklardan üretilmiş olan elektriğin kullanımıdır. Ayrıca petrolün işlenip, motorin ve benzin haline getirilerek, taşıtlar tarafından kullanılması da ikincil enerji kullanımı olarak tanımlanabilir.

33 Dünya Dünya Rezervlerinin Dünya Fosil Yakıt Değerleri (2011) Kaynaklar Rezervi (2011) Kullanılabilme Süreleri (Yıl) Üretim (Mtep*) Tüketim (Mtep*) Tüketim Payı Petrol (milyar ton) Doğal gaz (trilyon m 3 ) Kömür (milyar ton) Taş kömürü Linyit , ,8 TOPLAM *Mtep: Milyon tona eşdeğer petrol Kaynak: Koç, E. ve Şenel, M. 2013, Dünyada ve Türkiye de Enerji Durumu Genel Değerlendirme, Mühendis ve Makina, 54, 639,

34 Enerjiye olan talep dünya genelinde her geçen gün artmaktadır. Bu artışa yol açan faktörler aşağıdaki gibi sınıflandırılabilir: 1. Sanayideki gelişmeler 2. Hızlı nüfus artışı 3. Şehirleşme 4. Enerji kaynaklarının verimli kullanılamaması 5. Enerji tasarrufu konusunda toplumda bilinç oluşturulamaması 6. Günlük hayatta kullanılan elektrikli cihazların her geçen gün çeşitlenmesi ve kullanımının yaygınlaşması

35 Ülke Kişi Başına Elektrik Tüketimi (kwh/kişi) Kişi Başına Enerji Tüketimi (tep/kişi) Enerji Yoğunluğu (tep/bin dolar) Kişi Başına CO2 Emisyonu (ton/kişi) İzlanda Norveç Kuveyt Katar Kanada İsveç ABD BAE Finlandiya Türkiye Dünya Kaynak: Koç, E. ve Şenel, M. 2013, Dünyada ve Türkiye de Enerji Durumu Genel Değerlendirme, Mühendis ve Makina, 54, 639,

36 Tabloda görüldüğü üzere, Türkiye hem kişi başına düşen elektrik tüketiminde hem de kişi başına düşen enerji tüketiminde dünya ortalamasının altında yer almaktadır. Ancak artan nüfus ve gelişmişlik düzeyiyle orantılı olarak kullanım miktarlarının artması beklenmektedir. Ülkemiz 2011 yılı itibari ile enerji tüketiminde 23. ülke konumundadır. Maalesef enerji tüketimimizin büyük kısmı ithal edilen petrol ve doğalgazdan karşılanmaktadır.

37 İthal edilen gazlar arasında doğalgaz %33 ile ilk sırada yer alırken, onu %27 ile petrol takip etmektedir. Kömür, linyit ve hidrolik ithalatı payları ise %15, %14 ve %4 olarak gerçekleşmiştir. Artan nüfus, sanayileşme ve şehirleşme sonucu Türkiye, 1990 yılında enerji tüketiminin %48.1 ini kendi kaynakları ile karşılayabilirken, 2011 yılında bu oran %28.2 e düşmüştür.

38 Bu veriler, Türkiye nin enerji konusunda başka ülkelere olan bağımlılığının her geçen gün arttığını göstermektedir. Doğalgaz üretimi, tüketimin ancak %2 sini karşılamaktadır.

39 Özellikle konut ve işyerlerinde doğalgazın ısınma amaçlı kullanılmaya başlaması ve elektrik üretimindeki payının yükselmesi ile 1987 yılından bu yana Türkiye nin doğalgaz tüketimi kat artmıştır.

40 Türkiye nin enerji faturası gayri safi milli hasılaya (GSMH) oranla gittikçe büyümektedir. Enerji kaynaklarının artan fiyatı, bu büyümede önemli rol oynamaktadır. Petrolün 1995 te 17 Dolar olan varil fiyatı 2011 yılı sonu itibariyle 111 Dolara çıkmıştır. Toplam ithalatın %21 ini enerji kaynakları ithalatı oluşturmaktadır. Enerji gereksinimimizin çoğunluğunun ithalat aracılığı ile karşılanması ülke ekonomisi üzerinde hem yük oluşturmakta hem de dışa bağımlılığımız nedeni ile enerji güvenliği sorununa yol açmaktadır.

41 Türkiye de 2012 yılı itibariyle elektrik üretiminde kullanılan farklı enerji kaynaklarının payı tabloda yer almaktadır:

42 Konvansiyonel enerji kaynakları açısından zengin olmayan ülkemiz, yenilenebilir enerji kaynakları açısından oldukça zengindir. Özelikle güneş enerjisi ve rüzgar enerjisi potansiyelimizin kullanılması, elektrik üretiminde önemli bir kazanç sağlayabilecektir. Elektrik üretiminde yenilenebilir enerji kaynaklarının payını arttırmak hem dışa bağımlılığımızı azaltarak ülke ekonomisine katkıda bulunacak hem de bir sonraki bölümde bahsedilen iklim değişikliği sorunu ile mücadelede önemli bir rol oynayacaktır.

43 Aşağıdaki tablo Türkiye de 2020 yılında enerjinin kullanım alanını mercek altına almaktadır. Buna göre, konut ve ulaştırmada kullanılan enerjinin, toplam enerjinin neredeyse %50 sine denk geleceği öngörülmektedir.

44 Elektrik talebi artışımızın yıllık %6.7 ile %7.5 arasında gerçekleşmesi beklenmektedir. Bu talep karşısında hem enerji tasarruf hem de yenilenebilir enerji yatırımı önemli bir seçenek olarak durmaktadır.

45 Enerji tasarrufunun, bütün sektörlerde birey bazında alınabilecek önlemler ile sağlanabilmesi mümkündür.

46 KÜRESEL İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ NEDİR?

47 Dünya var olduğundan beri iklimlerin çeşitli dönemler içerisinde değişim geçirdiği bilimsel olarak bilinmektedir. Bahsi geçen iklim değişiklikleri, yüz yıllarla ifade edilen bir zaman diliminde gerçekleşmekte ve meteorolojik şartları belirlemektedir.

48 20. yüzyıla kadar meteorolojik şartları belirleyen iklim değişikliklerinin doğal faaliyetlerden kaynaklandığı bilinmektedir.

49 Sera gazına neden olan birçok doğal faaliyet mevcuttur. Dağların yükselmesi veya yanardağ faaliyetleri gibi büyük doğal hareketler sonucunda sera gazı doğal olarak ortaya çıkmaktadır. Ayrıca su buharı ve karbondioksit gibi sera gazları da doğal hayat döngüsü içinde atmosfere düzenli şekilde salınmaktadır.

50 Ayrıca sürekli salınan sera gazlarının yanı sıra dünyanın yörüngesinin ve ekseninin eğikliğinin de iklim değişikliğine neden olduğu günümüz bilim adamları tarafından kabul edilmektedir.

51 Bu doğal olaylara ilave olarak, insan aktivitelerine bağlı sera gazları da atmosfere salınmaktadır. İnsan faaliyetleri sonucunda ortaya çıkan sera gazları giderek artış göstermekte ve bu gazlar atmosferde birikmektedir.

52 Biriken sera gazları sonucunda, günümüzde, dünya sıcaklığının düzenli olarak arttığı ölçümlenmekte; bu durum küresel iklim değişikliği olarak adlandırılan bilimsel bir olaya neden olmaktadır.

53 Bilim adamları, küresel iklim değişikliğine temel neden olarak insan faaliyetlerini göstermektedir.

54 Geçmiş dönemlere ilişkin ortalama sıcaklık ve iklim özellikleri aşağıdaki başlıklar aracılığıyla belirlenmektedir: Eski kayıtlar Ağaç yaşları (Dendrokronoloji) Çiçektozu (Polen) bilimi Oksijen izotopları oranı Tortullar Mercanlar Buz

55 Günümüzde küresel iklim değişikliği çalışmaları meteorolojik süreçlerden farklı bir şekilde yapılmaktadır. Belli ölçüm noktalarından, belirli tarih ve saat aralıkları içinde sıcaklık değerlerinin 30 ile 40 yıllık ortalamaları alınarak, o dönem için gerçekleşen ortalama sıcaklık değerleri elde edilir. İstasyonlar 5 boylam ve 5 enlemlik kafesler içine dağıtılmıştır. Her istasyon için aylık sıcaklık farklılıkları hesaplanarak, en yüksek ve en düşük sıcaklık arasındaki değerler ile son olarak ölçülen aylık ortalama sıcaklık değeri karşılaştırılır.

56 Elde edilen ortalama sıcaklık farklılıkları kafes içinde yer alan tüm istasyonlar için hesaplanır. Yeryüzünün veya büyük bir bölgenin ortalama sıcaklık farklılıkları kafeslerin yüzölçümü ile değerlendirilmesi istenen bölgenin yüzölçümü oranlanarak hesaplanır.

57 Sera Etkisi Anlatıldığı üzere enerji gereksinimin çoğunluğu petrol, kömür ve doğalgaz gibi fosil yakıtlardan karşılanmakta ve bu yakıtların kullanılması sonucunda da atmosfere sera gazı adı verilen çeşitli gazlar salınmaktadır. Bu gazlara sera gazı adı verilmesinin nedeni dünya üzerinde sera etkisi yaratmalarıdır. Aslında bu gazlar atmosferde doğal olarak bulunmaktadır.

58 Sera Etkisi Atmosferin ısıyı tutma ve ışığı geçirme özelliği vardır. Eğer bu gazlar atmosferde var olmasaydı dünya yaşanamayacak kadar soğuk (ortalama C) bir gezegen olurdu. Bu gazların görevi, güneşten gelen kızılötesi ışınların bir kısmını yeryüzünde tutarak dünyanın ısınmasını (ortalama sıcaklığın 15 0 C olması) ve doğal yaşam için uygun bir gezegen olmasını sağlamaktır. Sera gazlarının bu doğal işlevi sera etkisi olarak adlandırılmaktadır.

59 Sera Etkisi Başlıca sera gazları arasında su buharı, karbondioksit, metan, kloroflorokarbon, azot ve karbonmonoksit gazları bulunmaktadır. Her gazın ısıyı saklama süresi farklıdır, tıpkı farklı yorgan tiplerinin ısıtma ve ısıyı saklama kapasitelerinin farklı olması gibi.

60 Örneğin, su buharı bir sera gazı olmakla beraber en fazla birkaç gün içinde yoğunlaşıp yağmura dönüştüğü için çok fazla ısı tutmaz ve sera etkisi anlamında önemsiz bir gazdır. (Uçakların saldığı su buharı daha kalıcı olduğundan buna bir istisna oluşturur) Karbondioksit ise atmosferde en çok bulunan ve en uzun süre kalan sera gazıdır.

61 Metan gazı karbondioksite oranla daha az atmosfere salınmakla beraber ısıyı daha fazla tutan bir gazdır. Sera etkisinin yaklaşık %20 sinden sorumludur ve atmosferde kalma süresi 12 yıl kadardır. Azotoksit salımı doğal olarak okyanuslar ve orman zemini tarafından, yapay olarak ise bitki örtüsü yangınları ve tarımsal gübrelerin toprakta çözülmeleri sonucu ortaya çıkmaktadır. Atmosferde kalış süresi yüzyıldan fazladır. Karbonmonoksitin çoğu araba egzozlarından çıkmaktadır. Az gelişmiş ülkelerde ise ağaç ve diğer bitkisel maddelerin yakılmasıyla ortaya çıkar. Atmosferde kalma süreleri 45 ile 1700 yıl arasında değişir ve ısıyı muhafaza etme potansiyeli oldukça yüksektir.

62 Küresel İklim Değişikliği Atmosferdeki sera gazlarının doğal oranı, birinci bölümde bahsedildiği üzere 1750'li yıllarda başlayan Endüstri Devrimi sonrasında fosil yakıtların kullanılmaya başlanması ile artmıştır. Endüstri Devrimi'nden bu yana atmosferdeki karbondioksit oranı %40'lık bir artış göstererek 280 ppm'den 394 ppm'e ulaşmıştır. Dünya Meteoroloji Örgütü tarafından yayımlanan raporda, fosil yakıtların kullanımıyla ortaya çıkan gazların küresel ısınmaya etkisinin %80 olduğu belirtilmiştir.

63 Küresel iklim değişikliği tehdidi bilindiği kadarıyla ilk olarak 1979 yılında Dünya Meteoroloji Örgütü tarafından düzenlenen Birinci Dünya İklim Konferansı nda dile getirilmiştir.

64 Çevre sorunu uluslararası bir sorundur. Çünkü: Çevre sorunu siyasi irade ve ekonomik gelişme gibi olguları tanımamakta, Sorun bir ülkeden diğerine kolaylıkla yayılmakta, Mücadele, kapsamlı araştırmaların işbirliğiyle yürütülmesini ve birlikte çaba sarf etmeyi gerektirmektedir.

65 Sorun uluslararası bir sorun olduğu için uluslararası işbirliğini gerekli kılmaktadır. Sonuç olarak dünya ülkeleri çevre konusunda ellerindeki imkanları dayanışma içinde kullanma ihtiyacı hissetmiştir. Uluslararası düzeyde, küresel iklim değişikliği tehdidine karşı temelde alınabilecek en etkili önlem, insan kaynaklı sera gazları salımını kontrol altına alarak azaltmaktır.

66 Uluslararası platformda karbondioksit sera gazları salımı içinde sahip olduğu %50 pay ile en çok tartışılan sera gazı olmuştur yılında Toronto da düzenlenen konferansta da hükümetlerden ve endüstriden, karbondioksit salımını 2005 yılına kadar 1988 seviyesinin %20 altına çekmeleri istenmiştir.

67 Bu konferansın ardından yapılan en dikkate değer zirve, Birleşmiş Milletler (BM) öncülüğünde 1992 Rio de Janerio da yapılan İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi olmuştur. İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi nin 2. maddesi, sözleşmenin amacını Atmosferde sera etkisine neden olan gaz salımını, iklim sistemi üzerindeki tüm tehlikeli insan kaynaklı düzensizliği önleyecek seviyede tutmak olarak belirtmiştir. İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi gereği ortaya çıkan önemli yapılanma Taraflar Konferansı dır ve her yıl düzenli olarak toplanarak, gelişmeleri değerlendirmektedir.

68 İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi nden sonra en önemli adım sayısal hedefler içeren ve 3. Taraflar Konferansı nda kabul edilen Kyoto Protokolü dür. 1997'de imzalanan protokol, 2005'te yürürlüğe girebilmiştir. Protokol yılları arasında, gelişmiş ülkelerden, sera gazı salımlarını 1990 seviyesinin %5.2 aşağısına çekmelerini istemiştir.

69 Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (iklim ve benzeri konularda uzman olan bilim adamlarından oluşan uluslararası bir yapılanma), dünya sıcaklık artışı 2 0 C ile sınırlandırılamaz ise geri dönüşü mümkün olmayan bir sürece girileceğini önemle vurgulamaktadır. Gezegenin ortalama sıcaklık artışını 2 0 C ile sınırlayabilmek için 1990 yılındaki sera gazı salımlarının 2050 yılına kadar yarıya indirilmesi gerekmektedir. Önlem alınmaması halinde sıcaklık artışının 6 0 C ye kadar artabileceği öngörülmektedir.

70 Dünya 1 C daha ısınırsa

71 Klimanjero dağı tüm buzlarını yitirebilir. Gulf Stream neredeyse biter ve İngiltere ile bazı Avrupa ülkelerinde çok şiddetli soğuk ve yağışlı kışlar görülebilir. Avustralya nın yağmur ormanları, bölgenin nadir bulunan türleri ve tüm yaşam alanları yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalabilir. ABD de High Plain bölgesi tamamen çölleşebilir ve şiddetli toz fırtınaları olabilir. Merkez üssü Nebraska olarak Ontario ile Teksas arasındaki tüm eyaletlerde tarımsal kayıplar görülebilir. Dünyanın dört bir yanındaki Mercan resifleri büyük ölçüde zarara uğrar. Ada ülkeleri yükselen deniz sularının altında kalabilir.

72 Dünya 2 C derece daha ısınırsa

73 Avustralya nın kuzey ve güney uç bölgelerinin dışında kalan tüm bölgelerinde su sıkıntısı baş gösterebilir. Dünya tarımı kuzeye kayarak Norveç in hasat mevsimi bugünkü İngiltere nin hasat mevsimine benzeyebilir. Isı ve kuraklık sonucu tropik bölgelerde tarım sona erebilir ve dünyada çok ciddi bir açlık sorunu baş gösterebilir. Bu bölgelerde zaman zaman saatte 320 km ye ulaşan fırtınalar görülebilir. Himalaya buzulları eriyebilir, İndus nehri kuruyabilir. Amazon da büyük yangınlar görülebilir.

74 Geleceği tehlikede olan sadece kutup ayısı değil!

75 Bilim adamları tarafından iklim değişikliği, yol açacağı sorunlar nedeniyle 21. yüzyılda insanoğlunun karşılaşabileceği en büyük tehlikelerden biri olarak kabul edilmektedir. İklim değişikliğinin neden olacağı en önemli problemler şu şekilde sıralanmaktadır:

76 Azalan Biyo-çeşitlilik Değişen iklim sonucu bitki ve hayvan türlerinin, iklimlere adaptasyonunda sorunlar yaşaması beklenmektedir. Gelecek tufanda bu kayık yeterli olmayabilir

77 Seller İklim değişikliğine bağlı olarak yağış rejiminin değişmesi sellerin artmasına neden olacaktır.

78 İklim değişikliğine bağlı olarak yağış rejiminin değişmesinin bir sonucu da kuraklık problemidir. Kuraklık

79 Yükselen Deniz Suyu Seviyesi Buzullardaki erimeye bağlı olarak deniz seviyesinde artış beklenmektedir. Başta küçük ada ülkeleri olmak üzere kıyılardaki yerleşimler bu durumdan olumsuz etkilenecektir.

80 Gıda Güvenliğinin Tehdit Altında Olması Bu sorunlar nedeni ile tarımsal faaliyetlerin zarar görmesi, gıda güvenliği problemini de beraberinde getirecektir.

81 Milyonlarca Kişinin Göç Etmesi Ayrıca insanoğlu yeni yerleşim yerleri arayışına girecektir.

82 Türkiye Türkiye, Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Sözleşmesi ne 1994 yılında taraf olmuş ve Ulusal Envanter Raporu hazırlama yükümlülüğünü almıştır. Türkiye tarafından hazırlanan rapora göre, 2011 yılı itibariyle 1990 yılına göre sera gazı salımları % 124 oranında artmıştır. Türkiye sera gazı salımları hızla artan ülkelerden biridir. Bunun en önemli nedeni gelişmekte olan bir ülke olmasıdır. Diğer nedeni ise enerjinin tasarruflu kullanılmamasıdır.

83 Türkiye de Kişi Başına Düşen Sera Gazı Salımları

84 Sektörlere Göre Toplam Sera Gazı Salımları Türkiye, sera gazı salımlarının, her tür enerji kullanımı bazında (elektrik üretimi, ısınma, taşıtların kullanılması) ilk sırada bulunmakta ve kullanım giderek artmaktadır. **Milyon ton CO 2 eşdeğeri Enerji 132,88 161,5 213,2 242,34 285,07 301,25 Endüstriyel İşlemler 15,44 24,21 24,37 28,78 53,94 56,21 Tarımsal Faaliyetler 30,39 29,23 27,85 26,28 27,13 28,83 Atık 9,72 23,88 32,79 33,58 35,97 36, yılına göre artış yüzdesi - 26,74 58,26 75,65 113,39 124,17 Kaynak:

85 Sektörlere Göre Karbondioksit Salımı Elektrik üretimi, sanayi ve ulaştırma karbon dioksit salımında önemli rol oynamaktadır CO2 Emisyonu Enerji 89,64 89,34 91,84 91,04 83,96 85,52 Yakıt Yanması 89,5 89,24 91,78 90,99 83,92 85,48 Çevrim ve Enerji Sektörü 24,03 27,18 34,03 34,09 34,42 35,32 Sanayi 26,51 24,12 26,54 25,95 17,41 16,61 Ulaştırma 18,33 18,86 15,5 15,6 13,61 13,83 Diğer Sektörler 20,63 19,08 15,7 15,35 19,48 19,72 Kaçak Emisyonlar 0,14 0,11 0,07 0,05 0,04 0,04 Endüstriyel İşlemler 10,36 10,66 8,15 8,95 15,02 14,46 Atık - 0 0,01 0,01 0,01 0,02 Kaynak: **Karbondioksit salımını enerji kullanım amacına göre verilmiştir.

86 Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli nin iklim modelleri, Türkiye nin coğrafi konumu nedeniyle en çok etkilenecek ülkeler arasında olduğunu, 2030 yılında ülkenin büyük bir bölümünün oldukça kurak ve sıcak bir iklimin etkisine girebileceği vurgulamaktadır. Türkiye de kışın 2 0 C, yazın ise C artması olasılık dahilindedir. Ayrıca yağış rejimlerindeki değişmelerin de suyun döngüsünü değiştirmesi kaçınılmazdır.

87 Suyun döngüsünün değişiminin, hem tarımsal aktiviteleri hem de elektrik üretimi için kullanılan suyun miktarını etkileyerek, ekonomiye büyük zararlar vermesi olasılık dahilindedir. Su havzalarının olumsuz etkilenmesi ile biyo-çeşitliliğin de zarar görmesi beklenmektedir. Yağış rejiminin değişmesi demek, sellerin ya da kuraklık sorununun ortaya çıkması demektir. Seller toprak kaybı, kuraklık ise yangın tehlikesini doğurmaktadır.

88 Çölleşme

89 Küresel İklim Değişikliğinin Nedenleri Sera gazına neden olan insan faaliyetleri beş başlık altında toplanmaktadır: 1. Enerji tüketimi 2. Atıklar 3. Ormanlar 4. Hayvancılık 5. Endüstriyel tarım

90 Tüm kaynaklar, sera gazına neden olan faaliyetler konusunda ortak bir görüşü ifade etmekte ve nedenleri 5 temel başlık altında toplamaktadır. Ancak sera gazına neden olan faaliyetlerin etki oranları ele alındığında, farklı kaynaklar, birbirine yakın olmakla beraber, farklı yüzdeler vermektedir. Bu farklılık, araştırmaların farklı yıllarda yapılmış olması, ülkeler bazında oranların değişiklik göstermesi ve ana başlıkların farklı şekilde ele alınmasından kaynaklanmaktadır.

91 Örneğin, bir araştırmada, hayvancılık ve tarımı bir başlık altında toplamış, atıkları ise sanayi ve evsel kullanım içine almıştır. Yapılan başka bir araştırma ise tarım ve hayvancılığı ayrı ayrı, atıkları ise tek başlık altında incelemiştir. Çalışmanın bu bölümünde, sera gazına neden olan faaliyetlerin oranları için ABD Çevre Koruma Ajansı / United States Environmental Protection Agency 2004 verileri ele alınmaktadır.

92 EPA verilerine göre sera gazları %26 enerji, %13 ulaşım, %8 konut, %19 sanayi, %17 orman, %4 atıklar ve %14 tarım ve hayvancılık faaliyetlerinden salınmaktadır.

93 Enerji Tüketimi Sera gazına neden olan insan faaliyetlerinin başında enerji tüketimi gelmektedir. Enerji günümüzde hem her türlü sanayi faaliyetinde hem de hanelerde yoğun olarak kullanılmaktadır. Başlıca tüketim alanları elektrik üretimi, ısınma ve ulaşım faaliyetleridir.

94 Küresel sera gazı emisyonlarının %3 ile %4 ü atıklardan kaynaklanmaktadır. Bu oran 2008 ölçümlerine göre Türkiye de %8.55 olarak belirlenmiştir. Atıklar Çöplerin geri dönüşü var ancak mahvolan doğanın yok! ikistatistikleri.aspx?sflang=tr df

95 Atıklar küresel iklim değişikliği sorununun bir parçası olarak karşımıza çıkmaktadır. Atıklar kısa dönemde insan sağlığını olumsuz yönde etkilemekte, buna ilave olarak uzun dönemde hem toprağın ve suyun kirlenmesine hem de sera gazı salımına neden olmaktadır.

96 Evsel atıkların %15 ile %20 si ambalaj atıklarından, %50 ile %60 ı organik atıklardan oluşmaktadır. Türkiye de atık nedenli sera gazı emisyonlarının %89 u depolama alanlarından, kalanı ise atık su işlemlerinden kaynaklanmaktadır.

97 Ambalaj atıkları içerisinde plastik, metal, cam, kâğıt, karton ve kompozit yer almaktadır. Katı atıklar uzun yıllar içerisinde ayrışmaktadır. Örneğin plastik şişe 1000 yılda, alüminyum kutu yılda, plastik kaplı süt kutuları 5 yılda, portakal kabuğu 6 ayda, sakız 5 yılda, pil 100 yılda, plastik torba yılda, kağıt 2-5 ayda, cam şişe 4 bin yılda ayrışabilmektedir. Bu ayrışma sırasında atıklar içinde bulunan organik içerikli atıklar depolandıktan sonra metan gazı salınmaktadır. Ayrıca atıklar ayrıştığı oranda toprağa karışmakta ve kurşun, cıva gibi çeşitli zararlı elementler ayrışım sırasında toprağa ve suya karışmaktadır.

98 Sıvı atıklar su kirliliğinin yanı sıra suyun sıcaklığının artmasına da neden olmaktadır. Sıcaklığı artan su kısa zamanda buharlaşmakta, hem su buharı salmakta hem su kaynaklarının tükenmesine yol açmaktadır.

99 Ayrıca ısınan su ve organik atıkların etkisiyle üreyen bakteri ve küfler de su oksijeninin azalmasına neden olmaktadır. Bu durumdan ekosistem de olumsuz olarak etkilenmektedir. Kirlenen sular temizlenebilmektedir. Ancak bu işlemin maliyeti çok yüksektir. Türkiye nin önemli çevre problemleri arasında atıklar yer almaktadır TÜİK verilerine göre, Türkiye de yıllık kişi başı 420 kg atık ortaya çıkmakta ve bunun sonucunda önemli miktarda sera gazı atmosfere salınmaktadır.

100 Türkiye deki evsel atık miktarının nüfus artışına ve şehirleşmeye bağlı olarak 2020 yılında %20-25 oranında artması beklenmektedir.

101 Çevre insanlara gereksinimlerini karşılamaları için doğal kaynak teşkil ederken, insanlar çevreyi bir atık deposu olarak kullanmaktadır. Atıklar belli bir seviyeye kadar çevre tarafından tolere edilebilmektedir. Ancak bu seviyenin üstüne çıkıldığında çevre kirliliği dediğimiz problemler ortaya çıkmaktadır.

102 Ormanlar Ormansızlaşma küresel iklim değişikliğinin önemli sonuçlarındandır. Orman yangınları %22 lik bir oranla atmosfere karbondioksit katan en önemli ikinci faktördür. Ağaçlar yakıldığında havaya tonlarca karbon salınmakta ve ağaçlar yok olduğu için atmosferdeki karbondioksiti toplayacak doğal mekanizma da beraberinde yok olmaktadır.

103 Ağaçsızlık ayrıca toprak kaybına da neden olmaktadır. Türkiye, ağaçsızlık nedeni ile her yıl yaklaşık ton toprağı erozyon sonucu kaybetmektedir. Kağıt üretimi için ormanların yaklaşık dörtte birinin katledildiği tahmin edilmektedir. Öte yandan 1 ton kağıt toplayıp, geri dönüştürmek yaklaşık 17 orta boy ağacın (ortalama 20 yaşında) kesilmesini engellemektedir.

104 Geri dönüşüm her alanda olduğu gibi ormanların korunmasında da büyük bir önem taşımaktadır. Örneğin 1 ton atık kağıdın, mamul kağıda dönüşmesi sayesinde kw/saat enerji tasarrufu sağlanmaktadır. Bu miktar evimizin 6 aylık enerji sarfiyatına eşittir. Ayrıca toplanan 1 ton atık kağıdın, mamul kağıda dönüşmesi sayesinde 25 ton su tüketiminden tasarruf edilmektedir. Bu miktar ise evimizin 1 yıllık su ihtiyacını karşılamaktadır

105 Ormanlar dünyanın akciğerleri olduğundan iklim kriziyle mücadelede çok güçlü bir kaynaktır. Bu nedenle hem korunmalı hem de geri dönüşümü sağlanmalıdır. Bu şekilde tüketim için kesimi en alt düzeye indirilmeye çalışılmalıdır.

106 Hayvancılık İnsan aktiviteleri sonucu karbondioksite oranla daha az metan gazı atmosfere salınmakla beraber metan gazının ısıyı tutma kuvveti daha yüksektir. Metan gazı sera etkisinin %20 sinden sorumludur. Metan gazı salımının önemli nedenlerinden biri ise hayvancılıktır. İnsan faaliyetleri sonucunda oluşan metanın salımının %37 si ve karbondioksit salımının %9 u hayvancılık sektöründen kaynaklanmaktadır.

107 Ayrıca endüstriyel hayvancılık sürecinde kullanılan gübre yöntemi de küresel iklim değişikliğinde ayrı bir rol oynamaktadır. Yiyecek ve Tarım Organizasyonu (FAO) verilerine göre, dünyada 1.4 milyar baş sığır, 1.9 milyar baş koyun ve keçi bulunmakta ve bu besi hayvanlarının mide fermantasyonu metan gazı üretmektedir.

108 Endüstriyel Tarım Azotoksit salımı doğal olarak okyanuslar ve orman zemini tarafından gerçekleşmektedir. Yapay olarak ise bitki örtüsü yangınları ve tarımsal gübrelerin toprakta çözülmeleri sonucu ortaya çıkmaktadır. Azotoksidin atmosferde kalış süresi yüzyıldan fazladır ve endüstriyel tarımda kullanılan gübreler bu sera gazının üretilmesinde önemli bir rol oynamaktadır.

109 Tarımsal gübrelemenin hava üzerinde olumlu ve olumsuz etkileri mevcuttur. Doğal gübrelemenin, fotosentezle serbestlenen oksijen sonucunda oksijen miktarını arttırdığı bilinmektedir. Ancak gübrelemenin atmosfer havasını iyileştirici etkisine karşılık, modern tarımda kullanılan azotlu gübre atmosfere azotoksit gazı salmaktadır.

110 Ayrıca tarımsal faaliyetlerde fosil yakıt kullanılması, tarımsal atıkların yakılması ve çeltik üretimi de karbondioksit gazı salımına neden olmaktadır. Diğer yandan toprak kaybının en önemli nedeni modern tarımdır. Modern tarım, ürünlerde ve toprakta kalıntı oluşumu, toprağın fiziksel yapısının bozulması, organik madde ve organik canlılığının yitirilmesi, besin maddesi dengesinin bozulması, sera gazı salımı ve çoraklaşma gibi önemli çevre sorunlarına yol açmaktadır.

111 Çözüm: TASARRUF Sen değiş ki dünya daha fazla değişmesin

112 ENERJİNİN TASARRUFLU KULLANILMASINDA ALTIN KURALLAR

113 Enerjinin -özellikle evlerde kullanılan- tasarruflu kullanılması hem iklim değişikliği ile mücadeleye hem de Türkiye nin enerji güvenliğine katkıda bulunacaktır. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi nin 6. maddesi eğitim ile kamunun bilinçlendirilmesinin iklim değişikliği ile mücadelede önemli bir role sahip olduğu belirtmiştir.

114 Çocuk veya yetişkin her bireyin enerji tasarrufu yapması mümkündür.

115 Enerji tasarrufunda ilk kural, tüm diğer tasarruflarda olduğu gibi her şeyi ihtiyacımız olan kadar ve özenli kullanmak olmalıdır. Örneğin, banyoda işimiz bitikten sonra ışığı kapatmak, sahip olduğumuz tüm eşyaları uzun süre kullanmak için yıpratmadan kullanmak hem bütçemize katkıda bulunacak hem de enerji tasarrufu sağlayacaktır.

116 Aşağıda evlerimizde tasarruf yapabileceğimiz önemli başlıklar yer almaktadır:

117 Buzdolabı Buzdolabının kapısı açık olduğunda, buzdolabı soğutma yapamamakta ve dolap içi ısısı düşmekte, ancak buzdolabının yaptığı enerji sarfiyatı devam etmektedir. O nedenle buzdolabının kapısını sık sık açıp kapamak yerine, buzdolabından ne alacağımıza önceden karar vererek, kullanmamız enerji tasarrufu sağlayacaktır.

118 Televizyon Televizyon kumandadan kapatıldığı zaman tam olarak kapanmamakta, bekleme durumuna geçmektedir. Bekleme durumda enerji kullanımı, açık olduğu zamandan daha düşük olmakla beraber devam etmektedir.

119 O nedenle televizyonları kumanda aletinden değil, üzerindeki düğmeden kapatarak gereksiz enerji kullanımını engellemek mümkündür.

120 Televizyon açık durumda 144 watt enerji tüketir ve 76.3 g sera gazı salımı yapar. Kumanda düğmesinden kapatıldığı durumda 14.4 watt enerji tüketir ve 7.63 g sera gazı salımı yapar. Ayrıca televizyon ses yüksekliği ile doğru orantılı enerji kullandığından yeterli ses düzeyinde televizyon seyretmek de yine gereksiz enerji kullanımını engelleyecektir.

121 Şarj aletlerini prize takılı bırakmayarak ve işimiz bitince fişten çekerek tasarruf yapmak mümkündür. Priz

122 Elektrikli bir cihaz, çalışmadığı halde eğer prize takılı ise enerji tüketmeye devam eder. Örneğin, bilgisayar 130 watt enerji tüketir ve 68.9 g sera gazı salımı yapar. Kapalı ve prize takılı konumda ise 15 watt enerji tüketir ve 7.95 g sera gazı salımı yapar. Kullanmadığınız zaman bilgisayarlarınızı fişten çekerek bu salıma engel olabilirsiniz.

123 Isıtma-Soğutma Evlerimizde ısıtmak ve soğutmak için kullandığımız aletlerimizin kullanımında da dikkatli olmak önemlidir. Kış aylarında evlerde kısa kollu kıyafetlerle oturmak için evleri yüksek derecede ısıtmak yerine, uzun kollu giysilerle oturarak evimizin derecesini bir veya iki derece azaltmak doğru olacaktır. Evimizin sıcaklığını 1 derece azalttığımızda bile karbon salımımızı hane başına yıllık 300 kg azaltmış oluruz.

124 Evin sıcaklığını 1 derece azaltmak hane başına yıllık 300 kg kadar enerji tasarrufu sağlamaktadır.

125 Evlerimizi soğutmak için kullandığımız klimanın da kontrollü olarak ve sadece gerektiği zaman kullanılması gerekmektedir. Örneğin, ev tipi ortalama büyüklükteki bir klima 700 watt enerji tüketir ve 371 g sera gazı salımı yapar. Soğutmanın, ısıtmaktan daha fazla enerji tüketildiğini unutmamalıyız.

126 Saç Kurutma Saç kurutma aletleri ortalama 1300 Watt enerji harcamakta ve yine ortalama 689 g sera gazı salımı yapmaktadır.

127 Daha az enerji tüketmek için saçınızı havlu ile iyice kuruladıktan sonra saç kurutma makinesini kullanmanız doğru bir tercih olacaktır. Saç kurutma makinesini düşük sıcaklıkta kısa süreyle kurutmak da yine enerji tasarrufu sağlayacaktır. Ayrıca saçınızın da zarar görmesini engellemiş olacaksınız.

128 Elektrik Kullanmadığınız elektriği söndürmek ve gereksiz yere ampul ışığı kullanmamak tasarruf için önemli adımlar arasında yer almaktadır. Özellikle gündüz saatlerinde güneş enerjisinden yararlanmaya çalışmak ve aydınlatma kullanmamak tasarruf sağlayacak ayrıca güneş enerjisinden yararlanmak sağlığınız açısından da faydalı olacaktır.

129

130 Çöp ve Atık Çöp ve atıklar, anlatıldığı üzere sera gazı salımlarında kayda değer bir rol oynamaktadır. Hem atıkların yok edilmesinde hem de yeniden üretilen her şey için enerji kullanılmaktadır. O nedenle bir yandan ihtiyacımız olmayan hiçbir şeyi satın almamalı ve çöp yaratmamalı, diğer yandan da oluşan atıklarımızı ayrıştırarak tasarrufa destek vermeliyiz.

131 Atıkların birikmesini önlemenin iki temel kuralı bulunmaktadır: 1. İhtiyacımız kadar tüketmek ve satın almak, 2. Kullanılmayacak durumda olan atıklarımızı geri dönüşüme kazandırmak.

132 İhtiyacımız olmayan hiçbir şeyi satın almamalıyız. Alışveriş yaparken gerçek ihtiyaçlarımızı sorgulamalı ve ihtiyacımız olmayan eşyaları satın almamalıyız. Az eşya kullanarak mutlu bir yaşamı hedeflemeli ve mutluğu eşyalar yerine doğada ailemizle ve arkadaşlarımızla vakit geçirerek elde etmeyi amaçlamalıyız.

133 Paylaşım Paylaşmak daha fazla atık birikmemesi için atacağımız en önemli adımlar arasında yer alır.

134 Paylaşımcı olmalı ve kullanmadığımız giysi, oyuncak, kitap ve diğer eşyalarımızı ihtiyacı olan kişilere vererek tasarrufa destek vermeliyiz. Okuduğunuz kitapları, başkalarının da okumasını sağlamak için kitap paylaşım alanları değerlendirilmesine katkı vermeliyiz.

135 Tasarruf Çöpleri azaltmak için eşyalarımızı tekrar kullanmaya çalışmalıyız. Örneğin, bozuk eşyaları tamir ettirmeyi denemeliyiz. Ayrıca ikinci el ve kullanılmış eşya satın almaktan çekinmemeliyiz.

136 Geri Dönüşüm Kullanılmayacak durumda olan çöplerimizi geri dönüşüm farklarına göre ayırarak geri dönüşüme yönlendirmek enerji tasarrufuna önemli bir katkı sağlayacaktır. Her atığı çöp olarak değerlendirmemeliyiz. Örneğin, elektronik aletlerin yapımında kullanılan maddeler doğa için çok zararlı olduğundan enerji tasarrufu yaparken bu aletlerin geri dönüşüme kazandırılması önem arz etmektedir.

137 CD, lamba, bilgisayar, televizyon gibi elektronik atıkları çöpe atmak yerine, ömürleri biten aletleri geri dönüşüm merkezlerine yollayabiliriz.

138 Çevre Kulübü Okulunuzda bir çevre kulübü kurarak bu merkezlere toplu halde ürünlerin teslim edilmesini sağlayabilirsiniz.

139 Bu mümkün değilse ömrü biten elektronik atıklarınızı, elektronik ürün satan mağazalara götürerek geri dönüşüm merkezlerine yönlendirilmesine yardımcı olabilirsiniz. Ayrıca pillerinizi çöpe değil, evde biriktirip, TAP geri dönüşüm kutularına atabilir veya defalarca şarj olabilen pilleri kullanmayı tercih edebilirsiniz.

140 Daha fazla atık birikimine neden olmamak için cam şişelerinizi ve kavanozlarınızı cam kumbaralarına atabilir; çöplerinizi kağıt, plastik, cam ve organik atıklar halinde ayırıp, atabilir; kızartmada kullanılan yağları, bir başka şişede biriktirerek, atık yağların geri dönüşümüne yardımcı olabilirsiniz. Okulunuzda geri dönüşüm için konteynırlar talep edebilirsiniz. Mümkün olduğunca geri dönüştürülebilen ambalaj ürünlerini, örneğin plastik ve köpüklü madde içermeyen ürünleri tercih edebilirsiniz.

141

142 Ağaçlar Ağaçlar dünyamızın akciğerleridir ve ormanların dörtte biri kağıt üretimi için kullanılmaktadır. Kağıt üretimi için bir yandan ağaçlar kesilmekte bir yandan da bunları kağıt haline getirmek için enerji kullanılmaktadır. O nedenle gereksiz yere kağıt tüketmemeli ve kağıtları geri dönüşüme kazandırmalıyız.

143 17 çam ağacı = 1 ton kağıt

144 Su Su önemli bir kaynaktır ve evlerimize ulaştırılmasında da enerji kullanılmaktadır. Bu durumu göz önünde bulundurarak suyu tasarruflu harcamak gerekmektedir. Diş fırçalarken musluğu açık bırakmamak, uzun duş yerine kısa duş almak, musluklarınız bozulduğunda tamir etmek su ve enerji tasarrufu için alınabilecek tedbirler arasında yer almaktadır.

145 Adım Adım Enerji tasarrufu yapmak için asansör yerine merdiveni tercih edebilir; yakın yerlere yaya olarak veya bisiklet kullanarak ulaşabilirsiniz.

146 Plastik Pet şişe, plastik ve kağıt bardak kullanmak yerine sürekli kullanılabilecek mataralar temin edebilirisiniz.

147 EBEVEYNLER

148 Yeşil Bina Yapılan araştırmalara göre binalar, tüketilen enerjinin ve sera gazı emisyonlarının %30 ile 40 ının sorumlusu olguna işaret etmektedir. Bu nedenle yeşil binalar ile binaların çevresel etkileri azaltılmak istenmektedir. Doğaya saygılı, ekolojik, konforlu ve enerji tüketimini azaltan yeşil binalara Yeşil Bina denir.

149 Yeşil Bina Çevre dostu binalar sadece çevre için değil, insan sağlığı için de olumlu bir ortam oluşturur. Zira bu binalar hava kalitesi, doğal aydınlatma, sıcaklık ve nem kontrolü, atık yönetimi gibi insan sağlığını doğrudan etkileyen unsurlar olarak planlanmakta; son kullanıcıya daha temiz bir ortam bırakılması hedeflenmektedir. Bazı yurt dışı kaynaklı araştırmalara göre, çevre dostu binalarda çalışan veya yaşayanların diğer binalardakilere göre daha az hastalandıkları ve çalışma performanslarının daha yüksek olduğu görülmüştür.

150 Doğa ile uyumlu yeşil binaların; Yapının arazi seçiminden başlayarak su verimliliği, enerji ve atmosfer, malzeme ve kaynaklar, iç mekân yaşam kalitesi gibi alt başlıklarla bütüncül bir anlayışla tasarlanması ve inşa edilmesi, İklim verilerine ve inşa edildiği bölgenin yerel koşullarına uyum sağlaması, Enerjiyi verimli kullanması, Doğal ve yerel malzemelerin kullanması, Atık azaltımını hedeflemesi Ekosisteme duyarlı olması gerekmektedir.

151 Yeşil Binaların Özellikleri Yeşil bina tuvaletlerinde, harcanan su miktarını az ya da çok olarak ayarlayan, iki seçenekli klozet sifonları kullanılır. Yeşil binalarda, yaz aylarında aşırı ısınmayı önlemek için, çatılarda koyu renkli kiremit yerine, açık renkli çatı kapama malzemeleri kullanılır. Yeşil binalardaki camlar, kış aylarında ısı kaybını yarı yarıya azaltır; yaz aylarında güneşin yakıcı ışınlarını yüzde kırk oranında engeller. Yeşil binaların girişlerinde, bina içi ısı dengesinin değişmemesi, ısı kaybının oluşmaması için, uygun derinlikte rüzgarlıklar bulunur. Yeşil binalarda, yağmur suyu toplama ve bitki sulamasında kullanma, duşlardaki gri suyu toplama ve klozetlerde geri kullanma sistemleri bulunur.

152 Yeşil binaların toplu taşıma noktalarına yakın olması, enerji tasarrufu için önemlidir. Yeşil bina bahçelerinde gökyüzünü değil, yeri ve yere yakın alanları aydınlatan düzenekler kullanılarak, geceleri yıldızları görmemizi engelleyen ışık kirliliği önlenir. Yeşil binalarda, bisikletler için park yeri bulunur. Kısa mesafeli ulaşımda otomobil yerine bisikleti tercih etmek, küresel ısınma ve çevre kirliliğinin önlenmesine katkıda bulunur. Yeşil binalarda aydınlatma armatürleri, hidrofor, pompa, klima, ısıtma sistemi gibi tüm elektrik, mekanik sistem ve ekipmanları enerji verimlidir. Yeşil binalarda toplam arsa alanlarının %20 den fazlası yeşil alan olarak planlanır.

153 Sert zeminlerde, kentsel alanların ısının artmasına neden olmamak için, güneş ışığını yansıtan açık renkli sert zemin malzemesi kullanılır. Doğal su dengesinin korunmasına yardımcı olmak için kullanılan geçirgen kaplama malzemeleri, yağmur sularının yüzeyde birikmesini engelleyerek yeraltına ulaşmasını sağlar. Yeşil alanlarda yerel ve az su tüketen birliler kullanılır. Ayrıca yeşil alanlar için verimli sulama sistemleri seçilir. Yeşil binalarda uluslararası standartlara göre verimli su armatürleri kullanılır. Yeşil binalarda ısı yalıtımı uluslararası standartlara göre gerçekleştirilir.

154 Bakım Bulaşık makinesi, çamaşır makinesi, klima ve radyatörlerin her yıl düzenli bakımını yaptırmak oldukça önemlidir. Bakım yaparak makinelerin gereksiz enerji tüketimi yapmalarını önleyebilir ve daha az fatura ödemesi yapmayı mümkün kılabiliriz.

155 A Sınıfı Beyaz Eşya Beyaz eşyalarda A harfi en düşük enerji tüketimini işaret eder. A sınıfı elektrikli aletler ortalama yüzde 45 daha az enerji tüketirler. Bu nedenle yeni beyaz eşya satın alırken en az enerji tüketenleri tercih etmemiz uzun vadede hem ülke hem de ev ekonomisine olumlu katkı yapacaktır.

156 A Sınıfı Beyaz Eşya

157 Beyaz Eşya Yerleşimi Beyaz eşyaların yerleşimi de önemlidir ve tasarruf etmek için anlamlı bir yoldur. Beyaz eşyaları yerleştirirken arkada ve yanda en az beşer santimetre boşluk bırakıldığı takdirde makinelerin gereksiz enerji sarfiyatı yapmalarını önlemiş oluruz.

Enerji Kaynakları. Enerji kaynaklarını iki ana grupta toplamak mümkündür: Hidroelektrik enerji. Jeotermal enerji

Enerji Kaynakları. Enerji kaynaklarını iki ana grupta toplamak mümkündür: Hidroelektrik enerji. Jeotermal enerji Veli Sunumu Enerji Kaynakları Enerji kaynaklarını iki ana grupta toplamak mümkündür: Yenilenebilir Enerji Kaynakları Yenilenemez Enerji Kaynakları Güneş enerjisi Hidroelektrik enerji Biokütle enerji Rüzgar

Detaylı

SERA GAZI EMİSYONU HAKAN KARAGÖZ

SERA GAZI EMİSYONU HAKAN KARAGÖZ İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ VE SERAGAZI EMİSYONU İklim değişikliği, nedeni olursa olsun iklim koşullarındaki büyük ölçekli (küresel) ve önemli yerel etkileri bulunan, uzun süreli ve yavaş gelişen değişiklikler olarak

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI ENERJİ Artan nüfus ile birlikte insanların rahat ve konforlu şartlarda yaşama arzuları enerji talebini sürekli olarak artırmaktadır. Artan enerji talebini, rezervleri sınırlı

Detaylı

ÖKÜZGÖZÜ ŞARAPÇILIK KÜRESEL ISINMAYI ÖNLEMEK İÇİN ALABİLECEĞİMİZ TEDBİRLER

ÖKÜZGÖZÜ ŞARAPÇILIK KÜRESEL ISINMAYI ÖNLEMEK İÇİN ALABİLECEĞİMİZ TEDBİRLER ÖKÜZGÖZÜ ŞARAPÇILIK KÜRESEL ISINMAYI ÖNLEMEK İÇİN ALABİLECEĞİMİZ TEDBİRLER Günümüzde sözü edilen küresel iklim değişikliği ise, fosil yakıtların yakılması, arazi kullanımı değişiklikleri, ormansızlaştırma

Detaylı

Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi

Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi Termik santrallerinin çevresel etkileri şöyle sıralanabilir: 1. 2. 3. 4. 5. Hava Kirliliği Su Kirliliği Toprak Kirliliği Canlılar üzerinde Yaptığı Etkiler Arazi Kullanımı Üzerindeki etkileri ASİT YAĞMURLARI

Detaylı

Daha İyi Bir Gelecek İçin Enerji Verimliliği

Daha İyi Bir Gelecek İçin Enerji Verimliliği Daha İyi Bir Gelecek İçin Enerji Verimliliği www.knaufinsulation.com.tr Daha İyi Bir Gelecek İçin... Hepimiz biliyoruz ki, üzerinde yaşamımızı sürdürebileceğimiz tek bir dünya var. Ancak, dünyamızı, dolayısıyla

Detaylı

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU

T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ÇEVRE YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YER SEVİYESİ OZON KİRLİLİĞİ BİLGİ NOTU Temmuz 2014 OZON NEDİR Ozon (O 3 ) üç tane oksijen atomunun birleşmesi ile oluşmaktadır. Ozon, atmosferde

Detaylı

İklim Değişikliğinin Sanayiye Etkileri

İklim Değişikliğinin Sanayiye Etkileri İklim Değişikliğinin Sanayiye Etkileri Sadi SÜRENKS RENKÖK İnşaat Müh. ADASO Yönetim Kurulu Üyesi 20 Aralık 2006 İklim Değişikliğinin Nedenleri Fosil Yakıtlar (kömür, petrol, doğal gaz) Enerji Üretimi

Detaylı

Kömür, karbon, hidrojen, oksijen ve azottan oluşan, kükürt ve mineral maddeler içeren, fiziksel ve kimyasal olarak farklı yapıya sahip bir maddedir.

Kömür, karbon, hidrojen, oksijen ve azottan oluşan, kükürt ve mineral maddeler içeren, fiziksel ve kimyasal olarak farklı yapıya sahip bir maddedir. KÖMÜR NEDİR? Kömür, bitki kökenli bir maddedir. Bu nedenle ana elemanı karbondur. Bitkilerin, zamanla ve sıcaklık-basınç altında, değişim geçirmesi sonunda oluşmuştur. Kömür, karbon, hidrojen, oksijen

Detaylı

Değerlendirilebilir atıkların çeşitli fiziksel ve/veya kimyasal işlemlerle ikincil hammaddeye dönüştürülerek tekrar üretim sürecine dahil edilmesine

Değerlendirilebilir atıkların çeşitli fiziksel ve/veya kimyasal işlemlerle ikincil hammaddeye dönüştürülerek tekrar üretim sürecine dahil edilmesine GERİ DÖNÜŞÜM Değerlendirilebilir atıkların çeşitli fiziksel ve/veya kimyasal işlemlerle ikincil hammaddeye dönüştürülerek tekrar üretim sürecine dahil edilmesine geri dönüşüm denir. Geri dönüşebilen maddeler;

Detaylı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı

İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği. Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı İstanbul Bilgi Üniversitesi Enerji Sistemleri Mühendisliği Çevreye Duyarlı Sürdürülebilir ve Yenilenebilir Enerji Üretimi ve Kullanımı Günlük Hayatımızda Enerji Tüketimi Fosil Yakıtlar Kömür Petrol Doğalgaz

Detaylı

ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI

ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI ÇALIŞMA YAPRAĞI KONU ANLATIMI HATUN ÖZTÜRK 20338647 Küresel Isınma Küresel ısınma, dünya atmosferi ve okyanuslarının ortalama sıcaklıklarında belirlenen artış için kullanılan bir terimdir. Fosil yakıtların

Detaylı

SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND

SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND KAPANIŞ KONFERANSI 2006 ENVANTERİ IŞIĞINDAINDA 1990-2004 DÖNEMD NEMİNDE NDE TÜRKT RKİYE NİN SERA GAZI SALIMLARININ DEĞERLEND ERLENDİRMESİ 9 Ocak 2008, Ankara Bilgi Kaynakları Sıra No. Belge Adı/Numara

Detaylı

TEKNİK ELEMANLARA YÖNELİK BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ SEMİNERİ

TEKNİK ELEMANLARA YÖNELİK BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ SEMİNERİ TEKNİK ELEMANLARA YÖNELİK BİNALARDA ENERJİ VERİMLİLİĞİ SEMİNERİ 03 ARALIK 2008 Saat 14:00 Proje Bilgisi Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü için Binalarda Enerji Verimliliğine Yönelik Toplum Bilincinin

Detaylı

Küresel İklim Değişikliği ve Ülkemize Etkileri

Küresel İklim Değişikliği ve Ülkemize Etkileri Küresel İklim Değişikliği ve Ülkemize Etkileri Küresel İklim Değişikliği Nedir? Çeşitli gaz ve çevre kirliliği gibi olaylar sonucu atmosfer incelmeye başlamıştır.böylece güneş ışınları dünyaya daha fazla

Detaylı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ÇEVRECİ ŞEHİRLERE DOĞRU Kadir DEMİRBOLAT İklim Değişikliği Dairesi Başkanı 7 Temmuz 2012, Gaziantep Çevreci Şehircilik; Yaşam kalitesi yüksek, Çevreye duyarlı, Tarihi ve kültürel

Detaylı

Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi

Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi Dünyamızda milyarlarca yıl boyunca oluşan fosil yakıt rezervleri; endüstri devriminin sonucu olarak özellikle 19.uncu yüzyılın ikinci yarısından itibaren

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE ÇEVRE MEVZUATI Dr. Gülnur GENÇLER ABEŞ Çevre Yönetimi ve Denetimi Şube Müdürü Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü 06/02/2016 YENİLENEBİLİR ENERJİ NEDİR? Sürekli devam eden

Detaylı

Enerji Olmasa Ne Olurdu?..............................

Enerji Olmasa Ne Olurdu?.............................. Enerji Nedir? Evrendeki yaşamın kaynağı olan enerji, bir işi yapmak için harcanan emeğin tümüdür. (Yürümek, beslenmek, evimizi ısıtmak ya da saçımızı kurutmak vb.) Günlük yaşantımızda gereksinimlerimizi

Detaylı

ENERJİ TASARRUFUNDA CAM FAKTÖRÜ

ENERJİ TASARRUFUNDA CAM FAKTÖRÜ GÜNDEM ENERJİ NEDİR KÜRESEL ISINMA ve KYOTO PROTOKOLÜ TÜRKİYE DE NELER YAPILIYOR? ENERJİ KİMLİK BELGESİ ve LEED SERTİFİKASI YALITIM MALZEMESİ OLARAK CAM ISI, GÜNEŞ VE IŞIK SÖZ KONUSU OLDUĞUNDA CAM İLE

Detaylı

Küresel. İklim değişikliği

Küresel. İklim değişikliği Küresel İklim değişikliği ÇEVRE KORUMA ve KONTROL DAİRESİ BAŞKANLIĞI 1 nedir? Küresel iklim değişikliği Çeşitli gaz ve çevre kirliliği gibi olaylar sonucu atmosfer incelmeye başlamıştır. Böylece güneş

Detaylı

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015

Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Enervis H o ş g e l d i n i z Ekim 2015 Dünya Enerji Genel Görünümü Genel Görünüm Dünya Birincil Enerji Tüketimi 2013-2035 2013 2035F Doğalgaz %24 Nükleer %4 %7 Hidro %2 Yenilenebilir Petrol %33 Kömür

Detaylı

Küresel Isınma ile Mücadelede Kentlerin Rolü: Ulaşım ve Yapı Sektöründen Uluslararası Örnekler 12 Eylül 2014

Küresel Isınma ile Mücadelede Kentlerin Rolü: Ulaşım ve Yapı Sektöründen Uluslararası Örnekler 12 Eylül 2014 TÜRKİYE SAĞLIKLI KENTLER BİRLİĞİ 10. Yıl Kırşehir Konferansı Küresel Isınma ve Kentlerimizin Geleceği 10-11-12 Eylül 2014 Küresel Isınma ile Mücadelede Kentlerin Rolü: Ulaşım ve Yapı Sektöründen Uluslararası

Detaylı

Bulguları kaydetme, karşılaştırma, gözlem yapma. Anlatım, tartışma, beyin fırtınası

Bulguları kaydetme, karşılaştırma, gözlem yapma. Anlatım, tartışma, beyin fırtınası İklim Değişikliği Dünyamız Isınıyor! Ana Tema Önerilen Süre Kazanımlar Öğrenciye Kazandırılacak Beceriler Yöntem ve Teknikler Araç ve Gereçler İnsan etkinlikleri sonucunda atmosfere salınan kimyasal maddeler,

Detaylı

Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi

Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi Binalarda Isı Yalıtımı ile Güneş Kontrolünün Önemi Dünyamızda milyarlarca yıl boyunca oluşan fosil yakıt rezervleri; endüstri devriminin sonucu olarak özellikle 19.uncu yüzyılın ikinci yarısından itibaren

Detaylı

ANKARA İLİ T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ANKARA İL MÜDÜRLÜĞÜ. Ankara da bilinçli. Çevre Gönüllüleri Yetişiyor

ANKARA İLİ T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ANKARA İL MÜDÜRLÜĞÜ. Ankara da bilinçli. Çevre Gönüllüleri Yetişiyor ANKARA İLİ T.C. ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI ANKARA İL MÜDÜRLÜĞÜ 1923 Ankara da bilinçli Çevre Gönüllüleri Yetişiyor BOYAMA KİTABI İdris GÜLLÜCE Çevre ve Şehircilik Bakanı Çevreye yapılan yatırımın aslında

Detaylı

Tesisatlarda Enerji Verimliliği & Isı Yalıtımı

Tesisatlarda Enerji Verimliliği & Isı Yalıtımı Türk Sanayisinde Enerji Verimliliği Semineri - 11 Mart 2009 İstanbul Sanayi Odası - Türkiye Tesisatlarda Enerji Verimliliği & Isı Yalıtımı Timur Diz Teknik İşler ve Eğitim Koordinatörü İZODER Isı Su Ses

Detaylı

PROJE TABANLI DENEY UYGULAMASI

PROJE TABANLI DENEY UYGULAMASI PROJE TABANLI DENEY UYGULAMASI DERSĐN SORUMLUSU:Prof.Dr.Đnci MORGĐL HAZIRLAYAN:S.Erman SEVDĐ DENEYĐN ADI:FOTOVOLTAĐK PĐL YAPIMI;GÜNEŞ ENERJĐSĐNDEN ELEKTRĐK ÜRETĐMĐ DENEYĐN AMACI:GÜNEŞ ENERJĐSĐNDEN ELEKTRĐK

Detaylı

GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ

GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ GÖNEN BİYOGAZ TESİSİ Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisi ihtiyacı, ekonomik gelişme ve nüfus artışı gibi nedenlerden dolayı hızla artmaktadır. Gıda miktarlarında, artan talebin karşılanamaması sonucunda

Detaylı

Sera Etkisi. Gelen güneş ışınlarının bir kısmı bulutlar tarafında bloke edilmekte. Cam tarafından tutulan ısı

Sera Etkisi. Gelen güneş ışınlarının bir kısmı bulutlar tarafında bloke edilmekte. Cam tarafından tutulan ısı Sera Etkisi Bir miktarda ısı arz dan kaçmakta Gelen güneş ışınlarının bir kısmı bulutlar tarafında bloke edilmekte CO2 tarafından tutulan Isının bir kısmı tekrar atmosfere kaçabilir. Cam tarafından tutulan

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİMİ KİTAPÇIĞI

ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİMİ KİTAPÇIĞI ENERJİ VERİMLİLİĞİ EĞİTİMİ KİTAPÇIĞI KORKUTELİ CUMHURİYET ORTAOKULU 2016 DERS: ENERJİ NEDİR? KONU: ENERJİ NASIL OLUŞUR DÜNYADAKİ ENERJİ KAYNAKLARININ ÇOĞUNA GÜNEŞ SAYESİNDE SAHİBİZ... GÜNÜMÜZDE, KÖMÜR

Detaylı

Artan Küresel ısınma bilinci..

Artan Küresel ısınma bilinci.. ENVER Artan Küresel ısınma bilinci.. Enerji ve yiyecek krizinin Türkiye yansımaları.. Hangisi Enerji Tasarruflu ampul? Evinizde 10 adet Ampulünüzü enerji tasarruflu ampul ile değiştirseniz? Yılda 200 YTL

Detaylı

Atıklarınızı lütfen ayırınız!

Atıklarınızı lütfen ayırınız! Atıklarınızı lütfen ayırınız! Aşağıdaki atıklar çöp konteynerine ait değillerdir. Bunları ayrışmış şekilde biriktirmek için varolan düzenekleri kullanınız! Atık madde ayrışımı = Çevre sağlığı Atık kağıt,

Detaylı

İKLİM DOSTU ŞİRKET MÜMKÜN MÜ?

İKLİM DOSTU ŞİRKET MÜMKÜN MÜ? İKLİM DOSTU ŞİRKET MÜMKÜN MÜ? Gülçin Özsoy REC Türkiye Proje Uzmanı İklim Platformu Program Yöneticisi 22 Mart 2012, İzmir REC Türkiye REC Kuruluş Sözleşmesi Ekim 2002 de imzalandı; Ocak 2004 te yürürlüğe

Detaylı

Tasarruflu Doğal gaz kullanımı

Tasarruflu Doğal gaz kullanımı Tasarruflu Doğal gaz kullanımı TASARRUFLU DOĞAL GAZ KULLANIMI Çatı izolasyonunuz yetersiz ise izolasyonunuzu uygun bir şekilde yaptırınız. Çatınızdaki ısı kaybınız %20 civarındadır. Bu şekilde ısıtma maliyetinizi

Detaylı

Öğretmenler için Eğitim

Öğretmenler için Eğitim Öğretmenler için Eğitim 24.-25.6.2008 Ankara, Turkey Neden çocuklar için enerji eğitimi veriyoruz? Enerji üretimi ve kullanımı, %80 CO 2 in açığa çıkmasına ve bu da iklim değişikliğine neden olur. Enerji

Detaylı

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS

RÜZGAR ENERJĐSĐ. Erdinç TEZCAN FNSS RÜZGAR ENERJĐSĐ Erdinç TEZCAN FNSS Günümüzün ve geleceğimizin ekmek kadar su kadar önemli bir gereği; enerji. Son yıllarda artan dünya nüfusu, modern hayatın getirdiği yenilikler, teknolojinin gelişimi

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 24 Ekim 2014 29. Mühendislik Dekanları Konseyi Toplantısı

Detaylı

Ekosistem ve Özellikleri

Ekosistem ve Özellikleri Ekosistem ve Özellikleri Öğr. Gör. Özgür ZEYDAN http://cevre.beun.edu.tr/zeydan/ Ekosistem Belirli bir bölgede yaşayan ve birbirleriyle sürekli etkileşim halindeki canlılar (biyotik faktörler) ve cansız

Detaylı

BAŞKA BİR OKUL MÜMKÜN DERNEĞİ EKOLOJİK EKSEN DEĞERLENDİRME FORMU

BAŞKA BİR OKUL MÜMKÜN DERNEĞİ EKOLOJİK EKSEN DEĞERLENDİRME FORMU BAŞKA BİR OKUL MÜMKÜN DERNEĞİ EKOLOJİK EKSEN DEĞERLENDİRME FORMU Tarihi Okulun İsmi Formu Dolduranın Adı Soyadı Formu Dolduranın Asli Görevi : / / : : : Bu form Başka Bir Okul Mümkün Derneği ne protokolle

Detaylı

1. İklim Değişikliği Nedir?

1. İklim Değişikliği Nedir? 1. İklim Değişikliği Nedir? İklim, en basit ifadeyle, yeryüzünün herhangi bir yerinde uzun yıllar boyunca yaşanan ya da gözlenen tüm hava koşullarının ortalama durumu olarak tanımlanabilir. Yerküre mizin

Detaylı

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL

1.10.2015. Kömür ve Doğalgaz. Öğr. Gör. Onur BATTAL Kömür ve Doğalgaz Öğr. Gör. Onur BATTAL 1 2 Kömür yanabilen sedimanter organik bir kayadır. Kömür başlıca karbon, hidrojen ve oksijen gibi elementlerin bileşiminden oluşmuş, diğer kaya tabakalarının arasında

Detaylı

KONUTLARDA VE SANAYİDE ISI YALITIMI İLE ENERJİ TASARRUFU - SU YALITIMI EĞİTİMİ VE GAP ÇALIŞTAYI

KONUTLARDA VE SANAYİDE ISI YALITIMI İLE ENERJİ TASARRUFU - SU YALITIMI EĞİTİMİ VE GAP ÇALIŞTAYI MARDİN ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK İL MÜDÜRLÜĞÜ (PROJE ŞUBE MÜDÜRLÜĞÜ) KONUTLARDA VE SANAYİDE ISI YALITIMI İLE ENERJİ TASARRUFU - SU YALITIMI EĞİTİMİ VE GAP ÇALIŞTAYI TS 825 in Bina Yaklaşımı Her hacim ayrı ayrı

Detaylı

ENERJİ TASARRUFU AYŞEN YAY 2010282041

ENERJİ TASARRUFU AYŞEN YAY 2010282041 ENERJİ TASARRUFU AYŞEN YAY 2010282041 ENERJİ TASARRUFU VE VERİMLİLİĞİ NEDİR? Enerjiyi Neden Verimli Kullanmalıyız? Enerji NERELERDE KULLANILMAKTADIR? EV ARAÇ ve GEREÇLERİNİN KULLANIMINDA ENERJİ TASARRUFU

Detaylı

ĞİŞİKLİĞİ. Yeni Mücadele ile Yüzleşmek. Kasım 2006

ĞİŞİKLİĞİ. Yeni Mücadele ile Yüzleşmek. Kasım 2006 İKLİM M DEĞİŞİ ĞİŞİKLİĞİ Yeni Mücadele ile Yüzleşmek Kasım 2006 WWF Kimdir? WWF 5 kıtada, 50 den fazla ülkede temsilciliği bulunan dünyanın en büyük ve saygın doğa kuruluşlarındandır. 100 den fazla ülkede

Detaylı

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi

Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Daha Yeşil ve Daha Akıllı: Bilgi ve İletişim Teknolojileri, Çevre ve İklim Değişimi Bu sunum Greener and Smarter, ICTs, the Environment and Climate Change başlıklı Eylül 2010 tarihli OECD raporundan uyarlanmıştır.

Detaylı

D U M A N K A Y A İ N Ş A A T. Kurtköy Flex LEED UYGULAMALARI

D U M A N K A Y A İ N Ş A A T. Kurtköy Flex LEED UYGULAMALARI Kurtköy Flex LEED UYGULAMALARI Dumankaya Kurtköy Flex Konsept; Bölgede farklılık oluşturacak bir proje, Büyük lobi alanı, Toplantı odaları, Terasta yüzme havuzu, Fitness Center Kafe-Restoran Dumankaya

Detaylı

Termik Santrallerden Çıkan Atık Enerji ile Isıtılan Seralarda Sebze Yetiştirilmesi

Termik Santrallerden Çıkan Atık Enerji ile Isıtılan Seralarda Sebze Yetiştirilmesi Termik Santrallerden Çıkan Atık Enerji ile Isıtılan Seralarda Sebze Yetiştirilmesi Prof. Dr. H. Yıldız DAŞGAN Çukurova Üniversitesi Bahçe Bitkileri Bölümü dasgan@cu.edu.tr Elektrik enerjisi elde etmek

Detaylı

I. Evsel atıklar Günlük hayatta ve sanayide kullanılan milyonlarca çeşit madde vardır. Bu maddelerin büyük çoğunluğu bir süre kullanıldıktan sonra

I. Evsel atıklar Günlük hayatta ve sanayide kullanılan milyonlarca çeşit madde vardır. Bu maddelerin büyük çoğunluğu bir süre kullanıldıktan sonra I. Evsel atıklar Günlük hayatta ve sanayide kullanılan milyonlarca çeşit madde vardır. Bu maddelerin büyük çoğunluğu bir süre kullanıldıktan sonra fiziksel ve ekonomik ömrünü tamamlar ve artık kullanılamaz

Detaylı

ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ

ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ ENERJİ AKIŞI VE MADDE DÖNGÜSÜ Ekosistem, birbiriyle ilişkili canlı ve cansız unsurlardan oluşur. Ekosistem, bu unsurlar arasındaki madde ve enerji dolaşımı ile kendini besler ve yeniler. Madde döngüsü

Detaylı

Dünyanın sağlığı bozuldu; İklim Değişikliği

Dünyanın sağlığı bozuldu; İklim Değişikliği Dünyanın sağlığı bozuldu; İklim Değişikliği Dr. Hüseyin Toros (İTÜ Meteoroloji Mühendisliği) huseyintoros@yahoo.com (İnsan ve Hayat Dergisi Kasım 2011) İklim değişiklikleri, seller ve aşırı sıcaklar gündemden

Detaylı

Prof.Dr.İlkay DELLAL

Prof.Dr.İlkay DELLAL TUSAF 2013 Buğday, Un, İklim Değişikliği ve Yeni Trendler Kongresi İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ ve ENERJİ KISKACINDA TARIM ve GIDA SEKTÖRÜ Prof.Dr.İlkay DELLAL 9 Mart 2013, Antalya GÜNDEM 9 Mart 2013 1. GÜNEŞ (%40)

Detaylı

%78 Azot %21 Oksijen %1 Diğer gazlar

%78 Azot %21 Oksijen %1 Diğer gazlar Küresel Isınma MMO LPG Personel Eğitimi Çalışma Notlarından Geliştirilerek Tanzim Edilmiştir. İklim Nedir? iklim sözcüğü dilimize Arapça dan girmiştir. Aynı sözcük Latince klimatis ve Yunanca klima sözcüklerinden

Detaylı

BİYO ENERJİ İLE ÇALIŞAN İKLİMLENDİRME VE ELEKTRİK ÜRETİM SANTRALİ. Çevre dostu teknolojiler

BİYO ENERJİ İLE ÇALIŞAN İKLİMLENDİRME VE ELEKTRİK ÜRETİM SANTRALİ. Çevre dostu teknolojiler Çevre dostu teknolojiler Kuruluş yılımız olan 2007 senesi, alarm veren iklim değişimi raporunun Birleşmiş Milletler tarafından açıklanmasının da tarihidir. Aynı zamanda fosil enerji kaynakları miktarının

Detaylı

Yakın n Gelecekte Enerji

Yakın n Gelecekte Enerji Yakın n Gelecekte Enerji Doç.Dr.Mustafa TIRIS Enerji Enstitüsü Müdürü Akademik Forum 15 Ocak 2005 Kalyon Otel, İstanbul 1 Doç.Dr.Mustafa TIRIS 1965 Yılı nda İzmir de doğdu. 1987 Yılı nda İTÜ den Petrol

Detaylı

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ. O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK

YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ. O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK YENİLENEBİLİR ENERJİ KAYNAKLARI VE DALGA ENERJİSİ O.Okan YEŞİLYURT Gökhan IŞIK NEDİR BU ENERJİ? İş Yapabilme Yeteneğidir. Canlı Tüm Organizmalar Enerjiye İhtiyaç Duyar. İnsanlık Enerjiye Bağımlıdır. Yaşam

Detaylı

SANAYĠ KAYNAKLI HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ

SANAYĠ KAYNAKLI HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ SANAYĠ KAYNAKLI HAVA KĠRLĠLĠĞĠ KONTROLÜ İsken Sugözü Termik Santrali Adana Türkiye de 200 binin üzerinde iģletme, 70 bin dolayında üretim/sanayi iģletmesi bulunmaktadır. Bunlar arasında; Enerji tesisleri

Detaylı

SIFIR KARBONDİOKSİT SALINIMI

SIFIR KARBONDİOKSİT SALINIMI SIFIR KARBONDİOKSİT SALINIMI HAZIRLAYAN ÖĞRENCİLER SARP BARIŞ ORHON (7-E) ARDA KÖROĞLU (7-E) DANIŞMAN ÖĞRETMEN Meral BEŞİRACI İZMİR 2014 İÇİNDEKİLER 1. Proje özeti...2 2. Projenin amacı...2 3. Giriş...2-3

Detaylı

Sürdürülebilir Kalkınma - Yeşil Büyüme. 30 Mayıs 2012

Sürdürülebilir Kalkınma - Yeşil Büyüme. 30 Mayıs 2012 Sürdürülebilir Kalkınma - Yeşil Büyüme 30 Mayıs 2012 Sürdürülebilir Kalkınma gelecek kuşakların kendi ihtiyaçlarını karşılayabilme olanağından ödün vermeksizin bugünün ihtiyaçlarını karşılayabilecek kalkınma

Detaylı

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü

SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü SERALARIN TASARIMI (Seralarda Isıtma Sistemleri) Doç. Dr. Berna KENDİRLİ A. Ü. Ziraat Fakültesi Tarımsal Yapılar ve Sulama Bölümü Seralarda Isıtma Sistemlerinin Planlanması Bitki büyümesi ve gelişmesi

Detaylı

ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 6.ÜNİTE: Canlılar ve Enerji ilişkileri

ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 6.ÜNİTE: Canlılar ve Enerji ilişkileri ÖĞRENME ALANI: Canlılar ve Hayat 6.ÜNİTE: Canlılar ve Enerji ilişkileri Ayrıca bitkilerin yapraklarına yeşil rengi de klorofil adı verilen bu yapılar verir. Besin Zinciri: - Aynı ekosistemde yaşayan canlıların

Detaylı

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE NİN RÜZGAR ENERJİSİ POLİTİKASI ZEYNEP GÜNAYDIN ENERJİ VE TABİİ KAYNAKLAR BAKANLIĞI ENERJİ İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ GİRİŞ POTANSİYEL MEVZUAT VE DESTEK MEKANİZMALARI MEVCUT DURUM SONUÇ Türkiye Enerji

Detaylı

3. SU TASARRUFU SAĞLAMANIN YOLLARI

3. SU TASARRUFU SAĞLAMANIN YOLLARI 3. SU TASARRUFU SAĞLAMANIN YOLLARI Su tasarrufu sağlamanın yolları üç grup içerisinde değerlendirilir. Birincisi; musluk suyunun yerine yağmur suyu ve arıtılmış su gibi suların kullanımın sağlanması, ikincisi;

Detaylı

Bol ve Kullanışlı Bir Madde: Alüminyum Nurel KILIÇ

Bol ve Kullanışlı Bir Madde: Alüminyum Nurel KILIÇ Bol ve Kullanışlı Bir Madde: Alüminyum Nurel KILIÇ Alüminyum, yer kabuğunda en çok bulunan üçüncü elementtir. Bugün dünyada; 730.000.000 ton/yıl ile ilk sırada yer alan demir-çelikten sonra 22.000.000

Detaylı

MONDİ TİRE KUTSAN KAĞIT VE AMBALAJ SANAYİİ A.Ş. ATIKSUDAN BİYOGAZ ELDESİ TESİSİ PROJE BİLGİ NOTU

MONDİ TİRE KUTSAN KAĞIT VE AMBALAJ SANAYİİ A.Ş. ATIKSUDAN BİYOGAZ ELDESİ TESİSİ PROJE BİLGİ NOTU MONDİ TİRE KUTSAN KAĞIT VE AMBALAJ SANAYİİ A.Ş. ATIKSUDAN BİYOGAZ ELDESİ TESİSİ PROJE BİLGİ NOTU 2007 yılında uluslararası kağıt ve ambalaj grubu Mondi Grup un bir parçası haline gelen, Mondi Tire Kutsan

Detaylı

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER

KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER KÜRESELLEŞEN DÜNYA GERÇEKLERİ TÜRKİYE NİN ENERJİ GÖRÜNÜMÜ VE TEMİZ TEKNOLOJİLER Prof.Dr. Hasancan OKUTAN İTÜ Kimya Mühendisliği Bölümü okutan@itu.edu.tr 18 Haziran 2014 İTÜDER SOMA dan Sonra: Türkiye de

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 22 Ocak 2015 Dünyada Enerji Görünümü Gelir ve nüfus artışına paralel olarak dünyada birincil enerji talebi hız kazanmaktadır. Özellikle OECD dışı ülkelerdeki artan nüfusun yanı sıra, bu ülkelerde kentleşme

Detaylı

ENERJİ TASARRUFU VE ENERJİ ETKİNLİKLERİ YEŞİL BİNALAR M.ERDİNÇ VARLIBAŞ / CEO FORUM İSTANBUL 2023 E DOĞRU-IX / SWISSOTEL 21 MAYIS 2010

ENERJİ TASARRUFU VE ENERJİ ETKİNLİKLERİ YEŞİL BİNALAR M.ERDİNÇ VARLIBAŞ / CEO FORUM İSTANBUL 2023 E DOĞRU-IX / SWISSOTEL 21 MAYIS 2010 ENERJİ TASARRUFU VE ENERJİ ETKİNLİKLERİ YEŞİL BİNALAR M.ERDİNÇ VARLIBAŞ / CEO FORUM İSTANBUL 2023 E DOĞRU-IX / SWISSOTEL 21 MAYIS 2010 Gelecek kuşakların ihtiyaç duyacağı kaynakların varlığını ve kalitesini

Detaylı

Dünyada 3,2 milyon tona, ülkemizde ise 40 bin tona ulaşan pestisit tüketimi bunun en önemli göstergesidir. Pestisit kullanılmaksızın üretim yapılması

Dünyada 3,2 milyon tona, ülkemizde ise 40 bin tona ulaşan pestisit tüketimi bunun en önemli göstergesidir. Pestisit kullanılmaksızın üretim yapılması Pestisit; herhangi bir istenmeyen canlının (zararlı organizma), yayılmasını engelleyen, uzaklaştıran ya da ondan koruyan her türlü bileşik ya da bileşikler karışımıdır. Tarımda pestisitler, zararlı organizmaları

Detaylı

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI

ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI ENERJİ VERİMLİLİĞİ (ENVER) GÖSTERGELERİ VE SANAYİDE ENVER POLİTİKALARI Erdal ÇALIKOĞLU Sanayide Enerji Verimliliği Şube Müdürü V. Neden Enerji Verimliliği? Fosil kaynaklar görünür gelecekte tükenecek.

Detaylı

KADINLARIN ENERJİ VERİMLİLİĞİ BİLİNCİNİN ÖLÇÜLMESİ ANKET RAPORU DEĞERLENDİRMESİ

KADINLARIN ENERJİ VERİMLİLİĞİ BİLİNCİNİN ÖLÇÜLMESİ ANKET RAPORU DEĞERLENDİRMESİ KADINLARIN ENERJİ VERİMLİLİĞİ BİLİNCİNİN ÖLÇÜLMESİ ANKET RAPORU DEĞERLENDİRMESİ Enerji Hanım Projesi anket çalışması, ülkemizde konutlarda enerji tüketen cihazlar, bu cihazların türleri, bu cihazlara sahip

Detaylı

ENERJİ. KÜTAHYA www.zafer.org.tr

ENERJİ. KÜTAHYA www.zafer.org.tr ENERJİ 2011 yılı sonu itibarıyla dünyadaki toplam enerji kaynak tüketimi 12.274,6 milyon ton eşdeğeri olarak gerçekleşmiştir. 2011 yılı itibarıyla dünyada enerji tüketiminde en yüksek pay %33,1 ile petrol,

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI

AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ BAKANLIĞI AVRUPA BİRLİĞİ ve ÇEVRE Avrupa Birliği Bakanlığı Sunum İçeriği AB ve Çevre- Temel ilkeler AB ve İklim Değişikliği AB ve Su Kalitesi AB ve Atık Geri Dönüşümü Müzakere sürecinde

Detaylı

PROBLEMİ TANIMLAMAK. Isıl Eşitleyici. Serbest askılı sistem. Asma Tavan Sistemi

PROBLEMİ TANIMLAMAK. Isıl Eşitleyici. Serbest askılı sistem. Asma Tavan Sistemi AVM ortak işletme giderlerinde önemli tasarruf sağlar Airius Isıl Eşitleyici ürün grubu daha iyi çalışma/yaşama ortamı yaratırken ısıtma ve soğutma giderlerinde kayda değer maliyet tasarrufu getirmeyi

Detaylı

FKA ENERJİ VERİMLİLİĞİ KREDİSİ

FKA ENERJİ VERİMLİLİĞİ KREDİSİ ENERJİ VERİMLİLİĞİ Günümüzde Enerji, kaynaklarının hızla tükeniyor, yenilenemiyor olması ve maliyetinin çok yüksek olması, elektrik enerjisinin kullanımının ve enerji talebinin artması ve önümüzdeki yıllarda

Detaylı

Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması. Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü

Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması. Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Su ayak izi ve turizm sektöründe uygulaması Prof.Dr.Bülent Topkaya Akdeniz Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Kapsam Ayak izi kavramı Türkiye de su yönetimi Sanal su Su ayak izi ve turizm Karbon ayak

Detaylı

Okullardaki Elektrik Sistemlerinde Enerji Verimliliği Sağlamanın Yolları

Okullardaki Elektrik Sistemlerinde Enerji Verimliliği Sağlamanın Yolları Okullardaki Elektrik Sistemlerinde Enerji Verimliliği Sağlamanın Yolları Yrd. Doç. Dr. Hacer Şekerci Yaşar Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü (Bina Enerji Yöneticisi)

Detaylı

Dünyada Enerji Görünümü

Dünyada Enerji Görünümü 09 Nisan 2014 Çarşamba Dünyada Enerji Görünümü Dünyada, artan gelir ve nüfus artışına paralel olarak birincil enerji talebindeki yükseliş hız kazanmaktadır. Nüfus artışının özellikle OECD Dışı ülkelerden

Detaylı

TMMOB ÇEVRE MÜHENDİSLERİ ODASI ANTALYA ŞUBESİ

TMMOB ÇEVRE MÜHENDİSLERİ ODASI ANTALYA ŞUBESİ TMMOB ÇEVRE MÜHENDİSLERİ ODASI ANTALYA ŞUBESİ TURİSTİK İŞLETMELERDE YENİLENEBİLİR ENERJİNİN YERİ UĞUR BURHAN YILDIRIM ÇEVRE YÜK. MÜH. 23 EKİM 2015 ANTALYA Sunum Akışı 1 2 3 4 5 6 Enerji İhtiyacının Temel

Detaylı

İlimizde özellikle 1993 yılında zaman zaman ciddi boyutlara ulaşan hava kirliliği nedeniyle bir dizi önlemler alınmıştır. Bu çalışmaların başında;

İlimizde özellikle 1993 yılında zaman zaman ciddi boyutlara ulaşan hava kirliliği nedeniyle bir dizi önlemler alınmıştır. Bu çalışmaların başında; İSTANBUL DA ÇEVRE KİRLİLİĞİ İstanbul da Çevre Kirliliği Su, Hava, Toprak ve Gürültü Kirliliği olarak 4 Bölümde ele alınmalıdır. İstanbul da Çevre Kirliliği konusunda İstanbul İl Çevre Müdürlüğü, Büyükşehir

Detaylı

2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU

2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU 2010-2011 EĞİTİM ÖĞRETİM YILI ÖZEL ÇAMLICA KALEM İLKÖĞRETİM OKULU OKULLARDA ORMAN PROGRAMI ORMANDAN BİO ENERJİ ELDE EDİLMESİ YIL SONU RAPORU AYLAR HAFTALAR EYLEM VE ETKİNLİKLER 2 Okullarda Orman projesini

Detaylı

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği

TTGV Enerji Verimliliği. Desteği Enerjiye Yönelik Bölgesel Teşvik Uygulamaları Enerji Verimliliği 5. Bölge Teşvikleri Enerjiye Yönelik Genel Teşvik Uygulamaları Yek Destekleme Mekanizması Yerli Ürün Kullanımı Gönüllü Anlaşma Desteği Lisanssız

Detaylı

KONU MOTORLARIN ÇEVREYE OLUMSUZ ETKĠLERĠ VE BU ETKĠLERĠN AZALTILMASI

KONU MOTORLARIN ÇEVREYE OLUMSUZ ETKĠLERĠ VE BU ETKĠLERĠN AZALTILMASI KONU MOTORLARIN ÇEVREYE OLUMSUZ ETKĠLERĠ VE BU ETKĠLERĠN AZALTILMASI HAVA Etrafımızı saran gaz karışımıdır ( Atmosfer). Kuru Temiz hava içerisinde yaklaģık olarak ; - %78 Azot - %21 Oksijen - %0,03 Karbondioksit

Detaylı

Konya Sanayi Odası. Ocak 2013. Enis Behar Form Temiz Enerji enis.behar@formgroup.com twitter/enisbehar

Konya Sanayi Odası. Ocak 2013. Enis Behar Form Temiz Enerji enis.behar@formgroup.com twitter/enisbehar Konya Sanayi Odası Ocak 2013 Enis Behar Form Temiz Enerji enis.behar@formgroup.com twitter/enisbehar FORM TEMİZ ENERJİ FORM ŞİRKETLER GRUBU 6 farklı şirketten oluşmaktadır; İklimlendirme Cihazları Satışı

Detaylı

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ

ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ ÖĞRENME ALANI : CANLILAR VE HAYAT ÜNİTE 6 : CANLILAR VE ENERJİ İLİŞKİLERİ D ENERJİ KAYNAKLARI VE GERİ DÖNÜŞÜM (5 SAAT) 1 Enerji ve Enerji Kaynakları 2 Yenilenemez Enerji Kaynakları 3 Yenilenebilir Enerji

Detaylı

ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ. Doç. Dr. Senar AYDIN

ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ. Doç. Dr. Senar AYDIN ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİNE GİRİŞ DERSİ Doç. Dr. Senar AYDIN 7. ENERJİ AKIŞI VE DENGELERİ Çevre mühendisleri tasarladıkları sistemlerde istenmeden oluşabilecek enerji değişimlerinin yanı sıra, tasarımlarda kullanılan

Detaylı

Bursa SYK 2015. Ozlem Unsal, BSI Group Eurasia Ülke Müdürü 14 Ekim 2015, Bursa. Copyright 2012 BSI. All rights reserved.

Bursa SYK 2015. Ozlem Unsal, BSI Group Eurasia Ülke Müdürü 14 Ekim 2015, Bursa. Copyright 2012 BSI. All rights reserved. Bursa SYK 2015 Ozlem Unsal, BSI Group Eurasia Ülke Müdürü 14 Ekim 2015, Bursa Copyright 2012 BSI. All rights reserved. Sunum İçeriği Sürdürülebilirlik Raporlaması Nedir? Sürdürülebilirlik Raporlamasının,

Detaylı

Enerji Tasarrufu AB Araştırması

Enerji Tasarrufu AB Araştırması ENERJİ TASARRUFU Enerji Tasarrufu AB Araştırması 2050 yılı Enerji Senaryosu Biyoyakıt 30 % Güneş 40 % Petrol 5 % Rüzgar 15 % Su 10 % 2 Enerji Tasarrufu Shell Araştırması 2000 / 2020 / 2060 yılları Enerji

Detaylı

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU

TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU TELKO ENERJİ ÜRETİM TURİZM SAN. ve TİC. A.Ş. EDİNCİK BİYOGAZ PROJESİ PROJE BİLGİ NOTU Ülkemizde, gıda ve elektrik enerjisine olan ihtiyaç, sanayileşme, ekonomik gelişme ve nüfus artışı gibi nedenlerden

Detaylı

Çeşitli Enerji Kaynaklarının Karşılaştırılması

Çeşitli Enerji Kaynaklarının Karşılaştırılması Çeşitli Enerji Kaynaklarının Karşılaştırılması Dünya Nüfusu sürekli arttığından ve ülkelerin şu anki Batı Avrupa,Japonya,Kuzey Amerika yaşam standartlarına ulaşma çabasından dolayı daha fazla elektrik

Detaylı

SULAMA VE ÇEVRE. Küresel Su Bütçesi. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com. Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ

SULAMA VE ÇEVRE. Küresel Su Bütçesi. PDF created with pdffactory trial version www.pdffactory.com. Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ Sulama? Çevre? SULAMA VE ÇEVRE Yrd. Doç. Dr. Hakan BÜYÜKCANGAZ SULAMA: Bitkinin gereksinimi olan ancak doğal yağışlarla karşılanamayan suyun toprağa yapay yollarla verilmesidir ÇEVRE: En kısa tanımıyla

Detaylı

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI

ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI ENERJİ KAYNAKLARI ve TÜRKİYE Türkiye önümüzdeki yıllarda artan oranda enerji ihtiyacı daha da hissedecektir. Çünkü,ekonomik kriz dönemleri

Detaylı

KĐMYA EĞĐTĐMĐNDE PROJE DESTEKLĐ DENEY UYGULAMASI GÖZDE MUTLU KĐÖ-4 20433456

KĐMYA EĞĐTĐMĐNDE PROJE DESTEKLĐ DENEY UYGULAMASI GÖZDE MUTLU KĐÖ-4 20433456 KĐMYA EĞĐTĐMĐNDE PROJE DESTEKLĐ DENEY UYGULAMASI GÖZDE MUTLU KĐÖ-4 20433456 PROJE HEDEF SORUSU: Seralarda oluşan karbondioksit (CO2) gazı, sera etkisine neden olur mu? KÜRESEL ISINMA NEDĐR? Küresel ısınma,

Detaylı

Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı. Gaziantep 2014

Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı. Gaziantep 2014 Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı Gaziantep 2014 It is a general warming effect felt on Earth s surface, produced by greenhouse gases. Küresel ısınma nedir? Atmosfere verilen gazların sera etkisi

Detaylı

TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ. Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili

TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ. Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ Mustafa ÇALIŞKAN EİE - Yenilenebilir Enerji Kaynakları Şubesi Müdür Vekili Dünya nüfusunun, kentleşmenin ve sosyal hayattaki refah düzeyinin hızla artması, Sanayileşmenin

Detaylı

Türkiye tasarrufla yılda15 miyar TL kazanacak

Türkiye tasarrufla yılda15 miyar TL kazanacak On5yirmi5.com Türkiye tasarrufla yılda15 miyar TL kazanacak Türkiye'ye yılda 15, 2023 yılına kadar ise 150 milyar TL kazandıracak Enerji Takımı projesi için düğmeye basıldı. Yayın Tarihi : 28 Haziran 2014

Detaylı

Ülkemizde Elektrik Enerjisi:

Ülkemizde Elektrik Enerjisi: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik-Bilgisayar Bilim Kolu Eğitim Seminerleri Dizisi 6 Mart 8 Mayıs 22 Destekleyen Kuruluşlar: Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği

Detaylı

ĠKLĠM DEĞĠġĠKLĠĞĠ, BĠRLEġMĠġ MĠLLETLER ĠKLĠM DEĞĠġĠKLĠĞĠ ÇERÇEVE SÖZLEġMESĠ, KYOTO PROTOKOLÜ VE TÜRKĠYE

ĠKLĠM DEĞĠġĠKLĠĞĠ, BĠRLEġMĠġ MĠLLETLER ĠKLĠM DEĞĠġĠKLĠĞĠ ÇERÇEVE SÖZLEġMESĠ, KYOTO PROTOKOLÜ VE TÜRKĠYE ĠKLĠM DEĞĠġĠKLĠĞĠ, BĠRLEġMĠġ MĠLLETLER ĠKLĠM DEĞĠġĠKLĠĞĠ ÇERÇEVE SÖZLEġMESĠ, KYOTO PROTOKOLÜ VE TÜRKĠYE Gözde SEVĠLMĠġ Bugün küresel ölçekte karşılaştığımız en önemli problemlerden biri iklim değişikliğidir.

Detaylı

Enerjinin varlığını cisimler üzerine olan etkileri ile algılayabiliriz. Isınan suyun sıcaklığının artması, Gerilen bir yayın şekil değiştirmesi gibi,

Enerjinin varlığını cisimler üzerine olan etkileri ile algılayabiliriz. Isınan suyun sıcaklığının artması, Gerilen bir yayın şekil değiştirmesi gibi, ENERJİ SANTRALLERİ Enerji Enerji soyut bir kavramdır. Doğrudan ölçülemeyen bir değer olup fiziksel bir sistemin durumunu değiştirmek için yapılması gereken iş yoluyla bulunabilir. Enerjinin varlığını cisimler

Detaylı